Behandeling van het wetsvoorstel Regels op het gebied van de distributie van elektriciteit, gas en warmte (Wet energiedistributie) (22160)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1995-1996, pag. 3703-3727

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

01-02-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

nr. 50, pagina 3703-3727

01-02-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 22160Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Regeling van werkzaamheden (donderdag 1 februari 1996)Pagina 3727-3728
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 1 februari 1996)Pagina 3769-3769
Behandeling van het wetsvoorstel Regels op het gebied van de distributie van elektriciteit, gas en warmte (Wet energiedistributie) (22160)Pagina 3703-3727
50ste vergadering; 1 februari 1996Pagina 3703-3703
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Regels op het gebied van de distributie van elektriciteit, gas en warmte (Wet energiedistributie) (22160)Pagina 3728-3745
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet voorkeursrecht gemeenten (24235)Pagina 3745-3769

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 246 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is de behandeling van: 
 
 het wetsvoorstel Regels
op het gebied van de distributie van elektriciteit, gas en warmte (Wet energiedistributie)
(22160).
 
 
 
 
 
 De algemene beraadslaging wordt geopend.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Voorzitter! Dit wetsvoorstel heeft reeds een lange voorgeschiedenis. Dat
is ook af te leiden uit het feit dat wij nu al toe zijn aan de vierde nota
van wijziging. Wat ook opvalt, is dat de huidige vormgeving en de inhoud van
het wetsvoorstel weinig te maken hebben met de oorspronkelijke redengeving.
Op zichzelf is dat overigens wat mij betreft niet te betreuren. De maatschappelijke
werkelijkheid heeft het wetgevingsproces ingehaald. Dat zegt veel over de
voortvarende wijze waarop de distributiewereld, na het verschijnen van het
rapport van de commissie-Brandsma in de jaren tachtig, de hand aan de ploeg
heeft geslagen. Zij deed dat op het vlak van de horizontale integratie van
gas- en elektriciteitsdistributie en voor de wenselijke schaalvergroting.
Die ontwikkelingen zijn zo turbulent geweest dat nu nog slechts een beperkt
aantal geïntegreerde distributiebedrijven resteert plus een beperkt aantal
mono-gasbedrijven.
 
 Een tweede ontwikkeling van de laatste jaren was de vervanging van het
traditionele nutsdenken door een meer marktgerichte oriëntatie met in
het achterhoofd de gedachte dat steeds meer rekening moet worden gehouden
met liberalisering van de internationale energiemarkten en de internationale
concurrentie. Ook waren, en ook dat moet worden gesignaleerd, de energieprestaties
van de sector de afgelopen jaren aanzienlijk. Tegelijkertijd bestond de afgelopen
jaren vanuit de sector de neiging om de vleugels uit te slaan naar andere
activiteiten. Soms werd dat overigens mede geïnspireerd door de overheid.
Dat kwam bijvoorbeeld tot uitdrukking in milieudiensten, afvalverwerking en
telecommunicatiediensten. In de provincie Zeeland schijnt het zelfs zo te
zijn dat het distributiebedrijf zich op het pad van de afvalwaterzuivering
heeft begeven of gaat begeven. Dat is een ontwikkeling met uitdagingen, maar
ook een ontwikkeling met risico's. Ik kom hierop nog terug.
 
 Voorzitter! De eerste ontwikkeling die ik heb geschetst, heeft de behoefte aan deze wet in feite sterk doen afnemen. Dat heeft ook
gemaakt dat het nu niet meer is dan een verzameling van een paar losse onderwerpen
die geregeld worden. Dat ziende, heeft de VVD-fractie zich indringend de vraag
gesteld of er eigenlijk nog wel behoefte bestaat aan deze wet. Wat is de toegevoegde
waarde? Van de onderwerpen die geregeld worden, kan de urgentie betwijfeld
worden. Er is één uitzondering: het regelen van de concurrentieverhoudingen
met de marktsector. Dat is een onderwerp dat nu in ieder geval wèl
geregeld moet worden.
 
 De tweede ontwikkeling die ik heb geschetst, maakt juist dat er wel behoefte
bestaat aan een integrale wettelijke basis voor de distributiesector. En het
is nu juist dàt wat wij in dit wetsvoorstel missen. Van die integrale
visie op de toekomst is weinig sprake. Er wordt niets gezegd over de meest
wenselijke eigendomsverhoudingen in de toekomst en de democratische controle
en zeggenschap zijn als gevolg van de schaalvergroting voor individuele aandeelhouders
in veel situaties verdampt. Er wordt ook niets gezegd over een meer integrale
visie op de toekomstige taken van de distributiebedrijven. Moet men wel in
afval? Moet men wel in telecomdiensten? Moet men zich niet wat meer aansluiten
bij de tendens in de marktsector en zich daarbij beperken tot de echte core
business? Hoe denkt de minister daarover? Kennelijk leven hierover op het
departement wel opvattingen. Dat blijkt uit een interview in Het Financieele
Dagblad van 20/21 januari met de voormalige directeur elektriciteit, die onlangs
afscheid heeft genomen. Die directeur roept een somber beeld op en maakt de
sombere vergelijking met Ogem-achtige debâcles. Dat is niet niks, dat
dreigende zwerk. Voorzitter! Hoe denkt de minister daarover? Is er aanleiding
voor dergelijke vergelijkingen? Wat zijn de risico's? Is het risico aanwezig
dat afwenteling op de afnemers van de traditionele nutsdiensten plaatsvindt?
Zo ja, waarom is daaraan tot dusver niets gedaan? Waarom is er niets gebeurd
als op het departement kennelijk de geschetste gedachten leven?
 
 Voorzitter! Als er geen aanleiding is voor dergelijke sombere gedachten,
moet het misverstand nu, bij deze gelegenheid recht gezet worden. Wij realiseren
ons – dat geldt voor de Kamer, maar dit zal ook voor de minister gegolden
hebben – dat er sprake is van een groot dilemma. Enerzijds is er alle
aanleiding om het proces van liberalisering, marktoriëntatie en concurrentievergroting,
met inachtneming van de ondernemingsvrijheden die daarbij horen, te stimuleren,
anderzijds is er nu nog sprake van een in veel opzichten feitelijke monopoliesituatie
waarbij de klant in een absolute afhankelijkheidsrelatie van zijn of haar
distributiebedrijf verkeert. Die situatie vraagt juist om beperkingen en het
stellen van grenzen aan het handelen van de distributiebedrijven. Misschien
is er daarnaast nog sprake van een ander dilemma en doen zich lokale en regionale
eigendomsverhoudingen voor, terwijl in sommige opzichten de behoefte bestaat
om nationale kaders te scheppen.
 
 Voorzitter! Dit alles in aanmerking nemende, zou de VVD-fractie er de
voorkeur aan gegeven hebben om, mede op basis van een evaluatie van de WED,
direct een meer integrale energie- c.q. elektriciteitswet gepresenteerd te
hebben gekregen. Hoe ziet de minister het verdere wetgevingstraject?
 
 Met de deze kritische en meer algemene invalshoek zal ik proberen te komen
tot een constructieve en kritische beoordeling op onderdelen. Dat zal ik doen
in het besef dat deze wet naar alle waarschijnlijkheid gedurende een beperkte
periode van kracht zal zijn.
 
 In de eerste plaats wil ik dan iets zeggen over de positie van EnergieNed.
Die wordt met dit voorstel wettelijk verankerd. Voorzitter! Wij hebben absoluut
geen bezwaar tegen het bestaan van de organisatie EnergieNed. Integendeel!
Maar de VVD-fractie vraagt zich indringend af wat de toegevoegde waarde van
die wettelijke verankering op dit moment is, gelet ook op het feit, dat wij
in de komende maanden met elkaar een aantal indringende discussies over de
structuur van de sector in wat meer brede zin zullen hebben. Voorzitter! Dat
is ook de reden waarom collega Crone en ondergetekende op dit punt een amendement
hebben ingediend.
 
 In de tweede plaats wil ik iets zeggen over de verbruikersraden. Voorzitter!
Ook op dit punt is de vraag aan de orde of de instelling van die raden op
dit moment wettelijke regeling behoeft. Tweederde van de klanten wordt al
bediend door distributiebedrijven met een verbruikersraad. Omdat wij, gelet
op de huidige situatie waarbij sprake is van een monopoliepositie, voorstanders
zijn van dit instituut en omdat tweederde nog geen 100% is, zullen wij ons
tegen dit voorstel niet verzetten. Wel heb ik een vraag. Verdraagt dat wettelijke
voorschrift zich wel met de Europese context van internationalisering en concurrentiebevordering?
Stel dat zich op onze nationale markt een buitenlandse speler aandient, wordt
dan ook voorgeschreven dat er voor die andere deelnemers op onze markt een
verbruikersraad moet komen? Hoe ziet de minister dat? Hoe ligt dat Europeesrechtelijk?
 
 Het derde punt dat geregeld wordt, is de MAP-heffing. Deze krijgt nu ook
een wettelijke basis. Op zichzelf is daar niets tegen. De doelstelling van
de MAP-heffing, namelijk stimuleren van duurzame energie-opwekking en energiebesparing,
wordt door de VVD-fractie van harte ondersteund. Toch is mijn fractie vanuit
een aantal invalshoeken nogal kritisch over dit instrument. In de eerste plaats
is dit instrument een van de zovele heffingen. Ik denk dat er sprake is van
een situatie waarin de gebruiker zo langzamerhand door de bomen het bos niet
meer ziet. In de tweede plaats is er kritiek op de bestemming. Er is –
dat is afhankelijk van bedrijf tot bedrijf – sprake van onderbesteding
en fondsvorming. In de nota naar aanleiding van het verslag wordt een bedrag
van 55 mln. in 1993 genoemd. Mede op basis van enig speurwerk heeft de VVD-fractie
de indruk dat dit bedrag nogal wat hoger is. Gezien alle inspanningen is er
ook niet altijd sprake van besteding gerelateerd aan de twee primaire doelstellingen.
Verder is er naar onze indruk niet altijd sprake van een zodanige besteding
op basis van een op kosteneffectiviteit geselecteerde maatregel. Op zichzelf
is dat trouwens niet onlogisch. Naarmate dit type instrumenten langer bestaat,
treedt namelijk de wet van de afnemende meeropbrengst in werking.
 
 In de beginjaren van het MAP werden veel WKK-projecten met MAP-gelden
gesubsidieerd. Dat leverde op papier een relatief hoog energiebesparingsrendement
op. De vraag is echter of die projecten ook niet zonder MAP-steun tot stand
zouden zijn gekomen. Een nadeel van dit soort instrumenten met een vaste gegarandeerde
inkomstenbron is ook dat niet altijd de goede en juiste stimulansen zijn ingebouwd
om tot een kosteneffectieve afweging van maatregelen te komen. De VVD-fractie
is dan ook van mening dat er in de toekomst toegewerkt moet worden naar een
meer integrale afweging en selectie van projecten en maatregelen op basis
van een INES-achtige benadering door de produktie- en distributiesector samen.
Dat moet zeker gebeuren na afloop van MAP-3, maar het moet ook al zoveel mogelijk
tijdens de MAP-3-periode zelf gebeuren.
 
 De basisfilosofie achter de MAP-heffing is dat het uiteindelijk via besparingseffecten
weer neerslaat bij de klant. In sommige situaties doet dat effect zich ook
voor. Tegen die achtergrond moet echter wel gesignaleerd worden dat er nauwelijks
activiteiten van het MKB gestimuleerd worden, terwijl deze sector wel ongeveer
een derde, plusminus 80 mln., van de totale MAP-opbrengsten op jaarbasis genereert.
Wij zijn van oordeel dat de minister zich actief moet inzetten om besteding
van de MAP-gelden te stimuleren, mits daar goede maatregelen aan ten grondslag
liggen. Hoe kijkt de minister door die bril aan tegen het initiatief van MKB
Nederland, zoals dat enige tijd geleden genomen is? Ik doel dan op het zogenaamde
bonusplan. Wij overwegen om in tweede termijn op dit punt met een motie te
komen. De minister moet volgens ons proberen om met de distributiewereld tot
een aantal nadere afspraken over de spelregels te komen.
 
 Voorzitter! De wettelijke basis onder de MAP-heffing biedt, wat ons betreft,
in ieder geval één voordeel. Dat is het voordeel dat nu aan
de vereisten voldaan is voor het geval de Algemene Rekenkamer eens kijkt naar
de algemene doelmatigheidsaspecten van de MAP-heffing. Mocht daar in de toekomst
aanleiding toe zijn, dan moet iedere schijn vermeden worden. De klant moet
de zekerheid hebben dat de bedragen die hij betaalt, ook omgezet worden in
en besteed worden aan de doelstelling, zoals die geldt voor de MAP-heffing.
Het gaat om aanzienlijke bedragen, namelijk 200 mln. à 250 mln. op
jaarbasis, zijnde een onderdeel van de collectieve-lastendruk. Het gaat om
publieke middelen die om publieke verantwoording vragen. In de jaarverslagen
van de distributiebedrijven gebeurt dat onvoldoende. Dat kun je overigens
ook niet verwachten. Ook het jaarverslag van de vereniging EnergieNed op dit
punt vertoont in een aantal opzichten nogal wat witte vlekken. Heeft de minister
overigens concreet inzicht in de dankzij de MAP-middelen daadwerkelijk gerealiseerde
effecten? Ik zeg er voor de nuance van het beeld bij, dat ook bij de VVD-fractie
de indruk bestaat dat ook in dit opzicht het ene bedrijf niet het andere bedrijf
is en dat de bedrijven er op verschillende wijze mee omspringen.
 
 Voorzitter! Het zal vanuit de opmerkingen zoals ik die gemaakt heb, ook
niet verbazen dat de VVD-fractie er weinig voor voelt om deze MAP-heffing
in de toekomst ook nog te verhogen, zoals in de memorie van toelichting gesuggereerd
wordt. Maar ook hier de vraag hoe de MAP-heffing in de toekomst beoordeeld
moet worden vanuit de internationale dimensie. Als er buitenlandse bedrijven
op onze markt komen, worden die dan ook verplicht tot het betalen van een
MAP-heffing? Als dat het geval is, hoe houd je dan als Nederlandse overheid
greep op de bestedingen? Vragen waar wij gaarne een duidelijk antwoord op
krijgen.
 
 Het vierde punt betreft de discussie over concurrentieverstoring en nevenactiviteiten.
Wij kunnen ons niet aan de indruk onttrekken, dat soms deze discussie gebaseerd
is op wijsheden van de borreltafel en dat in een aantal andere gevallen de
discussie wel terdege gebaseerd is op feitelijkheden. Het is dan ook zeer
terecht dat in het wetsvoorstel daaraan zeer ruime aandacht wordt geschonken.
In dat opzicht ervaren wij de vierde nota van wijziging als een duidelijke
verbetering van het wetsvoorstel. Ik signaleer ook dat het hier slechts om
een deel van het kwaad gaat dat uitgeroeid moet worden. Een aantal maanden
geleden is dit veel breder aan de orde gesteld door de RCO. Wij ervaren het
ontbreken van een inhoudelijke reactie van het kabinet zoals die in feite
bij de begrotingsbehandeling van EZ is toegezegd, als een duidelijk gemis
bij de beoordeling van deze voorstellen. Wij zouden het op prijs hebben gesteld,
wanneer er nu een algemeen kader was geschetst van waaruit wij deze voorstellen
hadden kunnen beoordelen. Toch is het ontbreken van het algemene kader voor
de VVD-fractie geen excuus om nu niet alvast een deel van het kwaad te willen
uitroeien. Wij onderkennen ook duidelijk dat naarmate de echte concurrentie
toeneemt en de monopoloïde aanbodstructuur afneemt en er meer sprake
is van het functioneren als private marktpartij, de aanleiding voor de overheid
om regels te stellen geringer wordt. Ook daarbij is in feite sprake van een
zeker dilemma.
 
 Ik heb nog twee algemene vragen. Hoe ziet de minister in de toekomst de
rol van de nieuwe Wet op de economische mededinging bij deze vraagstukken?
Wat zijn de inspanningen van de minister geweest om een vrijwillig convenant
tot stand te brengen tussen de distributiesector en de installatiebranche?
Wat is het perspectief op een onderlinge geschillenregeling?
 
 Voorzitter! Nevenactiviteiten van met publiek geld gefinancierde monopoliebedrijven
die oneigenlijk concurreren met particuliere marktpartijen zijn voor de VVD-fractie
uit den boze. Het niet betalen van vennootschapsbelasting, kruissubsidies
en andere vormen van bevoordeling van die nevenactiviteiten gaan ten koste
van de klant, die geen keuze heeft, en ondermijnen bedrijven en werkgelegenheid
in de particuliere sector. Wij zijn dan ook niet onder de indruk van de bezwaren
vanuit de energiesector tegen het wetsvoorstel op dit punt. De argumentatie
van de directeur van EnergieNed in een interview met De Gelderlander van 23
januari, waarbij hij zegt dat de nevenactiviteiten hard nodig zijn om nieuw
emplooi te vinden voor overtollige werknemers, overtuigt onze fractie bepaald
niet.
 
 Voorzitter! De dochterconstructie is een stap op de goede weg. De vraag
is of die stap wel ver genoeg gaat en afdoende is. Ik maak die opmerking in
het besef dat het waarschijnlijk nooit mogelijk zal zijn om via wettelijke
regeling alle risico's en onwenselijke activiteiten op dit punt te voorkomen.
Dat besef bestaat nadrukkelijk ook bij de VVD-fractie. 
 
 Voorzitter! Ik wil hier echter toch signaleren dat er, zoals het in de
stukken althans op ons overkomt, naar alle waarschijnlijkheid ook bij de minister
in dit opzicht sprake is van twee zielen in één borst. De ene
ziel: het streven naar vrije marktwerking met zelfstandige, elkaar beconcurrerende
ondernemingen. De tweede ziel: het willen tegengaan van oneigenlijke concurrentie.
Misschien is er zelfs nog wel sprake van een derde ziel, namelijk het bevorderen
van energiebesparing en duurzame energie-opwekking.
 
 Voorzitter! Is overwogen te kiezen voor een totaalverbod op nevenactiviteiten?
Kan de minister uitleggen waarom de Europese regelgeving zich hiertegen verzet?
Is de redenering van de minister dat de verbruikersraden het verhalen van
verliezen op nevenactiviteiten op gebruikers van gas en elektra kunnen voorkomen,
niet veel en veel te optimistisch? Is overwogen nog verder gaande eisen te
stellen aan de onafhankelijke band tussen moeders en dochters? Biedt de wet
vanwege onduidelijke definities en begrippen niet te veel ruimte? Ik noem
een paar voorbeelden. Wat wordt precies verstaan onder kruissubsidies? Collega
Crone heeft reeds een amendement ingediend dat door mij op dit punt van harte
is medeondertekend.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Voorzitter! De heer Remkes heeft het amendement – een mooi amendement
trouwens – medeondertekend. Daar staat dat woord in. Dus de heer Remkes
heeft iets getekend, terwijl hij niet weet wat dat woord betekent?
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Dat amendement strekt er juist toe om daar wat meer duidelijkheid in te
brengen. Dat zal de heer Lansink ook zijn opgevallen.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Ik vroeg het voor de aardigheid.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Zo had ik het ook verstaan.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Dan zien we straks wel verder. Maar als ik iets opschrijf, denk ik meestal
dat ik weet wat het is.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 De heer Lansink weet ook dat de plenaire behandeling van wetsvoorstellen
bij kan dragen aan de wettelijke duidelijkheid. Ik stel die vraag daarom natuurlijk
niet helemaal voor niets.
 
 Voorzitter! Wat is gebruikelijk in het handelsverkeer? Wat wordt verstaan
onder het "tegen geen of nagenoeg geen vergoeding leveren van goederen of
diensten"? Wordt daarmee de deur niet te ver opengezet? Zou dat niet beperkt
moeten worden tot "het geven van adviezen"? Wij overwegen op dat punt vrij
nadrukkelijk een amendement in te dienen. Wij signaleren hier namelijk een
zeker risico dat de distributiebedrijven weliswaar in deze geest adviezen
kunnen verstrekken om vervolgens ook de uitvoering van de werkzaamheden richting
eigen dochters te kunnen sturen. Overigens is onze indruk dat het ene distributiebedrijf
niet het andere is. Wij horen uit de onderscheiden delen van het land ook
wisselende signalen. In sommige situaties wordt juist zeer vruchtbaar samengewerkt
tussen distributiebedrijf en installatiebranche.
 
 
 
 
 
 De heer Crone (PvdA):
 
 Voorzitter! Het wetsartikel waarin staat dat behalve adviezen ook sommige
diensten tegen geen of nagenoeg geen vergoeding mogen worden verricht, is
meestal geënt op de ecoteams en dergelijke. Het dient ertoe het advies
te ondersteunen, met name bij lage-inkomensgroepen. Hierbij worden dan de
materialen door de burger betaald, terwijl niet alle diensten per se kostendekkend
zijn. Dat helpt vaak om over de drempel te komen. Wij zouden toch niet willen
dat dat verdwijnt.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Voorzitter! De activiteiten van de ecoteams moeten natuurlijk niet vanuit
een soort millimeter-achtige benadering worden beoordeeld. Dat sta ik ook
niet voor. Het gaat om de kern van het risico zoals ik dat geschetst heb.
Als deze mogelijkheid zou leiden tot het onder "een zekere zachte druk" op
voorhand uitvoeren van wat meer omvangrijke activiteiten door de dochters,
zonder dat daadwerkelijk sprake is van een systematiek van aanbesteding en
kostenvergelijking, dan is dat een onwenselijke situatie. De heer Crone is
dat hopelijk met mij eens. Ik zie hem knikken, dus wij zijn het van harte
eens.
 
 Voorzitter! De VVD-fractie heeft, samen met enkele collega's, nog twee
amendementen ingediend. Het eerste is een soort preventief amendement ten
opzichte van de activiteiten waarover wij hebben gesproken. Hierin is vastgelegd
dat de minister van Economische Zaken ten aanzien van dit hoofdstuk van het
wetsvoorstel een jaarlijkse of periodieke rapportage aan de Kamer zal zenden.
 
 Met het tweede amendement wordt beoogd, het niet op voorhand wettelijk
onmogelijk te maken voor gemeenten om met nadruk de voorkeur te geven aan
het distributiebedrijf voor het laten verrichten van activiteiten in de sfeer
van openbare verlichting en verkeersregelinstallaties. Dat is nu wel het geval.
Gemeenten die daar met nadruk voor kiezen, willen wij dus niet op voorhand
die mogelijkheid ontnemen.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Het wetsvoorstel kent een lange geschiedenis en
dan te bedenken dat de indiening op 20 juni 1991 een sluitstuk was van een
ander proces dat destijds met het befaamde CoCoNut-rapport een aanvang nam.
Het is zo lang geleden dat ik niet meer weet of de twee "co's" staan voor
coördinatie en consistentie en meer van dat soort termen, zoals concentratie
of alleen "commissie"; het zal wel een mengsel zijn geweest. In die tijd nam
het woord "nutsvoorziening" nog een belangrijke plaats in in discussies, terwijl
wij nu heel objectief over energiedistributiebedrijven spreken.
 
 Aan de Wet energiedistributie was in 1987 de Elektriciteitswet al voorafgegaan.
Die wet regelt nog steeds de structuur van de elektriciteitsvoorziening. Dit
wetsvoorstel beoogde, de reorganisatie van de distributiesector handen en
voeten te geven na de scheiding van produktie en distributie, en bij de horizontale
integratie van de distributie van elektriciteit, gas, warmte en water.
 
 Uit het verloop van het schriftelijk overleg met de regering blijkt het
langdurig wetgevingsproces. Het toen nog 31 artikelen sterke wetsvoorstel
dateert van juni 1991. Het voorlopig verslag werd ingediend in november 1991.
De Kamer deed er toen niet zo lang over. De memorie van antwoord
is een halfjaar later uitgebracht en het eindverslag weer een halfjaar later,
in oktober 1992, waarna het jaar 1993 cruciaal wordt, met de nota naar aanleiding
van het eindverslag, die zicht bood op de nieuwe ontwikkelingen en een mondeling
overleg met de Kamer. De situatie was intussen sterk gewijzigd, omdat de integratie
van de nutsbedrijven voorspoediger was verlopen dan was gedacht. De aankondiging
van een snelle en achteraf ook tamelijk ingrijpende derde nota van wijziging
in 1993 had pas in april 1995 resultaat. Dat heeft dus wel wat lang geduurd.
 
 De beoogde reorganisatie is inmiddels doorgevoerd, zelfs in sterkere mate
dan aanvankelijk was verwacht. De geïntegreerde en geconcentreerde bedrijven
doen van zich spreken, ook via EnergieNed, de koepel die de sector adequaat
vertegenwoordigt, soms wel eens te adequaat, maar daar kom ik nog op terug.
 
 Het aanvankelijke wetsvoorstel is door de ontwikkelingen ingehaald. Kennelijk
is er destijds van het wetsvoorstel een stimulans uitgegaan. Wat nu resteert,
is een ad-hoc-regeling van enkele min of meer actuele kwesties. De bepalingen
over de reorganisatie zijn verdwenen. Gebleven dan wel toegevoegd zijn enkele
bepalingen inzake de wettelijke positie van EnergieNed, de regeling van de
verbruikersraden, de wettelijke grondslag voor de MAP-toeslag en het voorkomen
dan wel beperken van concurrentievervalsing.
 
 Hoewel de vraag naar de opportuniteit van het wetsvoorstel, mede gelet
op de inhoud van de derde energienota, gesteld moet worden, en wellicht ook
beantwoord, ligt behandeling vandaag toch in de rede omdat er in ieder geval
twee onderwerpen zijn die nog discussie en wellicht ook enige aanscherping
behoeven. Ik doel dan op het uitbannen dan wel verminderen van concurrentievervalsing
en de verankering van de MAP-toeslag, de wijze waarop dat in de toekomst wordt
gedaan en het eventueel tijdelijke karakter.
 
 Voorzitter! Ik zal nu enkele algemene opmerkingen maken. Zelden zal de
aanvankelijke bedoeling en inhoud van een wetsvoorstel zo achterhaald zijn
geweest als bij dit voorstel. Uit de ook nog op de valreep binnengekomen reacties
blijkt overigens dat de min of meer incidentele regeling van enkele aangelegen
punten van belang wordt geacht. De CDA-fractie is bereid het eventueel gewijzigde
wetsvoorstel het groene licht te geven, op voorwaarde dat over drie à
vijf jaar wordt bezien of inpassing in een globale, maar integrale energiewet
mogelijk is. Ik benadruk nog eens het tijdelijke karakter van de wet. Ik vind
voorts dat de regering zou moeten streven naar een energiekaderwet op hoofdlijnen,
waarin het geheel op enige afstand wordt samengevat. Om dat mogelijk te maken,
heb ik een amendement ingediend op stuk nr. 27. Dit houdt een soort horizonbepaling
in voor het gehele wetsvoorstel.
 
 Voorzitter! Het wetgevingsproces heeft lang geduurd – ik zeg dit
niet om kritiek te uiten – omdat bij de schriftelijke behandeling naar
behoren is ingegaan op de toen door de Kamer gestelde vragen. Ook is tussentijds
mondeling overleg gevoerd met de Kamer over de wijze waarop de behandeling
zou moeten worden voortgezet. De daarna opgetreden vertraging tussen 1993
en 1995 kan op de koop toe genomen worden als de afronding vandaag helderheid
biedt op nog resterende punten en als bovendien binnen afzienbare tijd integrale
kaderwetgeving tot stand kan komen. Ook moet de afstemming worden gewaarborgd
tussen de produktie en de distributie van energie, inclusief het wegwerken
van de natuurlijke spanning tussen centraal en decentraal vermogen.
 
 Opschorting van de behandeling van het wetsvoorstel tot na de evaluatie
van de Elektriciteitswet of tot na de behandeling van de derde energienota,
is op zichzelf wel te verdedigen. De voorziene integratie van de elektriciteitsproduktiesector
en de plaats van het decentraal vermogen – ook uit stromingsbronnen –
doen verwachten dat die sector fors in beweging zal blijven. Ik heb echter
enkele argumenten voor een tijdige en tijdelijke inwerkingtreding van deze
wet. Die hebben te maken met de noodzaak van de regeling van de concurrentie
tussen de nu grote energiebedrijven en installateurs en andere bedrijven die
in de echte marktsector werken. Ik zeg nadrukkelijk "echte", want de nutsbedrijven
zijn wel tot op zekere hoogte privaat, maar niet helemaal. Ik wijs vooral
op de stellingnamen van VNI, Uneto en MKB Nederland.
 
 Een ander punt is de omschrijving van de taken van de energiedistributiebedrijven,
met name het doelmatig en milieuhygiënisch verantwoord aanbieden, opwekken
en gebruiken van energie, alsmede van toegelaten nevenactiviteiten. Het derde
punt is de wettelijke grondslag van de MAP-toeslag en daarbij vooral het toezien
op de verantwoorde en doelmatige besteding van de verkregen financiële
middelen.
 
 Dit wetsvoorstel regelt ook de positie van de verbruikersraden. Dat is
een niet omstreden kwestie, hoewel EnergieNed blijkens een brief van een klein
jaar geleden geen behoefte heeft aan een wettelijke regeling. Weliswaar moet
worden afgewacht of die verbruikersraden, gegeven de veranderende plaats van
de nutsvoorziening in een steeds meer marktgeoriënteerde omgeving, meerwaarde
bieden. Ik sluit echter niet uit dat deze raden toch kunnen bijdragen aan
optimalisering van de dienstverlening. Wanneer het stemmen met de voeten –
het zelfstandig kiezen van de energieleverancier – een fictie blijft,
hetgeen in de komende jaren best mogelijk is, dan kunnen de raden het monopolie
van de energiedistributiebedrijven nuanceren.
 
 Voorzitter! In de brief van 3 november 1993, die weer een gevolg was van
het mondeling overleg dat de Kamer op 14 oktober 1993 voerde, heeft de minister
de wens van de Kamer gehonoreerd om EnergieNed als representatieve organisatie
van energiedistributiebedrijven wettelijk te verankeren. De gestelde voorwaarden,
zoals zij zijn vastgelegd in artikel 2a van het wetsvoorstel, liggen voor
de hand. Het naar behoren vervullen van de in de wet vastgelegde taken en
functies spreekt overigens evenzeer voor zichzelf als garanties voor de medewerking
en de uitvoering van de wet. Het zou te gek worden als dat niet zo zou zijn.
Mede gelet op het te zelfverzekerde "position paper", dat EnergieNed onlangs
heeft gepubliceerd, klemt de vraag echter wel of EnergieNed op voorhand aan
artikel 2a voldoet wanneer wordt gesteld dat de Wet energiedistributie de
Nederlandse energiedistributiebedrijven op afstand zet. De minister vraagt
terecht om medewerking en om het volgen van de wet, maar EnergieNed zelf zet wat vraagtekens bij het knellende karakter en wijst vooral
op de landen om ons heen. Tegen deze achtergrond vraag ik aan de minister
wat hij vindt van dat position paper, dat misschien te pittige, maar om positie
te bepalen misschien ook weer niet zo gekke stuk.
 
 Voorzitter! Ik kom toe aan het punt van de mededinging en de concurrentievervalsing.
EnergieNed zelf heeft al voor het uitkomen van de vierde nota van wijziging
kenbaar gemaakt geen behoefte te hebben aan de Wet energiedistributie in de
resterende vorm. Grote vraagtekens werden en worden nog gezet – ik wijs
nog eens op het position paper – bij drie kernonderwerpen: de regeling
van de mededinging, de wettelijke grondslag van de MAP-toeslag en de samenwerkingsregeling,
die ook overbodig wordt geacht. Kan de minister aangeven waarom niet gekozen
is voor een aanpassing van de Wet op de economische mededinging, zodat deze
wet als instrument gebruikt zou kunnen worden? Deze vraag is ook door collega
Remkes gesteld.
 
 Ik sluit niet uit dat het position paper bedoeld is om een overigens discutabel
punt te scoren in de strijd met de installateurs tegen de inperking van het
klantendomein. Immers, het position paper verbindt het gevoel van internationale
achterstand direct met de kwestie van de nevenactiviteiten. Dat is een punt
dat opgehelderd en geregeld moet worden. De minister kiest daarbij voor de
constructie die de energiedistributiebedrijven zelf uitsluit van nevenactiviteiten.
Dochtermaatschappijen kunnen echter krachtens artikel 23i, tweede lid, deze
in het eerste lid uitgesloten activiteiten wel verrichten op voorwaarde dat
de dochters niet bevoordeeld worden. Is daarmee voldoende gegarandeerd dat
concurrentievervalsing is uitgesloten? Blijft open concurrentie mogelijk?
Op welke wijze vindt controle plaats? Mijn fractie heeft, mede gelet op de
indringende reacties van MKB Nederland, VNI en Uneto een sterke voorkeur voor
een heldere, transparante oplossing. De dochterconstructie is weliswaar een
verbetering, maar zij blijft in zekere zin toch gekunsteld.
 
 Ik scheid de nevenactiviteiten ruwweg in drie clusters, waarbij de historische
verworvenheden evenzeer een rol spelen als de reikwijdte van de activiteiten.
De eerste groep zijn de activiteiten die van oudsher bij de nutsbedrijven
zijn ondergebracht. De openbare verlichting is daarvan een lichtend voorbeeld.
De tweede groep betreft kleinschalige activiteiten die al vele jaren bij de
installateurs en aanverwante bedrijven in goede handen zijn, ook wanneer energiebesparing
in het geding is. De derde categorie betreft de grootschalige activiteiten
die voor een groot deel buiten de strikte energie- en watersector liggen.
Deze activiteiten zijn in belangrijke mate een gevolg van recente ontwikkelingen.
Ik noem als voorbeeld kabelexploitatie, telecomactiviteiten en afvalverwerking.
 
 Naar mijn oordeel verdient de wet aanpassing, waarbij zowel aan de bezwaren
van VNI, Uneto en MKB Nederland als aan de wensen van EnergieNed tegemoetgekomen
kan worden. Rigoureuze wijzigingen zijn overigens ongewenst, omdat ook het
punt van de werkgelegenheid meetelt. Bij een plotselinge breuk zouden er problemen
kunnen rijzen. Ik wijs daar met nadruk op. Voorts is enige terughoudendheid
geboden omdat het verbieden van nevenactiviteiten op gespannen voet kan komen
te staan met de Europese regelgeving.
 
 Daarbij is wel de vraag aan de orde of de nutsbedrijven die geheel of
vrijwel geheel in overheidshanden zijn, gelijk te stellen zijn aan de normale
bedrijven die geheel voor eigen risico werken. Ik kwam op dat punt omdat ik
niet helemaal kan overzien of de Europese regelgeving nutsbedrijven in dit
geval in een andere positie plaatst. Hoe het ook zij, een verbod op nevenactiviteiten
kent voors en tegens, te meer daar nog steeds niet vaststaat welke gevolgen
door de Europese Commissie aan dit soort verboden zal worden gegeven.
 
 Ik denk hierbij in het bijzonder aan artikel 86 van het Europese verdrag
op ondernemingen met exclusieve of bijzondere rechten. Zou de minister nader
op dit punt willen ingaan, mede in verband met ontwikkelingen elders? Er spelen
andere zaken in dezelfde sfeer. Men zou ook nog kunnen kijken naar ervaringen
die in aanpalende sectoren zijn opgedaan of nog te verwachten zijn, zoals
bij telecommunicatie.
 
 Tegen deze achtergrond vraag ik de minister wat hij vindt van de opvatting
van RCO, dat wil zeggen VNO/NCW, MKB Nederland en LTO, dat een algemeen verbod
op het verrichten van commerciële nevenactiviteiten op zijn plaats zou
zijn. Die opvatting is verwoord in een brief aan de minister-president van
24 oktober 1995. Een helder antwoord op deze vraag zou van belang kunnen zijn
voor de toekomst.
 
 Voorzitter! Ik heb de nevenactiviteiten in drie groepen verdeeld. Dat
brengt mijn fractie tot enkele voorstellen tot amendering van het wetsvoorstel.
Ik vind dat activiteiten die van oudsher bij de nutsbedrijven zijn ondergebracht
daar zouden kunnen blijven. Ik noem dienstverlening aan de SEP, regelkas en
openbare verlichting. Ik zal er niet te lang bij stilstaan, maar ik zeg het
wel omdat het onmiskenbaar maatschappelijke voordelen heeft.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Voorzitter! Is de heer Lansink van mening dat de distributiebedrijven
op het gebied van deze activiteiten in een monopoliepositie moeten blijven?
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Nee, want alle activiteiten staan onder het beslag van een punt waar ik
nog op terugkom en waar een ander amendement op toeziet. Dat is een heldere,
transparante toestand.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Als dat niet moet gebeuren, is mijn advies om nog even naar de tekst en
met name de toelichting van het amendement te kijken.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Het zou kunnen dat dat moet, maar daarvoor is deze behandeling ook. Wij
timmeren niet alles van tevoren dicht. Je kunt zelfs fouten maken en die kunnen
dan in het debat naar voren komen. Ik zal het dus goed doen, maar de amendementen
op de stukken nrs. 21 en 22 slaan in ieder geval op die twee punten.
 
 Dan is er het punt van de aanscherping van de voorwaarden waaronder de
dochtermaatschappijen van de energiedistributiebedrijven de door mij kleinschalig
genoemde activiteiten mogen verrichten. Transparantie moet daar het uitgangspunt
zijn. De vierde nota van wijziging heeft al een belangrijke verbetering gebracht;
ik dacht echter dat ik nog iets verder zou kunnen komen en daarop ziet het amendement op stuk nr. 26: het niet gebruiken van logo's en
dat soort zaken, dus het helder maken van wat de dochter is, waar die voor
staat en ook wat zij niet doet enzovoort.
 
 Tot slot is er het punt van het toestaan van taakverbredende activiteiten
buiten de strikte energiekolom: kabel, telecom, afval. Aan die activiteiten
moet je ten minste de eis van zorgvuldigheid, transparantie en marktconforme
werking stellen, waarbij die activiteiten niet ten koste mogen gaan van de
belangen van de gebruikers en verbruikers van energie en/of water. Het gaat
hier niet alleen om het voorkomen van de zogenaamde kruissubsidies of het
onduidelijk gebruik van financiële middelen, maar ook om de vraag of
de minister en eigenlijk ook wij op afstand kunnen toezien op wat er gaande
is, opdat – als dat nodig is – later bijstelling kan plaatsvinden.
Ik vraag dus ook een jaarlijks overzicht van alle niet-energie-activiteiten
van de energiedistributiebedrijven. Tenzij de minister dit toezegt, wil ik
over dit punt in tweede termijn een kameruitspraak vragen.
 
 EnergieNed draagt in het position paper overigens zelf argumenten aan
voor een heldere afbakening van taken en functies. Het willen en kunnen concurreren
met buitenlandse energie-aanbieders impliceert immers de wens van een eigen
niet bevoordeelde of niet benadeelde plaats op die internationale markt, net
zoals installateurs en aanverwante bedrijven die hier vragen. Die vele kleine
bedrijven komen evenzeer in een nadelige positie als de distributiebedrijven
ten opzichte van grote buitenlandse leveranciers als er geen transparantie
en eerlijke marktwerking zijn. De buitenlandse leveranciers hebben nog steeds
geen vrije toegang, zeker niet tot de sector van de kleinverbruikers en er
is nog steeds sprake van een zekere monopoliepositie. Daar komt nog bij dat
de eigendomsverhoudingen natuurlijk een rol van betekenis spelen. Zouden de
energiedistributiebedrijven volledig open vennootschappen zijn, zonder meerderheidsinbreng
van de overheid, dan is sprake van een gelijkwaardige situatie ten opzichte
van de marktsector. Zolang daar echter geen sprake van is, vereist de zorgvuldigheid
ten opzichte van de voor eigen risico werkende ondernemers een heldere functiescheiding.
Ik vraag over deze beschouwing het oordeel van de minister. Het zou er immers
toe kunnen leiden dat de wet nog wat verder moet worden aangepast.
 
 Van belang is voorts dat het wetsvoorstel via artikel 3 twee of meer distributiebedrijven
die ten behoeve van dezelfde verbruikers de levering van energie verzorgen –
als het aantal daarvan groter is dan 5000 – verplicht tot samenwerking
volgens een door EnergieNed vastgestelde en door de minister goedgekeurde
regeling. Die bepaling maakt concurrentie tussen aanbieders, die EnergieNed
ten opzichte van buitenlandse aanbieders veronderstelt of bepleit, juist onmogelijk.
Of zie ik dit verkeerd? Op dit punt is helderheid geboden, te meer omdat EnergieNed
zelf het betreffende artikel overbodig en achterhaald acht. Kan het dus vervallen?
 
 Dan de wettelijke regeling van de MAP-toeslag. Dat is natuurlijk een belangrijk
punt. De basis wordt gevonden in de omstandigheid dat de distributiebedrijven
mede tot taak hebben om een doelmatig gebruik van energie te bevorderen. De
kosten daarvan moeten – zo luidde de redenering en zo luidt zij kennelijk
nog steeds – op de verbruikers verhaald kunnen worden. Hoewel tegen
die stelling geen principiële bezwaren zijn in te brengen, valt op de
reikwijdte, de werking en het gebruik van de MAP-toeslag wel het een en ander
af te dingen. De Kamer heeft bij de schriftelijke gedachtenwisseling naar
aanleiding van de derde nota van wijziging aan dit punt betrekkelijk veel
aandacht besteed. Desondanks blijft de onzuivere praktijk sterker dan de zuivere
leer.
 
 Ik doel dan op een viertal punten, in de eerste plaats het gebruik van
MAP-gelden voor de inrichting en de exploitatie van WKK-installaties. In de
begintijd was dat inderdaad een goede zaak, maar enige opheldering is nodig.
Ik verwijs naar een publikatie in NRC Handelsblad van een aantal weken geleden
over dit punt.
 
 In de tweede plaats is er de dekking van kosten van nevenactiviteiten
dan wel van nog verder van huis liggende activiteiten, zoals de kosten van
bodemsanering. Daarover zijn berichten geweest in onder andere Brabant en
het noorden. Misschien kan de minister hierover iets meer zeggen.
 
 Ten derde is er de ondoorzichtigheid van de aanwending, wanneer financiering
van duurzame energie en terugleververgoedingen in het geding zijn. Een en
ander past er op zichzelf in, maar het moet wel helder zijn.
 
 Ten vierde is er de fondsvorming, waar collega Remkes het ook over heeft
gehad. Hoe werkt dat en welk zicht bestaat daarop? Als je toch niets met het
bedrag kunt doen, moet het dan niet worden teruggegeven?
 
 Het eigenlijke karakter van de MAP-toeslag, die ook volgens het kabinet
tot de collectieve lasten moet worden gerekend, doet de vraag rijzen of vaststelling,
invordering en besteding wel tot de taken van de energiedistributiebedrijven
gerekend mogen worden. Weliswaar stelt de minister het maximale percentage
vast, en dat wordt dan 2,5 of minder, maar onzeker is of en, zo ja, in welke
mate er verschillen kunnen optreden voor verschillende categorieën gebruikers.
De minister ziet via artikel 23h toe op de besteding van de middelen maar
heeft slechts de beschikking over de jaarrekening. Dit repressief toezicht
sluit niet uit, zoals de praktijk kennelijk heeft geleerd, dat achteraf moet
worden vastgesteld dat niet in alle opzichten aan de wettelijke eisen is voldaan.
Een ander punt is het ontbreken van sancties op het niet naleven van de wet.
Hoe is het daarmee gesteld?
 
 Mijnheer de voorzitter! Aanvaarding van de recente wijziging van de Wet
op de milieubelasting, die buiten de Kamer nog steeds ecotax wordt genoemd,
heeft de vraag opgeroepen of de MAP-toeslag, gezien ook de opgedane ervaringen
en gelet op enkele principiële aspecten rond heffingen, wel in deze vorm
gehandhaafd kunnen worden.
 
 Er zijn drie routes denkbaar. De eerste route is het afzien van een wettelijke
regeling, maar een bezwaar daartegen is dat het helemaal niet hoeft te betekenen
dat de toeslag verdwijnt. De bedrijven zouden die zelf kunnen handhaven en
dan hebben wij er weer geen zicht op. De tweede route is het verbeteren van
de wettelijke grondslag die dan meer in overeenstemming wordt gebracht met
het doel en de publieke controle. Een derde route is een meer procedurele:
het aan een termijn binden van de wettelijke MAP-toeslag in aansluiting op de horizonbepalingen voor het gehele wetsvoorstel.
 
 Ook in mijn fractie is een pittige discussie over dit onderwerp gevoerd.
Wij zijn tot de bevinding gekomen dat wij moeten kiezen voor een combinatie
van de tweede en de derde route. Ik wijs hierbij overigens op wat ik tijdens
het debat over de ecotax heb gezegd over het nuttige werk dat met die MAP-toeslag
is verricht. Wel moet preventief toezicht op de besteding van de middelen
mogelijk zijn. Dat kan via een globaal bestedingsplan, dat EnergieNed zou
moeten opstellen voor de hele sector. Dat kan elk jaar of om het andere jaar;
de invulling daarvan laat ik over aan het overleg tussen de minister en EnergieNed.
Op dit punt heb ik dus het wijzigingsvoorstel op stuk nr. 25 ingediend.
 
 Voorzitter! Uit informatie van EnergieNed is het ook aan mij duidelijk
geworden dat er pogingen zijn ondernomen om via een convenant de spanning
tussen EnergieNed en VNI/Uneto te verminderen of weg te nemen, en zo een wettelijke
regeling op het punt van de concurrentievervalsing te vermijden. Het overleg
is gevoerd onder leiding van VNO/NCW-vicevoorzitter Blankert en had moeten
leiden tot een convenant. Het heeft klaarblijkelijk niet tot overeenstemming
geleid. Is het denkbaar dat, nog voor de afronding van de besluitvorming over
dit wetsvoorstel, iets tot stand komt dat past bij het wetsvoorstel, en dat
noem ik dan: een geschillenregeling? Is het denkbaar dat daarmee problemen
rond de uitvoering van de wet worden voorkomen dan wel beslecht? Is het, ten
slotte, juist dat het in de wet opnemen van een procedurele regeling zou stuiten
op grondwettelijke bezwaren? Ik hou in elk geval een pleidooi voor een geschillenregeling.
 
 Voorzitter! Ik sluit af. De CDA-fractie stemt in met de strekking van
het wetsvoorstel. De voorgestelde amendementen strekken tot verbetering van
het voorstel, dat overigens een tijdelijke werking verdient met het oog op
de totstandkoming van een globale maar integrale energiekaderwet, waarbij
opnieuw het water kan en mag worden betrokken. In dat "kader" dient overigens
wel bepaald te worden of er in de toekomst een plaats aan nutsvoorzieningen
toekomt en, zo ja, welke.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Mijnheer de voorzitter! De energiemarkt is sterk in beweging. Het effect
daarvan op de energiesector, zowel de produktie- als de distributiebedrijven,
is duidelijk merkbaar. Van het oorspronkelijke wetsvoorstel dat in 1991 werd
ingediend, is niet veel meer overgebleven. Door opeenvolgende nota's van wijziging
wordt thans een wettekst verdedigd waarin slechts met grote moeite die oude
samenhang valt waar te nemen.
 
 De oorspronkelijke doelstelling, het afdwingen van schaalvergroting in
de distributiesector, is inmiddels praktisch geheel achterhaald. In plaats
daarvan zijn geheel nieuwe zaken in het wetsvoorstel opgenomen, zoals de instelling
van verbruikersraden, een regeling ter bestrijding van oneerlijke concurrentie
en een wettelijke grondslag voor de MAP-toeslag.
 
 Voorzitter! De vraag is welke importantie dit wetsvoorstel heeft. In de
eerste plaats is het mijn fractie niet duidelijk waarom de behandeling van
dit wetsvoorstel niet zou kunnen wachten op de evaluatie van de Elektriciteitswet.
In de tweede plaats vraag ik mij af of twee afzonderlijke wetten, één
voor de produktie en één voor de distributie van energie, mede
gezien de huidige discussie over de vorming van één landelijk
produktiebedrijf waarvan het eigendom zou moeten berusten bij de distributiebedrijven,
inmiddels niet is achterhaald. Waarom geen integrale wetgeving die zowel de
produktie als de distributie omvat?
 
 Voorts wijs ik op de samenhang van dit voorstel met de derde energienota.
In deze recent verschenen nota stelt de minister voor, de energiemarkt –
op termijn – geheel te liberaliseren. Als dat het beleid is van de minister,
is volgens de algemeen directeur van EnergieNed dit wetsvoorstel volstrekt
overbodig. Bij een volledige liberalisatie zullen de distributiebedrijven
hun monopoliepositie immers verliezen en zal er geen behoefte meer bestaan
aan een Wet energiedistributie, althans in deze vorm.
 
 Als de ontwikkeling in de richting van een volledige liberalisatie van
de energiemarkt zich bovendien in een hoog tempo voltrekt, is het voorliggende
wetsvoorstel daar dan op berekend? Moeten wij dit wetsvoorstel eigenlijk niet
zien als een tijdelijke regeling voor een overgangsfase? Graag een heldere
reactie van de minister.
 
 Voorzitter! Het wetsvoorstel biedt distributiebedrijven de mogelijkheid
om via dochterondernemingen met commerciële nevenactiviteiten de markt
op te gaan. De moeite die de SGP-fractie met dit wetsvoorstel heeft, spitst
zich toe op dit element. Het wetsvoorstel dwingt de distributiebedrijven tot
een stringente scheiding van de nutstaken en de commerciële activiteiten.
Door het bedrijfsleven, met name de installatiebranche, wordt tegen deze regeling
heftig geprotesteerd. Concurrentie tussen distributiebedrijven en installatiebedrijven
bestaat nu ook al, zij het ongereguleerd. Het wetsvoorstel heeft als effect
dat aan deze oneerlijke concurrentie een einde zal worden gemaakt. Op zichzelf
is dat winst. Toch is de vrees van de installatiebedrijven niet onbegrijpelijk,
omdat een expansie van de nevenactiviteiten in het verschiet ligt. In hoeverre
is de regeling ter bestrijding van oneerlijke concurrentie adequaat? Is de
voorgestelde regeling voldoende transparant?
 
 Partijen konden geen overeenstemming bereiken over een gedragscode ter
voorkoming van oneerlijke concurrentie, een gedragscode die dan vervolgens
door de minister op grond van een in het wetsvoorstel op te nemen bepaling
verbindend zou worden verklaard. De SGP-fractie is daar niet rouwig om. Wij
vinden een gedragscode niet het juiste instrument. De verantwoordelijkheid
voor en het toezicht op de concurrentieverhoudingen hoort niet thuis bij de
marktpartijen, maar bij de overheid, is onze stelling.
 
 Bij de beantwoording van de schriftelijke vragen heeft de minister zich
nog eens afgevraagd in hoeverre bedrijven die geacht kunnen worden te behoren
tot het publieke domein zich zouden mogen begeven op markten waar de particuliere
sector actief is. De minister kan de beantwoording van deze principiële
vraag niet los zien van de feitelijke ontwikkelingen. Zijn conclusie is dat
het niet consistent is met het eerder in gang gezette beleid om energiebedrijven
te verbieden bepaalde activiteiten te verrichten, mits deze commerciële
activiteiten niet concurrentievervalsend werken. 
 
 De energiebedrijven zijn eigendom van gemeenten en provincies. Waarom
zou de overheid zich via deze bedrijven op de commerciële markten willen
storten? Wat zijn daarbij de motieven? Gaat het om winstbejag? Acht de regering
het wenselijk dat (lagere) overheden ondernemersrisico gaan dragen, direct
of indirect? Is de minister niet bevreesd voor riskante experimenten met gemeenschapsgeld?
 
 Naar de mening van de SGP-fractie is er geen principiële rechtvaardiging
te vinden om de overheid via bedrijven die haar eigendom zijn de concurrentie
te laten aanbinden met bedrijven uit de marktsector. Laat dat aan de private
sector over. Op zichzelf kan ik mij voorstellen dat de energiebedrijven meer
willen doen dan zij nu mogen, maar wij vinden het wel de koninklijke weg om
die bedrijven dan maar te privatiseren. Indien energiebedrijven eigendom blijven
van de overheid en zich met allerlei commerciële nevenactiviteiten gaan
bezighouden, is er eigenlijk sprake van deprivatisering. Een dergelijke ontwikkeling
achten wij onwenselijk.
 
 Kort samengevat: wij hebben er geen bezwaar tegen dat distributiebedrijven
op de commerciële toer gaan, maar dan wel als geprivatiseerde ondernemingen.
 
 Overigens blijf ik dan nog wel met de vraag zitten, hoe de overheid haar
eigen doelstellingen op het gebied van energiebeleid, zoals de stimulering
van duurzame energie, nog kan realiseren. Als je dergelijke doelstellingen
geheel aan de markt overlaat, zou er wel eens weinig van terecht kunnen komen.
 
 Ten slotte nog een opmerking over de verbruikersraden. Met het oog op
de bescherming van de belangen van gebonden afnemers, afnemers dus die geen
keus hebben tussen concurrerende leveranciers, voorziet het wetsvoorstel in
de instelling van dergelijke raden. Gebonden gebruikers mogen niet de rekening
gepresenteerd krijgen van activiteiten die geen verband houden met energie.
De verbruikersraden hebben echter alleen een vrijblijvende adviesbevoegdheid.
 
 In het Verenigd Koninkrijk, waar men inmiddels een grote ervaring heeft
opgebouwd met het stimuleren van marktwerking op het gebied van nutsvoorzieningen,
heeft men een systeem van sectorspecifieke regulators ingesteld, die samengesteld
zijn uit deskundigen. Deze regulators worden door de overheid gestuurd met
behulp van zo stabiel mogelijke generieke wetten en richtlijnen. Zij opereren
evenwel onafhankelijk ten opzichte van de individuele ondernemingen. Enkele
voorbeelden zijn OFTEL op het gebied van de telecommunicatie en OFFER op het
gebied van de elektriciteitsvoorziening. Zijn de verbruikersraden in vergelijking
met de regulators uit het Verenigd Koninkrijk eigenlijk niet meer dan tandeloze
waakhonden? Wat voegen de verbruikersraden toe aan de bevoegdheden die de
minister heeft en houdt bij de beoordeling van de elektriciteitstarieven?
Collega Remkes vroeg zojuist of verbruikersraden verplicht gaan zijn voor
Europese toetreders tot onze markt en hoe dat dan op Europeesrechtelijk niveau
geregeld zou zijn of moeten worden.
 
 Ik rond af. Het zal de minister duidelijk zijn dat de SGP-fractie op onderdelen
bedenkingen heeft tegen het wetsvoorstel. Met belangstelling wacht ik de beantwoording
van mijn vragen af.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):
 
 Mijnheer de voorzitter! Als ik de afkorting zie waarmee de wet waarover
wij praten wordt aangeduid, de WED, krijg ik onmiddellijk associaties met
het begrip weduwe – u weet wel: de Weduwe Van Nelle – een weduwe
die al jaren een steeds veranderend bestaan leidt en die een aantal vrijers
heeft, die om het hardst naar haar hand dingen. Daaronder zijn bijvoorbeeld
de distributiebedrijven en de installatiebranche. Sommigen vinden dat de weduwe
nog niet vergeven moet worden, omdat het veranderingsproces haar in de toekomst
nog veel begerenswaardiger zal maken. Aan ons nu de taak om ervoor te zorgen,
dat de weduwe goed terechtkomt.
 
 D66 is van oordeel dat wij niet moeten wachten met de behandeling van
dit wetsvoorstel. Natuurlijk is er samenhang met de uitwerking en invoering
van de plannen uit de derde energienota en met toekomstige aanpassingen van
de Elektriciteitswet. Dat is al een aantal keren genoemd. Er wordt echter
een aantal zaken in deze wet geregeld, dat geen uitstel kan leiden en daarom
snel voor elkaar moet komen. Voor zover mogelijk kunnen die zaken in de toekomstige
situatie worden ingepast, maar wij sluiten niet uit dat een en ander te zijner
tijd kan worden aangepast en aangevuld. De taakomschrijving van de distributiebedrijven
in het wetsvoorstel is wat ons betreft voldoende en behoeft ook geen precisering.
Wij zouden echter wel graag toegevoegd zien dat het bevorderen van milieuhygiënisch
verantwoord gebruik bij het energiebedrijf wordt uitgebreid tot de verbruiker.
 
 De verankering in de wet van een organisatie van distributiebedrijven
komt in de praktijk neer op een verankering van EnergieNed. Daar zitten absoluut
goede kanten aan. Het zou echter ook interessant zijn om eens te preluderen
op de rol van EnergieNed in de toekomst als er veel in het stelsel van de
energievoorziening gaat veranderen en de distributiebedrijven ook onderling
concurrerend worden. Hoe zou de plaats van EnergieNed daarin kunnen zijn?
Heeft de minister daar zicht op? Die vraag is al een aantal keren aan hem
gesteld.
 
 In de beantwoording van de vragen gaat de minister onder andere in op
de vorderingen in Brussel op het gebied van de interne markt. Ik heb uit het
verslag van de laatste Energieraad begrepen dat er in het geheel geen overeenstemming
is over de keuze uit het systeem van de single buyer en dat van negotiated
third party access. Aangezien dat buitengewoon belangrijk is voor het toekomstige
stelsel in Nederland zou ik graag van de minister willen weten hoe optimistisch
hij is over het besluit onder het Italiaanse voorzitterschap. En indien het
besluit genomen wordt, in welke richting denkt de minister dat het zal gaan?
 
 Overigens hebben wij met instemming gelezen dat ook de Europese besluitvorming
ruimte zal laten aan de overheid om energiebeleid te voeren en onder bepaalde
voorwaarden in de marktwerking in te grijpen.
 
 Ik wil nu een aantal opmerkingen maken over de verbruikersraden. Ondanks
het feit dat er al veel bedrijven zijn met een verbruikersraad, vindt mijn
fractie, die altijd al een groot voorstander was van die verbruikersraden,
het belangrijk dat de verplichting nu wettelijk wordt vastgelegd. Bij de formulering
in het wetsvoorstel heb ik echter nog een paar vragen. Om te beginnen is het
advies van de raad niet bindend. Op het punt van de bedrijfsvoering
kan ik mij daar wat bij voorstellen, maar dan moet niet aan de verbruikersraad
invloed worden toegeschreven die hij niet kan waarmaken. Ik zal met een paar
voorbeelden toelichten wat ik bedoel. Over de hoogte en de besteding van de
MAP-heffing dient advies te worden gevraagd aan de verbruikersraad. Is dit
verplicht en wat gebeurt er als een van de plannen afwijkend advies niet wordt
opgevolgd? In de beantwoording van de vragen vestigt de minister uitdrukkelijk
de aandacht op de adviserende taak over onderdelen van het beleid die gevolgen
kunnen hebben voor de energieverbruikers. Daarbij zijn inbegrepen de activiteiten
die geen verband houden met energie, dus de dochterbedrijven, met alle daaraan
verbonden concurrentieproblemen en met al dan niet vermeende invloed op de
tarieven. Hoewel de minister ervan uitgaat dat het distributiebedrijf, zoals
hij zegt, serieus nota neemt van de adviezen, blijft dat afhankelijk van de
welwillendheid van de distributiebedrijven. De enige manier om een en ander
vast te leggen, is via het reglement voor de verbruikersraad. Nu staat in
het wetsvoorstel, dat wijzigingen in het reglement de goedkeuring van de verbruikersraad
behoeven. Maar het eerste reglement wordt door het distributiebedrijf vastgesteld
en dat is voor de verbruikersraad slikken of stikken. D66 vindt dat geen goede
zaak en daarom willen wij dat het eerste reglement ook de goedkeuring van
de verbruikersraad krijgt, zij het na een jaar. Wij hebben daartoe samen met
de PvdA een amendement ingediend.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Voorzitter! Wat zou er allemaal, naar het oordeel van mevrouw Jorritsma,
in dat eerste reglement opgenomen kunnen worden?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):
 
 In wet staat een aantal voorschriften voor dat reglement, zoals de manier
waarop de leden gekozen moeten worden. Ik stel mij voor dat er ook in staat
op welke manier ze waarover advies uitbrengen. Als men afspraken maakt met
een verbruikersraad die adviezen geeft over een aantal zaken die voorlopig
nog heel belangrijk zijn, ontstaat er, naar mijn idee, een scheve situatie
wanneer men de verbruikersraad wel moet laten instemmen met een wijziging
in het reglement, terwijl de vaststelling van het eerste reglement uitsluitend
gebeurt door het distributiebedrijf.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Het punt is natuurlijk tot hoever de zeggenschap van de verbruikersraad
gaat bij zaken als inzet, diversificatie, beheer en exploitatie. Dat zijn
zaken die op het terrein van de produktie liggen. Een ander voorbeeld is de
warmte-krachtkoppeling. Het probleem van de zeggenschap geldt echter ook voor
andere zaken. Ik zeg niet dat u daarvoor pleit, maar het lijkt mij toch dat
dit soort artikelen niet in het eerste reglement moet worden opgenomen. Op
het moment dat je van het eerste reglement een kapstok maakt voor een bindend
advies, dan betekent dit dat zo'n verbruikersraad zeggenschap krijgt over
zaken waarover hij geen zeggenschap zou mogen hebben. Met de term "bindend
advies" is overigens iets geks aan de hand. Een advies blijft een advies en
kan dus nooit bindend zijn, maar zo is het nu eenmaal ingeburgerd hier. Daarom
vroeg ik mij af of zo'n reglement alleen procedureel van aard is. Of zullen
er ook inhoudelijke aspecten aan de orde zijn? Ik heb daar geen bezwaar tegen
als het gaat om zaken als de verkiezing van de leden. Ik heb daar wel bezwaar
tegen als het gaat om zaken die het beheer en de werking van de distributiebedrijven
betreffen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):
 
 Ik stel mij voor dat er in zo'n reglement ook inhoudelijke zaken staan,
die ik graag mede door de verbruikersraad wil laten beoordelen.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Dat kan dus niet. Men kan het beheer niet overdragen aan de verbruikersraad.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):
 
 Het beheer moet niet alleen worden overgelaten aan de verbruikersraad.
Het moet in overleg gebeuren met de distributiebedrijven. Het distributiebedrijf
stelt althans vast en de verbruikersraad zegt daar iets over na een jaar gebruik.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Dat kan wel. Er kan wel iets worden gezegd. Maar bij een bindend advies
is er sprake van directe zeggenschap. En dat lijkt mij uitgesloten.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):
 
 In de wet staat toch ook dat het reglement de goedkeuring van de verbruikersraad
behoeft als het wordt veranderd. Ik heb tenminste niet begrepen dat u daar
bezwaar tegen hebt. Dat is in wezen hetzelfde als wat ik nu wil bereiken met
het eerste reglement.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Dan hangt het ervan af wie een verandering voorstelt. Dat wordt dus door
het bedrijf gedaan. Het bedrijf zal dat moeten voorleggen. Het gaat nu om
de eerste stap. Krijgt het reglement meer het karakter van een huishoudelijk
reglement of wordt het ook een soort bestuurlijk reglement of een beheersreglement
voor het bedrijf? Als dat laatste het geval is, is er sprake van delegatie
van bevoegdheden aan een verbruikersraad en dat lijkt mij niet de goede weg.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):
 
 Ik begrijp wat u bedoelt. Wat ik met dit amendement wil bereiken, is in
wezen hetzelfde als wat er ook al in wetsvoorstel staat over een verandering
in het reglement. Ik heb dit amendement voorgesteld om dat bij elkaar te voegen.
Ik begrijp uw probleem, maar ik zie wat dat betreft geen verschil tussen het
eerste reglement en volgende reglementen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Voorzitter! Ik heb een andere vraag over het amendement van mevrouw Jorritsma.
Er moet een reglement zijn, voordat een verbruikersraad kan functioneren.
Het is dan logisch dat niet de verbruikersraad dat recht wordt gegeven, maar
de instelling. Nu geeft mevrouw Jorritsma in het amendement een goedkeuringsrecht
aan de verbruikersraad. Als de verbruikersraad geen goedkeuring geeft, dan
heft de raad zichzelf daarmee naar mijn mening automatisch op. Is het wat
dat betreft geen merkwaardig amendement? Kan niet beter worden bepaald dat
zo'n verbruikersraad het recht van wijziging krijgt of het recht tot het doen
van voorstellen tot wijziging? De huidige formulering van het amendement is
naar mijn mening uiterst curieus.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):
 
 Er staat "na een jaar". Ik blijf erbij dat de verbruikersraad invloed
moet hebben, ook bij het tot stand brengen van een reglement.
Daarom heb ik het op deze manier geformuleerd.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 U geeft een goedkeuringsrecht. Dat betekent dat het ook kan worden afgekeurd.
Stelt u zich eens voor dat een verbruikersraad het reglement afkeurt. Dan
bestaat die raad niet meer. Hoe kun je nu werken zonder reglement?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):
 
 Dan zou er een nieuw reglement moeten komen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 En wie moet dat dan weer doen? Weer het bedrijf of de instelling. Het
amendement lost dus niets op. Ik begrijp uw probleem wel, maar op deze manier
wordt het niet opgelost.
 
 
 
 
 
 De heer Crone (PvdA):
 
 Als een reglement wordt afgekeurd, is de onderneming eraan gehouden om
een oplossing aan te reiken om er weer uit te komen. Dat gaat zo heen en weer.
Het is bijvoorbeeld bij ondernemingsraden een goed gebruik dat als de één
iets afkeurt, de ander een stap moet zetten om eruit te komen. Dat is dus
een soort dwangsituatie. Het alternatief is dat de onderneming het reglement
vaststelt en dat de verbruikersraad helemaal niets heeft te zeggen. En weer
een ander alternatief is dat er bij ruzie de mogelijkheid is van een beroepsgang,
zoals bij de ondernemingsraden naar een ondernemingskamer. Zo zou het ook
kunnen worden geregeld. Ik heb dit amendement medeondertekend, omdat daarmee
de dwang ontstaat om er samen uit te komen zonder dat er sprake is van overreguleren.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Ik zou het, eerlijk gezegd, verstandiger vinden om een recht van wijziging
of een recht van initiatief tot wijziging op te nemen dan de chaotische situatie
die u kunt creëren als de verbruikersraad op een gegeven moment zo ontevreden
is dat het reglement wordt afgekeurd. Maar misschien kunt u er nog eens naar
kijken. Het is eigenlijk een kwestie van techniek.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):
 
 Voorzitter! Vervolgens wil ik iets zeggen over de MAP-gelden. Eerst herhaal
ik een vraag die ik al diverse malen tijdens een debat heb gesteld en waarover
ook de heer Remkes een opmerking heeft gemaakt. Naar aanleiding van deze vraag
is nog steeds geen duidelijkheid verschaft. MKB Nederland heeft al weer meer
dan een jaar geleden een plan gelanceerd voor het gebruik van de door de verschillende
bedrijven betaalde heffingen. Dat plan heeft de mooie titel: Energiebesparing
(be)loont(d). De minister stond daar positief tegenover en er waren onderhandelingen
over de eventuele uitvoering van dit plan. In welk stadium bevinden zich deze
onderhandelingen en is er al iets te zeggen over de resultaten?
 
 Ondanks het feit dat wij aan de vooravond staan van een stelselherziening
van de energievoorziening – een van de vele stelselherzieningen die
ons boven het hoofd hangen – is D66 voorstander van het vooralsnog apart
houden van de MAP-heffing. Dat blijkt in veel gevallen een goed instrument
voor besparingsactiviteiten te zijn en het apart houden van deze heffing levert
bovendien een betere transparantie op dan wanneer zij als onherkenbaar onderdeel
in de tarieven wordt opgenomen. Deze transparantie geldt tegenover de verbruikers,
de mensen aan de inkomstenkant dus, en tegenover de besteders, de mensen aan
de uitgavenkant. Wij zijn dan ook voorstanders van het werken aan MAP-3. Dat
men daarbij ook het stroomlijnen van de plannen van de distributie en de produktiesector
via het zogenaamde IMES aan de orde wil stellen, is een prima idee. Wij sluiten
echter niet uit dat in de toekomst, in het kader van de stelselherziening,
een herijking van het MAP-instrument zal moeten plaatsvinden. Er zijn echter
nog een paar dingen waarover ik van de minister graag een verduidelijking
wil. Om te beginnen wil ik iets vragen over de doelen waaraan de MAP-gelden
besteed mogen worden. Heb ik het goed begrepen dat in het wetsvoorstel de
kosten voor het geven van voorlichting en advies daarvan worden uitgezonderd?
Dat lijken zaken die bij uitstek wel thuishoren bij een milieu-actieplan.
Waarom zijn die dan toch uitgezonderd?
 
 Op dit moment maakt van de duurzame energie windenergie het grootste gedeelte
uit. Die situatie moet gecontinueerd worden om de terugleververgoedingen,
waarover met Pawex overeenstemming is bereikt – daarvoor hulde –
in stand te houden. Uit de antwoorden van de minister in het verslag blijkt
echter, dat die MAP-gelden alleen bestemd zijn voor het opwekken van windenergie
en niet voor het tot stand brengen van andere vormen van duurzame energie.
Uit de aan de antwoorden toegevoegde cijfers blijkt overigens iets anders,
want daarin worden wel degelijk andere vormen genoemd. Bovendien: waarom zouden
geen andere vormen in aanmerking komen? Als argument wordt aangevoerd, dat
voor andere vormen van duurzame energie ontheffing is verleend in de Wet regulerende
energiebelasting en dat het profiteren van andere faciliteiten, zoals "groen
beleggen", mogelijk is. Naar mijn idee zijn al deze faciliteiten mogelijk
voor alle vormen van duurzame energie en is er geen sprake van een uitzonderingspositie
voor windenergie. Waarom zou die er dan wel moeten zijn bij de besteding van
de MAP-gelden?
 
 Voorzitter! Wij hebben gevraagd om een evaluatie van de werking van de
MAP-gelden over een termijn van drie jaar. De minister kon zich in dat verzoek
vinden en zag de mogelijkheid van aansluiting bij de bestaande set afspraken.
Kan ik dit opvatten als een toezegging voor de ontvangst van zo'n evaluatie,
bijvoorbeeld in het kader van de nieuwe set afspraken?
 
 Er zijn ook nogal wat signalen geweest over vermeend oneigenlijk gebruik
van de MAP-gelden. De laatste berichten daarover staan in de antwoorden op
schriftelijke vragen van de heer Crone en van anderen. Ik ben daardoor tot
op zekere hoogte gerustgesteld. Evenwel: is het al voorgekomen dat uitgaven
die niet door de MAP-bijdrage gefinancierd mochten worden, terwijl dit wel
gebeurd was, alsnog voor rekening zijn gebracht van de normale bedrijfsvoering
en, zo ja, is dat bij de minister bekend? Heeft de minister al suggesties
gedaan voor zinvolle bestedingen van te grote reserves, zoals hij aankondigt
in de beantwoording van vragen? Of zijn er bij gebrek aan zinvolle bestedingen
al reserves aan de eindverbruiker teruggegeven. Om een en ander wat duidelijker
in beeld te brengen, wil ik de suggestie doen om in de jaarlijkse MAP-rapportage
van EnergieNed naast de aanwezige overzichtelijke informatie ook een uitsplitsing van de bestede gelden per bedrijf te laten opnemen.
 
 Ik heb nog een laatste vraag over MAP. Nu er op dit punt inderdaad een
wettelijke regeling komt, bestaat de mogelijkheid om, indien dat opportuun
lijkt, aan de Algemene Rekenkamer te verzoeken om rechtmatigheid en doelmatigheid
van de bestedingen te onderzoeken. Hoe denkt de minister over een dergelijk
verzoek als daartoe aanleiding zou zijn?
 
 De differentiatie van tarieven voor de verschillende categorieën
spreekt ons aan. Wij gaan er daarbij van uit dat grootverbruikers met een
meerjarenafspraak niet op een nultarief komen, maar altijd een klein percentage
aan heffing zullen blijven betalen ter bekostiging van de sector duurzame
energie.
 
 Voorzitter! Dan kom ik nu op het roemruchte artikel 23i over de mededinging.
Daarbij gedragen de vrijers uit het begin van mijn betoog zich eerst recht
rivaliserend. Er komen er bovendien nog een paar bij. Verder laten zij niet
af om elkaar in een minder goed daglicht te stellen. Aan ons is de taak om
in dit krachtenveld de weduwe een goede toekomst te bezorgen. Naar het oordeel
van de D66-fractie is de minister daar met het voorliggende wetsvoorstel goed
in geslaagd. De oplossing via de dochterbedrijven spreekt ons wel aan. De
constructies moeten wel zo transparant mogelijk zijn met een minimum aan kansen
op verloedering. Daar is al veel over gezegd; op dit punt zijn ook amendementen
ingediend. Een duidelijke verbetering zijn de aanscherpingen in de vierde
nota van wijziging, namelijk de toespitsingen in verband met de vennootschapsbelasting
en een accountantsverklaring over het niet bevoordelen van de dochtermaatschappijen.
Nu kan men van mening verschillen over de vraag of dit voldoende is afgedekt
door de formulering in de wet of dat het nodig is om in de wet een nadere
precisering op te nemen. Overigens kan een opsomming van te onderzoeken voorwaarden
ook contraproduktief werken, omdat daardoor andere worden uitgesloten. Kan
de minister hier uitsluitsel over geven?
 
 Ik heb een paar vragen over de activiteiten die buiten het verbod vallen.
In lid 1, punt b en c, wordt niet gesproken over water, terwijl dit voor een
aantal horizontaal geïntegreerde bedrijven wel een logische toevoeging
zou zijn. De heer Lansink heeft op dit punt al amendementen ingediend.
 
 Een volgend punt betreft het beheer en het onderhoud van de 380-kV-stations,
waarop wij door EnergieNed werden gewezen. Vallen deze werkzaamheden ook buiten
het verbod of is hiervoor een amendement nodig? Er is er al wel één
ingediend, maar ik vraag mij af of dat wel nodig is. Ook hierover krijg ik
graag uitsluitsel van de minister.
 
 In de vierde nota van wijziging wordt bij de verboden bevoordeling ook
genoemd het geven van informatie aan dochters. Op het eerste gezicht is dat
een prima aanvulling, maar het geven van informatie aan derden blijft wel
mogelijk, eventueel tegen betaling. Is dit de bedoeling of bedoelt de wet
te zeggen dat het alleen onder dezelfde voorwaarden mag?
 
 Voorzitter! In de toelichting wordt ervan uitgegaan dat activiteiten die
buiten een rechtstreekse samenhang met energie vallen, geen voordeel kunnen
hebben van het moederbedrijf, bijvoorbeeld afvalverwerking of telecommunicatie.
Ik waag dat te betwijfelen en wel om de volgende redenen. Sommige distributiebedrijven
hebben een behoorlijk sterke vermogenspositie die in veel gevallen juist is
opgebouwd met het oog op investeringen in sectoren die in de nieuwe constructie
in dochterbedrijven zijn ondergebracht. Het verstrekken van leningen zal dan
waarschijnlijk ook wel aan de orde komen. Dit kan uiteindelijk invloed hebben
op de tarieven. Uit de antwoorden blijkt dat de minister deze zorg deelt en
dat hij daarom de verbruikersraad wil inschakelen. Ik heb echter al gezegd
dat ik twijfel aan de zin hiervan, omdat de adviezen van de verbruikersraad
niet bindend zijn. In dit verband worden ook de bevoegdheden genoemd bij de
beoordeling van de elektriciteitstarieven. Dat lijkt mij evenwel een erg indirecte
manier om te voorkomen dat de energieverbruikers een onterechte rekening gepresenteerd
krijgen. Kan de minister mij op deze punten geruststellen?
 
 In de antwoorden wordt het een en ander vermeld over de leveringsvoorwaarden,
de veiligheid en de inspectie daarvan. Over de mededingingsaspecten van dat
systeem vindt nog nader overleg plaats. Is dit overleg al afgerond en, zo
ja, wat zijn de resultaten daarvan? De D66-fractie ondersteunt de minister
in zijn verwachting voor het oplossen van eventuele geschillen. Wij hopen
en verwachten dat, wanneer de stofwolken van de behandeling van dit wetsvoorstel
zijn opgetrokken, de verhoudingen zodanig genormaliseerd worden dat de verschillende
partijen tot een goede geschillenregeling zullen komen. Indien het desondanks
nodig is om naar de rechter te gaan, is dat vaak een te grote stap voor een
individueel bedrijf. Is het mogelijk dat deze rechtsgang door een branche-organisatie
wordt gedaan namens een bedrijf? Zo neen, op welke gronden mag dat dan niet
en wat moet er gedaan worden om het eventueel wel mogelijk te maken?
 
 Ik maak nog een laatste opmerking over de dochterbedrijven. Kan de minister
iets zeggen over de gevolgen voor het personeel dat nu nog in dienst is van
het distributiemoederbedrijf, als de dochterbedrijven zich losmaken?
 
 Samenvattend, kan ik zeggen dat wij positief tegenover het wetsvoorstel
staan. Mijn fractie hecht er evenwel zeer aan om op de hoogte te zijn van
de manier waarop de wet in de praktijk uitwerkt. Daarom willen wij graag over
twee jaar een evaluatie van deze uitwerking. Deze kan dan eventueel meegenomen
worden bij de wetgeving die ongetwijfeld nodig is bij de veranderingen die
in de toekomst in de structuur van de energievoorziening zullen plaatsvinden.
Wij overwegen om hierover, met anderen, in tweede termijn een motie in te
dienen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Mijnheer de voorzitter! Deze wetswijziging regelt een geschil tussen twee
partijen. Aan de ene kant de energiedistributiebedrijven en aan de andere
kant de bedrijven die aan de energie verwante goederen en diensten leveren.
Op dit moment blijkt de grotere vrijheid van de distributiebedrijven te leiden
tot een bedreiging van de bedrijven in bijvoorbeeld de installatiesector.
Commerciële activiteiten van de energiebedrijven concurreren op een oneerlijke
wijze met de installatiesector. De energiesector heeft door zijn monopoliepositie
met betrekking tot het aanbieden van energie de beschikking
over meer relevante kennis en informatie. Ook hebben deze bedrijven een betere
financiële uitgangspositie vanwege de winsten die gemaakt worden bij
de levering van nutsvoorzieningen. De voorgestelde wetswijziging legt de commerciële
mogelijkheden van de energiedistributiebedrijven aan banden. Ik stel het op
prijs dat de minister in dit geschil zijn verantwoordelijkheid genomen heeft
en door middel van wetgeving de oneerlijke concurrentie aanpakt die niet geregeld
wordt in de Wet op de economische mededinging. Dit laat onverlet de vraag
of de nu voorgestelde wijziging ook de meest passende oplossing is voor het
probleem. Wanneer ik de reacties van de twee partijen in het geding beluister,
blijkt niemand echt tevreden. De energiedistributiebedrijven willen geen regeling
zien en zien de voorgestelde regeling als een dwangbuis die ongewenst is in
de vrije markt. De dwangbuis zou zorgen voor een slechte uitgangspositie in
de toekomstige Europese liberale markt. De installatiesector daarentegen vindt
dat dit wetsvoorstel niet ver genoeg gaat.
 
 Mijnheer de voorzitter! De mogelijkheden die de energiesector in het verleden
heeft gekregen om in de toekomst te kunnen concurreren met de PTT zijn verder
uitgebuit richting installatiesector. Het wetsvoorstel probeert die oneerlijke
concurrentie wat in te perken. Globaal worden de taken aangegeven die door
de distributiebedrijven verricht mogen worden en welke niet. De commerciële
taken die ze niet mogen verrichten, kunnen wel gedaan worden door een dochterbedrijf.
Voor de relatie tussen dochter- en moederbedrijf zijn in het wetsvoorstel
speciale regels gesteld, zodat de dochter geen informatievoordeel of financieel
voordeel kan hebben ten opzichte van andere marktdeelnemers. De vraag is hoe
waterdicht die voorgestelde regeling is. De minister geeft in de schriftelijke
overlegronde aan, welke overwegingen tot de huidige regeling hebben geleid.
Strengere regelgeving kan eigenlijk niet, want op deze manier zou de energiedistributiesector
geen mogelijkheden hebben om zich verder te ontwikkelen. Echter, zouden dan
de verbruikersraden door het geven van meer bevoegdheden dan alleen het adviesrecht,
de grendel en de controle kunnen zijn op het gevaar van oneerlijke bevoordeling
waar het betreft de positie van de dochterbedrijven? Kan de minister daarop
nader ingaan? Collega Remkes sprak van een aantal zielen in één
borst. Naarmate je er langer over nadenkt, wordt dat team groter. Daarmee
is aangegeven dat met de schriftelijke voorbereiding het laatste woord over
die verbruikersraden en de wijze waarop ze een grendel kunnen leggen op de
gesignaleerde problemen, nog niet is gezegd. De heer Van der Vlies zei er
ook behartigenswaardige woorden over. Zijn vragen zijn ook de mijne. Ik zie
toch dat die verbruikersraden eigenlijk niet meer dan een fopspeen in het
geheel zijn en dat ze verhullen dat een werkelijke keuze gemaakt moet worden
tussen een echte nutsvoorziening of een liberale markt. De keuze wordt ontweken
en als doekje voor het bloeden functioneren de verbruikersraden die een en
ander moeten afgrendelen.
 
 Het wetsvoorstel regelt ook de MAP-gelden. Deze moeten in het vervolg
meer verantwoord worden en tegelijkertijd wordt de bovengrens van de heffing
in het kader van het MAP verhoogd naar 2,5%. De vraag is of deze bovengrens
verhoogd moet worden, terwijl enkele distributiebedrijven nu reeds met een
grote reserve zitten. Komt hierdoor niet de doelstelling van de MAP-gelden
onder druk te staan? Richting verbruikers is dat in elk geval niet meer te
verkopen. Daar komt bij dat de besteding van de MAP-gelden nog geëvalueerd
moet worden. Een betere verantwoording kan daaraan meewerken, maar het is
toch onlogisch om voor die tijd de bovengrens van de heffing te verhogen.
Een betere verantwoording van de besteding van de MAP-gelden maakt het tevens
mogelijk, oneigenlijk gebruik te signaleren. In hoeverre is dat echter een
waarborg dat de aanbesteding van zaken die gefinancierd worden met MAP-gelden
op een eerlijke manier plaatsvindt? En welke invloed heeft de verbruikersraad
daarop? Ik kan dat niet goed traceren.
 
 Mijnheer de voorzitter! Voor de mogelijke besteding van de MAP-gelden
geven het wetsvoorstel en de antwoorden van de minister in de schriftelijke
voorbereiding een kader. Ik zou van een gemiste kans willen spreken, als ik
het antwoord van de minister lees op de verschillende vragen of de WKK ook
onder de MAP-bijdrage valt. Als er iets nog meer stimulans verdient vanwege
de positieve gevolgen voor afnemend energieverbruik, dan is dat de WKK. Misschien
wil de minister dit punt in zijn antwoord meenemen en hierbij ook ingaan op
wat ik daarover heb gezegd in aansluiting op het betoog van de heer Lansink.
 
 Mijnheer de voorzitter! Deze wijziging is een wettelijke regeling van
een geschil. Te verwachten is dat dit wetsvoorstel slechts tijdelijk zijn
werking zal hebben. De minister heeft op meerdere plaatsen aangegeven dat
het voorstel los staat van de discussie over de toekomst van de energiesector.
Toch is dit kader niet helemaal weg te denken bij deze discussie. De diepere
vraag achter het wetsvoorstel is in hoeverre het verantwoord is dat een nutsbedrijf
commerciële activiteiten ontplooit. In hoeverre wordt in de toekomst
gegarandeerd dat de nutsfunctie niet de basis vormt voor andere activiteiten,
waardoor de nutstaak onnodig duur of duurder wordt of gevaar loopt vanwege
het slechte verloop van andere activiteiten? Ik denk dat we daar in elk geval
verder over moeten praten bij de bespreking van de derde energienota.
 
 Voorzitter! Tot slot zou ik het belang van het wetsvoorstel willen benadrukken.
Mogelijke veranderingen in de markt moeten niet ongenadig ten koste gaan van
bestaande actoren. Deze moeten de kans en de eerlijke mogelijkheid hebben
om op de markt van morgen hun partijtje mee te blazen. Tegelijk moeten de
van de distributiebedrijven afhankelijke klanten de garantie hebben dat het
bedrag dat zij neertellen voor de voorziening van het energiebedrijf, verantwoord
is. De overheid heeft een taak om dit mede mogelijk te maken. Mijns inziens
is dit wetsvoorstel daarvan een voorbeeld.
 
 Wat mij betreft is deze WED echter niet "de steen der wijzen". Ik wed
dat dit onderwerp dus nog vele malen op onze agenda zal komen.
 
 
 
 
 
 De heer Crone (PvdA):
 
 Voorzitter! Collega Van Dijke en anderen hebben gelijk als zij zeggen
dat dit niet het eind van de regelgeving in de elektriciteitssector
zal zijn. Deze wet regelt de distributie. Wij bespreken binnenkort de derde
energienota. Toch vinden wij het van essentieel belang om dit punt nu vast
te regelen, ondanks het wellicht tijdelijke en op sommige punten ad-hoc-karakter
van het wetsvoorstel. De reden is dat het wellicht nog vrij lang zal duren
voordat de derde energienota zich kan vertalen in wetgeving, waar een ieder
zich aan kan houden.
 
 Hier worden zaken voorgesteld en geregeld die het regelen meer dan waard
zijn. Wij plaatsen dit in het wat bredere perspectief van de markt en de overheid.
Deze WED past namelijk in een algemeen debat over de rolverdeling tussen markt,
overheid en intermediaire organisaties. Deze krijgen op de markt een monopolistische
macht door vergunningen of andere juridische en economische voordelen of door
het technologisch karakter van de markt, zoals schaalvoordelen die tot een
natuurlijk monopolie kunnen leiden. In de energiesector geldt dat voor het
transportstelsel van stroom en gas.
 
 De kernvragen zijn dan hoe de efficiëntie te bevorderen – want
monopolies zijn nooit efficiënt – en hoe de transparantie en de
bescherming van de klanten te regelen? Wonderlijk genoeg gaat het hier nu
eens niet om een terugtredende overheid die de markt meer ruimte geeft. Het
gaat hier juist om het inperken van bedrijven die de markt op willen met in
hun binnenzak de monopolievoordelen van het nutsbedrijf. Of misschien moet
ik zeggen: met in hun binnenzak het kapitaal van de weduwe of van tante Agaath.
 
 De PvdA-fractie plaatst dit optreden in het bredere verband van de vraag
hoe om te gaan met bedrijven met nutstaken, zoals telecommunicatie, afvalverwerking,
arbeidsvoorziening, scholing en nog veel meer. Hoe meer de overheid nutsbedrijven
op afstand zet door privatisering, verzelfstandiging en dergelijke, des te
meer neemt het gevaar van concurrentievervalsing toe.
 
 Wij zijn niet ten principale tegen overheids- of nutsbedrijven. Het is
zeker niet zo dat de markt het altijd beter doet. De slogan uit de derde energienota
"markt waar mogelijk, overheid waar nodig" is ons al te beperkt. Vanuit de
economische theorie kan dit ook niet echt goed onderbouwd worden, omdat ook
op basis van die theorie een markt alleen maar efficiënt is als er een
ordeningsmechanisme tussen vraag en aanbod is, als er aan strikte voorwaarden
is voldaan, zoals voldoende concurrentie, transparantie, gelijke machtsverhoudingen,
geen toetredingsdrempels, bescherming van eigendom enzovoorts. Die zaken hebben
overigens ook historisch gezien een sterke overheid gevergd, ter correctie
van het "bijziende" karakter van de markt. Dit karakter dwingt vaak tot korte-termijnproduktiegroei
en financiële winstdoelstellingen en egoïsme. Het is er niet opgericht
om bijvoorbeeld sociale integratie en milieubescherming te bevorderen, die
vaak genoeg het gevolg zijn van een al te vrije marktwerking. Hoe vrijer de
markt dus wordt gelaten, des te meer behoefte er is aan regelgeving, ter voorkoming
van ontsporingen. Wat ons betreft, speelt dit een hoofdrol in het debat over
de derde energienota. Er worden wel veel marktperspectieven geboden en er
worden veel instrumenten genoemd die gebruikt kunnen worden op de markt, maar
over de feitelijke toepassing zal nog wel enige discussie worden gevoerd.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Dit is een mooi voorschot op de behandeling van de derde energienota.
Ik stel dat op prijs, want dan weten wij hoe de vlag erbij hangt. U ziet de
grondslag van de derde energienota kennelijk niet zitten.
 
 
 
 
 
 De heer Crone (PvdA):
 
 Ik leg meer het dilemma op tafel. Als je meer de kant van de markt opgaat,
moet de overheid hardere instrumenten in durven zetten: heffingen, vergunningsystemen,
enzovoorts. Ik kom daar nog op terug.
 
 Een keuze voor een markt zonder een sterke overheid is er niet. Het is
dan ook zinloos om voor een van beide een principieel voorkeursrecht uit te
spreken, zoals in de aangehaalde leuze enigszins wordt gesuggereerd. Wij vinden
het beter om een en ander in alle gevallen op basis van een vooraf gestelde
kwaliteitsdoelstelling – bijvoorbeeld veel waar voor weinig geld of
duurzame waar voor een duurzame prijs – onbevangen en onbevooroordeeld
tegemoet te zien. Er moet een balans worden gevonden tussen markt, overheid
en intermediaire organisaties.
 
 Terug naar de distributiesector. In de vorige periode hadden wij in de
discussies met minister Andriessen de kritiek, dat in het wetsvoorstel een
visie ontbrak op het functioneren van nutsbedrijven, de taken die er wel en
niet bij horen, op de marktomstandigheden waaronder die taken het best kunnen
worden uitgevoerd en op de relatie tot andere marktpartijen en de gewenste
maatschappelijke controle. In deze wetsvoorstellen is aan de meeste van onze
bezwaren op een goede wijze tegemoetgekomen. Dat is de winst die wij boeken.
 
 Toch ontbreekt nog de wat bredere visie op het uitvoeren van nutstaken
en het functioneren van nutsbedrijven. Ook woordvoerders van mijn fractie
op andere terreinen krijgen steeds meer behoefte aan een wat bredere visie
van het kabinet hierop, die ook in de energienota niet is terug te vinden.
Mijn fractie vraagt het kabinet met nadruk om in een aparte nota daarop terug
te komen. Ik begrijp uit de stevige inzet van collega Remkes dat hij ook om
een positiebepaling van het kabinet vraagt.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Voorzitter! Wat is de positie van de PvdA-fractie in dezen? Wat stelt
zij voor ten aanzien van de nutsfunctie? Moeten wij toe naar een marktconform
instrument, dat alles doet, zoals het regelen van nutsfuncties, en dat zich
vrij ontplooit?
 
 
 
 
 
 De heer Crone (PvdA):
 
 Ik wil hier nog niet te veel over zeggen. Een belangrijke veronderstelling
is dat bij een technologische monopoliepositie – technologie is zo grootschalig
dat de schaalvoordelen per definitie leiden tot een monopolie, omdat er maar
één of twee bedrijven in de markt kunnen zijn – onmiddellijk
de vraag moet worden beantwoord op welke wijze dat georganiseerd moet worden.
Dat kan niet aan de markt worden overgelaten. Daarvoor moeten andere oplossingen
worden gevonden. Als er nog gebonden klanten zijn, omdat er nog geen volledig
vrij spel is van vraag en aanbod, wordt een geheel andere discussie gevoerd
dan wanneer binnen tien jaar iedereen vrij is om te kopen waar hij wil. Die
vragen moeten de komende maanden besproken worden. Ik merk steeds meer
dat 1 april dichtbij is, als je het overleg goed wilt voeren. Het zal blijken
of men meer de markt opgaat of dat men vasthoudt aan de nutsfunctie.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Daarmee schetst u de mogelijkheden. U moet toch een voorkeur hebben?
 
 
 
 
 
 De heer Crone (PvdA):
 
 Neen, want mijn betoog was zojuist dat ik eerst de kwaliteitsdoelstellingen
wilde vaststellen: wij willen betrouwbare energie leveren tegen de laagste
kosten en op duurzame en verantwoorde wijze. Pas als ik dat heb vastgesteld,
bepaal ik wat voor structuur erbij hoort. Als een ander zegt dat hij alleen
maar veel stroom tegen de laagste prijs wil, waarbij het "duurzaam" wegvalt,
ontstaat een heel andere inrichting van het stelsel.
 
 Het is naar onze mening ook zeker nodig om in een aparte nota de link
te leggen naar de mededingingswetgeving en de ambtelijke kracht die wij erachter
kunnen zetten om er wat van te maken. Voor ons is het namelijk op dit moment
nog absoluut onvoldoende. Als er iets op de markt wordt gebracht, moet de
mededingingswet toch op zijn minst de allure krijgen die in Angelsaksische
landen gebruikelijk is, want het is geen Nederlandse traditie.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Aan het begin en eind van mijn betoog heb ik het woord "nutsfunctie" ook
gebruikt, omdat ik ook wel zie en voel dat hier een geweldig punt van spanning
ligt. Daarom zei ik ook dat het een mooi voorschot is op de discussie over
de derde energienota. De heer Crone beantwoordt eigenlijk niet de zojuist
gestelde vraag waar hij zelf voor kiest, maar vraagt om een nota. Die zou
dan ook de aanpalende sectoren moeten betreffen en zelfs daarbuiten gaan.
Dat is mooi, maar moet die nota komen voor of na de behandeling van de derde
energienota? Er zullen immers wel een keer knopen doorgehakt moeten worden.
 
 
 
 
 
 De heer Crone (PvdA):
 
 Zoals wij vandaag al knopen willen doorhakken zonder zo'n nota, zullen
wij dat op ieder moment moeten doen, na genoeg aanvullende informatie en een
schriftelijke ronde over de derde energienota, waarin een aantal van onze
vragen zal worden herhaald en beantwoord. Ik denk dan ook dat wij op de avond
vóór 1 april zullen bepalen hoe deze grap verder afloopt.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 De heer Crone sprak zojuist ook even over de inbreng van collega Remkes,
die het had over een sterk liberale markt in Europa, althans als wordt gekeken
naar de Europese regelgeving. Op welke lijn zit de PvdA nu? Maakt zij dat
mee, of ligt er ergens een grens?
 
 
 
 
 
 De heer Crone (PvdA):
 
 Die Europese dimensie is cruciaal. Ik geloof dat mevrouw Jorritsma ook
heeft gevraagd hoe het nu zit met de besluitvorming in Europa. In de nota
staat dat Nederland vooruitloopt op hetgeen vanuit Europa komt en een wat
liberaler positie wil innemen, misschien wel de meest liberale in Europa.
Dat wil ik mede laten afhangen van de mate waarin ook andere landen liberaal
worden. Als andere landen met monopoliewinsten onze markt op zullen kunnen
komen, waarom zouden wij dan vooroplopen en hun die kans geven? Het is allemaal
hypothetisch, maar op 1 april zal toch iedereen willen weten hoe het zit,
voordat er beslissingen worden genomen. Wij weten namelijk wel wat wij eventueel
loslaten, maar het is moeilijk om het dan weer terug te krijgen.
 
 De hoofdconclusie ten aanzien van dit wetsvoorstel is dat de minister
terecht de lijn heeft verlaten om te veel of alleen op de algemene mededingingsregelingen
te vertrouwen. De taakstelling van de distributiebedrijven is het distribueren
van energie, het bevorderen van veiligheid en het bevorderen van doelmatig
gebruik. Daarmee is nog niet tegemoetgekomen aan onze wens om ook het bevorderen
van milieuhygiënisch gebruik door de verbruikers als taak in de wet op
te nemen. Het lijkt ons daarom verstandig dat wij dit door middel van ons
amendement op stuk nr. 23 alsnog doen. Daarmee lopen wij overigens wel vooruit
op de derde energienota, waarin mede zal worden gesproken over de taak om
ook schoon energieverbruik te bevorderen. De precieze invulling daarvan kan
uiteraard nader plaatsvinden via andere regelgeving, bijvoorbeeld convenanten,
zoals bij andere ondernemingen ook gebruikelijk is.
 
 Onderdeel van de taakstelling zou wat ons betreft ook moeten zijn het
verstrekken van energiecertificaten per woning aan alle verbruikers en uiteraard
op basis van energieverbruiksanalyses. Wij vragen de minister om hierover
met distributiebedrijven te overleggen en deze dienstverlening aan alle verbruikers
te gaan regelen in het kader van het MAP, of op een andere wijze. Daarbij
streven wij naar een algemene verantwoordelijkheid voor de distributiebedrijven,
die bij de uitvoering heel goed genomen kan worden door energie-adviesbureaus
die daartoe onder gelijke concurrentievoorwaarden eventueel als dochterondernemingen
het werk moeten kunnen verrichten. Het aantrekkelijke van een energiecertificaat
is dat de energiekwaliteit de bewoner concreet helpt, en er tegelijk voor
zorgt dat dit een verkoopargument wordt in de woningmarkt. De minister heeft
in eerdere discussies over energiezaken aan dit soort voorstellen die wij
eerder hebben gedaan, zijn steun reeds toegezegd. Het lijkt ons goed dit wellicht
in een motie kracht mee te geven. Ik vraag de minister voorts om duidelijkheid
omtrent de algemene taak van het bevorderen van toezicht op veiligheid. Wij
zien dat nadrukkelijk als een algemene adviestaak, een algemene nutstaak.
Ik veronderstel dat hij die visie deelt.
 
 Ik kom ten slotte op taken als straatverlichting en verkeersinstallaties.
Wij hebben van de sector, onder andere door gesprekken met de vakbonden, begrepen
dat technisch gezien deze installaties niet zijn los te koppelen van de overige
activiteiten. Dat geldt zeker voor de bestaande situaties. Wij vinden het
dan ook verstandiger, deze onder de paraplu te houden van de distributiebedrijven,
uiteraard met behoud van alle rechten voor gemeenten om een eigen beleid te
voeren. Ik steun op dit punt van harte het amendement op stuk nr. 29 van de
heer Remkes. Ik zie een cruciaal verschil met het amendement van de heer Lansink
die de vrije rol van de gemeenten niet noemt. In dat geval zouden de distributiebedrijven
inderdaad een soort monopolietaak krijgen. Ik zie meer in de mogelijkheid
om hun taak voort te zetten, waarbij de gemeenten de gelegenheid krijgen het
op een andere manier te regelen.
 
 Voorzitter! De aspecten van werkgelegenheid en arbeidsvoorwaarden heb
ik in de stukken van de minister niet teruggevonden. Het is typisch
een onderwerp voor een algemene nota. Toch vind ik het vreemd omdat in de
sector onrustbarende geruchten circuleerden over grote ontslagen en andere
risico's. Mijn standpunt is dat werkgelegenheidsverlies door efficiencyverbetering
op zichzelf normaal is. Het levert ook een voordeel op voor klanten. Overigens
kan zo'n werkgelegenheidsontwikkeling vaak goed worden opgevangen in het normale
bedrijfsbeleid omdat het geleidelijk gaat. Veel meer moeite zou ik ermee hebben,
wanneer door liberalisering de concurrentie niet gebaseerd zou zijn op de
kwaliteit van de dienstverlening en vooral of alleen ten koste zou gaan van
de arbeidsvoorwaarden van werknemers in de concurrerende bedrijven of in de
oorspronkelijke distributiebedrijven. Wat is de visie van de minister op dit
punt? Het licht is immers weer aan. Wij kunnen met licht en zonder acties
dit debat voeren.
 
 Het doorberekenen van de kosten van het bevorderen van de MAP-gelden is
een hoofdstuk apart. Ik kan er gelukkig kort over zijn omdat niemand zulke
goede vragen kan stellen als collega Remkes heeft gedaan. Ik kan deze alleen
maar herhalen. Het antwoord van de minister zal voor duidelijkheid zorgen.
Het is in ieder geval zeer positief dat de MAP-heffing een wettelijke basis
krijgt en dat over de besteding verantwoording wordt afgelegd, zoals blijkt
uit het antwoord van de minister op onze schriftelijke vragen. Hij zal zich
inspannen voor een verbetering. Op termijn lijkt het mij mogelijk, bijvoorbeeld
bij de discussie over de derde energienota, de MAP-taken op een andere manier
te regelen en niet meer via een aparte heffing en via fondsen, zoals nu het
geval is. De bekostiging loopt dan gewoon mee met de prijs. Zolang de discussie
over de derde energienota nog niet is afgerond, wil iedereen aan het MAP vasthouden,
zo stel ik met vreugde vast. In de overgangsperiode moet het MAP goed blijven
lopen.
 
 De opbrengsten van de MAP-heffing vallen onder de collectieve-lastendruk,
zo schrijft het kabinet. Het gaat om 300 mln. Ik betreur dat zeer. Het gaat
hierbij immers niet om publieke taken, maar om een normale, maatschappelijke
verantwoordelijkheid die op deze, wat ongebruikelijke manier, wordt gefinancierd,
namelijk door de veroorzakers zelf. De veroorzakers zijn de vervuilers. Wij
gaan in het vervolg toch niet alle kosten die met vergunningen of met energieconvenanten
samenhangen onder de CLD brengen? In dat geval valt bijna het gehele nationale
inkomen onder de CLD. Ik zou dat overigens wel juist vinden. Het ging mij
erom de maatschappelijke kwaliteit van het leven te verhogen. Laten wij het
generiek doen, maar niet verkeerd selectief.
 
 Over het MAP heeft het midden- en kleinbedrijf vaak geklaagd. Het MKB
zou een te gering aandeel krijgen van de MAP-opbrengsten. Uit een antwoord
op eerder gestelde vragen heb ik begrepen dat er veelvuldig overleg plaatsvindt
tussen EnergieNed en MKB. De minister heeft steeds gezegd dat overleg te bevorderen.
Hoe staat het met dat overleg? De minister zou daarin wat meer vaart moeten
brengen. Ik heb gehoord dat partijen er nog niet goed uit komen.
 
 Ik wil nu iets zeggen over de verbruikersraad. Alle distributiebedrijven
krijgen nu een verbruikersraad. Het is goed dat wij dit regelen. Als de grote
meerderheid van de distributiebedrijven al een verbruikersraad heeft, dan
is dat plezierig, want je regelt vaak geen zaken voor mensen die het al goed
doen, maar voor mensen die een steuntje in de rug nodig hebben. Ik ondersteun
het creëren van een betere, meer gelijkwaardige positie in het reglement.
De terechte kritiek van collega Van Middelkoop duidt eerder op een omissie
dan op een andere wijze van denken. Wellicht kunnen wij dat met collega Jorritsma
en anderen oplossen met een aangepast amendement.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Er ligt ook een amendement van mevrouw Vos op dit punt dat eigenlijk duidelijker
is dan het amendement van mevrouw Jorritsma. Daar gaat het over het feit dat
de verbruikersraad er gegarandeerd bij wordt betrokken. Daarbij kunnen ook
inhoudelijke punten aan de orde komen. Je gaat toch niet in een huishoudelijk
reglement allerlei zaken van inhoudelijke aard regelen, nog even los van de
kritiek die door de heer Van Middelkoop geuit is? Dan kunt u beter het amendement
van mevrouw Vos tot uitgangspunt nemen. Dan moeten wij nog wel even praten
over het tweede en derde lid, want daar heb ik moeite mee. Dat kunnen wij
echter straks doen; het gaat mij nu even om het eerste lid van het artikel,
zoals mevrouw Vos dat voorstelt.
 
 
 
 
 
 De heer Crone (PvdA):
 
 Ik heb een lange geschiedenis in de totstandkoming van de ondernemingsraadwetgeving.
Ook daarbij heb je voortdurend die discussies gehad: wie regelt nu wat en
wie heeft instemmingsrecht c.q. alleen maar het recht om gehoord te worden?
Materieel gaat het amendement van mevrouw Vos over heel andere dingen, namelijk
niet over het reglement, maar over het feit dat inhoudelijke adviezen serieus
moeten worden genomen. Op z'n minst is het vanzelfsprekend dat wij daarvan
uitgaan. De vraag is of je dat nog moet vastleggen. Daar wil ik nog eens even
over nadenken en dat wil ik nog eens precies lezen. Ten principale lijkt het
mij dus een logische gang van zaken, maar de vraag is of je alles wat bij
een normale en redelijke bestuursomgang met elkaar hoort, moet vastleggen.
Het is in ieder geval een ander punt dan het al dan niet verlenen van het
instemmingsrecht met betrekking tot het reglement.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 Ik denk dat wij over twee verschillende dingen praten. Ik zal mijn amendement
straks uiteraard nog kort toelichten, maar de kern ervan is dat het gevaar
bestaat dat adviezen van verbruikersraden een te vrijblijvend karakter hebben.
U zegt nu: in goede omgang met elkaar kun je ervan uitgaan dat dat soort adviezen
wel degelijk zeer serieus wordt genomen; ik denk dat dat toch een van de kritiekpunten
is: zal dat het geval zijn? Zorg in ieder geval dat je garanties inbouwt dat
het zo gebeurt. Dat is de kern van dit amendement.
 
 
 
 
 
 De heer Crone (PvdA):
 
 Daarom zeg ik ook dat ik materieel wel begrijp wat u bedoelt; ik ben er
echter niet een, twee, drie aan toe om het helemaal dicht te spijkeren tot
en met een beroepsprocedure bij de minister als er een conflict is over het
wel of niet serieus nemen van een advies. Dan moet de minister zich immers
ook inhoudelijk gaan bemoeien met het beleid van de onderneming en met de
vraag of de verbruikersraad terecht vindt dat er sprake had
moeten zijn van iets meer of minder diversificatie of iets meer of minder
duurzame energie. De minister heeft natuurlijk, via andere wegen, wel die
invloed, maar of dat ook langs deze weg moet... Dat zou natuurlijk ook allerlei
gevolgen hebben. Ik wil het antwoord van de minister hierin dus meewegen,
maar ten principale is het serieus nemen van de verbruikersraad natuurlijk
de hoofdzaak. Ik vind het bijna normaal dat gemotiveerd, wellicht ook schriftelijk,
duidelijk moet worden gemaakt waarom men van een advies van de verbruikersraad
afwijkt; fatsoenshalve doe je dat natuurlijk al. Ik geef echter toe dat je
het misschien moet regelen. Ik zal er in ieder geval nog eens over nadenken.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 Ik stel vast dat u een onderscheid maakt tussen het eerste lid van mijn
amendement, waarin inderdaad strakker wordt vastgelegd dat er een informatieplicht
moet zijn, en het tweede deel. Dat tweede deel gaat over het eventueel regelen
van een geschillencommissie en daar hebt u – ook de heer Lansink heeft
dat aangegeven – moeite mee. Het lijkt mij goed om daar later op terug
te komen.
 
 
 
 
 
 De heer Crone (PvdA):
 
 Ja.
 
 Als laatste onderdeel de meer specifieke regeling van de concurrentievervalsing
in deze sector. Zoals gezegd: steeds vaker ondernemen distributiebedrijven
activiteiten die weinig te maken hebben met de eigenlijke distributietaak
en die ook door andere marktpartijen ondernomen zouden kunnen worden. Het
wetsvoorstel probeert aan deze oneerlijke concurrentie paal en perk te stellen.
Deze voorstellen komen al ver tegemoet aan onze wensen. Er komt een strakke
omschrijving en interpretatie van nutstaken, verplichte juridische scheiding
van activiteiten, een extra accountantsverklaring ter toetsing en een toets
op kleinverbruikersprijzen en op het toezicht door aandeelhouders en verbruikersraden.
Wij stellen voor om daaraan nog twee zaken toe te voegen, in de eerste plaats
de expliciete bepaling dat voordelen waarover het distributiebedrijf uit hoofde
van de nutsfunctie beschikt, met name informatie over verbruikers, niet toegekend
mogen worden aan dochters of groepsmaatschappijen, tenzij deze ook aan anderen
onder gelijke voorwaarden toegekend worden. De minister wil deze informatie
juist volledig aan dochterondernemingen onthouden. Gaat dat niet te ver en
belemmert dat niet het op gang komen van een concurrerende markt van energiebesparingsadviesbureaus
en dus de weg naar energiediensten? Afhankelijk van het antwoord van de minister
overweeg ik om op dit punt een amendement in te dienen. Uit de stukken begrijp
ik dat hij nogal sterk benadrukt dat gelijke concurrentievoorwaarden moeilijk
te controleren zijn als die informatie, bijvoorbeeld over de verbruikscijfers
van kleinverbruikers, aan dochterondernemingen wordt gegeven. Daarnaast leg
ik echter het belang dat ook deze dochterondernemingen moeten meeconcurreren
in het opzetten van energiediensten.
 
 Over het tweede punt heb ik al een amendement ingediend, namelijk de toevoeging
aan artikel 23i dat de behandeling van dochters en groepsmaatschappijen volgens
het normale handelsverkeer mede tot uitdrukking moet komen in het berekenen
van de kosten voor de diensten van de moeder aan de dochter. Die kosten moeten
integraal vergoed worden en er mag dus geen kruiselingse subsidie zijn.
 
 Wij hebben gevraagd om in de wet een regeling te verankeren over geschillen
inzake concurrentievervalsing. De minister wil daar niet aan, maar hij wil
wel een geschillencommissie bevorderen. Dat streven willen wij graag nog eens
onderlijnen; de minister moet hier zeer zijn best voor doen, zeker omdat de
algemene vernieuwing van de mededingingswetgeving nog niet rond is en wij
op dat punt nog niet sterk genoeg staan. Een laagdrempelige voorziening kan
veel kou uit de lucht houden. Het moet niet nodig zijn om elke keer de langere
weg naar de rechter te gaan. Verder ligt het voor de hand om het overtreden
van regels voor de beperking van de valse concurrentie ook onder de Wet op
de economische mededinging te brengen. Ik meen dat dit ook gebeurt.
 
 Wij zijn, ten slotte, benieuwd hoe de regelingen in deze wet zullen uitwerken
in de praktijk. Wij vragen daarom graag om een periodieke rapportage, opdat
wij die praktijk kunnen toetsen. Van zo'n rapportage zal wellicht tevens een
preventieve werking uitgaan. Een en ander is al vastgelegd in het amendement
van collega Remkes op stuk nr. 30.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Voorzitter! Wie iets wil begrijpen van het wetsvoorstel inzake energie distributie, moet niet zozeer kijken naar de thans voorliggende
wettekst maar naar de voorgeschiedenis ervan. In het voorstel dat vierenhalf
jaar geleden werd ingediend, ging het allereerst om een betere organisatie
van de distributie van elektriciteit, gas en warmte met het oog op het bevorderen
van doelmatigheid. Om redenen die overbekend zijn, is die kern, dat hart van
het voorstel er inmiddels uit verwijderd als zijnde achterhaald. De vraag
die wij nog moeten beantwoorden, is of het restant levensvatbaar is. Heeft
het nog zin dit voorstel naar het Staatsblad te geleiden? Mijn fractie heeft
daarover aanzienlijke twijfels.
 
 De voorgeschiedenis kan op dit moment onbesproken blijven. De ratio van
het voorstel van minister Andriessen is immers door de feiten achterhaald.
De herstructurering in distributieland heeft zich voltrokken zonder wettelijke
sturing. Wat is er overgebleven? Een wetsvoorstel dat oneerlijke concurrentie
door energiedistributiebedrijven beoogt tegen te gaan en dat een regeling
bevat voor de financiering van MAP-activiteiten. Nog los van de vraag of daarvoor
een afzonderlijke wet nodig is, kan nu reeds betwijfeld worden of voor beide
doelstellingen de wet voldoende is toegesneden. In de sector zelf wordt dit
inmiddels aangevochten en daarbuiten, bijvoorbeeld in het midden- en kleinbedrijf,
is de kritiek evenmin mals.
 
 De cruciale vraag – de minister stelt die zelf in het verslag van
het schriftelijk overleg – is of en, zo ja, in hoeverre energiebedrijven
die een nutsfunctie hebben en over een monopoliepositie beschikken, naast
hun oorspronkelijke taken op andere terreinen commercieel actief mogen zijn.
Het probleem is natuurlijk dat de sector die vraag al lang bevestigend heeft
beantwoord. Bij dat feit lijkt de minister zich neer te leggen. Echter, niet
helemaal, want met het wetsvoorstel wil hij kern- en nevenactiviteiten zo
scheiden dat in elk geval oneerlijke concurrentie wordt vermeden. Dat is een
legitieme invalshoek.
 
 Een andere invalshoek is dat wordt vermeden dat energieverbruikers c.q.
de consumenten op enigerlei moment het risico lopen de rekening gepresenteerd
te krijgen van commercieel falen met die nevenactiviteiten. Wil de minister
de vraag beantwoorden of het wetsvoorstel voldoende garanties bevat dat dat
risico tot nul is gereduceerd? Daartoe is hij immers als publiek verantwoordelijke
voor deze nutsfunctie verplicht.
 
 Ik betwijfel overigens of het voorstel hierin in voldoende mate voorziet.
Op bladzijde 39 van het verslag erkent de minister dat dit een punt van zorg
is. Het antwoord van hem daarop is de wettelijke verankering van verbruikersraden.
Ik meen evenwel dat dit onvoldoende is. Verbruikersraden hebben immers slechts
een adviesfunctie en hebben zelfs op het voor verbruikers cruciale punt, te
weten de nevenactiviteiten, geen instemmingsrecht. Uit een oogpunt van voldoende
tegenwicht en bescherming van belangen tegenover de monopolist is dit toch
wel erg mager.
 
 Daar komt bij dat nergens in het wetsvoorstel helder wordt bepaald wat
precies de verhouding tussen de energiebedrijven en de commercieel opererende
dochtermaatschappijen mag en moet zijn. Er wordt van uitgegaan dat ze er zijn,
waarbij slechts een algemeen voorschrift is gevoegd met het oog op eerlijke
mededinging. Aan dochtermaatschappijen mogen voordelen worden toegekend zolang
ze maar niet verder gaan dan gebruikelijk is in normaal handelsverkeer, aldus
de tekst van artikel 23i, tweede lid. MKB Nederland heeft er niet ten onrechte
op gewezen dat er dan nog altijd veel kan. Wil deze wet derhalve enige toegevoegd
waarde hebben, dan is een precisering van het verbod tot bevoordeling gewenst.
Wil de minister hierop ingaan? MKB Nederland heeft enkele suggesties gedaan.
Ik vind die terug in sommige amendementen. Ik noem er enkele: geen interne
kosten- of winstverschuivingen ten gunste van marktactiviteiten, geen kosteloos
gebruik van beschikbare infrastructuur en geen verwevenheid tussen directieleden
en/of commissarissen. Op het laatste punt is overigens geen amendement ingediend.
Juist daarop zou ik derhalve het commentaar van de minister op prijs stellen.
 
 Wil de minister op deze toegespitste operationaliseringen van de norm
"gebruikelijk in het handelsverkeer" reageren? Hij zal wellicht vragen waarom
het nodig is verder te gaan dan een reeds bekende, algemeen geldende norm.
Het antwoord is dan: de monopoliepositie van de energiebedrijven. Het is immers
vrijwel ondenkbaar en in elk geval onaanvaardbaar dat energiebedrijven failliet
gaan. Dat is hun kracht, die een voorsprong kan geven bij commerciële
activiteiten.
 
 Achter deze vraag ligt een meer principiële: wat weerhoudt de minister
ervan een meer definitieve stap te maken, namelijk een verbod op nevenactiviteiten?
Wat is erop tegen energiebedrijven wettelijk zich te laten concentreren op
de kerntaken? Die vraag lijkt mij even valide als wanneer de overheid die
zichzelf regelmatig stelt. Alle moderniseringen nemen immers niet weg dat
het om een publieke nutsfunctie gaat en dat er, een aantal grootverbruikers
uitgezonderd, sprake is van monopolies. Natuurlijk kan zoiets niet van de
ene op de andere dag. Daar is tijd voor nodig. Wellicht een stappenplan, maar
overigens even gewoon wanneer de overheid overgaat tot privatiseringsactiviteiten.
 
 Voor deze concentratie op kerntaken zou ook de minister belangstelling
moeten hebben. Immers, in de derde energienota wordt nieuwe wetgeving aangekondigd,
waarvan de kern is dat energieproducenten en -distributeurs meer zullen moeten
samenwerken op een zich sterk wijzigende energiemarkt. Ook dan zal overheidstoezicht
noodzakelijk blijven. De minister wil af van de strikte scheiding tussen produktie
en distributie, schrijft hij in de nota. Welnu, dat zal beter slagen als de
SEP gaat samenwerken met distributiebedrijven die naast hun verantwoordelijkheid
voor energie geen bedrijfseconomische sores aan het hoofd hebben op terreinen
als afvalverwerking, telecommunicatie, enz. Kortom, is er na het verschijnen
van de derde energienota geen aanleiding, het onderhavige wetsvoorstel nog
eens tegen het licht te houden? Heeft de minister met zijn nota het wetsvoorstel
eigenlijk niet ingehaald?
 
 Ik verbind aan dit centrale onderdeel van het wetsvoorstel nog enkele
kleinere vragen. Klopt de zienswijze van EnergieNed dat artikel 23i betreffende
de mededinging niet geldt voor bedrijven die buiten het kader van de openbare
voorziening energie leveren? Is het waar dat traditionele nevenactiviteiten
zoals werk aan openbare verlichting en verkeersinstallaties ingevolge het
 wetsvoorstel niet meer door of in opdracht van de energiedistributiebedrijven
zelf verricht mogen worden? Anders geformuleerd: hoe noodzakelijk is het amendement
van de heer Lansink op stuk nr. 22? Wat wordt precies bedoeld met de uitspraak
op bladzijde 23 van het verslag, dat buitenlandse distributiebedrijven in
beginsel onder de regels van dit wetsvoorstel vallen? Alleen "in beginsel"
en dus niet altijd in de praktijk? Ik word altijd wat wantrouwig als men het
over "in beginsel" heeft, want ik weet dat daarna de ontkenning volgt. Vandaar
mijn vraag, hoe beginselvast ik overigens doorgaans wil zijn. Ik begrijp het
gegrinnik van de minister.
 
 In artikel 1a worden de taken van de distributiebedrijven opgesomd. Daartoe
hoort niet de taak te bevorderen dat de eindverbruiker zich zo milieuvriendelijk
als mogelijk is gedraagt. In de stukken zegt de minister dat hij dat te ver
vindt gaan: doelmatig gebruik en besparing gaan al ver genoeg. Mijn vraag
is of dit geen te beperkte en achterhaalde zienswijze is. Het is in elk geval
de zienswijze van de indieners van een amendement op dit punt. Ik voeg eraan
toe dat minister De Boer er onlangs nog op wees dat het energievraagstuk thans
niet zozeer meer een voorraadprobleem is, maar vooral een milieuprobleem.
Past bij die zienswijze dat distributiebedrijven een bevorderingstaak krijgen,
ook op dit gebied?
 
 Alvorens af te ronden met enkele vragen en opmerkingen over de MAP-financiering
wil ik een moment stilstaan bij de redactie van artikel 2a. Op grond van dit
artikel kan de minister een organisatie van distributiebedrijven aanwijzen
die enkele wettelijke taken krijgt. Onder meer geldt de eis van representativiteit.
Wanneer is daarvan sprake? Maakt alleen de minister dit uit? De minister kan
de aanwijzing intrekken, staat in het derde lid. Is dat geen wassen neus?
Immers, het intrekken van een aanwijzing levert nog geen nieuwe kandidaat
op. Er ontstaat dan een lelijk vacuüm, als je tenminste de wet serieus
neemt, omdat dan bepaalde wettelijke taken niet meer uitgevoerd kunnen worden.
Dat lijkt ondenkbaar. Kortom, wat moet de minister in de praktijk met dit
artikel? Ik zie met belangstelling de reactie van de minister tegemoet op
het amendement op stuk nr. 28 van de leden Remkes en Crone, beogende artikel
2a te laten vervallen. Ik heb er eens naar gekeken. Ik denk dat het in de
praktijk weinig zal uitmaken of het amendement wordt aanvaard of verworpen.
Hooguit leidt aanvaarding tot een wat eenvoudiger wet. Dat is een van de normen
die wij voor wetgeving hanteren.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Nu is het artikel wel in het wetsvoorstel gekomen op verzoek van de Kamer.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Kennelijk is een deel van de Kamer tot andere inzichten gekomen.
 
 
 
 
 
 De heer Crone (PvdA):
 
 Het is een uitvloeisel van de omstandigheid, dat de wetgeving is begonnen
met de taak van samenwerking door de gehele sector. Dat is voor een deel vanzelf
gegaan. Het is nu zover voortgeschreden, dat je je moet afvragen of je dit
nog moet regelen in de wet. Het is een organisatie-aspect, dat de sector misschien
zelf ook wel aan kan. Moet er per se één vereniging zijn? Moeten
er meer kunnen zijn? Dat zijn open vragen. Het is de vraag of je het nu nog
moet dichtspijkeren.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 U bent een van de indieners van het amendement. Bent u het met mij eens,
dat het ook weer niet zoveel uitmaakt voor de praktijk of het amendement wordt
aanvaard of niet, ofte wel of artikel 2a in de wet staat of niet? Ook u wilt
wel dat de taken die nu wettelijk aan de organisatie worden toegekend behartigd
blijven worden. Vandaar, dat u niet alles schrapt maar in uw amendement spreekt
over een representatieve organisatie, die toch de taken moet uitvoeren. Ik
vroeg de minister wat bijvoorbeeld representativiteit is. Die vraag kan ik
ook aan u als mede-indiener van het amendement stellen.
 
 
 
 
 
 De heer Crone (PvdA):
 
 Ik ben net zo nieuwsgierig als u naar het antwoord van de minister waarom
dit element nog wel specifiek geregeld moet worden en andere aspecten van
de organisatie binnen de sector niet. Het is geen kwestie van leven of dood
of het er niet staat of wel staat. Wij weten voor de korte termijn welke vereniging
er zal zijn. Het is meer de vraag of er voor de middellange termijn misschien
weer een andere mogelijkheid kan ontstaan, die wij nu niet zien, omdat wij
nu maar één organisatie aanwijzen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Vandaar mijn voorlopige conclusie, dat het weinig uitmaakt of het nu in
de wet staat of niet. Daarover hoor ik graag het oordeel van de minister.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Voor de goede orde: is de vraag gericht op de taken die in de wet staan
of op de naam van de organisatie?
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Er is sowieso discussie tussen de indieners van het amendement en u over
de vraag, of het überhaupt nodig is om de organisatie een wettelijke
verankering te geven. Ik heb na wat close reading van artikel 2a wat vragen
gesteld. Wat is representativiteit? Wie maakt dat uit? Ik heb inmiddels begrepen,
dat het antwoord op die vragen weer interessant is voor de heer Crone. Hij
kan zijn eigen amendement daarmee beter verdedigen, omdat ook hij de vraag
over representativiteit moet beantwoorden. Zo mag je best werken met elkaar.
 
 
 
 
 
 De heer Crone (PvdA):
 
 Dat geeft een rare connotatie, alsof ik geen vraag kan stellen tenzij
ik een amendement heb ingediend, dat ik vervolgens maar weer moet intrekken.
Wij gaan volwassen met elkaar om. Het amendement heeft duidelijk onze voorkeur.
Anders hadden wij het niet ingediend. Zoals anderen ook hebben gezegd, voeren
wij geen debat dat om 10.14 uur al was afgesloten.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Goed, maar de hoofdvraag blijft of het nodig is om een en ander in de
wet te verankeren. Wat verandert het als je het uit de wet haalt?
 
 Op bladzijde 29 van het verslag lees ik over de wettelijke regeling van
de financiering van de MAP-activiteiten, dat MAP-gelden in de praktijk worden
besteed aan de activiteiten waarvoor zij bedoeld zijn. Dat is een prachtige
uitspraak! Dat was overigens ook het antwoord op enkele kamervragen. Wat las
ik echter eind december in NRC Handelsblad? Ik trof daarin een waarschuwing
van directeur-generaal Dessens aan het adres van de distributiebedrijven aan
om een oplossing te vinden voor problemen met deze milieutoeslag.
Hij zou blijkens die krant zelfs gewaarschuwd hebben voor een parlementaire
enquête naar de wijze waarop met deze toeslag wordt omgesprongen. Ik
zie er nu maar even van af, dat een dergelijke waarschuwing uit de mond van
een overigens deskundig ambtenaar op z'n minst curieus mag worden genoemd.
Ik zal de minister daarover niet ter verantwoording roepen. Het gaat er natuurlijk
om dat er kennelijk iets goed mis is. Als de heer Dessens dat zegt, neem ik
aan dat het zo is.
 
 Welnu, als dat het geval is, waarom heeft EZ dan geen onderzoek ingesteld?
Wat heeft de minister aan een wettelijke bepaling die hem in staat stelt de
toeslag te maximeren, als hij kennelijk geen of onvoldoende inzicht heeft
in de besteding op dit moment van die gelden? Hoe kan hij dan verantwoord
van deze wettelijke bevoegdheid gebruik maken? Graag krijg ik hierop een reactie.
 
 Het zal duidelijk zijn dat, als de heer Dessens gelijk heeft – misschien
heeft hij het mede daarom zo hard gezegd – een wettelijke regeling van
de MAP-toeslag noodzakelijk en gewenst is. Ik spreek dan over artikel 23g,
waarover ik wel enkele vragen heb.
 
 De MAP-toeslag mag niet hoger zijn dan 2,5%. Ingevolge lid 2 kan de minister
dit lager stellen voor een distributiebedrijf. Wil hij van die bevoegdheid
gebruik maken, dan zal hij over alle relevante gegevens van ruim vijftig distributiebedrijven
moeten beschikken. Zo houd je ook nog wat ambtenaren aan het werk! Moeten
daarvoor geen nadere wettelijke voorschriften worden gegeven of is toezending
van de jaarrekening voldoende? Ik kan mij dat moeilijk voorstellen. Als de
minister over voldoende gegevens beschikt, wat kan hij er dan mee doen? Of
MAP-gelden worden besteed voor het doel waarvoor ze worden geïnd, is
met de wet in de hand nauwelijks helder te beoordelen. Het moet gaan om een
doelmatig gebruik van energie, zo luidt de tekst van artikel 1a, onder c.
Valt daar ook onder de sanering van verontreinigde terreinen van gasfabrieken,
zoals in Brabant schijnt te zijn gebeurd? Als dat kan, dan kan er heel veel.
De toeslag is toch een vorm van doelheffing? Daar geldt in het algemeen voor,
dat er een heldere relatie moet bestaan tussen de heffing en het doel waarvoor
die wordt aangewend. Is dat hier ook het geval? Laat de minister dat eens
uitleggen en laat hij vooral eens de vraag beantwoorden wat hij kan doen als
hij van oordeel is dat het niet goed wordt aangewend.
 
 Nu kan er een verschil van mening ontstaan tussen de minister en het distributiebedrijf.
Met het oog op zo'n eventualiteit krijgt EnergieNed of de organisatie ingevolge
artikel 2a, indien dat artikel blijft bestaan, de gelegenheid een voorstel
te doen. Is dat niet een wat merkwaardige regeling, want het desbetreffende
distributiebedrijf zal immers ook lid zijn van EnergieNed? Dat mag dus zelf
meewerken aan een voorstel voor de minister. Ook hier geldt weer: close reading
van artikel 29a in dit geval. De andere bedrijven mogen ook nog eens meepraten.
Is dat wel een juiste procedure? Ik betwijfel het. Graag krijg ik een reactie
van de minister.
 
 Zie ik het goed dat artikel 23g de minister ook in staat stelt om met
één pennestreek de MAP-toeslag af te schaffen? Hij kan immers
wettelijk het percentage op nul zetten. Hoe moeten de distributiebedrijven
dan nog uitvoering geven aan de derde taak van de taken vermeld in artikel
1a?
 
 Voorzitter! Ten slotte wil ik graag weten of artikel 23g de minister ook
het recht geeft dwingend voor te schrijven hoe bedrijven met de MAP-reserves
moeten omgaan en of hij kan voorschrijven dat de rente over de reserves aan
deze reserves moet worden toegevoegd. Indien hij over deze rechten beschikt,
hoe denkt hij daarvan gebruik te maken? Hoe hoog zijn die reserves overigens
op dit moment? In de stukken lees ik dat het om een bedrag van 80 mln. gaat.
In een artikel in de Volkskrant van afgelopen maandag wordt gezegd, dat de
energiebedrijven ruim 200 mln. aan reserves hebben. Wat is hier waar?
 
 Voorzitter! Het mag duidelijk zijn dat mijn fractie tegenover dit wetsvoorstel
de nodige scepsis kent. Het voorstel wordt door weinigen in deze vorm begeerd
en het lijkt na het uitbrengen van de derde energienota gedateerd, zo niet
achterhaald. De vraag die de minister moet beantwoorden is, of dit wetsvoorstel
naar de Eerste Kamer moet worden gezonden of naar de ijskast. Voor mijn fractie
is dat op dit moment nog een open vraag.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Voorzitter! Halverwege de bijdrage van de heer Van Middelkoop en nu ook
aan het eind blijkt zijn geweldige scepsis tegen het wetsvoorstel en dat is
begrijpelijk gezien de zeer prangende vragen die ook ik over de MAP-toeslag
heb gesteld. Maar dat betekent tegelijkertijd dat er wel degelijk behoefte
is aan een verankering van die toeslag. Dat moet uiteraard wel op een goede
manier gebeuren. Met andere woorden, als wij het wetsvoorstel hier kunnen
verbeteren, zal de heer Van Middelkoop toch geen bezwaar meer hebben tegen
doorzending naar de Eerste Kamer? Ik vind zijn opstelling namelijk een beetje
dubbelzinnig. Hij vraagt zich af of het nog wel nodig is en vervolgens geeft
hij een pittige maar wel heel goede beschouwing over het wetsvoorstel en daarna
komt hij tot de conclusie dat we het beter in de ijskast kunnen leggen. Maar
dan blijven al die zaken – ik wil het nog geen wantoestanden noemen –
die hij terecht opmerkte, toch ook doorgaan?
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Ik heb niet gezegd dat het wetsvoorstel in de ijskast moet; voor mij is
het een open vraag of wij ermee verder moeten gaan of niet. Meestal weet ik
tevoren echt wel of ik voor een zaak ben of niet, maar in dit geval is het
antwoord van de minister wel van grote betekenis. Ik heb er ook aan toegevoegd
wat de minister in de derde energienota heeft geschreven. Hij kondigt daarin
nieuwe wetgeving aan en ik neem aan dat hij er met spoed aan zal werken. Die
wetgeving zal zonder meer gevolgen hebben voor dit wetsvoorstel. Indien dat
het geval is, moet je nu de vraag stellen of de minister met die nota de wet
niet voor een deel heeft achterhaald. Daarmee is de vraag naar de opportuniteit
van dit wetsvoorstel aan de orde. Nogmaals, als de minister zegt dat het nog
een lange tijd duurt voordat die nieuwe wetgeving die ingrijpend zal zijn,
in werking gaat en hij dus voor die tijd bevoegdheden nodig heeft om toezicht
uit te oefenen op de besteding van MAP-gelden, dan heeft hij voor mij een
argument.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 De minister zal die vraag ongetwijfeld beantwoorden. Ik heb die vragen
ook gesteld en ik heb gesproken over de opportuniteit van het wetsvoorstel.
Ik ben tot de bevinding gekomen dat het wel degelijk op korte
termijn van belang is om een aantal zaken nu te regelen zoals het nu wordt
voorgesteld of beter. Dat zou toch ook de conclusie uit uw eigen verhaal moeten
zijn?
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Dat is nog niet de conclusie uit mijn verhaal. U bent kennelijk een stapje
verder in de richting van de minister gegaan en u treedt mij nu wervend tegemoet.
Dat mag, maar ik ben zo vrij om eerst het antwoord van de minister af te wachten.
Ik heb echt een open opstelling.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Mijnheer de voorzitter! Bij de start van de reorganisatie van de energiedistributiebedrijven
golden als belangrijkste doelstellingen een reductie van het aantal bedrijven
en een vergroting van de horizontale integratie. De minister heeft grote waardering
voor de sector, omdat genoemde doelstellingen thans ruimschoots zijn bereikt.
Op 12 april 1995 was het aantal distributiebedrijven teruggebracht tot ongeveer
35 en bij 75% van de leveringen was sprake van horizontale integratie. Overigens
merkte de minister op dat er nog steeds sprake is van verdere schaalvergroting.
 
 Hier passen enige reflectie en nostalgie. Natuurlijk is de SP-fractie
voorstander van efficiency in de energievoorziening en alles wat daarbij hoort.
Tegen horizontale integratie heeft de SP-fractie zich nooit verzet. Maar in
onze ogen was het niet noodzakelijk om daarvoor gemeentelijke en provinciale
bedrijven te privatiseren. Indertijd waren er bijvoorbeeld nog democratisch
gekozen verbruikersraden. Op voorwaarde dat er sprake is van een goed management,
kunnen overheidsbedrijven net zo goed presteren als een geprivatiseerd bedrijf.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Voorzitter! Kan de heer Poppe een toelichting geven op het begrip "privatisering"?
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Privatisering is een ander woord voor verzelfstandigen, voor marktgericht
werken en marktconform werken.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Voorzitter! Er vindt hier wel vaker definitievervuiling plaats. Bij deze
energiedistributiebedrijven is er echter geen sprake van privatisering. De
overheid zit immers nog in alle situaties in de rol van aandeelhouder.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Maar op een veel grotere afstand.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Er heeft schaalvergroting plaatsgevonden, maar dat is ook het enige. De
gemeenten en provincies zijn net als vroeger nog aandeelhouder. De schaal
is alleen groter geworden.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Precies. U sprak daar ook in eerste termijn over. Het moet allemaal concurrerend
zijn. Er mag geen concurrentievervalsing zijn. Die bedrijven moeten marktconform
werken. Dat is de opzet. En dat betekent dus dat dit het begin is, zoals bij
de NS, van vrije-marktwerking.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Dit is dus het begin, maar de situatie van vrije-marktwerking is dus bij
lange na nog niet bereikt.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Het gaat hard, te hard.
 
 
 
 
 
 De heer Crone (PvdA):
 
 Voorzitter! Er is hier inderdaad geen sprake van privatisering, want dan
gooi je het eigendom, het aandelenbezit, op de markt. Dat betekent ook dat
je de rendementsvoeten moet halen die op de kapitaalmarkt gelden. Dit zijn
echter nog steeds ondernemingen die in het bezit zijn van de overheid en de
overheid kan dus zelf bepalen welke rendementsvoet zij moeten behalen. Ik
vraag daarom de heer Poppe of hij wil dat die bedrijven hun monopoliepositie
behouden. Denkt hij dat een monopolie de beste garantie biedt voor efficiency
en lage prijzen?
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Voorzitter! Daar kan ik wel wat op zeggen. Bij een monopolie wordt altijd
onmiddellijk gedacht aan misbruik en aan het uitknijpen van mensen. Dat hoeft
niet altijd zo te zijn. De Staat heeft op veel terreinen het monopolie. Ik
noem het beheren van de veiligheid in dit land, de politie, het leger en het
onderwijs. Bij een monopolie kan ook sprake zijn van een goede, democratische
en gecontroleerde nutsfunctie en kan een positieve bijdrage worden geleverd
aan onze maatschappij. Een monopolie houdt niet altijd machtsmisbruik in.
Wij zijn er immers zelf bij.
 
 
 
 
 
 De heer Crone (PvdA):
 
 Er moeten dus garanties worden gegeven dat zo'n monopolie wordt gecontroleerd.
Het is ook mogelijk dat een aantal dingen niet alleen door een staats- of
een nutsbedrijf worden gedaan, maar ook door particuliere bedrijven. Dan krijg
je concurrentie en concurrentie leidt ertoe dat je van twee kanten wordt gedwongen
om de laagste kosten te berekenen. U denkt niet dat dit een enigszins werkbaar
model kan zijn? Dat verbaast mij wel. Meestal zegt u dat de markt niets is
en dan heeft u het over de kapitalisten. Maar nu zegt u dat een monopolie
erg mooi kan zijn.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Ik heb niet gezegd dat de markt niets is. De markt is er. Er is behoefte
aan gas, zeker in deze dagen. Dus de markt is er. Ik kom hier later in mijn
betoog nog op terug. Ik wil er nu wel vast op vooruitlopen.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 In dat geval lijkt het mij beter dat u uw betoog vervolgt.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Onder de oude situatie van een monopoliepositie konden veel zaken worden
gerealiseerd door gemeentelijke nutsbedrijven, omdat de hete adem van het
snelle winstprincipe ontbrak. Zo is in veel gevallen de kabel-TV tegen gelimiteerde
prijzen voor de gebruikers tot stand gekomen. Ook andere, aanvankelijk verliesgevende
activiteiten, zijn door nutsbedrijven geïnitieerd. Ik denk aan de beginfase
van de warmte-krachtkoppeling, maar ook aan het verhuur, het plaatsen en onderhouden
van gasgeisers. Daarvoor golden sociale motieven. Het kan er bij mij niet
in, dat wanneer dit soort activiteiten in de renderende fase komen, zij afgestoten
of ondergebracht moeten worden bij onafhankelijke dochters op grote afstand
van de moeder. Piet Gawalo heeft wat mij betreft geen reden tot wild geraas.
Overigens, in een aantal gevallen is er sprake van een vreedzame samenwerking
tussen nutsbedrijven en de particuliere sector.
 
 Ik kom even terug op de reorganisatie die sneller is gegaan dan de wetgever
kon bevroeden. Het is al gezegd: we lopen eigenlijk achter de maatschappelijke
werkelijkheid aan, ook vandaag weer. Er is reden om bedenkingen te hebben
bij dit onstuimig proces. Naar de mening van de SP-fractie is men met de beoogde
efficiency fors verder gegaan dan de doelstelling. De in het vooruitzicht
gestelde marktwerking heeft niet alleen geleid tot een groot aantal fusies,
maar ook tot een ordinaire handel in nutsbedrijven. De nutsdoelstelling wordt
overvleugeld door de drang om een zo groot mogelijk deel van de markt in handen
te krijgen. Het gevolg is dat zeer grote distributiebedrijven ontstaan waarmee
de aandeelhouders steeds minder binding hebben. Die binding is er wel als
het gaat om de winstuitkering. De SP betreurt deze ontwikkeling, maar het
is op dit moment niet anders.
 
 Voorzitter! U zult begrijpen dat wij geen enkele behoefte hebben aan de
opmerkingen van het bureau McKinsey. Dit bureau is alleen maar gespecialiseerd
in het scheppen van meer marktwerking en in de uitstoot van personeel. Duizenden
mensen verliezen hun baan als wij de adviezen van dit bureau opvolgen. Een
en ander mag dan wel gezien worden in het licht van een verdere vrijmaking
van de elektriciteitsmarkten in de Europese Unie, maar dat is voor de SP nog
geen reden om deze heilloze weg te volgen. Overigens heeft de Europese Commissie
op dit punt ook gas teruggekomen. Dat valt te lezen op bladzijde 28 van het
verslag.
 
 Mijnheer de voorzitter! De wet- en regelgeving voor de energiedistributie
kent een lange geschiedenis van verandering en wijziging. Die veranderingen
en wijzigingen deden zich al voor lang voordat de SP in deze Kamer kwam. Energie
is een van de belangrijkste primaire levensbehoeften. In de winterse omstandigheden
van vandaag de dag wordt dat nog eens benadrukt. De energielevering en het
energiegebruik zijn nauw met elkaar verbonden. De energiedistributiebedrijven
kennen een lange geschiedenis van ontwikkeling waarbij ten aanzien van de
ontwikkeling in de gebruiksfase veel kennis is vergaard. Tot op de dag van
vandaag gaat die kennisontwikkeling door. De veiligheid en het opstellen van
voorschriften voor het gebruik van installaties, alsmede de controle op naleving
van de voorschriften, hebben altijd behoord tot het werk van de energiedistributiebedrijven
als nutsbedrijven. Ook op het gebied van voorlichting over en het installeren
en onderhouden van energietoestellen hebben deze nutsbedrijven hun nut bewijzen.
Ook voor de openbare verlichting en de werking van verkeersinstallaties zijn
de nutsbedrijven altijd van groot belang geweest. Het nutsbedrijf is altijd
een betrouwbare partner van de bevolking en de bedrijven geweest. Iedereen
kon daar met vragen en klachten terecht. De nutsfunctie van energiebedrijven
is altijd in ruime zin als iets vanzelfsprekends aanvaard. Nooit is eigenlijk
met wetgeving omschreven wat een energiebedrijf als nutsbedrijf nu wel en
wat niet tot zijn taken moet rekenen. Die visie ontbreekt tot nu toe nog steeds.
De situatie is dus op natuurlijke wijze gegroeid. Wel is de zekerheid van
levering wettelijk geregeld. Het nutskarakter van de energiedistributiebedrijven
heeft zich aan de hand van de taken die zij in de loop van de jaren gekregen
hebben, ontwikkeld. De nutsfunctie is op logische wijze met de ontwikkeling
van de techniek en de steeds toenemende belangrijkheid van energievoorziening
meegegroeid. De aandacht voor het milieu, het milieu-actieplan: het zijn zaken
die in de loop van de geschiedenis daarbij ook aandacht kregen. Nu worden
de taken die bij een nutsbedrijf horen niet nader vastgesteld. Wat zich op
een natuurlijke wijze heeft ontwikkeld zou men kunnen vastleggen. In plaats
daarvan worden echter de nutsbedrijven door dit voorstel beetje bij beetje
ontmanteld. Activiteiten naast het leveren van energie moeten worden afgestoten.
 
 Mijnheer de voorzitter! Het onderhouden en het plaatsen van gastoestellen,
geisers, boilers en het aanleg en onderhoud van openbare verlichting, verkeerslichten
en dergelijk zijn op natuurlijke wijze met het nutsbedrijf verbonden en dat
moet wat ons betreft zo blijven.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 Voorzitter! De komende jaren zal de energiesector volop in beweging blijven,
alleen al vanwege de veranderingen die Europa zal afdwingen. Van velerlei
zijde is dan ook de vraag opgeworpen of dit wel het juiste moment voor dit
wetsvoorstel is. Wij zijn echter van mening dat dit wetsvoorstel niet langer
kan wachten. Immers, de MAP-heffing, de verbruikersraden en de concurrentievoorwaarden
zijn onderwerpen waar eigenlijk al lang regelgeving voor had moeten zijn.
De Kamer heeft die wens bij herhaling uitgesproken. Dat het allemaal zo lang
geduurd heeft en dat inmiddels ook de herziening van de Elektriciteitswet
en de derde energienota aan de orde zijn, betekent niet dat wij met deze wet
op een dood spoor moeten komen. Kortom, mijn fractie vindt dat het goed is
dat dit wetsvoorstel hier voorligt. Zij vindt ook dat het traject doorgezet
moet worden. Waarschijnlijk zullen de discussies die wij de komende tijd voeren,
aanleiding geven om de regels opnieuw te bezien. Ik deel op dit punt dan ook
de mening van de bezinningsgroep energiebeleid die de verwachting uitspreekt
dat deze wet over enkele jaren zal worden vervangen door aangepaste en uitgebreide
regelgeving.
 
 Het is voor mijn fractie ook van groot belang dat met dit wetsvoorstel
wettelijk wordt vastgelegd dat de distributiebedrijven de taak hebben om een
doelmatig gebruik van energie te bevorderen. Doelmatig betekent zuinig en
duurzaam. In die zin is het goed dat er een amendement is ingediend waardoor
juist dat milieuhygiënisch verantwoord gebruik van energie door distributiebedrijven
en verbruikers nog eens nauw wordt vastgelegd. Het is belangrijk om dat te
regelen, zeker met het oog op de toekomstige situatie met meer vrijheden voor
energiebedrijven.
 
 Voorzitter! Ik heb natuurlijk toch vragen over enkele onderwerpen. Allereerst
heb ik een aantal vragen over het MAP. In de beantwoording roept de minister
twijfel op over continuering van het MAP na 1996. Waarom doet hij dat? De
MAP-activiteiten zijn bijzonder succesvol en effectief gebleken. Zonder het
MAP zou het kabinet helemaal met de handen in het haar zitten op energiebesparingsterrein.
De minister geeft dit ook aan in de schriftelijke antwoorden. En dat is zeker
het geval na het schrappen van alle energiebesparingssubsidies uit de EZ-begroting.
Het zou goed zijn, als de minister hier alle twijfel kon wegnemen en expliciet
zou uitspreken dat alles erop gericht moet zijn om het MAP voort te zetten
 en zo mogelijk te intensiveren. Zeker in de toekomstige situatie
met meer vrijheid voor de distributiebedrijven is het verzekeren van milieurandvoorwaarden
meer dan nodig. Naar het oordeel van de fractie van GroenLinks zou het MAP
in de toekomst een wettelijk verplichte activiteit moeten zijn, waarbij tevens
het aandeel duurzame energie, de taakstelling voor efficiency verbeterende
maatregelen en dergelijke wettelijk vastgelegd worden. Ook de minister van
EZ liet op het congres "Meer vermogen, minder weerstand" in september 1995
weten dat in de toekomst bijvoorbeeld het aandeel duurzame energie wettelijk
voorgeschreven moet worden. Vindt hij dat nog steeds? Van de fractie van GroenLinks
krijgt hij daarvoor in ieder geval alle steun.
 
 Een andere vraag betreft het subsidiëren van activiteiten van derden.
Is het mogelijk dat derden projecten initiëren, bijvoorbeeld inzake duurzame
energie, waarbij zij aanspraak kunnen maken op middelen uit de MAP-gelden,
ook wanneer er geen specifieke bijdrageregeling voor bestaat? Mevrouw Jorritsma
heeft hier ook vragen over gesteld. Wat vindt de minister hiervan? Kan hij
een reactie geven op de suggestie van MKB Nederland om het toezicht op de
MAP-gelden onder te brengen bij onafhankelijke stichtingen per doelgroep?
 
 Ook over de hoogte van de heffing heb ik nog een aantal vragen. De wet
noemt nu een maximumtarief van 2,5%. In artikel 23g, lid 5, wordt geregeld
dat bij ministeriële regeling verschillende maxima voor verschillende
categorieën verbruikers nader gespecificeerd kunnen worden. Door deze
regeling kan naar ons oordeel alleen een afwijkend percentage worden vastgelegd
voor bijvoorbeeld de grootverbruikers en kan niet over de hele linie het maximum
alsnog lager worden vastgesteld voor alle categorieën verbruikers. Deelt
de minister die mening? In de beantwoording wekt hij de suggestie dat in deze
regeling het maximum in algemene zin ieder jaar zal worden vastgelegd en dus
lager kan zijn dan 2,5%. Dat zou geen goede zaak zijn. Dat zou namelijk betekenen
dat de ruimte voor ambitieuze ondernemingen op het terrein van het MAP beperkt
wordt voor alle doelgroepen. En dat kan toch niet de bedoeling zijn? In ieder
geval heb ik behoefte aan een heldere uiteenzetting over wat naar het oordeel
van de minister nu precies de reikwijdte is van de ministeriële regeling
op grond van artikel 23g.
 
 Dan heb ik nog een aantal vragen over de MAP-reserves. Andere collega's
hebben die ook gesteld. De minister heeft op basis van de gegevens van EnergieNed
een bedrag van 80 mln. genoemd. Onderzoekers van de IVAM hebben in de Volkskrant
van 25 januari evenwel een bedrag van 200 mln. genoemd. Wie heeft er gelijk?
De cijfers van EnergieNed zijn toch door de accountant gecontroleerd, naar
ik aanneem? De minister geeft in zijn schriftelijke beantwoording aan dat
hij in overleg zal treden met bedrijven waar een te grote reserve bestaat.
Op zichzelf is dat een goede zaak. Voor ons staat daarbij voorop dat alsnog
aanwending moet plaatsvinden voor het doel waarvoor ze geïnd zijn en
dat niet de verlaging van de MAP-bijdrage in de volgende jaren de inzet mag
zijn. Ik hoor graag van de minister dat dit ook zijn bedoeling is.
 
 De fractie van GroenLinks kan zich vinden in de hoofdlijnen van de regels
met betrekking tot mededinging in het voorliggende wetsvoorstel. Activiteiten
die in het kader van het MAP vrijwel gratis worden uitgevoerd om energiebesparing
te bevorderen, bijvoorbeeld in de vorm van E-teams, blijven mogelijk. Dat
is zeker voor mensen met de laagste inkomens van groot belang. Voor andere
activiteiten die in concurrentie met andere marktpartijen worden verricht,
worden naar ons oordeel redelijke vereisten gesteld om concurrentievervalsing
te voorkomen. Maar op een drietal punten die in de schriftelijke voorbereiding
nog niet helemaal uitgesponnen zijn, hebben wij nog een aantal vragen.
 
 Graag krijgen wij nadere informatie over de verwachte personele consequenties
van de voorstellen. Vanuit de verschillende partijen horen wij daar verschillende
ideeën en inzichten over. Is bekend hoeveel werknemers als gevolg van
de eis om alle activiteiten die niet direct verband houden met de levering
van energie, onder te brengen bij een dochter, een nieuwe werkgever zullen
krijgen en wat zal dat betekenen voor de werknemers op het terrein van de
arbeidsvoorwaarden? Het lijkt mij goed als de minister daar wat meer zicht
op geeft.
 
 Over de straatverlichting hebben ook andere collega's gesproken. EnergieNed
bepleit in ieder geval om dit type activiteiten uit te zonderen en op te nemen
in de limitatieve lijst van taken die distributiebedrijven wel mogen verrichten.
Er ligt ook een tweetal amendementen voor op dit punt. Graag krijg ik een
reactie van de minister hierop.
 
 In de vierde nota van wijziging wordt het aan de distributiebedrijven
verboden om aan dochterbedrijven gegevens over individuele afnemers te verstrekken
om bevoordeling van deze dochters te voorkomen. Het is de vraag of een dergelijk
algemeen verbod niet te ver gaat. Deze bepaling gaat namelijk aanzienlijk
verder dan in de Wet op de persoonsregistratie geregeld is. Kan de minister
hierop een reactie geven? Wat vindt hij van de suggestie van EnergieNed om
dit artikel zodanig aan te passen, dat alleen het verstrekken van gegevens
onder gunstige voorwaarden verboden wordt?
 
 Een ander belangrijk punt voor mijn fractie is de verbruikersraden. Wij
zijn blij dat de distributiebedrijven nu de wettelijke plicht krijgen een
verbruikersraad in te stellen, maar wij zijn nog niet zo erg tevreden over
de beperkte positie die deze verbruikersraad krijgt. Hij mag weliswaar op
een vrij breed terrein gevraagd en ongevraagd adviseren, maar het ontbreekt
hem aan ieder middel om te verzekeren dat met die adviezen ook echt wat gedaan
wordt. Door veel fracties zijn hierover ook vragen gesteld. Op alle vragen
om die verbruikersraden meer garanties te geven voor daadwerkelijke invloed
heeft de minister afhoudend gereageerd. Gezien de opvattingen die op dit punt
breed in de Kamer leven, vraag ik de minister wat hij ervan vindt om een plicht
met betrekking tot het gebruik van het advies van de verbruikersraad bij het
vaststellen van het beleid vast te leggen, gekoppeld aan een plicht om de
verbruikersraden schriftelijk te informeren over de wijze waarop dit heeft
plaatsgevonden. Verder wil ik hem vragen hoe hij denkt over de voorziening
in de geschillenprocedure als de verbruikersraden en de distributiebedrijven
niet tot overeenstemming komen en er grote verschillen van mening blijven
bestaan.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 Ik zou u graag een vraag willen stellen naar aanleiding van uw amendement
op stuk nr. 32. Is het nu echt nodig om aan artikel 23a een vierde en een
vijfde lid toe te passen, zoals u voorstelt? Het lijkt mij dat u hiermee een
heel circus opzet, hetgeen weer belemmerend werkt zonder dat het een werkelijke
oplossing biedt. Is het niet veel verstandiger het amendement te beperken
tot het eerste deel? Dan is er sprake van een inhoudelijk gekwalificeerd adviesrecht.
Het bedrijf moet namelijk aangeven wat het precies gedaan heeft. Eventuele
conflicten blijken dan wel uit de jaarverslagen en wat dies meer zij. Dus
waarom zou je er een arbitrage aan verbinden, nog los van de vraag of het
ook grondwettelijk gezien mogelijk is dat als zodanig te regelen in zulke
wetsartikelen?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 Het is uiteraard niet de bedoeling om een circus op te tuigen. Naar mijn
idee zal het alleen maar in uitzonderlijke gevallen gebruikt worden. Voor
het geval men echter echt niet tot overeenstemming komt, lijkt het mij zinvol
om juist richting verbruikersraden een mogelijkheid tot arbitrage in te stellen.
Dat is een gebruikelijke procedure bij veel van dit soort constructies. Ik
ben van mening dat dit een aanvulling, een meerwaarde geeft richting de verbruikersraden.
Daarom hebben wij dit opgenomen in het amendement. Ik wil echter graag het
antwoord van de minister afwachten en daarna wellicht in overweging nemen
of het noodzakelijk is om het zo te regelen.
 
 
 
 
 
 De heer Crone (PvdA):
 
 Het is mij toch niet helemaal duidelijk of u wilt dat er een inhoudelijk
oordeel van de arbitragecommissie komt. Stel: er is een conflict. De directie
wil de energieprijs met 2 cent verhogen en de verbruikersraad vindt 1 cent
genoeg. Moet de arbitragecommissie dan op 1,5 cent gaan zitten? Of gaat het
er meer om of er voldoende rekening is gehouden met de vormvereisten dat er
van tevoren overleg moet zijn geweest met elkaar? Het laatste handelt over
de procedure. Dat is natuurlijk een heel ander type conflict dan ook nog een
inhoudelijke bevoegdheid geven.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 U stelt een terechte vraag. De inzet is met name om te beoordelen of de
wijze waarop er overleg is gepleegd en waarop de distributiebedrijven de argumenten
van de verbruikers hebben meegenomen, voldoende is. Het is niet de bedoeling
dat de arbitragecommissie uiteindelijk inhoudelijk de knoop doorhakt. De beoordeling
betreft het al dan niet zorgvuldig doorlopen van de procedure.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Ik heb sympathie voor de strekking van uw amendement, maar hoort arbitrage
niet veel meer bij een situatie waarin twee partijen met onderscheiden bevoegdheden
er samen niet uitkomen? Zou een consequentie van uw voorstel tot arbitrage
niet moeten zijn dat u van de verbruikersraad geen adviesraad maakt maar een
raad met instemmingsrecht? Dan kun je het type conflicten verwachten waarvoor
arbitrage nodig is. Bij een adviesraad gaat het om een bescheiden bevoegdheid.
Ik kan mij daar arbitrage wat moeilijker bij voorstellen. Arbitrage is nodig
bij twee competenties.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 Dat ben ik niet helemaal met u eens. Je kunt er natuurlijk over twisten
of de verbruikersraad een nog sterkere positie, een instemmingsrecht zou moeten
krijgen. Ons amendement zoekt een tussenweg tussen het voorstel van de minister
en het steviger de positie verankeren van de verbruikersraad. Ons idee is
dat de verbruikersraad gerechtigd is advies te geven. Het distributiebedrijf
is verplicht om dat serieus mee te nemen in het beleid en te informeren op
welke wijze dat advies is meegenomen. De arbitrage is bedoeld als een soort
check achteraf. Mocht de verbruiker toch vinden dat er niet op een fatsoenlijke
manier is omgegaan met zijn argumenten, dan heeft hij de kans om bij een derde
dat probleem aan te kaarten. Zelfs wanneer het een adviesfunctie blijft, lijkt
me dat toch een zinnige rol.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Ik heb al eerder gezegd dat de strekking van het amendement mij sympathiek
is. Maar ik zie niet direct hoe je dan zou moeten handelen. De overheid heeft
natuurlijk tal van adviesorganen. Je moet er toch niet aan denken dat er telkens
bij een advies dat anders is dan wat een minister heeft gewild arbitrage moet
worden ingeroepen. Dat is de structuur van mijn vraag. Misschien moet u er
toch eens over nadenken of een consequentie van uw opvatting niet is dat de
verbruikersraad wat verdergaande bevoegdheden moet krijgen dan de adviesfunctie
die hij nu heeft. Dat zou heel goed passen in de lijn van uw redenering.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 De minister geeft een adviesfunctie maar een te vrijblijvende. Ik vind
inderdaad dat dit advies meer in de richting van een bindend karakter moet
gaan. Daar heeft u op zich gelijk in. Ik wil een verdergaande bevoegdheid
voor die verbruikersraden. Ik vind juist dat je in dat licht bezien zou kunnen
beargumenteren dat een geschillencommissie een functie zou kunnen hebben.
Ik zal uw punt in ieder geval overdenken.
 
 
 
 
 
 De heer Lansink (CDA):
 
 In de discussie tussen collega Crone en u over artikel 23a, de leden 4
en 5, heeft u gezegd dat er een conflict ontstaat wanneer men er onvoldoende
bij betrokken is. In de toelichting op het amendement gaat het echter alleen
over het beleid. Ik stel voor, de leden 4 en 5 te laten vervallen. In lid
3 staat zeer duidelijk dat het om een gekwalificeerd advies gaat. Dat is voldoende
om de inhoudelijke positie te markeren. Ik geef de voorkeur aan dit amendement
boven dat van mevrouw Jorritsma, maar dan zonder de leden 4 en 5.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 Ik zal dat in overweging nemen.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Hiermee zijn wij gekomen aan het einde van de eerste termijn van de kant
van de Kamer. Mij is gebleken is dat de minister later in de middag onontkoombare
verplichtingen heeft. Bovendien heeft de klimaatcommissie ook een vergadering
gepland. Nu zijn commissievergaderingen niet bepalend voor de agenda van de
plenaire vergadering, maar ik wil de belangen van de minister zwaar laten
wegen. De Kamer moet er rekening mee houden dat de tweede termijn volgende
week zal plaatsvinden. Het antwoord van de minister zal na de lunchpauze aanvangen.
 
 
 
 
 
 De algemene beraadslaging wordt geschorst.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt van 12.49 uur tot 14.00 uur geschorst.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan, dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd.
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19951996-50-3703-3727.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl