Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Mediawet in verband met de invoering van een vernieuwd concessiestelsel voor de landelijke publieke omroep (26660)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1999-2000, pag. 2909-2930

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

26-01-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

nr. 38, pagina 2909-2930

19-01-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26660Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Presentie en opening (woensdag 19 januari 2000)Pagina 2909-2909
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering en enige andere wetten omtrent de straf van onbetaalde arbeid ten algemenen nutte (taakstraffen) (26114)Pagina 2930-2954
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Mediawet in verband met de invoering van een vernieuwd concessiestelsel voor de landelijke publieke omroep (26660)Pagina 2909-2930
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 19 januari 2000)Pagina 2954-2954

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 142 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Mediawet in verband met de invoering van
een vernieuwd concessiestelsel voor de landelijke publieke omroep (26660).(Zie vergadering van 18 januari 2000.)De algemene beraadslaging wordt hervat.De heer Atsma (CDA):Mevrouw de voorzitter! Gisteravond hebben wij lang stil kunnen staan bij
het voorstel tot wijziging van de Mediawet in verband met invoering van een
concessiestelsel voor de landelijke publieke omroep. Wij hebben gisteravond
gemerkt dat dit ook consequenties heeft voor de regionale en zelfs de lokale
publieke omroep. Ik kom daar nog op terug.Mevrouw de voorzitter! Het voorstel heeft nogal wat losgemaakt. Het begon
met een vernietigende kritiek van de Raad van State. De NOS had de nodige
op- en aanmerkingen. Ook het Commissariaat voor de media heeft zich niet onbetuigd
gelaten en anderen volgden. In dit rijtje moeten ook de bedenkingen van de
kroonleden, de door de minister benoemde leden van de raad van toezicht worden
genoemd. Ten slotte wijs ik ook op het vlijmscherpe signaal uit de verschillende
omroeporganisaties, de verenigingen. De VARA is gisteren door velen genoemd
als de exponent van de kritiek van de omroepverenigingen. De publieke omroep als geheel heeft een missie, een publieke opdracht
in en voor de samenleving. Om die wettelijk vastgelegde opdracht waar te maken,
moet hij een gevarieerd en een kwalitatief hoogwaardig en toegankelijk programma-aanbod
verzorgen, zowel op radio als op televisie. Behalve kwaliteit zijn voor de
CDA-fractie pluriformiteit en onafhankelijkheid belangrijke trefwoorden. De
publieke omroep is daarmee van wezenlijke betekenis voor het goed functioneren
van de democratie. Daarom verdient de publieke omroep financiële steun
en bescherming van de overheid. Ook moet aan de publieke omroep zekerheid
worden gegeven. Of aan de publieke opdracht wordt voldaan, wordt eens in de
vijf jaar door een visitatiecommissie beoordeeld. De CDA-fractie kan daarmee
instemmen.Nederland heeft op een bijzondere wijze invulling gegeven aan de vraag
wie zich tot de landelijke publieke omroep mogen rekenen. Naast de bij wet
in het leven geroepen instellingen, zoals NOS, NPS, en educatieve, kerkelijke
en anderszins levensbeschouwelijke omroepinstellingen zijn de omroepverenigingen
geworteld in de Nederlandse samenleving. Deze verscheidenheid moet in de ogen
van de CDA-fractie ook in de toekomst een wezenlijk kenmerk van het bestel
blijven. Sterker nog, het unieke van de verenigingsstructuur met een eigen
achterban wordt alom gewaardeerd, ook elders in Europa. Verenigingen, in dit
geval omroeporganisaties, zijn bereid verantwoordelijkheid te dragen en willen
ook verantwoording afleggen, uiteraard aan de overheid, maar ook en vooral
aan de leden, aan de eigen achterban. De CDA-fractie is ervan overtuigd dat
deze vorm van zelfregulering veel meer perspectief biedt dan gedetailleerde
wetgeving met een sterk controlerende overheid.In de Concessiewet gaat het kabinet door met de al eerder ingezette centralisatie
van bevoegdheden en bevoogding van particuliere omroeporganisaties zoals VARA,
AVRO, TROS, VPRO, EO, KRO, NCRV en alle andere die tot het bestel zouden willen
toetreden dan wel daar al een plek hebben verworven. Doelstelling van de regering
is kennelijk het omvormen van het publieke bestel tot een BBC naar Nederlands
model. In dat model is de taak van omroepverenigingen uitgehold en zijn zij
hoofdzakelijk nog leveranciers van programma's: omroepen als productiehuizen.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Voorzitter! Kent de heer Atsma één productiehuis dat een
garantie krijgt op overheidssubsidie, op zendtijd en macht en invloed?De heer Atsma (CDA):Ik kom daar straks op terug. In de nieuwe situatie krijgen productiehuizen
inderdaad de garantie op zendtijd en financiering. Wij vinden echter dat de
verenigingen meer moeten zijn dan productiehuizen. Vandaar dat ik mijn betoog
wil vervolgen.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Waarop baseert de heer Atsma zijn stelling dat omroepverenigingen in het
huidige wetsvoorstel niet meer zijn als zij a. garantie hebben op macht en
invloed, b. op zendtijd en c. op geld? Dan zijn zij toch veel en veel meer
dan productiehuizen?De heer Atsma (CDA):Ik wil daarop graag uitvoerig terugkomen, maar dan wel in de loop van
mijn betoog. Ik heb een aantal amendementen ingediend die daarnaar verwijzen.
Ik wil daarop dus later zowel in algemene zin als in detail ingaan.Mevrouw de voorzitter! Waaruit de relatie tussen betrokken burgers en
deze productiehuizen zou moeten bestaan, maakt het kabinet niet duidelijk.
Een sluipende nationalisatie in combinatie met het ontbreken van een eindperspectief
maakt de vele kritische kanttekeningen in onze ogen volstrekt begrijpelijk.
Tijdens de algemeen politieke beschouwingen was de inzet van de CDA-fractie
het herstel van verantwoordelijkheden in de samenleving. Waar trekt de overheid
de grens en is zij bereid taken in handen te laten of over te dragen aan de
samenleving? Dat was een kernpunt in de bijdrage van het CDA. Kijkend naar
het publieke bestel en de toekomst ervan, stel ik deze vraag opnieuw: waar
trekt de overheid de grens en is zij bereid verantwoordelijkheid te geven
aan in dit geval omroeporganisaties?Omroepverenigingen hebben het Nederlandse bestel vorm, inhoud en kleur
gegeven. In een samenleving die verandert, moeten uiteraard deze organisaties
mee veranderen en bewegen. AtsmaSpelen zij daarop onvoldoende in, dan is er
ruimte en zijn er mogelijkheden voor nieuwe initiatieven. De recente voorbeelden
spreken wat dat betreft boekdelen. Voor de CDA-fractie zijn de omroepverenigingen
zelfstandig opererende, maatschappelijke ondernemingen met een ondernemingsdoel
op het terrein van de informatievoorziening. Om dat doel te bereiken, moeten
zij alle ruimte krijgen om zich te kunnen ontplooien. Middels de Mediawet heeft de overheid aan deze ideële communicatieondernemingen,
uiteraard buiten de Amsterdamse beurs om, taken toegekend.Kijkend naar het mediabeleid heeft de overheid tot taak de grondwettelijke
rechten van meningsuiting en persvrijheid te waarborgen. Ook anderen hebben
daar gisteren op gewezen. De overheid dient er ook voor te zorgen dat de bevolking
zich kan laten informeren, zich kan ontplooien, kan ontspannen en kennis kan
nemen van cultuuruitingen, zoals overigens ook is vastgesteld in het Verdrag
van Amsterdam. Kortom, de burger moet een gegarandeerde toegang hebben tot
de informatiemaatschappij. De publieke eis van toegankelijkheid laat zich
naar onze mening vertalen in een minimum aan vrije toegang tot informatie.
Dat geldt voor de radio, de televisie, maar ook voor de internetsamenleving
van morgen en overmorgen. Dit nieuwe medium ziet de CDA-fractie als een taak,
kans en uitdaging voor de publieke omroep als geheel en de organisaties afzonderlijk.
De overheid moet deze verscheidenheid en pluriformiteit van opvattingen als
uitgangspunt bij de inrichting van het omroepbestel blijven nemen.Het omroepbestel staat in Nederland niet gelijk aan een staatsomroep.
De publieke waarborgen worden in een concessie verleend aan toegelaten ideële
instellingen, aan maatschappelijke ondernemingen. Daaraan mag de overheid
voorwaarden stellen, maar die voorwaarden mogen niet verder gaan dan de publieke
middelen die beschikbaar worden gesteld voor de publieke zenduren. De controle
hierop dient bij het Commissariaat voor de media te worden neergelegd. Daarnaast
moeten de omroeporganisaties als maatschappelijke ondernemingen alle ruimte
krijgen om andere activiteiten te ontplooien. De Mediawet kent echter wat
dit betreft nogal wat beperkingen. Aan deze vorm van aanbodregulering dient
een einde te komen. De bewijslast moet worden omgekeerd: activiteiten zijn
toegestaan zolang ze passen binnen de verenigingsdoelstelling, tenzij de prestaties
in het kader van de concessie en de daaraan gekoppelde vergoeding in het gedrang
komen. Als ergens het voorbeeld van de BBC van toepassing is, is het hier.
De BBC heeft immers een commerciële poot waaruit ook de publieke programma's
worden gefinancierd.Het vergroten van de omzet binnen de markt van de informatievoorzieningen
is overigens niet in strijd met de kern van de wet. Het wetsvoorstel geeft
echter nog steeds geen uitvoering aan de opvatting dat tegen betaling specifieke
programma's kunnen worden verspreid. In de memorie van toelichting wordt hierop
terecht gewezen, maar een concrete aanpassing blijft uit. Wij hebben op dit
punt een amendement ingediend. Nog steeds wordt gesproken over het "om niet"
verrichten van neventaken, maar dat is niet reëel. De publieke omroep
moet bijvoorbeeld door themakanalen aan te bieden kunnen inspelen op nieuwe
ontwikkelingen en mag ten opzichte van andere programma-aanbieders niet onnodig
op achterstand worden gezet.De heer Van Bommel (SP):Ik kan het door de heer Atsma bedoelde amendement steunen waar het gaat
om de mogelijkheden van de Wereldomroep. Zijn verhaal komt er echter nu op
neer dat de omroepverenigingen moet worden toegestaan om op z'n minst gedeeltelijk
commercieel te gaan. Zie ik dat goed?De heer Atsma (CDA):Ik doel op de landelijke publieke omroepen, op de F-omroepen en de Wereldomroep.
De laatste is overigens ook een publieke omroep. De heer Van Bommel ziet het
goed. Het publieke bestel mag niet de kans worden ontnomen om middels themakanalen
een smal publiek aan te spreken en wellicht ook specifieke diensten te verlenen
waarvoor betaald moet worden. Dat hoeft dus niet "om niet" te gaan, zoals
in het wetsvoorstel staat.De heer Van Bommel (SP):Vreest de heer Atsma niet dat hij nu iets in huis haalt wat hij eigenlijk
buiten de deur wil houden? Ik doel op de mogelijkheid dat de omroepverenigingen
zich uit nood vooral gaan beziggehouden met activiteiten die commercieel gezien
interessant zijn, waarbij ze dan een deel van de opbrengsten besteden aan
de publieke programmering.De heer Atsma (CDA):Daar is niets mis mee zolang er geen sprake is van concurrentievervalsing.
Omroepverenigingen mogen naast hun publieke taak nevenactiviteiten verrichten
waarmee geld wordt verdiend. De opbrengsten daarvan mogen dan niet ten goede
komen aan de aandeelhouders in de vorm van winstuitkeringen, maar moeten worden
besteed aan de centrale doelstellingen van de omroepvereniging. In die zin
kan het voor ons een 100% maatschappelijke onderneming zijn.De heer Van Bommel (SP):Ik heb de indruk dat ook de fractie van het CDA probeert de publieke omroep
te versterken. Denkt u niet dat u met dit voorstel het risico loopt dat de
politieke druk om minder geld aan de publieke omroep te besteden zal toenemen,
zeker wanneer de omroepen op commerciële wijze andere middelen kunnen
ververven?De heer Atsma (CDA):Nee, die indruk en die angst heb ik niet. Wij willen garanderen dat het
publieke bestel voor de specifieke publieke taak zoals neergelegd in de wet
een vergoeding krijgt voor vijf of tien jaar. Ik ga ervan uit, gehoord hetgeen
mevrouw Van Zuilen heeft gezegd en de opmerkingen van D66 daaraan gekoppeld
dat een meerderheid van mening is dat een erkenning voor tien jaar kan worden
verleend. Er moeten voor tien jaar financiële garanties komen. Ik ben
er absoluut niet bang voor.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Het moet niet te veel een eigen leven gaan leiden. Als de staatssecretaris
kan aangeven dat er zekerheid is voor tien jaar – misschien moet het
gebeuren via een nota van wijziging of een amendement – dan is dat belangrijker
dan de vijfjarenerkenningstermijn. Er moet wel worden voldaan aan de voorwaarden.
Het moet open zijn, er moet worden getoetst, enz.De heer Atsma (CDA):Ik heb gisteren heel goed naar u geluisterd. Ik heb vanmorgen voor de
zekerheid het stenogram nagelezen. Er is geen speld tussen te krijgen. U en
ik vinden dat je voor een langere periode zekerheid moet geven aan de publieke
omroep. Ik heb gereageerd op de vraag van de heer Van Bommel of ik niet bang
ben dat de politiek gaan schuiven. Nee, ik heb vertrouwen in datgene, wat
u heeft gezegd. Ik weet wat ik zelf vind. Er is bijna een meerderheid.
Ik maak mij er geen zorgen over.Voorzitter! Ik sprak zo-even over themakanalen. Voor die themakanalen
moet gebruik worden gemaakt van bestaand materiaal. Ook dat lijkt mij niet
helemaal realistisch en kan de publieke omroep op achterstand plaatsen. Ik
hoor hierop graag een reactie van de staatssecretaris. Er is overigens geen
reden om omroepverenigingen anders te behandelen dan andere organisaties die
subsidie van de overheid krijgen om bepaalde publieke taken uit te voeren.
Een jaarlijkse verantwoording naar de overheid als onderdeel van de publieke
verantwoording zou dan voldoende moeten zijn. Het externe toezicht wordt uitgevoerd
door het Commissariaat voor de media. Rechtmatigheid is wat dit betreft een
belangrijk begrip als het over de controle gaat. Het eerstelijnstoezicht binnen
de eigen onderneming ligt daarentegen verankerd in de relatie met de leden.
Het is wenselijk dat de omroepverenigingen naast de verplichting om aan het
publiek verantwoording af te leggen, een duidelijk beleid voeren met het oog
op de zeggenschap van de leden. Het kan heel eenvoudig door bijvoorbeeld in
het beleidsplan dat benodigd is om erkenning te krijgen een en ander op te
nemen.De voorstellen in het kader van de Concessiewet beogen de positie van
de publieke omroep te versterken. Op onderdelen heeft dit tot veel kritiek
geleid. Hoewel de staatssecretaris in zijn toelichting aangeeft dat de overheid
terughoudend moet zijn, kan de CDA-fractie zich niet aan de indruk onttrekken
dat Van der Ploeg enerzijds het script wil schrijven en anderzijds ervoor
zorgt dat er geld op tafel wordt gelegd en verder ook nog wil regisseren.
Ik ga ervan uit dat hij ook nog kijker is van zijn eigen programma's. Zo'n
model laat weinig ruimte over voor de omroeporganisaties. Eigenlijk kan worden
gesteld dat de Concessiewet het slot is van een reeks van voorstellen en wetswijzigingen
onder de kabinetten-Kok I en II die in onze ogen sluipenderweg hebben geleid
tot een situatie waarin de VARA slechts een gang naar het commerciële
avontuur als laatste redmiddel ziet om eigenheid en identiteit overeind te
houden. Ik wil hierbij iets langer stilstaan. Misschien word je er wel stil
van. Na het SOS-signaal dat werd uitgezonden, leek de PvdA de afgelopen weken
een reddingsboei in het stormachtig mediawater te werpen. Kapitein Melkert
meldde zich enkele weken geleden op de voorplecht en heeft dit afgelopen zondag
nog eens gedaan. Hij heeft aangegeven dat wellicht toch een handreiking zou
moeten worden gedaan. Gisteravond hebben wij kennis kunnen nemen van de suggesties
die mevrouw Van Zuijlen namens de PvdA-fractie heeft gedaan, namelijk om na
te denken over de mogelijkheid van een netstatuut. Dat is een interessante
gedachte die voor de CDA-fractie in elk geval het overwegen waard is. De CDA-fractie
verneemt graag van de staatssecretaris hoe hij aankijkt tegen de suggestie
die mevrouw Van Zuijlen heeft gedaan zonder daaraan overigens inhoud te geven.
Ik wil graag een paar voorzetten geven van wat je in een netstatuut zoal kan
regelen en wie zoiets moet vaststellen.Mevrouw Van Zuijlen heeft gisteravond aangegeven dat in haar optiek het
netstatuut wordt opgesteld door de redactie in samenspraak met de netcoördinator
en dat het vastgesteld moet worden door het netbestuur. Dat lijkt mij een
weg die begaanbaar zou kunnen zijn. Het hangt er dan natuurlijk wel vanaf,
in ogenschouw nemend de reddingsboei die de heer Melkert heeft uitgeworpen,
wat je precies in dat netstatuut gaat regelen. Het lijkt mij helder dat je
in dat netstatuut in elk geval de plaats van de bespelers van het desbetreffende
net regelt en dat je ook kijkt naar de rol van de programmakers op dat net.
In die zin ben ik het niet direct eens met degenen die alles maar dan ook
alles inzetten op een redactiestatuut per net. Dat is wezenlijk anders en
hoeft denk ik niet de belangrijkste reddingsboei te zijn. De reddingsboei
netstatuut lijkt mij daarvoor meer mogelijkheden te bieden. Ik ben buitengewoon
benieuwd wat de staatssecretaris hiervan vindt. Mevrouw Van Zuijlen verzoek
ik in tweede termijn meer kleur te geven aan de inhoud van het netstatuut.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Als ik de heer Atsma goed begrijp, ligt zijn voorkeur voor een netstatuut
boven een redactiestatuut bij de centrale plaats die de netbestuurders daarin
zouden krijgen. Klopt dat?De heer Atsma (CDA):Als u goed hebt geluisterd, weet u dat ik vind dat het netstatuut in elk
geval goedgekeurd moet worden door het netbestuur, door de bespelers van het
desbetreffende net. Een redactiestatuut is volstrekt iets anders. Als u een
beetje vertrouwd bent met hoe het in de krantenwereld geregeld is, weet u
dat men in een redactiestatuut de relatie tussen de redactie en de hoofdredactie
vastlegt en daarnaast wellicht de relatie tussen de redactie als geheel en
de opdrachtgever. Het is voor mij de vraag of je dit bij wet moet regelen
of dat je zegt – en u zou daar denk ik een warm voorstander van kunnen
zijn – dat het typisch iets is wat je vastlegt in een CAO. Ik denk dat
het daar ten principale in thuishoort en veel minder in de wet. Dat geldt
op andere terreinen ook.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Waar het mij om gaat, is het regelen van de journalistieke vrijheden tegenover
alle besturen: omroepbesturen, netbesturen, raad van bestuur etc. Ik hoor
u steeds in uw warme pleidooi voor de omroepverenigingen spreken over het
bewaren van de sterkte van besturen.De heer Atsma (CDA):Gisteren is al naar voren gebracht door mevrouw Van Zuijlen dat redacteuren
worden benoemd door organisaties, verenigingen of instellingen. Op het moment
van benoemen, kijk je naar het antwoord op de vraag of je kunt instemmen met
de identiteit van de desbetreffende organisatie. Ik vind het dan ook terecht
dat je een relatie blijft leggen met het netbestuur, want dat is je primaire
werkgever, degene die betaalt. Daar is ook niks mis mee.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik stel u vragen over de besturen mede in verband met de uitspraak van
de heer Bak in CDActueel die harde kritiek heeft geuit op de omroepverenigingen
en de kritiekloze houding van het CDA. Hij stelt dat de omroepverenigingen
absoluut ondemocratisch zijn. Hij vervolgt: "Leden van omroepen hebben nauwelijks
of geen invloed op het beleid, laat staan op de programma's. Alle zeggenschap
hierover ligt bij de besturen." Waar wij steeds voor pleiten, is dat de positie
van programmamakers en journalisten tegenover de besturen wordt
veiliggesteld. U steunt mevrouw Van Zuijlen in het creëren van een hybride
stelsel, zoals zij het noemt. Dat verbaast mij.De heer Atsma (CDA):Allereerst ben ik het niet met de heer Bak eens. Verder denk ik dat, als
men van oordeel is dat de omroepen op dit moment onvoldoende investeren in
hun achterban en die achterban onvoldoende invloed heeft op de besturen, men
ervoor moet zorgen dat er impulsen worden gegeven opdat die situatie verandert.
Vandaar dat wij in een van de amendementen hebben gesteld dat de omroepen
in hun beleidsplannen moeten aangeven hoe zij de relatie met hun leden willen
versterken en hoe zij de leden bij hun doelstellingen en taken willen betrekken.
Het is volstrekte nonsens om te veronderstellen dat die miljoenen leden van
omroeporganisaties zich een beetje laten piepelen en dat zij alleen maar lid
zijn omdat ze dan een prachtige gids krijgen. Wie dat zegt, weet niet waar
hij het over heeft.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik denk dat u daarover in discussie moet treden met de heer Bak die een
en ander in uw eigen blad zegt. Hij noemt overigens niet alleen de leden maar
ook de programmamakers. Ze hebben geen enkele invloed, zo meent hij. Wat ik
u steeds hoor verdedigen, is de positie van de besturen.De heer Atsma (CDA):Neen, ik verdedig de positie van de verenigingen, als dragers van het
bestel.Mevrouw Halsema (GroenLinks):En u doet dat door middel van het versterken van de rol van besturen van
omroepverenigingen en netbesturen. Ik vind dat geen sterke positie. Als het
u werkelijk om de leden en de programmamakers gaat, moet u kiezen voor een
redactiestatuut in plaats van steeds bestuurders verdedigen.De heer Atsma (CDA):Voorzitter! Ik wil het nog wel eens uitleggen, maar ik vind dat mevrouw
Halsema niet goed luistert. In het redactiestatuut wordt de onafhankelijkheid
geregeld. Daar is geen discussie over, maar het gaat om de vraag bij wie de
redactieleden, de programmamakers, in dienst zijn. Ze zijn in dienst van de
verenigingen. Het is dan ook volstrekt logisch dat je de vereniging in het
geheel een bepaalde rol geeft. Wat mevrouw Halsema wenst, is dat de verenigingen
op afstand worden gezet. Ze wil dan wel een ondergrens van 50.000 aanhouden,
maar dat is het dan. Ik kom op zo'n 3,8 miljoen leden uit. Dan weet je waar
je het over hebt.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Als de omroepverenigingen u werkelijk lief zijn, zou u ons amendement
inzake die 50.000 moeten steunen. U brengt de verenigingen in de komende jaren
in een spagaat. U ondermijnt ze door als wetgever de ledeneis als oneigenlijke
eis te blijven stellen. Ik snap uw positie echt helemaal niet.De heer Atsma (CDA):Ik vind dat u demagogisch bezig bent wanneer u stelt dat wij de omroepverenigingen
zouden ondermijnen. Dat is kolder. U kunt dit nergens op baseren. Bovendien
luistert u niet naar wat ik zeg. Ik herhaal dat de verenigingen op dit moment
3,8 miljoen leden hebben; anderen hebben erop gewezen hoe het in de afgelopen
jaren is gegaan met de ledenaantallen van politieke partijen. Tegen die achtergrond
kan men niet met droge ogen volhouden dat al die leden in de afgelopen twintig
jaar alleen maar lid zijn geweest vanwege de gids. Dat is onzin.De heer Van Bommel (SP):U heeft het steeds over een reddingsboei en daarmee suggereert u dat u
met uw voorstel de VARA, waarover u hartverwarmende woorden heeft gesproken,
binnenboord kunt houden. Denkt u nu werkelijk dat met dit voorstel alle negatieve
kanten voor de VARA kunnen worden weggenomen?De heer Atsma (CDA):Daar ben ik absoluut niet van overtuigd. Ik heb gesproken over de reddingsboei
van kapitein Melkert en de invulling die mevrouw Van Zuijlen daar gisteravond
aan heeft gegeven. Vandaag lees ik de media en proef, dat er kennelijk verschillende
interpretaties mogelijk zijn van de wijze waarop het VARA-schip met die reddingsboei
blijft drijven. Ik vind dat er meer zou moeten gebeuren. Tot nu toe heb ik
ingespeeld op de suggestie van mevrouw Van Zuijlen. Ik vind dat daar bruikbare
elementen in zitten. Ik heb 19 amendementen ingediend. Er zullen er ongetwijfeld
nog een paar volgen. Ik vind dat het geheel ertoe kan leiden dat het bestel
in de toekomst vitaal en veerkrachtig blijft en perspectief houdt. Ik vind
het absoluut niet voldoende, maar ik houd mij vast aan de boeien die zijn
uitgegooid en denk graag daarover mee.De heer Van Bommel (SP):Ik heb de amendementen bekeken. Ik begrijp dat de heer Atsma een gratis
advies geeft waar de reddingsboei bij de invulling van het netstatuut naartoe
gegooid moet worden. Is dit voor de fractie van het CDA de kern van de zaak?De heer Atsma (CDA):Het netstatuut waarover mevrouw Van Zuijlen heeft gesproken kan heel belangrijk
zijn, mits de goede dingen erin worden gezet. Ik heb haar daarom gevraagd
wat zij precies bedoelt. Ik heb de staatssecretaris om een reactie gevraagd.
Ik begrijp echter heel goed dat het voor de staatssecretaris lastig is om
een reactie te geven op iets dat niet is ingevuld. Daarom heb ik zelf een
paar suggesties gedaan.De heer Van Bommel (SP):Mag ik het zo opvatten dat dit voor u het centrale punt is?De heer Atsma (CDA):Ik zou graag mijn betoog afmaken. Ik kom een groot aantal van de 19 amendementen
dan ongetwijfeld tegen. Ik heb ook een aantal concrete voorstellen. Ik hoop
dat u zich daarin kunt vinden.Mevrouw de voorzitter! De invoering van het concessiestelsel is wat ons
betreft een van de meest vergaande wijzigingen in het rijtje sinds het aantreden
van het kabinet-Kok I. Ik heb ze globaal geteld. Ik denk dat er de afgelopen
vijf, zes jaar zeker twintig aanpassingen van de wet zijn doorgevoerd, met
verschillende meerderheden. Dat leidt er in onze beleving toe, dat wij sluipenderwijs
op weg zijn naar een staatsbestel. Aan de horizon doemt een staatsomroep op.
Zowel kabinet als coalitie zal dat natuurlijk ontkennen. De voorbeelden zijn
inmiddels gegeven. Het is wel de realiteit. Het ligt per geleding uiteraard
genuanceerd, maar hoe moeten wij anders de kritiek van het Commissariaat voor
de media, de NOS, de kroonleden en anderen duiden? Je zou kunnen concluderen dat de kraaiende haan van de VARA tot nu toe niet gehoord is en
monddood lijkt te worden gemaakt, of vleugellam. Als de voorstellen die nu
op tafel liggen de eindstreep halen, wat ik niet hoop, zouden best eens andere
voorstellen kunnen volgen.Waar wil het CDA naartoe? Waar mogelijk moet de overheid op afstand blijven
en op afstand worden gehouden. Ik herinner nogmaals aan de bijdrage bij de
algemene beschouwingen. Er is een veelheid aan voorschriften en beperkingen.
Een veelheid aan beperkende bepalingen doet onvoldoende recht aan de eigen
verantwoordelijkheid van het publieke bestel en van de verenigingen. De regelgeving
moet in onze optiek opgeschoond worden, om duidelijk te maken waar verantwoordelijkheden
ten principale liggen. Ik geef wat voorbeelden.Gisteren hebben een aantal woordvoerders verwezen naar artikel 30, waar
wordt toegevoegd dat aan de concessievoorschriften algemene voorwaarden kunnen
worden verbonden die betrekking hebben op de uitgangspunten voor programmering,
zowel op de radio als de televisie, op de mate waarin de programma's zijn
gericht op bepaalde bevolkingsgroepen of leeftijdscategorieën en de wijze
waarop het publiek kan worden betrokken bij programmering. Bovendien kunnen
de voorwaarden na overleg met de NOS tussentijds gewijzigd worden. Hoezo onafhankelijk?Waarom is dit nodig als in artikel 40, volgens mij gisteren ook door anderen
genoemd, al heel nadrukkelijk wordt aangegeven hoe de programmering er dient
uit te zien? In hetzelfde artikel wordt ook al aangegeven dat de netbesturen
nog slechts een adviserende stem hebben. Zij adviseren de door de raad van
bestuur aangestelde netcoördinatoren. In de praktijk blijken dat meer
en meer de bazen op de verschillende netten, zowel radio als televisie, te
zijn. Als representant van de raad van bestuur neemt hij of zij beslissingen
over de invulling van het profiel, stelt begrotingen op en doet voorstellen
aan de raad van bestuur over uiteraard weer de zendtijdindeling. Dit is gisteren
ook uitvoerig aan de orde geweest. Hoezo onafhankelijke omroeporganisaties?In de artikelen 50, 51 en 54 wordt vooral ingegaan op de programmavoorschriften.
Zo staat nu in het wetsvoorstel dat ten minste 25% van de zendtijd moet worden
gebruikt voor programma's van culturele aard, met als aanvulling dat de helft
op kunst gericht moet zijn. Ook wordt voorgeschreven dat ten minste 35% voor
onderdelen van educatieve of informatieve aard gereserveerd moet worden. Voorts
staat er in de wet dat maximaal 25% van de zendtijd mag worden besteed aan
programma's van verstrooiende aard. Initiatieven in het kader van verenigingsactiviteiten
worden, behoudens toestemming van het commissariaat, verboden. Hoezo niets
aan de hand? Hoezo geen bemoeienis via een wettelijk kader?Er zijn nog meer voorschriften. Zo moet ten minste de helft van de zendtijd
worden gevuld met Europese producties en moet een kwart van de zendtijd worden
gevuld met programma's van onafhankelijke producenten. Vervolgens kan de staatssecretaris
bij algemene maatregel van bestuur ook nog eens aangeven wat volgens hem onafhankelijke
producties zijn. Vergelijkbare regels gelden overigens voor regionale en lokale
publieke omroepen. Dat lijkt mij op zijn minst discutabel met het oog op de
wijze waarop de gesprekken gevoerd zijn. Het lijkt mij goed dat de staatssecretaris
nog eens kritisch nagaat of de voorstellen inzake de regionale en lokale omroepen
waargemaakt kunnen worden en of die reëel zijn.Zoals al is aangegeven, wordt door de raad van bestuur beoordeeld of de
zendtijd op de juiste wijze is ingevuld. Afgezien van het antwoord op de vraag
of het de raad van bestuur is die de rapportage verzorgt, ontgaat de CDA-fractie
volkomen de logica van de in artikel 16 voorgeschreven kwartaalrapportage.
Kortom, er zijn regels en voorschriften te over. Ik kan hierover nog wel een
halfuur kunnen doorgaan, maar dat doe ik niet.De CDA-fractie is het dan ook volstrekt oneens met deze vorm van overheidsbemoeienis
en betutteling. Ik beschouw staatssecretaris Van der Ploeg als een soort big
brother. De Mediawet zou deregulering juist centraal moeten stellen en ruimte
moeten bieden voor de organisaties als geheel! Maar er worden tal van voorschriften
en regels in de wet vastgelegd! Een grens is bereikt, zo heeft ook de NOS
recent geschreven. Dat is veelzeggend, dunkt mij.De CDA-fractie is overigens benieuwd hoe de staatssecretaris aankijkt
tegen de scherpe kritiek van de door hem benoemde leden in de raad van toezicht.
Ook anderen hebben daar gisteren op gewezen. De kritiek gaat met name over
het woud aan voorschriften. Ik ben daar zojuist op ingegaan.Er zijn nog financiële haken en ogen. Het is verleidelijk om nu nogmaals
in te gaan op de gevolgen van de fiscalisering. Verleden maand bleek namelijk
ook in de Eerste Kamer dat door de fiscalisering ook een toename van de overheidsbemoeienis
dreigt. Wie het wil, kan aan de geldkraan draaien. Om dat te voorkomen, lijkt
een gegarandeerde financiering voor het realiseren van de publieke omroeptaak
voor de hand te liggen. De CDA-fractie wil hierin gelijke tred houden met
de duur van de erkenning. Ik heb daarover zojuist al een en ander opgemerkt.Er is ook nog sprake van een substantiële wijziging van de financiën,
gezien de wijze waarop wordt omgegaan met het programmaversterkingsbudget.
Dat moet gaan van 10% naar 25%. In de praktijk komt dat waarschijnlijk uit
op een bedrag van 200 mln. Dat wordt onttrokken aan het totale programmabudget
en vervolgens kan dat worden ingezet als omroepen en andere zendgemachtigden
en omroeporganisaties erom vragen en als zij voldoen aan nader te formuleren
criteria. Die criteria zijn gisteren ook genoemd. Ik ga daar nu niet op in,
maar het gaat mij om het punt dat je nu opnieuw, via het programmaversterkingsbudget,
een paar honderd miljoen gulden weghaalt bij het totaal van de omroepen. Vervolgens
zeggen we met een genereus gebaar tegen die omroepen: jullie krijgen wel een
erkenning van vijf of tien jaar; maak maar een meerjarenplan; ga maar investeren
en ga maar programma's maken voor lange termijn. Daarbij is er dan wel een
gat gecreëerd in de afzonderlijke begrotingen van 25%. Nu, leg mij maar
uit hoe zij dat zouden moeten doen.De heer Nicolaï (VVD):Voorzitter! Die uitleg zal ik niet geven. Wel constateer ik dat de heer
Atsma met stijgende adjectiva betoogt dat het toch zo schandalig is dat het
weg wordt gehaald bij de omroepverenigingen. Echter, het wordt
ook gegeven aan de omroepverenigingen. Het is geen geld van de omroepverenigingen.De heer Atsma (CDA):Natuurlijk, dat zou ik ook zeggen. Zo staat het ook verwoord; iedereen
kan vervolgens een beroep doen op het potje van 200 mln. Gisteren kwam al
even de discussie op over de vraag of je dat geld niet pondspondsgewijs moet
verdelen over de verschillende netten, zodat iedereen naar evenredigheid wellicht
een beroep zou kunnen doen op dat budget. Maar waar het om gaat, mijnheer
Nicolaï, is dat wij roepen: omroepen, jullie krijgen een erkenning voor
vijf of tien jaar, dus maak maar een meerjarenplan en ga er maar op investeren.
Echter, u weet net zo goed als ik dat de omloopsnelheid van verschillende
producties soms wel vijf, zes, zeven jaar is. U zou eens de vraag aan uw minister
van Financiën moeten stellen, of hij op basis van een soort strafkorting
vooraf van 25% een meerjarenperspectief voor de BV Nederland zou kunnen opstellen.
Dan mag hij in de loop van de komende jaren hier en daar wat aanvragen doen,
maar het is niet zeker dat hij dat geld krijgt. Ga dat maar eens uitleggen.
Ga maar eens beginnen met dijkverzwaring, waarbij je halverwege de rit moet
bedenken of er nog een metertje bij kan of dat het niet meer lukt.De heer Nicolaï (VVD):De toon stijgt, maar het was niet een antwoord op mijn vraag. Vindt u
het nu geld van de omroepverenigingen waar het van afgepakt wordt, wanneer
dat geld wat centraler wordt ingezet? Zo ja, dan vraag ik: hoe komt u erbij
dat het van die omroepverenigingen is? Het was namelijk van iedereen en nu
zelfs helemaal, omdat het ook gefiscaliseerd is. Het wordt toegedeeld aan
omroepverenigingen, maar u wekt de suggestie alsof het hun eigen geld is,
alsof hun leden – dat waren er zo vreselijk veel – daar vooral
voor zorgen. Maar u wekt toch niet de indruk dat de leden de basis zijn van
de gelden voor de financiering van de omroepverenigingen? Dat is namelijk
ons geld.De heer Atsma (CDA):Ja, omroepverenigingen doen ertoe, inderdaad, omdat ze veel leden hebben:
500.000 à 600.000. Zij krijgen een budget, op basis waarvan zij de
komende jaren programma's kunnen maken, activiteiten kunnen ontplooien en
wat ons betreft ook kunnen investeren in hun verenigingen, in hun achterban,
in hun leden. Als u nu zegt: het maakt absoluut niet uit dat je op voorhand
25% van die beschikbare budgetten weghaalt, want ze kunnen later toch weer
een beroep op het budget doen, dan zeg ik dat u daar volstrekt gelijk in heeft.
Maar wat als toevallig degene die het budget in handen heeft en mag toedelen,
zegt: ik ben het helemaal niet met dat programma eens en u krijgt het geld
niet? Dan heb je een probleem. Dan zijn het niet de omroepverenigingen die
het meerjarenbeleid kunnen maken, maar dan is het wel de sturende hand van
de raad van bestuur en/of de netcoördinator die daar een heel belangrijke
rol in kan spelen.De heer Nicolaï (VVD):Voorzitter! Mag ik uit de beantwoording door de heer Atsma afleiden –
het is geen antwoord op mijn vraag – dat hij het ermee eens is, dat
het geld van iedereen is en dat het wordt toegedeeld aan de omroepverenigingen,
zodat dus het afpakken niet een erg gelukkige formulering is?De heer Atsma (CDA):Ik ga het nu in tien woorden zeggen. De omroeporganisaties kregen geld,
ze moeten 25% inleveren – dat gaat om vele miljoenen per organisatie –
en zij kunnen dat, als het past in het stramien van het netbestuur of in het
stramien van de coördinator, eventueel weer terugverdienen. Ik zeg dus
niet dat het geld uit het publieke bestel gaat. Ik zeg alleen dat, als je
kijkt naar de financiën, de verenigingen ook in dit opzicht – en
verenigingen zijn het fundament van het bestel, gelukkig – opnieuw op
achterstand worden gezet. Dat zeg ik en ik kan het niet duidelijker zeggen.Voorzitter! Ook in bestuurlijk opzicht moeten de omroepverenigingen met
hun achterban serieus worden genomen. Ik heb daar in het begin al iets over
geroepen. Dat kan en dat kan ook door te kijken naar de raad van toezicht,
waar de verenigingen en de overige zendgemachtigden in zijn vertegenwoordigd.
Dat kan door de raad van toezicht een rol te geven als een soort van algemeen
bestuur van de NOS. Eigenlijk voelt de staatssecretaris daar ook wel voor,
omdat hij ermee instemt dat de raad van bestuur in het vervolg wordt benoemd
door de raad van toezicht. Ik ben blij dat de staatssecretaris ook naar het
CDA heeft geluisterd. Het is volstrekt logisch om hierbij ook de bevoegdheid
van het ontslagrecht toe te kennen aan de raad van toezicht. Daardoor worden
de verhoudingen tussen raad van bestuur en raad van toezicht transparanter.
Op dat punt hebben wij een amendement ingediend.Momenteel benoemt de minister behoudens de voorzitter tevens een aantal
leden van de raad van toezicht. De CDA-fractie pleit ervoor in de toekomst
alleen de voorzitter door de minister te laten benoemen. De resterende vier
niet-omroepgebonden zetels in de raad van toezicht kunnen worden bekleed door
vertegenwoordigers van verschillende representatieve maatschappelijke geledingen.
Dat is niet iets wat je nu behoeft uit te werken maar ik zou Kamer en kabinet
wel willen vragen om hier eens over na te denken. Je kan denken aan organisaties
die zich bezighouden met het vertegenwoordigen van belangen van consumenten.
Die doen er toe als je het hebt over het publieke bestel. Je kunt denken aan
vertegenwoordigers uit de organisaties die actief zijn op het gebied van de
cultuur. Daar kun je overigens onmiddellijk aan toevoegen dat die eigenlijk
via de Raad voor cultuur een indirecte betrokkenheid hebben bij het publieke
bestel. Je kunt ook denken aan natuur- en milieuorganisaties, wellicht de
LNV-organisaties. Ook kun je denken aan de sportorganisaties. Nagegaan zou
bijvoorbeeld kunnen worden of NOC-NSF als representant van de totale sport
in Nederland in staat zou zijn om één lid te leveren voor de
raad van toezicht. Op zichzelf zou dat helemaal zo gek niet zijn als je kijkt
naar het aandeel sport op het publieke net. Zo zou je tal van voorbeelden
kunnen noemen. Ik zou daarop graag een reactie vernemen van de staatssecretaris.De heer Bakker (D66):Ik heb dit voorstel van de heer Atsma wel eens eerder gehoord en toen
heb ik mij ook afgevraagd hoe hij zich dat nu voorstelt. Je zou bijvoorbeeld
de voorzitter van de nationale wielrennersbond in de raad van toezicht
kunnen laten plaatsnemen die vervolgens tegen de publieke omroep zou kunnen
zeggen dat zij veel te weinig aan wielrennen doet.De heer Atsma (CDA):U maakt er nu een karikatuur van.De heer Bakker (D66):Vindt u dat een gewenst type invloed? Dezelfde vraag laat zich natuurlijk
stellen voor kerken en werkgevers- en werknemersorganisaties etc. Het op die
manier onderbrengen van vertegenwoordigers van het middenveld houdt mijns
inziens risico's in voor het element van de onafhankelijkheid.De heer Atsma (CDA):Dat vind ik niet. U noemde zelf het voorbeeld van de kerken en de geestelijke
genootschappen. Die zijn inderdaad vertegenwoordigd in de raad van toezicht.
Je zou ook kunnen denken aan een representant van het onderwijsveld of aan
een vertegenwoordiger van de educatieve instellingen. Ik heb verder de consumentenorganisaties
genoemd die mogelijkerwijs een van de vier zetels zouden kunnen bekleden.
Het zou overigens iets zijn wat de heer Bakker geweldig zou moeten aanspreken,
maar als hij daaraan niet wil beginnen, hoor ik graag van hem waarom. Hij
heeft ook de werkgevers- en werknemersorganisaties genoemd. Zo zou je ook
kunnen besluiten om de SER het recht te geven op een zetel in de raad van
toezicht. Het gaat ons er om dat het vooral de overheid moet zijn die op afstand
gaat staan. Laat het brede middenveld het maar invullen.De heer Bakker (D66):Dat de overheid op afstand moet staan, daarover zijn wij het snel eens.
Het is overigens bekend van het CDA dat het graag in adviesraden allerlei
mogelijke middenveldorganisaties posities wil geven. De vraag is echter wat
daarvan de meerwaarde is waar het gaat om de omroep. Die zie ik niet, terwijl
er wel het grote risico is dat, juist waar een heleboel organisaties mede
afhankelijk zijn van wat er allemaal op televisie getoond wordt, ze zich met
de inhoud van de programma's zouden willen gaan bemoeien. Dat risico vind
ik veel te groot, terwijl ik de meerwaarde niet zie.De heer Atsma (CDA):Als wij het hebben over de raad van toezicht die toeziet op het publieke
bestel is er natuurlijk niets mis mee dat je het publiek in brede zin een
stem geeft daarin. Dan kun je denken aan geledingen die op tal van terreinen
een rol spelen.De heer Bakker (D66):Daar hebben wij in dit bestel toch al de verankering via de ledentallen
voor? U wilt het nu niet alleen van onderop via de omroepvereniging, maar
ook van bovenaf regelen.De heer Atsma (CDA):Dan had ik kunnen zeggen dat wij de vier onafhankelijke, door de minister
benoemde leden eruit willen hebben en het alleen in handen van de omroepverenigingen
willen leggen. Dat zeg ik echter niet. Ik vraag aan de Kamer en de minister
om erover na te denken, mede omdat wij vinden dat de overheid op afstand gezet
moet worden en misschien ook wel omdat er gisteravond in deze zaal vraagtekens
zijn gezet bij uitlatingen van leden van de raad van toezicht. Namens wie
hebben zij gesproken? Hebben zij als onafhankelijke leden gesproken of hebben
zij namens een partij gesproken? Ik zeg dus niet dat die onafhankelijke leden
geschrapt moeten worden. Wij moeten echter bekijken hoe wij de raad van toezicht
nog iets meer publiek en iets minder overheid kunnen maken.De heer Bakker (D66):Ik had niet verwacht dat u de kroonleden zou willen schrappen, maar wel
datgene wat u nu doet, namelijk het hele middenveld binnensluizen in de omroeporganisatie.
Daar kunnen wij echter zonder in Hilversum. Als je de omroep wilt laten wortelen
in de samenleving, doe je dat via omroepverenigingen, via leden. Dat is een
goede externe legitimatie, maar dan moeten er niet allerlei andere mogelijkheden
bij worden gehaald.De heer Atsma (CDA):Dat doe ik ook niet. Wij hebben bewust gekozen voor artikel 39f-zendgemachtigden
en die hebben wij eigen zendtijd gegeven en een eigen plek in de raad van
bestuur. Ze zijn herkenbaar voor iedereen. Als je echter kijkt naar het brede
palet in Nederland, kun je vaststellen dat een aantal geledingen die er wel
toe doen, er niet in zijn vertegenwoordigd.De heer Nicolaï (VVD):Het is toch een beetje een motie van wantrouwen jegens de omroepverenigingen,
als je zegt dat die maatschappelijke vertegenwoordiging op een andere manier
duidelijk moet worden. Ligt het dan niet voor de hand om de raad van toezicht,
die nu al heel groot is, wat slagvaardiger te maken? U pleit voor een betere
vertegenwoordiging van maatschappelijke geledingen. Kan dat niet door hen
in een advies- of klankbordpositie te zetten?De heer Atsma (CDA):Dat ligt niet voor de hand. Ik weet wel waar u naartoe wilt. U heeft dat
al eerder gezegd en u zult dat de komende jaren ongetwijfeld nog vaak zeggen:
u wilt het liefst af van het hele omroepbestel zoals wij dat nu kennen. U
wilt liever vandaag dan morgen af van de verenigingen. Dat wil het CDA echter
niet. Ik kies daarom nadrukkelijk voor een sterke positie van de verenigingen
en organisaties in de raad van toezicht. Dat moet zo blijven, maar er kan
wel over na worden gedacht of de vier door de minister benoemde leden kunnen
worden vervangen door anderen. Daar bereik je twee dingen mee. Je brengt meer
publiek in de raad van toezicht en je zet de overheid meer op afstand. Dat
laatste zal u toch wel aanspreken.De heer Nicolaï (VVD):Inderdaad, maar die discussie voeren wij een andere keer. Bent u echter
niet bang dat de raad van toezicht een nog lastiger gremium wordt door uw
voorstel?De heer Atsma (CDA):Nee, dat denk ik niet. Je weet dan namelijk waar ze voor staan. Dat weet
je bij de onafhankelijke, door de minister benoemde leden niet. Gisteren hebben
een aantal collegae daar vragen over gesteld. Ik heb ook gevraagd of de staatssecretaris
een reactie kan geven op datgene wat de afgelopen weken is geroepen door de
onafhankelijke leden. Namens wie spreken zij?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik heb een vraag over het plaatsen van maatschappelijke groeperingen in
de raad van toezicht. Dat lijkt mij geen voorstel waar je meteen negatief
op moet reageren. Er bestaan echter nogal wat maatschappelijke
groeperingen. De groeperingen die u noemt, zijn eigenlijk alleen de traditionele
maatschappelijke machthebbers.De heer Atsma (CDA):Dat zijn geledingen met een achterban. U heeft een andere definitie voor
een vereniging. U zegt dat dat machthebbers zijn, maar ik zeg dat ze een achterban
hebben. Dat is een levend iets en dat moet je koesteren. Dat geldt ook voor
natuur- en milieuorganisaties. Die hebben een grote achterban. Ik heb het
dan ook niet over machthebbers.Netprofilering heeft de afgelopen maanden terecht veel aandacht gekregen.
Achtergrond van de voorstellen van de raad van bestuur is dat door het geven
van een beter profiel aan de verschillende netten de herkenbaarheid voor de
kijker wordt vergroot. Dat kan een positief effect hebben op het bereik van
het publieke bestel als geheel en daar is niets mis mee. Tegelijkertijd moet
ook worden gewaarschuwd voor overspannen verwachtingen van deze netprofilering.
De verschillende omroepen – deze gingen september vorig jaar unaniem
akkoord met de netprofielen – houden in de nieuwe opzet een eigen "thuisnet",
maar zullen netoverschrijdend moeten programmeren. In de ogen van de CDA-fractie
mag het kijkcijfer nooit maatgevend zijn. Dat hoeft ook niet.Het bestaansrecht van omroepverenigingen wordt – zoals eerder is
aangegeven – bepaald door de leden. Dat houdt in dat de verenigingen
de mogelijkheid moeten hebben om voor de eigen achterban herkenbare programma's
te maken en uit te zenden. Het is terecht dat zij niet gedwongen willen worden
om met deze programma's naar de randen van de nacht of de schemer van de ochtend
te verdwijnen.De heer Nicolaï (VVD):Vindt u dat de primaire legitimiteit van de publieke omroep in de programma's
en de secundaire legitimiteit in het bereik ligt of is de primaire legitimiteit
gerelateerd aan het aantal leden?De heer Atsma (CDA):Verenigingen moeten ook programma's kunnen maken voor de eigen achterban.
Die achterban is het fundament van de vereniging. De betrokkenen moeten de
identiteitsgebonden programma's ook op prime time kunnen volgen.De heer Nicolaï (VVD):Dat begrijp ik. Bent u het ermee eens dat de primaire legitimiteit van
de publieke omroep in de programmering ligt?De heer Atsma (CDA):Iemand wordt lid van een vereniging omdat hij instemt met hetgeen de omroep
via de programma's wil uitdragen. Daarnaast kan een omroep via de gedrukte
media of andere informatiekanalen zijn boodschap naar buiten brengen. De achterban
van de vereniging wil de identiteitsgebonden programma's zien en horen.De heer Nicolaï (VVD):Nu zegt u dat de legitimiteit ligt in hetgeen de leden van de programma's
vinden. De leden vormen een minderheid van het totale aantal kijkers.De heer Atsma (CDA):Dat hoor ik voor het eerst. Ik krijg hier graag een toelichting op.De heer Nicolaï (VVD):Ik zal in mijn termijn daar zeker een aantal opmerkingen over maken. Ik
blijf het vreemd vinden dat u meent dat de primaire legitimiteit ligt in het
aantal leden en niet in het aantal kijkers. Aangezien het gaat om de inzet
van algemene middelen lijkt mij het aantal kijkers de eerste legitimiteit.De heer Atsma (CDA):U deponeert hier een stelling die u verder niet onderbouwt. Kunt u mij
uitleggen dat het aantal kijkers veel groter is dan het aantal leden? Is er
een programma dat 3,8 miljoen kijkers trekt? Er zijn namelijk 3,8 miljoen
leden die vaak ook nog onderdeel uitmaken van een gezin.De voorzitter:Daarop zal de heer Nicolaï straks in zijn termijn ingaan. Dan kunt
u er hem ook vragen over stellen.De heer Stellingwerf (RPF):Ik denk dat er een veel te grote tegenstelling wordt gecreëerd tussen
kijkers en leden van omroepverenigingen.De heer Atsma (CDA):De heer Nicolaï heeft er belang bij om die tegenstelling te creëren.
De VVD doet niet anders omdat zij geen omroepverenigingen wil. Daarom vraag
ik de heer Nicolaï om een uitleg. Als je 3,8 miljoen leden hebt, vertegenwoordig
je het grootste deel van Nederland.Mevrouw de voorzitter! De taken van de al eerder genoemde netcoördinator
en diens relatie tot de raad van bestuur hebben eveneens nogal wat aandacht
gekregen. De CDA-fractie plaatst vraagtekens bij de steeds dominanter wordende
positie van de coördinatoren. Uit de wettekst blijkt trouwens duidelijk
waar de verantwoordelijkheden liggen, gezien de relatie tussen de netcoördinator
en de raad van bestuur. De CDA-fractie vindt deze zware relatie niet terecht.
Het is beter om de netcoördinator te laten benoemen door het "eigen"
netbestuur. Ik heb daartoe een amendement ingediend. Het eigen netbestuur
kan tevens het profiel van het net vaststellen. Het begrip "zelfregulering"
is wat ons betreft ook hier van toepassing. Ik voeg daar onmiddellijk aan
toe dat, gelet op de opmerkingen en kanttekeningen die mevrouw Van Zuijlen
gisteren in het debat heeft gemaakt en geplaatst en de ruimte die zij creëert
voor het in het leven roepen van een netstatuut, het goed mogelijk is dat
een aantal aspecten of delen ervan in het netstatuut geregeld kunnen worden.
Ik ben benieuwd naar de opvatting van de staatssecretaris hierover. Het vertrekpunt
van de CDA-fractie is in ieder geval duidelijk: zorg ervoor dat het netbestuur
de netcoördinator benoemt en zorg ervoor dat het netprofiel ook door
het netbestuur wordt vastgesteld. Nogmaals, ook ten aanzien van de radio stelt
de CDA-fractie een vergelijkbare structuur voor.Wij hechten grote waarde aan de openheid van het bestel. Dat is een belangrijke
verworvenheid die moet worden gekoesterd. Als wordt voldaan aan de daarvoor
geldende voorwaarden, moeten nieuwe organisaties altijd kunnen toetreden.
Aanvragers van een voorlopige erkenning dienen over ten minste 50.000 leden
te beschikken. De CDA-fractie kan zich vinden in deze ondergrens. Overigens
is ons niet duidelijk wat de positie van BNN na aanvaarding van de Concessiewet
wordt. Op welk regime moet deze organisatie terugvallen? Ook anderen hebben
hierop gisteren gewezen. Kandidaat-toetreders krijgen op basis van de voorstellen
een voorlopige erkenning voor een periode van vijf jaar. Het moet echter naar
onze mening ook mogelijk zijn om tussentijds een afweging te
maken. Daarom voelt de CDA-fractie veel voor de suggestie van het Commissariaat
voor de media om nieuwe toetreders een erkenning te verstrekken van drie jaar.De afgelopen maanden is er ten aanzien van de voorwaarden waaraan potentiële
kandidaten moeten voldoen een en ander gewijzigd. Er is met name geschoven
met de data. Voor 1 augustus krijgen nieuwe toetreders bericht of zij een
plekje binnen het bestel krijgen. Omdat 1 september de uitzenduren al moeten
zijn ingevuld, kan een periode van vier weken veel spanning geven, want het
is binnen die periode nauwelijks mogelijk om alles in de steigers te zetten.
De boeddhistische omroepstichting heeft ons hierop gewezen. Kan er, gezien
de tijdsplanning en rekening houdend met de plannen, iets meer ruimte worden
gecreëerd?De duur van de concessie en de erkenning zijn eveneens punten van discussie.
Afhankelijk van het antwoord op de vraag of een concessie voor een periode
van vijf of van tien jaar moet worden verleend, is de vraag aan de orde of
erkenningen ook voor een periode van vijf of tien jaar verleend moeten worden.
Ik heb gisteren duidelijk de mening van de CDA-fractie op dit punt naar voren
gebracht, namelijk dat een erkenning voor een periode van tien jaar in principe
prima is, maar – ik was blij met instemmende geluiden van sommige Kamerleden –
dat dit alleen kan als daaraan financiële zekerheid wordt gekoppeld.
Omroepen wel voor een lange termijn zekerheid geven dat zij mogen uitzenden,
maar geen financiële zekerheid geven, is het aanbieden van een lege sigarendoos.
Daar heeft niemand iets aan. Ik zeg dit met name omdat ik nog vers in het
geheugen heb wat bij de behandeling van de fiscalisering onder meer van de
zijde van de VVD is gezegd dan wel gesuggereerd.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik weet niet precies wat u hebt gehoord, maar ik heb de heer Bakker en
mevrouw Van Zuijlen horen zeggen dat zij wel willen nadenken over verlenging
van de concessie naar tien jaar. Zij houden staande dat de omroepen geëvalueerd
en grondig getoetst dienen te worden na vijf jaar. Zij sluiten ook niet uit
dat zij gedwongen zullen zijn na vijf jaar alsnog het bestel te verlaten.
Hoe interpreteert u dat?De heer Atsma (CDA):U mag best dit soort semi-kritische vragen stellen. Als u goed hebt geluisterd,
hebt u precies gehoord wat mevrouw Van Zuijlen heeft gezegd en waar ik mij
bij aan heb gesloten. Het is volstrekt terecht dat je een keer in de vijf
jaar laat toetsen of datgene wat je doet, voldoet aan wat wij in de wet hebben
vastgelegd. Ik ben begonnen met de visitatiecommissie. Ik heb een periode
van vijf jaar genoemd en ik houd daaraan vast. Ik ben het op dat punt volstrekt
eens met mevrouw Van Zuijlen en de heer Bakker en ik hoop dat u dat ook bent.
In de tussentijd kunnen wij natuurlijk een afweging maken, maar iemand die
het goed doet, hoeft zich geen zorgen te maken. Daarnaast moet het bestel
niet op slot worden gezet, maar zo open zijn dat er in een periode van tien
jaar ruimte is voor nieuwe toetreders.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dan zegt u net als mevrouw Van Zuijlen dat u symboolpolitiek bedrijft.
Zij zei zelf dat het symbolisch is. Er wordt wel zekerheid gegeven voor tien
jaar, maar dat is geen echte zekerheid, want er wordt na vijf jaar getoetst.
Dat houdt u staande, dus u bedrijft hier samen met de Partij van de Arbeid
symboolpolitiek.De heer Atsma (CDA):Ik hoef niet voor mevrouw Van Zuijlen te reageren, want dat kan zij zelf,
maar ik wil er wel op reageren. Natuurlijk is het geen symboolpolitiek. De
omroepen krijgen voor tien jaar de zekerheid dat zij kunnen investeren, dat
zij programma's kunnen ontwikkelen en dat er kan worden nagedacht over hun
positie nu en over acht of negen jaar. Dat is fantastisch, maar zij moeten
zich wel houden aan de algemeen vastgestelde spelregels. Als wij met z'n allen
vaststellen dat wij niet harder dan 50 km/uur mogen rijden, moet je dat ook
niet doen. Dat heeft niets met symboolpolitiek te maken. Het is wel symboolpolitiek
als je roept dat zij voor tien jaar een erkenning krijgen en vervolgens niet
durft te zeggen of kunt zeggen dat zij voor tien jaar financiële zekerheid
krijgen.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Bent u het met mij eens dat de beste formulering misschien is dat in het
wetsvoorstel staat "nee, mits", terwijl u kiest voor "ja, maar"?De heer Atsma (CDA):Ik heb gezegd wat ik heb gezegd en ik ga dat niet nog een keer uitleggen.
Ik denk dat een groot aantal Kamerleden het over dit punt eens zijn.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Dit is niet bedoeld als een vervelende vraag. U kunt gewoon ja of nee
zeggen. In het wetsvoorstel is vastgelegd: vijf jaar en daarna stoppen wij,
tenzij de omroep aan een aantal voorwaarden voldoet. U stelt nu voor om na
vijf jaar te evalueren. De omroepen krijgen een erkenning voor tien jaar,
maar dat gaat niet door, als zij niet voldoen aan de voorwaarden die de visitatiecommissie
en anderen onderzoeken. Dat is niet "nee, mits", maar "ja, maar".De heer Atsma (CDA):Ja, natuurlijk is het "ja, tenzij". Dat heb ik al uitgelegd. U bent begonnen
over een erkenning voor tien jaar. Ik heb onmiddellijk gezegd: als dat kan
en als wij er met z'n allen wat op vinden, moeten wij dat vooral doen. Ik
wil geen symboolpolitiek, geen lege huls, maar onmiddellijk zeggen dat zij
in principe een garantie krijgen, zodat de kosten voor tien jaar gedekt zijn.
Hierover zijn wij het volstrekt eens.Het publieke bestel heeft ook een andere dimensie. Op lokaal en regionaal
niveau is er sprake van een andere organisatie. Hoewel de Concessiewet vooral
de landelijke verhoudingen regelt, zijn er ook raakvlakken met de lokale en
de regionale omroepen. Een belangrijk onderdeel hiervan is de wijze waarop
in de toekomst met sponsoring van programma's wordt omgegaan.Het standpunt van de CDA-fractie is duidelijk: financiële sponsoring
en publieke omroep gaan niet samen, zoals anderen ook hebben gezegd. Dat geldt
zowel voor de landelijke publieke omroep als voor de regionale en de lokale
publieke omroep. Vooral bij de lokale en de regionale omroepen is de financiële
situatie dusdanig belabberd dat een abrupt einde aan de bestaande mogelijkheden
tot grote problemen kan leiden. Ik heb hier geen zicht op. Ik heb in december
vragen gesteld aan de staatssecretaris over de problemen bij de RTV Noord
in Groningen. Ik had verwacht dat wij voor de behandeling van
de Concessiewet antwoord zouden krijgen op die vragen, maar helaas. Ik hoop
dat de staatssecretaris morgen kan ingaan op de wijze waarop de lokale en
regionale publieke omroepen afhankelijk zijn van sponsoring. Dat heeft alles
te maken met de onduidelijkheid over de gevolgen van de fiscalisering. Mede
gelet op lopende contractuele verplichtingen zouden wij ons kunnen voorstellen
dat bij het afschaffen en verbieden van sponsoring voor de lokale omroepen
de mogelijkheid bekeken wordt, een overgangstermijn van twee jaar in acht
te nemen. Ik ben benieuwd naar de reactie van de staatssecretaris op dit punt.Mevrouw de voorzitter! Het is bekend dat met de komst van TVM in Midden-Nederland
en na de ontwikkelingen in Noord-Holland gesteld kan worden dat heel Nederland
nu gedekt wordt door regionale, publieke omroep. Dat is een goede zaak. De
CDA-fractie heeft daarvoor bij herhaling gepleit. Wij zijn blij dat het eindelijk
zover is.Is de staatssecretaris met ons van mening dat aangezien de zendtijd voor
politieke partijen op de publieke landelijke omroep wettelijk geregeld is,
niet overwogen moet worden zendtijd voor politieke partijen bij de regionale
publieke omroep te garanderen in de periode dat er verkiezingen op komst zijn?
Ik kan mij daar iets bij voorstellen. Ik heb er al op gewezen dat de dekking
na de komst van enkele nieuwe zenders ongeveer 100% is. Voorts zijn wij de
mening toegedaan dat de politiek ook in de provincie dichter bij de mensen
zou moeten staan. Ik verwijs alleen maar naar de opkomstcijfers. Wij hebben
nu een goede gelegenheid ruimte te creëren in het publieke medium van
radio en televisie voor de politieke boodschap van partijen die meedoen aan
de verkiezingen in de betreffende regio. Ik hoor graag de reactie van de staatssecretaris.De voorschriften met betrekking tot Europese en onafhankelijke producties
zijn zonder overleg met de lokale en regionale omroepen uitgewerkt. Dit lijkt
ons niet de juiste weg. Wij vragen ons af of de betreffende omroepen aan de
voorwaarden kunnen voldoen. Heeft de staatssecretaris daar zicht op? De must-carrybepalingen
moeten onzes inziens ook van toepassing zijn op de editie-uitzendingen. Een
aantal omroepen heeft daarop gewezen. Omdat het van wezenlijk belang is, zouden
wij dat nu moeten willen regelen. Zonder editiestelsel kan menige regionale
omroep zijn werk niet doen, gezien het verspreidingsgebied.Wij zijn eveneens van mening dat het mogelijk zou moeten zijn dat bijvoorbeeld
een jongerenzender onder de must-carryverplichting gaat vallen, dan wel onder
het voorkeursrecht voor de ether. Er is overigens ook niets op tegen in een
grensgebied van twee provincies twee regionale omroepen onder de verplichting
te laten vallen. Wij krijgen regelmatig verzoeken op dat gebied. Wij weten
dat alle regionale omroepen in heel Nederland met die vragen worden geconfronteerd,
met name in gemeenten die tegen de grens van een ander verzorgingsgebied van
een regionale omroep aan liggen. Wij zouden ons kunnen voorstellen dat met
die verzoeken iets ruimhartiger wordt omgegaan. Voor lokale omroepen, zo is
gisteren ook gemeld, lijkt er te worden gemorreld aan de toegang tot kabel
en ether. Wij vinden een nadere toelichting op dit punt gewenst.Mevrouw de voorzitter! De CDA-fractie juicht het toe dat het stimuleringsfonds
wordt opengesteld voor regionale omroepen. Het argument echter dat wordt gebruikt,
namelijk het krappe financiële kader voor het verzorgen van regionale
omroep, vinden wij volstrekt oneigenlijk. Op deze manier worden de gaten in
de fiscaliseringssokken van Zalm gestopt. Dat kan niet de bedoeling zijn.
Om de financiële problematiek op te lossen, verwijs ik naar de motie
van collega Van Zuijlen en mij waarin wordt aangegeven dat er meer financiële
ruimte voor de regionale omroep zou moeten komen. je kunt dat onmogelijk via
het stimuleringsfonds regelen. Mij lijkt dat niet de geëigende weg. Dat
kan niet.De taak van het stimuleringsfonds is het bevorderen van de kwaliteit van
de culturele radio- en televisieprogramma's. Dat is volstrekt helder. Daarbij
horen ook de regionale en wellicht zelfs de lokale omroepen. Via het fonds
hadden nooit de financiële gaten structureel mogen worden gedicht. Daarnaast
zal er voor de nieuwe doelgroep een extra budget moeten komen. Vooralsnog
wordt uitgegaan van een extra budget van ruim 6 mln. Vindt de staatssecretaris
dat tegemoet moet worden gekomen aan de aanvragen van de landelijke, regionale
en wellicht ook lokale omroepen?Voorzitter! Wij hebben een 19-tal amendementen ingediend, die ertoe strekken
de positie van de omroepvereniging te versterken, de vergoeding voor nevenactiviteiten
in een duidelijker perspectief te plaatsen en de bevoegdheden van de netcoördinator
en/of de raad van bestuur in een ander daglicht te stellen. Ook willen wij
via amendementen de rol van de netbesturen en de raad van toezicht verhelderen.
Mijn conclusie is dat het wetsvoorstel, zoals het nu voorligt, te veel haken
en ogen heeft om er volmondig mee in te kunnen stemmen. Er is echter enige
ruimte geboden door sommige fracties en wij zijn bereid mee te denken. Zeer
benieuwd zijn wij naar de reactie van de staatssecretaris op de amendementen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Het valt mij op dat uw amendementen veel voorzichtiger zijn dan uw betoog.
Uit uw betoog leid ik af dat u veel verder wilt gaan. Eigenlijk wilt u de
programmavoorschriften terugdraaien en het programmaversterkingsbudget schrappen.
Zo kan ik nog wel even doorgaan. Gaat u, als uw amendementen worden aangenomen,
het wetsvoorstel ondersteunen? Als dat het geval is, doet u wel heel veel
water bij de wijn ten opzichte van het betoog dat u nu hebt gehouden.De heer Atsma (CDA):U hebt niet goed geluisterd. Ik heb een aantal voorbeelden gegeven waaruit
blijkt dat de bemoeienis van de wetgever groot is. In dat kader heb ik inderdaad
gewezen op de programmavoorschriften en dergelijke. Ik had nog veel meer voorbeelden
kunnen geven en dus ook veel meer amendementen kunnen indienen. Maar ik heb
enkel op een aantal cruciale punten – ik doel onder andere op de positie
van het netbestuur in relatie tot de netcoördinator – amendementen
ingediend. Ik heb het wetsvoorstel niet willen fileren door 100 amendementen
in te dienen. Als onze amendementen worden aangenomen, wordt het voor ons
een stuk gemakkelijker om het wetsvoorstel te ondersteunen.De heer Nicolaï (VVD):Voorzitter! De fractie van de VVD vindt dit een belangrijk moment in de
geschiedenis van het mediabeleid. Het wordt gekenmerkt door een te veel aan
achterom kijken en te weinig vooruitkijken. Om het scherper te zeggen: te
veel behoudzucht en een tekort aan veranderingsgezindheid. Ik zeg dat over
de publieke omroep in Hilversum en over de politiek aan deze kant van de streep.
Het geldt nog het meest waar het Haagse en het Hilversumse elkaar overlappen.
Als er een te grote verwevenheid is tussen een bepaalde sector en de politiek,
dan bestaat het risico dat er te weinig oog is voor alle veranderingen die
daaromheen plaatsvinden. Dat is erg ongelukkig en in deze omgeving al helemaal
ongelukkig omdat hier de wereld bij uitstek zeer verandert.Als wij praten over een tienjarige concessie – dat is de kern van
hetgeen wij nu bespreken – dan lijken wij ons weinig te realiseren van
wat er over tien jaar aan de hand is. Niemand weet dat precies, maar enig
idee is er wel van te krijgen. Ik denk dat wij over tien jaar niet meer spreken
over publieke omroep, maar over publieke informatievoorziening. Laat ik schetsen
hoe over tien jaar het medialandschap eruit zou kunnen zien. In de meeste
huishoudens staat een tv-pc, een apparaat waarmee je televisie kijkt, waarmee
je internet op kunt en waarmee teksten kunnen worden verwerkt. Daarvoor hadden
wij al de uitbreiding gezien van de enorme ontvangstmogelijkheden, de differentiatiemogelijkheden,
omdat de ether en de kabel waren gedigitaliseerd. De satelliet maakte een
verdere vlucht. Op de tv-pc heb je nog steeds de zogenaamde live televisie.
Dat betekent niet dat iets direct wordt uitgezonden. Het betekent dat het
op dat moment wordt uitgezonden door een distributeur. De rest gaat op eigen
keuze en naar believen. De delay-tv kan worden gebruikt. Hetzelfde geldt voor
video on demand. Verder is het geïntegreerd met internet. Het loopt allemaal
via abonnementen en pay per view. Een grote rol spelen de selectors, instanties
die op verschillende manieren en verschillende titels allerlei informatie
voor je kunnen verzamelen en op het goede moment ter beschikking stellen.
In deze overload van informatie is er een bijzondere plek en dat is de plek
van de publieke informatievoorziening. Het is iets bijzonders want ze is voor
iedereen vrij toegankelijk. Ze is bijzonder omdat ze herkenbaar is. Ze onderscheidt
zich van al die andere soorten van informatie. Het is de enige plek in dat
informatieaanbod waar niet de tucht van de markt heerst. De ruimte die daardoor
ontstaat wordt gebruikt om bijzondere programma's te tonen, via welke distributiemogelijkheid
dan ook. Het zijn programma's die vaak verdergaan. Ik denk aan diepgang, het
niveau, de uitgesprokenheid, de grensverleggendheid. De programma's concentreren
zich vooral op de terreinen informatie, educatie en cultuur. Het gebeurt via
live televisie, op de ouderwetse manier en de varianten via de diensten van
internet. Als dit een grove schets is van wat er over tien jaar aan de hand
is – misschien al eerder – dan moeten wij dat beeld voor ogen
houden bij de beoordeling van de voorstellen van nu.De distributievarianten nemen enorm toe. Wij hebben niet alleen de televisiekanalen,
maar ook allerlei nieuwe diensten. Ik ben bang dat het wetsvoorstel de huidige
situatie vastpint. Ik denk aan de verplichting van open netten. Dat is riskant
voor het straks voldoende benutten van de andere mogelijkheden. De fractie
van de VVD hecht er sterk aan om op dit punt een – mogelijk uitvoerige –
reactie van het kabinet te horen. Deelt het die mening en, zo niet, kan het
aangeven op welke punten die mogelijkheden er dan wel zijn?Met dit beeld in het achterhoofd kun je niet zeggen dat de kracht van
de publieke omroep gezocht moet worden in het beconcurreren van commercieel
informatieaanbod. Dat is namelijk een verloren en verkeerde strijd. Het is
een verloren strijd, omdat je uiteindelijk de strijd met de commercie die
toeneemt niet wint. Het is ook een verkeerde strijd, omdat het onjuist is
te redeneren vanuit marktaandeel of kijkcijfers. Dat is, zoals al een paar
maal bij interrupties aan de orde is gesteld, niet het primaire doel van de
publieke informatie. Natuurlijk is de politiek altijd erg sterk in het doen
van opmerkingen als: het is niet of-of, maar en-en. In dit geval wil dat zeggen:
heel bijzondere programma's voor erg veel mensen. Daarbij loopt men echter
om de kernvraag heen. Natuurlijk zijn beide zaken van het grootste belang,
maar de legitimiteit ligt primair in die programma's en secundair in een zo
groot mogelijk bereik ervan. Dat is logisch, want als een zo groot mogelijk
bereik vooropstond, zou RTL de beste publieke omroep zijn. Dat zal dus niemand
bedoelen. Het verbaast mij dat de heer Atsma dit heeft uitgesproken, maar ik weet
niet of ik hem helemaal goed verstaan heb. In ieder geval heb ik van GroenLinks
begrepen dat dit niet in de sfeer van primair en secundair geformuleerd moet
worden. Van de PvdA-kant heb ik hierover wisselende geluiden gehoord. Wellicht
kan van die kant opheldering worden gegeven. Ik vind dit belangrijk. Als men
spreekt over bedreigingen voor de publieke omroep, gaat het naar mijn stellige
overtuiging over de zorg dat de politiek wel eens zou kunnen zeggen: als uw
marktaandeel nog maar 25 of 30% is, moeten wij nog eens kijken hoeveel geld
u krijgt en kunnen wij een beetje morrelen aan uw budget. Ik wil heel duidelijk
stellen dat dit precies het tegenovergestelde is van wat de VVD bepleit. Wij
willen ons sterk maken voor die programma's en voor het vasthouden van de
kwantiteit die erbij hoort in financiële zin. Wij willen daar nadrukkelijk
niet aan morrelen. Ik denk dat het een enorme winst voor deze hele discussie
zou zijn als de politiek liefst Kamerbreed uitsprak: primair gaat het om die
programma's en secundair om het marktaandeel. Dit geeft als het goed is een
enorme rust in Hilversum, want daar wordt altijd geroepen: wij moeten ons
marktaandeel behouden, anders gaat de politiek aan ons budget morrelen.De heer Atsma (CDA):Het perspectief dat de VVD nu biedt, klinkt fantastisch. Betekent dit
dat de VVD afstand neemt van hetgeen een paar jaar geleden nog in haar verkiezingsprogramma
stond, namelijk dat wij wel met een net minder toe zouden kunnen? Zegt de
VVD dat zij staat en blijft staan voor drie publieke netten?De heer Nicolaï (VVD):Voorzitter! Dit onderdeel staat verderop in mijn aantekeningen, maar ik
wil met alle plezier de heer Atsma tegemoetkomen door er meteen op te reageren.
Ik vind de hele discussie over aantallen netten een bijna achterhaalde discussie.
Die discussie is in tijden van schaarste relevant. De ontvangstmogelijkheden
zullen al binnen een paar jaar verveelvoudigd zijn als wij hebben over digitalisering
van de kabel. Aan de aanbiedingskant wordt het steeds goedkoper, dat wil zeggen
steeds virtueler om te verspreiden via netten en zenders. Bovendien pleit
ik voor genoeg mogelijkheden om op geheel andere manieren en veel inventiever
te distribueren voor de publieke omroep.De heer Atsma (CDA):U gaat nu al uw standpunt geweldig nuanceren, waardoor uw eerdere opmerking
in een ander perspectief wordt geplaatst. U geeft aan dat u voor de komende
jaren absoluut geen zekerheid wil geven over het behoud van drie netten.De heer Nicolaï (VVD):Van mij mogen het vijf netten zijn. U voert een bijna achterhaalde discussie.
Het gaat de politiek om het antwoord op de vraag: hoeveel geld hebben wij
over voor de publieke omroep? Daarover hebt u van mij een heel duidelijke
uitspraak gehoord. Over hoeveel netten dat verspreidt wordt, lijkt mij niet
onze zorg.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik hoor u zeggen dat GroenLinks zou willen kiezen voor kijkcijfers en
kwaliteit. Ik moet zeggen dat u geen talent voor luisteren heeft. Immers,
wij zouden graag af willen van de terreur van de kijkcijfers. Dat heb ik een
aantal keren expliciet gezegd. Daarvoor in de plaats hebben wij voorstellen
gedaan om te komen tot een meer kwalitatief criterium voor de sector publiek.
Steunt u deze voorstellen? Alleen dan wordt een einde gemaakt aan de kijkcijferterreur.De heer Nicolaï (VVD):Voorzitter! Ik ben oprecht blij met deze opmerking van mevrouw Halsema
want het was helemaal niet mijn bedoeling om te politiseren. Bij interruptie
heb ik de vraag gesteld of het ging om een hiërarchie in legitimiteit.
Mevrouw Halsema antwoordde mij toen dat het een kwestie van en-en was, gelijkgeschakeld.
Ik zou zeggen: laten wij er niet over twisten. Het laatste wat mevrouw Halsema
heeft gezegd, telt.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Gisteren heb ik onderstreept dat wij af willen van de kijkcijferterreur.
Waar is gesproken over en-en, gaat het over de publieke legitimatie en de
kwaliteit van programma's. Publieke legitimatie kan ook op een andere manier
worden bereikt dan via de kijkcijfers. Uw interpretatie is dus niet juist.
Bent u bereid om te onderzoeken of er moderne vormen van publieke legitimatie
zijn die veel kwalitatiever van aard zijn? Het gaat dan dus niet om aantallen
maar om het vaststellen van bepaalde publieksgroepen.De heer Nicolaï (VVD):Dat is weer een iets andere discussie. Voor mij geldt: de programma's
zijn één, het bereik is twee. Ik begrijp nu dat dat ook uw opvatting
is; daarover zijn wij het dus eens.De heer Stellingwerf (RPF):Voorzitter! Volgens mij haalt de heer Nicolaï met zijn toekomstvisie
zijn eigen programma in. Immers, daarin wordt nog altijd gesproken over één
publiek net. Verder constateer ik dat hij de Kamer uitdaagt om de uitspraak
te doen dat men van de kijkcijfers af moet als bepalende factor. Is hij voornemens
om in die zin de Kamer een motie voor te leggen?De heer Nicolaï (VVD):Ik heb een stapeltje amendementen in overweging, waarvan enkele wellicht
vandaag kunnen worden ingediend. De indiening van andere amendementen hangt
af van de reacties van het kabinet. Dit zal de rode draad zijn van enkele
van die amendementen.De heer Stellingwerf (RPF):En wordt op die manier ook de zekerheid gegeven dat er op termijn niet
aan de financiën wordt geknabbeld?De heer Nicolaï (VVD):Absoluut. Zo is het politieke leven; dat behoef ik u niet uit te leggen.
Ik heb een intentieverklaring uitgesproken en dat gaat mijns inziens al vrij
ver. Ik zeg er overigens eerlijkheidshalve bij dat in dit verband over perioden
van vijf jaar worden gesproken. Ik meen sowieso dat de politiek zich niet
te vaak op perioden van tien jaar moet vastleggen.De heer Van Bommel (SP):Voorzitter! Volgens mij staat in het VVD-programma 1998, onder paragraaf
38: "Op de publieke zender (één kanaal) mag geen reclame worden
uitgezonden." De heer Nicolaï geeft nu aan dat het er ook wel méér
mogen worden. Zegt hij daarmee impliciet dat er niet minder mogen worden dan
drie? Over het geld heeft hij het gehad; daar is hij duidelijk over geweest.De heer Nicolaï (VVD):Voorzitter! Ik vind het mooi dat mij van alle kanten wordt uitgelegd wat
er in het VVD-verkiezingsprogramma staat, maar dat ene kanaal sloeg op de
mogelijkheid van één reclamevrij kanaal, een idee van de VVD.
De kern van ons verhaal is altijd geweest dat men van het aantal programma's
dat nu door de publieke omroep wordt uitgezonden, ongeveer eenderde zou kunnen
aanwijzen als programma's die vooral zijn gericht op concurrentie met de commercie.
Deze programma's komen in feite niet aan de publieke taak tegemoet. Op grond
van die redenering zou men naar tweederde terug kunnen. Overigens is het verkiezingsprogramma
van een paar jaar geleden, terwijl wij nu tien jaar vooruit moeten kijken.De heer Atsma (CDA):Wat u nu zegt, komt overeen met datgene wat uw fractie bij de behandeling
van de fiscaliseringvoorstellen heeft aangegeven, namelijk dat "publiek" voor
de VVD slechts datgene is wat de commercie laat liggen. Als men op die toer
zit, kan men maar op één punt uitkomen: minder publiek.De heer Nicolaï (VVD):Ik kwam de heer Atsma net tegemoet door iets waarover ik later uitvoerig
zou betogen nu vast uit te leggen, maar dit komt later uitvoerig terug.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Kan de publieke omroep het publiek niet alleen maar bereiken met die prachtige
programma's, tweederde van wat dan overblijft, doordat de mensen naar de publieke
omroep zappen omdat daar af en toe wat populaire programma's te zien zijn?
Als de publieke omroep alleen maar de min of meer experimentele, marginale
programma's uitzendt, kijkt toch nog maar een heel klein percentage, de grachtengordeltypes,
naar de publieke omroep? Komt dan misschien zelfs niet de legitimatie van
de fiscale heffing een beetje ter discussie te staan?De heer Nicolaï (VVD):Dat laatste is niet zo, tenzij u die ter discussie stelt. De VVD zal dat
niet doen. Natuurlijk moet de publieke omroep niet een gettonet of een grachtengordelnet
worden, of welke negatieve kwalificatie dan ook eraan gegeven kan worden.
Dat kunt u ook volstrekt niet opmaken uit mijn woorden. Als ik het heb over
de orde van grootte van eenderde minder van de met de commercie concurrerende
programma's, om je meer te kunnen concentreren op andersoortige programma's,
is nog steeds een erg leuk, toegankelijk, breed en gevarieerd aanbod over.
Ik kom ook daarop straks nog even terug.Wat moet de omroep in ons toekomstbeeld zijn en wat niet? Als ik het wel
heb, is een slogan uit het Hilversumse: van iedereen, voor iedereen en door
iedereen. Dat is geen logische typering in mijn schets van het net. Zelfs
de aanduiding door het kabinet, van de forumfunctie voor de publieke omroep,
gaat mij als typering al te ver. Dat is het idee van de dorpspomp van de Nederlandse
samenleving, waar omheen iedereen zich verzamelt om 's ochtends te kunnen
uitwisselen wat je 's avonds tevoren hebt gezien. Zo zit de wereld niet meer
in elkaar, of men dat jammer vindt of niet.Mevrouw Halsema (GroenLinks):U zegt nu wat het niet moet zijn: niet van iedereen, voor iedereen en
door iedereen. Van wie is het dan eigenlijk wel? Volgens mij neigt u toch
naar een cultureel getto.De heer Nicolaï (VVD):Daar kom ik op terug. Ik wil even de draad van mijn betoog volgen. Mevrouw
Halsema kan straks beoordelen of ik een antwoord heb gegeven.Het plein van de informatie is het totale aanbod. Het is niet een exclusief
recht, een monopolie van de publieke omroep. De dorpspomp waar je elkaar de
volgende ochtend vindt is dat ook niet. Het kan plaatsvinden bij voetbal of,
om een heel duidelijk voorbeeld te geven, bij Big Brother. Dat was nu echt
de dorpspomp, maar dat was geen publieke omroep.Een andere misvatting die nog steeds circuleert, en zeker een misvatting
is als je terugkijkt vanuit het toekomstbeeld van over tien jaar, is de sandwichgedachte,
het avondje AVRO. Volgens onderzoeken wordt er per avond een paar honderd
keer gezapt. Misschien laat iemand na de voetbalwedstrijd zijn toestel nog
even aanstaan als de documentaire komt en gaat dan thee zetten. Laten wij
ons echter niet te veel illusies maken over mensen die de hele avond blijven
kijken, ook al vinden zij het een erg raar programma, omdat zij eerst naar
iets anders zaten te kijken.De heer Atsma vroeg net of je dan een publieke omroep die alleen maar
aanvullend is overhoudt, een soort gaatjesvuller. Nee, dat is absoluut te
weinig voor wat een publieke omroep en publieke informatievoorziening zouden
moeten zijn. In de ogen van de VVD moet de publieke omroep wel degelijk een
eigen profiel, een eigen positie hebben. Dat is heel iets anders dan gaatjes
vullen, waarmee je dat niet redt. Ik wil die eigen positie met twee trefwoorden
aanduiden: ijkpunt en vrijplaats.Bij "ijkpunt" denk ik vooral aan de kwaliteitsstandaard die door de publieke
omroep gezet moet worden, in alle opzichten: vakmatig, wat betreft informatievoorziening
en ook verdergaand, als het gaat om betrouwbaarheid en integriteit van informatie.
In zekere zin ontstaat daarmee ook voor de samenleving een ijkpunt. Daarmee
samenhangend heeft het ook een voorbeeldfunctie. Een prachtige serie als Oud
geld zal ook op termijn, ook over tien jaar, te duur zijn en te weinig mensen
bereiken om in de markt te kunnen ontstaan. Toch moet zij gemaakt worden.
Daarvoor heb je een publieke omroep nodig. Een heel mooie serie van de commercie
is Westenwind. Het zou wel eens zo kunnen werken, dat Oud geld een voorbeeldfunctie
heeft, een bepaalde toon zet en een bepaalde kwaliteitsnorm stelt. Een uitstekende
serie, die misschien net iets meer mensen bereikt en iets minder duur is om
te maken, kan vervolgens wel door de commercie gemaakt worden.De heer Van Bommel (SP):Volgens mij doet de heer Nicolaï nu iets waarvan wij hebben afgesproken
dat wij het niet zouden doen. Hij gaat op de stoel zitten van de beoordelaar
van de kwaliteit van de programma's.De voorzitter:Maar misschien moet u ook geen vragen in die richting stellen. Daarmee
wordt de heer Nicolaï wellicht in zijn mening bevestigd.De heer Van Bommel (SP):Ik wil de heer Nicolaï toch vragen waar hij de wijsheid vandaan haalt
om de programma's op die manier te beoordelen.De voorzitter:De heer Nicolaï moet even heel goed nadenken, voordat hij
deze vraag al dan niet beantwoordt. Hij zal er ook heel goed over moeten nadenken
of je je als Kamerlid wel op deze manier met de wetgeving moet bezighouden.
Anders gaan wij elkaar hier over en weer vragen stellen over de programma's.
Hier gaat het om wetgeving. Als men dat toch wil, moet dat maar in een aparte
commissievergadering aan de orde komen. Zoals gezegd, gaat het nu over de
wet.De heer Nicolaï (VVD):Zelfs daarbij lijkt het mij niet de taak van de politiek om inhoudelijke
programma's te beoordelen. Ik ben blij dat iedereen deze opvatting lijkt te
delen. Dat is de kern.De voorzitter:Nu help ik de heer Van Bommel, die er terecht aan twijfelde of u niet
met het omgekeerde bezig was. Misschien moeten wij er nu maar over ophouden
en moet u uw betoog vervolgen.De heer Nicolaï (VVD):Ik kan met één zin de twijfel wegnemen: ik denk niet dat
de politiek een uitspraak moet doen over programma's, maar de politiek mag
wel de voorbeeldfunctie van de publieke omroep aangeven.De voorzitter:U bent typisch het voorbeeld van iemand die altijd het laatste woord wil
hebben. Nu hebt u pech, want ik ben ook zo iemand. In dit geval heb ik meer
gelijk dan u. Ik zie mij daarin bevestigd door de andere woordvoerders. Misschien
wilt u zo goed zijn om uw betoog te vervolgen.De heer Nicolaï (VVD):Graag, voorzitter. Mijn eerste trefwoord was het ijkpunt en het tweede
trefwoord is de vrijplaats. Ik doel op vrijplaats van de politiek en van de
tucht van de markt. De vrijplaats van de politiek betreft ook de gedetailleerde
bemoeienis. Andere woordvoerders hebben daarvan ook voorbeelden gegeven. Daarbij
gaat het niet alleen om de gedetailleerdheid van de wetgeving, maar ook om
de mate waarin de politiek de neiging heeft om zich met de omroepperikelen
bezig te houden, dus de mate waarin de politiek meent te moeten reageren op
onrust aldaar en de mate waarin de politiek meent zich te moeten bemoeien
met bijvoorbeeld zenderkleuring. De VVD vindt de vraag welke kleur aan welke
zender toebedeeld moet worden geen politieke aangelegenheid, maar iets wat
het best in het Hilversumse bepaald en beoordeeld kan worden.Vrijplaats staat natuurlijk ook voor de mogelijkheden, die juist daar
zijn, voor het uitproberen, voor het onderzoeken. Daarbij kan het overigens
ook voorkomen dat een succes de weg naar de commercie vindt.De heer Stellingwerf (RPF):Betekent dit dat de afspraken die verleden jaar tussen de omroepen gemaakt
zijn wat de heer Nicolaï betreft goed zijn en dat hij daar verder niets
over heeft op te merken?De heer Nicolaï (VVD):Op welke afspraken doelt u precies?De heer Stellingwerf (RPF):Die over de zenderkleuringen.De heer Nicolaï (VVD):Met alle respect, maar ik vond het wel aquareltinten. Het waren geen fikse
primaire kleuren. Het lijkt mij overigens wel een logische beweging.De heer Stellingwerf (RPF):Alleen al het feit dat u het nu aquareltinten noemt, geeft aan dat u er
gelijk een kleur aan wilt geven. Ik begrijp dat u niet erg tevreden bent.De heer Nicolaï (VVD):Dat geldt voor heel veel van de veranderingen. Het zijn volgens mij allemaal
stappen in de goede richting; het is nog niet het eindstation.De heer Stellingwerf (RPF):Het is van tweeën één. U zegt net dat de omroepen dat
moeten doen. Dan moet je er verder ook niets over zeggen en er geen kleur
aan willen geven. Of het is niet goed en wij moeten dat dan bepalen.De heer Nicolaï (VVD):Dan haalt u misschien twee dingen door elkaar. Ik vind wél dat
de politiek mag zeggen of zij voor dan wel tegen zenderkleuring is. De politiek
moet zich niet bemoeien met de vraag welke kleur welke zender moet hebben.
Dat is het verschil.Voorzitter! Bij interruptie is de vraag aan de orde gekomen of hierdoor
niet het risico ontstaat dat een publieke omroep in een soort uithoek terechtkomt.
Dat is volgens mij niet zo. Dat zou ook in strijd zijn met de ijkpuntgedachte.
Ik formuleer het een beetje losjes: er moet een loop in de publieke omroep
blijven; die moet minimaal in de afstandbediening geprogrammeerd blijven.
Het moet naar de opvatting van de VVD in die zin ook leuk en breed blijven.
Er moeten dan ook wel degelijk streefcijfers zijn voor het publieksbereik.
Elke programmamaker heeft ook een idee van wat hij met het programma wil.
Of het nu een klein of groot publiek is, de programmamaker kan teleurgesteld
zijn of zeer tevreden zijn over het bereikte publiek.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik vind de redenering van de heer Nicolaï steeds moeilijker te volgen.
Eerst wil hij af van de kijkcijfers en nu introduceert hij via een lange omweg
weer de streefcijfers voor het publieksbereik. Hij wil dus terug naar de kijkcijfers
en het publieke bestel, van iedereen, voor iedereen en door iedereen. Als
dat niet het geval is, houdt hij een volkomen tegenstrijdig verhaal.De heer Nicolaï (VVD):Dat is jammer; ik hoopte op enige eensgezindheid. Die leek zich althans
af te tekenen, hier in de Kamer. Maar het lijkt alsof mevrouw Halsema juist
wil politiseren. Ik heb gezegd: primair programma, secundair bereik. Dat betekent
niet dat het er helemaal niet meer toe doet hoeveel mensen je bereikt; dat
zou idioot zijn. Om een vergelijking te maken: als je kunstsubsidie geeft,
doe je dat primair voor het kunstaanbod dat je wilt subsidiëren. Maar
als voor een grotezaalproductie de zaal bijna leeg is, dan is er wel een probleem.
Als voor een kleinezaalproductie de zaal wel vol zit, dan is er helemaal geen
probleem.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Wat voor probleem is er dan eigenlijk?De heer Nicolaï (VVD):Voorzitter! Nu val ik in herhaling. Het probleem is dat er van de kant
van de politiek regelmatig wordt betoogd dat evenzeer het bereik, als de aard
van de programma's van belang is, waardoor de omroep er vaak onrustig van
wordt, als zij een kleiner marktaandeel zouden halen, in die zin
dat dan de politiek zou gaan morrelen aan die omroep.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Nee, nog even, mijnheer Nicolaï. U verzette zich tegen alle woordvoerders
in de Kamer die hebben gezegd: naast kwaliteit van de programma's –
het moet en-en zijn – moet er ook een publieksbereik zijn. Wij vinden
dat er een kwalitatief publieksbereik moet zijn. U heeft almaar gezegd: het
moet alleen om de kwaliteit van de programma's gaan, en nu zegt u tegelijkertijd:
maar er is wel een probleem, als daar geen mensen naar kijken. Wat bedoelt
u nu eigenlijk?De heer Nicolaï (VVD):Voorzitter! Ik heb nu acht keer gezegd, als ik goed geturfd heb: primair
programma, secundair bereik. Dat is iets anders dan: alleen maar programma
en bereik doet er niet toe. Maar ik ga het nu niet nog eens herhalen.Als het gaat om de omvang, dan is een soort kritische massa voor zo'n
publieke omroep van belang. Dat is ook een argument om het niet in de richting
te zoeken van getto- of grachtengordelnet of waar je ook maar aan zou kunnen
denken. Het moet die factor, dat contrapunt, kunnen zijn, zoals ik dit net
heb proberen aan te geven. Daar heb je ook gewoonweg kritische massa voor
nodig. Daar heb je een bepaalde omvang voor nodig: om genoeg mensen aan je
te binden, om genoeg expertise te ontwikkelen, om genoeg kruisbestuiving binnen
je omroep plaats te kunnen laten vinden, enz. Ik hoop dat ik in deze woorden
duidelijk heb aangegeven dat wat ons betreft de functie van publieke omroep
of van publieke informatievoorziening in de hele ontwikkeling van de informatiesamenleving
niet minder belangrijk wordt en in zekere zin zelfs belangrijker wordt, als
het gaat om dat ijkpunt en die vrijplaats zoals ik dit heb aangegeven.Wat daar dan wel een consequenties van is, is dat je je ook duidelijker
op die manier profileert in de veelheid van het aanbod en dan hebben we het
over die onderscheidender programmering; ik zeg daar een "r" bij. We hebben
daar bij het debat over de fiscalisering ook met de staatssecretaris van gedachten
over gewisseld, waarbij hij ook heeft gezegd: nee, inderdaad, het is een beweging
naar méér dan nu; verdergaand onderscheidend programmeren. De
VVD hecht er zeer aan dat dit een beweging is die verder wordt doorgezet.
Eigenlijk geldt dat voor de staatssecretaris ook, als ik hem goed begrijp,
maar daar wil ik graag nog wel opnieuw een reactie op; in de nota naar aanleiding
van het verslag staat op de eerste pagina al meteen dat ook de regering dat
onderscheidend karakter wenst te versterken.Dat zou dan allemaal moeten uitkristalliseren in het artikel 13c, lid
1a, dat wat ons betreft misschien wel het belangrijkste artikel is van deze
wet, omdat daar de taakopdracht nu eindelijk in staat: de opdracht die de
politiek geeft om voor het bedrag dat de politiek daarvoor uittrekt, omroep
te bedrijven. De VVD heeft er al vaker voor gepleit om dat nu eens uit te
spreken en dat is nu in dit artikel geprobeerd. Alleen, het is nog niet helemaal
gelukt, al was het maar omdat in ieder geval het woord "onderscheidend", waar
we het allemaal over eens zijn, daar niet in voorkomt. Dat lijkt me daarmee
een onduidelijke aanduiding, zodat ik het woord "onderscheidend" daar in ieder
geval – dat zal ik waarschijnlijk bij amendement doen – graag
aan zou willen toevoegen. Een tweede bezwaar tegen de aanduiding in dat artikel
is dat het woord "verstrooiing" erin staat als deel van het oogmerk, als het
doel en de taak van publieke omroepen. Dat lijkt me niet een juiste voorstelling
van zaken.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):In het artikel staan de woorden "kwalitatief hoogstaand". Is het niet
zo dat het kabinet daarmee bedoeld heeft: onderscheidend? Want je kunt toch
niet zeggen dat de commercie nu kwalitatief hoogstaand aanbod biedt.De heer Nicolaï (VVD):Dat ben ik niet met u eens. Ik denk dat het woord "kwalitatief hoogstaand"
nog onvoldoende onderscheidend is, omdat op zich in de markt natuurlijk ook
dingen kunnen ontstaan die kwalitatief hoogstaand zijn. Alleen, een aantal
dingen kunnen daar weer niet ontstaan. Maar ik denk dat je daarmee niet precies
dekt wat wij volgens mij hier vrij breed bedoelen.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ja, maar dan hebben wij een probleem met elkaar, want op het moment dat
overal in de commerciële omgeving kwalitatief hoogstaand aanbod wordt
gebracht, mag de publieke omroep dat niet meer brengen, want er staat namelijk
in de wet dat ze onderscheidend moeten zijn. Dan gaat dus de publieke omroep
de pulp brengen? In dat opzicht is uw redenering een beetje krom.De heer Nicolaï (VVD):Nee, dat is een redenering a contrario. Het is niet zo dat ze dan opeens
niet meer dat kwalitatief hoogstaande zouden moeten brengen. Maar het is wel
zo dat als een popconcert zichzelf kan bedruipen, je inderdaad niet concurrerend
gesubsidieerd er eenzelfde soort popconcert naast moet zetten.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Onderscheidend betekent gewoon letterlijk dat op het moment dat in de
commercie hetzelfde wordt geboden, je met de wet in de hand tegen de publieke
omroep kunt zeggen: jij moet het dus niet meer brengen. Dat gaat mij te ver.
Met de term kwalitatief hoogstaand wordt aangegeven dat wij geen pulp bij
de publieke omroep willen; wij financieren namelijk de publieke omroep omdat
wij een kwalitatief hoogstaand aanbod willen. Vervolgens willen wij dat dit
door een breed publiek wordt bekeken. Daarom willen wij dat ingebed hebben
in onder andere verstrooiende programma's, hoewel daar duidelijk niet de kern
ligt. Het is duidelijk dat u en ik het met elkaar eens zijn dat ook de verstrooiende
programma's bij de commerciële omroep qua sfeer, aard, etc, anders zijn
dan bij de publieke omroep. Het ligt dus genuanceerder dan alleen het woord
onderscheidend kan dekken.De heer Nicolaï (VVD):Nu dacht ik dat u er ook altijd voor heeft gepleit en ermee heeft ingestemd
dat als cruciaal trefwoord de onderscheidende programmering gehanteerd wordt.
Ik neem aan dat u er ook geen moeite mee heeft als dit in de wet verankerd
wordt.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Het woord onderscheidend in normaal taalgebruik is op zichzelf prima,
maar in termen van de wet sluit het uit dat op een gegeven moment de publieke
omroep datgene kan bieden wat de commerciële omroepen kunnen bieden.
Daarom ben ik zo blij met de term kwalitatief hoogstaand.De heer Nicolaï (VVD):Ik geloof niet dat hier nog een vraag in te vinden is.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Heeft u zo-even gezegd dat u het woord verstrooiing uit de wet wil schrappen?De heer Nicolaï (VVD):Zoals het er nu staat, is verstrooiing een doel, een oogmerk voor het
geven van geld aan de publieke omroep. Dat lijkt mij niet de juiste formulering,
want het is eigenlijk meer een middel dan een doel. Het is een middel om een
leuke gevarieerde, brede omroep te houden waar de loop in blijft.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Neen, ik kan mij voorstellen dat een doel van de publieke omroep kan zijn
om de mensen die kijken te vermaken, zolang het kwalitatief hoogstaand is.
Of mag dat helemaal niet?De heer Nicolaï (VVD):Als u met dat onderscheidende meegaat, wat ik mij gelet op uw eerdere
uitlatingen heel goed zou kunnen voorstellen, dan geeft dat al aan dat je
dus iets anders doet dan er elders gebeurt. Er is nog een ander aspect. Genoemde
verstrooiing zit in zekere zin ook al in hetzelfde artikel, lid 2, als het
gaat om het brede algemene publiek dat bereikt moet worden. Daar heb je in
feite ook alweer een aangrijpingspunt voor de inbedding waarbinnen dat aanbod
zijn plek moet hebben.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik steun u helemaal niet waar het uw uitleg betreft van het woord onderscheidend.
U bindt namelijk de legitimatie van het publiek bestel rechtstreeks aan de
commerciële concurrentie, hetgeen mij helemaal niet gewenst lijkt.De heer Nicolaï (VVD):Ik heb al meer dan eens aangegeven dat ik niet voor de publieke omroep
ben als gaatjesvuller.Voorzitter! De concretisering van de inhoudelijke doelstelling van de
publieke omroep zit in hoofdzaak in het programmavoorschrift. Dan heb ik het
over de artikelen 50 en 51. Nu blijft het hanteren van de verschillende percentages
niet de meest gelukkige manier om de inhoudelijke opdracht te operationaliseren,
maar wij kunnen ook geen betere manier verzinnen. Dus ik denk dat het goed
is om de benadering op zichzelf te handhaven. Gelet op wat er allemaal onder
cultuur wordt gerekend, zouden wij het wel logisch vinden om het percentage
van 25 voor cultuur te verhogen tot 30 en om het maximumpercentage van 25
voor verstrooiing te verlagen tot 15. In dit verband zou ik graag ook nog
willen weten waarom in artikel 51, lid 1, het maximumpercentage van 25 voor
verstrooiing opeens per net wordt geregeld. Je kunt je heel goed voorstellen
dat je dat voor het geheel regelt, waardoor je meer mogelijkheden hebt voor
profilering van de verschillende zenders.Ook een uitwerking van de taakopdracht is de profileringsopdracht zoals
die in artikel 40 is opgenomen. Waar in lid 2 apart per net de doelgroepenbenadering
wordt aangegeven, lijkt dat ons een overbodige nadere specificatie. Dezelfde
kwalificatie geef ik graag aan lid 4 van hetzelfde artikel, waarin een opsomming
wordt gegeven van muziekcategorieën die door de radio uitgezonden zouden
moeten worden. Je ziet meteen de onmogelijkheid ervan, want zo wordt bijvoorbeeld
de jazz niet genoemd en zo zou ik er nog wel vijf kunnen verzinnen die er
ook bij zouden moeten.De andere kant van deze medaille – de instrumentering van de inhoudelijke
taakopdracht – is de verantwoording, de toetsing. De VVD vindt het goed
dat in het wetsvoorstel de nadruk wordt gelegd op de verantwoording van de
publieke omroepen. De NOS heeft dat ook als een kernpunt van hun manier van
opereren naar voren gebracht. Het schiet in gedetailleerdheid en bureaucratie
zelfs door, maar de waardering is er nog steeds. Ik wil nog wel het aspect
noemen van de onafhankelijke toetsing van het beleid van de voorgaande periode,
waarbij de visitatie een cruciale rol speelt. Die visitatiecommissie wordt
ingesteld door de NOS. Het wordt vergeleken met de onderwijssector, maar dat
gaat niet op. Daar is de visitatiecommissie namelijk niet ingesteld door een
instelling die zich laat visiteren, maar door een koepelorganisatie. Dat is
iets anders, dan wanneer je het zelf doet. Wij hebben dus zorgen over de voldoende
onafhankelijkheid van die toets achteraf van het beleid. Ik hoor daar graag
een duidelijke reactie van de staatssecretaris op.Andere woordvoerders hebben in de sfeer van taak en verantwoording het
Stimuleringsfonds culturele omroepen genoemd. Wij zijn erg voor uitbreiding
van het taakgebied van het stimuleringsfonds, ook als het gaat om de commerciële
omroep en de regionale omroep. Dat is niet, zoals andere woordvoerders terecht
hebben gezegd, vanwege de krappe financiële mogelijkheden van de regionale
omroep. Ik hoop dat de staatssecretaris zijn opmerking op dat punt in de memorie
van toelichting zou kunnen terugnemen.De heer Atsma (CDA):Deelt de heer Nicolaï de signalering van de staatssecretaris dat
de financiële situatie van de regionale omroepen penibel is?De heer Nicolaï (VVD):Wij hebben hierover uitvoerig gesproken in het debat over de fiscalisering.
Wij hebben ons daar toen duidelijk over uitgelaten.De heer Atsma (CDA):U zegt nu echter in de richting van de staatssecretaris: wij zijn het
ermee eens, maar het mag niet zo zijn dat er structurele gaten mee worden
gevuld. Bent u met mij van mening dat er enorme gaten in die financiering
zijn geschoten?De heer Nicolaï (VVD):Ik ben met u van mening dat het niet zo kan zijn dat het stimuleringsfonds
wordt opengesteld om gaten van de regionale omroep te dichten.Voorzitter! Een ander punt dat nogal de aandacht heeft gekregen, is de
discussie over die vijf of tien jaar voor omroepverenigingen. De VVD-fractie
vindt het inhoudelijk een slecht idee om dat wat betreft de omroepverengingen
voor tien jaar in een concessievorm vast te leggen. Het is in feite in strijd
met de beweging die wij proberen te maken, de lijn van de wet en de eerder
gevoerde discussies. Het zou eigenlijk een oneigenlijke of symbolische tegemoetkoming
zijn – dat laatste zijn de woorden van mevrouw Van Zuijlen – aan
de omroepverenigingen. Dat kan dan ook beter, alleen al om die reden, niet
gebeuren.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Dit is soms een vervelend vak, want woorden worden altijd op een andere
manier geïnterpreteerd dan je zelf hebt gedaan. Daarom
heb ik zojuist bij interruptie mijn woorden van gisteren vervangen door de
woorden van vandaag "nee, mits" of "ja, tenzij".De heer Nicolaï (VVD):Ik dank mevrouw Van Zuijlen voor deze verheldering.Een ander aspect van deze discussie is dat het in strijd is met het regeerakkoord.
Het regeerakkoord is een afspraak tussen drie fracties. Wij kunnen hier heel
lang over praten en wij kunnen een reactie van de staatssecretaris vragen
op dit punt, maar ik ga ervan uit – ik neem aan dat mevrouw Van Zuijlen
en de heer Bakker die opvatting delen – dat een afspraak die je met
zijn drieën maakt, alleen gewijzigd kan worden als je alledrie die afspraak
wilt wijzigen. Ik kan bij dezen zeggen dat de VVD deze afspraak niet wil wijzigen.De heer Atsma (CDA):Het is voor u dus onbespreekbaar.De heer Nicolaï (VVD):Dit is voor ons een nogal hard punt, omdat het staat tegenover de beweging
die gemaakt wordt in dit wetsvoorstel.De heer Atsma (CDA):Als ik dit plaats naast hetgeen u in het begin van uw betoog heeft geschetst –
tien jaar is een geweldige periode, maar er zijn ook geweldige kansen –
waarom kan het dan toch niet op deze wijze geregeld worden?De heer Nicolaï (VVD):Juist omdat die veranderingen zo groot zijn binnen die tien jaar en zelfs
vijf jaar, is het paradoxaal om nu meer dan strikt nodig voor tien jaar in
de wet vast te leggen.De heer Atsma (CDA):Met hetzelfde respect kun je de redenering volgen dat wij in de komende
tien jaar alle geledingen de mogelijkheid bieden om in alle rust de diepte-investeringen
te plegen die noodzakelijk zijn om over tien jaar klaar te zijn voor de periode
na 2010. U vindt het echter principieel onbespreekbaar, dat is voor mij volstrekt
helder. Als mevrouw Van Zuijlen en anderen uit de coalitie hieraan vasthouden,
is dit voor u een lastig punt en gaat u terug naar uw partijleiding –
ik weet overigens niet hoe het gaat in een coalitiepartij – en dan is
het over en uit.Voorzitter: WeisglasDe heer Nicolaï (VVD):Ik maak mij niet zoveel zorgen, omdat ik ervan overtuigd ben dat de beide
andere coalitiefracties van mening zijn dat alleen van het regeerakkoord kan
worden afgeweken als de coalitiepartners het daarover eens zijn. Het is duidelijk
dat de VVD hier niet voor voelt.De heer Stellingwerf (RPF):U heeft gezegd het nogal een hard punt te vinden. Betekent "nogal" dat
er voor u argumenten kunnen zijn op grond waarvan er toch over gesproken kan
worden?De heer Nicolaï (VVD):Om het duidelijker te zeggen: de VVD-fractie voelt er niets voor.De heer Bakker (D66):Ik heb gisteren ook over het regeerakkoord gesproken. Het is een afspraak
tussen drie partijen. Zolang er geen overeenstemming is tussen de betrokkenen
om daarvan af te wijken, blijft die afspraak gelden. Ik vind de termijn van
vijf of tien jaar overigens geen hoofdpunt. De essentie van die afspraak is
de openheid van het bestel. Ik verneem graag de mening van de heer Nicolaï
hierover.De heer Nicolaï (VVD):Daarop doelde ik met mijn betoog over de zich snel voltrekkende veranderingen.
Waarom wil je dingen die er over vijf jaar geheel anders uit kunnen zien voor
tien jaar vastleggen? Over vijf jaar is er een goed ijkmoment voor het gehele
bestel. Ik zie dan ook geen enkele reden om de termijn te verlengen. Wij moeten
er juist voor oppassen niet te veel vast te leggen.De heer Bakker (D66):De essentie is de toetsing na vijf jaar. Dan komt de openheid aan de orde
en de mogelijkheden van in- en uittreden. Mevrouw Van Zuijlen wil dat ook
in stand houden. De periode is in mijn ogen dan ook secundair.De heer Nicolaï (VVD):Waarom zouden wij dan tot verlenging overgaan? U hecht er niet aan, misschien
mevrouw Van Zuijlen ook niet en de VVD wil het zeker niet. Waar hebben wij
het dan over?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Het wordt steeds interessanter. Sommigen achten dit een hoofdpunt voor
de PvdA en anderen schetsen dit als iets dat de PvdA absoluut niet belangrijk
vindt. Voor ons staat centraal dat de publieke omroep op lange termijn zekerheid
krijgt. Op welke wijze dat gebeurt, is niet de essentie. Als de staatssecretaris
morgen bevestigt dat de tienjarige concessie voor de NOS drie televisiekanalen
en vijf radiokanalen betreft, is het andere punt voor ons minder belangrijk.De voorzitter:U herhaalt uw termijn van gisteren. De bedoeling van een interruptie is
dat u een vraag aan de heer Nicolaï stelt.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Het symbolische voorstel van mevrouw Van Zuijlen van gisteren dat vandaag
ineens niet meer symbolisch is, betekent volgens mij...Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Het voorstel was gisteren al niet symbolisch.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Toen noemde u het in ieder geval zelf symbolisch. Dit voorstel leidt volgens
niet mij niet tot een andere beoordeling van de publieke omroepen over vijf
jaar. Hoe je het ook wendt of keert, iedereen – ook de heer Atsma –
wil nog steeds dat er over vijf jaar een beoordeling van de publieke omroepen
plaatsvindt. Dat staat ook in de wet.De heer Nicolaï (VVD):Dan blijft er toch nog een bezwaar over en dat is dat wij tegen symboolwetgeving
zijn. Wij zijn tegen cosmetische tegemoetkomingen die omroepverenigingen een
schijnzekerheid bieden.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dat ben ik helemaal met u eens.De heer Nicolaï (VVD):Dat is mooi.De heer Atsma (CDA):Voorzitter! Wat doet de heer Nicolaï als de PvdA-fractie en wellicht
de fractie van D66 voorstellen om inderdaad voor een periode van tien jaar
een erkenning te verlenen?De heer Nicolaï (VVD):Ik heb geen flauw idee. Dat zou mij namelijk zeer verbazen. De heer Bakker
heeft al gezegd dat hij ervan uitgaat dat een afspraak met zijn drieën
alleen veranderd kan worden als je die alle drie veranderen
wilt. Ik heb mevrouw Van Zuijlen dit niet horen weerspreken. Ik ga er voor
het gemak dan ook van uit dat zij deze redenering volgt.De heer Atsma (CDA):Daarmee geeft u geen antwoord op de vraag wat u zal doen. Als een meerderheid
van de Kamer die mening heeft – ik heb die indruk – is dat voor
u dan acceptabel, ook gehoord de argumenten?De heer Nicolaï (VVD):Ik ga ervan uit dat de coalitiepartners zich op dezelfde manier aan het
regeerakkoord gebonden voelen als de VVD. Uw vraag is dus niet aan de orde.De heer Atsma (CDA):Zij moeten dus een draai van 180 graden maken.De heer Nicolaï (VVD):U moet aan de andere fracties vragen hoeveel graden deze draai is.Voorzitter! De heer Bakker heeft terecht over de omroepgegevens gesproken.
De VVD heeft al bij eerdere gelegenheden verklaard dat het verder laten voortslepen
van deze kwestie onacceptabel is. Dit punt ligt nog steeds onder de rechter.
Er kan nog op allerlei manieren bezwaar worden aangetekend. Als niet snel
duidelijkheid wordt geboden en deze gegevens vrij worden gegeven, moet dit
maar bij wet geregeld worden.Over mijn laatste punt heeft de meeste discussie plaatsgevonden, ook in
Hilversum, de pers en in de Kamer, namelijk de organisatie van het bestel.
Ik heb er bewust voor gekozen hierover aan het eind van mijn betoog te spreken,
omdat geredeneerd dient te worden op basis van de politieke opvattingen, de
maatschappelijke ontwikkelingen, de taakopdracht en de inhoud van de programma's.
Uiteindelijk kom je uit bij een organisatiemodel dat daarop het best is toegesneden.
Dat is dus geen redenering op basis van structuren, procedures en belangen.
In feite is er namelijk maar één echt belang waarvoor wij ons
ook hier sterk moeten maken, te weten het belang van de kijker.De VVD is altijd voorstander geweest van één sterke, herkenbare
publieke omroep met daarbinnen – dit is een cruciaal punt – een
grote diversiteit. Wij zijn het er allen over eens dat een van de waardevolle
kenmerken van het huidige bestel de grote diversiteit is. Dat zijn dan niet
meer de scheidslijnen van katholieke versus protestantse speelfilms, maar
wel diversiteit van maatschappelijke opvattingen en levensbeschouwing. Wat
ons betreft, dient een en ander organisatorisch langs moderne lijnen georganiseerd
worden, dus de lijnen van de netten. Zij moeten redactioneel-inhoudelijk ruimte
hebben om een eigen visie waar te maken op het net, maar ook daarbinnen, want
een netredactie is geen hiërarchische baas. Er zijn onderredacties en
afdelingen die ook voldoende onafhankelijkheid en vrijheid moeten hebben om
een eigen profiel te ontwikkelen.De heer Atsma (CDA):Betekent dit in uw beleving dat wij geen lid meer zijn van VARA, VPRO,
EO, NCRV, KRO enzovoorts, maar lid worden van net 3, 2 of 1?De heer Nicolaï (VVD):U mag lid worden waarvan u maar wilt. U weet dat er ook vrijheid van vereniging
is in dit land.De heer Atsma (CDA):Daar gaat het namelijk om. Ik heb tot nu toe in uw betoog één
keer het woord vereniging gehoord, namelijk in relatie tot het geven van een
erkenning voor vijf of tien jaar. U heeft niets gezegd over leden. U bent
mij nog een toelichting verschuldigd op de relatie kijkers-leden. Wat is voor
u daarbij van belang?De heer Nicolaï (VVD):Op dit punt kom ik in het vervolg van mijn betoog terug. U kunt daarop,
zo nodig, inspringen.Voor de VVD is de organisatie te typeren door twee polen als hoofdbestanddelen:
centraal een raad van bestuur, met voldoende gezag, bevoegdheden enzovoorts,
zodat er slagvaardig geopereerd kan worden, en als belangrijkste tegenkracht –
gericht op samenwerking, maar zij kunnen ook een tegenpool zijn – de
netverantwoordelijken: de netcoördinatie en -redactie. De rest zou geschoond
kunnen worden door de organisatie op te zetten vanuit de twee genoemde polen.
Dit is iets anders dan een organisatie schoeien op de twee leesten: een goed
samenwerkende publieke omroep en aparte omroepverenigingen die zich moeten
profileren, leden moeten binnenhalen en concurrentie moeten aangaan. Je hoeft
niet bij een organisatieadviesbureau gewerkt te hebben om te begrijpen dat
dit op zijn zachtst gezegd energieverlies oplevert. Ik druk mij dan nog vriendelijk
uit. Het is ook niet interessant om twee bestuurlijke principes tegenover
elkaar te zetten. Het is een logische en interessante tegenstelling om het
bestuur centraal en de inhoud decentraal te laten zijn.De heer Atsma (CDA):Je zet geen besturen tegenover elkaar, maar idealen en principes. Dat
is de kern van het publieke bestel.De heer Nicolaï (VVD):Dan komt u op voor de leden en ik voor de kijker.De heer Atsma (CDA):Omdat ik aan u heb gevraagd om mij het verschil tussen leden en kijkers
uit te leggen. Ik heb om aantallen en cijfers gevraagd.De heer Nicolaï (VVD):Een lid is lid en een kijker kijkt. Ik weet niet wat u met uw vraag bedoelt.De heer Atsma (CDA):U verwijt mij dat ik geen oog heb voor de kijker, als ik refereer aan
de taakopdracht van een vereniging, geredeneerd vanuit de achterban. Er zijn
nog steeds 3,8 miljoen leden in Nederland. Zoveel waren er twintig jaar geleden
en zijn er in 2000, en dan heb ik de leden van BNN niet eens meegeteld. Dan
vraag ik u waaraan u het recht ontleent om die 3,8 miljoen leden nu even op
woensdagmiddag na drie uur weg te schrappen en alleen te praten over netten,
netcoördinatoren en raden van bestuur. De rest doet er niet toe volgens
u.De heer Nicolaï (VVD):Vriendelijk gezegd doet u geen recht aan mijn genuanceerder bedoelde betoog.
Waaraan meent de VVD het recht te kunnen ontlenen om dat geld te verdelen?
Het zijn algemene middelen die voor de Nederlandse samenleving op de beste
manier ingezet moeten worden. Ik heb alle respect voor die ledenaantallen,
want het is uitzonderlijk dat er zoveel mensen zijn georganiseerd. Dat zal
de politieke partijen van onze levensdagen niet lukken. Maar dat is niet waar
het geld op gericht moet zijn. De leden betalen niet de omroep, maar zij hebben
een abonnement op een blad. De financiële bijdrage van
de leden aan wat er gebeurt door de omroep, is bijna verwaarloosbaar, vergeleken
bij de budgetten die de politiek namens de samenleving probeert te verdelen.De heer Atsma (CDA):Het is echt onzin dat u dat nog steeds staande probeert te houden. Welk
dagblad je ook koopt, je krijgt een bulk met papier aan programmagegevens
voor de komende weken of dagen. Als u zegt dat een lid van een vereniging
alleen maar lid is vanwege een programmablad, geloof ik graag dat dit uw overtuiging
is, maar het is niet de juiste. Dan weet u niet wat er in een omroeporganisatie
leeft. Ik ben het volstrekt met u eens, als u zegt dat de verenigingen misschien
een impuls moeten geven aan hun achterban om ze meer bij de programma's te
betrekken. Wij hebben daarvan goede voorbeelden gezien, maar het is volstrekt
onzin om te zeggen dat die 3,8 miljoen leden van de vereniging alleen maar
lid zijn omdat zij een programmablad ontvangen. Dat kan toch niet?De heer Nicolaï (VVD):Ik heb hier geen vraag in gehoord. Ik herhaal dat het ons gaat om publieke
middelen die worden ingezet voor de publieke zaak, waarbij de Nederlandse
samenleving ons als doelgroep voor ogen staat.Mevrouw Halsema (GroenLinks):U kiest voor twee hoofdbestanddelen in het publieke bestel. Aan de ene
kant is er de raad van bestuur. Ik denk dat u hieraan toe moet voegen de raad
van toezicht. Zij hebben een beleidsmatige en een beheersmatige taak. Aan
de andere kant moet er een soort tegenmacht tegenover staan van de netbespelers,
de redacties en de netcoördinator, waar de omroepverenigingen deel van
uitmaken. Het gaat hierbij niet alleen om een organisatorische scheidslijn,
maar ook om een verschil in verantwoordelijkheden. Wij hebben zeven voorstellen
ingediend, omdat onze zorg is dat er een scheidslijn wordt aangebracht tussen
die verantwoordelijkheden; tussen de beleidsmatige en de redactionele, programmatische
verantwoordelijkheden. Je moet zorgen dat de raad van bestuur niet mag ingrijpen
in de redactionele verantwoordelijkheden die per net zijn georganiseerd. Bent
u dat met mij eens en op welke manier wilt u dat organiseren?De heer Nicolaï (VVD):Als u het goed vindt, volg ik mijn eigen formulering van hoe je dat principieel
moet zien. Als de reactie van het kabinet duidelijk is, kom ik eventueel nog
met een amendement over hoe je dat het beste organisatorisch kunt vormgeven.
Los van de uitwerking kan ik wel zeggen dat de benadering van enerzijds bestuur
en anderzijds inhoudelijke verantwoordelijkheid precies de kern is van wat
ik bedoelde te zeggen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Bent u het met mij eens dat het noodzakelijk is dat er een scheidslijn
bestaat tussen de bestuurlijke en de inhoudelijke verantwoordelijkheden en
dat deze niet zomaar in elkaar over mogen gaan? Je moet dus waarborgen creëren
in de wet, ter bescherming van de inhoudelijke verantwoordelijkheden tegenover
het bestuur.De heer Nicolaï (VVD):Ik ben het met mevrouw Halsema eens dat je beide moet scheiden. Ik ben
het echter nog niet met haar eens dat je dat in de wet nader zou moeten regelen,
omdat naar mijn overtuiging die garanties al behoorlijk in de wet zijn verankerd.
Ik hoor dan ook graag de reactie van het kabinet. Mocht daar nog enig licht
tussen zitten, dan ben ik geneigd te zeggen dat de wet helderder moet worden.
Want het zijn op zichzelf wel twee verschillende verantwoordelijkheden.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Er bestaat met name onduidelijkheid over de positie van de netcoördinator.
Deze is rechtstreeks in dienst van de raad van bestuur, voert de taken uit
van die raad van bestuur en heeft inhoudelijke bevoegdheden. Wij hebben een
amendement ingediend om een scheiding aan te brengen in de bevoegdheden van
de netcoördinator door een deel van zijn bevoegdheden te verplaatsen
naar de redactie. De heer Nicolaï zou eens na moeten denken wat hij doet
met die netcoördinator. In diens functie verglijden de bestuurlijke verantwoordelijkheden
rechtstreeks in inhoudelijke verantwoordelijkheden.De heer Nicolaï (VVD):Voorzitter! Dit lijkt mij een nadere uitleg van hetgeen mevrouw Halsema
al eerder heeft betoogd.De heer Stellingwerf (RPF):Voorzitter! NicolaïIk wil nog even terugkomen op het onderscheid
tussen kijkers en leden. Ik heb mij verbaasd over de houding van de VVD-fractie
jegens de omroepverenigingen en hun leden. De heer Nicolaï vraagt zich
in de nota naar aanleiding van het verslag af of het in dit licht niet beter
is de omroepverenigingen op te heffen. Hoe komt hij tot zo'n
stelling? Staat hij daarmee niet erg ver af van de mening van een belangrijk
deel van zijn achterban, die vindt dat de omroepverenigingen een belangrijke
functie vervullen.De heer Nicolaï (VVD):Ik kan de heer Stellingwerf wel verklappen dat wij ook onze discussies
in de achterban hebben, maar dat wij geprobeerd hebben uit de inhoudelijke
visie op wat een publieke omroep in deze en de komende tijd moet zijn, ons
standpunt te ontwikkelen. Daaruit vloeit logischerwijze voort dat een organisatie
die stoelt op twee min of meer tegenstrijdige leesten, op zijn zachtst gezegd
energieverlies oplevert, hetgeen ten koste gaat van ruimte voor programma's,
inhoud en die zaken waarom het ons vooral zou moeten gaan.Ik wil deze visie verwoorden in enkele suggesties waarop ik graag de reactie
hoor van de staatssecretaris. Deze suggesties kunnen dan terugkeren in de
vorm van amendementen.Ik wijs nogmaals op de tegenstrijdigheid tussen één geheel
versus omroepverenigingen die elkaar moet blijven beconcurreren, omdat zij
worden afgerekend op hun ledenaantal. Zou het geen idee zijn dat ledenaantal
verder te verlagen, bijvoorbeeld naar 200.000? Dat is volstrekt iets anders
dan het voorstel van de fractie van GroenLinks inzake het aantal van 50.000.
Ik noemde dat gisteren een duiventil, maar dat is een verkeerde vergelijking.
Dat aantal van 50.000 is niet zozeer een duiventil waar duiven in- en uitvliegen,
maar meer een rattenval of een fuik. Iedereen komt wel heel makkelijk binnen,
maar er niet meer uit. Voor een dergelijk laag aantal zijn wij dus niet, maar
enige verlaging lijkt ons wel gewenst.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Waarom zou men er niet meer uitkomen, als ik volg wat de heer Nicolaï
in het eerste deel van zijn betoog heeft gezegd, namelijk dat de kwaliteitscriteria
doorslaggevend moeten zijn?De heer Nicolaï (VVD):Met 50.000 zet je de deur open voor een bestel dat juist minder diversiteit
zal kennen door de te grote hoeveelheid partijen daarbinnen. Mij lijkt dat
niet goed. Maar enige verlaging van het ledenaantal kan ik mij wel voorstellen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Heeft de heer Nicolaï er dan geen vertrouwen in dat er een goede
kwalitatieve toets zal plaatsvinden?De heer Nicolaï (VVD):Onvoldoende om het effect dat ik zojuist beschreef tegen te gaan.Voorzitter! Ik noem een tweede aspect. Ik had het net over de logische
polen in de organisatie: raad van bestuur: besturen; netverantwoordelijken
voor de inhoud. Onzes inziens vloeit daaruit direct voort hetgeen onder andere
mevrouw Van Zuijlen, de heer Bakker en mevrouw Halsema hebben betoogd, namelijk
afschaffing van de netbesturen. Voor mij is zo'n netbestuur een voorbeeld
van energieverlies dat je beter op een andere manier kunt organiseren door
meer de inhoud, programma en programmamaker voorop te stellen. Dit betekent
overigens wel dat je tegelijkertijd de positie van de netredactie versterkt
en verzwaart en in feite in de plaats stelt van zo'n netbestuurder. De netredactie
moet dan mijns inziens instemming verlenen aan de benoeming van de netcoördinator.
De raad van bestuur op zijn beurt moet over netoverschrijdende programmering
overleggen met die netredactie.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik vind het heel prettig de heer Nicolaï hier zo helder te horen
vaststellen dat de netbesturen moeten worden afgeschaft. GroenLinks heeft
daarop een amendement ingediend. Ik neem aan dat dit amendement dan ook op
zijn steun zal kunnen rekenen.De heer Nicolaï (VVD):Ik denk dat mijn standpunt duidelijk is!Voorzitter! Het heeft mij verbaasd dat de meeste woordvoerders nauwelijks
hebben gesproken over de positie van de raad van toezicht. Deze raad speelt
een vrij cruciale rol. Hij is als het ware de raad van commissarissen die
de raad van bestuur controleert. De raad van commissarissen wordt echter bemenst
door directeuren van de dochterondernemingen en dat is natuurlijk een erg
vreemde constructie. Dat zou niet alleen op papier maar ook in de praktijk
een ongelukkige constructie zijn: de raad van bestuur is samengesteld uit
vertegenwoordigers van alle geledingen en als er uiteindelijk overeenstemming
is bereikt, kan corrigerend worden opgetreden door een instantie die is samengesteld
is uit vertegenwoordigers van diezelfde geledingen.De heer Atsma (CDA):Omroepverenigingen zijn toch geen dochters van de NOS? U zou de volgende
vraag eens moeten beantwoorden: Is de NOS er voor de omroepen of zijn de omroepen
er voor de NOS?De heer Nicolaï (VVD):Als u een principieel ander model voorstaat, moet u dat bepleiten. In
dit model is er een raad van bestuur, waarboven als controlerende instantie
de raad van toezicht zit. Het lijkt mij niet logisch om die raad van toezicht
te bemensen met vertegenwoordigers uit de daarbij betrokken geledingen. Het
aardige is dat de staatssecretaris daar ook vraagtekens bij zet. In de nota
naar aanleiding van het verslag (pagina 42) worden vraagtekens gezet bij de
vertegenwoordiging van verenigingen in de raad van toezicht. Er wordt onder
andere gewezen op het door elkaar heen lopen van verantwoordelijkheden. Wat
ons nu aardig lijkt, is een raad van toezicht die bestaat uit drie kroonleden,
drie leden die worden gekozen door de omroepinstellingen en een onafhankelijke
voorzitter.Het wetsvoorstel is ook halfslachtig en op zijn minst te voorzichtig als
het gaat om de thuisnetten. Wij vinden het jammer dat een en ander weer is
teruggeschroefd. Het lijkt ons dat de raad van bestuur wederom de volle mogelijkheden
moet krijgen op dit punt. Als de raad van toezicht niet wordt samengesteld
op de door ons voorgestane wijze, zou gekeken kunnen worden naar de rechten
en bevoegdheden van de raad ten aanzien van de vaststelling van de netprofielen.Ik heb al gezegd dat het wetsvoorstel te bemoeierig is. Dat blijkt ook
uit de tussentijdse wijziging van de concessievoorwaarden. Wat ons betreft
zou dat eens in de vijf jaar moeten gebeuren.Als het gaat om het openbestelkarakter lijkt het ons goed dat BNN in overeenstemming
met de nieuwe wet meer mogelijkheden krijgt om zich verder te ontwikkelen.
Concreter gezegd: de grens voor het toetsmoment zou bij 100.000 leden moeten
worden gelegd. Voorzitter! Ik heb gezegd dat wij dit wetsvoorstel te voorzichtig, op
onderdelen halfslachtig en op een paar punten te bemoeierig vinden. Ook vinden
wij de taakopdracht te onduidelijk en menen wij dat er te weinig vooruit wordt
gekeken. Toch zijn wij redelijk tevreden met dit wetsvoorstel omdat per saldo
een stap in de goede richting wordt gezegd en omdat het in lijn is met het
beleid van Paars I. Heel kort gezegd: die lijn gaat niet uit van bestel en
belangen, maar van programma's en de kijkers.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Ik heet in de voorzittersloge welkom de Ierse minister, the Irish Government
Chief Whip, mr. Seamus Brennan. You are very welcome!De vergadering wordt enkele minuten geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19992000-2909-2930.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl