Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 1999 (26200 VI)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1998-1999, pag. 1299-1318

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

13-11-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

nr. 21, pagina 1299-1318

05-11-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26200-VIToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI) voor het jaar 1999 (26200 XI), en over: - de motie-Van der Vlies over een breed maatschappelijk beraad ter wille van een weer verantwoord verbinden van economie en ecologie (26200, nr. 16); - en over een aantal motiesPagina 1321-1322
Behandeling van: - de verslagen van de commissie voor de Verzoekschriften over een aantal in haar handen gestelde adressen (26251, nrs. 2 t/m 8)Pagina 1299-1299
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 1999 (26200 VI)Pagina 1322-1356
Behandeling van: - het wetsvoorstel Bepalingen inzake redenominatie van schuldtitels in verband met de deelname door Nederland aan de Economische en Monetaire Unie (Wet schuldredenominatie) (26078); - het wetsvoorstel Wijziging van de Muntwet 1987 (26120); - en één ander wetsvoorstelPagina 1299-1299
Presentie en opening (donderdag 5 november 1998)Pagina 1299-1299
Lijst van ingekomen stukken (donderdag 5 november 1998)Pagina 1379-1379
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 1999 (26200 VI)Pagina 1299-1318
Stemmingen in verband met het voorstel van rijkswet Goedkeuring van het op 2 oktober 1997 te Amsterdam tot stand gekomen Verdrag van Amsterdam houdende wijziging van het Verdrag betreffende de Europese Unie, de Verdragen tot oprichting van de Europese Gemeenschappen en sommige bijbehorende akten, met Protocollen (25922, R1613), en over: - en een aantal motiesPagina 1319-1320
Regeling van werkzaamheden (donderdag 5 november 1998)Pagina 1318-1319
Behandeling van: - het wetsvoorstel Aanvulling van de Algemene wet bestuursrecht met een regeling over de behandeling van klachten door bestuursorganen (25837)Pagina 1356-1379
Bijvoegsel bij p. 1300: Schriftelijke antwoorden van de minister van Justitie op vragen, gesteld in de eerste termijn van de behandeling van de begroting van Justitie voor 1999 (26 200 VI)Pagina 1380-1390

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 107 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten
van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 1999 (26200 VI).(Zie vergadering van 4 november 1998.)De voorzitter:Door mij zijn schriftelijke antwoorden ontvangen van de minister van Justitie
op vragen, gesteld in de eerste termijn. Deze antwoorden zullen
worden opgenomen in een bijvoegsel bij de Handelingen van deze vergadering.(Het bijvoegsel is opgenomen aan het eind van deze editie.)1De algemene beraadslaging wordt hervat.Minister Korthals:Mevrouw de voorzitter! De staatssecretaris en ik presenteren onze eerste
begroting. In een eerste begroting van een nieuw kabinet, van nieuwe bewindslieden,
wordt verder gekeken dan één begrotingsjaar. De Kamer mag van
de staatssecretaris en mij verwachten dat wij een beeld schetsen van het beleid
dat wij in deze kabinetsperiode willen voeren. Daarbij zullen wij voor Justitie
de lijnen kunnen verduidelijken die reeds met de Kamer besproken zijn tijdens
het debat over de regeringsverklaring en tijdens de algemene politieke beschouwingen.Deze vooruitblik begint uiteraard met een korte blik terug. Justitie heeft
de laatste jaren veel in de belangstelling gestaan, echter zeker niet altijd
positief. Incidenten en reorganisaties hebben ervoor gezorgd dat de samenleving
vertrouwen in Justitie heeft verloren. Toch is dit niet terecht. Zeker, reorganisaties
van grote onderdelen van het justitieapparaat zorgen voor onrust. Even zeker
zullen er altijd incidenten zijn die de burger verontrusten. Maar dit alles
neemt niet weg dat er dagelijks hard en goed gewerkt wordt in alle onderdelen
van het justitiebedrijf. Het bedrijf is gezond. De staatssecretaris en mij
is er alles aan gelegen om er in de komende periode voor te zorgen dat het
apparaat goed op orde komt. Wij willen bereiken dat de burger weer volledig
vertrouwen heeft in Justitie. Het justitiële apparaat en de medewerkers
van Justitie moeten dit vertrouwen ook kunnen uitstralen.Zoals blijkt uit onze toelichting op de begroting, valt er ook veel goeds
te melden over Justitie. Laten wij onze zegeningen tellen. Mevrouw Kalsbeek
noemde naast knelpunten ook enkele positieve trends. Ik zal er ook enkele
aanstippen. Vele jaren achtereen was het openbaar ministerie gedwongen om
ingesloten verdachten wegens cellentekort heen te zenden. Aan dit euvel is
thans door de uitbreiding van capaciteit en alternatieve sancties nagenoeg
een einde gekomen. Ook de voorraden worden nu in versneld tempo weggewerkt.
Het is nog te vroeg om definitieve conclusies te trekken, maar vooralsnog
loopt het goed. De doorlooptijden van strafzaken zijn korter geworden en het
gaat steeds beter met de incasso van geldstraffen, transacties, en ook met
de schadevergoeding voor slachtoffers. Het aantal ontvluchtingen is sterk
teruggedrongen. De oprichting van de bureaus voor Justitie in de buurt (JIB)
blijkt in de steden met een JIB tot zeer groot enthousiasme te leiden. Justitie
sluit hiermee aan op de problemen in de directe leefomgeving. Wel hamer ik
er hierbij op dat Justitie bij de aanpak van de veiligheidsproblematiek vooral
het sluitstuk wil blijven. Ook het experiment van de strafrechtelijke opvang
van verslaafden, waarvoor het wetsvoorstel in mei aan de Kamer is voorgelegd,
kan zonder meer een succes genoemd worden.Vertrouwen in Justitie raakt zeker ook gevoelens van veiligheid en rechtvaardigheid
bij de burgers. De burger moet zich veilig kunnen voelen en moet weer vertrouwen
krijgen in ons rechtssysteem. Dat vraagt in de komende jaren een enorme inspanning
van Justitie. Maar ook hier moeten wij elkaar niet de put in praten. Blijkens
de slachtofferenquêtes van het CBS heeft de omvang van de totale criminaliteit
zich in Nederland gestabiliseerd. Het preventief en repressief bestrijden
van de criminaliteit door middel van gezamenlijke inspanningen van burgers
en overheid én politie en justitie is geen onbegonnen werk.Wij moeten uit die wetenschap moed putten bij het aanpakken van de nieuwe,
zeer ernstige problemen die zich aandienen. Ik doel vanzelfsprekend op het
geweld op straat, veelal door jongeren gepleegd. Volgens de politiestatistieken
neemt deze vorm van criminaliteit sterk toe. Enquêtes onder jongeren
bevestigen dat het aantal jongeren toeneemt dat met wapens op zak uitgaat
of zelfs naar school gaat. Meer jongeren zeggen bij vechtpartijen betrokken
te zijn geweest. Het is zonneklaar dat het stoppen van deze geweldsspiraal
voor Justitie absolute prioriteit heeft. Het justitiële apparaat zal
zich hiervoor optimaal inzetten. Ik sluit mij echter graag aan bij de waarschuwing
van mevrouw Halsema dat met het strafrecht alleen geen maatschappelijke problemen
kunnen worden opgelost. Hiervoor is de bijdrage van andere actoren onmisbaar.
Bij ons beleid zullen wij de medewerking van de samenleving nodig hebben.
Het voorkomen van criminaliteit, het oplossen van maatschappelijke
knelpunten die voor sommigen in de samenleving een criminele levenswandel
aantrekkelijk maken, zijn zaken die ons allen aangaan. Ook moeten wij in het
jubileumjaar van de reclassering niet vergeten dat degenen die gestraft zijn,
weer moeten terugkeren in de maatschappij en zich daar weer een geaccepteerde
plaats moeten kunnen verwerven. Het lijkt mij goed om ook dat aspect nog maar
eens te benadrukken.De allerbelangrijkste bijdrage die van de samenleving verwacht mag worden,
is dat de burgers hun burgerschap inhoud geven door de in de strafwetten verankerde
normen zelf na te leven en in hun omgeving uit te dragen. In deze week waarin
het slotdebat heeft plaatsgevonden over het thema geweld op straat, valt gelukkig
te bemerken dat veel Nederlanders zich zeer betrokken voelen bij de thematiek
van het geweld op straat en wat daartegen kan worden gedaan. Ook in televisieprogramma's
komen burgers aan het woord die uiting geven aan hun betrokkenheid en die
met suggesties komen. Vrijwel iedereen wijst geweld af. Het gaat er echter
om hieraan meer consequenties te verbinden. In de praktijk kiezen veel jongeren
voor een recreatiepatroon met veel alcohol en met andere gedragsbeïnvloedende
middelen. Hierdoor vergroten zij niet alleen het risico dat zij slachtoffer
worden van criminaliteit, maar brengen zij zichzelf ook in een situatie waarin
zij ongewild het risico lopen om zelf dader te worden. Ook in tal van andere
situaties wordt de aanvaarde norm van geweldloosheid niet altijd vertaald
in alledaags gedrag.Waar burgers zichzelf niet weten te beheersen, ligt er een taak voor de
overheid. De overheid handhaaft dan de wetten. Daarbij baseert zij zich vanzelfsprekend
op de normen en waarden die ten grondslag liggen aan de wet- en regelgeving.
In die zin is de functie van Justitie ook normatief gestuurd. Met name in
de uitvoering van deze primaire opdracht klinken de achterliggende waarden
nadrukkelijk door, zoals in de sanctionering, bij interventies vanuit jeugdbescherming
en bij veel preventieve activiteiten. De normatieve intenties van de wet zijn
hierbij richtinggevend. In het kader van het veiligheidsbeleid opereert Justitie
vanuit het uitgangspunt dat zij sluitstuk moet zijn voor het lokale beleid
van leefbaarheid en veiligheid. Eventueel zijn hierbij ook fatsoenswaarden
in het geding, zo kan ik de heer Rouvoet antwoorden. Rechtshandhaving gebeurt
in het bestuursrecht bij het verlenen van vergunningen en door middel van
het strafrecht als reactie op wetsovertreding. Het moge echter duidelijk zijn
dat in mijn optiek het realiseren van een rechtsstaat niet alleen een taak
is voor de overheid. Uiteindelijk doen burgers en organisaties dat in belangrijke
mate zelf, simpelweg door zich te houden aan de normen die in de wet zijn
vastgelegd. Justitie dient daarbij adequate juridische infrastructuur te bieden,
bestaande uit wetgeving en toegang tot de dienstverlening rondom het recht
en, zo nodig, tot de rechter. Sluitstuk is dan de rechtshandhaving waar de
samenleving dat niet zelf af kan.Mijn betoog ziet op drie centrale thema's, die ik ook uit de bijdrage
van de woordvoerders heb kunnen destilleren. Veel vragen richten zich op de
specifieke taak van Justitie in ons rechtssysteem, namelijk het inrichten
van een goede juridische infrastructuur. Andere vragen richten zich op Justitie
als overheidsorganisatie: mijn tweede thema. Immers, aan Justitie is de zorg
voor vele mensen toevertrouwd. Ik noem hier jeugdige criminelen, mensen aan
wie een TBS-maatregel is opgelegd en criminelen die hun straf hebben voltooid
en aan wie wederom een weg in onze maatschappij moet worden geboden. De reikwijdte
van deze zorg is niet vanzelfsprekend en Justitie wordt steevast geconfronteerd
met moeilijk te beheersen processen. Het tekort aan detentiecapaciteit voor
personen die een TBS-maatregel opgelegd hebben gekregen, spreekt voor zichzelf.
Mijn derde thema betreft de veiligheid. Ik heb dit al eerder een absolute
topprioriteit genoemd.De staatssecretaris zal mijn betoog vervolgen met opmerkingen over de
twee centrale thema's uit zijn portefeuille, namelijk het asielbeleid en het
project versterking gerechtelijke organisatie. Overigens antwoord ik op de
vraag van de heer Dittrich dat hij niet ongerust hoeft te zijn over de portefeuilleverdeling
tussen de staatssecretaris en mij. Zeker, de portefeuille van de staatssecretaris
is aanzienlijk, maar ook de mijne.Hoe ziet het alledaagse circus eruit? Ik zit 's ochtends om een uur of
acht in mijn werkkamer. Na een halfuur of drie kwartier komt de staatssecretaris:
'Morgen, minister'. Dan zeg ik: 'Morgen, staatssecretaris'. 's Avonds tussen
zeven en acht gaat de staatssecretaris weg: 'Goedenavond, minister'. 'Goedenavond,
staatssecretaris'. Dat geeft ongeveer de werkverhouding weer.De heer Van de Camp (CDA):Wat doet u in de tussentijd?Minister Korthals:Vandaag probeer ik een proeve af te leggen van het werk dat ik dan allemaal
doe, mijnheer Van de Camp. Overigens kan ik u zeggen dat het mij tot dusverre
wel meevalt, maar ook niet meevalt. De werktijd is tegengevallen, maar hierover
komen wij misschien nog in een later stadium te spreken.Mevrouw de voorzitter! Graag vervolg ik mijn betoog door in te gaan op
het eerste thema: de juridische infrastructuur. Dit kabinet heeft de aandacht
voor de juridische infrastructuur in het regeerakkoord gezet. Wetgeving, rechtshandhaving
en rechtspleging zijn sleutelwoorden wanneer wij spreken over een goede juridische
infrastructuur. Een adequate rechtshandhaving en een correcte rechtspleging
vragen om een goed georganiseerde juridische infrastructuur, waarbij Justitie
tevens de zorg heeft voor de toegang tot de dienstverlening en het recht.
Daartoe behoort niet alleen de rechter, maar ook de notaris, de advocaat en
de deurwaarder. Maar ik herhaal: wetgeving is loos, als burgers haar niet
respecteren en wetgeving voorkomt minder problemen, als burgers en organisaties
ten behoeve van hun neigen, profijt of belangen de grenzen van de letter van
de wet opzoeken in plaats van zich te richten op de geest ervan. Als dat gebeurt,
ontstaan steeds meer problemen en die problemen worden steeds meer aan de
rechter voorgelegd.In dit kader wil ik graag, mede in het licht van de aan mij gestelde vragen,
de volgende elementen benadrukken. In de eerste plaats natuurlijk het vraagstuk
van de dejuridisering, dat eveneens een plaats in het regeerakkoord heeft
gekregen, in de tweede plaats de ontwikkeling tot een claimcultuur, in de
derde plaats het belang van een kwalitatief goede wetgeving en in de vierde
plaats de noodzaak van herziening van het burgerlijk procesrecht en de aanpassing
van de Algemene wet bestuursrecht. Ten slotte noem ik het
belang van de MDW-trajecten.Het in toenemende mate voorleggen van geschillen aan de rechter heeft
twee gevolgen. In de eerste plaats raakt daardoor de rechtspleging verstopt,
procedures duren langer en uiteindelijk leiden economie en bestuur schade.
In de tweede plaats ontstaat een gejuridiseerde, op tegenstellingen gerichte
samenleving. In zo'n samenleving wordt niet langer gezocht naar gemeenschappelijke
oplossingen, maar komen mensen wantrouwend tegenover elkaar te staan. In zo'n
maatschappij zal men zich steeds meer indekken tegen mogelijke claims van
anderen. Dat komt de dienstverlening in het algemeen niet ten goede en bovendien
is het verschrikkelijk duur.In mijn inleiding heb ik al gewezen op de gevaren van een verjuridiseerde
samenleving waarin claims centraal komen te staan, waardoor ons rechtssysteem
verstopt wordt. Juridisering van de samenleving en van het openbaar bestuur
is een belangrijk aandachtspunt voor het kabinet. Dat betekent voor mij niet
dat juridisering bij voorbaat een ongewenst verschijnsel is. Juridisering
is immers tot op zekere hoogte een logisch vervolg van de opbouw van onze
verzorgingsstaat, waarin veel aanspraken van burgers juridisch verankerd zijn.
De keuzes daarvoor zijn veelal bewust gemaakt. Een zekere mate van juridisering
is onvermijdelijk en ook gewenst in een staat die zichzelf een democratische
rechtsstaat noemt. Niettemin moet, zoals de heer Patijn reeds aangaf, erkend
worden dat de juridisering op bepaalde terreinen te ver is doorgeschoten.
Regelverdichting, een woud aan procedures en een toenemend beroep op de rechter
geven hiervan blijk.Het kabinet ziet een aantal oplossingsrichtingen voor de problematiek
van de juridisering: aandacht voor de kwaliteit van de wetgeving, stroomlijning
van de besluitvormingsprocedures, versterking van de kwaliteit van het openbaar
bestuur en tijdige besluitvorming door bestuursorganen en rechter. Zo opgesomd,
zijn dit nog vrij abstracte voornemens. In een op korte termijn uit te brengen
kabinetsstandpunt over juridisering zullen zij worden geconcretiseerd.De heer De Wit (SP):Bij dat betoog over juridisering en kwaliteit van de wetgeving kan ik
mij wat voorstellen. In het verleden, met name in de vorige kabinetsperiode,
heeft de minister van Justitie vaak open vragen die de wet niet beantwoordde,
doorgeschoven naar de rechter: laat de rechter eerst maar een oordeel geven.
Een ander punt betreft de kwaliteit van de wet zelf. Zo is in 1993 de WAO
aanzienlijk gewijzigd met als gevolg dat mensen minder snel een aanspraak
op een WAO-uitkering kunnen maken. Daardoor wordt inkomensschade die men bijvoorbeeld
als gevolg van een ongeval ondervindt, vaker via de civiele rechter verhaald.
Met andere woorden: de ingreep in de WAO heeft tot gevolg gehad dat er veel
civiele procedures komen om de schade te verhalen. Een tweede voorbeeld is
de Wet boeten, die vaak een soort lik-op-stukbeleid inhoudt als het gaat om
het overtreden van bepalingen rond de verstrekking van inkomsten...De voorzitter:Ik vind dit niet het goede voorbeeld van de eerste interruptie van vandaag.
Wilt u uw voorbeelden iets korter formuleren?De heer De Wit (SP):Ik ben toe aan de vraag die ik wilde stellen. Leidt de kwaliteit van de
wetgeving zelf, met name de verslechteringen voor de burger die daar vaak
in zijn opgenomen, er niet toe dat men sneller een beroep moet doen op de
rechter?Minister Korthals:Deze vraag is duidelijk en helder. Op zichzelf is het waar dat wetgeving
vaak een extra beroep op de rechter met zich brengt. Maar heel vaak zullen
ook bepaalde zaken geregeld moeten worden. De Kamer ontvangt bijvoorbeeld
binnenkort het wetsvoorstel over deeltijdarbeid. Dat is een politieke keuze.
Het gevolg daarvan zal zijn dat meer aanspraak zal worden gemaakt op de rechter.
Daarom gaf ik zojuist ook aan dat wij een ingewikkelder samenleving krijgen,
die vervolgens vormgegeven wordt door wet- en regelgeving. Dat brengt noodzakelijkerwijs
met zich dat er meer procedures komen. Maar wij zullen dat zoveel mogelijk
moeten verhinderen, zeker als juridisering niet strikt noodzakelijk is.De heer De Wit (SP):Ik dacht dat de minister een waardeoordeel uitsprak over de toeloop naar
de rechter. Hij zegt nu echter dat dit niet altijd te vermijden is, omdat
hij erkent dat de wetgeving er op dit moment aanleiding toe geeft.Minister Korthals:Ja, sommige wetgeving geeft daar aanleiding toe. Naarmate je een gecompliceerdere
samenleving krijgt, zul je meer gaan regelen. Dat zal logischerwijs ook tot
meer juridische procedures leiden. Dat neemt niet weg dat er op een heleboel
punten sprake is van allerlei procedures die eigenlijk niet nodig zouden zijn
geweest. Ik kom daar nog op terug.Met de uitwerking van een aantal voornemens is bovendien al een begin
gemaakt. Bestuur, wetgever en rechter zijn gezamenlijk aan zet om de juridisering
van onze samenleving terug te brengen tot het gewenste niveau. Een onderdeel
van het verschijnsel van de juridisering is de verandering van het claimgedrag
van burgers. Een vraag die steeds vaker wordt gesteld, is of in ons land Amerikaanse
toestanden dreigen. Daarmee wordt dan gedoeld op de ontsporing van het aansprakelijkheids-
en schadevergoedingsrecht, zoals dit zich in delen van de VS heeft voltrokken
en daar heeft geleid tot een situatie die men kan omschrijven als een claimcultuur.
Dat is een cultuur waarbinnen burgers elkaar veelvuldig en voor hoge bedragen
in juridische zin aanspreken ter vergoeding van geleden schade. Volgens velen
heeft dit geleid tot tal van negatieve gevolgen als onverzekerbaarheid en
belemmering van productie-innovatie. Een aantal in de huidige samenleving
waar te nemen ontwikkelingen kan in haar onderlinge samenhang het ontstaan
van een claimcultuur als zojuist bedoeld ook in ons land bevorderen. Ik noem
de voortschrijdende verzakelijking van relaties tussen burgers als gevolg
van afnemende sociale cohesie, de toename van het aantal verzekeringsproducten,
waardoor een psychologische drempel voor aansprakelijkstelling wordt weggenomen
en de toename van de claimbewustheid. De burger is zich steeds beter bewust
geworden van zijn rechtspositie. Hij is mondiger geworden en treft steeds
vaker belangengroeperingen aan zijn zijde die het verwezenlijken van zijn
claim faciliëren. Daarnaast is er met name in het aansprakelijkheids- en schadevergoedingsrecht
een aantal ontwikkelingen waar te nemen dat leidt tot betere en ruimere mogelijkheden
tot verhaal van geleden schade. Deze ontwikkelingen moeten echter met het
nodige gevoel voor nuance worden bezien. Zij behoeven niet onvermijdelijk
uit te monden in uitwassen en hebben ook positieve gevolgen. Zo komt bij een
grotere claimbereidheid de preventieve werking van het aansprakelijkheidsrecht
beter tot haar recht. Het kan de te betrachten zorg ten opzichte van de belangen
van anderen in positieve zin beïnvloeden. Het kan in belangrijke mate
bevorderen dat de kosten van schadelijke gevolgen daar belanden waar ze thuishoren
en daarmee bijdragen aan een gevoel van rechtvaardigheid, in het bijzonder
wanneer gelaedeerden lage inkomens hebben en geleden schade ernstige gevolgen
heeft voor hun levensonderhoud en welzijn. Men denke hier aan de asbestslachtoffers.Hoe het ook zij, het is duidelijk dat de mogelijke uitwassen voor ons
land dienen te worden voorkomen. Tegelijkertijd moet de burger daarbij niet
onnodig worden belemmerd in zijn mogelijkheden om een hem toekomende vordering
te verhalen. Vooralsnog lijkt het gevaar op het ontstaan van Amerikaanse toestanden
niet actueel. De daar gesignaleerde excessen zijn voor het belangrijkste deel
terug te voeren op typisch Amerikaanse verschijnselen als punitive damages,
no cure no pay, contingency fees en torenhoge smartengeldbedragen. De eerste
drie verschijnselen spelen in de Nederlandse situatie geen rol. Wat betreft
de hoogte van smartengeldbedragen laat de rechtspraak in ons land een zeer
gematigd beeld zien. De in ons land toegekende bedragen behoren tot de laagste
in Europa.De heer Dittrich (D66):Voorzitter! De minister somde een aantal Amerikaanse ontwikkelingen op,
maar pleabargaining noemde hij niet. Dat viel mij op. Is de minister van mening
dat pleabargaining, zoals dat in de VS gaat, niet in relatie staat tot de
claimcultuur, of is er sprake van een verminderde relatie op dat punt, minder
dan de andere fenomenen?Minister Korthals:Pleabargaining moet je vooral in het licht van het strafrecht zien. Ik
heb het nu in belangrijke mate over het civiele recht. Op pleabargaining als
wenselijkheid kom ik nog terug.Het beleid is erop gericht de huidige situatie te continueren en waar
nodig opkomende uitwassen aan te pakken, zodra deze zich voordoen. Door middel
van systematische verzameling van informatie over claimgedrag kunnen ongewenste
ontwikkelingen tijdig en met zekerheid worden gesignaleerd. De instrumenten
om deze ontwikkeling tegen te gaan, zijn in voldoende mate voorhanden. Justitie
draagt zorg voor goede wetgeving, adequate rechtshandhaving en correcte rechtspleging.
Wetgeving speelt een belangrijke rol, omdat hierin alledaagse regels worden
vastgelegd waaraan eenieder zich heeft te houden. Wetgeving kan maatschappelijke
conflicten voorkomen zolang deze voldoet aan economische en sociale behoeften.
Als de economische bedrijvigheid mondialer wordt en de elektronische snelweg
daarvoor de informatie-infrastructuur levert, moet de wetgeving daarop worden
toegesneden. Als nieuwe samenlevingsvormen ontstaan en wortel schieten, dan
moet het familierecht en het erfrecht daaraan worden aangepast. Kortom, ook
wetgeving moet aan kwaliteitseisen voldoen. Kwaliteit van wetgeving is een
abstract begrip. Wetgeving moet rechtmatig, evenredig, doelmatig, doeltreffend,
uitvoerbaar en handhaafbaar zijn. Deze begrippen klinken mooi, maar geven
niet concreet aan hoe goede wetgeving er nu precies moet uitzien.Justitie probeert dit te concretiseren in haar wetgevingskwaliteitsbeleid.
Dit beleid omvat drie verschillende activiteiten. In de eerste plaats wordt
ontwerpwetgeving getoetst aan de zojuist genoemde kwaliteitseisen. Daarbij
wordt niet uitsluitend aangegeven waar de regeling niet strookt met die eisen,
maar wordt ook zoveel mogelijk aangegeven hoe het anders of beter kan. In
de tweede plaats wordt bestaande wetgeving doorgelicht. Wetgeving en beleid
kunnen slijtage vertonen en daardoor tot handhavings- of uitvoeringsproblemen
leiden. In het kader van het MDW-project nemen wij dergelijke wetgeving onder
de loep en doen wij voorstellen voor aanpassing en verbetering. Verder ontwikkelen
wij instrumenten zodat wetgevingsjuristen hun taak met het juiste gereedschap
goed kunnen uitvoeren. Justitie biedt dat gereedschap in de vorm van aanwijzingen,
checklists, studiemiddagen en wetgevingsthema's. Kwaliteit van wetgeving is
niet alleen iets voor Justitie en de andere ministeries. Het is een belangrijk
gegeven voor álle partijen in het wetgevingsproces. Ook in het politieke
debat moeten wij ons rekenschap geven van de kwaliteitseisen en proberen wij
ze te concretiseren in een goed product. De kwaliteit van wetgeving bepaalt
immers de werking die rechtsregels in de samenleving hebben.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De minister somt nu een indrukwekkende rij op, zoals het gehele proces
van wetgeving en het bewaken van de kwaliteit van wetgeving. Maar hoe verhoudt
hetgeen hij nu zegt zich tot de aanhoudende kritiek van de Raad van State
over de kwaliteit van wetgeving en hoe denkt hij aan dat commentaar tegemoet
te komen?Minister Korthals:Juist omdat er commentaar is van onder andere de Raad van State, proberen
wij het kwaliteitsbewakingsbeleid van Justitie handen en voeten te geven op
de wijze zoals ik hier zo-even heb geschetst. Er is dus ook een duidelijke
uitbreiding ten opzichte van de middelen die in het verleden werden gehanteerd.
Daar willen wij ook heel duidelijk en stringent vorm aan geven. Nogmaals,
het is belangrijk dat ook andere departementen zich hiervan bewust zijn. Natuurlijk
zullen wij veel informatie en veel adviezen geven richting andere departementen,
maar of ze zich daaraan houden, is een tweede. Met het apparaat van Justitie
heb ik heel duidelijk afgesproken dat het mij in een vroegtijdig stadium inlicht
over verschillen van inzicht tussen ambtenaren van Justitie en juridische
ambtenaren van andere departementen over de kwaliteit van de wetgeving, zodat
ik op de hoogte ben en ik dit dan te gelegener tijd aan de orde kan stellen
in het kabinet.Zoals gezegd, is kwaliteit van wetgeving niet alleen iets voor Justitie
en de andere ministeries, zij is een belangrijk gegeven voor alle partijen
in het wetgevingsproces. Ook in het politieke debat moeten wij ons
rekenschap geven van de kwaliteitseisen en moeten wij proberen ze te concretiseren
in een goed product. De kwaliteit van wetgeving bepaalt immers de werking
die rechtsregels in de samenleving hebben. Die kwaliteit is daardoor mede
bepalend voor het vertrouwen dat men heeft in het recht en het daarop berustende
optreden van de overheid.Mevrouw Halsema vroeg zich af of het niet tijd werd om een onafhankelijke
commissie de eigen wetgeving eens onder de loep te laten nemen. Voor een onderzoek
van de organisatie van het wetgevingsproces binnen de departementen is reeds
een onafhankelijke visitatiecommissie actief. Ook deze visitatie dient er
uiteindelijk toe de wetgevingskwaliteit bij alle departementen – en
dus ook bij Justitie – te bevorderen. Naast deze instrumenten, die elk
hun positieve effecten voor de wetgevingskwaliteit hebben of zullen hebben,
en de advisering door de Raad van State over wetsvoorstellen en concept-AMvB's
zie ik weinig aanleiding voor instelling van nog een onafhankelijke commissie
die de wetgevingskwaliteit beoordeelt.Een centrale rol bij de vraag naar dejuridisering en het terugbrengen
van claimgedrag is gelegen bij het procesrecht. Daarbij doel ik zowel op het
bestuursrecht als op het burgerlijk recht. Wijziging van de Algemene wet bestuursrecht
langs de lijnen van het rapport-Van Kemenade en herziening van het burgerprocesrecht
zijn ingrijpende en complexe processen. Wij zullen in de komende tijd voorstellen
hiertoe met de Kamer bespreken.Het vorige kabinet heeft via de MDW-operatie met succes een impuls gegeven
aan het streven naar deregulering. Juist door de combinatie van de invalshoeken
marktwerking, deregulering en wetgevingskwaliteit zijn goede resultaten geboekt.
Deregulering was geen doel op zichzelf, maar stond ten dienste van het bevorderen
van marktwerking, ruimte voor ondernemerschap en kwaliteit van de wetgeving.
Op 12 oktober is het plan van aanpak MDW-2 aan de Kamer toegestuurd. In het
plan is aangegeven dat nieuwe projecten meer dan voorheen in een open proces
zullen worden voorbereid. De projecten zullen, zoals ook in het regeerakkoord
is aangegeven, betrekking hebben op de thema's 'verbetering van de kwaliteit
van publieke diensten', 'bevordering van kwaliteit van wetgeving' en 'bevordering
van economische dynamiek en vernieuwing'. In MDW-2 zal wetgevingskwaliteit
wat mij betreft een nog belangrijker positie innemen dan tot nu toe het geval
was. Doorlichting van wetgevingscomplexen, die door het verloop van jaren
een zekere slijtage beginnen te vertonen, is immers een belangrijk instrument
om de kwaliteit van wetgeving te verbeteren.Justitie onderneemt een aantal gerichte acties uit het oogpunt van uitvoering,
naleving en handhaving om 'sleetse' wetgeving te identificeren. Wij benutten
jurisprudentieonderzoek, wetsevaluaties en uiteraard de contacten met andere
ministeries en hun handhavingsdiensten. Ook het openbaar ministerie en de
rechterlijke macht worden bij dit onderzoek betrokken. De zo geïdentificeerde
wetgeving zal in projecten in het kader van MDW-2 onder de loep worden genomen.
Het streven daarbij is om tot wetgeving te komen die zomin mogelijk lasten
bezorgt aan burger en overheid, die effectief is en terdege handhaafbaar en
uitvoerbaar.Voorzitter! Ik kom nu toe aan mijn tweede thema: het justitieapparaat.De heer Rouvoet (RPF):Ik reageer misschien wat secundair, maar ik had niet in de gaten dat de
minister al naar het vijfde subthema van de MDW-operatie was overgegaan. Ik
wil nog terugkomen op de Algemene wet bestuursrecht en de algemene beginselen
van behoorlijk bestuur. Ik had daar een vraag over gesteld en ik heb daar
een schriftelijk antwoord op gekregen. Nu heb ik nog de volgende vraag op
dit punt. Door van tevoren aan te sturen op een heldere wettelijke omschrijving
van de algemene beginselen van behoorlijk bestuur, op basis waarvan de rechter
het optreden van de overheid beoordeelt, zou de politiek de indruk kunnen
wekken die toetsing van het overheidshandelen te willen reguleren, met name
als dat bijvoorbeeld gebeurt naar aanleiding van een tik op de vingers door
de rechter. Is de minister dat met mij eens? Hiervoor is overigens ook gewaarschuwd
door de Orde van advocaten.Minister Korthals:Het is natuurlijk nooit de bedoeling om jezelf te veel in een harnas te
zetten. Dat moeten wij ook zeker niet met de rechter doen. Aan de andere kant
wijs ik erop dat algemene beginselen van behoorlijk bestuur een nogal open
karakter hebben. Het verschil tussen rechtmatigheid en doelmatigheid is op
een gegeven moment moeilijk uit elkaar te houden. Het is ook moeilijk meer
aan te geven in hoeverre een rechter toetst of de procedure naar behoren is
verlopen. Het is dan ook niet gek als de overheid probeert om aan die algemene
beginselen van behoorlijk bestuur meer inhoud te geven dan tot dusverre het
geval was. Dat kan bovendien gebeuren door gebruik te maken van de jurisprudentie
op dit punt. Codificatie van jurisprudentie zou daartoe een van de mogelijkheden
zijn. Ik wil in ieder geval de rechterlijke macht duidelijk maken wat de wetgever
verstaat onder 'algemene beginselen van behoorlijk bestuur'.De heer Rouvoet (RPF):Ik neem aan dat de minister het met mij eens is dat het open karakter
van de algemene beginselen er niet voor niets is. Dat heeft er natuurlijk
mee te maken dat het overheidshandelen getoetst moet kunnen worden. Ik wil
wegblijven van de suggestie dat wij de mogelijkheden van de rechter om het
overheidshandelen te toetsen, gaan beperken, althans willen reguleren naar
aanleiding van bijvoorbeeld rechterlijke uitspraken. Ik vrees, met de Nederlandse
orde van advocaten, dat de overheid de mogelijkheid beperkt om het eigen handelen
te laten toetsen.Minister Korthals:Dit is een moeilijk discussiepunt, dat uiteraard nog verder zal worden
besproken tijdens de evaluatie van de Algemene wet bestuursrecht. Mij gaat
het erom dat de rechter zijn toetsing niet zodanig uitbreidt dat deze terechtkomt
op het terrein van de regelgever. Hierin moet een juist evenwicht worden gevonden.
Als daarbij helpt dat er meer inhoud wordt gegeven aan de beginselen van behoorlijk
bestuur, ben ik daar voorstander van.De heer Van de Camp (CDA):De minister maakte een opmerking over wetgevingskwaliteit en over zijn
maatstaven waaraan andere departementen zich dienen te houden. Hij zei dat
het nog maar de vraag was of ze luisteren. De minister heeft,
in de vorm van de medeondertekening, formeel toch de staatsrechtelijke positie
om aan te geven dat iets niet past? Hierbij schieten de woorden van Brusschaat
over de veertien rechtsfamilies mij te binnen. Is het niet van belang om het
ministerie van Justitie wat nadrukkelijker te positioneren op het punt van
kwaliteit van wetgeving?Minister Korthals:Ik zou het zeer toejuichen als de Kamer mij daarin steunde. Ik ben ook
van plan om daar iets meer grip op te krijgen, maar andere departementen hebben
al snel de neiging om mij aan te geven dat ik te snel op de 'beleidsstoel'
ga zitten. Dit soort grenzen is altijd moeilijk te trekken en daarom is men
er niet erg happig op om Justitie mee te laten kijken. Overigens zijn de signalen
die ik de laatste tijd krijg, bepaald wel goed te noemen. De samenwerking
is belangrijk en verloopt goed. Het gekke is dat er in dezen toch ook veel
naar de adviezen van Justitie wordt geluisterd. Deze ontwikkeling juich ik
alleen maar toe.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De minister sprak zojuist over de visitatiecommissies. Betreft dit de
'legal audits' die zijn ingericht naar aanleiding van de Securitelaffaire?Minister Korthals:Het betreft visitatiecommissies die bij alle departementen de juridische
afdelingen nagaan en precies bekijken wat zij allemaal doen en wat zij aan
kwaliteit hebben geleverd.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Zijn dat interne, ambtelijke commissies?Minister Korthals:Neen, deze commissies zijn samengesteld uit ambtenaren en een enkele buitenstaander.
Zij bekijken hoe het is op de juridische afdelingen en geven daar een oordeel
over. Zij zijn overigens begonnen bij Justitie en gaan ook langs bij de andere
departementen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Hoe verhoudt dit zich dan tot de legal audits die zijn ingericht naar
aanleiding van de Securitelaffaire?Minister Korthals:Die vinden ook plaats. Het is nuttig om deze zaken langs twee wegen te
bekijken.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik heb begrepen dat die audits alleen op papier bestaan en in de praktijk
nog nauwelijks functioneren. Een van de opmerkingen die de heer Geelhoed maakte,
ging daarover.Minister Korthals:Ik weet dat er op het ogenblik hard aan wordt gewerkt. Ik zal er in ieder
geval voor zorgen dat dit ook gebeurt. In tweede termijn zal ik hierop terugkomen.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter! Ik wil aanhaken bij de vraag hoe de bestuursrechter overheidsbesluiten
toetst. Er is genuanceerde jurisprudentie van de Afdeling bestuursrechtspraak
op dit punt, namelijk dat de rechtbanken niet verder moeten gaan dan te bezien
of na afweging van alle betrokken belangen het bestuursorgaan in redelijkheid
tot dat besluit heeft kunnen komen. Ik neem aan dat over die norm als zodanig
verder geen onvrede bestaat, maar dat de vraag vooral gericht is op verduidelijking
van die norm.Minister Korthals:Dat laatste is juist. Er bestaat soms wel enige onduidelijkheid over de
vraag of toepassing van de marginale toetsing niet wat ver gaat. Vandaar dat
ik dat wil laten bezien. Dit punt komt bij de evaluatie van de Algemene wet
bestuursrecht nadrukkelijk aan de orde.Voorzitter! Ik kom nu toe aan mijn tweede thema: het justitieapparaat.
In mijn inleiding heb ik gewezen op het steeds groter wordende beroep op Justitie.
Het spreekt voor zich dat dit steeds grotere eisen aan Justitie als organisatie
stelt. Justitie is een groot bedrijf dat zorgdraagt voor veel mensen. Zonder
tekort te willen doen aan andere onderdelen van Justitie, wil ik kort ingaan
op de beheersovergang van de politie met inbegrip van het KLPD naar de minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Vervolgens zal ik ingaan op
het openbaar ministerie. Uiteraard ga ik in op de druk op de zittende magistratuur.
De staatssecretaris zal het project versterking rechterlijke organisatie bespreken.
Ten slotte sta ik in dit thema stil bij de detentiecapaciteit.Als minister van Justitie ben ik verantwoordelijk voor de nationale en
internationale strafrechtshandhaving. Die verantwoordelijkheid komt onder
meer tot uitdrukking in het strafrechtelijk beleid dat in nauw overleg met
het college van procureurs-generaal tot stand komt. Het OM is voorts binnen
die landelijke kaders verantwoordelijk voor de formulering van het strafrechtelijk
beleid op regionaal niveau. Indien de verantwoordelijkheid voor het beleid
en de uitvoering daarvan, zoals strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde
door de politie en de controle daarop, in één hand liggen, is
één persoon daarop aanspreekbaar.Bij een gedeelde verantwoordelijkheid voor de uitvoering van het beleid
of bij een scheiding tussen verschillende verantwoordelijkheden zijn goede
afstemming en regeling van bevoegdheden en verantwoordelijkheden onontbeerlijk.
In het licht van de afspraken in het regeerakkoord zie ik mijn verantwoording
tot mijn ambtgenoot van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties als die
van opdrachtgever tot opdrachtnemer, waarbij het adagium 'beheer volgt gezag'
onverkort geldt.Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Bent u er zeker van dat de minister van BZK dat ook zo ziet?Minister Korthals:Ik twijfel daar zelfs niet aan.In mijn rol van verantwoordelijke voor de strafrechtelijke handhaving
zal ik helder moeten aangeven welke resultaten ik wens en binnen welke randvoorwaarden
die resultaten moeten worden behaald. De wet zal daartoe, ook na wijziging
in de toekomst, voldoende garanties moeten bieden. De wettelijke waarborgen
moeten liggen in de wijze waarop de verankering van het door Justitie geformuleerde
strafrechtelijk beleid is geregeld, de invloed op de kwaliteit van de uitvoering
daarvan, de wijze waarop daarop controle kan worden uitgeoefend en, indien
noodzakelijk, kan worden bijgestuurd.Gegeven de verantwoordelijkheden van twee ministers, de regionale procureurs-generaal,
commissarissen der koningin, lokale gezagsdragers, officieren van justitie
en burgemeesters en de tweeledige taak van de politie, te weten de handhaving
van de openbare orde en hulpverlening enerzijds, en de strafrechtelijke handhaving
van de rechtsorde anderzijds, blijft het dualisme in ons politiebestel een
gegeven. Over de beheersovergang van het KLPD naar de minister van BZK zijn door
de heer Van de Camp, de heer Patijn en de heer Schutte vragen gesteld.De heer Dittrich (D66):Voorzitter! Ik keer even terug naar een lokale driehoek. Stel dat daar
in het kader van een strafrechtelijke handhaving bepaalde activiteiten moeten
worden verricht in een gemeente. Ik noem maar wat: milieucriminaliteit. Nu
blijkt in zo'n driehoek onduidelijkheid over de vraag of dat daadwerkelijk
gebeurt. De minister zegt dat de dualiteit blijft bestaan. Wie is dan degene,
de minister van Justitie of de minister van Binnenlandse Zaken, die tegen
de driehoek iets moet zeggen, een opdracht moet geven of moet stimuleren dat
die activiteiten toch gebeuren?Minister Korthals:De lijn is als volgt voor Justitie. Als wij landelijke prioriteiten hebben
gesteld, bijvoorbeeld in het geval van het milieu, behoort de hoofdofficier
dat in te brengen in de lokale driehoek. Dat moet dan in de beleidsplannen
van de gemeenten worden opgenomen. Als daar te weinig aan gebeurt, wat overigens
in de praktijk weinig voorkomt, moet dat teruggekoppeld worden naar de minister
van Justitie. Hij zal daar vervolgens met de minister van Binnenlandse Zaken
over moeten praten en moeten aankaarten dat afspraken niet worden nagekomen.De heer Dittrich (D66):En vervolgens is het de minister van Binnenlandse Zaken die dan weer contact
moet opnemen met de driehoek?Minister Korthals:De minister van Binnenlandse Zaken zal dan met de korpsbeheerder en anderen
moeten praten om ervoor te zorgen dat het allemaal voor elkaar komt. Dit is
echter redelijk theoretisch, want ik heb mij ervan vergewist dat het in de
praktijk nauwelijks tot problemen leidt.De heer Rouvoet (RPF):Voorzitter! Ik heb zelf met een beroep op het artikel van de heer Breedveld
in Trouw het beeld van de Venus van Milo aangehaald. Het ziet er heel mooi
uit, maar de minister staat met lege handen, of beter gezegd: hij heeft helemaal
geen handen om het ook uit te laten voeren. Is dat niet het probleem? Hij
zegt terecht dat hij in zo'n geval met zijn collega van Binnenlandse Zaken
zal praten, maar hij heeft geen mogelijkheden meer om in de sfeer van de prioriteitenstelling
nog daadwerkelijk iets door te zetten. Of zie ik dat verkeerd?Minister Korthals:Het beleid wordt in beleidsplannen vastgelegd. Het is belangrijk voor
het openbaar ministerie om zijn doelstellingen precies te formuleren. Daarover
zullen afspraken worden gemaakt met de politie en vervolgens zal de politie
op die resultaten worden afgerekend. Als de politie haar takenpakket op het
gebied van bijvoorbeeld milieu of woninginbraken heeft aanvaard, zal zij daar
dus ook op moeten worden afgerekend. Dat is het stelsel waar wij naartoe moeten.
Het is derhalve voor het openbaar ministerie van het allergrootste belang
dat het op een gegeven moment aangeeft wat er gerealiseerd moet worden, maar
het is in concrete strafzaken natuurlijk zo dat de hoofdofficier specifieke
aanwijzingen zal geven.De heer Schutte (GPV):De minister zegt dat er eigenlijk helemaal niets aan de hand is en dat
het zo prima kan blijven gaan. Maar vervolgens blijft natuurlijk de vraag
over: waarom is deze wijziging in het beheer dan aangebracht? Immers, de minister
van Justitie en het OM kunnen hetzelfde bereiken als in de oude situatie.Minister Korthals:De wijziging is aangebracht, omdat men het bij de totstandkoming van het
regeerakkoord een goede zaak vond om het beheer in één hand
te brengen.De heer Schutte (GPV):Maar dat moet dan toch materiële gevolgen hebben? Welke zijn dat
dan?Minister Korthals:Een materieel gevolg is onder andere dat het KLPD overgaat naar het ministerie
van Binnenlandse Zaken.De heer Schutte (GPV):Het gaat mij nu om de algemene discussie over het beheer. Ik maak uit
de woorden van de minister op dat de wijziging, afgezien van de overheveling
van het KLPD, verder geen gevolgen zal hebben. Ik vraag mij derhalve af waar
die discussie dan over gevoerd is, zeker in het licht van de discussie die
een aantal jaren geleden werd gevoerd in het kader van de totstandkoming van
de Politiewet.Minister Korthals:Ik geef alleen mijn visie op de wijze waarop het ministerie van Justitie
en het openbaar ministerie het gezag kunnen uitoefenen. Het is op zichzelf
heel goed te verdedigen dat het beheer in één hand is, namelijk
bij de minister van Binnenlandse Zaken. Die heeft dan het totaaloverzicht
van de precieze gebeurtenissen. Ik vind het belangrijk dat vanuit het openbaar
ministerie heel duidelijk geformuleerd zal worden wat men van de politie verwacht.
Het OM moet de politie er ook zo nu en dan op wijzen wat er gedaan moet worden.
Op het moment dat zich in concrete situaties problemen voordoen – quod
non – dan is er bij een geschil tussen de korpsbeheerder en de hoofdofficier
nog altijd de mogelijkheid om naar de PG en de commissaris van de koningin
te gaan. Men kan uiteraard ook via de lijn van het parket terugkoppelen naar
de minister van Justitie.De heer Schutte (GPV):U deelt dus niet de kwalificatie van uw politieke vriend, de heer Korthals
Altes, die in dit verband spreekt van een ongerijmdheid in het licht van de
grote prioriteit die de criminaliteitsbestrijding moet hebben.Minister Korthals:Laat ik mij gewoon beperken tot de eigen bewoordingen die ik gekozen heb!De heer Rouvoet (RPF):Voorzitter! Ik heb nog de volgende vraag. Wat betekent dit nu voor het
geharnaste verzet dat tijdens de formatie ook vanuit het departement juist
tegen de oplossing die nu gerealiseerd lijkt te gaan worden, gevoerd is? Ik
denk bijvoorbeeld aan het artikel van de secretaris-generaal in NRC Handelsblad.
Daarin zei hij immers: Het kan gewoon niet anders dan met twee politieministers.
Is dat verzet er niet meer?Minister Korthals:Misschien speelde hier ook een rol dat scheiden doet lijden. Nu het eenmaal
zover is, kan ik alleen maar constateren dat ook op het ministerie van Justitie
goed wordt meegewerkt om deze constructie tot stand te brengen.De heer Rouvoet (RPF):Voorzitter! Ik kreeg uit het interview in NRC Handelsblad nu juist de
indruk dat het een inhoudelijke verdediging is van een andere optie.De heer Van de Camp (CDA):De minister zegt in een interview in het Nederlands Juristenblad wat losjes:
'wij sturen aan en mijn collega van Binnenlandse Zaken zorg voor de auto's'.
Hij weet net zo goed als ik dat beheer en aansturen aan elkaar zijn gekoppeld.
Wat gebeurt er als de minister meer wil aansturen dan zij aan beheer kunnen
leveren?Minister Korthals:Daarvoor is nu juist het voortdurende overleg binnen de driehoek nodig.
Als er verschil van mening is, kan er altijd om geschillenbeslechting door
de procureur-generaal en de commissarissen der koningin worden gevraagd. Het
is ook mogelijk dat het via de weg die ik zojuist heb aangegeven, terugkomt
bij de minister van Justitie. Om dit goed te laten verlopen, hebben de minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en ik besloten eens in de twee
weken een uurtje bijeen te komen om te bezien of het goed loopt of dat zich
problemen voordoen. Tot dusver hadden wij daarvoor geen uur nodig.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Het valt mij in de paragrafen over de politie steeds weer op dat de feitelijke
beheersovergang op 1 januari 1999 zal zijn afgerond, terwijl de bijbehorende
wetgevingsoperatie veel later komt. Ik vind dit een tikje ongerijmd. Wil de
minister hierop ingaan?Minister Korthals:Dit betekent dat ik in ieder geval verantwoordelijk blijf tot de overgang
volledig is voltooid. In de feitelijke situatie wordt echter geprobeerd het
beheer zoveel mogelijk onder te brengen bij de minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties. Misschien zal er een tijdsverschil ontstaan, maar
ik hoop dat niet. Het wetsvoorstel ligt thans voor advies voor aan de Raad
van State. Ik verwacht dit advies vrij snel. Vervolgens zal het wetsvoorstel
bij de Tweede Kamer worden ingediend. Ik verwacht dat er niet veel tijdsverschil
tussen zal zitten.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dit kan betekenen dat de Kamer pas aan bod komt en het wetsvoorstel pas
kan beoordelen op een moment dat de feitelijke overdracht allang heeft plaatsgevonden.Minister Korthals:Dat is waar, maar niets is onomkeerbaar.De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is beheerder
op afstand van de regionale politiekorpsen. In het regeerakkoord is afgesproken
dat de verantwoordelijkheid voor het centrale beheer van de politie in handen
zal komen te liggen van één minister, te weten de minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De beheersovergang van het Korps
landelijke politiediensten van het ministerie van Justitie naar het ministerie
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties moet in dit licht worden bezien.
De heer Patijn vroeg mij naar mijn filosofie over de ondersteuning door de
CRI. Ik heb hierover niet zozeer een filosofie, want naar mijn mening dient
de CRI de regiokorpsen te blijven ondersteunen op aanwijzing van de minister
van Justitie, onder gezag en aansturing van het openbaar ministerie. In het
wetsvoorstel over de beheersovergang van het KLPD zijn hiervoor de vereiste
bepalingen opgenomen. Ik herhaal dat het wetsvoorstel voor advies is voorgelegd
aan de Raad van State.De heer Patijn (VVD):Ik was het redelijk eens met en onder de indruk van het betoog van de
minister tot het moment dat hij gemeenplaatsen begon te gebruiken als 'verhouding
opdrachtgever-opdrachtnemer' en 'beheer volgt gezag'. Ik weet er dan ook nog
wel een: hij die betaalt, bepaalt. De constructie moet iets beter in elkaar
zitten. Ik wil aankondigen – ik begrijp namelijk dat dit het kabinet
al is gepasseerd – dat onze fractie zorgvuldig naar het wetsvoorstel
zal kijken op het punt van de aanwijzingsbevoegdheid van de minister van Justitie –
of de afgeleide aanwijzingsbevoegdheid van de minister van Binnenlandse Zaken,
in opdracht van de minister van Justitie – betreffende de uitoefening
van het gezag terzake van opsporing. Verder wil ik nog graag iets horen –
nu, dan wel in een toekomstig overleg – over de rol die de minister
van Justitie speelt als de minister van Binnenlandse Zaken correctief moet
optreden ten aanzien van bijvoorbeeld de prioriteitenstelling binnen de regiokorpsen.
Er kunnen aanwijzingen worden gegeven en er kan beleid worden uitgezet, maar
wat gebeurt er – en dat komt wel eens voor bij de overheid – als
er niet of niet goed wordt uitgevoerd? Dan moet er correctief worden opgetreden.
Ik voorzie dat er dan rond de correctieve rol van de minister van Binnenlandse
Zaken een heel aparte politieke problematiek ontstaat, die hem zal doen aarzelen
om rechtlijnig de aanwijzingen of suggesties van de minister van Justitie
te volgen. Ook op dat punt moeten wij elkaar te zijner tijd goed in de ogen
kijken.Minister Korthals:Dat lijkt mij een belangrijk aspect te worden van het wetsvoorstel betreffende
de beheersovergang van het KLPD. Mocht dat tot problemen leiden, dan is het
kabinet het geëigende forum om daarover te discussiëren. Ik hoop
niet dat het zover zal komen. Tot dusver is de verhouding met collega Peper
erg goed. In principe kúnnen inderdaad grote verschillen van mening
ontstaan tussen de minister van Binnenlandse Zaken en de minister van Justitie.
Het kabinet zal daarover dan uiteindelijk een uitspraak moeten doen.De heer Schutte (GPV):Waarom is het bij het KLPD nodig om feitelijk – niet juridisch dus –
vooruit te lopen op de beslissing van de wetgever? Het is toch heel normaal
dat wij – ongeacht de inhoud van regeerakkoorden – de wetgever
alle ruimte laten om zaken ordelijk te regelen om vervolgens de praktijk zich
te laten ontwikkelen? De minister moet niet zeggen: u kunt mij altijd aanspreken,
maar feitelijk doen wij het toch. Tenzij er heel dringende redenen voor zijn,
moet mijns inziens gewoon de ordelijke weg worden gevolgd en moet er worden
gezegd: het gebeurt pas als de wetgever gesproken heeft.Minister Korthals:Het is belangrijk dat deze aangekondigde overgang van het KLPD plaatsvindt.
In het regeerakkoord is dit aangekondigd. Strategisch gezien is het gemakkelijker
om dit per 1 januari a.s. te doen. Zolang er zich geen problemen voordoen –
daar doelt u in feite op – zie ik hier weinig bezwaren tegen. Mochten
die zich wel voordoen, dan zullen wij ervoor zorgen dat er niets onomkeerbaars
is gebeurd. Dat heb ik zo-even ook al tegen mevrouw Halsema
gezegd.De heer Schutte (GPV):Ik heb dit ook al bij de algemene beschouwingen aan de orde gesteld. Ook
toen werd er een vrij algemeen antwoord op gegeven. Dit soort zaken moeten
wij gewoon niet doen. De wetgever moet hierin een beslissing nemen. In de
wet staat hoe een en ander is geregeld. Die wet is nog maar een paar jaar
geleden gemaakt. Dan moet je niet zeggen: bij regeerakkoord spreken wij af
dat het zo en zo gebeurt en daarna breien we het wel recht. Neen, het primaat
van de politiek ligt hier, tussen u en ons, en niet in het regeerakkoord of
waar dan ook; ook niet bij het KLPD in Driebergen!Minister Korthals:Ik ben ervan overtuigd dat u dit bezwaar zult herhalen op het moment dat
dit wetsvoorstel hier aan de orde is.De heer Schutte (GPV):Ik vrees dat het dan al 1 januari is geweest voordat wij hierover plenair
kunnen spreken.Minister Korthals:Als dat gevaar erin zit, zal ik u daarover een brief schrijven. Daar kunnen
wij dan over discussiëren.De heer Patijn (VVD):Bij mij leeft nog een vraag over de overgang van het KLPD en dan met name
over die van het onderdeel criminele inlichtingen. De minister zegt dat de
overgang de dienstverlenende rol van de CRI ten opzichte van de regiopolitie
kan versterken. In mijn vraagstelling in eerste termijn doelde ik echter op
iets anders. De minister van Justitie zal, zeker in relatie tot zijn verplichtingen
op het gebied van internationale strafrechtshandhaving, behoefte hebben aan
een centrale advies- en inlichtingendienst; zo niet binnen zijn eigen apparaat,
dan toch wel rechtstreeks beïnvloedbaar en aanstuurbaar. Heeft de minister
het gevoel dat hij hierover heldere en bestuurlijk niet al te gekunstelde
afspraken kan maken met zijn collega van Binnenlandse Zaken?Minister Korthals:Ja. Sterker nog, ik heb aanwijzingsbevoegdheid ten aanzien van diverse
onderdelen van het KLPD. In de wet betreffende de beheersovergang wordt dit
ook als zodanig geregeld. Bovendien krijg ik volledig informatierecht op alles
wat gebeurt. Op ieder moment kan dan ook worden ingegrepen. Als ik meen dat
er twijfels zijn over bijvoorbeeld het onderdeel dat belast is met de bestrijding
van kinderporno, kan ik daarover onmiddellijk informatie krijgen. Er zijn
dus verschillende manieren waarop de positie van de minister van Justitie
wordt veiliggesteld.De heer Patijn (VVD):Wij zullen dit goed bekijken als het wetsvoorstel voorligt.Minister Korthals:Het OM doet belangrijk werk in de frontlinie van de rechtshandhaving.
Dat werk krijgt ook begrijpelijk en terecht de nodige politieke en publieke
aandacht. Ook de media besteden veel aandacht aan het strafrecht. Anders dan
tien jaar geleden schrijft elke krant landelijk of regionaal elke dag over
kleine en grote criminaliteit, de politie, de vervolging en de berechting.
Veel berichten gaan over successen, effectieve interventieprojecten op lokaal
niveau, de goede resultaten van alternatieve sancties – zoals taakstraffen –
maar ook over het oprollen van een internationaal opererende bende of de vervolging
en berechting van een zware crimineel. Berichten gaan ook over incidenten.
Een strafzaak loopt bijvoorbeeld anders af dan aanvankelijk werd gedacht.
Er wordt melding gemaakt van opvallende uitspraken over magistraten en advocaten
binnen en buiten de rechtszaal, enz.Voor een belangrijk deel is die aandacht inherent aan de openbaarheid
van de strafrechtspleging en de loop van het strafproces. Tussen het justitiële
vermoeden en het bewijs in strafrechtelijke zin staat de onafhankelijke rechter
en moet in een rechtsstaat de onafhankelijke rechter ook altijd staan. Ontwikkelingen
en incidenten in het beleidsveld worden wel eens geplaatst in de context van
de gezondheidstoestand van de organisaties die voor dat beleidsveld verantwoordelijk
zijn. Het OM en de politie zijn voorbeelden uit het begin van de jaren negentig.
Uiteenlopende signalen duidden toen volgens iedereen op de noodzaak van ingrijpende
veranderingen. Voor de politie leidde dat tot de grootscheepse reorganisatie
die haar beslag kreeg in het nieuwe politiebestel. Voor het OM leidde dat,
op advies van de commissie-Donner, tot de reorganisatie die in mei 1995 begon
en voltooid zal worden in de loop van het volgende jaar.De media noteren dat recente incidenten in de strafrechtspleging en ontwikkelingen
binnen het OM uitdrukken dat de reorganisatie van het OM niet of niet meer
op schema zou liggen en dat de vaart eruit zou zijn. Mevrouw Kalsbeek en de
heer Dittrich werden in die zin in het AD van 3 november jl. geciteerd. Zonder
de betekenis van de incidenten te willen bagatelliseren, stel ik dat ik op
dit moment geen aanwijzingen heb dat de reorganisatie van het OM niet op schema
zou liggen. Of dat de doelstelling om het OM als een organisatie te laten
functioneren, zou vervagen. Voor het verloop en de voortgang van het reorganisatieproces
is indertijd met instemming van deze Kamer een allesbehalve vrijblijvend en
zelfs strak bewakingssysteem ontwikkeld en gehandhaafd. Elk halfjaar heeft
de Kamer een uitvoerige voortgangsrapportage gekregen die intensief en kritisch
besproken is.Op basis daarvan zijn ook reële impulsen gegeven aan het veranderingsproces.
Volgende week woensdag treffen wij elkaar in verband daarmee weer als in een
algemeen overleg de vijfde voortgangsrapportage wordt besproken. Na anderhalf
jaar is over de voortgang een onderzoek uitgevoerd door twee onafhankelijke
en gezaghebbende buitenstaanders. De vierde voortgangsrapportage uit december
1997 is in februari behandeld door de vaste commissie voor Justitie. Vrijwel
unaniem werd onderschreven dat de reorganisatie op stoom lag en werd vertrouwen
uitgesproken in de afloop. De vijfde voortgangsrapportage bespreken wij, zoals
gezegd, volgende week. Nu al durf ik mijn ambtsvoorgangster na te zeggen dat
uit die rapportage blijkt dat belangrijke stappen zijn gezet in het versterken
van de belangrijke, maatschappelijke functie die het OM uitoefent. Ik voeg
daaraan toe dat die stappen onomkeerbaar zijn. Een groot aantal van de veertien
reorganisatieprojecten is klaar. Ik noem de overgang van het beheer, de opbouw
van het hoofdkantoor, de inrichting van het ressortparket nieuwe stijl, de
invoering van medezeggenschap en de herinrichting van de procedures voor planvorming.
Ik zou er nog enkele andere kunnen noemen. De andere projecten,
zoals de invoering van een op een geheel nieuwe leest geschoeid personeelsmanagement,
de herinrichting van de parketorganisaties en van de logistieke processen,
zijn bijna klaar.De heer Dittrich (D66):Ik onderschrijf dat de reorganisatie, zoals u zegt, formeel in gang is
gezet en voortgang vindt. De problemen zitten echter vaak in de onderlinge
communicatie, bijvoorbeeld die tussen hoofdofficieren en het college van procureurs-generaal.
Daarover ging het artikel in het Algemeen Dagblad. Ook als alles formeel goed
is geregeld, blijven wij zitten met een mentaliteitskwestie: alle informatie
moet goed worden overgedragen, zodat de minister bijvoorbeeld tijdig te horen
krijgt waar in de pijplijn knelpunten zitten. Bent u van mening dat die onderlinge
communicatie, ondanks alle vorderingen bij de reorganisatie, speciale aandacht
verdient?Minister Korthals:Hiermee slaat u de spijker op zijn kop. Ik denk dat ook mevrouw Kalsbeek
hier uiteindelijk op doelde. De onderlinge communicatie tussen hoofdofficieren
en het parket van procureurs-generaal liep niet altijd even soepel. In de
laatste overlegvergaderingen die ik met het college van procureurs-generaal
heb gehad, heb ik daar met nadruk op gewezen. Het moet precies bekend worden
wie wat weet en wie waarvoor verantwoordelijk is. Dit moet voor de buitenwereld
ook duidelijk zijn. Als u daarop doelt, zeg ik u dat hieraan op dit moment
hard en redelijk doeltreffend wordt gewerkt.De heer Dittrich (D66):Zegt u hiermee dat door deze afspraken dergelijke communicatiestoornissen
zich in de toekomst niet meer zullen voordoen?Minister Korthals:Het blijft in een grote organisatie met veel facetten, zoals het OM, natuurlijk
altijd mogelijk dat er in de communicatie iets misgaat. Ik ga er op dit moment
echter van uit dat juist aan het communicatieprobleem, waarop u en mevrouw
Kalsbeek doelen, hard wordt gewerkt.Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Gisteren heb ik in mijn eerste termijn gesproken over de leiding van het
OM en het functioneren als een eenheid. Wat u zegt is waar, maar u geeft slechts
een formele werkelijkheid weer. Er zijn volgens mij drie serieuze aanwijzingen
dat het niet zo goed gaat. Ten eerste het rapport 'Terugkijken naar morgen',
dat geschreven is naar aanleiding van de toestanden in januari. Ten tweede
de inmiddels behoorlijke reeks incidenten: als je eens een knipselkrant doorbladert
en op een rijtje zet waarmee het OM in het afgelopen jaar allemaal negatief
in de publiciteit is gekomen, dan schrik je, want het is echt heel veel. Ten
derde spreek ik wel eens iemand. Dan hoor je verhalen dat de spirit er wat
uit is, dat men wel doorgaat, maar niet het gevoel heeft dat men in een organisatie
zit die in een winning mood verkeert, in een organisatie die steeds professioneler
en zelfverzekerder wordt. Hier zit vooral mijn zorg.Minister Korthals:Ik geef toe dat hier een probleem zit. Ik voel dit goed aan. Er wordt
hierover veel met het OM gesproken. Toch kom ik terug op hetgeen ik in het
begin heb gezegd: wij moeten het niet alleen goed doen, zodat wij vertrouwen
van de buitenwereld krijgen, maar wij moeten ook zelfvertrouwen gaan uitstralen.
Dat heeft ook met een bepaalde mentaliteit te maken. Dit alles kan niet van
de ene op de andere dag worden gerealiseerd. Wij zijn er op dit moment echter
hard mee bezig, zodat in ieder geval de aanwezige formele kanalen zo goed
mogelijk kunnen worden gebruikt en er op termijn geen onduidelijkheid meer
bestaat over de vraag wie binnen de organisatie waarvoor verantwoordelijk
is. Als dit wel het geval is, krijg je van die verhalen als: ik sprak eerst
met hoofdofficier Jansen, maar ergens anders zei procureur-generaal Pietersen
iets anders. Ik denk dat u eigenlijk op dit soort voorbeelden doelt.Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Straks komen wij nog over de rechtspraak te spreken, want daar is het
OM ook bij betrokken. Over het soort voorbeelden dat u noemt en andere: worden
dergelijke incidenten op een zodanige manier geëvalueerd dat daar lering
uit kan worden getrokken? Als er werkelijk iets is misgegaan – er verschijnt
namelijk ook wel eens iets ten onrechte in de kranten – weet men dan
waar de zaak precies is misgegaan?Minister Korthals:Dat wordt geëvalueerd. Tot nu toe hebben wij dat maandelijks met
het college van procureurs-generaal geëvalueerd. Maar daar ben je er
niet mee. De hoofdofficieren kunnen er anders over denken. Een paar dagen
geleden is met de hoofdofficieren afgesproken dat de minister en de departementsleiding
ook met hen zullen spreken, uiteraard in tegenwoordigheid van het college
van procureurs-generaal. Anders worden die lijnen doorkruist. Dat overleg
zal drie of vier keer per jaar plaatsvinden. Wij hebben dat afgesproken, juist
omdat wij dit een zwak punt vonden.Voorzitter! Uit eigen waarneming weet ik dat het college van procureurs-generaal
in zijn huidige samenstelling krachtig leiding geeft aan het reorganisatieproces.
In februari gebruikte mevrouw Kalsbeek in deze Kamer voor de gebeurtenissen
van begin dit jaar de beeldspraak van het stof dat nog moest neerdwarrelen.
Welnu, vanuit het oogpunt van bestuur van het reorganisatieproces door het
college lijkt dat duidelijk het geval te zijn. Het aangekondigde vertrek van
de waarnemend voorzitter van het college vindt overigens pas eind volgend
jaar plaats. Ik voeg daar nadrukkelijk aan toe dat ik niet de indruk krijg
dat die aankondiging bij de heer Ficq heeft geleid tot een houding van: ik
zit mijn tijd rustig uit. De benoeming van een voorzitter van het college
is in voorbereiding. Zoals men weet, wacht ik bij de uiteindelijke invulling
van de vacature de uitspraak van de Centrale raad van beroep af. Die procedure
compliceert het traject van de vacaturevervulling dus wel, maar vormt overigens
geen bedreiging voor de voortgang van de reorganisatie.De heer Patijn (VVD):Voorzitter! Ik heb een tijdje meegedraaid in het bestuur. Mij is niet
helemaal helder waarom het strikt noodzakelijk is om de uitspraak van de Centrale
raad van beroep af te wachten. Het is natuurlijk wel heel beleefd. Maar als
de minister van Justitie – niet persoonlijk maar als instituut –
geheel in het ongelijk wordt gesteld in die procedure, is het dan überhaupt
denkbaar dat dat kan leiden tot wederaanstelling van de heer
Docters van Leeuwen in zijn oude functie? Ik kan mij dat, gelet op alles wat
er gebeurd is, niet goed voorstellen. Is het strikt noodzakelijk om de uitspraak
van de Centrale raad van beroep af te wachten?Minister Korthals:In strikte zin is dat niet noodzakelijk. Er zijn veel punten pro en contra
te noemen. Ik wil liever niet ingaan op de vraag of het heel voorstelbaar
is dat de vorige voorzitter van de PG's terugkomt op zijn positie.De heer Patijn (VVD):Dat vroeg ik u ook niet. Ik zei: ik kan het mij niet direct voorstellen.
Daarop hoeft u niet onmiddellijk commentaar te leveren. De vraag is wat precies
de wijsheid is om zo lang te wachten met het vervullen van de belangrijke
vacature in verband met een geding.Minister Korthals:Daarvoor zijn verschillende redenen, waarop ik niet te diep wil ingaan.
Een van de redenen is dat de vorige voorzitter van het college van procureurs-generaal
is toegezegd dat als er iemand anders wordt benoemd, hij daarvan op de hoogte
wordt gesteld. Hij zal daar dan ongetwijfeld een kort geding tegen beginnen.
En dan komt alles weer boven. Gezien de tijd die wij hebben tot de uitspraak
van de Centrale raad van beroep is dat een argument om daar dan maar even
mee te wachten.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter! Ik heb in dit verband een hypothetische vraag. Stel dat de
Centrale raad van beroep ook het ontslagbesluit intact laat. Dan is er een
kans dat de heer Docters van Leeuwen naar het Europese Hof gaat. Betekent
dit dat er al die tijd geen nieuwe procedure wordt gestart? Dat zal niet nog
een paar maanden duren. Dat kan nog wel een jaar of langer duren.Minister Korthals:Alles is in theorie mogelijk. Maar ik ben ervan overtuigd dat ook de heer
Docters van Leeuwen er niet bij gebaat is om deze procedure zo lang mogelijk
te rekken. Wellicht zijn er andere mogelijkheden voor emplooi voor de heer
Docters van Leeuwen. In ieder geval zullen wij ogenblikkelijk een beslissing
nemen na de uitspraak van de Centrale raad van beroep.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dus ongeacht of de heer Docters van Leeuwen besluit door te procederen.Minister Korthals:Ja, ongeacht of hij dat doet. Anders zou het een kwestie van jaren worden
en wij kunnen ons dat echt niet permitteren.Voorzitter! Het reorganisatieproces is nog niet ten einde. Om die reden
stelt het regeerakkoord dat dit met kracht zal worden voortgezet. Rond de
jaarwisseling breng ik de zesde voortgangsrapportage aan uw Kamer uit. Hierin
zal ook worden ingegaan op de audit, op de samenhang van het proces en op
de getroffen en in uitvoering zijnde maatregelen. De audit wordt momenteel
op initiatief van het college zelf uitgevoerd door een onafhankelijke en gezaghebbende
buitenstaander.Vervolgens zullen medio volgend jaar in de zevende, tevens laatste, voortgangsrapportage
alle resultaten van de reorganisatie in hun onderling verband worden gepresenteerd.
Tegen die tijd en in dat kader moeten we de balans opmaken, maar, zoals ik
al zei, de stappen die zijn gezet, de vele projecten die al klaar zijn en
de projecten die dat bijna zijn, zijn onomkeerbaar. Als gevolg daarvan is
het OM al ingrijpend veranderd. Die verandering is verlopen langs de lijnen
en binnen de termijnen die in 1995 zijn aangegeven. De doelstellingen zijn
voor een belangrijk deel gerealiseerd, andere liggen binnen handbereik. Ook
in het driekwart jaar dat ons rest voor de voltooiing van de reorganisatie,
zullen de strafrechtspleging en het OM geregeld in de schijnwerpers van het
publieke debat staan. Onvermijdelijk zullen van tijd tot tijd incidenten de
publiciteit halen. Het college staat erop in zo'n geval verantwoording aan
mij af te leggen. Ik zelf wil en zal dat doen in deze Kamer.Voorzitter! Ik benadruk dat ik bij mijn aantreden een intensief en constructief
contact tussen departement en OM aantrof. Geen verkrampte verhouding dus,
maar wel het besef van de noodzaak goed samen te werken vanuit eigen verantwoordelijkheden.
In antwoord op een vraag van mevrouw Kalsbeek zeg ik dat het rapport-Zwart/Buitelaar
daarbij een nuttige rol speelt. In dat rapport wordt overigens niet uitgegaan
van de situatie die dringend reparatie behoeft, maar daarin wordt meer gewezen
op de weg waarlangs de onderlinge verhoudingen kunnen worden verdiept. Op
een conferentie in mei aanstaande zal, zoals dat ook in juni is gebeurd, door
het departement en het OM over de stand van zaken worden gesproken.Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Voorzitter! De minister zei iets over het rapport 'Terugkijken naar morgen'.
Ik weet niet welke formulering de minister precies gebruikte, maar hij zei
dat er geen ernstige problemen zouden zijn. Er werken natuurlijk beschaafde
mensen; daar gaat het niet om. Echter, tussen de regels door kun je lezen
dat er behoorlijke problemen zijn.Minister Korthals:Maar er wordt dus op de conferentie volgend jaar over gesproken.Voorzitter! Ik constateer – en nu kom ik toe aan een reactie op
de vragen die door de heren Patijn en Rouvoet zijn gesteld – dat op
het cruciale terrein van prioriteitenstelling en mijn verantwoordelijkheid
voor de strafrechtelijke rechtshandhaving de samenwerking tussen departement
en OM zeer intensief en vruchtbaar is. Het regeerakkoord leidt ertoe dat in
een vroeg stadium de landelijke, justitiële beleidsprioriteiten worden
geformuleerd, opdat deze richtinggevend zijn voor de aansturing van de politie
op zowel regionaal als landelijk niveau. Op regionaal niveau hebben we hiermee
de laatste jaren al goede ervaringen opgedaan. Ik teken daarbij aan dat strafrechtelijk
beleid ook in belangrijke mate regionaal beleid is en zal moeten blijven.
Op landelijk niveau komt daar nu het beleidsplan Nederlandse politie bij.
De gezamenlijke inspanning van OM en departement is daarbij de gestelde landelijke
justitiële prioriteiten helder en kaderstellend te formuleren. De justitiële
kaderstelling en de weerslag daarvan in het BNP zal een één
op één-verhouding moeten hebben. Daarover bestaat overigens
binnen het kabinet geen misverstand. Het resultaat zal de Kamer nog voor het
einde van het jaar bereiken. Volgend jaar verschijnt het bredere, integrale
veiligheidsplan.De heer Van de Camp stelde een vraag over de capaciteit en de werkdruk
bij het OM. Ik kan hem melden dat de extra financiële
injectie als gevolg van de reorganisatie heeft gezorgd voor extra formatieplaatsen.
Deze worden nu nog ingevuld. Overigens blijkt wel uit het jaarverslag van
het OM dat de werkvoorraden op de parketten niet zijn toegenomen.Van het OM naar de zittende magistratuur, voorzitter! De vraag naar rechterlijke
beslissingen is toegenomen. Dat moeten wij allen constateren en dit baart
mij grote zorgen. De rechterlijke macht zal in deze kabinetsperiode nadrukkelijk
in de schijnwerpers staan. De herziening van de rechterlijke organisatie is
voor de samenleving een project van het allergrootste belang. Het is een werk
dat voor de economie en de gewone burgers minstens zo belangrijk is als de
grote fysieke infrastructurele projecten. Ik hoop dat het ook minstens zo
rendabel zal zijn. De staatssecretaris zal ingaan op dit project, dat op middellange
en lange termijn moet zorgen voor een naar eisen van de tijd toegeruste rechterlijke
macht.De laatste dagen is veel geschreven en gesproken over de zittingscapaciteit
van de zittende magistratuur. Verschillende woordvoerder stonden erbij stil.
Ik noem met name mevrouw Kalsbeek, mevrouw Halsema en de heren Van de Camp,
Patijn en Dittrich. In antwoord daarop wil ik eerst iets over de achtergronden
en daarna iets over de omvang van de problematiek zeggen.Zoals ook in deze Kamer al is gezegd, is de complexiteit van zaken de
laatste jaren enorm toegenomen. Ook het aantal megazaken is gestegen. Daarnaast
speelt het feit dat de behandeling van individuele zaken steeds meer tijd
in beslag neemt, omdat steeds vaker op de zitting getuigen en deskundigen
moeten worden gehoord op verzoek van de verdediging maar ook op verzoek van
het OM. Dit alles heeft ertoe geleid dat het aantal zaken dat per meervoudigekamerzitting
behandeld kon worden, de laatste jaren aanmerkelijk is gedaald. Daar komt
bij dat de laatste tijd met name de grote rechtbanken zich geconfronteerd
zien met het vertrek van rechters naar buiten de Randstad en naar de gerechtshoven.
Het gaat daarbij met name om rechters die werkzaam zijn in de strafsector.
De vervanging van die rechters kost, zeker wanneer het om ervaren zittingsrechters
gaat, tijd. Dit waren enige achtergronden van de capaciteitsproblemen.De heer Dittrich (D66):Is bekend waarom die strafrechters naar buiten de Randstad gaan? Vinden
zij de werkdruk in de Randstad of de zwaarte van de zaken te hoog?Minister Korthals:Ik zou het niet weten. Ik ben bereid om er eens naar te vragen. Het kan
zijn dat het wat rustiger is buiten de Randstad.De heer Dittrich (D66):Ik vraag het niet zomaar, want het zou kunnen dat sommige rechtbanken
zo groot worden dat zij als het ware als een soort fabriek worden ervaren
en dat mensen juist de behoefte hebben om in een wat kleinere eenheid te werken.
Dat zou voor de organisatie van belang kunnen zijn.Minister Korthals:Dat zou best kunnen. Wij hebben in 1985 in de Kamer besloten om tot grotere
eenheden over te gaan, overigens op voorspraak van de toenmalige minister
van Justitie. Die grotere eenheden zouden toegankelijker, duidelijker en beter
herkenbaar zijn voor het publiek. Er zijn op dit ogenblik signalen dat het
misschien wat te groot is en dat misschien wat meer met nevenzittingen elders
zou moeten worden gewerkt. Dat komt ook in de contourennota aan de orde.Wat is nu de omvang van de problematiek die ons momenteel bezighoudt?
Van de zijde van het college van procureurs-generaal en enkele parketten is
een aantal malen het signaal afgegeven dat zich werklastproblemen voordeden
en er spanning was tussen het aanbod van zittingsrijpe zaken en de verwerkingscapaciteit
van de strafsectoren. Op grond van de eerste signalen is gevraagd deze nader
te preciseren. In dezelfde periode werden de Bolkesteingelden door de minister
van Justitie ter beschikking gesteld en ingezet voor een structurele oplossing
van de problematiek in de strafsectoren. Dat heeft evenwel niet kunnen verhinderen
dat een overgangsproblematiek is ontstaan, die ik de afgelopen weken nauwkeurig
in kaart heb proberen te brengen.Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Wat mij in dit geheel zo verbaast, is de abruptheid waarmee het nu naar
buiten komt. De minister zegt dat een paar keer signalen zijn afgegeven. Maar
ik herinner mij bijvoorbeeld de brief van minister Sorgdrager naar aanleiding
van de discussie over de politierechter. Daarin wordt wel erkend dat er een
aantal megazaken zijn en dat er een aantal parketten zijn waar het wat oploopt,
maar er wordt verder heel apaiserend over gedaan. Maar dit kan niet 'overnight'
gebeurd zijn, want die zaken liggen er twee jaar voordat zij in de gevarenzone
komen. Ik begrijp daar dus echt niets van.Minister Korthals:Vindt u het goed dat ik even mijn verhaal op dit punt afmaak? Daarna kom
ik op uw vraag terug.Duidelijkheid zet de overgangsproblematiek in het juiste perspectief en
biedt een basis voor gerichte oplossingen. In de publiciteit circuleerden
grote aantallen strafzaken die zouden dreigen te verjaren. Die aantallen kloppen
gelukkig niet. Er is zeker geen sprake van duizenden zaken. Technisch-juridisch
is er ook geen sprake van verjaring. Ik doel daarbij op artikel 70 van het
Wetboek van Strafrecht. Op de vijf parketten waar zich thans in hoofdzaak
een probleem voordoet, te weten de parketten van Amsterdam, Rotterdam, Haarlem,
Utrecht en 's-Hertogenbosch, gaat het voor een belangrijk deel om reguliere
werkvoorraad. Uit de cijfers blijkt dat van het totaal bij de parketten liggende
zittingsrijpe zaken circa 20% pas na 18 tot 24 maanden op de zitting kan komen.
Dit betreft normaal gesproken zaken waarin geen sprake is van gedetineerde
verdachten, hetgeen een indicatie vormt van de betrekkelijke ernst van de
aard van de delicten. Bij een deel van die 20% kan het risico ontstaan van
overschrijding van de redelijke termijn volgens artikel 6 EVRM. Die termijn
is dus nog niet overschreden. Dat zaken langer liggen dan 18 maanden, komt
omdat er op dit moment onvoldoende zittingscapaciteit op de genoemde vijf
rechtbanken aanwezig is in verband met onderbezetting in de strafsectoren.
Wat die 20% betreft gaat het bij de vijf genoemde gerechten om circa 580 meervoudigekamerzaken.
Die zijn dus als achterstand aan te merken. Landelijk gaat het om circa 720
zaken. Deze cijfers zijn indicatief. Ik zeg de heer Patijn gaarne een nadere analyse van de capaciteitsproblematiek
toe. Ik meld hier dat ik in de richting van het college van procureurs-generaal
heb aangegeven dat zaken niet mogen worden geseponeerd en dat zaken die ernstige
delicten betreffen snel en bij voorrang moeten worden behandeld. Dat het tot
zulk een overschrijding komt, moeten wij natuurlijk verhoeden. Daarover wil
ik duidelijk zijn. Dat moeten wij voor zijn. Ik teken er direct bij aan dat
recentelijk door de Hoge Raad een arrest is gewezen, waarin is geoordeeld
dat een overschrijding van de redelijke termijn van artikel 6 EVRM in de regel
dient te leiden tot strafvermindering. Slechts bij uitzondering is plaats
voor een niet-ontvankelijkverklaring van het OM, aldus de Hoge Raad. Noodzaak
tot seponeren is er vanuit dat perspectief dus ook niet.Nadrukkelijk voeg ik hieraan toe dat ik voornemens ben krachtige maatregelen
te nemen om de onderbezetting van de strafsectoren zoveel mogelijk weg te
nemen. Het bijzondere van de problematiek is dat het geen budgettair probleem
is, maar een bemensingsprobleem. Het geld is er, maar het is de rechtbanken
nog niet over de gehele linie gelukt om de bestaande vacatures in te vullen.
Op dit moment zijn er nog zo'n 70 vacatures bij de zittende magistratuur.
Langs drie wegen zoek ik naar oplossingen. Ik maak daarbij onderscheid tussen
de maatregelen die op korte termijn worden genomen en de oplossingen voor
de middellange en de langere termijn, de structurele oplossingen dus. Op de
zeer korte termijn zoek ik naar mogelijkheden om de capaciteit van de rechtbanken
uit te breiden. Ik ben bezig met het treffen van een aantal maatregelen om
de oudste zaken binnen zes tot negen maanden weg te werken. Ik denk hierbij
onder meer aan het inschakelen van rechters-plaatsvervanger. Daarnaast gaan
mijn gedachten uit naar een geïntensiveerde inzet van reeds gepensioneerde
en vervroegd uitgetreden rechters. Ik spreek dan over een potentieel van 75
tot 80 personen. Sommige daarvan zijn nu reeds rechter-plaatsvervanger, maar
wellicht zijn anderen bereid en geschikt om de tijdelijke leemtes op te vullen.
Met de inzet van circa 10 tot 15 personen lijkt het al mogelijk om de ergste
achterstanden weg te werken. De presidenten van de rechtbanken van Amsterdam
en Rotterdam zijn inmiddels bereid gevonden om aan het zoeken van een oplossing
in deze richting mee te werken. Tevens zijn wij in overleg met de voorzitter
van de presidentenvergadering over de vraag of de presidenten zittende rechters-plaatsvervanger
intensiever willen inschakelen. Ik realiseer mij dat ik daarbij van bestaand
beleid afwijk, maar ik doe dat bewust. Ik sluit mij in dat opzicht aan bij
de woorden die door verschillende geachte afgevaardigden gisteren zijn uitgesproken.
Het recht moet immers – dat is mijn uitgangspunt – wel zijn beloop
hebben. Op het meer structurele beleid inzake extra waarborgen van de integriteit
van de leden van de rechterlijke macht komen wij nog wel te spreken. Nu moet
evenwel de voortgang van lopende zaken voorrang hebben.De heer Dittrich (D66):Betekent dit dat de minister advocaten zal inschakelen als rechter-plaatsvervanger
in het arrondissement waar zij als zodanig werkzaam zijn of probeert hij hen
te stimuleren in een ander arrondissement als zodanig werkzaam te zijn? Vaak
hebben advocaten namelijk in hun eigen arrondissement strafzaken lopen.Minister Korthals:Ik heb zeker oog voor de bezwaren, maar nu ik denk in prioriteiten zal
ik die advocaten daar voorlopig wel inschakelen. Ik deel dat ook mee aan de
presidenten. Er moet wel goed op worden gelet dat er geen belangenverstrengeling
en dergelijke kunnen plaatsvinden. Gezien de urgentie van het probleem heeft
het geen prioriteit om advocaten niet als rechter-plaatsvervanger te laten
functioneren in hun eigen arrondissement.Ik zal voorts de presidenten tevens vragen na te gaan of het mogelijk
is dat rechters die deel uitmaken van colleges, waar de problematiek minder
acuut is, tijdelijk elders ingezet worden. Daarvan zijn nu al voorbeelden
bekend. In dit kader antwoord ik ook de heer Dittrich dat onderzoek heeft
uitgewezen dat avondrechtbanken niet leiden tot enige tijdwinst.Ik meen dat met deze maatregelen op de zeer korte termijn de oudste zaken
kunnen worden weggewerkt. De reactie op deze maatregelen van de presidenten
van de rechtbanken Amsterdam en Rotterdam ondersteunt mij in die verwachting.
Als extra rechterscapaciteit wordt gevonden, zullen zij zittingsruimte en
ondersteunend personeel ter beschikking krijgen. Deze kortetermijnmaatregelen
zijn belangrijk.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Er blijft bij mij hierover toch wat verwarring bestaan. Via de NVR komt
namelijk telkens het bericht door dat het juist geen vacatureprobleem is,
maar een financieel probleem.Minister Korthals:Dat is voor de kortetermijnzaken niet juist. Het is dus een personeelsprobleem.
Natuurlijk, ook de NVR heeft er belang bij om er een financieel probleem van
te maken. Dat is op zichzelf begrijpelijk. De contourennota zal uitwijzen
of de 130 mln. structureel in het jaar 2002 voldoende zullen zijn. Voor de
korte termijn is het in ieder geval een personeelsprobleem en geen geldprobleem.De heer De Wit (SP):In de berichtgeving is ook naar buiten gekomen dat er op dit moment sepots
en schikkingen plaatsvinden vanwege het capaciteitsgebrek. Geeft de minister
nu aan dat dit niet gebeurt? Verder vraag ik hem of met de kortetermijnmaatregelen
die hij op dit moment heeft aangekondigd, voorkomen kan worden dat dit soort
dingen gebeurt.Minister Korthals:Daar is nu het gehele beleid op gericht. Ik heb het college en, middels
dat gremium, de hoofdofficieren doen weten dat sepots niet kunnen gebeuren,
zeker niet tegen de achtergrond van het arrest van de Hoge Raad. Dat is ongeveer
een of twee weken geleden gezegd door mij.Voorzitter! Deze kortetermijnmaatregelen zijn belangrijk. Van niet minder
belang zijn de structurele oplossingen op de middellange en langere termijn.
Voor de middellange termijn – dan heb ik het over het jaar 1999 –
geldt het volgende. De werving van reguliere strafrechters in de arrondissementen
vindt uiteraard reeds plaats. De vacatures en de middelen zijn er. Over zes
maanden kan in zowel Rotterdam als Amsterdam een extra strafkamer gaan functioneren. Met de respectieve presidenten is daarover overlegd.
Daarbij wordt onder meer een beroep gedaan op de in 1998 uitgezette Bolkesteinmiddelen.Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Waar komen die rechters dan vandaan als dat opeens wel kan?Minister Korthals:Wij zijn op het ogenblik zeer intensief aan het selecteren en werven.Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Jawel, maar dan moeten die mensen nog opgeleid worden. Ik begrijp dat
er 70 vacatures zijn en dat er twee strafkamers bijkomen.Minister Korthals:Ja, zowel in Amsterdam als in Rotterdam.Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Dat betekent dat er zes rechters aangesteld moeten worden. Waar komen
die dan opeens vandaan?Minister Korthals:Men is op het ogenblik bezig om rechters te werven en te selecteren. Daar
is men zeer intensief mee bezig. Men begrijpt zelf wel dat er meer rechters
moeten komen.Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Gaat het dan ook om buitenstaanders?Minister Korthals:Ja, ook om mensen die van buiten komen.De heer Schutte (GPV):Ik neem aan dat de tijdelijke maatregelen die nu genomen worden, ook tijdelijk
zullen werken. Dat betekent dat die 70 vacatures er over twee jaar nog steeds
zullen zijn. Als dat niet het geval is, worden die tijdelijke maatregelen
structureel gemaakt.Minister Korthals:Ik wilde juist beginnen met een opsomming van nog meer structurele oplossingen.
Voor alle duidelijkheid, op korte termijn moeten snel achterstanden worden
weggewerkt. Daartoe worden plaatsvervangend rechters van elders ingeschakeld.
Ook wordt gedacht aan het inschakelen van oud-rechters. Dan gaat het om 70
of 80 mensen. Daarmee hebben wij de problemen voor de korte termijn opgelost.
Dat verloopt na enige tijd, want je vraagt die mensen voor een korte tijd.
Vervolgens gaat het om het inschakelen van mensen voor de middellange en lange
termijn.Voor de lange termijn denk ik aan de volgende maatregelen. In de eerste
plaats zullen gerechten en parketten met ingang van 1999 gaan werken met convenanten
waarin onderlinge afspraken zijn vastgelegd en op basis waarvan een betere
afstemming kan plaatsvinden. De afspraken zien op het aantal te behandelen
zaken. In sommige arrondissementen zijn reeds convenanten gesloten. Om een
goede doorstroming van zittingsrijpe zaken naar de rechtbank te krijgen, zijn
dit soort afspraken alsook het regulier overleg tussen de leiding van het
parket en de president of de voorzitter van de strafsector van de rechtbank
van groot belang. Daardoor kunnen op lokaal niveau tijdig knelpunten worden
gesignaleerd en kan hierop worden geanticipeerd. Gekoppeld aan de convenanten
zal ik met het college van procureurs-generaal afspraken maken om in de periodieke
rapportages meer gegevens op te nemen over de omvang, ouderdom en de aard
van de werkvoorraden.De heer Dittrich (D66):Voorzitter! Gisteren had ik voorgesteld dat alle rechtbanken jaarverslagen
zouden maken. De strafsector zal bijvoorbeeld jaarlijks al dat soort gegevens
daarin opnemen. Bedoelt de minister dat met periodieke rapportages?Minister Korthals:Dit gaat natuurlijk over wat het college van procureurs-generaal moet
doen. Ik dacht dat uw vraag van gisteren betrekking had op wat de rechtbanken
zouden moeten doen. De rechtbanken worden inderdaad verzocht om deze informatie
op de wijze zoals u voorstelt te verstrekken.De heer Dittrich (D66):Dus u zegt dat er jaarverslagen moeten worden gemaakt door de rechtbanken.Minister Korthals:Sommige rechtbanken doen dat reeds.De heer Dittrich (D66):Sommige doen het, maar de meeste niet.Minister Korthals:Wij zullen de rechtbanken verzoeken om dat jaarlijks te doen.In de tweede plaats zijn maatregelen nodig op personeelsgebied. Een werving
en selectie die is toegesneden op een moderner personeelsbeleid, is van groot
belang. Dat wordt ook door de zittende magistratuur onderkend, getuige het
deelproject personeelsbeleid dat in het kader van de moderniseringsoperatie
rechterlijke organisatie van start gaat. Daarop zal in de contourennota nader
worden ingegaan. In antwoord op schriftelijke vragen van de heer Dittrich
inzake de RAIO-opleiding heb ik kortgeleden aangegeven dat ik in het voorjaar
van 1999 met een beleidsnotitie zal komen, waarin op deze vragen wordt ingegaan.In de derde plaats waren en zijn financiële impulsen nodig, in aanvulling
op lopende investeringen. Ik zeg 'waren en zijn', want de toenemende druk
op de zittingscapaciteit van met name de strafsectoren van de rechtbanken
is immers niet nieuw. Wij hebben dit in het recente verleden ook onderkend.
Ik breng in herinnering de zogeheten Van Traagelden die aan de rechtbanken
zijn toegekend in 1997 ter versterking van het kabinet van de rechter-commissaris.
Verder hebben de strafsectoren van de rechtbanken dit jaar in het kader van
een bredere afstemming in de strafrechtketens de beschikking gekregen over
de Bolkesteingelden. Ik heb hierover al iets opgemerkt. Daarbovenop zullen
middelen worden toegekend aan de zittende magistratuur in het kader van de
modernisering van de rechterlijke organisatie. In het regeerakkoord zijn daarvoor
middelen vrijgegeven. Deze gelden zullen ten goede komen aan alle sectoren
van de rechtbanken.Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Ik neem aan dat de minister nu doelt op de middelen waarover in het regeerakkoord
wordt gesproken. Zijn deze echt voor de reorganisatie bedoeld, of voor datgene
wat voortvloeit uit de werklastmeting? Ik had namelijk de indruk dat het om
het laatste ging, maar ik weet het niet zeker.Minister Korthals:In de contourennota die de Kamer in december zal ontvangen, zal worden
aangegeven dat de budgetten in de komende jaren zullen worden uitgebreid,
oplopend naar tussen de 50 mln. en 55 mln. in 2002. Dat is voor de capaciteit.Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Ik wil graag weten waarvoor het bedrag van 26,1 mln. of daaromtrent is
bestemd dat in het regeerakkoord extra is uitgetrokken voor de rechterlijke
macht. Ik dacht aanvankelijk dat dit bedrag was bestemd voor de reorganisatie
en later begreep ik dat het bedoeld was voor het uitvoeren van hetgeen voortvloeit
uit de werklastmeting.Minister Korthals:Als mevrouw Kalsbeek het goedvindt, kom ik daarop in tweede termijn terug.Voorzitter! Mevrouw Kalsbeek en de heer Rouvoet hebben mij vragen gesteld
over enkele financiële aspecten. Mevrouw Kalsbeek vroeg mij of de zogenaamde
Bolkesteingelden nog niet geheel zijn uitgegeven. De intensiveringsmiddelen
van de rechterlijke macht die vanaf 1997 beschikbaar zijn gesteld, zijn hoofdzakelijk
bestemd voor investeringen op het gebied van automatisering, huisvesting en
beveiliging.Voorzitter! Ik verzoek u de vergadering even te schorsen, zodat ik mijn
papieren kan ordenen.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Minister Korthals:Voorzitter! Dank u wel voor deze korte schorsing. Mijn papieren lagen
helaas niet helemaal in de goede volgorde.Gelet op de projectmatige aanpak van deze investeringen, het investeringsprogramma
Concorde en de lange voorbereidingstijd die daarmee was gemoeid, kon ten tijde
van de Voorjaarsnota 1997 een eenmalige korting van 20 mln. ten laste van
deze budgetten worden verwerkt. Hoewel met deze investeringen een efficiënter
werkende rechterlijke macht wordt beoogd, moge duidelijk zijn dat met deze
investeringen nauwelijks personele capaciteitsuitbreidingen worden gerealiseerd.De onderuitputting bij de financiële verantwoording van 1997 van
13,9 mln. heeft eveneens geen directe relatie met de huidige personele capaciteitsproblemen
bij de zittende magistratuur. Deze onderuitputting deed zich voornamelijk
voor op enkele geoormerkte budgetten van het OM en betrof voorts een kasblokkade
die wordt aangehouden ter dekking van het niet realiseren van ontvangsten
uit legesheffing door de Registratiekamer. Overigens is van de justitiebrede
onderuitputting van circa 40 mln. waarvan in de financiële verantwoording
sprake is via de toepassing van de eindejaarsmarge een bedrag van circa 16
mln. ten goede gekomen van de uitvoering van het investeringsprogramma Concorde
in 1998. Hiermee is voor een belangrijk deel de eenmalige korting ongedaan
gemaakt.Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Dat bedrag is dus doorgeschoven naar het volgend jaar. Zou het geen aanbeveling
verdienen die begrotingspost eens uit te splitsen? Het staat nu allemaal onder
het kopje rechtspleging. Daaronder valt de ZM, het OM en zelfs rechtshulp.
Dat maakt dat je het overzicht volstrekt kwijt bent. Je weet helemaal niet
wat naar de rechters gaat en wat naar het OM.Minister Korthals:Uiteraard zijn wij op het ministerie zeer dienstbaar. Als mevrouw Kalsbeek
wat meer helderheid wenst over de uitsplitsing zullen wij dat in het vervolg
inderdaad doen.Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Maar die ambtenaren mogen niet meer tegen mij praten. Als de minister
het gewoon in de stukken zet, lijkt mij dat het handigst.Minister Korthals:Daarom zeg ik tegen u dat het gaat gebeuren.Voorzitter! De zogenaamde Bolkesteingelden hebben betrekking op het begrotingsjaar
1998 en latere jaren en zijn bij Voorjaarsnota 1998 aan de justitiebegroting
toegevoegd. Deze middelen beogen een personeelsformatieve versterking van
de bij de strafrechtsketen betrokken organen. Vanwege het feit dat deze middelen
pas in de loop van 1997 beschikbaar zijn gekomen, kon de budgettoewijzing
aan de gerechten en de parketten voor het aantrekken van extra personeel niet
eerder dan vanaf 1 april 1998 plaatsvinden.Ook de heer Rouvoet vroeg naar de financiële aspecten van de problematiek
van de zittende magistratuur. In het regeerakkoord is oplopend tot 2002 130
mln. ter beschikking gesteld voor de modernisering van de rechterlijke organisatie.
Hoe dit geld wordt besteed, zal in de contourennota zijn beschreven. In deze
contourennota wordt het functioneren van de zittende magistratuur integraal
benaderd. Er is dus niet alleen aandacht voor de invoering van een nieuwe
vorm van besturing, maar ook voor de noodzakelijke investeringen in capaciteit.
Door deze integrale benadering wordt voorkomen dat de aandacht eenzijdig op
een aspect wordt gelegd. Ik meen dan ook dat de in de contourennota voorziene
capaciteitsinvesteringen niet ten koste zullen gaan van de invoering van bijvoorbeeld
integraal management en omgekeerd.De heer Rouvoet (RPF):Voorzitter! Het zal ongetwijfeld aan mij liggen, maar ik ben het zicht
op de financiën rondom de vernieuwingsslag een beetje kwijt. Misschien
kan de minister het iets meer op een rijtje zetten. Er is sprake van een noodzakelijke
modernisering. Ik noem dat maar de operatie-Leemhuis. Van verschillende kanten
is de opmerking gemaakt dat de beschikbare middelen eigenlijk tekortschieten
vergeleken bij hetgeen de commissie-Leemhuis heeft gevraagd. Dat is in het
regeerakkoord afgesproken. Daar komt een capaciteitsslag, een inhaalslag overheen.
Wij hebben nu problemen. Deze inhaalslag overlapt deels de Leemhuisoperatie.
Vervolgens zijn er de Bolkesteingelden. Kortom, mijn vrees blijft dat het
wegwerken van al die achterstanden en het capaciteitstekort ten koste zal
gaan van de moderniseringsslag. Kan de minister op een rijtje zetten wat er
beschikbaar is en hoe de middelen zullen worden aangewend om de inhaalslag
te maken? Wellicht kan hij op die manier mijn vrees wegnemen. Ik heb begrepen
dat het bedrag dat in de contourennota beschikbaar zal worden gesteld voor
1999 – een dikke 27 mln. – alleen al nodig is om die capaciteitsslag
te maken.Minister Korthals:Maar die contourennota gaat natuurlijk wel verder dan 1999. Ik zeg echter
gaarne toe om dat overzicht bij de contourennota te geven.Voorzitter! Een ander punt vormen de kortetermijnmaatregelen die ik nog
dit jaar neem om de huidige knelpunten zoals die nu in de media zijn verschenen,
op te lossen. Ik heb de Kamer al eerder over deze maatregelen geïnformeerd.
Ik bekostig deze maatregelen uit de huidige begroting, oftewel: de regeerakkoordmiddelen
worden besteed aan de maatregelen die in de contourennota
zijn opgenomen en de huidige begroting wordt gebruikt om de nu ontstane knelpunten
op te lossen.Een aantal leden heeft gevraagd hoe het mogelijk is dat de doorlooptijden
zijn bekort, terwijl de zaken zwaarder zijn geworden en ook getuigen en deskundigen
vaker ter zitting moeten worden gehoord. Ik wil daar het volgende over zeggen.
De informatie en de toelichting op de begroting betreffen alle soorten strafzaken,
dus niet alleen de enkelvoudige zaken maar ook de meervoudige en de megazaken.
De zaken waarvan de doorlooptijden zijn bekort, hebben met name betrekking
op strafzaken die door de enkelvoudige kamer van de rechtbank worden behandeld.
Aangezien dit het grootste aantal zaken is, neemt de gemiddelde doorlooptijd
van alle strafzaken af. Hier zijn met name ook de laatste jaren de effecten
van de 'aanhouden en uitreiken'-aanpak merkbaar.De heer Patijn heeft een vraag gesteld over de uitbreiding van de bevoegdheden
van de politierechter bij het opleggen van gevangenisstraffen. Dat zou een
uitbreiding zijn van zes naar twaalf maanden. Ik heb vorige maand in een algemeen
overleg gezegd dat wij voorzichtig moeten zijn met het opgeven van collegiale
rechtspraak bij het opleggen van gevangenisstraf van enige duur. De kwaliteit
van de rechtspraak is ook van belang. Wel ben ik bereid het voorstel in het
licht van de recente cijfers in overweging te nemen. Een definitief standpunt
neem ik pas in nadat de instanties waaraan ik advies heb gevraagd, namelijk
de NVVR en de NOVA, dit advies hebben gegeven.Voorzitter! Er ligt een initiatiefvoorstel van de heren Vos en Van Oven.
Het is uiteraard het recht van de Kamer om dat te doen, maar ik had liever
gezien dat zij daarmee gewacht hadden. Een initiatiefvoorstel van leden wil
echter nog niet zeggen dat het ook een initiatiefvoorstel van fracties is.
Wij kunnen dat, indien nodig, wellicht nog met voldoende argumenten tegengaan.De heer Patijn (VVD):Welke fracties?Minister Korthals:De heer Van Oven van de Partij van de Arbeid en de heer Vos van de VVD
hebben dat initiatiefvoorstel ingediend. Dat zijn twee leden, maar als je
de fracties bij elkaar optelt, dan is het een meerderheid in de Kamer. Gezien
mijn uiteenzetting, vind ik het zelf nog te vroeg om deze stap te nemen. Ik
wees er dus, eerlijk gezegd ten overvloede, nog even op.In de afgelopen week zijn ook verschillende ideeën geopperd om te
proberen de bestaande werkvoorraad van strafzaken die gereed zijn voor berechting,
aan te pakken. In de berichtgeving over de ideeën van de Amsterdamse
hoofdofficier van justitie Vrakking spelen een aantal voorstellen en rechtsfiguren
door elkaar. Ik zet die ter verheldering even achter elkaar.Ik noem allereerst de procedure voor de bekennende verdachte. De gedachte
hierachter is dat tijdwinst kan worden geboekt als de verdachte, de officier
van justitie en de rechter met ieders instemming de discussie op de zitting
beperken tot de hoogte van de strafmaat. Een dergelijk experiment kan binnen
de bestaande regelgeving worden uitgevoerd, met dien verstande dat de rechter
de uiteindelijke verantwoordelijkheid behoudt voor de inhoud van het vonnis,
waarbij hij steeds een vast aantal vragen moet beantwoorden, waaronder die
naar het bewijs van het ten laste gelegde feit. Hij mag dat niet op gezag
van verdachte en openbaar ministerie samen aannemen, maar zal zich daarvan
ook zelf moeten vergewissen. De mogelijkheid van het invoeren van een dergelijke
procedure is onderzocht door de commissie-Moons in 1992. Naast de bezwaren
van de Raad van State bleek dat er weinig tijdwinst was te behalen. Deze voorstellen
zijn daarom toen niet overgenomen.Ik kom nu op de pleabargaining. Met pleabargaining wordt gedoeld op het
Amerikaanse systeem dat de verdachte in ruil voor de toezegging dat het OM
een lichter delict ten laste zal leggen, een bekentenis aflegt voor dit lichte
delict. Zo wordt in plaats van moord volstaan met doodslag mits de verdachte
bekent. Hij doet dan ook meteen afstand van zijn recht op een juryproces.
De procedure op de zitting kan dan sneller verlopen. De keuze voor een lichter
delict betekent ook automatisch een vermindering van de straf. Hierbij rijst
een groot aantal bezwaren, zoals de vraag of het wenselijk is dat het OM een
dergelijke rol vervult en afspraken maakt. Deze mogelijkheid is uitdrukkelijk
afgewezen in het wetsvoorstel over toezegging aan getuigen in strafzaken dat
aanstaande vrijdag voor bespreking op de agenda van de ministerraad staat.
Het vinden van de materiële waarheid dat eigen is aan het Nederlandse
stelsel, komt hiermee naar mijn oordeel in het gedrang. Het Wetboek van Strafvordering
verplicht de rechter om zich op grond van de tenlastelegging een zelfstandig
oordeel te vormen. Het gaat in het strafrecht als gezegd om de materiële
waarheid en niet om wat partijen als de waarheid aan de rechter willen presenteren.Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Ik kan een heel eind meegaan in de bezwaren van de minister tegen het
Amerikaanse systeem, maar dat was niet wat ik in mijn hoofd heb. Ik heb het
voorbeeld genoemd van de steunfraude, waarbij het al op behoorlijke schaal
schijnt te gebeuren. Men overlegt met de verdachte en zijn advocaat over een
schikking die daarna nog aan de rechter wordt voorgelegd. Dit levert op een
middag in plaats van 20 wel 90 zaken op. Er komt dus wel een rechterlijk oordeel
aan te pas, in die zin dat de rechter de schikking toetst. Hij kan dat wat
marginaler doen. Als betrokkenen het er niet mee eens zijn of de rechter het
een wat vreemde overeenkomst vindt, wordt de zaak alsnog in zijn geheel behandeld.
Ik wijs die mogelijkheid niet op voorhand af.Minister Korthals:Dit is een soort transactiemodel dat de officier van justitie kan voorstellen.
Hiermee wordt op dit moment geëxperimenteerd in het arrondissement Amsterdam
en dit verloopt goed. Dit gaat echter uit van een ander stelsel van het toewijzen
van taakstraffen op voorstel van het openbaar ministerie. Dit officiersmodel
is opgenomen in het wetsvoorstel taakstraffen zoals dat aan de Kamer is voorgelegd.
Wij komen daarop in dat verband terug.Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Als het pleidooi voor pleabargaining zo wordt opgevat – en ik weet
heel goed dat het dan niet om het Amerikaanse model gaat – vind ik dat
het veel positieve kanten heeft. Het verdient dan wellicht aanbeveling te
bekijken of dit op meer terreinen kan worden toegepast.Minister Korthals:Wij komen hier bij de behandeling van het wetsvoorstel taakstraffen nog
uitvoerig over te spreken. Overigens wordt dan niet een minder delict aan
de orde gesteld. Het is dus niet de pleabargaining zoals in de VS.Voorzitter! Bij deals met criminelen gaat het om het maken van afspraken
door het openbaar ministerie met criminele getuigen over het afleggen van
een belastende verklaring tegen een verdachte in ruil voor een lagere strafeis.
De rechtmatigheid van de afspraak wordt beoordeeld door de rechter-commissaris.
Dit voorstel levert geen bespoediging of verlichting van de bestaande procedures
op. De Raad van State heeft over dit wetsvoorstel geadviseerd. Het zal vrijdag
aanstaande – met mijn reactie daarop – in de ministerraad worden
besproken. Ten slotte wijs ik erop dat de procedures voor de kantonrechter
en de politierechter met ingang van 1 februari 1998 zijn vereenvoudigd, in
het bijzonder met het oog op de werklast van het openbaar ministerie in de
fase van de voorbereiding van de terechtzitting.De heer Dittrich (D66):In mijn bijdrage aan het debat wees ik nog op het dadingproject. Naar
mijn mening heeft de minister daar nog niets over gezegd. Dading houdt in
dat het slachtoffer, voorgaand aan de zitting, onder begeleiding een afspraak
maakt met de dader. Als de officier die afspraak goedkeurt, komt zo'n zaak
niet meer bij de rechter. Is dat niet ook bevorderlijk voor het verminderen
van de werkdruk van de rechters?Minister Korthals:Volgens mij kom ik hierover nog te spreken. Zo niet, dan zal ik het aan
het eind van mijn betoog nog doen.De heer Rouvoet (RPF):De minister sprak over deals met criminelen. In het verlengde daarvan
liggen afspraken met kroongetuigen. Daar is een richtlijn over. Kan in een
deal met een kroongetuige ook een afspraak worden gemaakt over immuniteit
ten behoeve van anderen dan de kroongetuige?Minister Korthals:Allereerst wijs ik erop dat wij in ons wetsvoorstel niet willen uitgaan
van bescherming van de kroongetuige, maar dat wij ons beperken tot deals met
criminelen. Wat de heer Rouvoet nu vraagt, ben ik bovendien nog niet tegengekomen.
Het gaat ook nogal ver als niet alleen ten behoeve van betrokkene afspraken
kunnen worden gemaakt met het OM, maar ook ten behoeve van derden. Ik denk
dus dat dit niet voorkomt. Wellicht vergis ik mij, maar daar kom ik dan in
tweede termijn wel op terug.Voorzitter! Binnen de bestaande regelgeving bestaat ruimte voor flexibel
opereren. Als een officier van justitie en de verdediging al voor de zitting
tot een akkoord komen over de te eisen straf en als zij dit ook tijdig –
dus nog voordat de rechters het dossier gaan bestuderen – aan de rechtbank
melden – zou ter zitting, ook van een meervoudige kamer, een soort snelrecht
kunnen worden bedreven. De rechter zou te werk kunnen gaan als in een verstekzaak,
waar het gaat om de verplichte voorlezing van stukken waarop hij ten bezware
van verdachte acht wil. Dat bespaart zittingstijd. Wat de tijd na de zitting
betreft, zou bij een bereikt akkoord dat niet ter zitting ter discussie wordt
gesteld, direct uitspraak kunnen worden gedaan, in plaats van na verloop van
14 dagen, zoals nu gebruikelijk is bij zaken voor een meervoudige kamer. Dat
bespaart enige zittingstijd, maar niet veel. In dit soort gevallen kan ook
worden volstaan met een verkort vonnis. De vraag is of er binnen de balie
en bij de rechtbank bereidheid bestaat om tot dergelijke afspraken te komen.
De categorie verdachten die hierbij baat zal hebben, lijkt op voorhand klein.
Het vooraf belonen van bekentenissen met strafvermindering als extra aansporing,
acht ik echter absoluut onjuist.Voorzitter! De heer Dittrich vroeg mij zo-even iets over dading. Ik wijs
hem op het desbetreffende schriftelijke antwoord op pagina 32. Mevrouw Kalsbeek
vroeg hoe het onderhavige onderwerp toch zo abrupt in de publiciteit kon komen.
Kennelijk is het een van de dagbladen ter ore gekomen dat vele zaken voor
sepot voorlagen. Daar is aandacht aan geschonken en daarover zijn door verschillende
mensen interviews afgegeven. Zo ontstaat dit soort publicitaire belangstelling.Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Ik wil niet verhelen dat het mij vrij hoog zit dat het zo is gelopen.
Het richt namelijk ontzettend veel maatschappelijke schade aan. Niet voor
niets noemde ik het voorbeeld van iemand die hier tamelijk kapot van was.
Het gaat niet alleen om een gerucht in een krant. Bijvoorbeeld hoofdofficier
van justitie Vrakking heeft verschillende keren op de televisie uitspraken
gedaan. Het meest frappante vond ik die over incestzaken. Wat hij zei, kwam
erop neer dat het in incestzaken nóg niet gebeurde, maar dat het nog
maar een paar maanden zou duren voordat ook die zouden worden geseponeerd.
Ik begrijp niet hoe een hoofdofficier zoiets kan zeggen, zonder hierover op
een of andere manier contact te hebben gehad met het college, met de minister
of met wie dan ook!!Minister Korthals:Hierover is in ieder geval met mij geen overleg gevoerd. Het is natuurlijk
wel zo dat naar aanleiding van krantenberichten vragen worden gesteld aan
de hoofdofficier. Ik heb hem toevallig zelf op de televisie gezien. Bij die
gelegenheid noemde hij toen in alle rust enkele mogelijkheden om de capaciteitsproblemen
op te lossen. Blijft het punt dat ook ik vind dat mensen van het OM en velen
die bij de rechtspleging betrokken zijn, niet te snel de publiciteit moeten
zoeken.Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Dat is tot daaraan toe, maar het gaat om de lijn die men verwoordt. U
hebt van meet af aan gezegd dat het onaanvaardbaar is dat dit soort zaken
geseponeerd wordt. Ik ben het daar van harte mee eens, maar hoe is het dan
mogelijk dat degenen die het moeten uitvoeren het tegenover gestelde beweren?Minister Korthals:Ik ken de volgorde van opname niet. Ik meen dat de heer Vrakking bij dezelfde
opname aanwezig was, maar ik weet niet of hij op de hoogte was van wat ik
daarover heb gezegd.Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Het lijkt mij dat je dit moet omdraaien. Hij had zich eerst moeten vergewissen
van het beleid op dit punt. Zou men inderdaad berusten in het sepot van dit
soort zaken of niet?Minister Korthals:Het ging mij er toen om dat geen zaken geseponeerd werden en dat is, voorzover
ik weet, daarna ook niet meer gebeurd.Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Is het college van procureurs-generaal hierbij betrokken geweest? Is het
geïnformeerd en wanneer zijn die signalen doorgekomen?Minister Korthals:Het college wordt voortdurend geïnformeerd en op de hoogte gesteld
door de parketten. De grote werkvoorraad was bekend. Dit is aan de orde gekomen
toen het college van procureurs-generaal mij in de overlegvergadering meldde
dat men van plan was tot sepot over te gaan.Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Waarom niet eerder? Als je 200 zaken van dit kaliber seponeert, geeft
dat toch een megarel? Waarom is dat niet eerder doorgekomen?Minister Korthals:Ik denk dat het college van procureurs-generaal er niet van uitging dat
men in de verschillende arrondissementen tot sepot zou overgaan. Toen dat
bericht doorkwam, heeft men mij daarvan weer op de hoogte gesteld.Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Dit bevestigt helaas dus wel het beeld dat er tussen de leiding van het
OM en de uitvoering het een en ander schort.Minister Korthals:Over dat punt hebben wij al van gedachten gewisseld. Ik heb duidelijk
gesteld dat er hard aan gewerkt wordt om de communicatie over en weer te verbeteren.De heer De Wit (SP):Is er nu wel of geen zorgelijke achterstand? De opsomming van strafzaken
komt uit op 720. Uit schriftelijke antwoorden op vragen van het GPV blijkt
dat duizenden zaken over de OZB binnen de gewone termijn worden afgehandeld.
Hoe is dat mogelijk? De rechters zeggen dat voor afhandeling van WOZ-zaken
jaren nodig zijn. Andere rechters, ook buiten de strafzakensfeer, zeggen dat
ze te weinig capaciteit hebben, waardoor achterstanden ontstaan die niet op
korte termijn kunnen worden opgelost. Is er nu wel of geen probleem met betrekking
tot de achterstanden in combinatie met de capaciteit van de rechterlijke macht?Minister Korthals:Er moet een onderscheid worden gemaakt tussen civiele zaken en strafzaken.
Overal duurt het te lang. Ik zei al dat het hele beleid erop gericht is om
doorlooptijden zo kort mogelijk te maken. Daarom is de reorganisatie van de
zittende magistratuur ingezet. Voorts is er een te grote werkvoorraad. Te
veel zaken dreigen de termijn van zes jaar die moet worden aangehouden op
grond van artikel 6 EVRM te overschrijden. Sommige zullen zelfs deze termijn
al hebben overschreden. Het probleem daar is echter niet zo groot. Nogmaals:
er is een probleem, maar dat is minder groot dan aanvankelijk werd gedacht.
Wij proberen oplossingen te vinden voor de korte, middellange en lange termijn.
Niet ontkend kan echter worden dat er op het ogenblik een te grote werkvoorraad
is en dat vele zaken tegen een redelijke termijnoverschrijding aan zitten.De heer De Wit (SP):Nog even een vraag over de OZB-zaken. Er liggen 10.000 zaken te wachten
op een uitspraak. U zegt dat die toch binnen de gewone termijn kunnen worden
afgehandeld, terwijl de betrokken rechter in het openbaar heeft verklaard
dat hiervoor jaren nodig zullen zijn.Minister Korthals:Wij proberen in ieder geval om op korte termijn de rechterlijke macht
zodanig te herstructureren dat die efficiënter gaat werken. De rechterlijke
macht krijgt ook meer mogelijkheden doordat er mensen bijkomen. Door de jaren
heen zijn er vrij veel middelen toegewezen aan de rechterlijke macht, waarmee
wij hoopten te voorkomen dat er te veel zaken te lang in de kast moesten blijven
liggen. Dat geldt ook voor de zaken rond de Wet WOZ.De heer Patijn (VVD):Voorzitter! Ik vind dat de heer De Wit de zaak niet verheldert; hij verbindt
namelijk de discussie over achterstanden in strafzaken met beroepszaken in
het bestuursrecht over de Wet WOZ. Ik wacht de nadere rapportage van de minister
over de strafzaken af. Graag zie ik hierover een gedetailleerde rapportage,
omdat de zaak nogal ingewikkeld in elkaar schijnt te zitten.De Wet WOZ is volgens mij een goed voorbeeld van hoe men in beroepsprocedures
kan doorslaan. In het bestuursrecht kun je tegen een beschikking met buitengewoon
weinig procesrisico beroep aantekenen en kun je met een klein belang een procedure
heel lang rekken. Duizenden mensen doen dit, waardoor uiteraard een forse
achterstand ontstaat. Ik denk dat bij het vaststellen van die wet een ernstige
fout is gemaakt op het punt van handhaafbaarheid en uitvoerbaarheid. Toch
moeten wij die discussie niet verknopen met de discussie die twee weken geleden
wellicht wat overhaast in de publiciteit is gekomen, maar waar wel een behoorlijk
politiek en bestuurlijk probleem achter zit.De heer De Wit (SP):De mensen die bezwaar hebben gemaakt tegen de OZB, zijn blij dat er in
Nederland nog een instantie is die de juistheid van de aanslag kan beoordelen.
Daar gaat het natuurlijk om.De heer Patijn (VVD):Ik heb willen zeggen dat de wet niet heeft voorzien in een drempel in
de vorm van enig procesrisico en dat wij daarom in dit onderdeel van het bestuursrecht
te ver zijn doorgeschoten. Ik heb dat gebruikt ter illustratie van een discussie
die ik in de toekomst graag met de minister wil voortzetten.Minister Korthals:Hierover komen wij uiteraard nog in ruime mate te spreken, omdat het hier
gaat over de toegankelijkheid van het recht op basis van de AWB. Ik voeg eraan
toe dat wij, dus ook Justitie, ons in het verleden hebben verkeken op het
aantal procedures dat op grond van de Wet WOZ zou worden gevoerd. Op het ogenblik
vindt met Financiën overleg plaats om de druk op het justitieapparaat,
die hierdoor is ontstaan, te vergoeden. Het uitgangspunt is immers dat bij
een nieuwe wet, bijvoorbeeld bij de wet deeltijdarbeid, Justitie gelden krijgt
van het departement dat de wet heeft geïntroduceerd, zodat de noodzakelijke
menskracht kan worden aangetrokken, bijvoorbeeld in de vorm van rechters en
officieren van justitie.De heer Dittrich (D66):Is dit overleg met Financiën daadwerkelijk geopend en komt daardoor
op korte termijn geld beschikbaar, zodat de gerechtshoven
kunnen uitbreiden? Als dit niet het geval is, zullen de zaken inderdaad zo
lang blijven liggen als de gerechtshoven hebben voorspeld.Minister Korthals:Ook dit maakt onderdeel uit van de beantwoording van de schriftelijke
vragen. Het wordt in ieder geval besproken in het kader van de Voorjaarsnota.
Het is een reële claim. Ik neem aan dat die gehonoreerd wordt.Mevrouw de voorzitter! U heeft mij gevraagd aan te geven hoeveel tijd
ik nog ongeveer nodig heb voor mijn beantwoording. Toen ik begon, dacht ik
binnen anderhalf uur klaar te zijn. Ik ben nu ongeveer op de helft van mijn
beantwoording. Ik zou nu op een nieuw punt willen overstappen.De voorzitter:Ik denk dat wij er verstandig aan doen om eerst te schorsen voor de middagpauze.Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Voorzitter! Ik heb nog geen reactie gehad op mijn suggestie over de OZB-zaken.De voorzitter:Het is beter als die nu nog wordt gegeven.Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Ik heb gevraagd of het wellicht een idee is om de zaken bij de rechtbank
onder te brengen, alleen al om de pijn over meer plekken te verdelen. Het
was een suggestie van de NVVR, zo zeg ik er eerlijk bij. Die suggestie wordt
in de schriftelijke beantwoording afgedaan met: dat komt wel aan de orde bij
de herziening. Het was echter veel meer een praktische benadering van het
probleem. Ik besef dat het nu vastgelegd ligt in de wet. Maar wellicht kan
op de basis van vrijwilligheid van rechtzoekenden iets worden georganiseerd.
Ik vraag de minister dit nog eens in overweging te nemen.Minister Korthals:Voorzitter! Ik kom hierop straks nog terug.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Na de middagpauze zullen eerst de stemmingen plaatsvinden. Daarna wordt
de behandeling van de begroting van Justitie voortgezet.De vergadering wordt van 12.42 uur tot 13.45 uur geschorst.De voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19981999-1299-1318.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl