Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet milieubeheer en enkele daarmee verband houdende wetten (modernisering van de regelgeving over de milieueffectrapportage) (31755)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


2009-2010
 12
 
 
 
 Regelgeving milieueffectrapportage
 Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van de Wet milieubeheer en enkele daarmee verband houdende wetten (modernisering
van de regelgeving over de milieueffectrapportage) (31755).
 
 De beraadslaging wordt geopend.
 
 
 
 Mevrouw
 Huijbregts-Schiedon
 VVD
 
 Voorzitter. Over het wetsvoorstel 31755, kortweg modernisering van de
regelgeving MER, kan de VVD-fractie kort zijn. Ik dank de regering voor de
duidelijkheid over deze memorie van antwoord. Voor ons resteert slechts het
stellen van een enkele vraag en het maken van enkele opmerkingen.
 De VVD-fractie steunt vereenvoudiging of modernisering van regelgeving
van harte, zeker in de Wet milieubeheer. Dat Nederland met deze modernisering
meer in de pas gaat lopen met de Europese standaard, is een stap in de goede
richting. Het is in dat licht te betreuren dat niet nog een stap verder voorwaarts
is gezet en dat de klassieke indiening van zienswijzen door amendering wordt
aangemerkt als participatie in de voorfase. De VVD-fractie zou liever de consistentie
handhaven van het oorspronkelijke wetsvoorstel ten aanzien van de participatievereisten.
Daarmee werd immers daadwerkelijk participatie bedoeld, ofwel echte betrokkenheid
van burgers in plaats van het insturen van een formeel briefje. Dat was wat
de commissie-Elverding voor ogen had. Wij troosten ons met de wetenschap dat
de modernisering over vijf jaar geëvalueerd zal worden en vertrouwen
erop dat datgene wat nu modern lijkt, dan ouderwets zal blijken.
 Tot slot maak ik een opmerking terzijde over de Spoedwet wegverbreding,
waarbij in de memorie van antwoord uitgebreid wordt stilgestaan. In deze context
vragen wij ons af waarom het wel mogelijk is om voor dertig specifiek aangemerkte
projecten de regelgeving voor de MER nog verder te vereenvoudigen. Het is
maar een verzuchting. Waarom geldt dat niet generiek, tijdens het gehele wetgevingstraject
ter modernisering? Welke rol speelt de ervaring van deze voor de VVD-fractie
ideale vereenvoudiging in de bedoelde evaluatie van de modernisering van de
regelgeving over de MER over vijf jaar? De VVD-fractie kijkt uit naar de reactie
van de minister, al doet zij dat weinig gespannen.
 
 
 
 De heer
 Putters
 PvdA
 
 Voorzitter. Op de gebieden milieu, bouwen en asfalt is een grondige herziening
van onze regelgeving gaande: de bestuurlijke lus, de Tracéwet, de Spoedwet
wegverbreding, de Crisis- en herstelwet, het NSL, de Wabo, het omgevingsrecht,
versimpeling van de MER-procedures, herziening van veel inspraakprocedures
en zorgvuldigheidsvereisten. Besluitvorming moet sneller en simpeler plaatsvinden.
Dat is een doelstelling waar je op zichzelf niet echt tegen kunt zijn. Sneller
en simpeler is echter niet altijd hetzelfde als sneller en beter. Een goede
overheid erkent en verkent de belangen van burgers en organisaties. Zij hecht
waarde aan inspraak en tegenspraak. Zij schakelt onafhankelijke deskundigheid
in, omdat zij ervan overtuigd is dat die checks and balances de effectiviteit
en de legitimiteit van de besluitvorming ten goede komen. We moeten te snelle
en te simpele oplossingen voorkomen.
 We moeten willen weten of projecten, zoals wegverbreding of de aanbouw
van woonwijken in gevoelige gebieden, gevolgen hebben voor het milieu, de
leefkwaliteit en de gezondheid. Met de voorliggende wijziging van de Wet milieubeheer
inzake de modernisering van de regelgeving over de MER, wordt een nieuwe balans
gezocht tussen zorgvuldigheid en snelheid van besluitvorming in geval van
MER-plichtige en MER-beoordelingsplichtige projecten. De PvdA-fractie kan
meegaan met de afbouw van te zware procedures voor relatief eenvoudige projecten,
al is het niet eenvoudig om vast te stellen wat onder eenvoudig moet worden
verstaan. Het kenmerkende is nu juist dat we vaak niet precies weten wat de
mogelijke effecten zijn op het milieu en de gezondheid. Dat stelt ook het
Europese Hof van Justitie, waar het gaat om het wegvallen van drempelwaarden
die bij de MER-beoordeling zijn vastgelegd in de D-lijst van het Besluit milieueffectrapportage.
De minister meldt in de brief van 11 november jongstleden aan de Tweede
Kamer dat het Europese Hof vraagtekens plaatst bij deze Nederlandse aanpak.
Het Europese Hof van Justitie stelt Nederland in gebreke in die situaties
waarin het bevoegd gezag zelf de inschatting maakt of als er sprake is van
een situatie waarin aanzienlijke milieueffecten kunnen optreden. Het Hof is
van oordeel dat Nederland zich daarmee onttrekt aan het maken van een zorgvuldige
beoordeling. Met de voorliggende regels over MER-beoordelingsplichtige activiteiten
wordt vooral rekening gehouden met de omvang van een project en niet met zaken
als de nabijheid van gevoelige locaties en de frequentie van potentiële
effecten op de lucht- en de bodemkwaliteit.
 We willen ook een concreet voorbeeld voorleggen en vragen of dat een illustratie
is van datgene wat het Europese Hof bedoelt. Ons kwam de casus onder ogen
van de vestiging van een intensieve geitenfokkerij en -melkerij met 4000 fok-
en melkgeiten en 1700 lammeren, waarvoor geen MER gold. Dat zou, kijkend naar
de lijsten van de activiteiten die bij het Besluit milieueffectrapportage
horen, niet noodzakelijk zijn voor kleinere intensieve pluimveehouderijbedrijven
en varkenshouderijbedrijven. Klopt dat? Is dit een voorbeeld van een relatief
eenvoudige activiteit? Gezien de intensiteit van de activiteiten en de risico's
die te maken hebben met de Q-koorts, vragen wij ons af of dat terecht is.
Wij vragen ons ook meer in algemene zin af of dit type activiteiten steeds
meer buiten de MER-plicht gaat vallen en of dat in overeenstemming is met
de Europese regels. Kortom, het Hof kan onze definitie van "eenvoudige projecten"
nog niet goed volgen. Als wij dit voorbeeld in gedachten houden, begrijpen
wij die definitie ook niet helemaal. Kan de minister aangeven wat er moet
gebeuren? Ze schrijft de Tweede Kamer dat ze het Besluit milieueffectrapportage
zal aanpassen op het punt van de drempelwaarden. Is dat afdoende?
 Bij enkele van deze eenvoudige projecten kunnen natuurwaarden in het geding
komen. Dat brengt mij op het punt van de koppeling tussen de MER en de passende
beoordeling. Het wegvallen van de koppeling tussen het Besluit milieueffectrapportage
en een passende beoordeling, zoals bij het plan milieueffectrapportage, is
belangrijk. Een eenduidige koppeling van beide instrumenten binnen het wettelijk
kader van de MER, zowel in de tijd als inhoudelijk, voorkomt
namelijk dat er later in het traject vertraging optreedt. In de memorie van
antwoord geeft de minister haar argumenten om niet te kiezen voor een verplichte
koppeling en voor het regelen van de passende beoordeling via de Natuurbeschermingswet.
Volgens de regering gaat dat sneller, maar dat is volgens ons niet in alle
gevallen juist.
 Er wordt een voorbeeld aangehaald om aan te tonen dat uit de MER blijkt
dat er geen passende beoordeling voor een alternatief behoeft te worden opgesteld
en dat op basis van de MER een Wm-vergunning wordt aangevraagd voor een andere
variant dan de aanvankelijk gekozen variant. Kennelijk bedoelt de minister
dat in deze situatie de MER voor één of meerdere varianten of
alternatieven aangeeft dat significante gevolgen voor Natura 2000-gebieden
kunnen worden uitgesloten. De MER geeft in een dergelijke situatie voldoende
informatie voor zowel de Wm-vergunning als de vergunning op grond van de Natuurbeschermingswet.
De verplichting om in de MER een passende beoordeling op te nemen, is dan
echter geen extra last, omdat er dan geen passende beoordeling hoeft te worden
opgesteld. Daardoor zal er dus geen vertraging optreden.
 De route op grond van de Natuurbeschermingswet kan eerder vertraging en
onzorgvuldigheid met zich brengen. Indien in de MER voor de onderzochte alternatieven
significante gevolgen niet zijn uitgesloten, is voor de Wm-vergunning alle
relevante informatie weliswaar aanwezig, maar dan is nog niet duidelijk of
een vergunning op grond van de Natuurbeschermingswet kan worden verkregen.
Als dan uit de beoordeling op grond van de Natuurbeschermingswet blijkt dat
er gekozen moet worden voor een ander alternatief dan de alternatieven die
in de MER zijn onderzocht, vergt dit ook aanpassing van de eerder afgegeven
Wm-vergunning. Het is wenselijk dat alle informatie voor dat project direct
beschikbaar is ten behoeve van de besluitvorming. Zonder koppeling via het
wettelijk kader van de MER bestaat namelijk het risico op herhaling van procedures,
dubbel werk en tegenstrijdige conclusies.
 Dit heeft ook consequenties voor de te volgen procedure. Zonder passende
beoordeling kan de beperkte MER-procedure worden gevolgd. Met passende beoordeling
is de uitgebreide MER-procedure van toepassing. Zonder koppeling wordt mogelijk
ten onrechte voor een beperkte MER-procedure gekozen. De uitgebreide procedure
moet opnieuw worden doorlopen, indien achteraf blijkt dat er toch een passende
beoordeling op grond van "bredere" milieueffecten noodzakelijk is. Juist door
de verplichte koppeling met een eenduidige procedure, wordt vertraging als
gevolg van procedurefouten voorkomen. De minister van VROM ziet de oplossing
in integratie via de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). Daarnaast
zal de minister van LNV de bevoegde gezagsinstanties informeren over de voordelen
om de passende beoordeling, ook in geval van projecten, deel uit te laten
maken van de MER. Integratie via de Wabo is echter louter een procedurele
zaak en een weinig inhoudelijke zaak. Het bevoegd gezag heeft geen bevoegdheid
om integratie af te dwingen. Bij particuliere initiatiefnemers, waarvan in
geval van projecten veel sneller sprake zal zijn dan bij plannen, kan dat
dus problematisch zijn. In de praktijk zal dus, ondanks de mogelijkheid daartoe,
integratie van een passende beoordeling naar verwachting niet bij particuliere
initiatiefnemers plaatsvinden. Kortom, is het voor alle betrokkenen, omwille
van heldere en snelle besluitvorming, niet beter om te kiezen voor integratie
van de passende beoordeling in de MER-wetgeving?
 Deze kwestie heeft mogelijk ook gevolgen voor de projecten die onder de
Crisis- en herstelwet moeten vallen en die met nieuwe drempelwaarden uit het
Besluit milieueffectrapportage te maken krijgen. In de schriftelijke beantwoording
op onze vragen geeft de minister al aan dat in de Crisis- en herstelwet, in
de Tracéwet en in de Spoedwet wegverbreding, de verplichte advisering
door de Commissie voor de m.e.r. niet meer zal plaatsvinden, of dat daarvan
alleen in bepaalde gevallen sprake zal zijn. Door de Crisis- en herstelwet
zijn ongeveer dertig relatief eenvoudige wegverbredingsprojecten van de verplichte
advisering uitgezonderd. De lijst kan bij AMvB worden uitgebreid. Je bent
geneigd om je af te vragen waarvoor we met al die eenvoud nog een Crisis-
en herstelwet nodig hebben. Wordt wel voldoende rekening gehouden met de criteria
die de MER stelt, alsmede met de gevoeligheid van locaties? Welke rol zullen
de MER-criteria spelen om voor plaatsing op die lijst in aanmerking te komen?
Als we naar de nu bestaande lijst kijken, zijn daar nogal wat MER-plichtige
projecten bij. Er is ook een tiental dat de MER-toetsing nog niet heeft doorlopen,
zoals de luchthaven Eindhoven, de verbreding van het Lekkanaal, de verdieping
van de A6, de uitbreiding van rijstroken van de A27 en de integrale gebiedsontwikkeling
van de westflank van de Haarlemmermeer. Kortom, het zijn ingewikkelde gebieden
en complexe projecten. Kan de minister aangeven of, en zo ja op welke wijze,
bij dergelijke projecten een integrale afweging van alternatieven nog aan
de orde is? Hoe eenvoudig zijn die projecten eigenlijk?
 Ik ga kort wat dieper in op twee onderwerpen, die alles met de passende
beoordeling te maken hebben. Het betreft het verkennen van milieuvriendelijker
alternatieven en de inspraak van belanghebbenden. Het formuleren van het meest
milieuvriendelijke alternatief wordt geschrapt. Het feit dat dit een kop op
de wetgeving is, wordt daarvoor door de regering als eerste argument gebruikt.
Gegeven de historie van discussies over koppen in deze Kamer, begrijpen wij
best dat de minister dat doet. Het kan echter niet zo zijn dat we ons daardoor
niet meer op de inhoud concentreren. Een kop is niet goed of slecht. Het is
pas verkeerd als de regering deze Kamer als medewetgever buitenspel zet door
het plaatsen van een kop in één wetsvoorstel. We moeten dus
niet steeds net doen alsof een kop per definitie verkeerd is.
 Het tweede argument van de regering om het meest milieuvriendelijke alternatief
te schrappen, is daarom interessanter. Dat leidt namelijk vaak tot niet-haalbare
alternatieven. Kan de minister aangeven in hoeveel gevallen dat in de achterliggende
periode het geval is geweest, alsmede in hoeveel situaties het benoemen van
het zogenaamde meest milieuvriendelijke alternatief wel tot een verandering
in de afweging over projecten heeft geleid? Wij onderschrijven dat we elkaar
niet bezig moeten houden met onzinnige en oneindige exercities naar mogelijke
milieueffecten van toch al irrealistische alternatieven. Als er echter realistische
alternatieven bestaan, behoren die wel op tafel te liggen voordat het bevoegd
gezag een besluit neemt. Voor ons is met name de eis van belang dat op locaties
die al gevoelig zijn voor geluid, leefkwaliteit en gezondheid, niet een onnodige belasting ontstaat. Belanghebbenden kunnen bovendien door middel
van inspraak alternatieven inbrengen waarmee op deze zaken positiever kan
worden gescoord. Wij vinden dat de alternatieven die worden ingebracht, bestudeerd
en gewogen moeten worden, ook al besluit het bevoegd gezag geen alternatieven
te bekijken. Is de minister dat met ons eens?
 Ik kom op de inspraak door belanghebbenden. Evenals de regering, hechten
wij daaraan veel waarde. Het gaat om projecten die direct kunnen ingrijpen
in de leefwereld en in de gezondheid van mensen. De commissie-Elverding benadrukt
het belang van een goede voorbereiding van complexe projecten, inclusief het
betrekken van belanghebbenden bij planontwikkeling. Dat voorkomt aan het einde
en in de uitvoering vertraging en obstructie. Het amendement-Boelhouwer/Wiegman
stelt de mogelijkheid tot het indienen van zienswijzen in de vroege fase verplicht.
Tegenover het vervallen van de startnotitie in de MER-procedure en de mogelijkheid
voor belanghebbenden om daarop een zienswijze in te dienen, wilde de regering
een vormvrije participatieplicht invoeren, waarbij het bevoegd gezag achteraf
verantwoording af zou leggen over de wijze waarop belanghebbenden betrokken
werden. Het amendement legt nu het indienen van zienswijzen vast in de vroege
fase van de besluitvorming, bij het voornemen tot een plan. Dat is een goede
zaak, maar daardoor blijft tegelijk onduidelijk wat er verder met de inspraak
gebeurt. Naar ons idee is niet zeker gesteld dat waardevolle tussentijdse
inbreng van invloed kan zijn op de inhoud van het besluit.
 Zienswijzen bij het ontwerpbesluit worden ook niet meer meegenomen in
de beoordeling door de Commissie voor de m.e.r. Het zou ons inziens beter
zijn om de binnengekomen reacties op een voornemen of ontwerpplan ook door
de commissie voor de m.e.r. mee te laten nemen, zodat het bevoegd gezag vervolgens
gericht kan en moet aangeven wat het met deze inspraak doet. Dat zorgt mogelijkerwijs
voor enige vertraging in het begin, maar voorkomt dat participatie meer een
ritueel instrument wordt, en dat achteraf alsnog beroepsprocedures worden
opgestart. Is de minister dit met ons eens? Zo ja, waarom is niet verankerd
in de wet dat participatie juist ook tijdens de planontwikkeling moet plaatsvinden?
Wat behelst de aangekondigde handreiking in dit opzicht? Wij steunen in dit
licht ook de wens van de Tweede Kamer om de aanbevelingen van Elverding over
participatie wettelijk te verankeren. Wij vernemen graag hoe de regering dat
gaat doen.
 In feite komt mijn betoog samen in twee kernpunten. De PvdA-fractie vindt
de integratie van een "passende beoordeling" in de MER de beste oplossing,
dus niet alleen in de Natuurbeschermingswet, omdat dan enkel natuurwaarden
in eerste aanleg worden meegenomen en mogelijke alternatieven dan in een later
stadium mogelijk alsnog op bredere milieueffecten beoordeeld moeten worden.
We pleiten daarmee niet in alle gevallen voor een groot opgetuigde MER, maar
wel voor een zorgvuldige en passende beoordeling daarvan in alle gevallen.
Op dit punt overwegen wij een motie in te dienen afhankelijk van de vraag
of de minister ons kan toezeggen dat zij voor het integreren van de passende
beoordeling een opening ziet. Daarnaast vinden we de zorgvuldige omgang met
participatie door belanghebbenden in de vroege fase van besluitvorming van
belang, maar ook daarna tijdens de planontwikkeling. Ook op dit punt vernemen
wij graag van de regering welke mogelijkheden zij ziet om dit wettelijk te
verankeren. Wij overwegen om in tweede termijn een motie hierover in te dienen.
 Wij menen dat het uitvoeren van een MER, en de onafhankelijke advisering
door de Commissie voor de m.e.r. bijdraagt aan checks and balances in besluitvorming
over vele belangen; niet alleen die van overheden, projectontwikkelaars, bedrijven
en bouwondernemers, maar ook van burgers en belangengroepen. In de memorie
van antwoord geeft de regering aan dat de meerwaarde van de Commissie voor
de m.e.r. moet worden afgemeten aan de beantwoording van de vraag hoe het
bevoegd gezag vindt dat de adviezen bijdragen aan de kwaliteit van de besluitvorming.
Daar zit 'm nu precies de kneep. De Commissie voor de m.e.r. is van meerwaarde
omdat zij alle belangen in kaart brengt, ook als die niet meteen in lijn liggen
met wat het bevoegd gezag wenselijk vindt. Checks and balances zorgen voor
draagvlak en legitimiteit van beleid en kunnen bestuurders corrigeren op blinde
vlekken. Wij eindigen daarmee bij het begin van onze inbreng: sneller en minder
is niet altijd sneller en beter. Wij wachten de antwoorden van de regering
met belangstelling af.
 
 
 
 Mevrouw
 Slagter-Roukema
 SP
 
 Voorzitter. Het wetsvoorstel dat wij vandaag bespreken, beoogt te komen
tot minder en eenvoudiger regels en meer samenhang in het systeem van milieubeoordelingen
voor plannen en projecten. In het vervolg worden bij milieueffectrapportages
twee procedures onderscheiden: de beperkte en de uitgebreide procedure.
 Onder de beperkte procedure komen projecten te vallen waarvoor een milieuvergunning –
op grond van de Wet milieubeheer, de Mijnbouwwet, de Grondwaterwet, de Ontgrondingenwet,
de Kernenergiewet en de Wet verontreiniging oppervlaktewateren – nodig
is en geen passende beoordeling op grond van de Natuurbeschermingswet van
1998 vereist is. Een passende beoordeling moet plaatsvinden als het voorgenomen
project of plan significante gevolgen kan hebben voor een Natura 2000-gebied.
De uitgebreide procedure gaat gelden voor alle plannen en projecten die complex
zijn of waarvoor een milieuvergunning en een passende beoordeling vereist
is.
 Hoewel bij beide procedures altijd door de initiatiefnemer een milieurapport
moet worden opgesteld, ligt het verschil tussen de beperkte en de uitgebreide
procedure onder andere in het feit dat voor de beperkte procedure de Commissie
voor de m.e.r. vrijwillig kan, maar niet meer moet worden ingeschakeld. Bij
de uitgebreide procedure blijft die verplichting bestaan. Alternatieven behoeven
bij de beperkte procedure niet te worden aangereikt en bij de uitgebreide
procedure wel, hoewel de verplichting om het meest milieuvriendelijke alternatief
te beschrijven, verdwijnt.
 De SP-fractie heeft in de Tweede Kamer voor het wetsvoorstel gestemd.
In het algemeen juichen we vereenvoudiging van regelgeving en meer samenhang
toe. Wij vinden echter dat de vereenvoudiging van de regels en daardoor versnelling
van procedures niet ten koste mag gaan van de zorgvuldigheid. Daarom heeft
mijn fractie uitgebreid gebruikgemaakt van de gelegenheid om vragen te stellen
in de voorbereiding op dit plenaire debat. De memorie van antwoord heeft ons
niet op alle punten gerustgesteld en daarom zal ik achtereenvolgens
ingaan op een aantal onderwerpen die mijns inziens een nadere verduidelijking/toelichting
van de minister behoeven.
 Voordat ik daaraan begin, moet mij van het hart dat bestudering van de
materie mij heel wat hoofdbrekens heeft gekost. Het is lastig om te doorgronden
wat abstracte begrippen zoals "plan/Besluit MER", "project al of niet complex"
in de praktijk betekenen of, nog basaler, wie nu een MER of passende beoordeling
opstelt: een projectbureau of de afdeling RO of Milieu van de gemeente. Vervolgens
moet je doorgronden of het bevoegd gezag – gemeente of provinciaal bestuur –
zijn eigen MER of passende beoordeling goedkeurt en hoe het dan met de onafhankelijkheid
zit. Dat soort informatie is voor een relatieve buitenstaander, zoals ik,
lastig te verkrijgen. Het wekt de indruk alsof het adagium is: waarom makkelijk
als het ingewikkeld kan? Ik vraag me af of mijn persoonlijk probleem niet
veeleer een algemeen probleem is, waarbij de afstand tussen de maatschappij
en deze minister met haar ministerie groot is. En dan zwijg ik nog maar over
de samenhang met allerlei bestaande wetgeving zoals de Wro, de Wabo, de integrale
Waterwet, de Natuurbeschermingswet en het NSL en nog aanhangige wetgeving,
zoals de Crisis- en herstelwet. Het is een lappendeken en ik vraag me echt
af of een minister van Milieu én ook Ruimtelijke ordening het overzicht
nog heeft. Ik ben er oprecht bezorgd over en verwacht dat de minister in haar
beantwoording hierop ingaat.
 Dan ga ik nu achtereenvolgens in op de rol van de Commissie voor de m.e.r.,
de integratie van de passende beoordeling en de MER, de relatie van dit wetsvoorstel
met de hier nog te behandelen Crisis- en herstelwet en de aanbevelingen van
de commissie-Elverding met betrekking tot participatie van betrokkenen. Ik
heb al gemerkt dat ik niet erg origineel ben, want collega Putters heeft dit
allemaal al genoemd. Zoals ik hiervoor al stelde, is mijn fractie van mening
dat snelheid niet ten koste van zorgvuldigheid mag gaan. Bovendien vinden
wij waarborging van milieubelangen en overigens ook draagvlak belangrijke
uitgangspunten. De Commissie voor de m.e.r. heeft in de loop der jaren een
grote deskundigheid op dit gebied opgebouwd en adviezen door de commissie
verbeteren – blijkens een audit onder het bevoegd gezag – de kwaliteit
van het MER-plan.
 Volgens dit wetsvoorstel verdwijnt verplichte advisering in de voorfase
van plannen en projecten; vrijwillige advisering blijft wel mogelijk. Door
verschillende fracties is erop gewezen dat het onduidelijk is hoe dit zal
uitpakken. De memorie van antwoord vermeldt dat het aantal verplichte adviezen
met 50% zal afnemen. Hoe is men tot deze berekening gekomen? Hoeveel
vrijwillige adviezen zullen hiervoor in de plaats komen, want vrijwillige
advisering, zowel in de voorfase als in de toetsingsfase, blijft toch mogelijk
en vaak ook wenselijk? Wil de minister nog eens bevestigen dat het helemaal
geen uitgemaakte zaak is dat een vrijwillig advies van de Commissie voor de
m.e.r. in de voorfase de procedure zal vertragen? Advisering kan toch ook
leiden tot versnelling van de procedure en verbetering van de kwaliteit van
de MER? Kan de commissie voor de m.e.r. overigens ook ongevraagd besluiten
om een advies te geven?
 In de discussie over dit wetsvoorstel in de Tweede Kamer is erop gewezen
dat de MER-procedure en de passende beoordeling in het kader van de Natuurbeschermingswet
na elkaar lopen en dat integratie voor de hand zou liggen. De minister heeft
in de Tweede Kamer toegezegd, verplichte koppeling te zullen onderzoeken.
Zij komt op deze toezegging terug in de memorie van antwoord. De minister
wijst erop dat in de Natuurbeschermingswet is opgenomen dat de passende beoordeling
van een plan deel uitmaakt van de ter zake van dat plan voorgeschreven milieueffectrapportage,
integratie dus van plan-MER en passende beoordeling. Zij geeft vervolgens
aan dat er in tegenstelling tot plannen voor projecten geen wettelijke verplichting
bestaat tot koppeling van MER en passende beoordeling en zij voegt daaraan
toe dat het aan de initiatiefnemer van het project is om af te wegen of integratie
van beide toetsen in zijn situatie al dan niet voordelen heeft. Het bevoegd
gezag kan de mogelijke voordelen van integratie onder de aandacht van de initiatiefnemer
brengen. Al met al vinden wij deze argumentatie niet erg overtuigend en zelfs
wat vrijblijvend. De minister geeft vervolgens aan dat zij er niet voor is
om de passende beoordeling, ook in het geval van projecten, deel uit te laten
maken van de MER. Wij vragen de minister, dit besluit nog eens toe te lichten
en mogelijk zelfs te heroverwegen. Argumenten voor verplichte koppeling zijn
vermindering van de onderzoekslast, versnelling van de procedure – die
er bovendien duidelijker van wordt – en borging van de kwaliteit door
de Commissie voor de m.e.r. omdat zowel de MER als de passende beoordeling
onafhankelijk wordt beoordeeld op volledigheid en kwaliteit. Graag een reactie
van de minister.
 De bedoeling van dit wetsvoorstel, dat overigens in lijn is met EU-regelgeving,
is om te voorkomen dat voor activiteiten die schadelijk kunnen zijn voor het
milieu toestemming wordt verleend zonder voorafgaande beoordeling van de milieueffecten;
een nastrevenswaardig doel voor een minister van milieu, lijkt mijn fractie.
Des te merkwaardiger is het dat, als het wetsvoorstel 32127, de Crisis- en
herstelwet, in deze Kamer aangenomen zou worden, voor een aantal projecten –
deels bij name genoemd, deels nog per AMvB uit te breiden – onderdelen
van voorliggende wetsvoorstel niet zullen gelden. Dat betreft met name de
verplichte advisering van de Commissie voor de m.e.r. en het laten vervallen
van het vereiste om alternatieven te onderzoeken. In de nog komende discussies
over de CHW zal vast ook nog wel gesproken worden over het feit dat het in
dat wetsvoorstel wordt voorgesteld alsof de lijst alleen projecten en geen
plannen bevat. Dat zal discutabel blijken te zijn en uitsluiten van alternatieven
bij een plan-MER is in strijd met MER-wetgeving van de EU, waarin dit onderzoek
expliciet wordt voorgeschreven. Zonder op die discussie vooruit te lopen,
is mijn fractie er toch nieuwsgierig naar op welke manier een minister met
milieu in haar portefeuille zich verdedigt tegenover wetgeving die een van
haar eigen wetsvoorstellen overruled.
 Tot slot en ook in samenhang met het voorgaande: draagvlak is belangrijk
om vertraging bij de uitvoering van projecten/plannen te voorkomen. De commissie-Elverding,
die geadviseerd heeft over besluitvorming infrastructurele projecten, heeft
er in haar rapport van 18 april 2008 sterk voor gepleit om in een vroegtijdig
stadium en op ruime schaal participatie van betrokkenen mee te nemen bij de
opstelling van plannen en projecten. De commissie adviseerde positief over
de aanvankelijk in het voorliggende wetsvoorstel opgenomen participatieplicht.
Deze plicht is echter door het amendement-Boelhouwer/Wiegman vervangen door
de verplichting voor het bevoegd gezag om bij de start van het MER-traject
voor plannen en complexe projecten belanghebbenden gelegenheid te geven tot
het indienen van zienswijzen en tevens is de plicht tot verantwoording achteraf
uit het voorstel gehaald. In onze ogen is dit het uitkleden van het begrip
"participatie". Klopt het dat de commissie-Elverding niet meer om advies is
gevraagd nadat het wetsvoorstel geamendeerd is? Graag een reactie van de minister.
Kan zij dan misschien direct ook ingaan op de beoogde handreiking voor het
bevoegd gezag waarin voorbeelden zullen worden gegeven van participatievormen?
Mijn fractie hoopt dat deze handreiking niet een draaiboek voor een rituele
dans zal blijken te zijn, want de wijze waarop het begrip "participatie" wordt
ingevuld, speelt een belangrijke rol in de relatie tussen de burger en de
overheid en het vertrouwen dat de burger in de overheid heeft. Daarom tot
slot het advies van mijn fractie dat het adviesbureau waaraan de productie
van de handreiking wordt uitbesteed, het onderzoek en de aanbevelingen van
de Nationale ombudsman naar de uitgangspunten voor behoorlijke burgerparticipatie
met als titel "We gooien het de inspraak in" van 17 september 2009, zal
gebruiken als handreiking voor haar eigen product. We zien uit naar beantwoording
door de minister.
 
 
 
 De heer
 Janse de Jonge
 CDA
 
 Mijnheer de voorzitter. De leden van de CDA-fractie beschouwen het wetsvoorstel
als een heroriëntatie op de rol en betekenis van de milieueffectrapportage.
Mijn fractie heeft met veel waardering kennisgenomen van dit voorstel van
de regering. Wij zijn in de schriftelijke voorbereiding al uitvoerig ingegaan
op een aantal aspecten van dit wetsvoorstel. Vanmorgen wil ik graag, ook in
reactie op de antwoorden van de regering, nog wat nader ingaan op een aantal
onderdelen van dit voorstel. Ik zal daarbij met name ingaan op een aantal
recente ontwikkelingen en het verband tussen dit wetsvoorstel en de Crisis-
en herstelwet.
 De regering geeft in het voorstel aan dat de tijd rijp is voor een heroriëntatie.
Het gaat hierbij, naar mijn fractie heeft begrepen, om een tweede tranche
van de stelselherziening van het instrumentarium voor milieubeoordeling. De
eerste tranche is verwerkt in de Wet strategische milieubeoordeling uit 2006.
Het onderhavige wetsvoorstel zet een stap verder en heeft tot doel om met
behoud van de milieudoelstelling te komen tot een eenvoudiger en snellere
besluitvorming van de MER bij plannen en projecten. Tevens worden zo veel
mogelijk "koppen" in deze wetgeving afgeschaft. De CDA-fractie kan van harte
instemmen met deze aanpak.
 Wij zien, met deze minister, op basis van ruim twintig jaar ervaring met
de MER de noodzaak om tot "opschoning" te komen en dan ook nog met behoud
van de doelstelling dat de milieubelangen volwaardig blijven meewegen bij
plannen en projecten die belangrijke gevolgen hebben voor het milieu. Deze
ontwikkeling geeft aan dat milieubeleid inmiddels is verinnerlijkt –
zoals dat zo mooi heet – bij alle bevoegde gezagen en dat milieubelangen
al vele jaren volwaardig onderdeel zijn van het ruimtelijke beleid in brede
zin. 
 Bezien wij een aantal recente ontwikkelingen, dan willen wij de minister
graag nog een aantal vragen voorleggen. In de eerste plaats vraagt mijn fractie
zich af of uit het arrest van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschap
van 15 oktober jongstleden afgeleid dient te worden dat voorliggend wetsvoorstel
wellicht enige aanpassing behoeft. Het Hof laat zich met name in de rechtsoverwegingen
28 en 29 kritisch uit over de introductie van drempelwaarden door het bevoegd
gezag in ons land. Het Hof stelt onder meer dat door de gekozen drempelwaarden
ons land zich bij voorbaat onttrekt aan de verplichting om een milieubeoordeling
uit te voeren, zonder dat is aangetoond dat deze projecten geen aanzienlijke
milieueffecten konden hebben; een ingewikkelde zin. Deze drempels slaan op
de omvang van het hele project, en laten andere criteria uit de MER-richtlijn
van de EU verder buiten beschouwing. Onze conclusie is dat deze benadering
van het Hof tot heroverweging van wetgeving zou kunnen leiden door de regering.
Wat betekent deze uitspraak voor dit wetsvoorstel? Graag vernemen wij daarop
de reactie van de minister.
 Kan de minister ons tevens meedelen in aansluiting op haar brief van 11 november
2009, stuk nr. 33, hoe de regering een en ander gaat aanpakken, met name gelet
op de overige aanhangige wetgeving? Vraag is of er wel sprake is een voldoende
wettelijke grondslag om bij de verwerking van de opvattingen van het Hof in
een nieuw Besluit MER moet worden vastgelegd of dat dit bij wet in formele
zin moet gebeuren. In dit verband vragen wij ons tevens af welke effecten
de uitspraak van het Hof heeft op voorschriften van de Crisis- en herstelwet.
Naar wij hebben begrepen, behoeft in elk geval artikel 2.9 e.v. van de Crisis-
en herstelwet aanpassing omdat hier de drempel van de MER-beoordelingsplicht
is overgenomen voor versnelde uitvoering van woningbouwprojecten. En daarop
richtte zich nu juist de kritiek van het Hof. Mijn fractie ziet graag, in
elk geval tijdig, gelet op de behandeling van de Crisis- en herstelwet in
deze Kamer, een voorstel van de regering tegemoet.
 Dan het onderdeel MER en de Natuurbeschermingswet, waarover een aantal
collega's al sprak. Het wetsvoorstel legt geen verband tussen de MER en het
regime van de Natuurbeschermingswet. Het gaat daarbij concreet om de samenloop
van de zogenaamde "passende beoordeling" die in het kader van de Natuurbeschermingswet
1998 moet worden uitgevoerd en de MER. Naar de mening van mijn fractie is
hier sprake van een forse overlap, zoals wij ook al in de schriftelijke ronde
stelden. De regering geeft in de memorie van antwoord aan dat zij zich wil
inzetten voor een betere "afstemming" tussen de project-MER-procedure en de
Natuurbeschermingswetprocedure – ik citeer – "in die gevallen,
dat het zinvol is". Ik vind dat een wel erg vrijblijvende formulering. Bezien
wij de huidige situatie waarin op veel fronten wettelijke voorschriften worden
aangepast aan de crisis en bezien wij tevens het thans in deze kamer voorliggende
voorstel betreffende de Crisis- en herstelwet, dan is de vraag of de regering
verdere stappen zal moeten zetten richting de integratie van de MER en de
Natuurbeschermingswet. Hiernaast wijzen wij erop dat een integrale herziening
van de natuurwetgeving in ons land noodzakelijk is. Kan de minister aangeven
welk beleid de regering in dezen voert en op welke wijze en wanneer de Tweede
en Eerste Kamer de vruchten mogen zien van de noodzakelijke en verdergaande
integratie van wettelijke kaders en richtlijnen?
 En dat alles zal ook nog eens moeten gebeuren binnen de Europese kaders
en richtlijnen. De uitspraak van het Hof van Justitie zet wat ons betreft
aan tot een daadkrachtige aanpak. Wij zien met belangstelling uit naar de
antwoorden van de regering.
 
 
 
 De heer
 De Boer
 ChristenUnie
 
 Mijnheer de voorzitter. Deze bijdrage is tevens namens de fractie van
de SGP. Onze fracties willen beginnen met de minister hartelijk te danken
voor de beantwoording van de door onze fracties gestelde vragen, maar, zoals
niet ongebruikelijk, er blijven nog enkele vragen over. Maar allereerst willen
we de beoordeling van dit wetsvoorstel plaatsen in het bredere kader van de
noodzaak van goed milieubeheer. De memorie van toelichting op het wetsvoorstel
heeft daar ook aandacht voor, als deze meteen al start met de mededeling dat
dit wetsvoorstel wil komen met minder en eenvoudiger regels, echter met behoud
van de milieudoelstelling. Wie kan daar nu tegen zijn? Vervolgens wordt gesteld
dat de MER als belangrijk milieu-instrument al in zo toenemende mate in de
besluitvorming inzake het milieu wordt betrokken, dat er ruimte is gekomen
voor heroverweging van de wettelijke bepalingen voor de MER. We lezen deze
passage toch wel als: het gaat goed met de MER, we kunnen dus de touwtjes
van strakke MER-procedures wel wat laten vieren.
 Om echter niet te snel in een hoerastemming te komen, willen we als voorbeeld
toch aandacht vragen voor enkele situaties inzake het bereiken van milieudoelstellingen
die wat ons betreft tot het standpunt leiden dat een stevige MER absoluut
noodzakelijk blijft. Daarna kom ik op het wetsvoorstel, maar eerst enkele
voorbeelden. Zo willen we als voorbeeld attenderen op een rapport van de Algemene
Rekenkamer van maart 2009, het rapport Milieueffecten wegverkeer, waaruit
onomstotelijk blijkt dat beoogde resultaten van uitstoot van CO2
voor de periode 1999 tot 2007 in ieder geval lang niet gehaald zijn en ook
tot 2010 absoluut niet gehaald zullen worden. Ik doel daarbij op de gegevens
die tabel 2 in het genoemde rapport als samenvatting van de effecten van beleidsmaatregelen
aanreikt. En zijn er nu signalen dat op andere terreinen van het milieubeleid
de beoogde doelstellingen wel breed gehaald worden? Natuurlijk, er is onmiskenbaar
vooruitgang, denk maar aan de vermindering van fijnstofconcentraties. Er wordt
via het instrument van belastingen – wij hopen daar deze maand nog over
te spreken – nadrukkelijk beleid gevoerd voor milieuvriendelijker auto's.
En er zou ruimte zijn om de vliegtaks af te schaffen. Dat komt ook nog deze
maand. Maar is het niet zo dat mede door de economische terugslag die we thans
ondervinden, milieudoelstellingen binnen bereik komen en dat het bereiken
daarvan weer als sneeuw voor de zon, of voor de broeigassen, kan verdwijnen
bij weer toenemende economische groei?
 Ik wil als voorbeeld ook nog wijzen op een recent ingediende initiatiefnota
Beter wonen op het platteland, waarin wordt geprobeerd, een oplossing te vinden
voor een ook voor onze fracties herkenbaar probleem: de leefbaarheid van het
platteland, die echter op gespannen voet kan staan met milieubeheer en milieuwetten. 
 We wilden het bovenstaande wat uitvoeriger aan de orde stellen, omdat
we in de samenleving een voortdurende discussie zien tussen enerzijds de roep
om handhaving en verbetering van het milieu, en anderzijds eisen die economie,
platteland, financiële mogelijkheden stellen om de leefbaarheid en de
welvaart in ons land op peil te houden of nog te laten groeien. Dat gezegd
hebbende, komen wij terug het onderhavige wetsvoorstel. Waar stoelt de mening
van de minister op dat het beoogde vooroverleg zelfs een positief effect zal
hebben op de handhaafbaarheid en de uitvoerbaarheid van de regelgeving voor
de MER, zoals de memorie van toelichting stelt? Welke garantie kan de minister
geven dat het in deze wet neergelegde vereenvoudigde stelsel van milieubeoordelingen
inderdaad handhaving betekent van de positieve effecten van de huidige milieueffectrapportage?
En wat is de monitoring van deze wijzigingen? Hoe kan de minister eventuele
negatieve effecten van dit vereenvoudigde stelsel corrigeren? Pas reageren
na een evaluatie vijf jaar na inwerkingtreding duurt rijkelijk lang. Dan ben
je zo royaal meer dan vijf jaar kwijt.
 Een extra aandachtspunt voor onze fracties is hierbij de vraag wat er
gebeurt als de voorstellen van de commissie-Elverding verder geïmplementeerd
worden en als dat gevolgen heeft voor dit wetsvoorstel. Dan wachten we toch
zeker niet vijf jaar of meer voordat we daar iets mee gaan doen? Hoe stelt
de minister zich dat voor?
 Onze fracties zijn zeer content met de aanname in de Tweede Kamer van
het amendement-Boelhouwer/Wiegman-van Meppelen Scheppink. Met name het verplichtende
karakter van participatie in de vroege fase van projecten en plannen is van
belang. Dat geeft burgers en organisaties helderheid over wat hun rechten
zijn.
 
 
 
 Mevrouw
 Slagter-Roukema
 SP
 
 Ik heb in mijn bijdrage al gezegd dat het een ingewikkelde materie is.
Door het amendement-Boelhouwer/Wiegman-van Meppelen Scheppink is de vormvrije
participatieplicht er uitgehaald. In plaats daarvan is er de mogelijkheid
tot het indienen van zienswijzen. Vindt u het indienen van zienswijzen een
betere vorm van participatie dan wat er in eerste instantie was voorgeschreven,
met daarbij overigens nog de verantwoording achteraf, die er ook uit is gehaald?
Ik begrijp uw argumentatie niet helemaal.
 
 
 
 De heer
 De Boer
 ChristenUnie
 
 Ik vervolg mijn betoog, want daarin zit een deel van het antwoord op deze
vraag. Wij hebben ook nog wel wat vragen over het vervolg. Mijn opmerking
dat wij positief zijn over het amendement heb ik ook gekoppeld aan de opmerking
dat dit de burgers en organisaties helderheid geeft over hun rechten. Het
is goed dat de overheid daarin transparant is. Juist transparantie werkt als
regel niet vertragend, maar juist versnellend als het om projecten gaat. Een
vraag toch nog: wat zijn de in het amendement genoemde "complexe" projecten
en plannen? Hoe zijn die gedefinieerd? Bovendien: zien onze fracties het juist
dat de commissie-Elverding juist pleit voor een integrale en brede afweging
van alternatieven met intensieve participatie van maatschappelijke partijen
en onafhankelijke kwaliteitsborging in het begin van het planproces en dat
inhoudelijke tekortkomingen tussentijds hersteld kunnen worden waardoor juist
tijdwinst kan worden behaald, en dus niet door schrappen van advies van de Commissie voor de m.e.r.? De route die wij volgen, is dus helderheid,
duidelijkheid geven aan het begin van het project, ook over de participatie,
maar ga, wat de commissie-Elverding ook aanreikt, een stap verder en zet de
Commissie voor de m.e.r. niet aan de kant.
 
 
 
 De heer
 Putters
 PvdA
 
 Betekent dit dat het vastleggen van de zienswijze bij een voornemen tot
een plan op zichzelf niet voldoende is om tegemoet te komen aan wat Elverding
verstaat onder participatie in het planontwikkelingsproces?
 
 
 
 De heer
 De Boer
 ChristenUnie
 
 De commissie-Elverding geeft aan dat ook geprobeerd moet worden tussentijds
tekortkomingen te herstellen, juist om versnelling in het proces te brengen.
Dat heeft naar onze mening een positief effect.
 Regelmatig wordt in de stukken aangegeven dat bij het beoordelen van plannen
en het geven van vergunningen een zorgvuldige afweging plaats zal vinden van
belangen van natuur, milieu en cultuurhistorisch erfgoed. De voorstellen overziende,
vragen onze fracties zich toch af of de borging van met name cultuurhistorische
belangen voldoende is. Tijdens een discussie in de Tweede Kamer is onderscheid
gemaakt tussen grotere en kleinere MER-projecten wat de borging van de cultuurhistorische
belangen betreft. We achten dit een niet-voldoende onderscheid. Het kan heel
goed voorkomen, sterker: het komt voor dat een relatief klein MER-project
gevolgen heeft voor een grote cultuurhistorische waarde. Wat heeft dan het
primaat? En hoe wordt dan de grote cultuurhistorische waarde bepaald en hoe
is die voldoende geborgd? De minister verwijst dan naar een handreiking die
ze heeft laten opstellen voor overheden en adviesbureaus. Is dit ook een handreiking
ten behoeve van kleine MER-projecten? En is er ook een handreiking voor betrokken
burgers en anderen om in de vroege fase van projecten en plannen op te komen
voor aanwezige cultuurhistorische belangen? En zo nee, moet die er niet komen?
Het grote manco van een handreiking is echter dat die geen verplichtende status
heeft. Ook verwijzen naar de praktijk – volgens de minister wordt nu
op de steiger bepaald hoe een cultuurhistorisch belang wordt geborgd –
die volgens de minister de plaats van de cultuurhistorie in kleinere MER-projecten
voldoende veiligstelt, is geen garantie voor de toekomst. Dat moet de minister
toch weten. Daarom vraag ik nogmaals: hoe is de borging van cultuurhistorische
belangen in de zogenaamde kleine MER-projecten? Wil de minister in ieder geval
toezeggen om bij de komende evaluatie dit punt van de borging van cultuurhistorische
belangen in kleinere MER-projecten nadrukkelijk mee te nemen en dat overheden
kenbaar te maken? Want wie het kleine niet eert ...
 Een laatste punt dat we willen aansnijden betreft de reeds door de fractie
van de PvdA in de schriftelijke vragenronde aangesneden functie van de Commissie
voor de m.e.r. De minister heeft in haar beantwoording aangegeven dat eind
van dit jaar, nu dus, de regering een visie klaar zal hebben inzake de kennisfunctie
waarin de Commissie voor de m.e.r. en ook anderen een rol zouden kunnen spelen.
Wij achten het merkwaardig dat pas nu, nu deze wet op het punt staat te worden
aangenomen – daar ga ik tenminste van uit – nog, zoals de minister
zelf zegt, fundamentele vragen met betrekking tot het verstrekken van informatie
en kennis aan andere partijen moeten worden beantwoord. Overigens constateren
we uit de schriftelijke beantwoording door de minister dat op dit moment de
adviezen van de Commissie voor de m.e.r. slechts van invloed zijn, indien
het bevoegd gezag dat in concrete situaties gewenst vindt. Een voor verbetering
in aanmerking komende situatie, lijkt ons. Is de minister dat met ons eens?
En zo ja, wat wil ze daaraan doen?
 Mijnheer de voorzitter. Wij wachten de reactie van de minister met grote
belangstelling af.
 
 
 
 Mevrouw
 Böhler
 GroenLinks
 
 Voorzitter. Mijn bijdrage vandaag spreek ik uit mede namens de Partij
voor de Dieren.
 Het zal de minister zeker niet verbazen dat onze fracties evenals de GroenLinks-collega's
aan de overkant zeer kritisch zijn ten aanzien van de voorgestelde wetswijzigingen.
Uiteraard zijn wij, wanneer het noodzakelijk en zinvol is, voorstander van
vereenvoudiging van regels en van het meer in verband brengen van regelgeving.
Maar – dat is een belangrijke "maar" – eenvoud mag nooit en te
nimmer ten koste gaan van de kwaliteit van wetgeving. In het geval van het
onderhavige wetsvoorstel mag eenvoud niet ten koste gaan van milieubescherming.
Eenvoud is namelijk geen doel op zichzelf. Een snelle besluitvorming is niet
per se ook een betere besluitvorming, zeker als het het milieu betreft. Anders
gezegd, vereenvoudiging van regels is voor ons alleen dan zinvol, indien met
minder regels hetzelfde beoogde resultaat kan worden bereikt. Hier wringt
precies volgens onze fracties de schoen. Het wetsvoorstel bevat een groot
aantal wijzigingen die een voor een reden voor bezorgdheid zijn. Ik noem heel
kort het schrappen van de startnotitie, het wegvallen van het vragen van de
zienswijzen op die startnotitie, het wegvallen van de verplichting het meest
milieuvriendelijke alternatief te schetsen en ten slotte de beperking van
de rol van de Commissie voor de m.e.r. Desondanks stelt de minister dat de
milieudoelstellingen door de nieuwe wet niet worden aangetast. In haar memorie
van toelichting zegt zij hierover het volgende:
 "Het Nederlandse systeem voor milieueffectrapportage (MER) heeft in de
afgelopen jaren een aanzienlijke bijdrage geleverd aan het meer en beter betrekken
bij de besluitvorming van de gevolgen voor het milieu door overheden. Gesteld
kan worden dat overheden inmiddels over het geheel genomen vertrouwd zijn
met de MER als belangrijk milieu-instrument en afwegingen met betrekking tot
milieu, natuur en in toenemende mate ook cultuurhistorisch erfgoed in de besluitvorming
betrekken. Zoals verwoord in de beleidsbrief MER is er mede daarom ruimte
ontstaan voor heroverweging van de wettelijke bepalingen."
 Kort gezegd komt het erop neer dat de minister van oordeel is dat de overheid
inmiddels heeft geleerd op het milieu te letten en dat dus ook met minder
regels goed zal doen. Wij vragen ons af waarop deze veronderstelling is gebaseerd.
Welke argumenten kan de minister aandragen voor de aanname dat de overheid
het ook zonder regelgeving goed zal blijven doen? Ons inziens is de minister
tot nu toe het antwoord op deze vraag schuldig gebleven. Wij nodigen haar
dan ook nadrukkelijk uit om op dit punt helderheid te verschaffen. Met name
willen wij graag weten hoe zij in de toekomst zal toetsen dat
de overheid inderdaad voldoet aan haar aanname dat zij het goed zal blijven
doen.
 Het moge in ieder geval duidelijk zijn: wij zijn er niet gerust op. De
huidige regels zijn er namelijk niet voor niets. De minister geeft in de zojuist
geciteerde passage van de memorie van toelichting zelf aan dat de huidige
MER een belangrijke bijdrage heeft geleverd aan de verbetering van de milieubescherming.
Maar uit de memorie van toelichting noch uit de behandeling in de Tweede Kamer
en evenmin uit de schriftelijke vragenronde in deze Kamer blijkt ons dat de
huidige regels overbodig zijn.
 De minister geeft met deze wetswijziging volgens ons ook een verkeerd
signaal. Het lijkt er naar onze mening te veel op dat bestaande regels met
betrekking tot de MER als lastpost worden gezien en milieubeschermingsregels
als overbodig worden beschouwd en als bron van vertraging worden bestempeld.
Meer in het algemeen achten wij het niet gepast dat de inspraak van belanghebbenden
puur als vertragingselement wordt beschouwd en dat belanghebbenden, bijvoorbeeld
milieuorganisaties, eigenlijk alleen nog maar de rol van spelbreker en vertrager
krijgen toebedeeld.
 Terzijde merk ik op dat wij niet alleen staan in onze kritische beoordeling
van het wetsvoorstel. Dat blijkt niet alleen uit de veelheid van vragen die
in de schriftelijke ronde door deze Kamer zijn gesteld. Ook belangrijke organisaties
zoals de Stichting Natuur en Milieu delen de bezorgdheid van onze fracties
ten aanzien van de voorgestelde wijzigingen.
 Terug naar het wetsvoorstel. Een belangrijk punt is dat volgens ons niet
is aangetoond dat een wijziging van de wet noodzakelijk is. De vertraging
die met het wetsvoorstel dient te worden verholpen, is namelijk vaak te wijten
aan de overheid zelf en niet aan bijvoorbeeld de inspraakmogelijkheden van
belanghebbenden. Ik verwijs in dit verband, zoals collega's al hebben gedaan,
naar het rapport van de commissie-Elverding, waarin dit punt heel helder aan
de orde komt. Was het niet beter geweest om eerst orde op zaken te stellen
bij de overheden alvorens de wet te wijzigen? Graag verneem ik een reactie
van de minister op de stelling dat de overheid zelf de voornaamste bron van
vertraging is. Wij willen in dit verband ook graag weten hoe zij de werkwijze
van de overheid denkt te verbeteren.
 Bij projecten die gevolgen hebben of kunnen hebben voor het milieu en
de leefomgeving, is draagvlak een belangrijk element, juist om vertraging
in de uitvoering te voorkomen. Daarom vinden wij advisering, participatie
en inspraak in de beginfase van groot belang. Wij begrijpen de visie van de
minister op dit punt niet. Hoe wil zij draagvlak creëren, als zij door
de nieuwe wetgeving de weg om vanaf het begin betrokken te zijn juist afsnijdt?
 Overigens terzijde: er wordt de laatste tijd wel vaker in bestuurlijke
wetgeving getornd aan de mogelijkheid tot inspraak of tegenspraak door de
burger. Dat lijkt wel een beleidsdoel te zijn van dit kabinet.
 Terug naar het wetsvoorstel. Er komt nog bij dat wij er geenszins van
overtuigd zijn dat de nieuwe regelgeving daadwerkelijk voor versnelling zorg
zal dragen. Wij bedoelen hiermee dat door de wijzigingen weliswaar de fase
van de besluitvorming waarschijnlijk wordt versneld, als wij er tenminste
van uitgaan dat de minister gelijk heeft, maar dat dit niet betekent dat noodzakelijkerwijze
ook de uitvoering van projecten sneller zal gaan. De fractie van de PvdA heeft
in de schriftelijke voorbereiding vragen hierover gesteld en onder meer gesteld
dat belanghebbenden, indien zij niet voldoende betrokken zijn in de begin-
of voorfase van een traject, later bij de rechter alsnog hun rol weten af
te dwingen. Dit kan ertoe leiden dat van versnelling uiteindelijk geen sprake
is, doordat de uitvoering langer duurt dan wanneer men de belanghebbenden
van het begin af aan bij de belangenafweging had betrokken. Kan de minister
ons nog eens uitleggen waarom zij van mening is dat dit niet zal gebeuren?
Het gaat om de vertraging in de latere fase, waarmee wij bedoelen dat de vertraging
is verplaatst van de beginfase naar de uitvoeringsfase.
 Vergelijkbare vragen over de effectiviteit van de nieuwe wetgeving rijzen
bij ons ook, als wij kijken naar de gewijzigde rol van de Commissie voor de
m.e.r. Wij begrijpen niet goed waarom de minister advisering door de commissie
in de beginfase van een project onwenselijk acht. Voorts vragen wij ons af
of het schrappen van de adviesplicht in de beginfase niet precies hetzelfde
probleem met zich brengt dat ik net al heb geschetst, namelijk dat in een
latere fase van het project aanvullend onderzoek nodig is om fouten te voorkomen
of te herstellen, wat wederom in een latere fase tot vertraging leidt. Graag
vragen wij de minister om haar standpunt hieromtrent nog eens toe te lichten.
 In dit verband willen wij ook graag van de minister weten of en, zo ja,
waarom zij van mening is dat de Commissie voor de m.e.r. in haar huidige functie
niet goed heeft gefunctioneerd. Welke aanwijzingen heeft de minister dat de
bestaande werkwijze van de commissie veelvuldig tot vertraging heeft geleid?
 In aanvulling hierop: de minister stelt dat door de wetswijziging voortaan
maatwerk kan worden geleverd. Hoe moeten wij deze stelling interpreteren?
Betekent dit dat met de huidige wet geen maatwerk werd geleverd? Als dit zo
is, waaruit blijkt dat dan?
 Ik heb nog een enkel woord over de verhouding tussen het wetsvoorstel
en de regelgeving van de EU. Op veel vragen waarom bepaalde regels in de huidige
wet overbodig zijn, heeft de minister geantwoord dat de desbetreffende regels
een kop zijn op de EU-regels. Dat mag zo zijn, maar dat is op zichzelf nog
geen argument om de aanvullende nationale regels af te schaffen. In aanvulling
op datgene wat mijn collega Putters hierover heeft gezegd, wil ik toch nog
eens benadrukken dat het een groot verschil is voor deze Kamer of de minister
bij nieuwe wetgeving een kop zet op EU-richtlijnen waardoor de Kamer niet
de mogelijkheid heeft om die kopwetgeving apart te behandelen en dus ook in
haar rol beperkt is. Dat is iets heel anders dan dat EU-richtlijnen na de
nationale wetgeving komen, wat de minister als excuus gebruikt om bepaalde
koppen in de huidige wetgeving af te schaffen. EU-richtlijnen zijn toch niet
meer dan minimumnormen, de kleinste gemene deler? Of is de minister van mening
dat, als Nederland meer wil doen dan door de EU wordt geëist, dit per
definitie overbodig is? Wij horen van haar graag een toelichting op dit punt.
 Tot slot. Door het amendement-Boelhouwer/Wiegman is de verplichte participatie
bij complexe projecten weer in de wet opgenomen. Kennelijk was een meerderheid
van de Tweede Kamer er niet gerust op dat milieubescherming ook zonder deze
verplichting gewaarborgd zal zijn. Dit is winst. De fracties van GroenLinks
en de Partij voor de Dieren zijn er blij mee. Dit is evenwel vooralsnog niet voldoende om onze bezwaren tegen dit wetsvoorstel weg te nemen.
Maar voordat wij tot een eindoordeel komen, wachten wij eerst de antwoorden
van de minister af.
 
 
 De beraadslaging wordt geschorst.
 
 
 De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.