Behandeling van:  - het wetsvoorstel Wijziging van de titels 6 en 8 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek (rechten en plichten echtgenoten en geregistreerde partners) (27084)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2000-2001, pag. 2721-2726

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

13-12-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

nr. 32, pagina 2721-2726

06-12-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27084Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Regeling van werkzaamheden (woensdag 6 december 2000)Pagina 2683-2683
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2001 (27400 XV); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Spaarfonds AOW voor het jaar 2001 (27400 E)Pagina 2683-2721
Presentie en opening (woensdag 6 december 2000)Pagina 2657-2657
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de In- en uitvoerwet en de Wet wapens en munitie (wederuitvoer van strategische goederen) (26948)Pagina 2726-2731
Behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2001 (27400 XV); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Spaarfonds AOW voor het jaar 2001 (27400 E)Pagina 2657-2683
Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de titels 6 en 8 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek (rechten en plichten echtgenoten en geregistreerde partners) (27084)Pagina 2721-2726
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 6 december 2000)Pagina 2731-2732

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 38 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van de titels 6 en 8 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek (rechten en plichten
echtgenoten en geregistreerde partners) (27084).(Zie wetgevingsoverleg van 27 november 2000.)De algemene beraadslaging wordt geopend.De voorzitter:Aangezien het hier een plenaire afronding betreft van een al eerder gevoerd
debat, stel ik voor dat er met één termijn en met maximaal twee
minuten spreektijd wordt volstaan. Aangezien wij al enorm zijn uitgelopen,
zal ik ook daar ook streng op toezien.De heer Santi (PvdA):Voorzitter! Bij de behandeling van dit wetsvoorstel heb ik de staatssecretaris
vragen gesteld over de bescherming van derden als het voorstel zou worden
aangenomen. Naar mijn mening heeft hij daarop afdoende geantwoord. Ik verwijs
in dit verband ook naar de beantwoording van vragen van collega Vos. Los van
het verhaal over contante betalingen denk ik dat, als dit voorstel meer bekend
wordt, leveranciers zich ook kunnen indekken door juist in overeenkomsten
vast te leggen dat er wel sprake is van hoofdelijke aansprakelijkheid of voor
mijn part een soort garantstelling kunnen vragen, als dat nodig mocht zijn.Voorzover er nog twijfel bestaat omtrent het standpunt van mijn fractie,
hetgeen in publicaties achteraf bleek, herhaal ik nadrukkelijk dat zij akkoord
gaat met het schrappen van de samenwoningplicht van gehuwden. Ik heb er nog
even kort Pitlow op nagelezen waarin de samenlevingsovereenkomst als een formeel
voorschrift wordt gezien. Ik kan mij voorstellen hoe de reacties van andere
zijden zijn, maar het geeft ook aan dat je het huwelijk kan zien als een rechtsinstituut
dat burgerrechtelijke betrekkingen en ook de gevolgen daarvan regelt.Ik zie graag dat bij de tweede tranche van de wetgeving die gaat over
verrekenbedingen nog even wordt gekeken of die rechterlijke toets nog wel
zo noodzakelijk is, temeer daar de staatssecretaris zelf al zegt dat het slechts
een preventieve toets is. Ook hij zal wel weten dat die in de praktijk weinig
uitmaakt en er alleen maar voor zorgt dat de rechterlijke macht onnodig werk
moet verrichten terwijl wij allen van mening zijn dat dit niet moet!De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter! Vorige week hebben wij in een wetgevingsoverleg gesproken
over een wetsvoorstel dat enkele wijzigingen aanbrengt in het personen- en
familierecht. Een belangrijk deel van de discussie spitste zich toe op een
omstreden onderdeel van het voorstel, namelijk het schrappen van de samenwoningsplicht.
Samen met de collega's Schutte en Ross heb ik een amendement ingediend om
de samenwoningsplicht en de daarmee verband houdende bepalingen te handhaven.
De gedachtewisseling hierover heeft mij niet tot een ander oordeel gebracht,
integendeel.Het verdwijnen van de samenwoningsplicht lost geen bestaande problemen
op. Er kunnen goede redenen zijn om niet samen te wonen, kan een tegenwerping
zijn. Zeker, maar de wetsbepaling houdt daar juist al voldoende rekening mee.
Hierin is dus bepaald geen reden voor schrapping te vinden. Feitelijke problemen
rond de bestaande wetsbepaling zijn ook niet gebleken.Het afschaffen van de samenwoningsplicht roept wel problemen op. Het staat
haaks op andere wetsbepalingen waarin wordt aangesloten op de normale praktijk
dat gehuwden samenwonen. Het risico is niet denkbeeldig dat de rechtvaardiging
van het vermoeden van samenwonen in bijvoorbeeld fiscale zaken of de eis van
samenwoning in het vreemdelingenrecht op zijn minst wordt verzwakt.Is het uitgangspunt dat gehuwden samenwonen niet achterhaald? De SGP-fractie
ziet beslist niet in waarom dit het geval zou zijn. Naar onze overtuiging
is de heldere, wettelijke normstelling voluit het behouden waard. Het gaat
bij het schrappen van de samenwoningsplicht niet om het kappen van dor hout,
maar om het wegnemen van een waardevol en wezenlijk kenmerk
van het wettelijk huwelijk. In het wetgevingsoverleg heb ik dit uitgebreider
proberen toe te lichten. De samenwoningsplicht geeft uitdrukking aan de intensiteit
en de duurzaamheid van de huwelijksverhouding en sluit nauw aan bij de wettelijke
bepaling dat echtgenoten elkaar getrouwheid, hulp en bijstand verschuldigd
zijn.Het woord "symbolisch" is in het wetgevingsoverleg meer dan eens gevallen.
Voor de SGP-fractie is de schrapping van de samenwoningsplicht vooral een
symbool van de stelselmatige afbraak van het wettelijk huwelijk. Helaas wordt
met het schrappen van de samenwoningsplicht in dit spoor doorgegaan.Ik hoop, voorzitter, dat het amendement tot behoud van de samenwoningsplicht
op steun van de Kamer kan rekenen. Mocht dit onverhoopt niet het geval zijn,
zien wij ons gelet op het principiële karakter van deze wijziging genoodzaakt
tegen het wetsvoorstel te stemmen.De heer Dittrich (D66):Mevrouw de voorzitter! De samenwoningsplicht van echtelieden wordt geschrapt
en de fractie van D66 is het daarmee eens. Waarom zou in de wet moeten staan
dat een man en een vrouw, of binnenkort als het homohuwelijk gerealiseerd
is twee mannen of twee vrouwen, die getrouwd zijn, moeten samenwonen? Wat
heeft de wetgever daarmee te maken? Voor D66 geldt de keuzevrijheid voor het
echtpaar. Wij leggen de verantwoordelijkheid graag daar waar deze thuishoort,
namelijk bij de mensen zelf. Zij kunnen in onderling goed overleg uitmaken
of zij onder één dak willen wonen of niet. Kiezen mensen in
de huidige situatie ervoor om niet samen te wonen, terwijl zij wel getrouwd
zijn, dan zijn zij in overtreding. Sanctiemogelijkheden zijn er echter niet.
Ik ken ook geen jurisprudentie waaruit blijkt dat de ene echtgenoot de andere
voor de rechter heeft gedaagd en met succes samenwoning heeft afgedwongen
zonder dat het huwelijk duurzaam is ontwricht. Dus wat D66 betreft, is de
samenwoningsplicht een loze wetsbepaling geworden die kan worden geschrapt.In het wetgevingsoverleg kwam de vraag aan de orde of artikel 81 moet
worden geschrapt. Dat artikel regelt dat echtelieden jegens elkaar getrouwheid,
hulp en bijstand verschuldigd zijn. Dit artikel regelt de kern van het huwelijk,
werd door de staatssecretaris gezegd. Op de begrippen "hulp" en "bijstand"
van dit artikel zijn de financiële aanspraken van echtgenoten jegens
elkaar gebaseerd. Die aanspraken zijn ook in rechte afdwingbaar. Dat kan dus
niet gemist worden. Maar wat moet onder "getrouwheid" worden verstaan? Volgens
de juridische literatuur is dat huwelijkstrouw en kennelijk wordt daarmee
seksuele trouw bedoeld. De vraag doet zich voor of de wetgever dat in een
wetsbepaling moet opnemen. Mogen echtgenoten van de wetgever niet vreemd gaan
en moet dat in de wet staan? Het zijn de echtgenoten zelf die dat bepalen
en invulling geven aan de manier waarop zij na een huwelijk willen leven.
Ook hier heeft de wetgever geen sanctioneringsbevoegdheid. Kortom, wat D66
betreft, kan ook het woord "getrouwheid" uit de wet geschrapt worden. Ik vraag
of de regering tot die schrapping bereid is.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Als ik de heer Dittrich goed begrijp, vindt hij dat de eis van monogamie
niet meer bij het moderne huwelijk hoort. Bepleit de heer Dittrich daarmee
de acceptatie van polygamie?De heer Dittrich (D66):Ik heb het niet over polygamie. In het Burgerlijk Wetboek staat dat echtgenoten
jegens elkaar verplicht zijn getrouwheid in acht te nemen. Wij weten toch
uit ervaring dat veel getrouwde echtparen de seksuele trouw jegens elkaar
niet naleven. De vraag is of de wetgever dan in het wetboek moet schrijven
dat zij dat moeten doen, terwijl er verder geen sanctiemogelijkheden zijn.
Wat ons betreft valt deze bepaling op één lijn te stellen met
de samenwoonverplichting. Wij vinden dat zij geschrapt kan worden.De heer Schutte (RPF/GPV):Mevrouw de voorzitter! Is, zoals de regering voorstelt, een bepaling in
het Burgerlijk Wetboek over de samenwoonplicht voor echtgenoten achterhaald?
Nee, wat mij betreft. Die sluit gelukkig nog steeds aan bij de realiteit in
verreweg de meeste gevallen. Dat heeft ook een functie ten opzichte van de
bijzondere wetgeving. Wanneer de wetgever dit kenmerk schrapt, geeft hij daarmee
te kennen dat dit als element van het huwelijk niet zo relevant is voor de
overheid. Daarmee wordt de rechtsgrond voor bijzondere wetgeving aangetast.
Je moet dan een veel sterkere bewijslast hebben waarom samenwoning in de bijzondere
wetgeving wel relevant moet worden geacht.Wat is er eigenlijk op tegen om de bepaling te handhaven? Als wij dit
echt willen schrappen, lijkt dat op een ideologische keuze, een minimalisering
van de publieke betekenis van het huwelijk. Wij zien dat de heer Dittrich
al de volgende stap zet. Het leek er de vorige week al een beetje op. Schrap
het woord "getrouwheid". Ik adviseer de heer Dittrich dan nog een stap verder
te gaan en de hele regeling van het huwelijk uit het Burgerlijk Wetboek te
schrappen. Die kun je ook niet sanctioneren. Je kunt niemand verplichten om
gehuwd te blijven, dus als het argument van een sanctie relevant zou zijn,
kun je nog een poosje doorgaan. Als dan toch een andere keuze moet worden
gemaakt, heb ik nog liever de lijn van collega Vos, dat de samenwoning wordt
verondersteld door uit te gaan van het vermoeden van samenwoning.De heer Vos (VVD):Voorzitter! Wij hebben uitgebreid gesproken over artikel 83, de verplichting
tot samenwonen. Ik heb daar vooral bij stilgestaan vanuit de invalshoek van
derden. Wat partijen in huwelijk of relatie ook doen, derden mogen daar geen
nadeel van hebben. Ik heb mijn voorkeur uitgesproken voor het rechtsvermoeden
van samenwonen. De staatssecretaris heeft daarop geantwoord dat het misschien
problematisch is, in verband met uitstraling naar andere regelgeving. Ik kan
mij daar wel iets bij voorstellen, maar ik verzoek de staatssecretaris er
nog eens een brief aan te wijden, waarin hij uitlegt welke regeling nadeel
zou ondervinden van het hanteren van het rechtsvermoeden van samenwonen.Wij hebben ook gesproken over de artikelen 85 en 86. Namens mijn fractie
heb ik de voorkeur uitgespro ken om de hoofdelijke aansprakelijkheid
voor de kosten van de gewone gang van huishouding wel te handhaven. Ik heb
daarom een amendement ingediend, waarmee in feite lid 1 van artikel 85 terugkomt.
Ik heb de literatuur en de jurisprudentie over dit artikel nog eens nagekeken.
Daaruit blijkt eigenlijk, dat artikel 85 allerminst een dode letter is. Er
wordt zeker nog wel gebruikgemaakt van de hoofdelijke aansprakelijkheid van
echtgenoten voor de gewone gang van de huishouding. Er is zelfs een neiging
om de gewone gang van de huishouding wat breder uit te leggen. De tandarts
en de huisarts vallen er inmiddels ook onder.Het interessante van het artikel is zelfs dat, ook al wonen partijen op
een verschillend adres, toch hoofdelijke aansprakelijkheid bestaat voor de
kosten van de gewone gang van het huishouden. Daarmee is de VVD er helemaal
uit. Als artikel 85, lid 1, terugkomt, met het stukje van artikel 86 dat er
in feite bij hoort, zijn de derden voldoende beschermd.Mevrouw Ross-van Dorp (CDA):Voorzitter! Mijn collega Wim van de Camp heeft in het wetgevingsoverleg
op heldere wijze de inbreng van de CDA-fractie uiteengezet. In deze plenaire
afronding onderstreep ik hetgeen is gezegd over artikel 83, betreffende de
samenwoningsplicht. Het overgrote deel van de gehuwden kiest ervoor om samen
te wonen. Het huwelijk is een verbintenis tussen twee mensen die, ook al schommelt
het huwelijksbootje af en toe hevig, elkaar willen toezeggen dat zij lief
en leed met elkaar willen delen. Zij willen, zoals artikel 81 zegt, elkaar
getrouwheid, hulp en bijstand verlenen. De erkenning van deze betrokkenheid
van gehuwden op elkaar en van de werking die dit naar derden toe heeft, is
voor mijn fractie de erkenning van een betrokken samenleving. Dat is niet
louter een privé-zaak, maar tevens van publieke betekenis.De duurzaamheid van het huwelijk wordt mede vormgegeven door de wettelijke
plicht, samen te wonen. Het lijkt mijn fractie dan ook goed wanneer de overheid
het samenwonen van partners als norm hanteert en blijft hanteren, ook al staat
er geen formele sanctie op wanneer de partners besluiten om van het samenwonen
af te zien. Het is al helemaal onbegrijpelijk wanneer, zoals voorgesteld,
de samenwoonplicht wel moet blijven gelden voor het geval je met een buitenlander
trouwt. Klaarblijkelijk is er niets tegen om in dat geval het samenwonen van
partners te beschouwen als een kenmerk van de serieuze relatie en dat de overheid
dit dwingend kan opleggen. Het voorgestelde schrappen van artikel 83 suggereert,
recht te doen aan de behoefte van gehuwd of trouwlustig Nederland tot verregaande
individualisering van de huwelijksrelatie. Niets toont aan dat dit zo is.
Het lijkt er meer op dat dit paarse kabinet alles op alles zet om uitzonderingen
tot regel te maken. Het schrappen van de plicht tot samenwonen is niet alleen
overbodig, maar geeft ook een verkeerd signaal af. De CDA-fractie ziet juist
graag meer erkenning voor betrokkenheid en de wetgeving dient zich dan ook
wel degelijk uit te laten over de verplichting tot samenwonen, ook in relatie
tot de werking naar derden. Het kabinet zet immers niet de bijl in dor en
afgestorven hout, maar in sterk en levend hout. Het zal duidelijk zijn dat
het CDA het amendement van de heer Van der Staaij van harte ondersteunt.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter! Ik excuseer mij, omdat mijn fractie niet in de gelegenheid
was om het wetgevingsoverleg bij te wonen. Hiermee is niet gezegd dat wij
dit onderwerp niet van belang vinden. Integendeel, met de regering zijn wij
van mening dat hiermee dor hout wordt gekapt, noodzakelijk in de huwelijkswetgeving.Ik beperk mij tot het politieke hoofdbestanddeel van deze wetsbehandeling,
namelijk het komen te vervallen van de samenwoonplicht voor echtelieden. Wij
zijn hier een groot voorstander van. Hier worden nieuwe mogelijkheden geschapen
voor de vrijheid om het privé-leven naar eigen inzicht in te richten.
Wij vinden dat een groot goed. Dit kan wat ons betreft niet worden gerelativeerd
door bijvoorbeeld de belangen van derden, zeker niet als die derden de Wehkamps
of andere crediteuren zijn.Er is nog wel één punt, namelijk de positie van vreemdelingen.
Het stenografisch verslag van het wetgevingsoverleg lezend, was ik het eerlijk
gezegd wel met de heer Van der Staaij eens dat slecht te rechtvaardigen is
waarom andere eisen worden gesteld aan het privé-leven van vreemdelingen
dan aan dat van Nederlandse burgers. Bovendien gelden voor vreemdelingen ook
de eisen van artikel 81 die rechtens te handhaven zijn. Naar mijn opvatting
doet het hier vooral pijn vanwege de afhankelijke verblijfsvergunning, de
eerste drie jaar. Na die drie jaar geldt de samenwoningsplicht niet meer.
Je kunt daar natuurlijk een andere oplossing voor zoeken. Ik wil de staatssecretaris
die oplossing nog eens aan de hand doen: het terugbrengen van de afhankelijke
verblijfsvergunning tot één jaar. De staatssecretaris weet dat
wij daar vaker voor hebben gepleit.Ten slotte kom ik terug op een suggestie die de heer Dittrich deed tijdens
het wetgevingsoverleg, namelijk om in het Burgerlijk Wetboek een frase op
te nemen om huishoudelijke arbeid op geld te gaan waarderen. Die suggestie
sprak ons zeer aan. Ik doe dan ook het verzoek aan de staatssecretaris om
in de aanloop naar de volgende twee wetsvoorstellen van dit drieluik zijn
bezwaren, die naar ons idee vooral van technische aard zijn, in een brief
aan de Kamer nog eens uiteen te zetten. Op die manier kunnen wij wellicht
gezamenlijk zoeken naar een oplossing hiervoor.Staatssecretaris Cohen:Mevrouw de voorzitter! De samenwoningsplicht van echtgenoten roept veel
op. Ik heb de argumenten die vorige week tijdens het wetgevingsoverleg over
en weer naar voren zijn gebracht, nog eens de revue laten passeren. Naar aanleiding
daarvan onderscheid ik de volgende vraagpunten. Ten eerste: is de samenwoningsplicht
een wezenlijk kenmerk van het huwelijk? In de tweede plaats is de vraag welke
werking de samenwoningsplicht van Boek 1 van het BW heeft. Is de plicht handhaafbaar?
Wat is het verband met de aansprakelijkheid voor de kosten van de huishouding?
In dit verband zal ik ook het amendement van de heer Vos van commentaar voorzien.
Ten slotte is de vraag wat de vervanging van de samenwoningsplicht door een
vermoeden van samenwonen zou betekenen. Op deze punten ga ik nog even kort
in. Ten eerste: is de samenwoningsplicht een wezenlijk kenmerk van het huwelijk?
Dat is in het geheel van de vragen die ik mij gesteld heb en die de Kamer
gesteld heeft, de meest indringende vraag. Ik moet eerlijk zeggen dat ik het
moeilijk vind om vol te houden dat de samenwoningsplicht een wezenlijk kenmerk
is van het huwelijk. Eigenlijk is dat ook nu al niet het geval, omdat in onderling
overleg besloten kan worden om niet samen te wonen. Daarom vind ik de plicht
van echtgenoten tegenover elkaar om samen te wonen geen wezenlijk kenmerk
van het huwelijk. Dat neemt niet weg dat in de praktijk vele echtgenoten en
vele partners wel degelijk zullen samenwonen. Dat is een feit, maar een feit
is geen norm. Dat echtgenoten in de praktijk veelal zullen samenwonen, rechtvaardigt
dan ook niet dat zij jegens elkaar die plicht hebben.Ik kom bij de werking van de samenwoningsplicht. Ik heb steeds benadrukt
dat de samenwoningsplicht uit artikel 83 alleen interne werking heeft; vandaar
ook het geringe juridische belang van de bepaling, alhoewel gevoelsmatig het
belang veel groter is. Schrapping van de bepaling heeft strikt juridisch dan
ook eigenlijk nauwelijks effecten. Als een derde, bijvoorbeeld de overheid,
eist dat om bepaalde rechtsgevolgen te bewerkstelligen echtgenoten dienen
samen te wonen, moet die eis vanuit die regeling worden gerechtvaardigd. Dan
gaat het dus om heel andere kwesties. Het toekennen van medehuurderschap aan
een echtgenoot betekent nogal wat. Dat wordt gerechtvaardigd doordat de echtgenoot
van de huurder met hem of haar samenwoont. Het toekennen van een afhankelijke
verblijfstitel – of die nu voor drie jaar geldt of voor één
jaar – is ook verstrekkend. Dat wordt onder meer gerechtvaardigd door
de eis van samenwoning. De bepaling dat toestemming van een echtgenoot nodig
is tot verkoop van de echtelijke woning, ook als die echtgenoot geen eigenaar
is van de woning, geldt als de echtgenoot die woning ook bewoont met die ander.Dan kom ik bij de handhaafbaarheid. Echtgenoten hebben jegens elkaar nauwelijks
middelen om het samenwonen af te dwingen. Als de één het huis
verlaat en daarin niet terugkeert, heeft de ander geen juridische stok om
hem of haar naar huis te krijgen. Vorige week heb ik aangegeven dat dit voor
1971 anders was, omdat kwaadwillige verlating een aparte echtscheidingsgrond
vormde. Maar de samenwoningsplicht is sinds de herziening van het echtscheidingsrecht
getransformeerd in een soort beginselbepaling, die tot uitdrukking brengt
dat echtgenoten behoren samen te wonen. In feite keer ik daarmee terug naar
de eerste vraag die ik al stelde: is het behoren samen te wonen een wezenlijk
kenmerk van het huwelijk? Die vraag heb ik dus niet-bevestigend beantwoord.Ik kom bij het verband met de aansprakelijkheid, waarbij ik wil ingaan
op het amendement van de heer Vos. Wij hebben het hierbij vooral over aansprakelijkheden
voor de schulden uit overeenkomsten die een echtgenoot aangaat. In principe
is diegene van de echtgenoten aansprakelijk die de overeenkomst is aangegaan.
Dan maakt het niet uit of de echtgenoten nu wel of niet samenwonen. Naar huidig
recht is er een hoofdelijke aansprakelijkheid voor de kosten van de gewone
gang van de huishouding. Die hoofdelijke aansprakelijkheid geldt ook als de
echtgenoten in onderling overleg niet samenwonen. Met andere woorden, een
rechtstreekse band tussen de samenwoningsplicht en de aansprakelijkheid is
er niet.De hoofdelijke aansprakelijkheid is ingevoerd ter gelegenheid van de opheffing
van de handelingsonbekwaamheid van de gehuwde vrouw per 1 januari 1957. Toen
was dat ook wel logisch. Vrouwen deden de boodschappen. Zij gingen dus de
huishoudelijke overeenkomsten aan. Zij werden aansprakelijk voor de schulden
uit die overeenkomsten, maar zij hadden meestal geen inkomsten, dus boden
zij geen verhaal. Daarom werden de echtgenoten hoofdelijk aansprakelijk gemaakt
voor die schulden. Ongehuwd samenleven kwam toen niet veel voor. Dat ligt
nu allemaal anders. Ook mannen doen tegenwoordig huishoudelijke boodschappen,
zoals ik iedere week kan constateren als ik boodschappen doe. Vrouwen werken
naast het doen van het huishouden en ongehuwd samenleven is tamelijk gebruikelijk.
De oorspronkelijke ratio achter de hoofdelijke aansprakelijkheid is weggevallen.
Als nieuwe ratio voor de hoofdelijke aansprakelijkheid wordt wel genoemd het
voordeel dat beide echtgenoten van de boodschappen hebben. Maar als dat een
zelfstandige grond zou moeten zijn voor invoering van een hoofdelijke aansprakelijkheid,
kan ik er nog wel meer bedenken. Daarbij komt dat een crediteur een voordeel
in de schoot geworpen krijgt dat hij niet heeft als hij met een ongehuwd samenlevende
een overeenkomst sluit. In de tegenwoordige tijd valt dat niet goed te rechtvaardigen.Nu zal men zich afvragen of niet gedacht is aan de postorderbedrijven,
die daarmee in een aantal gevallen ook een extra zekerheid gaan missen. Ik
wijs erop dat het bij veel van de overeenkomsten die postorderbedrijven sluiten,
gaat om koop op afbetaling. In die gevallen is op grond van artikel 88 toestemming
van de niet-handelende echtgenoot nodig voor het sluiten van de overeenkomst.
In de praktijk wordt ervoor gezorgd dat beide echtgenoten de overeenkomst
sluiten. Beide echtgenoten zijn dan ook aansprakelijk. Principiëler is
de vraag of, gelet op de ontbrekende ratio van de huidige bepaling, postorderbedrijven
een zeker voordeel aan die wettelijke bepaling moeten blijven ontlenen. Ik
vind dit niet en daarom ben ik over het amendement van de heer Vos niet enthousiast.De heer Vos (VVD):Voorzitter! Ik wil hierbij op twee punten wijzen. Dit betreft in de eerste
plaats het feit dat uit de jurisprudentie zou blijken, gezien de toelichting,
dat het gebruik van artikel 85 nog steeds bestaat en dat zelfs de gewone gang
van de huishouding breder uitgelegd wordt; de kosten van tandarts en huisarts
vallen daar blijkbaar ook onder. Dat heeft de staatssecretaris niet meegenomen.Het tweede punt is dat de staatssecretaris niet de misbruikgevoeligheid
heeft meegenomen. Als ik nu snode plannen zou hebben in dat verband, zou ik
als verdienende partner de niet-verdienende partner op pad sturen en vragen
om die kosten voor de gewone gang van de huishouding te maken. Daarbij zou
ik dan zelf de vrijheid hebben te bepalen of ik het al dan niet wil betalen,
want de schuldeiser heeft te maken met de niet-verdienende partner. Het is
derhalve zeer misbruikgevoelig, als de hoofdelijke aansprakelijkheid buiten
wordt gesloten.Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Ik kom dan terug op het principiële punt
dat verband houdt met die hele veranderende samenleving, waarin je te maken
hebt met huwelijk en geregistreerd partnerschap, naast vormen van samenwoning,
met tegelijkertijd zoveel veranderingen in de wijze waarop huwelijkspartners
of samenlevingspartners aan de kost komen. Zou je in die situatie, met al
die verschillende mogelijkheden, nu aan degenen die een huwelijk hebben gesloten,
een extra eis moeten opleggen, die naar mijn gevoel voorbijgaat aan de kern
van dat huwelijk en de crediteuren, eigenlijk min of meer bij toeval, al dan
niet in een gunstige positie plaatst? Dat is eigenlijk mijn allerbelangrijkste
argument om te zeggen dat je dit, in het licht van die wijzigingen, niet meer
zou moeten doen. Of je zou het heel anders moeten gaan doen en dan zou ik
weer niet weten hoe dat precies zou moeten, want dan zou je aan samenwonenden
zonder een geregistreerd partnerschap ook een dergelijke eis moeten stellen.De voorzitter:Voordat ik de heer Vos weer het woord geef voor een interruptie, wil ik
opmerken dat de leden het amendement zoals het nu besproken wordt, nog niet
onder ogen hebben gekregen en dat er enige twijfel is over de vraag of het
ook daadwerkelijk is ingediend. Ik begrijp evenwel uit de redenering van de
heer Vos, dat hij dit wel het geval acht.De heer Vos (VVD):Voorzitter! Dit amendement is in overleg met Bureau wetgeving tot stand
gebracht. Ik heb vanmiddag gecheckt of het klaar was en ik heb er mijn fiat
aan gegeven het in te dienen. Ik veronderstelde niet anders dan dat het ingediend
is.De voorzitter:Met uw bewoordingen nu, is het in ieder geval een feit.De heer Vos (VVD):Een laatste vraag, voorzitter. We spreken over een bijzonder voorrecht,
maar er zijn natuurlijk wel meer bijzondere voorrechten. Als men zijn auto
naar de garage brengt voor een reparatie, krijg je die auto pas terug, als
de reparatie betaald is. Dat vinden we ook redelijk en zo zijn er nog wel
andere voorrechten. Het voorrecht van de schuldeiser ten opzichte van de gemeenschappelijke
huishouding vinden wij te rechtvaardigen.Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Ik heb er niet zo heel veel meer aan toe te voegen. Dat andere
voorrecht dat er is, heeft te maken met ook de zaak zelf. Ik vind nu juist
het onderscheid dat in toenemende mate ontstaat door de wijzigingen in de
wijze van samenleven en de wijze waarop de maatschappij zich ontwikkeld heeft,
zodanig dat er onvoldoende grond is om de bepaling op die manier te handhaven.Voorzitter! Voorafgaande aan de behandeling van een paar specifieke vragen,
wil ik eerst nog even ingaan op het vermoeden van samenwonen. Het zou niet
erg effectief zijn – dit punt is vanavond niet meer aan de orde gekomen –
om de plicht tot samenwoning te vervangen door een vermoeden van samenwoning,
dat alleen werkt in de interne relatie van echtgenoten. In de wet zou dan
komen te staan dat de ene echtgenoot mag vermoeden dat de ander met hem samenwoont.
Dat lijkt mij – ongetwijfeld denkt de Kamer er ook zo over – geen
zinnige bepaling. De commissie rechten en plichten had dan ook iets heel anders
voorgesteld, namelijk het introduceren van een vermoeden van samenwonen dat
ook externe werking zou hebben, dus werking tegenover derden. Dat zou een
naar mijn gevoel veel te verstrekkende wijziging van de nu alleen maar intern
werkende samenwoningsplicht opleveren, met bovendien een niet te overzien
uitwaaierend effect naar andere regelingen. Een dergelijk naar derden werkend
vermoeden betekent, dat de derde, vaak de overheid, in de positie gebracht
wordt, te moeten bewijzen dat de echtgenoten of de geregistreerde partners
niet samenwonen. Het vermoeden zou immers zijn, dat zij samenwonen. Nu stelt
de derde, de overheid, vaak als voorwaarde dat de echtegenoten of de geregistreerde
partners aantonen dat zij samenwonen. Ik meen dat hiermee antwoord is gegeven
op de vraag van de heer Vos of er nog een brief moet komen. Kortom, ik ben
dus niet gecharmeerd van de introductie in een of andere vorm van een vermoeden
van samenwonen.Voorzitter! Gelet op alle argumenten gaat het er uiteindelijk om of de
samenwoningsplicht wel of niet als een wezenlijk kenmerk van het huwelijk
moet worden beschouwd. Ik vind dus dat dit niet het geval moet zijn.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter! Ik heb goed geluisterd naar de staatssecretaris. Het is niet
de bedoeling de discussie over te doen, maar ik probeer wel nieuwe argumenten
te ontdekken. Begrijp ik dat de staatssecretaris nu met meer klem zegt: het
is geen wezenlijk juridisch kenmerk? Hij houdt toch nog wel staande dat een
kenmerkende plicht van echtgenoten jegens elkaar nu verdwijnt? Houdt hij ook
staande dat de plicht tot samenwonen tot nu toe mede betekenis aan het huwelijk
gaf?Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Ik meen dat ik niet veel anders betoog dan wat ik in het wetgevingsoverleg
heb gezegd. Toen hebben wij de vraag behandeld: wat zijn de wezenlijke kenmerken
van het huwelijk die je in de wet zou willen vastleggen? Mijn betoog nu is,
dat het samenwonen geen wezenlijk kenmerk van het huwelijk is en dat het dus
los staat van de vraag of in veel feitelijke situaties inderdaad sprake is
van samenwonen. Ook de ontwikkelingen geven dat aan. Het is namelijk mogelijk
dat partners laten vastleggen om niet samen te wonen. Daarmee wordt in feite
ook al bepaald dat het samenwonen nauwelijks nog een norm is. Dat is voor
mij reden om te zeggen: het is geen wezenlijk kenmerk en het kan uit het wetboek
worden geschrapt.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter! Hebben de staatssecretaris nu werkelijk veel verzoeken uit
de samenleving bereikt om deze plicht af te schaffen? Hebben mensen gezegd:
alstublieft kunt u ons van de samenlevingsplicht bevrijden? Is werkelijk gevraagd
de desbetreffende bepaling uit de wet te schrappen, terwijl dat wel een negatief
signaal heeft?Staatssecretaris Cohen:Dat punt is in het wetgevingsoverleg aan de orde geweest. Tijdens debatten
in vorige regeringsperioden is door de meerderheid van de Kamer gevraagd om
op dit punt met voorstellen te komen. Dat heeft de regering gedaan.Voorzitter! Wat mij betreft is het samenwonen dus geen wezenlijk kenmerk
van het huwelijk. Daarom blijf ik van mening, dat afschaffing
van de samenwoningsplicht van echtgenoten op goede gronden is voorgesteld.
Dat betekent dat ik aanneming van het amendement van de heren Van der Staaij
en Schutte en mevrouw Ross-van Dorp ontraad.De heer Santi heeft gevraagd of de rechterlijke toets bij huwelijkse voorwaarden
bij de tweede tranche aan de orde kan komen. De tweede tranche wordt al ingediend
en daarom lukt het niet meer aan dit verzoek te voldoen. Dat betekent niet
dat, als hierover vragen worden gesteld, er geen reactie zal komen. Dat zal
vanzelfsprekend het geval zijn.De heer Dittrich heeft een vraag gesteld over het gestelde in artikel
81. Hij vroeg of dat artikel niet in het licht van het veranderende karakter
van het huwelijk zou moeten worden aangepast en wel in die zin dat het begrip
"getrouwheid" uit de eerste zin van het artikel wordt geschrapt. In de eerste
zin van dat artikel staat inderdaad, dat echtgenoten elkaar getrouwheid, hulp
en bijstand zijn verschuldigd. Dat is ook de eerste bepaling van de titel
van Boek 1 BW waarmee de rechten en plichten van echtgenoten en geregistreerde
partners worden beschreven. Ik vind die beginselbepaling een goede en mooie
bepaling. Zij is ook niet zonder belang. Zij dient als vangnet voorzover andere
bepalingen, bijvoorbeeld met betrekking tot het voorzien in het levensonderhoud,
geen uitsluitsel bieden. En dan zegt de heer Dittrich, die nu al in de richting
van de microfoon snelt, dat dat allemaal opgelost kan worden met het begrip
"hulp en bijstand" en dat algemeen wordt aangenomen dat het begrip "getrouwheid"
in artikel 81 ziet op seksuele trouw. Inderdaad, overspel is geen specifieke
grond tot echtscheiding meer, maar wij mogen aannemen dat seksuele trouw nog
steeds een belangrijk element van het huwelijk is. Ik zou het daarom betreuren
als dat begrip uit artikel 81 verdween. Dat is de reden dat ik op dit punt
geen voorstel heb ingediend.De heer Dittrich (D66):Toch klopt er iets niet in de redenering van de staatssecretaris. Bij
de samenwoonverplichting wees hij erop dat veel echtgenoten samenwonen. Dat
zijn feiten, maar het is geen norm die de wetgever hoeft op te leggen, aldus
de staatssecretaris. Bij seksuele trouw tijdens het huwelijk kun je zeggen:
veel echtgenoten zijn elkaar seksueel trouw. Dat zijn feiten, maar waarom
moet de wetgever die norm als verplichting voor echtgenoten jegens elkaar
opleggen? Waarom volgt de staatssecretaris hier niet dezelfde redenering?Staatssecretaris Cohen:In het wetgevingsoverleg heb ik al gezegd dat wat mij betreft de trits
getrouwheid, hulp, bijstand een wezenlijk kenmerk van het huwelijk is. Dat
is de reden waarom ik op dit punt geen wijzigingsvoorstel heb ingediend.De voorzitter:Dat debat moeten wij niet overdoen.De heer Dittrich (D66):De staatssecretaris geeft geen antwoord op de vraag.De voorzitter:Daar laten wij het bij. Een voorzitter zegt in zo'n geval altijd dat de
interrumpant over de vraag gaat en de staatssecretaris over het antwoord.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik heb gevraagd of de staatssecretaris de Kamer een brief wil doen toekomen
met zijn technische bezwaren tegen het op geld waarderen van huishoudelijke
arbeid. Het lijkt mij dat hij daartegen geen principiële bezwaren heeft.Staatssecretaris Cohen:In de schriftelijke behandeling van het wetsvoorstel is hierop naar mijn
idee betrekkelijk grondig ingegaan. Als er echt veel meer over te zeggen is,
zal ik dat in de brief doen.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, aanstaande dinsdag te stemmen.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt van 18.35 uur tot 20.05 uur geschorst.Voorzitter: Weisglas 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20002001-2721-2726.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl