Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet arbeid vreemdelingen in verband met de werving van arbeidsaanbod uit landen van buiten de Europese Economische Ruimte op een bij convenant overeengekomen wijze (28442)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2003-2004, pag. 856-865

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

09-03-2004

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

nr. 18, pagina 856-865

17-02-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28442Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Presentie en opening (dinsdag 17 februari 2004)Pagina 855-855
Verzoek van het lid Platvoet om een interpellatie te houden over de brief van Z.K.H. Prins Bernhard, gepubliceerd in de Volkskrant van 7 februari jl., en de opvatting over de ministeriële verantwoordelijkheid, zoals die door de regering aan deze brief is verbondenPagina 856-856
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2004 (29200 VII); - Vaststelling van de begrotingsstaat van het Gemeentefonds voor het jaar 2004 (29200 B); - Vaststelling van de begrotingsstaat van het Provinciefonds voor het jaar 2004 (29200 C)Pagina 865-914
Ingekomen stukken (dinsdag 17 februari 2004)Pagina 855-856
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van enige bepalingen van de Wet op de waterhuishouding ten behoeve van de introductie van algemene regels in het kader van het waterkwantiteitsbeheer en enkele andere onderwerpen (28475); - en nog vier andere wetsvoorstellen (28864, 28945, 29009 en 29032)Pagina 856-856
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet arbeid vreemdelingen in verband met de werving van arbeidsaanbod uit landen van buiten de Europese Economische Ruimte op een bij convenant overeengekomen wijze (28442)Pagina 856-865
Lijst van besluiten (dinsdag 17 februari 2004)Pagina 914-914
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 17 februari 2004)Pagina 914-916
Noot 1: Brief van het lid Platvoet met verzoek om interpellatie over de open brief van Z.K.H. Prins Bernhard, gepubliceerd in de Volkskrant van 7 februari 2004, en de opvatting over de ministeriële verantwoordelijkheid, zoals die door de regering aan deze brief is verbondenPagina 917-917

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 69 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging
van de Wet arbeid vreemdelingen in verband met de werving van arbeidsaanbod
uit landen van buiten de Europese Economische Ruimte op een bij convenant
overeengekomen wijze (28442).De voorzitter:Ik heet de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid hartelijk
welkom.De beraadslaging wordt geopend.De heer Van Driel (PvdA):Mevrouw de voorzitter. De PvdA-fractie wil op enkele punten op het voorliggende
wetsvoorstel reageren. Ik algemene zin kan zij zich wel vinden in het beter
reguleren van het arbeidsaanbod uit landen buiten de Europese economisch ruimte.
Dat dit nu per convenant geregeld wordt, vinden wij een stapje vooruit. Er
wordt daarmee een adequate juridische basis gegeven aan sectorale afspraken
over de werving en de tewerkstelling van vreemdelingen binnen in het kader
van de WAV ter ondersteuning van het sectorale arbeidsmarktbeleid. Toch vinden
wij dat niet voldoende. Eerst wordt er in de EU geworven en pas daarna komen
werknemers van buiten de EU in aanmerking. Op zich is dat wel een heldere
procedure, maar als wij bezien welke arbeidskrachten de laatste jaren geworven
zijn, vragen wij ons toch af of dat, enkele uitzonderingen daargelaten, geen
arbeidskrachten zijn die ook binnen Nederland en/of de Eu hadden kunnen worden
gevonden. Verpleegkundigen, werknemers in land- en tuinbouw zijn volgens ons
ook best binnen de EU te werven. Wij vragen ons dan ook af of dit proces in het verleden wel zorgvuldig
is verlopen. De vraag stellen is haar ook beantwoorden, namelijk met "neen".
De volgende vraag is of dat met dit convenant beter zal gaan. Ook daarover
hebben wij onze twijfels. Het lijkt ons noodzakelijk om de vakbonden er veel
nauwer bij te betrekken. In de memorie van antwoord stelt de staatssecretaris:
"Betrokkenheid van de vakbeweging is niet noodzakelijk. Het is mogelijk dat
voldoende draagvlak bij de vakorganisaties ontbreekt, maar dat toch een convenant
wordt afgesloten." Wij kunnen ons daar niet in vinden, omdat in dat geval
naar onze mening de kans groot is dat voldoende draagvlak ontbreekt, draagvlak
dat essentieel is voor een wet met als primaire doelstelling het beschermen
van de Nederlandse arbeidsmarkt tegen goedkope arbeidskrachten van buiten
de EER.Daarnaast vinden wij instemming van de vakbeweging nodig omdat vaak O&O-fondsen
worden ingezet voor scholing om in de toekomst buitenlands aanbod overbodig
te maken. Overigens zou dat inzetten van die fondsen wel een stuk royaler
kunnen.Ook zou de vakbeweging een prima rol kunnen spelen door toezicht te houden
op huisvesting van de te werk te stellen werknemers. Betrokkenheid van de
vakbeweging zou de vaak ondoordachte en nonchalante manier van werven ook
tegen kunnen gaan. Ons bereiken berichten over een zodanige manier van werving
dat die voor alle partijen slecht uitpakt. Ik denk maar aan Filippijnse verpleegkundigen
die op het vliegveld van Manilla alsnog uit het vliegtuig worden gehaald als
een illustratief en ook schrijnend voorbeeld. Hoe het zover heeft kunnen komen,
zal wel altijd onduidelijk blijven, maar dat het schandalig is, zal eenieder
toch wel kunnen onderschrijven. Het is in ieder geval slecht voor overheidsinstanties
die het geregeld hebben, slecht voor werkgevers die er tijd aan hebben besteed,
maar vooral schandalig tegenover die verpleegkundigen die zich er al op hadden
ingesteld om in Nederland te gaan werken. Wij zien de vakbeweging –
en wij willen daar ook graag de werkgevers bij betrekken – toch als
een barometer die gevoelig is voor de tekorten in bepaalde sectoren. Nu doen
die tekorten zich nauwelijks voor, maar het laat zich denken
dat er weer sectorale tekorten ontstaan als de conjunctuur aantrekt. Bovendien
gaan de "babyboomers" over een paar jaar met pensioen en dan liggen tekorten
voor de hand.Het is van groot belang dat werknemers betrokkenheid tonen opdat bepaalde
sectoren beter worden gereguleerd. Die betrokkenheid kan naar onze mening
vorm krijgen door aan het CWI een commissie toe te voegen op grond van artikel
7 van de SUWI waarin werkgevers en werknemers kunnen adviseren. Anders kan
die betrokkenheid wellicht nog via de Stichting van de Arbeid worden geregeld.Mijn fractie is van mening dat wij terughoudend moeten zijn met de werving
buiten de EER, zeker nu het kabinet op voorhand niet bereid is om vrij verkeer
van werknemers in de EU toe te laten. Zij neemt dit besluit nota bene vlak
voordat tien nieuwe lidstaten zich op 1 mei aanstaande bij de EU aansluiten.
Als je al vindt dat het vrije verkeer moet worden belemmerd – mijn fractie
is het daar niet mee eens – zou het fatsoenlijker zijn geweest om dit
te regelen tijdens de onderhandelingen over de toetreding. Mijn collega Jurgens
heeft vorige week uitgebreid het standpunt van het kabinet over de toelating
van werknemers uit de EU gelaakt.Mijn fractie is van mening dat de werkwijze voor de toelating zorgvuldig
moet worden gevolgd. Ook in Nederland verandert er het een en ander op dit
punt. De nieuwe Bijstandswet (de Wet werk en bijstand) kan ertoe bijdragen
dat er ook in ons land meer kan worden ingezet op werving, scholing en invulling
van deze vaak moeilijke vacatures. Dan moet echter ook de illegale arbeid
veel beter en veel doeltreffender worden bestreden. Wij achten de beantwoording
van de vragen over de bestrijding van illegale arbeid onbevredigend. Wij hebben
de indruk dat de inspanning wel redelijk is, in ieder geval voor de staatssecretaris
tevredenstellend, maar dat de resultaten weinig reden tot tevredenheid geven.
Zo meldt de staatssecretaris in de memorie van antwoord wel het aantal processen-verbaal
dat aan het OM is gestuurd, maar uit de wijze waarop een en ander is gesteld,
leiden wij af dat het OM daar verder niets mee doet. Wij leiden dit ook af
uit de wens om een bestuursrechtelijke handhaving in te voeren. Er wordt weliswaar
een forse uitbreiding van de capaciteit van de Arbeidsinspectie aangekondigd,
maar wij gaan ervan uit dat dit in ieder geval dit jaar weinig soelaas biedt.
Wij komen dan ook tot de conclusie dat de staatssecretaris zich op het terrein
van de bestrijding van illegale arbeid vooral het Olympisch motto heeft deelgemaakt:
deelnemen is belangrijker dan winnen.Als er al in landen buiten de EER moet worden geworven, lijkt het verstandig
ook naar categorieën werknemers te kijken die traditioneel niet in ogenschouw
worden genomen bij dit soort convenanten. Ik denk dan aan personeel uit de
ICT of werknemers die een belangrijke rol kunnen spelen bij innovaties in
ons land, bijvoorbeeld researchpersoneel. 2010 is nog ver weg, maar de afspraken
in Lissabon over de EU als meest innovatieve regio, lijken nog veel verder
weg. Wij kunnen op dit punt wel een beetje hulp gebruiken om de innovatie
wat meer vaart te geven.Mevrouw De Rijk (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter. Hoe zinvol is het wat wij hier doen? Die vraag
wordt natuurlijk wel vaker gesteld in de Eerste Kamer, maar na afgelopen vrijdag
is het extra nodig om die vraag te stellen en vooral ook aan deze staatssecretaris.
Immers, afgelopen dinsdag sprak een meerderheid zich uit voor het vrije verkeer
van werknemers uit de nieuwe EU-landen. Wat schetst onze verbazing? Het kabinet
heeft die uitspraak van de meerderheid afgelopen vrijdag simpelweg naast zich
neer gelegd; geen vrij verkeer van werknemers uit de nieuwe EU-landen. Daarom
vraag ik de staatssecretaris of wij niet beter naar huis kunnen gaan of op
zijn minst andere dingen doen.Ik ben echter een enorm optimistisch mens en daarom ga ik er nog maar
even van uit dat de staatssecretaris vanmiddag wél serieus neemt wat
hier gebeurt. Ik maak daarom toch enkele opmerkingen en stel enkele vragen
over het nu voorliggende wetsvoorstel.Eerlijk gezegd heeft vooral de beantwoording van de staatssecretaris in
de schriftelijke voorbereiding mijn fractie ongerust gemaakt en wel op twee
punten. Allereerst het al dan niet betrekken van de vakbeweging bij convenanten.
Volgens mijn fractie is juist hét kenmerk van sectorale afspraken en
dus van convenanten, dat zowel werkgevers als werknemers er niet alleen bij
betrokken zijn, maar het er ook over eens worden. Maar wat zegt nu de staatssecretaris
in de schriftelijke voorbereiding? Volgens hem zijn de werkgevers essentieel,
maar de werknemers ... ach, ook als die het er niet mee eens zijn, kun je
best een convenant sluiten.Ik neem aan dat dit een vergissing van de staatssecretaris is, ik kan
me dit echt niet anders voorstellen. Hét kenmerk van sectorale afspraken
is toch dat ze allebei meedoen? Graag een reactie van de staatssecretaris
hierop. Naar ons idee hebben werkgevers in feite altijd een duidelijk belang
bij het aantrekken van werknemers van buiten, al was het maar om de loonkosten
te drukken. In dat geval heb je toch echt vertegenwoordigers van de werknemers
nodig om te bekijken of dit echt nodig is.Mijn tweede opmerking gaat over de braindrain. De staatssecretaris zegt
in zijn schriftelijke voorbereiding naar mijn idee wel erg gemakkelijk dat
Nederland maar een klein landje is, dat het daarom op die braindrain niet
zoveel invloed kan hebben en dat Europa daar dan maar afspraken over moet
maken. Wij zijn het ermee eens dat hierover in Europees verband afspraken
moeten komen, maar tot die er zijn is Nederland niet van zijn eigen verantwoordelijkheid
ontslagen. En het wordt helemaal erg als de staatssecretaris zegt dat landen
niet eens mógen protesteren tegen de braindrain, omdat ze daarmee zouden
ingaan tegen het vrije verkeer van werknemers. Nederland lijkt mij op dit
moment niet echt in de positie om andere landen daarop te wijzen, maar graag
een reactie van de staatssecretaris.De staatssecretaris weet beter dan wie ook dat we met de WAV maar een
klein stukje van de tewerkstelling van werknemers uit het buitenland te pakken
hebben en dat veel van de tewerkstelling gaat op een manier die weliswaar
niet verboden, maar ook niet echt de bedoeling is. Via detachering, bijvoorbeeld,
gaat er heel veel buiten deze wet om, wat dan ook niet meteen illegaal is.
Detachering betekent vaak verdringing van werknemers van binnen Nederland
en uitbuiting – althans volgend Nederlandse normen –
van de buitenlandse werknemers. Graag verneem ik de visie van de staatssecretaris
hierop en zijn inspanningen met betrekking tot dit grijze gebied.Ten slotte de relatie tussen dit wetsvoorstel en het debat van vorige
week in deze Kamer met de collega's van deze staatssecretaris. Mijn fractie
is bang dat werknemers uit de nieuwe EU-landen tussen wal en schip zullen
geraken: vrij verkeer is er voor hen nog niet bij, zij worden geconfronteerd
met een enorme rompslomp aan overgangsregels – waarvan de staatssecretaris
zelf overigens zegt dat die niet zijn uit te voeren – terwijl ze niet
meer vallen onder de convenanten die wij vandaag bespreken. Dat klemt des
te meer, omdat het uitstel van het vrije verkeer misschien langer gaat duren
dan de oorspronkelijke twee jaar. Eerst zou het uitstel namelijk uiterlijk
twee jaar duren, nu ziet het er steeds meer naar uit dat we wel zullen zien
hoe lang we de overgangsregels handhaven. Dit alles zal betekenen dat deze
mensen hier weliswaar zijn, maar illegaal. Graag ook hierop een reactie.Mevrouw Meulenbelt (SP):Voorzitter. In grote lijnen kan mijn fractie zich vinden in de wijziging
van de Wet arbeid vreemdelingen. Het is een verbetering dat er een facultatieve
weigeringsgrond wordt toegevoegd, waardoor tewerkstelling geweigerd kan worden
als de werving van personeel uit landen buiten de Europese economische ruimte
niet heeft plaatsgevonden op een voor de sector bij convenant overeengekomen
wijze. Hoewel het streven om voorrang te geven aan het arbeidsaanbod uit de
landen in Midden- en Oost-Europa al voor een belangrijk deel is ingehaald
door de toetreding van een aantal landen tot de Europese Unie, heeft de discussie
zich toch verplaatst naar de vraag of er voorlopig drempels opgeworpen moeten
worden bij de toelating van werknemers. Ik denk dan aan de Poolse werknemers.Verder is de economische situatie nogal veranderd sinds het wetsvoorstel
vorm werd gegeven. De huidige arbeidsmarktsituatie is immers voor zo veel
Nederlanders verslechterd dat er zorgen zijn over een ongelimiteerde toelating
van arbeiders uit landen die wel binnen de grenzen van het nieuwe Europa liggen,
maar waar de arbeidsmarktsituatie nog aanzienlijk slechter is dan hier. In
de Tweede Kamer steunde mijn partij vanwege die zorgen voorstellen om deze
migratie beheersbaar te houden, iets wat ook vrijwel alle andere lidstaten
van de huidige EU doen.De zorg over de mogelijke stroom arbeiders uit andere landen is overigens
gebaseerd op een al bestaande situatie. Nog voor de toelating van de nieuwe
landen is geregeld, zijn er immers al naar schatting 50.000 Polen in de EU
aanwezig, van wie de helft legaal. Waarvoor wordt gevreesd, gebeurt allang.
De Polen zijn in de ware zin van het woord "gastarbeiders", omdat ze niet
van plan zijn om te blijven. Ze werken hier tot ze voldoende geld hebben verdiend
en gaan dan terug naar hun eigen land. Dat ze hierheen komen is geen wonder,
want het minimumloon is ongeveer vier keer zo hoog als dat in Polen.Toevallig kon ik enig veldonderzoek doen in eigen omgeving, omdat mijn
huis wordt verbouwd en het bij mij thuis een komen en gaan is van stukadoors
en timmerlieden. En ja, hoewel zij heel goed begrijpen waarom de Polen hierheen
komen, zien zij toch twee grote problemen. Dat is aan de ene kant de mensonterende
situatie waarin veel gastarbeiders hier leven, inclusief het volstrekte tekortschieten
van de Arbeidsinspectie, en aan de andere kant het gegeven dat vooral bouwbedrijven
afhankelijk zijn van de goedkope arbeid en de flexibiliteit van buitenlandse
arbeiders. Deze arbeiders kunnen immers desnoods per uur worden ingehuurd.De sluipwegen zijn talloos. Mijn informanten laten mij weten dat er kleine
bouwondernemers zijn die hun zaak in Nederland onmiddellijk zouden opdoeken
als zij hun werknemers wit zouden moeten uitbetalen. Zij zouden vervolgens
zelf in Polen een uitzendbedrijfje beginnen. Daarnaast wordt de oneerlijke
concurrentie wel degelijk gevoeld. Zo worden bijvoorbeeld Nederlandse stukadoors
vaak vervangen door goedkopere Poolse collega's.In de memorie van antwoord schrijft de staatssecretaris dat hij onderkent
dat het risico van illegale tewerkstelling blijft bestaan vanwege de aanzienlijke
beloningsverschillen tussen de huidige en de nieuwe EU-lidstaten. Ik hoor
met het oog hierop graag van hem wat er zal worden gedaan om zowel de positie
van onderbetaalde buitenlanders als de positie van Nederlandse arbeiders die
geconfronteerd worden met deze concurrentie, te verbeteren. Zijn er bovendien
geen middelen om kleine bedrijven te stimuleren, af te zien van al die sluipwegen?De staatssecretaris geeft aan dat hij een belangrijke rol ziet weggelegd
voor de sociale partners. Eerlijk gezegd begrijp ik dat niet, want juist de
vakbonden kunnen nauwelijks een rol van betekenis spelen voor illegale arbeiders.
De gedachte dat de Arbeidsinspectie wel zal reageren op de klachten van de
werknemers zelf, gaat ook niet op. Zwart werkende Polen zullen immers niet
snel naar de Arbeidsinspectie lopen.Laten wij trouwens nog even samen vaststellen dat mensen die van zover
weg hier komen werken, dat echt niet doen omdat ze zoveel van het Nederlandse
weer houden of omdat ze het hier zo gezellig vinden. Laat staan dat ze het
prettig vinden om weken aan een stuk en soms nog langer van huis en haard
weg te zijn. Polen, Slowaken en Balten komen naar Nederland, omdat ze zich
daar economisch toe gedwongen voelen.Naar de mening van mijn fractie zou het dan ook de belangrijkste taak
van de Europese Unie moeten zijn om te voorkomen dat mensen tot arbeidsmigratie
worden gedwongen. Dat wil zeggen dat de EU mensen de kans moet geven op een
eerlijk bestaan in de eigen omgeving. Vrijheid van beweging is iets anders
dan dat mensen worden gedwongen om op reis te gaan om op een fatsoenlijke
manier in hun onderhoud te kunnen voorzien. Ik hoor sociale instanties ginder
al zeggen: je krijgt geen uitkering, want er is wel werk in Nederland; ga
daar maar heen!Het gegeven dat het ontwikkelen van goede bestaansmogelijkheden in de
eigen omgeving geen uitgangspunt is van de huidige Unie, is de belangrijkste
reden dat wij zoveel moeite hebben met de EU. Willen wij de EU echt alleen
maar omdat wij er zelf profijt van hebben? Of zouden wij ervan uit moeten
gaan dat een groter Europa alleen stabiel kan zijn als wij toewerken naar
een kleinere kloof tussen rijke en arme landen? Ik denk dat wij daarvan uit
moeten gaan en dat dit ook geldt voor de arbeidsmarkt. Zo lang
die kloof te groot is, zullen wij met een dilemma worden geconfronteerd. Wij
willen een eenheid vormen, maar wij willen tegelijkertijd de grenzen dichthouden
voor een te grote stroom arbeidsmigranten. Dat dilemma is alleen op te lossen
door op langere termijn beleid te maken waarin de armere landen in hun economische
ontwikkeling worden ondersteund. Dat zal uiteindelijk dus ook ons ten goede
komen. Wat is de mening van de staatssecretaris over dit onderwerp?Een andere kwestie die al eerder door mijn fractie is besproken, is de
mogelijke braindrain bij het werven van geschoold personeel in landen die
zelf kampen met de opbouw van een goed functionerende zorg, bijvoorbeeld in
de medische sector. Wij herinneren ons nog de Zuid-Afrikaanse kwestie. Zuid-Afrika
gaf toen zelf te kennen, niet te vragen om een verbod op de afgifte van tewerkstellingsvergunningen,
omdat dat het recht van burgers zou aantasten om in een ander land arbeid
te aanvaarden. Nu zien wij een groot verschil tussen de individuele vrijheid
van burgers om in een ander land te gaan werken – de vrijheid van beweging –
en het actief werven in een bepaalde sector. De staatssecretaris heeft gezegd
dat het moeilijk is om vanuit Nederland een oordeel te geven over de arbeidsmarktsituatie
elders. Zo lang dat te moeilijk is, zou ik zeggen: dan dus geen werving.In het internationaal verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten
staat vermeld dat eenieder recht heeft om welk land dan ook, met inbegrip
van het eigen land, te verlaten. In de volgende paragraaf staat echter dat
dit recht aan beperkingen kan worden onderworpen, onder andere als het gaat
om de volksgezondheid. Wij interpreteren dat als volgt: wij moeten met grote
zorgvuldigheid besluiten of wij willen meewerken aan het weghalen van gezondheidszorgwerkers.
Ik ben het met de staatssecretaris eens dat dit een beleid op Europees niveau
moet worden, maar daarin heeft Nederland als lidstaat ook een eigen rol te
vervullen. Ik verneem graag van de staatssecretaris wat hij denkt te doen
aan een mogelijke braindrain.Staatssecretaris Rutte:Voorzitter. Ik wil eerst iets zeggen over de relatie tussen dit wetsvoorstel
en het recente kabinetsbesluit over het vrije verkeer van werknemers. Daarna
wijd ik enkele woorden aan het thema van oneerlijke concurrentie en illegaliteit.
Daarna vertel ik iets over de braindrain. Ten slotte kom ik toe aan de vragen
die specifiek over het wetsvoorstel zijn gesteld.Mevrouw De Rijk heeft geconstateerd dat deze Kamer in grote meerderheid
voor het kabinetsstandpunt was. Zij vraagt zich af waarom het kabinet er dan
toch van af heeft gezien. Ik moet dan verwijzen naar de overkant van dit plein,
waar een grote meerderheid, 90 van de 150 Tweede-Kamerleden, tegen het kabinetsstandpunt
was. Daar is ook een motie aangenomen. Het kabinet is in principe van mening
dat moties moeten worden uitgevoerd, tenzij er heel zwaarwegende reden zijn
om dat niet te doen. In dit geval vond het kabinet dat er een mogelijkheid
was om het oorspronkelijke kabinetsstandpunt en de motie in samenhang te bezien.
Wij hebben de volgende oplossing gevonden: voor de sectoren waarin een duidelijk
tekort is aan prioriteitgenietend aanbod, geldt dat de toelating van werknemers
uit Oost-Europa zeer eenvoudig en weinig bureaucratisch kan plaatsvinden.
Voor de sectoren waarin wel sprake is van voldoende prioriteitgenietend aanbod,
geldt de normale procedure van de Wet arbeid vreemdelingen, dus met handhaving
van de arbeidsmarkttoets. Het tweede kabinet-Kok had echter besloten, verkeer
van werknemers volledig vrij te laten. Bovendien had het huidige kabinet oorspronkelijk
besloten, vrij verkeer van werknemers toe te staan met een grenswaarde van
22.000. Als je deze beide besluiten tegen het voorgaande afzet, dan blijkt
dat de regering inderdaad onder druk van de Tweede Kamer en van de motie heeft
besloten daarop terug te komen. Maar ten opzichte van de bestaande praktijk
wordt het vrije verkeer van werknemers vergaand vereenvoudigd, zij het minder
vergaand dan in ons oorspronkelijke voorstel.Mevrouw De Rijk (GroenLinks):Staatsrechtelijk lijkt mij dit wel interessant. U zegt dat er een motie
van de overkant is. Bovendien wijst u erop dat er geen motie van de Eerste
Kamer is, maar wel een duidelijke, geconstateerde meerderheid. Uw collega
Nicolaï heeft voorts gezegd dat hij geen motie nodig heeft, omdat hij
de verhoudingen ziet. Vindt u altijd belangrijker wat de Tweede Kamer zegt
dan wat de Eerste Kamer zegt? Of zegt u een en ander nu omdat er in de Eerste
Kamer geen motie is aangenomen? Als dat het geval blijkt te zijn, dan weten
wij dat voor de volgende keer. Dan zullen wij wel een motie laten aannemen,
zelfs als uw collega's zeggen dat zij de motie niet nodig hebben om te zien
voor welk standpunt er een meerderheid is.Staatssecretaris Rutte:Ik heb in het kabinet zelfs voorgesteld om een Verenigde Vergadering bijeen
te roepen teneinde te bekijken wat de krachtsverhoudingen zijn. Maar dat bleek
staatsrechtelijk helemaal onmogelijk. Daarvan hebben wij dan ook afgezien.
Ik heb het debat zelf gevoerd met de Tweede Kamer. De meerderheid van die
Kamer heb ik niet kunnen overtuigen van het kabinetsstandpunt. Met een behoorlijke
meerderheid is er een motie aangenomen, namelijk grofweg 90 tegen 60. In de
Eerste Kamer waren de krachtsverhoudingen inderdaad anders. Dat hebben wij
eveneens meegewogen in het kabinet. Uiteindelijk hebben wij een afweging gemaakt.
Dat in deze Kamer geen motie is aangenomen speelde daarbij geen rol. Zoals
collega Nicolaï in de kabinetsvergadering aangaf, was er voldoende aandacht
voor de gevoelens in dit huis inzake dit belangrijke thema. Wij hebben niet
zozeer afgewogen of de Tweede Kamer belangrijker of minder belangrijk is dan
de Eerste Kamer. Het ligt verre van het kabinet om daarover ooit een mening
te hebben. Wel hebben wij op basis van de verschillende discussies gewoon
afgewogen wat ons te doen staat. Uiteindelijk hebben wij de genoemde beslissing
genomen.Mevrouw De Rijk (GroenLinks):Zegt u hiermee dat u ongeveer een gemiddelde heeft genomen van wat de
Kamers verlangen? Materieel heeft u de overkant zijn zin gegeven.Staatssecretaris Rutte:Ik ben de Tweede Kamer op een belangrijk punt tegemoet gekomen.
Een meerderheid van die Kamer was er bezorgd over dat Nederlandse werklozen
zouden worden verdrongen door mensen uit Oost-Europa. Tegelijkertijd zijn
wij grotendeels in de geest blijven handelen van het oorspronkelijke kabinetsbesluit
en daarmee in de geest van een meerderheid van de Eerste Kamer. Dit houdt
in dat het vrije verkeer van werknemers tussen Nederland en Oost-Europa mogelijk
wordt gemaakt. Dat doen wij door het voor de sectoren waarvoor duidelijk is
dat er geen aanbod is uit de prioriteit genietende gebieden, veel gemakkelijker
te maken om mensen uit Oost-Europa hiernaar toe te halen. Als ik het in aantallen
noem, zeg ik dat het in plaats van dertien weken nog slechts één
à twee weken duurt voordat aanvraag daarvoor gereed komt. Het kabinetsbesluit
van vrijdag betekent nog altijd een vergaande vereenvoudiging van het vrije
verkeer van werknemers ten opzichte van de situatie van vóór
afgelopen vrijdag. Maar er is wel sprake van een stap terug ten opzichte van
de standpunten die het tweede kabinet-Kok en het huidige kabinet hebben ingenomen.
Daarbij hebben wij de volgende twee punten meegewogen. Ten eerste proberen
wij alle verwachtingen die richting Oost-Europa zijn gewekt zo goed mogelijk
te honoreren. Ten tweede zijn de politieke uitspraken van belang die daarover
in de verschillende Kamers expliciet of impliciet zijn gedaan. Nogmaals, wij
hebben niet afgewogen of de Tweede dan wel de Eerste Kamer belangrijker zou
zijn. Door de verschillende discussies die wij daarover hebben gevoerd, zijn
wij tot het besluit gekomen.Voorzitter. Mevrouw De Rijk heeft verder gezegd dat het hele voorstel
niet meer nodig is. Dat is niet waar. Het is nog steeds noodzakelijk, omdat
het desbetreffende soort convenanten moet worden afgesloten. Zelfs als er
volledig vrij verkeer van werknemers is tussen ons land en Oost-Europa, zullen
er sectoren zijn waarvoor het noodzakelijk is om gemakkelijk mensen uit andere
landen hiernaar toe te halen. Dat kunnen overigens mensen uit Oost-Europese
landen zijn. Ik zeg dat in het bijzonder tegen mevrouw De Rijk en mevrouw
Meulenbelt. De laatste vroeg of in de toekomst nog convenanten kunnen worden
afgesloten voor mensen uit de MOE-landen. Dat kan wel degelijk. Het lijkt
mij overigens onwaarschijnlijk dat dit gebeurt, omdat het voor de sectoren
of beroepen waarvoor een tekort aan prioriteit genietend aanbod bestaat, door
het kabinetsbesluit van afgelopen vrijdag heel makkelijk wordt om mensen hiernaartoe
te halen. Daardoor zal bij werkgevers- en werknemersorganisaties de behoefte
ontvallen om nog convenanten gericht op Oost-Europa te sluiten. Als dat echter
toch noodzakelijk zou zijn of indien men met Bulgarije en Roemenië convenanten
wil sluiten, is dat gewoon mogelijk. Nogmaals echter, het lijkt mij onwaarschijnlijk.
De MOE-landen worden echter niet op achterstand geplaatst. Zelfs als er met
de MOE-landen volledig vrij verkeer van werknemers is, is dit convenant nog
steeds relevant, bijvoorbeeld voor verpleegsters uit Zuid-Afrika of mensen
in de Chinese horeca, sectoren die buiten de Oost-Europese landen willen werven.Mevrouw De Rijk (GroenLinks):Ik vroeg mij alleen af of het debat van vanmiddag nog nodig was, aangezien
ik niet wist wat het kabinet er vervolgens mee deed. Dat de wereld groter
is dan Europa en zeker Oost-Europa was mij wel duidelijk.Staatssecretaris Rutte:Dan zijn wij het dus eens dat het wetsvoorstel een groot deel van zijn
relevantie heeft behouden. Dat stelt mij gerust.Er is een algemene opmerking gemaakt over de oneerlijke concurrentie.
Ook in de Tweede Kamer is daarover gesproken. Ik bemerk in de Kamer de zorg
dat dadelijk mensen in Nederland aan het werk zijn die veel minder betaald
krijgen dan de Nederlanders. Er zijn drie situaties mogelijk.De eerste situatie is dat iemand hier illegaal verblijft. Op dit moment
zijn er veel illegale mensen uit Oost-Europa. De illegaliteit is aantrekkelijk
omdat het loonkostenverschil tussen Nederland en Oost-Europa en zeker een
aantal Oost-Europese landen nog steeds aanzienlijk is. Daardoor kan het aantrekkelijk
zijn om illegale praktijken na te jagen. Het antwoord daarop is niet in de
eerste plaats deze convenantenwet. Die kan helpen, maar zal niet het enige
antwoord zijn. Ook geen antwoord is een vorm van of volledig vrij verkeer
van werknemers. Het enige echte antwoord is het stevig bestrijden van illegaliteit.
Dat doen wij door de uitbreiding van de Arbeidsinspectie, door het ombouwen
van het stelsel van regionale interventieteams naar een landelijk dekkend
netwerk van interventieteams, waarin de Arbeidsinspectie, maar ook de UWV
en de belastingdienst, dus alle landelijke kolommen, grondig vertegenwoordigd
zijn. Er vindt al een aantal inspecties nieuwe stijl plaats in een aantal
regio's in Nederland, naar een aantal aspecten van illegaliteit. Daarnaast
is de SIOD nu bijna volledig opgebouwd. Die pakt dit soort illegale praktijken
aan.Mensen in Nederland die illegale uitzendbureaus gebruiken bevorderen daarmee
niet alleen de illegaliteit in de uitzendbranche, maar zij moeten zich in
toenemende mate realiseren dat die uitzendbureaus onderdeel zijn van veel
grotere illegale en zelfs criminele netwerken. Recentelijk is dat nog gebleken.
Dat leverde diverse publicaties in de pers over invallen bij uitzendbureaus,
onder andere in de Haagse regio. Daar bleek het niet alleen te gaan om illegale
arbeid, maar om een heel breed complex van criminele activiteiten, die ook
drugsgerelateerd waren. Werkgevers die in zee gaan met illegale uitzendbureaus
gaan niet met een mooie boef in zee, maar echt met heel verkeerde mensen.
Het is goed om dat nog eens te vermelden.De heer Van Driel (PvdA):Uit uw antwoord krijg ik de indruk dat het openbaar ministerie nauwelijks
of geen gevallen behandelt. U hebt geschreven wat er in 2002 naar het openbaar
ministerie gezonden. Ik denk dan dat het wel zal zijn aangekomen, maar dat
dit het dan ook was.Staatssecretaris Rutte:Die indruk is gelukkig niet juist. Van de bij het openbaar ministerie
aangebrachte aantal processen-verbaal uit hoofde van de Wet arbeid vreemdelingen,
de WAV, wordt minder dan 10% geseponeerd. 90% leidt tot een transactie of
een boete. De bestuurlijke boete leidt natuurlijk tot snellere processen.
Met de invoering van de bestuurlijke boete worden ook de boetebedragen verhoogd.De heer Van Driel (PvdA):Over welke bedragen praten wij dan?Staatssecretaris Rutte:Dat durf ik niet uit mijn hoofd te zeggen.De heer Van Driel (PvdA):Het kan om zulke lage bedragen gaan dat het illegale uitzendwerk toch
snel lonend is.Staatssecretaris Rutte:Het gaat om fikse bedragen. Ik hoop dat ik ze snel aangereikt kan krijgen,
dan kan ik ze straks nog noemen.De tweede groep is die van mensen die hier legaal zijn. De vraag is dan
of zij hetzelfde salaris betaald krijgen als een Nederlander in dezelfde baan.
Dat is in principe het geval. Er zijn zeven situaties denkbaar waarin mensen
hier legaal verblijven. Slechts in een van die zeven situaties is het mogelijk
dat iemand beneden het Nederlandse cao-salaris betaald krijgt, namelijk wanneer
een werknemer uit de MOE-landen in dienst is van een MOE-werkgever en niet
in de bouw werkt. In de bouw is het in ieder geval onmogelijk. Conform de
WAGA, de Wet arbeidsvoorwaarden grensoverschrijdende arbeid, kan men beneden
het cao-salaris betaald krijgen. In alle zes andere situaties word je conform
het cao-salaris betaald of, als geen cao vigeert, ten minste conform het wettelijk
minimumloon. Dan komt natuurlijk de vraag aan de orde waarom de WAGA niet
is aangepast voor deze laatste groep die nu nog tussen de netten door glipt.
Daar is een goede reden voor. Aanpassing zou leiden tot een vrij ingewikkeld
stelsel van regelgeving, omdat dan mensen zowel onder het eigen Poolse, Hongaarse
of Tsjechische arbeidsregime vallen als onder het Nederlandse arbeidsregime.
Daarom hebben wij er tot nu toe altijd voor gekozen om voor deze ene groep
de WAGA niet aan te passen.Mevrouw De Rijk (GroenLinks):De staatssecretaris zegt dat het alleen om deze groep gaat. Dat klinkt
alsof het om heel weinig mensen gaat. Heeft hij enig idee om hoeveel mensen
het gaat? Ook één groep kan bestaan uit honderdduizenden mensen.Staatssecretaris Rutte:Dat hebben wij niet paraat. Stel dat in de land- of tuinbouw de oogst
wordt opgekocht door een Pools bedrijf dat hier de oogst door Polen laat weghalen.
In zo'n geval is het mogelijk om volgens het wettelijk minimumloon te betalen.
Er is nog een derde mogelijkheid, dus los van de illegaliteit en deze ontsnappingsroute
uit de zeven hoofdroutes. Die derde route is wanneer iemand zich hier als
zelfstandige zonder personeel vestigt. Dan valt hij buiten de Wet arbeid vreemdelingen.
Er is inderdaad sprake van een aantal schijn-ZZP-constructies. Eigenlijk vallen
wij dan weer terug op de eerste situatie, namelijk de illegaliteit. Dit aspect
wordt op dit moment dan ook buitengewoon stevig aangepakt als onderdeel van
de bestrijding van de illegaliteit.Dat was mijn algemene inleiding naar aanleiding van de verschillende opmerkingen
over hoe het voorstel zich verhoudt tot het kabinetsbesluit en tot het thema
van de oneerlijke concurrentie.Mevrouw De Rijk (GroenLinks):Ik heb nog een opmerking over dit punt. Is het misschien handig om die
nu te maken?De voorzitter:Ik stel vast dat de staatssecretaris bezig is met een algemene inleiding.
Ik vraag u om hem eerst zijn betoog te laten vervolgen.Staatssecretaris Rutte:Ik ga dan door met de beantwoording over thema's die meer direct op het
wetsvoorstel betrekking hebben.De heer Van Driel vroeg hoe het zit met de werving van ICT'ers en mensen
uit de research- and developmenthoek: is het mogelijk om die mensen snel naar
Nederland te halen, eventueel ook zonder arbeidsmarkttoets? Als er evident
geen geschikt aanbod aanwezig is, zal voor deze groep geen individuele arbeidsmarkttoets
meer gelden. Dat wordt op dit moment verder uitgewerkt. Er is sprake van verdringing
als de individuele arbeidsmarkttoets wordt opgeheven ingeval er geen sprake
is van een evident tekort aan arbeidskrachten voor die sectoren. De heer Van
Driel zei ook dat eerst moet worden nagegaan of alles is gedaan om mensen
uit landen binnen de huidige EU-grenzen naar Nederland te halen voordat mensen
van buiten die grenzen worden aangetrokken. Daar heeft hij in principe gelijk
in. Vandaar ook dat in deze convenantenwet wordt geregeld dat, naast het versneld
hier naartoe halen van mensen in sectoren met een tekort aan prioriteitgenietend
aanbod, in een convenant ook afspraken worden gemaakt over het via wervings-
en scholingsinspanningen op termijn weer beschikbaar hebben van meer prioriteitgenietend
aanbod in zo'n sector. Het is dus altijd een systeem dat op twee benen staat:
aan de ene kant het belang van het snel hier naartoe halen van mensen bij
een tekort op onze eigen arbeidsmarkt en aan de andere kant afspraken over
de manier waarop ervoor kan worden gezorgd dat dit aanbod zich uiteindelijk
hier weer aandient. Dat zal in de ene sector makkelijker zijn dan in de andere.
Bij Chinese koks is het bijvoorbeeld de vraag hoe je dat zou moeten regelen,
maar dan zou men bijvoorbeeld kunnen putten uit de Chinese gemeenschap in
Nederland. In andere gevallen, bijvoorbeeld als het gaat om verplegend personeel
of personeel in de binnenvaart, is dat natuurlijk wel degelijk te organiseren.De heer Van Driel en anderen vroegen ook naar de rol van de vakbeweging
in dezen. Bij het opstellen van een arbeidsconvenant is de rol van de werkgevers
cruciaal, omdat de werkgevers ook de tewerkstellingsvergunning moeten aanvragen.
Aan de werkgevers kunnen ook voorwaarden worden opgelegd op het gebied van
de wervingsinspanningen, maar ook ten aanzien van arbeidsvoorwaarden en arbeidsomstandigheden.
Ik ben het ermee eens dat het van grote waarde is dat ook de organisaties
van werknemers daarbij betrokken zijn. De CWI-organisatie doet daar ook haar
best voor. Ik ben bereid om mij hier nog eens grondig over te verstaan met
CWI en aan te geven dat die zorg ook hier in het parlement leeft. Ik wil echter
niet de suggestie overnemen om op dit punt een commissie in te stellen bij
CWI, omdat ik vrees dat dit een extra bureaucratische last met zich zal brengen.
Ik zal mij er dus met CWI over verstaan hoe wij de betrokkenheid van de werknemersorganisaties
goed kunnen borgen. Ik zal daarbij wel suggereren om zo'n commissie in te
stellen, maar ik wil ook bekijken of een en ander bereikt kan worden zonder
het op voorhand voorschrijven van die op zichzelf het risico van bureaucratie
in zich dragende oplossing.De heer Van Driel (PvdA):Nu spreekt u uzelf een beetje tegen. U zegt dat het heel
belangrijk is dat er O&O-fondsen zijn voor de scholing van mensen, maar
u wilt nog wel met CWI overleggen over een iets dwingender rol van de vakbonden,
terwijl de vakbonden de onderuitputting van de O&O-fondsen juist zouden
kunnen tegengaan. Het woord "bureaucratie" wordt hierbij wel heel gemakkelijk
van stal gehaald. Er is ook wel een procedure denkbaar die weinig bureaucratisch
is, maar die de vakbonden wel zodanig bindt dat de O&O-fondsen wat steviger
worden ingezet. Wij hebben hier een aantal maanden geleden de WWB behandeld
en ik zou dan ook graag zien dat een en ander nu gaat doordringen.Staatssecretaris Rutte:Op zichzelf hebt u mij wel overtuigd, maar ik zoek nog even naar de beste
weg daarnaartoe, ook omdat de centrale organisatie zich terdege bewust is
van het belang van de aanwezigheid van de werknemersorganisaties. Ik wil voorkomen
dat wij het dwingend moeten gaan voorschrijven, maar ik wil wel zoeken naar
wegen om de betrokkenheid van de werknemersorganisaties zo veel mogelijk te
borgen. Daarbij wil ik voortbouwen op het commitment dat ook bij CWI leeft
op dit punt. Ik zal de Kamer hiervan op de hoogte houden. Ik wil echter voorkomen
dat dit uiteindelijk dwingend voorgeschreven moet worden. Immers, het is denkbaar
dat het in een bepaalde situatie – die situatie heeft zich bij mijn
weten nog niet voorgedaan – dringend noodzakelijk is om voor een bepaalde
sector mensen hiernaartoe te halen, zonder dat de werknemersorganisaties zich
daarbij neerleggen of zich daarvoor uitspreken. Ik wil voorkomen dat het op
dat moment onmogelijk zou zijn om daarmee door te gaan, omdat werknemersorganisaties
de zaak tot in het oneindige bemoeilijken.Mevrouw De Rijk (GroenLinks):Waarom bent u zo bang om het dwingend voor te schrijven? Aangezien het
zich nog niet heeft voorgedaan, wil ik weten of u voorbeelden kunt noemen
van situaties waarin de vakbeweging erop tegen zou zijn, terwijl u het toch
wilt doorzetten. Mijn collega Van Driel heeft de O&O-fondsen al genoemd,
maar de vakbeweging kan ook heel goed beoordelen of er in Nederland geen prioritair
aanbod is.Staatssecretaris Rutte:Er kunnen zich situaties voordoen waarin de belangen van werkgeversorganisaties,
in verband met dat dossier of een ander dossier, reden zijn om dit te blokkeren.
De werkgevers moet ook altijd voldoen aan de administratieve verplichtingen
en de bredere juridische verplichtingen. Verder hebben zij zich in te zetten
voor het goed draaiend houden van de economie in hun sector. Het is natuurlijk
van belang dat de werknemersorganisaties hier ook bij betrokken zijn en dat
die betrokkenheid goed geborgd is. Ik wil echter voorkomen dat de werknemersorganisaties
een vetorecht krijgen.Mevrouw De Rijk (GroenLinks):Wie beoordeelt in zo'n geval dan of er voldoende gekeken is naar het Nederlandse
en het Europese aanbod?Staatssecretaris Rutte:Op dat punt kan ik u geruststellen. Er ligt een aantal procedurele voorwaarden
in het wetsvoorstel besloten. Deze moeten deels in het wetsvoorstel zelf en
deels in nadere regelingen tot uiting komen. Hierdoor wordt geregeld dat CWI
partij is, dat CWI de minister in kennis stelt van het voornemen tot het sluiten
van een convenant en van de redenen die hier aanleiding toe geven, en dat
een en ander op een goede manier gepubliceerd wordt. Verder kunnen in een
ministeriële regeling bepalingen worden opgenomen dat het convenant de
doelstelling moet hebben dat op termijn meer prioriteit wordt gegeven aan
het beschikbaar komen van aanbod en dat partijen bij het convenant voldoende
representatief zijn. Het laatste geldt zowel voor de werkgeversorganisaties
als voor de werknemersorganisaties.De heer Van Driel (PvdA):U zegt dus: alles, behalve een vetorecht!Staatssecretaris Rutte:Ja.De heer Van Driel (PvdA):Ik weet niet of ik dat voldoende vind, maar het is iets.Staatssecretaris Rutte:Ik ga u er ook nog over berichten. Ik ben het met u eens dat het lastig
om goede voorbeelden te noemen waarbij dat vetorecht nodig is, maar ik vind
het een scheve situatie om, als er zoveel administratief en juridisch, maar
ook financieel risico bij de werkgevers ligt, de werknemersorganisaties een
sterkere borging te geven dan ik zojuist heb aangegeven, namelijk net stoppend
voor het vetorecht.Mevrouw De Rijk vraagt of MOE-landers tussen wal en schip vallen omdat
er geen vrij verkeer komt en omdat er geen sectoraal convenant is afgesloten.
Ik heb die vraag al een beetje beantwoord. Ik denk dat dit voldoende geborgd
is door de combinatie van het kabinetsbesluit van vrijdag en het feit dat
convenanten ook afgesloten kunnen worden voor de MOE-landen zolang er nog
geen volledig vrij verkeer is; het lijkt mij overigens zeer onwaarschijnlijk
dat dat laatste zich zal voordoen.Ik kom bij het punt van de "brain drain". Die doet zich in de praktijk
slechts in een zeer beperkt aantal gevallen voor. Eigenlijk dreigde dit verschijnsel
zich in Nederland alleen voor te doen in de situatie van Zuid-Afrika; dat
betrof de medici en de verpleegkundigen. Het ministerie van VWS is in overleg
met Zuid-Afrika om tijdelijke tewerkstelling te regelen. Je zou dus kunnen
zeggen: geen "brain drain", maar een "brain gain". Ten tweede krijgt de "brain
drain"-kwestie steeds meer aandacht in de EU, maar ook in de Raad van Europa.
Ten derde heeft Zuid-Afrika, zoals al is vermeld door mevrouw Meulenbelt,
zelf aangegeven dat men geen maatregelen wil met betrekking tot de "brain
drain". Daarom heeft de regering gezegd dat wij op dat punt niet dwingend
moeten gaan voorschrijven, want dan zou je in feite tegen mensen in Zuid-Afrika
zeggen dat zij hier alleen onder zeer bijzondere omstandigheden mogen werken.
Dat neemt niet weg dat er dus overleg gaande is tussen het ministerie van
VWS en Zuid-Afrika over de tijdelijke tewerkstellingsvergunningen om dit punt
zodanig te regelen dat wij van "brain drain" naar "brain gain" gaan. Het is
belangrijk om te vermelden dat dit zich in Nederland dus echt in zeer beperkte
mate voordoet, op dit moment eigenlijk alleen voor het land Zuid-Afrika en
voor de sector van de medici en verpleegkundigen. Het is dus geen thema dat
zich op grote schaal aandient.Mevrouw Meulenbelt (SP):Ik kom terug op het eerste deel van deze discussie. U zei
dat oneerlijke concurrentie alleen te bestrijden is door bestrijding van illegaliteit.
Ik heb in mijn betoog nog iets anders geprobeerd te zeggen: zolang wij in
het nieuwe Europa te maken hebben met zulke vergaand uiteenlopende arbeidsmarkten –
het minimumloon is hier vier keer zo hoog als in Polen – kun je wel
proberen om de illegaliteit te bestrijden, maar weet je tegelijkertijd dat
de trek te groot zal zijn. In plaats van eeuwig in dit dilemma te blijven
zitten – proberen wij mensen tegen te houden, terwijl wij er tegelijkertijd
naar streven om een eenheid te worden? – is het belangrijker om in Europees
verband te gaan bedenken met welk economisch beleid wij mensen niet hierheen
halen voor werk, maar het werk naar andere landen brengen of het werk daar
stimuleren. Daarover hebt u zich niet uitgelaten. Ik weet dat dit niet iets
is wat je vandaag even met een wet regelt en dat dit echt een beleid voor
de langere termijn vergt, maar ik wil heel graag weten of wij het erover eens
zijn dat wij die kant op moeten. Volgens mij is dat de enige manier om deze
problemen ooit werkelijk op te lossen.Staatssecretaris Rutte:Het is goed dat u mij hieraan herinnert, want ik was u het antwoord nog
verschuldigd. U vroeg of de economische ontwikkeling van armere landen niet
door een beleid voor de langere termijn ondersteund zou moeten worden, omdat
dat uiteindelijk heel Europa ten goede zou komen. Op zich ben ik dat met u
eens. Dat staat ook centraal in de Europese gedachte en dat vertaalt zich
ook wel een beetje in het kabinetsbeleid, bijvoorbeeld in onze visie op de
structuurfondsen. Ik heb daar zelf mee te maken in de vorm van de ESF-gelden.
Het gaat om heel veel geld. Wij geven dat natuurlijk graag uit, al is dat
niet altijd gemakkelijk. Er staat zo'n 1,7 mld euro op de lat voor Nederland
voor de periode van 2000 tot en met 2006. Een van de vragen die de Nederlandse
regering nu stelt in het debat met Europa is of het niet logischer is dat
deze structuurmiddelen toevallen aan de landen die bezig zijn hun economie
op te bouwen. Landen als Nederland lopen wat dat betreft een paar stappen
voor. Nederland kan het dan beter zoeken in het verbeteren van de nettobetalingspositie,
in ieder geval op een andere manier dan met deze bureaucratie veroorzakende
subsidieregelingen. Dan zouden die gelden ten goede kunnen komen aan landen
als Polen en Hongarije. Ik ben het met de centrale gedachte eens. Dit is ook
een voorbeeld van hoe de regering daaraan kan bijdragen door haar opstelling
in Europa. Het gaat erom dat de koek in Europa groter wordt en de verschillen
kleiner worden.De heer Van Driel (PvdA):Ik vind de beantwoording van de vragen over de illegale werknemers enigszins
teleurstellend. U doet wellicht uw best, maar ik heb het gevoel dat het allemaal
traag verloopt en dat het aantal processen-verbaal tamelijk laag is. Ik moedig
u dus aan om grotere stappen te zetten.Ik heb een vraag gesteld over personeel dat bij innovaties kon helpen.
Nu is er een toezegging van het kabinet om de leges voor mensen die zich hier
tijdelijk vestigen voor wetenschappelijk onderwijs niet te heffen of in ieder
geval sterk te verlagen. Het zijn vaak mensen die van buiten de EER komen.
Die toezegging is nooit geëffectueerd. Kunt u als coördinerend bewindspersoon
uw collega's eens aansporen om dat echt te effectueren?Staatssecretaris Rutte:Er staat mij bij dat ik de legesproblematiek in een ooghoek heb gezien,
maar daar moet ik mij eerst even in verdiepen. Dan zal ik kijken of er noodzaak
is om de actie te nemen die u suggereert. Ik moet eerst even in dat dossier
duiken, want ik heb nu onvoldoende kennis paraat.U daagt mij natuurlijk uit om in te gaan op de illegaliteitsbestrijding.
Het is voor mij zo zonneklaar dat de boeven gevangen zullen worden dat ik
er het liefst zo min mogelijk woorden aan vuil maak, maar ik zal dat nu toch
doen. De oude RIF-structuur heeft goed werk gedaan, maar had als nadeel dat
alleen achteraf kon worden achterhaald hoe alles in elkaar zat. Uiteindelijk
wisten wij van vijf taxiverbanden, van Amsterdam en Nijmegen tot Groningen,
hoe de illegaliteit in de taxibranche zich ontwikkelde, zonder dat er repressie
had plaatsgevonden en er netwerken waren opgerold. Het doel van het nieuwe
landelijk dekkende netwerk van interventieteams is om naast het achterhalen
van structuren de repressiekant stevig vorm te geven, zodat uiteindelijk ook
de illegaliteit daadwerkelijk wordt bestreden.Hiermee bereiken wij dat de grote landelijke uitvoeringsorganisaties die
kennis hebben van de illegaliteit – gemeenten, als het via de VNG en
Divosa gaat, UWV, Arbeidsinspectie en belastingdienst – hierop veel
beter zijn aangesloten. De Arbeidsinspectie wordt uitgebreid, mede dankzij
het bij de begroting van 2002 in de Tweede Kamer aanvaarde amendement van
mevrouw Verburg, waardoor er extra geld kwam voor het bestrijden van illegaliteit
door de Arbeidsinspectie. De SIOD is nu volledig in opbouw. Ik heb net vanmorgen
het persbericht afgerond over de laatste – ik mag er verder niets over
zeggen – zeer succesvolle actie van de SIOD die vandaag heeft plaatsgevonden.
Daaruit blijkt dat die organisatie nu doet wat zij moet doen. Zij is op een
behoorlijke schaal bezig met het oprollen van die netwerken, zeker waar het
gaat om netwerken die kolomoverstijgend zijn, dus zeer grote criminele verbanden.Dan zijn er nog twee discussies die het kabinet snel wil afronden, omdat
ze al lang lopen. Dat zijn de discussie over de eerstedagmelding en de discussie
over de illegaliteit in de uitzendbranche. Ik heb mijn twijfels over het invoeren
van zo'n oud vergunningenstelsel in de uitzendbranche. Dan moet je er als
Arbeidsinspectie vooral op toezien of uitzendbureaus een vergunning hebben.
De boeven hebben natuurlijk geen vergunning en die pak je daar dus niet mee.
De discussie die wij nu voeren, richt zich vooral op twee punten. Het eerste
discussiepunt is de eerstedagmelding. Wij willen die discussie als kabinet
in de komende zes tot acht weken afronden. Er zijn argumenten voor en tegen.Een tweede discussiepunt is of de uitzendbureaus die zichzelf certificeren
vrijwaring kan worden gegeven. In de land- en tuinbouw bijvoorbeeld zijn er
nu 200 van die handmatige agrarische loonbedrijven gecertificeerd. Er zijn
natuurlijk voor- en nadelen aan vrijwaring verbonden. De nadelen zijn bekend.
Een nadeel is dat je private stelsels met publiek geld gaat afzegenen, wat
altijd risico's in zich heeft, maar staatssecretaris Wijn van Financiën
en ik hebben tegen elkaar gezegd: laten wij de discussie afronden. Dat doen wij onder andere door binnenkort een gesprek te hebben met tien mensen
van het Westland-interventieteam die zelf de invallen in de kassen doen. Die
gaan wij vragen wat zij in aanvulling op het bestaande apparaat nodig hebben
om hun werk goed te doen. Wij gaan daarvoor zorgen, uiteraard zolang het gevraagde
binnen redelijke grenzen blijft. Dit zijn de twee ideeën die wij er zelf
in willen brengen.Het gaat om de algehele bestrijding van fraude en illegaliteit in de sociale
zekerheid. Uitzendbureaus die legaal zijn, moeten met opgeheven hoofd hun
werk kunnen doen en mensen die legaal een uitkering hebben, moeten met opgeheven
hoofd over straat kunnen. Dat gaat alleen als iedereen in het land weet dat
de foute lui hard worden aangepakt.Mevrouw De Rijk (GroenLinks):Voorzitter. Ik wil nog een paar punten op de i zetten, allereerst bij
de staatsrechtelijke kwestie. Ik ben blij dat de staatssecretaris niet probeert
de indruk te wekken dat hij in het midden is gaan zitten tussen die twee gebouwen.
Hij zegt in feite: materieel heb ik de overkant gelijk gegeven. Staatsrechtelijk
vind ik dat een punt. Ik ben benieuwd of dit precedenten schept.Inhoudelijk heeft de staatssecretaris naar mijn idee het standpunt van
de overkant gekozen. Hij heeft met name gekozen voor de invalshoek van de
Nederlandse werkgevers in plaats van voor de invalshoek van de Oost-Europese
werknemers. Hij zegt: zij kunnen hier best komen, maar dan moeten er voor
dat werk geen mensen in Nederland voorhanden zijn. Dat bewijst dat hij het
bekijkt vanuit het standpunt van de Nederlandse werkgevers en niet uitgaande
van het vrije verkeer van werknemers. Vandaar dat ik zeg dat hij niet in het
midden is gaan zitten, maar partij heeft gekozen, misschien wel zijns ondanks,
voor de overkant.Ik ben blij met zijn toezegging betreffende de vakbeweging. Het is aan
de vakbeweging zelf om deze in de oren te knopen en er gebruik van te maken.Er is vrij veel gezegd, ook door mijn collega's, over de illegaliteit,
maar ik wil de nadruk leggen op het grijze gebied. Als ik de staatssecretaris
goed begrijp, weet het ministerie niet hoeveel mensen van buiten het EU-gebied
door werkgevers hier te werk worden gesteld noch hoeveel ZZP'ers hier actief
zijn. Het lijkt mij interessant om die aantallen wél te kennen. Ik
ben benieuwd hoe ernstig de staatssecretaris het neemt en of hij er iets aan
gaat doen.Ten slotte wil ik weten hoe het zit met die twee jaar. Dat bespaart hem
misschien een debat aan de overkant. Ik heb het idee dat er de afgelopen twee
weken is opgeschoven. Eerst werd er gezegd dat er over twee jaar vrij verkeer
van werknemers is met de nieuw toetredende EU-landen en dat er in die twee
jaar een overgangsregeling geldt. Langzamerhand heb ik het idee dat er eerst
een overgangsregeling van twee jaar is, maar dat die regeling waarschijnlijk
nog veel langer zal gelden. Ik ben benieuwd naar het standpunt van de staatssecretaris
op dat gebied.Staatssecretaris Rutte:Mevrouw de voorzitter. Het standpunt van de regering is steeds geweest
dat nu klare wijn moet worden geschonken voor de situatie tot 1 mei 2006.
Voorts moet voor 1 mei 2006 helder zijn hoe wij omgaan met de situatie na
die datum. Dat zat zowel in de 22000-brief, als ik het zo kort mag samenvatten,
als in deze brief. In de laatste hebben wij overigens nog vermeld dat wij
rond 1 mei 2005 willen bezien of er aanleiding is om verder te liberaliseren.
Het is altijd de bedoeling geweest om het besluit voor twee jaar te nemen
en om tegen de eindtijd te bezien hoe ermee moet worden omgegaan in de periode
tussen 2006 en 2011 die dan weer in twee perioden is geknipt van eerst drie
en daarna twee jaar.Mevrouw De Rijk (GroenLinks):Ik ben nog wel benieuwd naar de criteria voor verdere liberalisering.
Wordt dat afgemeten aan eventuele problemen op de Nederlandse arbeidsmarkt
of aan de behoefte van Polen? Is dat met andere woorden de invalshoek van
de Nederlandse werkgever of van de Poolse werknemer?Staatssecretaris Rutte:Ik vond het al zo mooi toen u zei dat wij hadden gekozen voor de Nederlandse
werkgevers, want dat is zeker niet de indruk van de Nederlandse werkgeversorganisaties.
VNO/NCW en MKB Nederland zijn bepaald niet gelukkig met dit kabinetsbesluit.
Wij zullen tegen die tijd met name kijken naar de situatie op de Nederlandse
arbeidsmarkt en naar het beroep op de sociale zekerheid. Dat is altijd leidend
geweest voor het kabinet, ook bij het besluit met de grenswaarde van 22.000
en ook nu weer bij het besluit om de arbeidsmarkttoets te handhaven in die
sectoren waar voldoende prioriteit genietend aanbod is, het een en ander overigens
altijd afgewogen tegen de verwachtingen die Nederland in Oost-Europa heeft
gewekt. Ik wil nogmaals melden dat Nederland na 1 mei a.s. een liberaler systeem
heeft dan de meeste EU-landen, zij het minder liberaal dan het kabinet-Kok
II had besloten of het besluit met de grenswaarde van 22.000. Ook zien de
Oost-Europese landen dat veel EU-landen hebben besloten om terug te komen
op eerdere besluiten in het kader van het vrije verkeer van werknemers, simpelweg
ingegeven door de verslechterde economische situatie en de risico's voor de
Nederlandse arbeidsmarkt.De komende weken zullen wij met centrale organisatie voor Werk en inkomen
verder zoeken naar mogelijkheden om de criteria te finetunen om te bepalen
om welke beroepen of sectoren het dan zal gaan. Het is dan ook voorstelbaar
dat al op 1 mei voor een bepaald beroep of een bepaalde sector de toets op
prioriteit genietend aanbod kan worden losgelaten. Het is anderzijds ook niet
uitgesloten dat zo'n sector of beroep na een tijdje zich weer sluit als zich
voldoende prioriteit genietend aanbod aandient en dan het zware regime van
13 weken weer in werking treedt. Maar dan zou weer voor een andere sector
kunnen zijn vastgesteld dat er een tekort is aan prioriteit genietend aanbod,
waardoor het voor die sector weer mogelijk is om de grens te openen. De komende
twee jaar zal het dan ook zo'n beetje op en af gaan, afhankelijk van de vraag
of verdringing dreigt van Nederlandse werknemers.Zelfstandigen zonder personeel hoeven zich niet te melden en kunnen gewoon
in Nederland gaan werken. De kans is groot dat wij het wel weten als het gaat
om werknemers in dienst van een MOE-werkgever, maar ik zal moeten nagaan om
welke aantallen het gaat. Mevrouw De Rijk vroeg of ik de situatie ernstig vond. Neen, ik vind het
niet ernstig als een zelfstandige zonder personeel hier legaal zijn werk doet
en ik vind het ook niet ernstig als een MOE-werknemer in dienst is van een
MOE-werkgever, niet in de bouw, en daardoor betaald krijgt eventueel conform
het wettelijk minimumloon en daarmee in overeenstemming wordt gehandeld met
de Wet arbeidsvoorwaarden grensoverschrijdende arbeid, de WAGA. Ik vind dat
niet ernstig, omdat ik niet behoor tot de groep mensen die stellen dat de
WAGA daaraan moet worden aangepast. Ik begrijp die roep wel, maar ik ben daartegen,
omdat je daarmee een buitengewoon ingewikkeld duaal stelsel in het leven roept
waarmee mensen zowel rechten kunnen ontlenen aan de situatie in Polen, Hongarije
of Tsjechië als aan de situatie hier. Ik geef er dan ook de voorkeur
aan om voor dit ene van de zeven juridische modellen die er zijn om hier legaal
te werken, niet de WAGA aan te passen. Ik zie dat niet als een ernstig probleem,
integendeel, daarmee wordt de wet gewoon netjes nageleefd!Mevrouw De Rijk (GroenLinks):Dat u het niet ernstig vindt, in de zin dat het legaal is, kan ik mij
wel voorstellen. Ik sprak echter over de verdringing die het toch teweegbrengt,
omdat die mensen wel degelijk goedkoper zijn dan lokale werknemers. Het is
bovendien voor werkgevers handig om het op die manier te doen. Dus in die
zin lijkt het mij wel ernstig.Staatssecretaris Rutte:Ik vind het niet ernstig, omdat je altijd een afweging moet maken tussen
enerzijds bureaucratische, ingewikkelde duale stelsels naast elkaar laten
bestaan of de simpelheid van de WAGA volstrekt eenduidig toepassen, behalve
natuurlijk voor de bouw want daarover zijn Europese afspraken gemaakt, en
het risico van verdringing bij een van de zeven mogelijke juridische constructies.
Het is natuurlijk ook bekend dat de meeste van die MOE-werknemers hier in
Nederland in dienst zijn van een uitzendbureau. In dat geval wordt tenminste
de ge-AVV'de uitzend-cao gevolgd. Dit doet zich maar in een van die zeven
situaties voor en ik vind dit te beperkt om daarvoor een ingewikkelde bureaucratie
in het leven te roepen.De beraadslaging wordt gesloten.Het wetsvoorstel wordt zonder stemming aangenomen.De vergadering wordt van 14.45 uur tot 15.00 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20032004-856-865.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl