Behandeling van: het wetsvoorstel Een afzonderlijke inkomensvoorziening voor kunstenaars (Wet inkomensvoorziening kunstenaars) (25053).
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1997-1998, pag. 531-551

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

02-10-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

nr. 9, pagina 531-551

02-10-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25053Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voorzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het basisonderwijs, de Interimwet op het speciaal onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs, de Wet op het voortgezet onderwijs en de Wet medezeggenschap onderwijs 1992 inzake ouderbijdragen, sponsorgelden en stichtings- en opheffingsnormen (25177).Pagina 576-582
Regeling van werkzaamheden (donderdag 2 oktober 1997)Pagina 551-553
Presentie en opening (donderdag 2 oktober 1997)Pagina 531-531
Behandeling van: het wetsvoorstel Een afzonderlijke inkomensvoorziening voor kunstenaars (Wet inkomensvoorziening kunstenaars) (25053).Pagina 531-551
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 2 oktober 1997)Pagina 625-625
Behandeling van: het wetsvoorstel Regels inzake de verstrekking van subsidies door de Minister van Binnenlandse Zaken (Wet overige BiZa-subsidies) (25299).Pagina 553-555
Behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van het Burgerlijk Wetboek en van enige andere wetten in verband met de regeling van splitsing van rechtspersonen (24702).Pagina 531-531
Behandeling van: het wetsvoorstel Nieuwe regelen ter bescherming van natuur en landschap (Natuurbeschermingswet 19..) (23580).Pagina 582-591
Voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Een afzonderlijke inkomensvoorziening voor kunstenaars (Wet inkomensvoorziening kunstenaars) (25053).Pagina 555-576
Behandeling van: het wetsvoorstel Regels ter bescherming van in het wild levende planten- en diersoorten (Flora- en faunawet) (23147).Pagina 591-625

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 118 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Een
afzonderlijke inkomensvoorziening voor kunstenaars (Wet inkomensvoorziening
kunstenaars) (25053).De algemene beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Mijnheer de voorzitter! De wet die wij vandaag behandelen wordt in de
wandeling de WIK genoemd, de Wet inkomensvoorziening kunstenaars. In feite
heet de wet Een afzonderlijke inkomensvoorziening voor kunstenaars. Ik hecht
eraan dit aan het begin van het debat te zeggen. Met het woord "afzonderlijke"
is namelijk de reden gegeven waarom voor deze doelgroep een aparte regeling
wordt getroffen. Het lijkt wel alsof sommigen dat bij de discussie over dit
wetsvoorstel vergeten. Dat hoeven niet in de eerste plaats de minister en
de staatssecretaris zich aan te trekken. Bij de schriftelijke behandeling
door sommige fracties in deze Kamer lijkt het net alsof zij de titel van het
wetsvoorstel nog niet tot hen door hebben laten doordringen.Voorzitter! Er is alle aanleiding om heel uitvoerig in te gaan op de geschiedenis
van het voorliggende wetsvoorstel. Misschien tot teleurstelling van velen,
en wellicht tot bijzondere voorstelling van uzelf, zal ik dat vandaag niet
doen. De reden daarvoor is dat, omdat het zo lang heeft geduurd, het wetsvoorstel
buiten deze Kamer reeds heel uitvoerig is bediscussieerd. Het mag best eens
gezegd worden dat, alhoewel het hier veel te lang heeft geduurd,
daarmee gewonnen is dat er in het veld uitvoerig over dit wetsvoorstel gediscussieerd
is.Mijn fractie hecht eraan dat in dit wetsvoorstel een afzonderlijke voorziening
getroffen wordt, een inkomensvoorziening voor kunstenaars. Naast het opstellen
van een kunstbeleid, wat wij heel belangrijk vinden, is er jarenlang geen
aanleiding geweest, vond de overheid, om na afschaffing van de BKR een kunstenaarsbeleid
te voeren. De fractie van de Partij van de Arbeid vindt dat er een redengeving
is waarom er ook een kunstenaarsbeleid gevoerd moet worden.Die ligt ten eerste in de veranderingen van de Algemene bijstandswet.
Dat moeten wij bij deze erkennen. Gemeenten die in heel veel gevallen een
keurig gedoogbeleid voerden, konden daar niet meer toe overgaan na invoering
van de nieuwe bijstandswet. Gelukkig heeft de minister van Sociale Zaken een
tussentijdse brief aan de gemeenten gestuurd, waardoor er ondanks invoering
van de NBW toch een gedoogbeleid gevoerd kon worden. Kennelijk is dat met
brede instemming van deze Kamer gebeurd. Niemand heeft er immers ooit tegen
geprotesteerd. Dat betekende dus al een afzonderlijke positie binnen de bijstand.Ten tweede ligt er een reden in de stimulering van individuele kunstenaars,
door hen ook vanuit de overheid te begeleiden tot een goede inkomensvoorziening.
Dit is net zo goed een zelfstandige reden om te komen tot een afzonderlijke
inkomensvoorziening voor kunstenaars dan het feit dat men in de bijstandswet
niet meer wil overgaan tot een doelgroepen- en een gedoogbeleid. Ik hoop dat
van de kant van de minister en de staatssecretaris deze twee redenen gedeeld
worden. Anders is het wel erg mager. Dan had men ook het gewone gedoogbeleid
in de bijstandswet door kunnen laten gaan, hoe ernstig bij sommige fracties
ook aan een gedoogbeleid wordt getwijfeld als het niet om vliegtuigen gaat.Het is een voorliggende voorziening bij de bijstandswet. In feite heeft
het veld zelf vastgesteld dat er een voorliggende voorziening moest komen
en dat een aparte behandeling nodig was. Het feit dat wij tot nu toe –
en ik hoop dat wij daar vandaag verandering in kunnen brengen – niet
tot overeenstemming hebben kunnen komen hoe de invulling van de verschillende
onderdelen van de wet moet zijn, hoeft daar niets aan af te doen. Ik heb namelijk
wel de indruk dat de structuur van de wet en de manier waarop de wet is opgezet,
nog steeds breed gedragen wordt. Ik hoop dat de minister en de staatssecretaris
die indruk delen.Gisterenavond was ik op een bijeenkomst over cultuur, die onder de noemer
"kunstvrijplaats" plaatsvond in perscentrum Nieuwspoort. Een jonge kunstenaar
legde aan de zaal uit dat de beste beleving die hij had van zijn creativiteit
en van het maken van kunst, was dat het op die markt ook verkocht werd en
dat er naast het aanbod, het product, dat hij leverde, ook een vraag was op
het moment dat het product gemaakt was. Ik hoop dat de minister en de staatssecretaris
ook eens willen reageren op het feit dat dit onderwerp vaak wordt afgedaan
alsof kunstenaars het liefst in de bijstand zitten, het liefst een uitkering
hebben en daar de rest van hun leven van willen profiteren en absoluut geen
belangstelling hebben om uit te stromen en zelfstandig in hun inkomen te voorzien.
Mijn indruk is dat juist het tegenovergestelde het geval is en dat er daarom
ook veel minder protest is tegen de knipkaart voor vier jaar dan tegen de
hoogte van de uitkering. Wat men graag wil, is een inkomensondersteuning gedurende
een bepaalde tijd, waardoor men echt zelfstandig in een inkomen kan gaan voorzien.
Het zou natuurlijk van den gekke zijn, als de overheid wel veel investeert
in kunstvakonderwijs en wel investeert in toch niet de goedkoopste opleidingen
en daarna zegt dat men het zelf maar moet regelen. Bijvoorbeeld bij het ministerie
van Economische Zaken zijn er voor bijna alle onderdelen van het bedrijfsleven
startersregelingen, tante Agaath-regelingen, fiscale lastenverlichting en
dergelijke. Het zou te zot voor woorden zijn, als wij nog steeds voor kunstenaars
een uitzondering zouden maken en hen niet individueel zouden steunen.Ik wil namens mijn fractie ook erop wijzen dat kunst leert onderscheid
te maken. Daarom is de verbinding tussen onderwijs en cultuur zo belangrijk.
Het is belangrijk dat de vraag gestimuleerd wordt en dat mensen opgevoed worden
in het beleven van wat anderen in hun creativiteit aanbieden. Al dit soort
dingen is reden voor een afzonderlijke regelgeving. Dat er nog steeds ideologische
voor- en tegenstanders zijn, zullen wij de rest van de dag wel horen. Omdat
het zo'n mooi citaat is en omdat het zo precies aangeeft hoe ook nu nog de
fractie van de PvdA denkt over dit onderwerp, kan ik het niet laten om de
woorden van de minister-president op 9 december 1993 in Leiden aan te halen.
Hij zei toen dat de waarde van kunst een reflectie is op de samenleving. Dat
is misschien wel de allerbelangrijkste reden waarom in een samenleving die
aan democratie hecht, de politiek een aanmoedigingsbeleid voor kunstenaars
moet voeren. Er kan geen betere redengeving zijn dan dit citaat van de huidige
minister-president. En ik hoef het niet eens te vragen, want de huidige minister
van Sociale Zaken en de staatssecretaris van Cultuur zullen het daar vast
mee eens zijn.Ik heb samen met mevrouw Lambrechts van D66 een amendement ingediend om
niet het in het wetsvoorstel gekozen niveau van 60% van de relevante bijstandsuitkering
te kiezen als uitgangspunt voor deze wet, maar om voor 70% te kiezen. Ik hoop
wel dat velen met mij ervan overtuigd kunnen raken dat dit een heel grote
stap is, een uitkering zomaar met 10% verhogen. Denkt de minister van Sociale
Zaken dat dit budgettair neutraal kan? Voor mijn fractie is het namelijk wel
een gegeven dat dit wetsvoorstel budgettair neutraal moet uitwerken. Als ik
naar berekeningen kijk van de Federatie van kunstenaarsverenigingen, in het
bijzonder van de werkgroep Kunstenaar en bijstand – en ik weet zeker
dat de minister en zijn ambtenaren deze stukken ook kennen – blijkt
dat van iedere WIK-uitkering nogal wat geld overblijft als niet de huidige
bijstandsuitkering gegeven zou worden. Mijn vraag aan de minister is dus of
hij denkt dat wij de stap naar 70% kunnen maken binnen het budgettair neutrale
kader van deze wet.De heer Van Dijke (RPF):Als de minister kan aantonen dat het niet budgettair neutraal verloopt,
trekt u het amendement in?Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Dan zal ik dat ernstig overwegen.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):De kunstenaarsverenigingen hebben zelfs uitgerekend dat 75% budgettair
neutraal kan en dat er dan ook nog geld overblijft. Vandaar ook het amendement
van collega Beinema en mijzelf om het percentage op te trekken naar 75. Waarom
gaat u daartoe niet over?Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Omdat je dan volgens de berekeningen die het ministerie van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid heeft gemaakt in de nota naar aanleiding van het eindverslag,
op de grens komt van datgene wat wel of niet budgettair neutraal kan. Na de
eerste vraag die ik op dit punt aan de minister van Sociale Zaken heb gesteld,
stel ik een vervolgvraag aan de staatssecretaris voor Cultuur, namelijk of
hij denkt dat met een verhoging van de uitkering tot 70% het flankerend beleid
in gevaar komt. Wij kunnen niet de uitkering verhogen en vervolgens het flankerend
beleid afschaffen. Dat wil mijn fractie niet. Vandaar dat ik een dubbele vraag
stel. Ik heb het antwoord op die vragen nodig om mijn standpunt verder te
kunnen bepalen.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Aan de ene kant komt er van het kabinet een voorstel voor 60%, want anders
kan het niet budgettair neutraal. Aan de andere kant ligt er een berekening
dat het 75% kan zijn en dat je dan nog 25 mln. overhoudt voor flankerend beleid.
U komt echter uit op 70%. U kiest dus niet de kant van het kabinet, maar ook
niet van de kunstenaarsverenigingen. Hoe verklaart u dat?Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Ik ben kennelijk niet duidelijk genoeg geweest. Ik moet dan even herhalen
wat ik zei, namelijk dat budgettaire neutraliteit voor mijn fractie een randvoorwaarde
is. Er zit verschil tussen de berekeningen van het departement van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid en die van de Federatie van kunstenaarsverenigingen.
Ik spreek daar voorlopig geen recht over. Ik heb een reuzenstap gezet –
althans, dat vind ik zelf – van 60% naar 70%, omdat ik denk dat dit
zelfs binnen de berekeningen van het departement van Sociale Zaken nog budgettair
neutraal kan, zonder dat – de vervolgvraag – het flankerend beleid
van de staatssecretaris voor Cultuur in gevaar komt. Als dit allemaal niet
zo is en als het allemaal veel ruimer is, ontstaat er een nieuwe situatie.
Mevrouw Sipkes zal dus even geduld moeten hebben tot ik het antwoord van de
minister en de staatssecretaris gehad heb.De heer Beinema (CDA):Ik begrijp deze werkwijze niet helemaal. Eigenlijk had op het amendement
dat wij ontvangen hebben, moeten staan: onder voorbehoud. Waarom stelt u deze
vragen nu niet op zichzelf? Dan kunt u aan de hand van de antwoorden bepalen
of u in tweede termijn met een amendement komt.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Dat heb ik overwogen. Maar als ik dat gedaan had, was u naar de interruptiemicrofoon
gegaan en had u gezegd: als mevrouw Van Nieuwenhoven vindt dat het 70% moet
worden, waarom heeft zij dat niet neergelegd in een amendement, zodat de collega's
weten waar zij staat? Ik zie de heer Van Middelkoop nu knikken. Als u, mijnheer
Beinema, die vraag niet gesteld had, had de heer Van Middelkoop het wel gedaan.De heer Beinema (CDA):Als u het gekoppeld had met deze vragen, was de vraag niet gesteld.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Ik weet zeker dat dit in het gebeuren van deze Kamer niet fout is qua
werkwijze. U heb echter gelijk: ik had het ook andersom kunnen doen. Ik dacht
hiermee echter tegemoet te komen aan de behoefte van de collega's om duidelijk
te weten waar de fractie van de Partij van de Arbeid op dit moment staat ten
opzichte van dit wetsvoorstel. Ik hoop dat ik daaraan voldaan heb.Overigens is het niet gebleven bij dit ene amendement over de verhoging
tot 70%, want samen met mevrouw Lambrechts, van D66, heb ik een amendement
ingediend over een bijverdienregeling. Het kabinet verdient er op zichzelf
al complimenten voor dat het van 100% naar 115% gegaan is. Wij denken dat
er binnen de budgettaire neutraliteit naar 125% kan worden gegaan. Ook hierop
hoor ik nog wel het antwoord van de regering, neem ik aan.Ik heb ook graag een reactie op mijn veronderstelling dat het sowieso
mogelijk is dat er een aftrekregeling komt voor werkelijk gemaakte beroepskosten.
Het zou een beetje zot zijn als daarop voor kunstenaars een uitzondering wordt
gemaakt. Als iemand beroepskosten heeft boven een forfaitair bedrag en als
hij dat kan aantonen, dan krijgt hij een fiscale verlichting voor de werkelijk
gemaakte kosten. Dat geldt ook voor Kamerleden. Het zou te zot zijn als kunstenaars
dat niet krijgen. Vandaar dat mevrouw Lambrechts hierover een amendement heeft
ingediend, dat ik graag heb gesteund.We hebben in dit land zeer verstandige belastinginspecteurs. Deze vraag
hoeft namelijk niet alleen te gelden met betrekking tot kunstenaars. De belastinginspecteurs
beoordelen niet alleen de aftrekposten van kunstenaars, maar ook die van anderen.
Zij zouden ook de aftrekposten voor beroepskosten van Kamerleden kunnen beoordelen.
Kamerleden kunnen namelijk andere kosten opvoeren. De inspecteurs zouden ons
kunnen vragen: waarom bent u her en der in het land geweest en hebt u meer
gereisd dan volgens het budget kon? Dit soort vragen moet je dus niet hier
oplossen. Dat moet je overlaten aan de individuele inspecteurs van de belastingen.
Zo hebben wij dat in dit land geregeld. Dus de kunstenaars worden op dezelfde
manier beoordeeld.De heer Van Dijke (RPF):Waarbij natuurlijk wel opgeworpen kan worden dat als men uitgaat van wat
redelijk is, alles wel erg vluchtig wordt.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Het probleem zal ook wel te maken hebben met het feit dat wij ideologisch
erg van mening verschillen over de manier waarop je de waarde van kunst wel
of niet kunt meten. Als u de waarde van kunst praktisch en concreet wilt meten,
komt u inderdaad in de problemen en dan levert het standpunt dat ik hier verkondig
voor u ook problemen op. Ik zeg nou juist, dat deze waarde niet praktisch
en concreet te meten is en dat creativiteit ter beoordeling van de individuele
kunstenaar is. Echter, als de overheid zich met zijn werk bemoeit
door een werkelijke aftrekregeling voor beroepskosten te maken, geldt voor
de kunstenaar hetzelfde als wat voor alle andere beroepsbeoefenaren geldt,
namelijk dat de juistheid van de aftrekposten ter beoordeling van de individuele
inspecteur is. Hij behoort een weging te doen, maar niet wij.De heer Van Dijke (RPF):Voorzitter! Ik wil hier wel de suggestie van mij werpen dat er voor mij
niet meer zou bestaan dan datgene wat je kunt tellen, meten en wegen.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Zo erg heb ik het niet bedoeld.De heer Van Dijke (RPF):Maar dat zei u ongeveer.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Dan neem ik die woorden terug.De heer Van Dijke (RPF):Voorzitter! Ik wil toch een weg zoeken die zich bevindt tussen het vluchtige
en ongrijpbare en het tellen, meten en wegen. Die weg leidt naar een forfaitair
bedrag.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Maar wat u vluchtig en ongrijpbaar noemt, noem ik creativiteit ter beoordeling
van de individuele kunstenaars die een product maken. Daar doet zich dus een
probleem voor en dat betreft de waardering die je hebt voor datgene wat werkelijk
gemaakt wordt. Dit gaat echter voorbij aan uw vraag. Mensen zouden in gelijke
omstandigheden gelijk behandeld moeten worden, ook door de fiscus. Het gaat
dus niet aan, voor kunstenaars niet een werkelijke aftrekregeling voor beroepskosten
te maken en voor alle andere beroepen wel. Daarover maakte ik een opmerking
en dit is het punt dat onze aandacht heeft. Zo wil ik er ook over blijven
denken. Mevrouw Lambrechts heeft het amendement als eerste ondertekend, dat
ik samen met haar heb ingediend.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Voorzitter! Ik ben het helemaal met mevrouw Van Nieuwenhoven eens. Kan
zij mij nog uitleggen wat het verschil is tussen het amendement van mevrouw
Lambrechts en haar en het amendement dat ik mede namens collega Beinema heb
ingediend?Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Dat kan ik niet en dat heb ik u een minuut voor aanvang van het debat
ook al gezegd. Ik vrees dat het verschil van mening te maken heeft met het
feit dat er al heel lang over dit wetsvoorstel gesproken wordt. Het amendement
van de heer Beinema is al ver voor de zomer ingediend. Mevrouw Lambrechts
en ik zullen dat amendement echter nog bekijken. Als blijkt dat u als eerste
met dit wijzigingsvoorstel bent gekomen en dit amendement precies aangeeft
wat wij beogen, is er van mijn kant in ieder geval geen enkel bezwaar om ons
amendement in te trekken en mij gezellig bij u aan te sluiten. Weest u daarvan
overtuigd.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Dan is dit duidelijk. Het verbaasde mij dat er twee amendementen waren.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Bij dezen is nog eens vastgesteld hoe het zit.Voorzitter! Ik heb nog een vierde amendement samen met mevrouw Lambrechts
ingediend. Met dat amendement wordt voorgesteld te komen tot een glijdende
schaal of een verzachting voor kunstenaars die op dit moment in de bijstand
zitten. Die zouden op het 70%-tarief uitkomen op het moment waarop zij zouden
kiezen voor een WIK-uitkering. Wij stellen voor, deze kunstenaars het eerste
jaar een 80%-uitkering te geven. Echter, ook daarbij geldt de vraag: is dit
mogelijk met inachtneming van de budgettaire neutraliteit en zonder dat het
flankerend beleid in gevaar komt?De heer Van Hoof (VVD):Voorzitter! Mevrouw Van Nieuwenhoven spreekt over verhoging van de vrijlating,
dus over verhoging van de uitkering, als mede over een fasering bij de uitkering.
Heeft zij enig idee hoeveel dat extra kost en, zo ja, kan zij aangeven hoe
verschrikkelijk verkeerd de sommetjes van de minister zijn? Er zou dan namelijk
sprake moeten zijn van een fors gat.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Daar hebt u gelijk in, maar hierbij wreekt zich dat tussen de berekening
van de Federatie van kunstenaarsverenigingen en die van het departement van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid werkelijk een enorm gat zit. Per individuele
uitkering loopt dat in de vele duizenden guldens. Als dat echt waar is, is
er met inachtneming van de budgettaire neutraliteit genoeg ruimte om de regeling
zo te veranderen dat zij ook in mijn ogen verbeterd wordt. Van die mogelijkheid
zou mijn fractie heel graag gebruik maken. Ik heb er ook nooit een misverstand
over laten bestaan dat dit ons doel was. We hebben alleen de afspraak gemaakt,
dat de verandering aangebracht moet worden met inachtneming van de budgettaire
neutraliteit. Voor die verandering heb ik echter de minister en de staatssecretaris
nodig. Ik zeg nogmaals voor alle duidelijkheid: met inachtneming van de budgettaire
neutraliteit moet ook het flankerend beleid zijn vorm kunnen krijgen. Als
dat niet mogelijk is, schieten wij niets op met dit soort regelingen.Voorzitter! Men mag gedurende tien jaar gebruikmaken van de vierjarige
knipkaart. Samen met het CDA hebben wij daarover in de schriftelijke behandeling
vragen gesteld. Het leek erop dat de periode van tien jaar gekozen was, omdat
in de bijstand geldt dat dossiers tien jaar bewaard moeten blijven. De minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft gezegd dat dat niet de redengeving
is. De argumentatie vind ik op dit punt niet zo duidelijk. Is het werkelijk
nodig om die termijn van tien jaar te hanteren? Immers, er is toch al een
beperking met de vierjarige knipkaart. Een termijn van tien jaar lijkt mij
nogal arbitrair. Ieder die betrokken is bij de structuur van het wetsvoorstel,
gaat volgens de artikelen in de wet aan eigen dossiervorming doen.Er is 10 mln. beschikbaar voor flankerend beleid in het eerste jaar. In
de beantwoording, maar ook in de memorie van toelichting wordt vrij gemakkelijk
heen gelopen over het feit dat die 10 mln. voor het eerste jaar beschikbaar
is. Als er veel instromers zijn, zou het heel gemakkelijk zijn om het flankerend
beleid uit te breiden. Ik ben daar blij mee, maar ik vraag mij wel af waar
het geld vandaan moet komen. Is het inderdaad waar dat er nogal wat ruimte
zit binnen de budgettaire neutraliteit van het departement van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid? Kon daarom zo gemakkelijk worden gezegd
dat er bij veel instromers meer ruimte voor het flankerend beleid komt? Is
dat niet een bevestiging van de ruimte die de Federatie van kunstenaarsverenigingen
ziet tussen haar voorstellen en die van het departement.De heer Van Dijke (RPF):Zou u ertegen zijn dat het flankerend beleid betaald wordt uit de pot
van minister Melkert?Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Nee, daar ben ik helemaal niet op tegen.De heer Van Dijke (RPF):Maar dat is toch merkwaardig?Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Waarom?De heer Van Dijke (RPF):Sociale zaken en het kunstbeleid worden dan door elkaar gehusseld.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Het is een voorziening in de bijstand. Vroeger kon in de bijstand een
doelgroepenbeleid worden gevoerd. Met de nieuwe ABW kan dat niet meer. Het
is aan deze minister en staatssecretaris, samen met het kabinet, te danken
dat er toch een afzonderlijke voorziening in de bijstand komt voor kunstenaars.
Ik denk dat de heer Van Dijke het op dit punt niet met mij eens is.Voorzitter! De VNG denkt dat het budget onvoldoende is voor een actief
stimuleringsbeleid. Wat is de reactie van de staatssecretaris? In vrij recente
brieven wijst de VNG erop dat mensen met een WIK-uitkering door de omschrijving
van de groep waarvan zij deel uitmaken geen gebruik kunnen maken van WIW-plaatsen.
Thans worden soms WSF-gelden gebruikt voor de doelgroep van kunstenaars binnen
de bijstand. Dat kan straks ook niet meer vanwege die omschrijving van de
groep. Het kan niet de bedoeling zijn dat dat brede pakket aan activering
en stimulering niet in stand blijft. Ik vraag de bewindslieden om daarop te
letten. Dat zelfde geldt voor het scholingsinstrumentarium van de arbeidsvoorziening.
Kloppen de veronderstellingen van de VNG?Er komt na drie jaar een evaluatie. Mede op verzoek van de Kamer zal daarin
ook het element van de uitvoering worden bezien. De bestuurlijke verantwoordelijkheid
voor het geheel van de regeling moet mijns inziens ook meegenomen worden.
Het heeft eerder in de stukken gestaan, maar ik hoor het vandaag graag uitdrukkelijk.
Het is voor mijn fractie geen wet van Meden en Perzen dat dit tot in lengte
van dagen een afzonderlijke inkomensvoorziening bij het ministerie van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid is. Wij vinden dat je naast kunstbeleid ook kunstenaarsbeleid
moet voeren. Er kan in de toekomst ook gekozen worden voor onderbrenging bij
het departement van Cultuur, zoals ik het voor de gelegenheid maar even noem.De adviserende instelling kan in feite een beroepserkenning afgeven. In
de nota naar aanleiding van het verslag meen ik te lezen dat de instelling
ook een feitelijke beroepserkenning voor toetreding tot de WIK kan afgeven
zonder dat betrokkene gediplomeerd is. Ik hoor vandaag graag of ik dat inderdaad
juist gelezen heb, want hier is sprake van iets verhullend taalgebruik.Ik ben blij met het feit dat het wetsvoorstel is gewijzigd ten aanzien
van verblijf in het buitenland in relatie tot beroep of studie. De docentendiploma's
zouden nog wel een probleem kunnen zijn. Vooral musici en dansers hebben daar
last van, omdat bij hen moeilijk is aan te geven wat het belangrijkste element
is. Daarop wordt in de nota naar aanleiding van het verslag teruggekomen.
Ik begrijp dan dat ook hierbij de adviserende instelling een rol kan spelen
en dat meer geoordeeld moet worden op basis van wat mensen werkelijk doen
dan op basis van het diploma. Als ik dat goed gelezen heb, ben ik daar tevreden
over.Mijn laatste vraag is of de minister en staatssecretaris werkelijk denken
dat de invoeringsdatum van 1 januari 1998 nog haalbaar is.De heer Van Dijke (RPF):Voorzitter! Een cultuur zonder kunst slaapt in. Deze fraaie uitspraak
is te lezen in de memorie van toelichting bij het voorliggende wetsvoorstel.
Volgens mij is daar geen speld tussen te krijgen.Dat kunst geld kost, is duidelijk. In lang vervlogen tijden werd kunst
gefinancierd door de particuliere sector, met name door rijke geldschieters.
Zij konden het zich permitteren om een weergaloze prestatie als De Nachtwacht
met kritiek te overladen. Dat de schepper van dit doek in armoede stierf,
was hun zorg niet. En dan heb ik het nog niet eens over de talloze kunstenaren
die zo weinig opdrachten hadden dat zij voor hun levensonderhoud ander werk
moesten zoeken. Het is duidelijk dat mensen die de weg van de minste weerstand
kozen, geen kunstenaar werden. Wat dat betreft, is er weinig nieuws onder
de zon. Ook heden ten dage valt het niet mee om als kunstenaar financieel
het hoofd boven water te houden. De Elly Amelings en Karel Appels zijn de
uitzonderingen die de regel bevestigen.Nu heeft de overheid in de loop van de jaren de positie van geldschieter
gedeeltelijk overgenomen, niet omdat, zoals vroeger het geval was, kunst als
een soort algemeen erkend ambacht werd gezien maar meer omdat men wilde voorkomen
dat de cultuur zonder tegendraadse kunst zou inslapen. Kunstsubsidies zijn
dus een soort koffie voor de samenleving. De BKR is de duidelijkste exponent
van dit denken. Toen de BKR in 1987 werd afgeschaft, luidde dat niet een periode
in waarin de overheid haar handen van de kunst aftrok. Nog altijd is de opvatting,
dat de overheid de scheppers van kunst in financieel opzicht de helpende hand
moet bieden, wijdverbreid. Het resultaat van jarenlang soebatten over de manier
waarop dat zou moeten, is in de BIK neergeslagen. Wij hebben nu eindelijk
een wettelijke opvolger van de BKR.Wat mij opvalt in de discussie over de wijze waarop een inkomensvoorziening
voor kunstenaars gestalte moet krijgen, is dat niet of nauwelijks wordt stilgestaan
bij de fundamentele vraag of de overheid hier überhaupt wel een speciale
verantwoordelijkheid heeft. Dat is misschien een symptoom van het feit dat
de kerntakendiscussie toch niet echt meer leeft. Alleen de drie kleine christelijke
fracties hebben hierover in het voortraject vragen gesteld. De minister en
de staatssecretaris zullen zich mijn kritische opstelling in het algemeen
overleg van twee jaar geleden nog wel herinneren.Ik stel het op prijs dat zij in de schriftelijke gedachtewisseling een
poging hebben ondernomen om ons ervan te overtuigen dat een
aparte wettelijke inkomensvoorziening wel degelijk recht van bestaan heeft.
Wat mij betreft, is die poging niet helemaal geslaagd. Ik ben met de Raad
van State allerminst overtuigd van de noodzaak en de wenselijkheid van een
aparte inkomensvoorziening voor kunstenaars. De onderbouwing in de memorie
van toelichting is ronduit mager. In de nota naar aanleiding van het verslag
wordt diezelfde motivatie in een korte alinea nog eens overgedaan. Kunstenaars
hebben in vergelijking met andere beroepen meer tijd nodig om een plek op
de arbeidsmarkt te vinden. Daarnaast gaat het om inkomenslozen die wel degelijk
werkzaam zijn. Met andere woorden: er is in de bijstand geen enkele andere
beroepsgroep aan te wijzen die in dezelfde positie verkeert.Ik vraag mij af of dit wel zo gesteld kan worden. Er zijn kunstenaars
die wel zelf een inkomen verwerven, en er zijn er ook die daar niet in slagen.
Het zijn echter niet alleen kunstenaars die moeite hebben met het veroveren
van een plaats op de arbeidsmarkt; dat geldt ook voor andere beroepsgroepen.
Het is toch niet te verkopen dat een beginnend arts, een hovenier of een leraar
lichamelijk onderwijs, als die nog geen praktijk heeft dan wel nog geen baan
heeft gevonden, wel op zoek moet naar ander werk, terwijl de kunstenaar die
over onvoldoende inkomen beschikt, vier jaar lang in staat wordt gesteld om
zijn eigen vak uit te oefenen? Deze vraag geldt wellicht nog sterker, waar
het gaat om de partners van de verschillende beroepsgroepen. Alleen de partner
van de kunstenaar wordt vrijgesteld van de sollicitatieplicht. Ik vind dat,
eerlijk gezegd, niet te verkopen aan de alleenstaande bijstandsgerechtigde
ouder met minderjarige kinderen die wel verplicht wordt om te gaan solliciteren.Ik weet dat het een stokpaardje van mij is, maar ik ben ervan overtuigd
dat de minister dit ondanks al zijn retorische kwaliteiten niet echt kan uitleggen.
Ik heb overwogen om op dit punt een amendement in te dienen met als doel om
de partner van de kunstenaar wel een sollicitatieplicht te geven. Ik zie daar
echter vanaf, omdat ik het denkbaar acht dat deze partner juist in verband
met de zorgtaken node gemist kan worden, als de kunstenaar in een wat verder
gelegen atelier probeert zijn vak uit te oefenen. Toch hinkt het wetsvoorstel
hier op twee gedachten. Als de partner van de kunstenaar namelijk een inkomen
heeft, wordt dat in mindering gebracht op de WIK-uitkering.Voorzitter! Als het kabinet vasthoudt aan de redenering dat de WIK noodzakelijk
is, omdat kunstenaars moeite hebben met het veroveren van een plaats op de
arbeidsmarkt, zou de reikwijdte van de WIK mijns inziens logischerwijze beperkt
moeten blijven tot de startende kunstenaars. Van althans een deel van deze
categorie kan gezegd worden dat zij moeite heeft met het veroveren van een
plaats op de arbeidsmarkt. Hoeveel tijd wil de overheid die kunstenaars echter
geven om zo'n positie te veroveren? Hun collega's die al in de bijstand zitten
en die daartoe blijkbaar al enige tijd in de gelegenheid zijn gesteld, krijgen
net als de huidige kunstenaars die geen beroep doen op de bijstand, WIK-rechten.
Zou het niet consequenter zijn om, als dan toch voor het instrument van de
WIK wordt gekozen, de reikwijdte daarvan te beperken tot startende kunstenaars?
Onze terughoudendheid wordt mede ingegeven door het feit dat er geen enkel
land in de wereld is waar een aparte regeling als de WIK tot gelding is gebracht.
Het combineren van werk en kunstenaarschap schijnt in het buitenland de gangbare
situatie te zijn. Hoe beoordeelt het kabinet dit? Wij gaan er, zo wil ik enigszins
gechargeerd vragen, toch niet vanuit dat alleen in Nederland in de 21ste eeuw
nog kunst geproduceerd zal worden.De RPF-fractie blijft dus grote moeite houden met een aparte inkomensvoorziening
voor kunstenaars. Nu er een concreet voorstel op tafel ligt, wil ik daar uiteraard
wel op ingaan en eventuele alternatieven onder de aandacht brengen. Divosa
heeft als alternatief voor de WIK het bijstandsbesluit zelfstandigen voorgesteld.
De voordelen daarvan zijn evident. De kunstenaar kan zich echt volledig met
het vervaardigen van kunst bezighouden en er wordt beter aangesloten bij de
bestaande wetssystematiek. De regering wijst dit af, omdat in het kader van
het BBZ alleen tot hulpverlening wordt overgegaan als vaststaat dat de aanvraag
betrekking heeft op een in principe levensvatbaar bedrijf. Bovendien zouden
er relatief weinig kunstenaars kiezen voor een zelfstandig beroep. Ik ben
nog niet overtuigd door deze argumentatie. Gaat de regering niet te veel uit
van het bestaande BBZ, terwijl in het voorstel van Divosa wordt uitgegaan
van een aanpassing van de regeling? Ik heb niet gemerkt dat het kabinet daar
rekening mee houdt. Ik krijg dus graag een wat explicietere reactie op de
brief van Divosa van 21 januari.Overigens vraag ik mij af of de ABW zelf helemaal geen mogelijkheden biedt
om kunstenaars tegemoet te komen. Ik vraag de minister van Sociale Zaken dan
ook welke mogelijkheden gemeenten hebben om bij wijze van experiment kunstenaars
voor een bepaalde periode van hun sollicitatieplicht te ontheffen. Zij zouden
zich dan, met behoud van uitkering, kunnen toeleggen op hun vak. Hoe zou dit
passen bij de huidige experimenten met de bijstand?Ik kom op de WIK zelf. Ik heb sterk de indruk dat eigenlijk niemand echt
blij is met de WIK. Ik vraag mij zelfs af of de wet in deze vorm op een meerderheid
in de Kamer kan rekenen. Zeker degenen die er gebruik van zouden kunnen maken,
zijn niet enthousiast. Het voorstel wijkt dan ook nogal af van het oorspronkelijke
voorstel uit de kunstsector zelf voor een uitkering van 75% van de relevante
bijstandsnorm en een bijverdienmogelijkheid tot 150%. Ik heb een paar vragen
over de hoogte van de uitkering en de bijverdienmogelijkheid. Welke inhoudelijke
bezwaren zijn er nu precies tegen een WIK-uitkering op het niveau van 75%?
Vindt het kabinet het amendement van de collega's Beinema en Sipkes en een
dergelijk voorstel van andere collega's onaanvaardbaar? Wordt een verhoging
van de bijverdiennorm naar bijvoorbeeld 125% alleen afgewezen op grond van
budgettaire overwegingen? Wat vindt de regering in dit verband van de opmerkingen
van de werkgroep Kunstenaar in de bijstand, dat de berekening van de regering
niet budgettair neutraal is, maar zelfs tot een nogal forse bezuiniging leidt?
De kosten van de uitvoering van de WIK zouden worden gemaximaliseerd en de
besparing op de vrijgevallen bijstandsuitkering geminimaliseerd.Het bijverdienen slaat ook op inkomsten uit andere activiteiten. Dit heeft
als nadeel dat de kunstenaar zich in die tijd niet kan bezighouden met
kunst, terwijl hij nu juist in de WIK zit omdat hij kunstenaar is en zich
op geen andere manier een inkomen moet verwerven. Wordt hiermee bovendien
niet uitgelokt dat een kunstenaar, die de beroepstoets heeft doorstaan, haastig
enkele schilderijen in elkaar fröbelt en vervolgens gaat bijverdienen
met andere werkzaamheden? Zo kan hij op die 115% van de bijstandsnorm uitkomen
grotendeels op kosten van de samenleving. Met andere woorden: is deze wet
niet fraudegevoelig?Dat brengt mij bij de beroepsmatigheidstoets. In de toekomst moet blijken
wie zichzelf kunstenaar mag noemen en een beroep op de WIK mag doen. De toetsing
moet plaatsvinden door een onafhankelijke stichting. Voor de feitelijke uitvoering
daarvan zal het Voorzieningsfonds voor kunstenaars – de VVK –
verantwoordelijk zijn. Mij is nog niet duidelijk hoe onafhankelijk die club
nu is. Kan daarover iets meer worden meegedeeld? Ik kan mij sowieso niet voorstellen
dat objectief is vast te stellen wie wel of niet voor de WIK in aanmerking
moet komen. Iemand als Vincent van Gogh zou door de VVK hoogstwaarschijnlijk
zijn doorgestuurd naar de psychiater. De beoordeling terzake kan niet anders
dan arbitrair zijn. Wat mij betreft is het een belangrijk bezwaar tegen de
systematiek van de WIK, temeer omdat ik geen enkel redelijk alternatief zou
weten te bedenken. Elke beoordeling is arbitrair.Staatssecretaris Nuis:Ik hoop dat de heer Van Dijke zich realiseert dat dit een fundamentele
kritiek is op het gehele cultuurbeleid? Dat is namelijk altijd gebaseerd geweest
op die menselijk gebrekkige beoordeling door mensen die geacht worden er verstand
van te hebben.De heer Van Dijke (RPF):Ik heb gezegd dat ik geen redelijk alternatief kan bedenken en dat ik
het vreemd vind, omdat er altijd bezwaren kleven aan die systematiek, dat
dit de grond wordt voor een aparte regeling voor kunstenaars. Ik zal niet
treden in de beoordeling van de kunst, maar ik wijs het af dat deze systematiek
ook wordt gebruikt voor het realiseren van een aparte inkomensregeling. Overigens
betwijfel ik het sterk of het college van B en W werkelijk in staat moet worden
geacht om een marginale toets te voeren op de beroepstoets.Dan kom ik bij de beroepskosten. Met name beeldende kunstenaars zullen
nogal eens hogere beroepskosten moeten maken dan het in de wet gekozen maximum.
Deze categorie zal een forse omzet moeten maken om het bestaansminimum te
halen. Divosa rekent voor dat een beeldend kunstenaar met een gezin in de
WIK een omzet moet hebben van minimaal ƒ 1800 om aan een bestaansminimum
te komen. Klopt het overigens dat een groot deel van de beroepskosten bestaat
uit vaste lasten, zoals atelierhuur? Als de maximale forfaitaire bedragen
niet worden losgelaten, zoals inmiddels ook in een amendement wordt voorgesteld,
zullen wellicht weinig beeldende kunstenaars een beroep op de WIK kunnen doen.
Deelt de regering die opvatting? Ik ben overigens benieuwd naar de kabinetsreactie
op het amendement van de collega's Lambrechts en Van Nieuwenhoven op dit punt
en ik vraag mij af welke kosten aan deze kwestie verbonden zijn.Het vreemde van de WIK-structuur is dat eenoudergezinnen en gewone gezinnen
er financieel slechter afkomen dan alleenstaanden. Mijn fractie wijst dit
af. Waarom wordt niet met nominale toeslagen gewerkt, zoals in de ABW ook
gebeurt. Wij steunen het amendement op dit onderdeel van harte.Over één van de drie doelgroepen van de wet heb ik nog een
vraag. Dat betreft de groep die zich één jaar na de inwerkingtreding
van de wet alsnog aanmeldt. Men moet dan kunnen aantonen dat men zich in de
achterliggende periode heeft beziggehouden met het verwerven van inkomsten
uit kunstbeoefening. Ik denk dat dit niet te bewijzen is. Aansluitend vraag
ik mij af wat er zal gebeuren als het aantal rechthebbenden veel groter zal
zijn dan de verwachte 6000. Overweegt de regering dan strengere toegangseisen
te formuleren?Tot slot nog een vraag over de uitvoerende gemeenten. Ik heb begrepen
dat op grond van artikel 19, vijfde lid, 39 gemeenten zullen worden aangewezen
om de WIK uit te voeren. Als ik het goed heb, zijn er zelfs gemeenten die
tevergeefs hebben gevraagd om die uitvoering ter hand te mogen nemen, Nijmegen
bijvoorbeeld. Kan de minister het beleid terzake nader onderbouwen? Mij is
nog niet duidelijk waarom niet in principe alle gemeenten in de gelegenheid
worden gesteld om de WIK uit te voeren. Ik heb momenteel nog sterk de neiging
om het vijfde lid van artikel 19 uit de wet te amenderen. Wij zullen het antwoord
van de regering afwachten om te bezien of wij daartoe ook daadwerkelijk zullen
overgaan.Mevrouw Lambrechts (D66):Mijnheer de voorzitter! Wij hebben vandaag een debat over een inkomensvoorziening
voor kunstenaars, een beroepsgroep die weliswaar zeer hard werkt en dus zeker
niet werkloosheid is, maar die tegelijkertijd niet in staat is, zeker in het
begin niet, om zich een dusdanig inkomen te verwerven dat men ook daadwerkelijk
op eigen benen kan staan. Een enquête van de Stichting voor economisch
onderzoek van de universiteit van Amsterdam bevestigt dat nog eens nadrukkelijk.
Uit die cijfers blijkt ook dat een WIK-achtige regeling wel degelijk soelaas
kan bieden voor een grote groep kunstenaars.Voorzitter! Het feit dat ik hier sta als woordvoerder cultuur en niet
onze woordvoerder voor sociale zaken geeft aan waar voor ons het zwaartepunt
ligt als wij het hebben over een aparte inkomensvoorziening voor kunstenaars.
Dat zwaartepunt ligt voor D66 in de erkenning dat het gaat om een beroepsgroep
die op een aantal punten toch echt een onvergelijkbare positie inneemt in
onze samenleving. Wij weten allemaal dat wie verzekerd wil zijn van een vast
inkomen op een behoorlijk hoog niveau, beter geen kunstenaar kan worden. De
toekomstige kunstenaar weet dat zelf ook. Desalniettemin wordt hij kunstenaar,
veelal omdat hij of zij nu eenmaal kunstenaar is en dus niet anders kan. Gelukkig
maar, want wij moeten er immers niet aan denken dat er geen kunstenaars meer
zouden zijn die voor weinig geld mooie dingen willen maken: geen theater,
geen film, geen boeken, geen beelden, geen schilderijen. Dat niets daarvan
vanzelf tot stand komt, maar dat er een kunstenaar nodig is om het te maken,
vergeten wij maar al te gemakkelijk. Oscar Wilde, de meester van de paradox,
in wiens tijd werken met behoud van uitkering helemaal nog niet bestond, verwoordt die situatie nog het meest treffend: art is the only serious
thing in the world and the artist is the only person who's never taken serious.
Vandaag komt daar dus verandering in.Wij mogen niet vergeten dat het afgelopen jaar een groot deel van de kunstproducties
in Nederland tot stand is gekomen dankzij het werken met behoud van uitkering.
Datzelfde kan van geen enkele andere bloeiende en nog steeds groeiende tak
van industrie in Nederland worden gezegd. Ik wil daar nog een sprekend voorbeeld
van geven. Voordat ik als Kamerlid aantrad, heb ik zeven jaar als statenlid
in de provincie Noord-Brabant gefunctioneerd. Ik heb in die jaren vele halfjaarlijkse
verdeelprogramma's de revue zien passeren waarin talloze kunstactiviteiten
zijn gesubsidieerd, maar nooit het salaris van de kunstenaar. Ik ken geen
andere beroepsgroep waarvoor hetzelfde geldt. Die bijzondere omstandigheden
kleven dus aan het beroep van kunstenaar en rechtvaardigen wel degelijk een
aparte, op die beroepsgroep toegesneden regeling. De noodzaak om tot zo'n
aparte regeling te komen, wordt nog eens onderstreept door de omstandigheid
dat de Algemene bijstandswet behoorlijk is aangescherpt, waardoor kunstenaars
zich, net zoals alle anderen, na een halfjaar zullen moeten laten bijscholen.
Weliswaar is dat in afwachting van de WIK nog niet geëffectueerd, maar
dat gaat wel gebeuren.Voorzitter! Ik geef toe, er is meer wat een rol speelt als je het over
een aparte regeling voor één beroepsgroep hebt. Hoever wil je
daarin gaan? Dat is het vraagstuk van de rechtsgelijkheid. Vandaag is naar
onze mening een verdedigbare uitkomst aan de orde van de weging van die twee
elementen. Dat neemt niet weg dat voor afzonderlijke partijen het ene element
wat zwaarder kan wegen dan het andere. In ons geval ligt het accent uitdrukkelijk
op die uitzonderlijke positie van de kunstenaar in de samenleving.Voorzitter! Op een zestal punten ga ik nader in, opdat deze WIK niet alleen
een papieren alternatief wordt, maar ook een aantrekkelijk alternatief. Laat
ik de koe maar meteen bij de horens vatten. Ik sprak zo-even over een verdedigbaar
voorstel, omdat het hier geen wet van Meden en Perzen betreft. Het gaat om
een alternatief. Men hoeft er niet aan deel te nemen. Het is verdedigbaar
omdat men gedurende de WIK-periode niet sollicitatieplichtig is en ook omdat
men nu gelukkig iets mag bijverdienen boven de bijstandsnorm. Tegelijkertijd
is ook de kwalificatie "mager" van toepassing. Men krijgt straks 60% van de
landelijke bijstandsnorm, en dat is geen vetpot. Het is sober, zeer sober
zelfs. Het is zodanig sober dat het inderdaad wel zal prikkelen tot bijverdienen,
daar ben ik helemaal niet bang voor. Ik ben er echter wel bang voor dat het
zo sober is dat het tegelijkertijd een belemmering vormt om ook daadwerkelijk
van de WIK gebruik te maken. Dat zou jammer zijn en dan is alle moeite voor
niets geweest.Tot voor kort leek het erop dat de hoogte van de uitkering gewoon niet
meer kon zijn dan 60% omdat het nu eenmaal budgettair neutraal geregeld moest
worden. Wij hebben ons vanaf het begin achter het uitgangspunt van een budgettair-neutrale
regeling gesteld. De vraag is nu alleen of er binnen het criterium van budgettair
neutraal toch niet iets extra's mogelijk is. Inmiddels hebben wij namelijk
een aantal alternatieve berekeningen voorgeschoteld gekregen, overigens uit
zeer verschillende kringen, die toch aardig overtuigend in beeld brengen dat
er wel degelijk een berekening te maken zou zijn die ruimte zou geven voor
het ophogen van die uitkering. Ik begrijp heel goed dat de minister in eerste
instantie aan de veilige kant is gaan zitten en dat respecteer ik. Toch leg
ik hem de volgende vraag voor. Als wij nu eens iets minder veiligheidsmarges
inbouwen, maar desalniettemin uitgaan van het principe "budgettair neutraal",
is dan niet een rekensom te maken waarbij 60% wordt opgehoogd tot 70%?Ik wil daar iets verder in gaan dan mevrouw Van Nieuwenhoven, in die zin
dat ik mij zou kunnen voorstellen dat hiervoor zelfs een voorlopige hypotheek
op het flankerend beleid wordt genomen. Ik zeg dit niet omdat dat flankerend
beleid niet belangrijk is, maar omdat dit beleid alleen tot zijn recht kan
komen als voldoende kunstenaars van die regeling gebruikmaken; de kunstenaars
zelf moeten de voeding leveren voor dat flankerend beleid. Volgens de rekensom
die ons is voorgelegd, gaat het kabinet ervan uit dat er landelijk ongeveer
14.000 kunstenaars een beroep doen op de bijstand en dat daarvan 5700 van
de WIK gebruik zullen maken. Dat betekent dat er toch altijd nog 8300 in de
bijstand zullen blijven, waarvan het natuurlijk nog maar de vraag is of die
na een halfjaar allemaal zo gemakkelijk aan ander werk te helpen zijn. Als
het aantal van 8300 fors zou kunnen verlagen door de uitkering met 10% te
verhogen – ik realiseer mij dat dit nogal wat is – dan worden
de extra kosten ook weer terugverdiend. Ik leg dit graag aan de rekenaars
van de minister voor. Het is duidelijk dat de regeling hiermee ook voor gezinnen
een stuk aantrekkelijker wordt gemaakt.Collega Van Nieuwenhoven en ik hebben terzake een amendement ingediend.De heer Van Hoof (VVD):Mevrouw Lambrechts zegt dat de uitkering omhoog moet omdat men dan meer
gebruik gaat maken van flankerend beleid. Het verhogen van de uitkering moet
dan gebeuren door het nemen van een hypotheek op het flankerend beleid, met
andere woorden: door daar minder geld voor beschikbaar te stellen. Maar het
is het een of het ander; volgens mij slaat mevrouw Lambrechts nu twee gaten.Mevrouw Lambrechts (D66):De redenering is anders: ook het flankerend beleid moet uit het totaal
van het budget gefinancierd worden. Als straks ontzettend weinig kunstenaars
van de WIK gebruik zouden maken, is ook het budget voor het flankerend beleid
heel erg laag. Als het aantal dat er gebruik van maakt met duizenden kan worden
opgehoogd door de regeling iets aantrekkelijker te maken, zal het budget voor
flankerend beleid, zelfs als daarvoor in het eerste jaar iets minder middelen
beschikbaar zijn, ook zichzelf weer voeden.De heer Van Hoof (VVD):Het is mij nog steeds niet helder hoe het mogelijk is dat iets minder
kost wanneer er meer gebruik van wordt gemaakt.Mevrouw Lambrechts (D66):Als een bepaald bedrag, bijvoorbeeld ƒ 2, aan iets wordt afgedragen
door tien mensen, dan heb je ƒ 20. Maar als 30 mensen ƒ 1 afdragen,
heb je ƒ 30. Dus door te proberen meer mensen over te halen om van
de WIK gebruik te maken, kan ook het volume voor het flankerend
beleid groeien. Ik sprak over een voorlopige hypotheek omdat de kans bestaat
dat er in het eerste jaar niet zo ruim gebruikgemaakt zal worden van het flankerend
beleid. Daarom zou ik het zelfs acceptabel vinden als daarop in de rekensom
van de minister en de staatssecretaris een voorlopige hypotheek genomen zou
worden.Voorzitter! Er dienen heel veel woorden besteed te worden aan de hoogte
van de uitkering en dat is omdat dit in onze optiek echt het belangrijkste
punt is waarop de regeling verbetering behoeft, wil zij een echt aantrekkelijke
optie worden en daarmee een regeling waarvan wij met opgeheven hoofd kunnen
zeggen dat wij deze zaak geregeld hebben.Ik heb nog een paar andere opmerkingen te maken. De bijverdienruimte is
gesteld op 115%. Dat is een verbetering ten opzichte van het voorstel van
vorig jaar, dat uitging van een bovengrens gelijk aan de bijstandsnorm. Wij
zien eerlijk gezegd nauwelijks een reden om dit percentage niet op te hogen
tot 125. Dat wijkt dan inderdaad iets af van de onlangs aangepaste bijstandswet,
maar niet veel. Aangezien het hier gaat om een inkomensvoorziening die als
voornaamste doel heeft om een reële startersregeling te zijn voor een
groep waarvan wij juist niet hopen dat die allemaal iets anders gaan doen,
is dit vanuit deze optiek ook te rechtvaardigen. De redenering die in de beantwoording
wordt gevolgd bij de gederfde inkomsten komt ons wat merkwaardig voor. Als
er niets wordt bijverdiend, worden er toch ook geen inkomsten gederfd? Waarom
wordt er gereserveerd voor een tegenvallende meevaller? Bovendien is het maar
de vraag welk percentage kunstenaars in staat zal zijn bij te verdienen tot
115% dan wel 125%. Er ligt een berekening, wederom van het IVA, dat slechts
65% überhaupt in staat zal zijn om bij te verdienen tot 115%. Bij het
percentage van 125 zal dat natuurlijk nog veel lager liggen. Desalniettemin
is alleen het feit dat de mogelijkheid bestaat een stimulans voor een kunstenaar
om zijn uiterste best te doen en een overgang naar een eigen beroepspraktijk
gemakkelijker te maken.De beroepskosten mogen in mindering worden gebracht volgens twee forfaitaire
bedragen: ƒ 5000 en ƒ 10.000 voor de beeldende kunstenaars.
Op zichzelf is dit een heldere regeling. Er is echter een probleem en dat
is dat in sommige gevallen de werkelijke kosten hoger zullen uitvallen dan
de forfaitaire bedragen. Als daaraan niet tegemoet wordt gekomen, kan dat
voor een aantal kunstenaars een belemmering gaan vormen om van de WIK gebruik
te maken. Dat zou jammer zijn.Ik maak mijn excuses aan mevrouw Sipkes. Mevrouw Van Nieuwenhoven heeft
gelijk als zij zegt dat de voorbereiding zich over een lange termijn heeft
uitgespreid. Ik heb gezien dat er een soortgelijk amendement van mevrouw Sipkes
ligt. Het is iets anders geformuleerd, maar de intentie is volstrekt hetzelfde.
Wij zullen kijken hoe de minister en staatssecretaris erop reageren. Ik hoop
dat het in ieder geval een signaal is om hieraan tegemoet te komen. Sommigen
zeggen overigens dat het vanzelfsprekend is. Dan zou een amendement niet nodig
zijn. Een amendement geeft in elk geval de intentie van de Kamer goed weer.Ik kom bij de groei van de beroepspraktijk en de gronden waarop B en W
kunnen overgaan tot een beëindiging van de uitkering in het kader van
de WIK. Er is her en der vrees dat de eis van voortdurende groei ertoe kan
leiden dat een aantal WIK'ers na een af twee jaar uit de WIK gezet kan worden.
Ik weet dat hierover nog een algemene maatregel van bestuur komt. Ik wil de
boodschap toch afgeven. Het is namelijk zeker dat een kunstenaar het ene jaar
meer of minder succes zal hebben dan het andere jaar. Smaak en mode spelen
daarbij een rol. Ik zou het niet goed vinden als een kunstenaar, die dit jaar
aardig maar volgend jaar iets minder verdient, meteen uit de WIK wordt gezet.
Ik zou het zelfs buitengewoon slecht vinden wanneer een kunstenaar zich daar
de laatste vier, vijf maanden van elk jaar zorgen over moet maken. Dat past
niet bij het karakter van een regeling die juist voor de wat langere termijn
zekerheid en kansen wil bieden om iets op te bouwen. Ik kan nu al voorspellen
dat de groei van de beroepspraktijk niet altijd of zelfs bijna nooit in een
keurig opwaartse lijn zal lopen. Ik wil hier graag een reactie van de minister
op. Ik weet dat er een AMvB komt, maar ik geef toch deze boodschap vooraf.In het wetsvoorstel wordt terecht een heel wezenlijke rol toegekend aan
het flankerend beleid. Het is dus des te belangrijker dat het goed wordt geregeld
en dat wat nu her en der al aan goede dingen gebeurt ook blijft bestaan. Er
is een aantal gemeenten dat op dit moment al heel goede initiatieven heeft
ontwikkeld. Ik zou het buitengewoon jammer vinden en ook niet in het belang
van kunstenaars of het lokale kunst- en cultuurbeleid als dat ontmoedigd zou
worden. Als ik de voorstellen goed lees, mogen gemeenten straks het een en
ander blijven doen, maar daar staat geen enkele financiële vergoeding
tegenover. Ik vraag mij af of het voor gemeenten onder deze omstandigheden
überhaupt wel aantrekkelijk is om flankerende activiteiten uit te blijven
voeren.Ik wil het model graag schetsen zoals ik het zie. Tot mijn genoegen heb
ik gisteren geconstateerd dat de VVK het ook zo ziet.Ik vraag de minister en de staatssecretaris of het ook zo bedoeld is.
Er zijn twee centrale organen voor flankerend beleid, de stichting Podiumkunstwerk
en de werkstichting voor het Voorzieningsfonds voor kunstenaars. Daarbij zullen
ook werkgevers, werknemers en vakorganisaties betrokken zijn. Een brede samenstelling
van het bestuur is belangrijk voor het draagvlak. Die centrale werkstichting
registreert wat her en der op centraal en decentraal niveau aan flankerend
beleid plaatsvindt en zet ook zelf flankerend beleid op, met name als het
elders niet te halen valt. Dat flankerend beleid kan de vorm hebben van een
lening aan de kunstenaar of scholing, maar kan ook betekenen dat wordt doorverwezen
naar andere instanties die flankerend beleid aanbieden, bijvoorbeeld gemeenten.
In het geval dat wordt doorverwezen dan wel gebruik wordt gemaakt van de diensten
van een ander, of dat nu is de gemeentelijke sociale dienst, de arbeidsvoorziening,
de IMK of Art and policy, lijkt het mij redelijk dat daar ook daadwerkelijk
voor betaald wordt en dat daar een vergoeding tegenover staat. Dus als een
gemeentelijke sociale dienst het flankerend beleid voor een kunstenaar uitvoert,
zou daar ook een vergoeding tegenover moeten staan. Als het zo kan werken
met het flankerend beleid, kan ik mij daar iets aardigs bij voorstellen.Ik vraag daarbij wel om zo snel mogelijk na afronding van dit debat en
van het debat in de Eerste Kamer, de betrokken instellingen en de VVK, die
in onzekerheid verkeert zoals de staatssecretaris weet, over hun rol en financiële
positie helderheid te geven. Het is nooit makkelijk om in een onzekere situatie
te functioneren. Zodra het kan, moet er helderheid gegeven worden.Ik heb nog een andere vraag die hier zijdelings mee te maken heeft, die
niet met een WIK'er te maken heeft, maar wel met kunst- en cultuurbeleid op
lokaal niveau. Die vraag is overigens van betekenis voor de beroepspraktijk
van de kunstenaar. Is het gemeenten toegestaan om kunstenaars in Melkertbanen
aan de slag te helpen? Ik hoor dat daar verschillende problemen zijn, dat
het in de ene gemeente wel kan en in de andere niet. Dit zou mij een uitgelezen
kans lijken om bijvoorbeeld de notitie Cultuur en school gestalte te geven
op gemeentelijk niveau. Ik hoor graag van minister Melkert of dit een mogelijkheid
is.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Kunstenaars en dan Melkertbanen? Als het gaat om Cultuur en school, moeten
wij ook nadrukkelijk de mogelijkheid openlaten dat een school een kunstenaar
inhuurt en les laat geven. Melkertbanen zijn toch meer bedoeld voor mensen
die niet aan de slag komen. Kunstenaars zijn wel aan de slag, maar het punt
is dat wat zij produceren slecht afgenomen wordt of dat dit te lang duurt.Mevrouw Lambrechts (D66):Ik heb dit ook niet specifiek op de WIK'er betrokken. Daarvoor geldt die
inkomensvoorziening. Ik ben het met u eens dat het op de WIK'er waarschijnlijk
niet van toepassing kan zijn. Het zou natuurlijk wel kunnen voor een andere
groep, zeker als een gemeente daar een aantrekkelijk plan voor ontwikkeld
heeft. Ik weet bijvoorbeeld van Den Haag dat dit het geval is. Je zou je kunnen
afvragen of je niet in dezelfde zin als je een conciërge in een Melkertbaan
kunt inzetten op school, iets aardigs kunt doen op scholen met Melkertbanen
voor kunstenaars die daar gebruik van willen maken.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Als wij zeggen dat er meer kunst en cultuur binnen het onderwijs moet
worden gegeven, moet dat niet via een Melkertbaan. Dan moeten wij dat op het
juiste niveau honoreren en een kunstenaar als leerkracht vast aanstellen of
op freelance basis. Ik vind die conciërge ook geen vergelijking. Je kunt
je afvragen in hoeverre dat nog additioneel is. Het is beleid om te zorgen
voor meer kunst en cultuur binnen de school. Daar moet je dan ook de juiste
vakkrachten bijhalen. Dat moet niet via Melkertbanen.Mevrouw Lambrechts (D66):U hoeft mij niet te overtuigen van het nut van vakleerkrachten beeldende
vorming in het basisonderwijs. Laat ik u ervan verzekeren dat dit een pleidooi
is dat ik al twee jaar bij herhaling houdt. Daar heeft het dus ook niet mee
te maken. Dit neemt echter niet weg dat er zoveel leuke dingen gedaan kunnen
worden op scholen, dat ik deze vraag willen stellen. Ik geef toe dat ik niet
de specialist sociale zekerheid ben. Misschien zit ik er wel helemaal naast,
maar dat hoor ik dan wel. Als je ook hier met weinig geld en een kunstenaar
die niet van de WIK gebruikmaakt, maar wel van een Melkertbaan gebruik zou
kunnen maken, iets leuks zou kunnen doen in het kader van Cultuur en school,
waarin wij geloven, maar waarvoor een klein budget aanwezig is, is die optie
het overwegen waard. Ik weet dat dit speelt in sommige gemeenten.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Als u het hebt over "iets leuks doen" voor de kunstenaar, moet je gewoon
erkennen dat het op een gegeven moment een beroepskracht is en dat kunst en
cultuur op een juiste manier binnen het onderwijs gebracht moeten worden.
Misschien heeft minister Melkert of in ieder geval de staatssecretaris er
nog een andere opvatting over.Mevrouw Lambrechts (D66):Als je het hebt over een volwaardige vakleerkracht, heb je het ook over
een docent. Wij hebben het hier niet in alle gevallen over docenten, zoals
mevrouw Sipkes weet. Er zijn grote groepen andere kunstenaars die van betekenis
kunnen zijn. Overigens haalt een school veel mensen van allerlei pluimage
binnen, die ook van betekenis kunnen zijn voor het culturele klimaat op scholen,
zonder dat zij docent zijn.Voorzitter! Nog een laatste opmerking over de implementatie. De oorspronkelijke
invoering is voorzien per 1 januari 1998. Ik denk dat wij dat niet halen.
Als ik iets geleerd heb in de afgelopen jaren, dan is het wel dat het van
belang is om voldoende tijd te nemen voor implementatie. De VNG vraagt er
een halfjaar de tijd voor te hebben, opdat de gemeenten de kans krijgen het
op een goede manier te doen. Ik vraag de minister en de staatssecretaris,
de gemeenten op z'n minst dat halve jaar te geven. Waarschijnlijk moet de
invoering van het wetsvoorstel op z'n minst met een halfjaar worden uitgesteld.De heer Beinema (CDA):Voorzitter! Op dit moment en deze plaats moet ik bij dit onderwerp onwillekeurig
denken aan de eerste regel van de Gijsbrecht van Aemstel.De regering onderbouwt het door haar ten lange leste in oktober van het
vorige jaar ingediende wetsvoorstel inkomensvoorziening kunstenaars met de
principiële motivering dat de bijzondere positie die de kunstenaars en
met name de starters onder hen innemen op de arbeidsmarkt en binnen de ABW,
een afzonderlijke regeling rechtvaardigt. De CDA-fractie is het met die rechtvaardiging
alle jaren dat het vorige kabinet en dit kabinet met deze materie en met zichzelf
heeft geworsteld, van harte eens geweest. Zij is het daar nog steeds mee eens.Het eens zijn gold en geldt niet voor de praktische toepassing die het
vorige kabinet in gedachten had en die dit kabinet in gedachten heeft. Een
dergelijke afzonderlijke inkomensvoorziening staat of valt met het al dan
niet ingebouwde evenwicht tussen voorrechten en verplichtingen. Aan de ene
kant worden de deelnemers aan de WIK tijdelijk vrijgesteld van de sollicitatieplicht
en scholingsplicht, aan de andere kant betalen zij daarvoor door zich in een
aanmerkelijke korting op de bijstandsnorm te schikken. Die korting heeft mede
tot doel het opbouwen van een renderende beroepspraktijk te stimuleren. De
door de regering voorgestelde korting daagt echter niet uit en zal niet stimuleren,
maar zal de meeste potentiële gegadigden afschrikken. De afstand tussen
de bijstandsnorm en de 60% die daarvan overblijft in de WIK-uitkering,
zal immers voor veel kunstenaars onoverbrugbaar zijn en blijven. Sommige groepen
kunstenaars, zoals dansers, hebben binnen hun beroep nauwelijks of geen gelegenheid
om bij te verdienen. Andere groepen, zoals de beeldende kunstenaars, hebben
die gelegenheid wél. Een OCW-onderzoek naar de sociaal-economische
positie van kunstenaars leert ons echter dat de overgrote meerderheid van
hen een bijverdienste van ƒ 5000 per jaar niet of zelfs bij lange na
niet haalt, laat staan de ƒ 6400 waarvan de regering in het voorstel
uitgaat. Een mogelijkheid om te investeren komt dan al helemaal niet in het
zicht.Zo gezien kan de voorgestelde regeling onmogelijk beschouwd worden als
een positieve prikkel voor kunstenaars om een beroepspraktijk op te bouwen.
Dit oordeel wordt, zoals de bewindslieden weten, niet alleen gedeeld door
de direct belanghebbenden, dus de kunstenaars, maar ook door de bij deze materie
betrokken lagere overheden, zoals onder meer blijkt uit een brief van de Vereniging
van Nederlandse gemeenten. De VNG schreef ons op 27 april jl.: De WIK is voor
veel kunstenaars die nu in de bijstand zitten, geen reële optie.Ik spreek dit oordeel niet pas nu uit met het gemak van de betere stuurlui
die vanaf de oppositiewal toekijken waar schip strandt. Ook toen het CDA deel
uitmaakte van de regering heeft mijn fractie het standpunt ingenomen dat de
afstand tussen de ABW-uitkering en de WIK-uitkering beperkt moest blijven
tot ongeveer 25%. Een amendement conform die opvatting is door mij samen met
collega Sipkes inmiddels alweer enige maanden geleden ingediend. Ook al is
het maanden geleden, toch is het wonderlijk dat bepaalde amendementen deelnemers
aan het debat kunnen ontgaan.De heer Van Hoof (VVD):Wat vonden de bewindslieden van het CDA toen van het standpunt van de
fractie van het CDA?De heer Beinema (CDA):Het is mij niet opgevallen dat zij er gelukkig mee waren, maar ik ervaar
in de politiek dat een zeker dualisme gezond is. Dat verandert wel eens. Het
schijnt nu iets anders te zijn; er wordt nu gevraagd of het kan.Gelukkig is mijn fractie niet de enige die van mening is dat de voorgestelde
WIK-uitkering verbetering behoeft. In de vorige kabinetsperiode werd deze
opvatting gedeeld door de fracties van de Partij van de Arbeid, D66, GroenLinks
en andere fracties. Weliswaar klonk in het overleg dat wij in september 1995
met de huidige bewindslieden voerden, die overtuiging bij D66 en de Partij
van de Arbeid wat minder duidelijk door, maar zij hebben zich tijdig hersteld,
zij het onder voorbehoud.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Ik heb er nooit een misverstand over laten bestaan dat ik voor verhoging
van de uitkering ben als hiervoor financiële ruimte binnen de budgettaire
neutraliteit van het wetsvoorstel bestaat. Dat ik mij niet precies naar uw
percentage geschikt heb, is natuurlijk een heel andere zaak. Het laat echter
niets aan duidelijkheid te wensen over.De heer Beinema (CDA):U hebt het toen onder alle mogelijke voorbehouden gezegd. Ik heb het verslag
niet bij mij, maar ik zal er graag in tweede termijn op terugkomen. Ik zal
het opzoeken.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Ik ook.De heer Beinema (CDA):Maar goed, dat was het verleden. In de huidige situatie kan ik met tevredenheid
constateren dat er op hoofdzaken vrij ver gaande overeenstemming bestaat.
Hieruit kan iets moois groeien voor de kunstenaars en welbeschouwd ook voor
de regering.Ook op andere punten dan de hoogte van de uitkering is verbetering mogelijk
en nodig. De systematiek van de wet leidt ertoe dat het verschil tussen de
WIK-uitkering en de bijstandsnorm voor alleenstaande ouders en gehuwden nog
een slag groter is dan voor alleenstaanden. Hierdoor wordt in die gevallen
een extra offer gevergd, wat onzes inziens moreel noch sociaal verantwoord
is. Hierin is ook niet licht de minister te herkennen die zich eens tooide
met de titel minister van gezinszaken. Ook op dit punt hebben mevrouw Sipkes
en ik een amendement ingediend.De beroepskosten zullen in de praktijk vaak zoveel hoger zijn dan de voorgestelde
forfaitaire bedragen van ƒ 10.000 voor beeldende en ƒ 5000 voor
andere kunstenaars, dat de bijverdienruimte ter hoogte van 15% van de bijstandsnorm
te beperkt zal zijn om de bovenforfaitaire beroepskosten te dekken. Ook deze
consequentie zal potentiële deelnemers afschrikken. Ik herhaal daarom
ons in het verslag gehouden pleidooi om bewijsbaar hogere beroepskosten in
het kader van deze regeling aftrekbaar te maken. Het door de regering in de
nota naar aanleiding van het verslag geuite bezwaar dat dit de administratieve
last van de uitvoerende gemeenten in sterke mate zal doen toenemen, vind ik
niet in die mate terug in de brief die de VNG ons op 11 december van het vorige
jaar stuurde. Bovendien weegt dit bezwaar niet op tegen het nadeel dat dit
onderdeel van de voorgestelde regeling een grote groep kunstenaars in feite
van de WIK uitsluit. Daarom heb ik een amendement door mevrouw Sipkes ingediend,
medeondertekend.De door mij voorgestelde verbeteringen zullen, indien aanvaard, van de
WIK bepaald geen luxevoorziening maken, maar wel tot een billijk evenwicht
leiden tussen de nadelen en de voordelen die de WIK ten opzichte van de ABW
biedt. Het door de regering in de memorie van toelichting geschetste financiële
kader biedt ogenschijnlijk geen vrije ruimte voor deze amenderingen, zodat
zij ten koste lijken te komen van de financiering van het flankerende beleid.
Andere berekeningen die er degelijk uit zien en waar ook vorige sprekers naar
verwezen, bieden echter een ruimer perspectief, waarvan mijn fractie gebruik
wil maken. Zou echter onverhoopt en onverwacht toch blijken dat gekozen moet
worden tussen verbeterde uitkeringen en flankerend beleid, dan kiest de CDA-fractie
voor verbeteringen, omdat de nu voorgestelde normen de WIK in de kiem zullen
smoren. Het is gemakkelijker om na een goede WIK tot stand gebracht te hebben
onvoldoende flankerend beleid te repareren dan om het omgekeerde te doen.De heer Van Hoof (VVD):Heeft de heer Beinema enig idee van de omvang van het gat dat hij in het
flankerend beleid slaat?De heer Beinema (CDA):Ik heb het idee dat ik daar geen gat in sla. Ik houd rekening
met de alternatieve berekeningen. Er zijn overigens twee soorten berekeningen.De heer Van Hoof (VVD):Maar toen u uw amendement indiende, waren die berekeningen er nog niet,
denk ik.De heer Beinema (CDA):Dan denkt u verkeerd; toen waren die berekeningen er wel, maar zij waren
misschien minder gedetailleerd. Bovendien: dit amendement is nu in behandeling
en de berekeningen zijn er.De heer Van Hoof (VVD):Desalniettemin bestaat de mogelijkheid dat de berekeningen niet juist
zijn. Dan zou u met uw voorstel een gat in het flankerend beleid slaan. Mijn
vraag is nu: hoe groot is het gat? Daarmee heeft u ongetwijfeld rekening gehouden
toen u het amendement maakte.De heer Beinema (CDA):Dat heb ik niet gedaan, omdat ik het onwaarschijnlijk achtte dat ik een
gat zou slaan. Het principe blijft gelden: als het voorstel ten koste van
het flankerend beleid gaat, kies ik toch voor verbetering van de uitkeringen.
Dus het antwoord op uw vraag is voor mij niet zo interessant.De heer Van Hoof (VVD):Maar voor mij wel, daarom stel ik de vraag.De heer Beinema (CDA):Dan zult u die aan iemand anders moeten stellen.De heer Van Hoof (VVD):Dat lijkt mij niet, want de enige die de vraag kan beantwoorden, bent
u, tot mijn spijt. Dus ik stel haar toch nog maar keer, zij het op een andere
manier.Het lijkt er een beetje op, dat u onzorgvuldig en te gemakkelijk een oppositioneel
gedrag vertoont. Zojuist zei u dat u dat niet wilde. Nu zegt u echter: ik
weet niet precies hoeveel het voorstel kost, ik wacht dat wel af en als er
geld nodig is haal ik dat wel ergens vandaan. Wat de consequenties daarvan
zijn weet ik niet. Wat is dan uw visie op het flankerend beleid? Vindt u dat
niet belangrijk?De heer Beinema (CDA):Het is een zeer wezenlijke keus. U begrijpt die op dit moment nog niet.
Nogmaals, het is een zeer wezenlijke keus. Beide aspecten zijn belangrijk,
maar het eerste, de uitkering zelf en wat daarmee te maken heeft, is het allerbelangrijkst.
Daar moeten de mensen op af komen en daar moeten de mensen gebruik van kunnen
maken. Flankerend beleid is daarbij nodig. Tot op zekere hoogte is dat onmisbaar.
Echter, als je nu een slechte WIK zou moeten aanvaarden, een WIK die niet
goed werkt, is het flankerend beleid verder niet interessant. Dus eerst moet
de WIK zelf goed zijn. Als de WIK op dit moment ten koste zou gaan van het
flankerend beleid, dan kan in de nabije toekomst het flankerend beleid nog
wel snel gerepareerd worden, zeker als ik afga op de uitlatingen van de fractievoorzitter
van de heer Van Hoof. Volgens hem ontstaat er een grotere royaliteit ten aanzien
van kunstenaars...De heer Van Hoof (VVD):Maar niet wat de uitkeringen betreft.De heer Beinema (CDA):Het zou echter veel moeilijker en moeizamer zijn om de WIK te verbeteren.
Daarom maak ik de keus zoals ik die maak. Het is een principiële keus.De heer Van Hoof (VVD):Voorzitter! Het is een principiële keus en daarmee wijkt de heer
Beinema kennelijk ook principieel af van het beleid dat de CDA-fractie tot
nu toe heeft gevoerd. Het lijkt er een beetje op dat hij kiest voor het geven
van een uitkering, in plaats van de mensen op welke manier dan ook, in dit
geval door kunstactiviteiten, eigen inkomen te laten verwerven. Dat is het
maken van een geheel andere principiële keus dan ik de fractievoorzitter
van het CDA recent nog heb horen maken.De heer Beinema (CDA):Wat een flauwekul!De heer Van Hoof (VVD):Wat uw fractievoorzitter zei?De heer Beinema (CDA):Nee, nee.De heer Van Hoof (VVD):Het is van tweeën één: óf wat de heer De Hoop
Scheffer zei is flauwekul óf wat u nu zegt. Maar u kunt mij niet duidelijk
maken dat u niet kiest voor de uitkering en wel voor activering, begeleiding
en de mogelijkheid om mensen in een eigen inkomen laten voorzien. U zegt heel
duidelijk dat u kiest voor de uitkering en niet voor de mogelijkheid waarmee
inhoud gegeven kan worden aan het uiting geven aan kunstvormen.De heer Beinema (CDA):De uitkering zelf, de WIK zelf, is bedoeld om mensen zelfstandig te maken.
Die is niet bedoeld om er eeuwig in te verkeren. De uitkering heeft een beperkte
duur. Zij is dus bedoeld om de mensen zelfstandig op de arbeidsmarkt te krijgen.De heer Van Hoof (VVD):Dan is het toch van belang de mensen snel te begeleiden opdat zij snel
op de markt komen. Dan zou je toch zeggen dat het flankerend beleid van het
grootste belang is en niet de uitkering.De heer Beinema (CDA):Ja, maar B komt na A. De WIK zelf, de uitkering, moet de mensen in dit
systeem krijgen. Als ze daar niet in komen, zijn wij uitgepraat. Zojuist heeft
u dat tijdens het interruptiedebatje met mevrouw Lambrechts ook al niet begrepen,
dus kennelijk ontgaat u dit.De heer Van Hoof (VVD):Wat ik niet begrijp, is dat u probeert via de WIK, via de uitkering, als
het ware kunstenaars tot stand te brengen. Er zijn echter kunstenaars en zij
hebben een probleem. Naar wij hopen en verwachten – dat is ook uw inschatting –
is dat een tijdelijk probleem. Dat zou het althans moeten zijn. Om ze daarbij
te helpen, hebben wij een flankerend beleid nodig. De heer Beinema kiest niet
voor het flankerend beleid, maar voor de uitkering. Dat is duidelijk.De heer Beinema (CDA):Om ze tot die zelfstandige positie te brengen hebben wij primair de WIK
nodig en secundair het flankerend beleid. Dat is de volgorde van mijn keuze.Voorzitter! Kunstenaars mogen maximaal vier jaar aan de regeling deelnemen.
Die vier jaar behoeven geen aaneengesloten periode te vormen, maar wel is
de knipkaart, volgens de memorie van toelichting om administratieve redenen,
niet langer dan tien jaar geldig. In de nota naar aanleiding van het verslag
distantieert de regering zich van die wat gemakzuchtige redengeving, maar
zij houdt de termijn van tien jaar wel in stand. Met het oog op een
eventuele terugval na die periode, verwijst de regering naar het bijstandsbesluit
zelfstandigen. Dat lijkt ons, gezien de wezenlijke verschillen tussen de WIK
en dat besluit, niet consequent. Bovendien is het onnodig, zolang de knipkaart
niet opgebruikt is. Ik blijf ervoor pleiten, die beperking tot tien jaar te
laten vervallen en heb daartoe een amendement ingediend.Over de stimuleringsmaatregelen die in het kader van het flankerend beleid
genomen zullen worden, heeft de Kamer november vorig jaar een brief van de
staatssecretaris ontvangen. Daarin wordt vermeld dat "minimaal driekwart van
het beschikbare budget bestemd dient te zijn voor projecten die directe materiële
steun inhouden voor verbetering van de bedrijfsvoering van de kunstenaars".
Die expliciete toezegging wordt noch in de memorie van toelichting, noch in
de nota naar aanleiding van het verslag herhaald. Ik neem aan dat zij nog
geldt en zal worden uitgevoerd. Het beleid behoort eerst en vooral gericht
te zijn op de mogelijkheden van de individuele kunstenaar.De heer Van Hoof (VVD):Voorzitter! Bij de behandeling van dit wetsvoorstel komt bijna automatisch
de volgende vraag naar voren: hoe bijzonder zijn kunsten en kunstenaars? Zijn
zij bijzonder genoeg voor een aparte inkomensvervangende en inkomensondersteunende
regeling? Alleen dan is een wetsvoorstel als dat van de WIK te rechtvaardigen.
Het gaat om een inkomensvoorziening voor het moment dat men bezig is een beroepspraktijk
op te bouwen, respectievelijk voor de momenten dat er, naar wij hopen slechts
even, wat minder inkomen is. Dat zijn op zichzelf geen unieke omstandigheden.
Startende ondernemers, werkloze werknemers en schoolverlaters zitten in soortgelijke
omstandigheden. Voor hen zijn er andere, soortgelijke regelingen. Ik noem
startersregelingen, de WW en de bijstand. Bij die regelingen gelden specifieke
rechten en plichten, bijvoorbeeld een sollicitatieplicht en een vermogenstoets.De doelgroep van dit wetsvoorstel wordt bepaald door een aantal elementen.
Het gaat om in de markt komen, zijn en blijven, het gaat om een stuk marktwerking.
Het gaat om voldoende inkomen. Het gaat om het culturele aspect. Dat is de
bijzondere driehoek waarbinnen de problematiek is gesitueerd: kunst, markt
en sociale zekerheid. Er is sprake van een unieke en bijzondere situatie.
De situatie is bijzonder genoeg om een apart wetsvoorstel tot stand te brengen.De VVD-fractie voegt hieraan toe dat er evenwicht moet bestaan tussen
de drie elementen van de driehoek. Dat evenwicht is van groot belang. Bij
de beoordeling van het wetsvoorstel moet worden vastgesteld dat het gaat om
een voorziening waarvoor geen verplichting geldt. Niemand is verplicht om
gebruik te maken van de WIK. Men kan een andere weg kiezen als men onvoldoende
inkomen heeft. Men kan bijverdienen of kiezen voor de weg van de bijstand,
met alle bijbehorende rechten en plichten.Gebruikmaking van de WIK is een vrijwillige keuze van de kunstenaar. Volgens
het wetsvoorstel geldt dat ook voor de partner van de kunstenaar, voorzover
die er is. Ik begrijp dat het kabinet nadrukkelijk van oordeel is dat een
kunstenaar, voordat hij of zij een beroep doet op de WIK, hiervoor de toestemming
of instemming van de partner moet hebben. Dat komt bij mij op het eerste gezicht
nogal betuttelend over: alsof volwassen mensen dat niet zelf zouden kunnen
beslissen, alsof wij in een wet moeten vastleggen dat zij daarover overleg
moeten hebben. Je vraagt je dan af waarom dit in het wetsvoorstel staat. Dit
kabinet heeft namelijk wel oog voor het gezin, maar ik kan mij niet voorstellen
dat het zo ingrijpend de orde in het gezin wil organiseren. Waarom kiest het
kabinet zo nadrukkelijk voor die zinsnede van de partner die moet instemmen?
Of gaan er, als die instemming er niet is, heel andere aanspraken of rechten
op uitkeringen en wat dies meer zij ontstaan? Ik heb overwogen om hierover
een amendement te maken. Maar ik wil graag eerst van het kabinet, bij voorkeur
redelijk uitgebreid en goed onderbouwd, horen wat de problematiek is en waarom
deze opvallende zinsnede in het wetsvoorstel voorkomt.Ik heb al gezegd dat het om een uniek wetsvoorstel gaat en dat er evenwicht
in de verschillende elementen moet zijn. Bij de beoordeling van de elementen
uit het wetsvoorstel moeten wij goed kijken naar anderen die in soortgelijke
omstandigheden leven, met dezelfde problematiek geconfronteerd worden en geen
of even een laag inkomen hebben. In de Algemene bijstandswet en in de Werkloosheidswet
is het element van de sollicitatieplicht, de arbeidsmarktverplichting, opgenomen.
In de Algemene bijstandswet is geen of in sommige situaties een zeer beperkte
bijverdienmogelijkheid. Deze wetten worden gekenmerkt door elementen als activering:
het uit de uitkering komen door werk en dus eigen inkomen verwerven. Deze
verplichtingen zijn in de WIK niet van toepassing. De nota naar aanleiding
van het verslag spreekt van het ontbreken van elke vorm van activering.Voor de VVD-fractie is het van belang om dit vast te stellen en tegelijkertijd
argumenten te hebben om aan de andere mensen in soortgelijke omstandigheden
te kunnen uitleggen waarom in de WIK die bijzondere positie is gecreëerd.
Dat is naar het oordeel van de VVD-fractie uit te leggen met verwijzing naar
dat lagere inkomen en naar het in de wet vastgelegde niveau van bijverdienmogelijkheden.
De memorie van toelichting stelt dat in dit geval een aanmerkelijk lager sociaal
minimum aan de orde is. De rechtvaardiging van minder plichten ligt in dat
aanmerkelijk lagere sociaal minimum. Dat is mijn interpretatie. Dit vormt
meteen het evenwicht dat in deze driehoek neergelegd is. Het is een broos
evenwicht, zoals bij driehoeken het geval is. Als je één zijde
verschuift, ziet die driehoek er ineens heel anders uit. Dat broze evenwicht
moet dus niet verschrikkelijk verstoord worden.In de terminologie van dit wetsvoorstel merk ik op dat het geen kunst
is om royale gebaren te maken naar de mensen die het aangaat. Integendeel.
Het bewaren van het evenwicht en van de financiële richtlijnen die daarbij
horen, is in de ogen van de VVD-fractie de kunst. Wij weten dat het kabinet
deze kunst redelijk beheerst. Zo zou ik het willen houden. Laat dat duidelijk
zijn!Voorzitter! Ik heb al gezegd dat het draagvlak alles te maken heeft met
de rechtvaardiging. Over het draagvlak bij de mensen die het aangaat, de kunstenaars
zelve, bereiken mijn fractie echter heel verschillende geluiden. Sommige kunstenaars
zeggen dat zij de WIK niet nodig hebben, dat zij op eigen benen
willen staan en dat zij, als dat niet lukt, zelf willen bijverdienen. Andere
kunstenaars zeggen dat zij wel degelijk behoefte hebben aan de WIK. In dat
kader is het interessant dat er ook in de kring van de betrokkenen gesproken
wordt over de ondernemende kunstenaar. Die kunstenaars betrekken bij hun kunst
het element van de verkoopbaarheid en voorzien op die manier in hun eigen
inkomen. In dit verband heb ik nog een zeer specifieke vraag. Ik heb kennisgenomen
van het feit dat er een stichting is die met name dat ondernemende kunstenaarschap
bevordert. Dat is de stichting Kunstcontact. Daar schijnt een groot beroep
op gedaan te worden. De stichting heeft een aantal startproblemen, maar heeft
vooralsnog geen loket gevonden waar zij in dit kader hulp kan krijgen. Kennen
de bewindslieden dit problemen? Zo ja, hoe kijken zij daar tegenaan? Zijn
er eventueel oplossingen voor te bedenken?De heer Van Dijke (RPF):Voorzitter! De heer Van Hoof maakt er een punt van hoe hij een en ander
moet uitleggen aan bijvoorbeeld de mensen die voor de bijstand wel een sollicitatieplicht
hebben? Hoe beoordeelt hij het feit dat wij in Europa uniek zijn met zo'n
regeling? Bij de behandeling van andere dossiers bekijkt de VVD heel vaak
in hoeverre wij afwijken van andere landen. Met deze regeling wijken wij significant
af van onze buurlanden.De heer Van Hoof (VVD):Daar heeft de heer Van Dijke gelijk in. Dit heeft echter alles te maken
met het feit dat de verschillende landen in Europa op het punt van de sociale
zekerheid en alles wat daarmee annex is, hun eigen regelingen hebben. De heer
Van Dijke weet ook hoe de VVD aankijkt tegen de vraag of Nederland zijn eigen
identiteit en zijn eigen lijnen op het punt van de sociale zekerheid moet
willen behouden binnen Europa. Het feit dat andere landen voor andere opties
hebben gekozen, is voor mij dan ook niet van doorslaggevende betekenis. Ik
zal niet zeggen dat wij deze regeling maar niet moeten invoeren, omdat die
in bijvoorbeeld Griekenland ook niet bestaat. Ik weet trouwens niet hoe dit
in Griekenland geregeld is. Ik neem aan dat daar niet zo'n regeling is. Als
die er wel is, heeft de heer Van Dijke ongelijk. Het is dus wel relevant,
maar niet zo relevant dat het doorslaggevend is bij de beoordeling.Voorzitter! Pratend over ondernemende kunstenaars en het omgaan met inkomen
uit de kunst en de WIK, kom je onvermijdelijk ook te spreken over het flankerend
beleid. Hier is vanmorgen al het nodige over gezegd. Het kabinet verwijst
in dit verband onder andere naar allerlei initiatieven. Voor mij is het niet
alleen relevant hoe je budgettair neutraal geld beschikbaar kunt houden voor
flankerend beleid, maar ook hoe het flankerend beleid toegepast zal worden.
Wie gaat op een gegeven moment aangeven hoe het flankerend beleid op de individuele
kunstenaar toegepast zal worden? Hoe gaat dit in z'n werk? Verder vraag ik
de bewindslieden om in dit verband te reageren op de discussies die ons de
laatste dagen geworden zijn over de vraag of het centraal of decentraal moet
gebeuren. Ik krijg graag wat meer duidelijkheid over dit totaalbeleid. Het
is namelijk niet zinvol om een pakket flankerend beleid tot stand te brengen,
als dat niet efficiënt en adequaat gebruikt wordt. Dat is waar het in
feite om gaat.De heer Van Dijke (RPF):Ik maak hieruit op dat collega Van Hoof flankerend beleid buitengewoon
belangrijk vindt, zeker ook uit het oogpunt dat daarmee wordt bevorderd dat
de kunstenaar op eigen benen kan staan. Vindt hij de route die collega Beinema
heeft geschetst onaanvaardbaar of wil hij daar wel in meegaan als het al dan
niet tijdelijk moet? Kortom: mogen er concessies gedaan worden als het gaat
om het flankerend beleid?De heer Van Hoof (VVD):Uit de manier waarop ik de heer Beinema heb geïnterrumpeerd, was
wel af te leiden hoe ik aankijk tegen zijn voorstel. Ik vind het niet verantwoord
en onzorgvuldig om te blijven kiezen voor het geven van een uitkering en alle
middelen om mensen daaruit te krijgen als secundair te benoemen. Ik vind dat
geen juiste keuze. Daarnaast vind ik dat de heer Beinema wat gemakkelijk zegt
zijn wensen om tot uitbreidingen van niveaus te komen te kunnen financieren.
De heer Beinema had echter geen antwoord op de vraag hoeveel dat gaat kosten.
Naast het feit dat ik hem onzorgvuldig vind, vind ik dat hij er zich erg gemakkelijk
van afmaakt, maar dat zal u uit mijn interruptie wel duidelijk geworden zijn.De heer Van Dijke (RPF):Dat betekent dus dat het flankerend beleid wat u betreft een zelfstandige
grootheid is die niet mag dienen ter dekking van kosten om de uitkering te
verhogen.De heer Van Hoof (VVD):Ja, in feite komt het daarop neer. Het moet ook passen in het totale financiële
kader, waarop ik straks nog in zal gaan. Eerst wil ik nog de kwestie van de
werkgelegenheid aan de orde stellen. Het gaat hierbij namelijk om het aanbod
op de arbeidsmarkt. In dat kader vraag ik de staatssecretaris in hoeverre
het aanbod op de arbeidsmarkt in dezen nog relevant is. In hoeverre kijkt
de staatssecretaris met het oog op het flankerend beleid en alles wat daarmee
te maken heeft, ook naar de opleidingscapaciteit en de productie van opleidingsinstellingen
in dezen? Daarmee wordt het aanbod op de markt ook beïnvloed. Graag krijg
ik een reactie van de staatssecretaris op deze open vraag.Dan kom ik bij de financiën. In de nota naar aanleiding van het verslag
staat de volgende zin: dat de WIK budgettair neutraal moet zijn, was een belangrijke
randvoorwaarde bij het opstellen van het wetsvoorstel. Dat was het voor het
kabinet, dat was het voor de VVD-fractie en dat is het nog steeds voor de
VVD-fractie en, naar ik aanneem, ook voor het kabinet. Dat brengt mij op de
volgende punten. Op de eerste plaats is in de stukken van het kabinet een
kostenberekening opgenomen. Op enig moment zagen wij dat er ruimte voor was
om de vrijlating van 100% naar 115% te verhogen. Wij vonden het toen al opvallend
dat die ruimte er ineens was. Wij hebben daar vervolgens in het verslag nog
naar gevraagd. Helemaal duidelijk is het ons nog steeds niet. Wij hebben vastgesteld
dat er in die berekeningen nogal eens is uitgegaan van aannames. Ik ga ervan
uit dat het kabinet die aannames zorgvuldig gekozen heeft. Wij weten echter
dat berekeningen die gebaseerd zijn op aannames in de praktijk vaak een andere
uitkomst laten zien, in positieve of negatieve zin. Met het oog op de financiële
gedegenheid waar de VVD aan hecht, zou het mijns inziens verstandiger
geweest zijn om die extra ruimte reserveren voor eventuele tegenvallers.Voorzitter! Er zijn vele vragen gesteld over de verhoging van de uitkering
en van het bijverdienniveau. Als de minister ingaat op de vraag of dat financieel
mogelijk is, wil hij dan ook aandacht besteden aan mogelijke tegenvallers,
met andere woorden: wil hij enige reserve inbouwen? Zijn standpunt mag er
niet toe leiden dat iedere rek uit de regeling is en op termijn een tegenvaller
op ons bordje wordt gelegd. Dat lijkt mij niet verstandig.Ik citeer nogmaals uit de nota naar aanleiding van het verslag: een verdere
verhoging van de bijverdiennorm zou een te forse aanspraak doen op de financiële
middelen. Voorzitter! Even verder wordt vastgesteld dat de door de PvdA-fractie
voorgestelde afbouwregeling en de verhoging van de uitkering, niet budgettair
neutraal gefinancierd kunnen worden. Dat is geen voorzichtige uitspraak, maar
een redelijk duidelijke stelling. Wat de aanpassingen van niveaus betreft,
zijn enerzijds door anderen berekeningen gemaakt die erop duiden dat die ruimte
er is, terwijl die ruimte er anderzijds in de berekening van de minister niet
is. Je zou bijna concluderen dat de minister verkeerde berekeningen heeft
gemaakt. Ik weet het niet, maar ik zit er wel enigszins mee, want dan zou
mijn vertrouwen in de rekenkunst van de minister een dreun oplopen. Ik vraag
hem om een gedegen toelichting. Een zin zoals "bij nader inzien zijn wij tot
de ontdekking gekomen dat" voldoet niet aan de begripsomschrijving "gedegen
informatie". De minister kan eventueel in een schorsing een tabelletje overleggen,
want ik wil er graag zeker van zijn. De budgettaire neutraliteit was en is
belangrijk voor mijn fractie. Ik wil daar niet aan tornen.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Voorzitter! Collega Van Hoof zegt hetzelfde als eerder de twee coalitiepartijen
naar voren hebben gebracht. Zij zeggen "ja" tegen een verhoging, maar, zo
mogelijk, wel budgettair neutraal. Mocht dit mogelijk zijn, is de heer Van
Hoof het dan eens met een verhoging van zowel het bijverdienniveau als van
de uitkering?De heer Van Hoof (VVD):Ik heb er zorgvuldig voor gewaakt om niet uit te spreken dat het een of
het ander verhoogd moet worden. Ik zal, nadat ik eerst nog inga op de fiscaliteit,
antwoord geven op deze vraag.Voorzitter! Ook in de schriftelijke voorbereiding is de vraag aan de orde
gesteld hoe het met de fiscaliteit is gesteld. Er is een forfaitaire vrijstelling
voor beroepskosten. Bij overschrijding daarvan is het mij nog steeds niet
duidelijk of op die hogere kosten de normale aftrekregeling van toepassing
is. Het lijkt mij goed om daarover duidelijkheid te hebben, want op zichzelf
is het amendement van mevrouw Lambrechts en mevrouw Van Nieuwenhoven mij zeer
sympathiek.Voorzitter! Ik kom tot een afronding. Mijn fractie is van mening dat een
aparte regeling gerechtvaardigd is, dat het genoemde evenwicht tussen de elementen
kunst, markt en sociale zekerheid van groot belang is, dat het element van
budgettaire neutraliteit essentieel is en dat een gedegen onderbouwing moet
worden gegeven van de verschillende berekeningen. Voorts zijn wij van mening
dat er zo nodig voldoende ruimte voor eventuele tegenvallers moet worden gereserveerd
en dat er voor verhogingen van welk element dan ook in ieder geval geen ruimte
is in de huidige gegevens van het kabinet.Het zal de Kamer zijn opgevallen dat onze handtekening niet staat onder
de amendementen die verruiming vragen. Daaruit kan worden afgeleid dat die
vraag, gezien de verhoudingen in de coalitie, wel aan mij is voorgelegd, maar
dat de VVD-fractie er niet voor heeft gekozen om, in afwijking van datgene
wat het kabinet heeft voorgesteld, tot andere normen te komen. Ook op dit
punt geldt namelijk dat wij het kabinet ten volle steunen in het wetsvoorstel
zoals het er nu ligt.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Het was inderdaad opvallend dat een handtekening van de VVD onder dit
amendement ontbrak. Mevrouw van Nieuwenhoven heeft echter toegelicht dat het
amendement er weliswaar ligt, maar dat het van tafel is op het moment dat
het niet budgettair neutraal kan. De heer Van Hoof legde daar ook de nadruk
op. Als wij nu alle gedegen berekeningen wederom van het kabinet krijgen en
als duidelijk wordt dat het budgettair neutraal kan, is de heer Van Hoof dan
wel voor deze amendementen?De heer Van Hoof (VVD):Soms is mevrouw Van Nieuwenhoven wat sneller dan ik en in dit geval is
zij dat dus geweest en heeft zij uitgebreid uitgelegd welke kant zij uit wil:
er was mogelijkerwijs ruimte en de minister zou kunnen aangeven waarom zijn
eerste sommetjes niet goed waren en de tweede wel. Als dat zo is, is er sprake
van budgettaire neutraliteit. Mevrouw Sipkes kan ervan overtuigd zijn dat
ook de VVD-fractie zich op dat moment zal afvragen hoe zij, als er een nieuwe
werkelijkheid is gekomen, daarmee zal omgaan. Maar vooralsnog voel ik er helemaal
niets voor om af te wijken van het wetsvoorstel en om nu maar vast voorschotjes
op de toekomst te nemen op basis van een situatie waarvan ik niet weet of
die wel zal ontstaan. Ik zeg ook in alle duidelijkheid dat ik het aan de ene
kant toch wel betreur dat die situatie zou kunnen ontstaan, want dan zal blijken
dat wij een probleem hadden met de cijfertjes. Maar wie weet wat er aan de
andere kant nog voor mogelijkheden zijn als het leven wat rooskleuriger blijkt
te zijn dan ik nu denk.De heer Van Dijke (RPF):Voorzitter! Als er extra financiële ruimte zou blijken te zijn, los
van de vraag of wij daarover vandaag helderheid krijgen, zou er nog voor gekozen
kunnen worden om die niet te gebruiken voor een verhoging van de normbedragen,
maar voor de bijdragen die denkbaar zijn vanuit het flankerend beleid. Waar
zou de heer Van Hoof dan het accent leggen?De heer Van Hoof (VVD):Ik dank de heer Van Dijke voor zijn hulp. Ik heb al aangegeven dat wij,
op het moment waarop de werkelijkheid een andere is geworden, zullen zien
waar wij in die werkelijkheid staan. Ik apprecieer het dat de heer Van Dijke
mij meehelpt, te denken over alle mogelijkheden, maar na het denkproces zal
ik hem aangeven waar wij uitkomen.De heer Van der Vlies (SGP):Mijnheer de voorzitter! Het wetsvoorstel WIK, de Wet inkomens voorziening
kunstenaars, kent inmiddels een lange voorgeschiedenis. Dan bedoel ik niet
het wetsvoorstel als zodanig, maar wel de daarin geregelde materie. Het is
kennelijk moeilijk om een afdoende regeling tot stand te brengen die op de
situatie in de kunstsector is toegesneden.Van 1949 t/m 1986 heeft de beeldendekunstenaarsregeling bestaan. Binnen
die regeling kocht de overheid werken op van kunstenaars die niet in hun eigen
bestaan konden voorzien. Na verlagen en uiteindelijk beëindigen van het
budget voor de BKR en met een uitpuilend depot van aangekochte creaties, werd
uiteindelijk tot intrekking van die regeling besloten. Daarna is de onduidelijkheid
over de positie van de kunstenaars naar de mening van de SGP-fractie pas echt
toegeslagen. Het zogenaamde Haarlemse model kreeg navolging. Hierin kregen
kunstenaars, vooral met betrekking tot de sollicitatieplicht en het zoeken
naar passende arbeid, een uitzonderingspositie in de Algemene bijstandswet.Deze uitzonderingspositie heeft echter geen wettelijke grondslag. Er is
dus sprake van een gedoogsituatie. Nu is de SGP-fractie bepaald geen voorstander
van gedoogbeleid, op welk terrein dan ook, en dat geldt ook voor de nu besproken
materie. Het is een goede zaak dat aan die gedoogsituatie een eind wordt gemaakt,
maar men kan van opvatting verschillen over de vraag of dat einde ook op de
juiste manier wordt bewerkstelligd met het huidige wetsvoorstel. De SGP-fractie
betwijfelt of het winstpunt van uiteindelijke duidelijkheid over de positie
van kunstenaars met de juiste middelen is bereikt.Voorzitter! De SGP-fractie heeft zich bij de voorbereiding van dit wetsvoorstel
de volgende vraag gesteld. Waarom deze wettelijke regeling? In de schriftelijke
gedachtewisseling is die vraag uitvoerig aan de orde geweest. De Raad van
State heeft in zijn advies stevig op dit punt gehamerd. Van de zijde van Divosa
en anderen, zoals FNV, CNV, MHP, AVC, is dezelfde vraag opgeworpen, ook na
ommekomst van de nota naar aanleiding van het verslag. Kennelijk hebben de
bewindslieden tegenover die organisaties tot nu toe niet aannemelijk kunnen
maken dat een aparte regeling voor kunstenaars noodzakelijk is. Volgens mijn
fractie is de noodzaak van een aparte regeling voor kunstenaars om meer dan
een reden nog niet afdoende aangetoond.Ik zal ze noemen. In de eerste plaats is het de SGP-fractie nog steeds
niet duidelijk waarom een dergelijke regeling niet in de Algemene bijstandswet
inpasbaar is. De regering heeft bij herhaling betoogd dat de WIK een wezenlijk
andere regeling is dan de bijstandswet. De WIK is inkomensondersteunend en
de Algemene bijstandswet is een inkomensvoorziening. Dat is nog maar de vraag.
Bij de opzet van de WIK is nauwe aansluiting gezocht bij de systematiek van
de Algemene bijstandswet. Daar heeft de Raad van State ook op gewezen.Daarnaast blijft de vraag overeind of het onderscheid tussen inkomensondersteunend
en inkomensvoorzienend niet al te kunstmatig is. Het gaat er in beide regelingen
om, mensen zo spoedig mogelijk uit de uitkeringssituatie te krijgen en zelfstandig
in hun bestaan te laten voorzien. Activerend beleid noemen wij dat. Daar spreekt
de minister van Sociale Zaken toch ook graag over? Daarnaast is het feit veelzeggend
dat er jarenlang een gedoogbeleid is gevoerd voor kunstenaars in de bijstand,
zonder dat dit echt problemen opleverde, behalve dat het niet wettelijk was.
Er is uitdrukkelijk gesteld dat de vereisten van het ABW-regime ook op kunstenaars
van toepassing zouden moeten zijn, exclusief de sollicitatieverplichting.
Dan is het plaatje compleet.In de tweede plaats is naar het oordeel van mijn fractie de rechtvaardiging
om alleen voor kunstenaars een uitzondering te maken nog ver te zoeken. Het
valt niet in te zien dat andere groepen niet op eenzelfde wijze van de verplichtingen
van de Algemene bijstandswet kunnen worden uitgezonderd, uiteraard onder bepaalde
nader te beschrijven omstandigheden. Voorbeelden hiervan zijn journalisten,
aanvangende schrijvers, enzovoorts. Daarover zou ik van de bewindslieden wel
eens wat willen horen. Wij moeten naar mijn mening niet voor iedere mogelijke
afzonderlijke doelgroep een aparte regeling opzetten, daarvoor hebben wij
juist de mogelijkheden van de Algemene bijstandswet.Kortom, eerst is de voorvraag aan de orde naar de zin van het voorliggende
wetsvoorstel, waarvoor naar mijn mening nog bestaande mogelijkheden benut
kunnen worden. Ik vraag de minister en de staatssecretaris nog eens alle argumenten
op een rijtje te zetten, die duidelijk maken dat een aparte benadering van
deze specifieke doelgroep in hun ogen gerechtvaardigd is. Daarbij dienen zij
ook expliciet aan te geven waarom andere groepen, waarvan ik enkele voorbeelden
heb genoemd, voor een soortgelijke regeling kennelijk niet in aanmerking komen.Voorzitter! Ik heb reeds aangegeven dat volgens mijn fractie de oplossing
van de problemen kan worden gevonden in een inpassing in de Algemene bijstandswet.
Aanzetten voor een dergelijke oplossing zijn door Divosa gegeven langs de
weg van het besluit bijstandsverlening zelfstandigen. In de schriftelijke
voorbereiding is daar reeds beperkte aandacht aan geschonken. De voordelen
lijken evident. Afzonderlijke wetgeving is immers niet nodig. Bovendien zijn
er minder uitvoeringskosten omdat van bestaande structuren gebruik kan worden
gemaakt. De bewindslieden merken in de nota naar aanleiding van het verslag
op dat het BBZ, het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen, een aantal uitgangspunten
heeft dat niet verenigbaar is met de WIK. Dat leidt ons vanzelf naar de vraag
die reeds eerder aan de orde was: moet de WIK een wezenlijk andere regeling
zijn dan de Algemene bijstandswet? Er lijken steeds meer argumenten voorhanden
om die vraag negatief te beantwoorden. De minister zal wat mij betreft dan
ook met sterkere argumenten moeten komen om dit alternatief zonder meer te
passeren. Daarom breng ik deze optie nog eens nadrukkelijk onder de aandacht
van de bewindslieden.Voorzitter! Ik vraag voor enkele punten apart de aandacht van de bewindslieden.In de eerste plaats is dat de sollicitatieverplichting voor de echtgenoot.
In de WIK bestaat die niet. De motivering hiervoor is wat de minister betreft
dat de WIK wezenlijk anders is dan de bijstandswet. Kunstenaars werken wel,
maar ingeval zij gebruikmaken van de WIK doen zij dat tegen een niet toereikende
beloning. Bijstandstrekkers daarentegen werken niet en dienen inclusief echtgenoten
zo spoedig mogelijk een baan te vinden op de arbeidsmarkt.
Men kan over de sollicitatieverplichting voor de echtgenoot van mening verschillen.
Mijn fractie is er in ieder geval geen uitgesproken voorstander van. Dat mag
bekend worden verondersteld. Wij moeten er echter wel voor oppassen dat er
geen scheve verhoudingen ontstaan. De bewindslieden kunnen wel zeggen dat
de kunstenaar werkt, maar dan toch tegen een niet toereikende beloning. Zij
moeten daarnaast toch ook erkennen dat de kunstenaar in een dergelijke situatie
voor meer dan de helft van zijn inkomen afhankelijk is van een uitkering.
Dat percentage is 60 en wordt mogelijk zelfs opgehoogd. Dat gegeven bij de
situatie betrekkend, ben ik er nog niet aan toe om zonder meer te stellen
dat op dit punt een onderscheid gemaakt moet worden met de regeling van de
bijstandswetgeving.In de tweede plaats wil ik aandacht besteden aan het volgende. In de schriftelijke
voorbereiding heeft mijn fractie reeds aandacht gevraagd voor oplossing van
het arbeidsmarktprobleem van kunstenaars via de weg van eventuele beperking
van het aantal plaatsen aan de kunstvakopleidingen. Dat was toen de vraagstelling.
Daarna zijn wij gaan praten over een herstructurering van de kunstvakopleidingen.
Daarover zijn allerlei stukken gewisseld en er zijn ook wat overleggen over
gevoerd. Mijn vraag is toch hoe het capaciteitsvraagstuk is afgestemd terzake
van het volume dat in de WIK-regeling is voorzien. Daar gaat overigens een
eigen keuze van betrokkenen aan vooraf. Dat is mij uiteraard niet ontgaan.In de derde plaats is er de hoogte van de uitkering. Eerlijk gezegd vond
de SGP-fractie de keuze van een norm van 60% een begrijpelijke. Er moet toch
voldoende stimulans zijn voor betrokkenen om zelf inkomsten te verwerven uit
eigen activiteiten? De discussie over ophoging van dat percentage, door enkelen
onder randvoorwaarden voorgesteld, zullen wij afwachten. Mij dunkt dat de
prikkel om zelf te presteren en in het eigen onderhoud te voorzien niet onnodig
moet worden gereduceerd. Dit is immers essentieel in alle vangnetconstructies
die er zijn.Ook de begrenzing waarbinnen de aanspraken op basis van de WIK kunnen
worden genoten moet een beperking hebben. Wij kunnen niet ongeclausuleerd
de faciliteiten van de WIK open laten staan. Indien binnen tien jaar niet
een praktijk kan worden opgebouwd waaruit permanent middelen ter voorziening
van het levensonderhoud worden genoten, kan dat na een langere termijn hoogstwaarschijnlijk
ook niet. Daaruit moet de betreffende kunstenaar zijn conclusies trekken.
De SGP-fractie heeft in ieder geval geen behoefte aan het oprekken van de
termijn van tien jaar, waarbinnen de aanspraken voor de duur van vier jaar
op de WIK geldend moeten worden gemaakt.Ik druk mij dus kritisch uit over twee amendementen van collega Beinema.
Op zichzelf spijt mij dat wel, ook gelet op het engagement waarmee hij al
jarenlang deze portefeuille beheert en zijn doelstellingen daarbinnen uitdraagt.
Ik heb dat al vanaf 1981 mogen meemaken. Maar goed, wij moeten helder zijn
in de keuzen waar wij zelf voor staan. De SGP-fractie heeft dus kritische
vragen. Die moeten echt overtuigend en naar tevredenheid beantwoord worden,
willen wij dit wetsvoorstel kunnen steunen. Daar is nogal wat voor nodig.
Daar kan ik niet omheen.Kunstbeoefening is een belangrijke bezigheid, die cultuurbepalend en in
zekere opzicht ook beeldbepalend is voor een land, voor een natie. Ik herinner
overigens aan onze normatieve benadering van kunstbeoefening, bijbelse normen
en waarden, waar tegenover bepaalde kunstuitingen niet zelden provocerend
en ook wel polariserend zijn en soms gewoon ook zo bedoeld zijn. Daarover
wil ik mijn teleurstelling en verdriet tot uitdrukking brengen. Maar wij schuiven
natuurlijk niet alles op één hoop. De moeilijkheid is inderdaad
dat kunstzinnige creaties vaak pas later waardering oogsten. Vandaar dat hulp
bij de start van de carrière een aanvaardbaar instrument kan zijn.
Onze kritiek – zo moet dat begrepen worden – richt zich wat dit
wetsvoorstel betreft vooral op de gekozen systematiek.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Mijnheer de voorzitter! De WIK, de afzonderlijke regeling voor kunstenaars,
is een wetsvoorstel dat op weinig steun kan rekenen van het veld zelf. Dat
is ook begrijpelijk. Ik vind het eigenlijk vlees noch vis. Het is een soort
kasserol, gemaakt van ingrediënten die zijn gehaald uit een ongetoetste
vierjarige basisbeurs en de Algemene bijstandswet, maar wel de slechtste ingrediënten
van de twee. Er is sprake van een laag normbedrag, waarvan met de beste wil
van de wereld niet valt te leven, en dit wordt dan gehusseld met alle controle
op neveninkomsten, partners, vermogen en beroeps gerichte activiteiten
die bij de bijstand passen. Het is restverwerking, want alles moet budgettair
neutraal zijn.De mogelijkheden om een effectief beleid te voeren om het zelfstandig
kunstenaarschap te bevorderen, worden hierdoor bij voorbaat sterk beperkt.
Waarom is die budgettaire neutraliteit nu eigenlijk als uitgangspunt gekozen?
Was niet een veel beter uitgangspunt geweest om primair een goede, uitvoerbare
en vooral levensvatbare regeling te creëren? Was het soms angst om opnieuw
een BKR in te voeren, een BKR waarover tegenwoordig alleen nog maar in zeer
smadelijke bewoordingen mag worden gesproken?Kunst en cultuur zijn voor onze maatschappij van levensbelang. Zij zijn
een uiting en motor voor geestelijke ontwikkeling, emotie en spiritualiteit.
Bovendien kunnen zij als hoogwaardig exportproduct in belangrijke mate de
uitstraling van Nederland bepalen. Onze vlakke polders kunnen een dergelijke
dimensie niet missen. Waarom is dit nu niet vooropgezet, zeg maar: het belang
van kunst en cultuur voor de kwaliteit van de samenleving en het belang van
vernieuwing en doorstroming. Vernieuwing was toch immers ook één
van de uitgangspunten van Pantser of ruggengraat?De WIK heet bedoeld te zijn om kunstenaars te steunen, zodat zij in financiële
onafhankelijkheid hun vak kunnen beoefenen. Dan moet er ook zicht zijn dat
de meeste gegadigden dat doel na een paar jaar inderdaad kunnen bereiken.
Een strenge vakmatigheidstoets zou dan heel goed gepaard kunnen gaan met een
ruimhartige regeling. Ik krijg helaas de indruk dat de opstellers diep in
hun hart vinden dat het ware kunstenaarschap pas ontstaat in tijden van grote
ontbering. Van Gogh zou in die redenering Van Gogh niet zijn geweest, als
hij niet in armzalige pensions had geleefd en als hij niet zijn hand had moeten
ophouden bij een goedwillende Theo. Met de WIK lijken wij nu een kader te
creëren – het klinkt wat cynisch – voor gegarandeerde armoede
van kunstenaars, bijna alsof het inderdaad een geschikte voedingsbodem is
voor het ontplooien van talent.In de situatie op dit moment zien wij dat zo'n 80% van de beeldende kunstenaars,
zowel beginners als gevorderden, een omzet haalt van minder dan ƒ 15.000
per jaar. Daarbij zijn nog niet eens de beroepskosten afgetrokken. Is een
voorstel dat voorziet in de mogelijkheid om binnen tien jaar maximaal vier
jaar een uitkering te krijgen, in dat licht gezien wel voldoende? Waarschijnlijk
is het dat slechts voor een heel kleine groep. Hoeveel van de bijstandsbehoeftige
kunstenaars kunnen zich redden met een basisbedrag van ongeveer ƒ 800
netto per maand? Voor de meesten zal hiermee hooguit de huur van een woning
en een atelier kunnen worden betaald. Is het dan niet uitstel van executie
om deze mensen na vier jaar weer richting bijstand en omscholing te manoeuvreren?De basisuitkering van 60% van het sociaal minimum is absoluut te laag
om zonder substantiële neveninkomsten te leven. Dan is 15% bijverdienen
heel gering. Daar komt nog bij dat er voor reserveringen en investeringen
te weinig ruimte is. Het is toch echt onzin om bijverdiensten eerst weg te
toetsen om vervolgens een kunstenaar uit het budget voor flankerend beleid
een lening te gunnen voor investeringen. Als een kunstenaar op zijn aanslagformulier
bepaalde investeringen en reserveringen mag opvoeren, laat hem dat dan ook
mogen doen als het gaat om de inkomensopgave aan de sociale dienst. Dat bespaart
het rondpompen van geld en daarmee blijft er bovendien ruimte over in het
budget voor flankerend beleid.De heer Van Dijke (RPF):Maar hoe wil mevrouw Sipkes garanderen dat de kunstenaar het na drie jaar
niet aanwendt voor de uitoefening van het vak of het ambacht, maar voor andere
doeleinden dan aanschaf van materialen en dergelijke? Ik doel op het gereserveerde
bedrag. Mevrouw Sipkes zegt daarvan: dat zou moeten kunnen binnen deze regeling.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Er zijn ook bepaalde controles. Als je bij de inkomstenbelasting of de
sociale dienst opgeeft welke investering je gedaan hebt, dan is daar een controle
op. Er kunnen natuurlijk investeringen zijn die je na afloop van de regeling
gebruikt. So what, zou ik haast zeggen. Als ze maar reëel en op dat moment
toetsbaar zijn.De heer Van Dijke (RPF):De regeling is op een bepaald moment afgelopen. Na vier jaar heb je een
bepaald bedrag gereserveerd binnen de ruimte van de WIK. Dan heb je na vier
of vijf jaar de mogelijkheid om het geld voor andere doeleinden te gebruiken,
terwijl het in de regeling van de WIK is vrijgelaten. Dat is dan toch oneigenlijk?Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Het is de vraag of dat oneigenlijk is. Ik ben het daarmee niet eens. Je
hebt er in de toekomst nog voordeel van. Deze regeling is er toch voor bedoeld
om een kunstenaar de kans te geven in de toekomst volledig zelfstandig te
werken? Ik zie dan ook niet in, in hoeverre het oneigenlijk is. Je bereikt
er immers een doel mee dat je wilt bereiken, namelijk dat de kunstenaar zelfstandig
voort kan gaan.Voorzitter! Een vergelijkbaar probleem is de onkostenaftrek. Er wordt
gekozen voor een forfait per kunstenaarscategorie, maar wie de pech heeft
meer uit te geven dan dat forfait, kan de meerkosten wél voor de belasting
maar niet voor de WIK aftrekken. Ook dat moet geharmoniseerd worden. Wij hebben
daartoe een amendement ingediend, waar wij nog een reactie op krijgen.Als wij kijken naar de systematiek, zien wij dat de alleenstaande kunstenaars
minder slecht af zijn dan de alleenstaande ouders. Om op het voor de betrokkenen
geldende sociaal minimum te komen moet een alleenstaande per maand ƒ
500 bijverdienen. Een alleenstaande ouder moet ƒ 700 bijverdienen.
Hoe past dit binnen het ook door dit kabinet uitgedragen beleid om de combinatie
van arbeid en zorg te verbeteren? Het lijkt mij dat het er niet binnen past.
Het lijkt mij dat dit geen waardering is voor zorgarbeid, maar eerder een
boete daarop. Ik vraag mij dan af wie ook alweer de minister voor emancipatie
was. Ook hierover hebben wij een amendement ingediend.Vanmorgen is al aan de orde geweest dat de kunstenaarsorganisaties in
een brief van 1 mei jl. hebben uitgerekend dat zelfs met het oprekken van
de uitkering naar 75% er nog steeds circa 25 mln. overblijft. Ook de Vereniging
van Nederlandse gemeenten heeft ons gemeld dat 75% inderdaad haalbaar is.
Ook ik zie graag een onderbouwing van de kant van het kabinet waarom daar
niet toe overgegaan wordt. Als wij de regeling nu niet goed
maken, lopen wij dan niet de kans dat de evaluatie straks uitwijst dat de
WIK een doodgeboren kindje is, althans niet het effect heeft dat wij beogen
en dus veel minder kunstenaars bereikt? Als dat zo is, moeten wij weer overgaan
tot reparatie, tot nieuwe wetsvoorstellen. Het lijkt mij beter, nu de maximale
ruimte te benutten, inderdaad op het gevaar af dat de wet een succes wordt.Dan het flankerend beleid. Het is goed dat hierop een grote nadruk ligt.
Dat was onder de BKR wel anders. Eigenlijk is het toch raar dat de kosten
van dit flankerend beleid als het ware betaald moeten worden door de kunstenaars
zelf. Bij gewone uitkeringsgerechtigden vormen de hoogte van de uitkeringen
en de gelden die voor arbeidsvoorzieningen opzij zijn gezet, toch ook geen
communicerende vaten? Flankerend beleid, hoe positief ik daar verder ook over
mag zijn, mag nooit een reden zijn om ook niet in de overige cultuurbeleidsmaatregelen
zoveel mogelijk naar vernieuwing en diversiteit te streven. Door het vergroten
van de markt voor kunst en cultuur en door bij de subsidiëring te zorgen
voor een goede mix van ondersteuning van nieuw en gevestigd talent is dat
misschien mogelijk. Gemeenten, fondsen en de rijksoverheid kunnen daarin allemaal
een rol spelen. Welke initiatieven kunnen wij in die richting nog extra van
het kabinet verwachten? Wij hadden vroeger bijvoorbeeld de aankoopregeling.
Er gold 1%, waar het ging om een gebouw en dergelijke. Die regeling bestaat
nog steeds, maar als ik het goed heb begrepen worden er steeds meer gebouwen
geleast. Daardoor valt de hele aankoopregeling eigenlijk weg. Berekeningen
hebben uitgewezen dat er in 1994 voor zo'n 52 mln. is uitgegeven aan kunstaankopen,
waarvan overigens maar 3 mln. vanuit de overheid zelf. Hoe kunnen wij dat
stimuleren, zowel landelijk als bij de lagere overheden? Per slot van rekening
ziet iedere kunstenaar zijn kunstwerk liever ergens hangen, staan of liggen
dan in het eigen atelier opgeslagen.Het lijkt beter de uitvoering van het flankerende beleid zoveel mogelijk
bij de gemeenten te leggen. Het heeft iets raars dat hiervoor het voorzieningsfonds
wordt ingezet, dat immers eerst al de beroepserkenning in handen krijgt. In
erkenning schuilt altijd een subjectieve afweging, die vertroebeld wordt wanneer
het voorzieningsfonds ook het flankerende beleid in handen krijgt. De kritiek
op dit punt van de Federatie van kunstenaarsverenigingen lijkt mij terecht.Ik rond af. Deze inkomensvoorziening voor de kunstenaar was niet de regeling
die onze fractie indertijd voor ogen stond. Deze regeling kan leiden tot een
kaalslag onder kunstenaars en leidt niet verdere ontplooiing van hen. De kunstenaarsorganisaties
zelf kwamen indertijd met een aansprekend voorstel, dat brede steun had en
waarvan dit wetsvoorstel een heel slecht gelijkende vervalsing is. Zonder
substantiële verbetering zal onze fractie dit wetsvoorstel dan ook niet
steunen.De heer Van Middelkoop (GPV):Voorzitter! Van de salonsocialist George Bernard Shaw is de fraaie uitspraak
"de ware kunstenaar zal eerder zijn vrouw laten verhongeren, zijn kinderen
barrevoets laten rondlopen, zijn oude moeder voor hem laten sloven om de kost
te verdienen, dan aan iets anders te werken dan aan zijn kunst".Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Dat is wel de opvatting van de salon. Dat hebt u duidelijk erbij gezegd.De heer Van Middelkoop (GPV):Wij hebben hier geen salons meer en misschien ook geen socialisten meer.
Het is aan u om die vraag te beantwoorden.Staatssecretaris Nuis:Ik heb altijd gedacht dat de heer Shaw dit argument gebruikte als reden
waarom hij vrijgezel was. Hij had het best kunnen betalen.De heer Van Middelkoop (GPV):Hij had vermoedelijk wel een oude moeder.In die romantische opvatting schuilt wel een kern van waarheid. Gelukkig
leggen wij ons in onze moderne verzorgingsstaat niet meer hierbij neer. Bij
afwezigheid van een rijke aristocratie, een uitgebreide hofcultuur of een
weldoende mecenas creëren wij een meer nuchtere vorm, een variant van
de bijstand.Het kunstenaarsvak is en blijft een vak met grote financiële risico's.
Dit blijkt uit het grote aantal kunstenaars dat voor korte of lange tijd is
aangewezen op de bijstand. In het blad Binnenlands Bestuur van begin mei las
ik dat 80% van de beeldende kunstenaars minder verdient dan het bijstandsniveau.
Bij 40% zijn zelfs de beroepskosten hoger dan de totale omzet. Menig ondernemer
zou in zo'n geval stoppen met zijn beroepspraktijk, maar bij kunstenaars ligt
dit enigszins anders. Behalve een inkomensvoorziening is het voor hen in veel
gevallen een levenshouding of een roeping, waarvoor veel opzij wordt gezet,
zelfs als dit een leven onder het sociaal minimum betekent.Een tijdelijke inkomensregeling om kunstenaars de mogelijkheid te bieden
zich voor 100% te richten op het opbouwen van een volwaardig kunstenaarsbestaan,
vind ik daarom verdedigbaar. Dit betekent echter dat de regeling meer moet
zijn dan een voorportaal van de bijstand. Zij moet de kunstenaar een reëel
perspectief bieden om na een bepaalde tijd op eigen kracht in het kunstenaarsvak
verder te kunnen. Naar mijn inschatting schiet het huidige wetsvoorstel wat
dit betreft nog te kort.De uitkering is gesteld op 60% van het geldende bijstandsniveau. Voor
de kunstenaars die voor de WIK kiezen, is een aanzienlijk aanvullend inkomen
nodig. In het verslag heb ik rekening houdend met beroepskosten al voorgerekend
dat een beeldend kunstenaar met een gezin een omzet van ongeveer ƒ
1850 moet genereren om het sociaal minimum te bereiken. Dat is niet niks.
Natuurlijk verkrijgt hij dit inkomen het liefst met zijn kunstproducties,
maar vooral voor een startende kunstenaar zal dit een vrijwel onmogelijke
opgave zijn. Kunstenaars zullen terugschrikken voor de mogelijke consequentie
van de keuze voor de WIK: een drastische daling in inkomen of, als zij beginnen,
het onvermogen een goed inkomen te verwerven. Het alternatief, een beroep
blijven doen op de bijstand, zal echter vanwege de sollicitatieplicht en dergelijke
zaken wellicht definitief een einde maken aan de kunstenaarsdroom. Al met
al ontstaat met de WIK voor kunstenaars een behoorlijk dilemma. Een keuze
voor de WIK betekent in veel gevallen dat met het nodige kunst en vliegwerk
het inkomen moet worden aangevuld. Veel kunstenaars zullen
gedwongen zijn allerlei bijbaantjes te nemen. De eerste zorg van de kunstenaar
zal immers zijn dat er op korte termijn toch wel zoiets als voldoende inkomen
is. Zijn de bewindslieden het met mij eens, dat dit ten koste zou kunnen gaan
van de opbouw van een renderende beroepspraktijk? Die opbouw werd nu juist
met dit wetsvoorstel beoogd? Zal de WIK in veel gevallen niet veel meer zijn
dan een tijdelijk uitstel van executie waarna de bijstand wacht? Nogmaals,
dat is toch niet de bedoeling.Er is voor gekozen om de WIK-uitkering als renteloze geldlening te verstrekken
en om pas achteraf op basis van het verdiende inkomen te bepalen of het bedrag
volledig mag worden behouden. Voor de bepaling van het verdiende inkomen wordt
rekening gehouden met een forfaitair bedrag aan beroepskosten. Dat kan betekenen
dat de kunstenaar met substantieel hogere beroepskosten en een navenant hogere
omzet – althans, hij mag hopen dat dit ook het geval is – dat
deel van zijn uitkering moet terugbetalen dat is uitgegeven aan de extra beroepskosten.
Gelet op de doelstelling van de wet, vraag ik mij af of deze systematiek wel
een gelukkige keus is. De minister schrijft in de nota naar aanleiding van
het verslag: "Daar waar voortdurend de beroepskosten het grootste gedeelte
van de omzet uitmaken zodat nauwelijks sprake is van winst, is ook geen sprake
van een renderende beroepspraktijk." Daarmee ben ik het eens, maar hiermee
gaat hij nu juist voorbij aan de bedoeling van deze wet: kunstenaars bij de
opbouw van deze beroepspraktijk te ondersteunen. Over het algemeen zullen
startende kunstenaars relatief hogere beroepskosten hebben. Het lijkt mij
wenselijk dat zij voor een beperkte periode de mogelijkheid krijgen de werkelijke
beroepskosten af te trekken. Waarom wordt op dit punt niet aansluiting gezocht
bij de systematiek van de fiscus? Gelukkig zijn hierover twee amendementen
ingediend. Mij is overigens niet duidelijk waarom het ene superieur zou zijn
aan het andere. Hoe dat zit horen wij nog wel.Voorzitter! De WIK staat niet alleen open voor beginnende kunstenaars,
maar ook voor hen die al zeer veel jaren het kunstenaarsberoep uitoefenen.
Zij kunnen dus ook van deze voorziening gebruik maken. Als een professioneel
kunstenaar in een jaar een inkomen heeft dat wat achterblijft bij dat van
andere jaren, kan bij met inachtneming van de gestelde voorwaarden een aanvulling
op grond van de WIK krijgen. Met dat onderdeel van het wetsvoorstel heb ik
wat moeite. Hoe is het bieden van deze mogelijkheid te verdedigen als men
een vergelijking treft met de positie van bijvoorbeeld een kleine zelfstandige?
Als zijn inkomen achterblijft bij dat van andere jaren moet hij dat aanvullen
uit zijn reserves dan wel geld lenen, althans als hij over reserves en leencapaciteit
beschikt. Kunnen de bewindslieden aangeven waarom deze praktijk ook niet zou
kunnen gelden voor kunstenaars?Voorzitter! De primaire doelstelling van de WIK is kunstenaars in staat
stellen een renderende beroepspraktijk op te bouwen. Echter, is de positie
van kunstenaars zo uitzonderlijk, dat voor deze groep een volledig aparte
regeling in het leven moet worden geroepen. In het verslag heb ik, overigens
niet als enige, de suggestie gedaan om het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen
uit te breiden, zodat ook startende kunstenaars van deze regeling gebruik
kunnen maken. Ik realiseer mij dat dit besluit voor deze specifieke groep
enigszins moet worden aangepast, vooral ook als de systematiek van de WIK,
zoals de ondersteuning voor de duur van vier jaar, hierin moet worden opgenomen.
Volgens Divosa hoeft dit geen probleem te zijn. Kan de minister uiteenzetten
of dit wellicht toch een reëel alternatief is? Het verbaasde mij namelijk
dat in de nota stond, dat het BBZ niet voor startende kunstenaars kan gelden,
omdat moet vaststaan dat sprake is van een in principe levensvatbaar bedrijf.
Maar geldt dat ook niet bij gebruikmaking van de WIK? De regeling is immers
uitsluitend bestemd voor kunstenaars die beroepsmatig actief willen zijn en
die wat hun werk betreft toekomstwaarde hebben. Bovendien is het de bedoeling
dat de beroepsmatigheid frequent wordt getoetst. Dat gebeurt ook bij de startende
zelfstandige die gebruikmaakt van het BBZ. Het verschil tussen de WIK en het
BBZ is echter dat de WIK de kunstenaar veel meer inkomensonzekerheid biedt.
De zelfstandige die een beroep doet op het BBZ kan zich voor 100% bezighouden
met de opbouw van zijn eigen zaak. Daarentegen moet de kunstenaar ervoor zorgen,
dat hij met een aanvulling op de WIK-uitkering aan voldoende inkomen komt.
Zou men met het BBZ niet veel meer tegemoetkomen aan de bedoeling om door
middel van inkomensondersteuning kunstenaars in staat te stellen een zelfstandige
beroepspraktijk uit te oefenen? Het moge duidelijk zijn, voorzitter, dat ik
aan dit onderwerp wat meer aandacht heb besteed, omdat ik nog altijd niet
geheel overtuigd ben van de juistheid van de keuze van het instrument en van
de noodzaak van het maken van een aparte wet. Derhalve zult u begrijpen dat
het mij moeite kost om enthousiast te zijn over de regeling die nu voor ons
ligt. Kunstenaars die gebruikmaken van de WIK zullen veel kunststukjes moeten
uithalen om over voldoende inkomen te kunnen beschikken en dan is het nog
maar de vraag of zij na vier jaar de bijstand kunnen ontlopen. Naar mijn overtuiging
is het beter aansluiting te zoeken bij de bestaande BBZ-regeling, zodat kunstenaars
een reëel perspectief wordt geboden op een zelfstandig kunstenaarsbestaan
en de regeling ook beperkt blijft tot starters.Dat brengt mij wel voor een lastig dilemma. Dat er iets moet gebeuren,
is ook mijn overtuiging. Het verschil van mening betreft de manier waarop.
Het is de vraag of de kunstenaars van dat meningsverschil de dupe moeten worden.
Ik wacht daarom met meer dan gewone belangstelling het antwoord van de regering
af.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Ik stel voor om hedenmiddag, na de regeling van werkzaamheden, eerst de
Wet aanvullende regels BiZa-subsidies te behandelen. Dit met het oog op de
beschikbaarheid van de minister van Binnenlandse Zaken. Daarna zal de behandeling
van de WIK worden voortgezet.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt van 12.31 uur tot 13.15 uur geschorst.De voorzitter:De ingekomenVoorzitter stukken staan op een lijst die op
de tafel van de griffier ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen
gedaan over de wijze van behandeling. Als aan het einde van de vergadering
daartegen geen bezwaren zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met
de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19971998-531-551.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl