Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet milieubeheer (luchtkwaliteitseisen) (30489)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2006-2007, pag. 1149-1157

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

02-08-2007

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

nr. 37, pagina 1149-1157

09-07-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30489Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Algemene bepalingen betreffende de toekenning, het beheer en het gebruik van het burgerservicenummer (Wet algemene bepalingen burgerservicenummer) (30312)Pagina 1137-1148
Behandeling van de brief van de ministers van Buitenlandse Zaken en van Defensie van 22 juni 2007 inzake een adequaat volkenrechtelijk mandaat bij de uitzending van militairen (30800 V, nr. B)Pagina 1157-1171
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet milieubeheer (luchtkwaliteitseisen) (30489)Pagina 1149-1157
Noot 1 Inbreng van de heer HoldijkPagina 1172-1173
Presentie en opening (maandag 9 juli 2007)Pagina 1137-1137

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 56 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van de Wet milieubeheer (luchtkwaliteitseisen) (30489).De voorzitter:Ik heet de minister van harte welkom. Alle leden hebben dit al persoonlijk
gedaan, dus ik ben hiermee het toefje slagroom op het toetje.Het woord is aan mevrouw Huijbregts-Schiedon die haar maidenspeech zal
houden.De beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Huijbregts-Schiedon (VVD):Mevrouw de voorzitter. Met haar brief van 27 juni jongstleden heeft
de minister de weg vrijgemaakt voor de plenaire behandeling van dit wetsvoorstel
in deze Kamer. Artikel 5.8 zal geen onderdeel uitmaken van de Wet milieubeheer
en dus geen kracht van wet krijgen. Terecht heeft de minister hiermee uitvoering
gegeven aan de motie-Jurgens van 15 mei jongstleden. Wij waarderen het
dat de minister zo snel heeft gereageerd. Wij concluderen uit de brief dat
de minister klaarblijkelijk haast heeft. Ook dat waarderen wij doorgaans,
maar wanneer wij deze haast plaatsen tegenover de reikwijdte, de complexiteit
en de voorgeschiedenis van ongeveer tien jaar van dit wetsvoorstel, was behandeling
direct na de recesperiode ook goed mogelijk geweest.Ook in deze Kamer is veel en intensief met voorheen staatssecretaris van
Geel hierover gediscussieerd. Ook onderling is er veel gewisseld over dit
voorstel en dan in het bijzonder over fijn stof. Bij deze plenaire behandeling
zullen wij dat niet herhalen en ons beperken tot een aantal opmerkingen op
hoofdlijnen.De wijziging van de Wet milieubeheer heeft hier en daar nogal al wat stof
doen opwaaien; een grapje dat al vaker is gemaakt. In 2001 heeft de VVD-fractie
er in de Tweede Kamer op aangedrongen om de regelgeving rond luchtkwaliteit
bij wet te regelen in plaats van via een algemene maatregel van bestuur. Dit
om een fatsoenlijke parlementaire behandeling mogelijk te maken, maar vooral
ook om voor helderheid en controleerbaarheid van de uitvoering te kunnen zorgen,
zonder dat Nederland daar – in huiselijke termen gesproken – door
op slot gaat. En uiteraard de Brusselse toets kan doorstaan.Na zes jaar is het resultaat een wetsvoorstel met als kern een groot samenwerkingsconvenant
volgens typisch Nederlands model – het Nationaal Samenwerkingsprogramma
Luchtkwaliteit – met de strik van wetgeving er luchtig omheen gebonden.
Het programma heeft een uitermate globaal karakter. Het kernbegrip is "flexibiliteit".
Op eerdere vragen heeft de toenmalige staatssecretaris Van Geel geantwoord
dat het niet verstandig is om aan het begin van dit programma te veel vast
te leggen. Hoewel mijn fractie een groot voorstander is van flexibiliteit,
ontbureaucratisering en samenwerking, dreigt nu net dit wetsvoorstel daardoor
in zijn eigen zwaard te vallen. Globaliteit en flexibiliteit zijn uitstekende
bestuurlijke begrippen, maar zij laten zich nu eenmaal moeilijk of niet combineren
met de concreetheid die de wetgever van het toetsingskader verlangt, waarop
deze Kamer haar oordeel dient te baseren. De VVD-fractie is van mening dat deze wet op z'n zachtst gezegd niet de
schoonheidsprijs verdient en zeker niet bijdraagt aan de zo zeer door ons
gewenste ontbureaucratisering. Met een positieve attitude en met de notie
dat het betere soms de vijand van het haalbare kan zijn, hebben wij binnen
de hiervoor geschetste context het navolgende overwogen. - De primaire
doelstelling om de luchtkwaliteit te verbeteren ten behoeve van de algemene
volksgezondheid staat buiten discussie.- De uitzonderingssituatie
van Nederland in Europa met betrekking tot de koppeling van ruimtelijke projecten
aan onder meer milieuwetgeving, maakt nationale wetgeving voor luchtkwaliteit
zeer gecompliceerd. De VVD – ook in deze Kamer – pleit er dan
ook voor om ontkoppeling ter hand te nemen. Iedere poging om de consequenties
van Europese wetgeving op dit gebied nationaal te ontkoppelen leidt tot een
complexe bypassoperatie, zoals dit voorstel.- Door die uitzonderingssituatie
zijn wij dan ook in Nederland in de uitzonderlijke situatie terechtgekomen
dat de ontwikkeling dreigt te stagneren.- Europees bronbeleid is
essentieel; Nederland samen in en met Europa dus.Daarnaast wenst mijn fractie in lijn met de schriftelijke behandeling
hier nog een aantal punten te stipuleren. Ten eerste is dat de kwestie van
de juridische toets en de mogelijkheid van beroep en bezwaar. Zoals betoogd,
laten globaliteit en flexibiliteit zich vrijwel niet juridisch toetsen. Hoe
denkt de minister daaraan dan wel vorm te kunnen geven? Welke juridische toets
is van toepassing totdat de nieuwe Europese richtlijn van kracht is en als
dan pas het NSL in werking treedt?Dat brengt mij bij mijn tweede punt: de kwetsbaarheid van het hart van
dit voorstel. Het pakket aan compenserende maatregelen in het NSL heeft in
grote mate het karakter van het bekende kaartenhuis. Wat wanneer belangrijke
compenserende maatregelen niet of pas later worden in- en uitgevoerd?Mijn derde punt is de betekenis van de projecten die niet in betekenende
mate – minder dan 3% – bijdragen aan verslechtering van
de luchtkwaliteit: 95% van de regionale en lokale projecten behoort
tot die categorie en wordt lokaal en regionaal aangepakt. Nog steeds is niet
helder of en, zo ja, in hoeverre deze projecten gezamenlijk wel in betekende
mate worden gesaldeerd en gecompenseerd in het NSL. Vele kleintjes maken immers
ook een grote.Ten vierde wijs ik erop dat ook bij de partners nog veel onduidelijk is,
met name over de te hanteren rekenmethode. Meten is weten, maar op interpretatievrijheden
en -marges wordt beslist en straks over het al dan niet doorgaan van projecten.
Kan de minister ons geruststellen dat hiervoor een eensluidend en goed toetsbaar
rekenmodel wordt gehanteerd, waarin ook de partners zich herkennen? Maar ook
het vaststellen van een methodiek voor de verplichte jaarlijkse rapportage
aan Brussel en het nog op te zetten systeem voor monitoring en voortgangsbewaking
vormen nog een belemmering voor de vaststelling van het NSL. Wanneer kan dit
volgens de minister wel gebeuren?Uit mijn inbreng mag de minister afleiden dat de VVD-fractie zich kritisch
opstelt ten aanzien van dit voorstel. Dat is niet verwonderlijk, omdat dit
in de lijn ligt van onze schriftelijke inbreng. De juridische houdbaarheid
en soliditeit achten wij niet optimaal, om het voorzichtig
te zeggen. Het NSL kent nog vele open einden; het zit in"wijde zakken".
Tegelijkertijd voelen wij ook de urgentie om tot wetgeving te komen. Er is
behoefte aan duidelijkheid, maar vooral aan resultaten.Voorzitter. Ik wacht met belangstelling de reactie van de minister in
eerste termijn af.De voorzitter:Mevrouw Huijbregts, van harte gefeliciteerd met uw maidenspeech over de
Wet luchtkwaliteitseisen. Ik zal het kort houden, want als ik goed ben geïnformeerd,
houdt u niet zo van toespraken die over uzelf gaan. U hebt een lange staat
van dienst in het openbaar bestuur. Dat begon in 1978 met het lidmaatschap
van de gemeenteraad in Teteringen. In die gemeente bent u vervolgens zes jaar
wethouder van onderwijs, cultuur en financiën geweest. In 1991 werd u
lid van de provinciale staten van Brabant. Na vier jaar was u zes jaar lang
tevens lid van gedeputeerde staten in diezelfde provincie, belast met de portefeuilles
economische zaken, arbeidsmarktbeleid, toerisme en recreatie. Bijna zes jaar
geleden werd u geroepen tot het mooie ambt van eerste burger van de gemeente
Oosterhout, een functie die u tot nu toe met verve vervult. Met uw verkiezing
tot senator behoort u dus tot het selecte gezelschap politici dat uit eigen
ervaring bekend is met alle niveaus van het huis van Thorbecke.Ook de Europese dimensie is u niet vreemd. Met succes haalde u omvangrijke
stimuleringsgelden naar Zuidoost-Brabant. Al kan ik beter Brabant zeggen,
want met het onderscheid tussen de verschillende delen van Noord-Brabant heeft
u weinig op. Ook in uw partij, de VVD, bent u actief. Zo was u in 2002 lid
van de kandidaatstellingscommissie van de Tweede Kamer, in 2003 voorzitter
van de programmacommissie voor de statenverkiezingen en dit jaar nog voorzitter
van de kandidaatstellingscommissie voor diezelfde verkiezingen. Dit bevestigt
uw wortels in provincie én partij en completeert het beeld van u als
een doortastende en toegankelijke bestuurder met een uitstekend netwerk in
het Brabants bedrijfsleven. U wordt gekenmerkt als open, ontvankelijk, creatief
en zeer actief, met gevoel voor mensen die een schouderklop nodig hebben.Met deze achtergrond, mevrouw Huijbregts, kan het niet anders dan dat
u zich hier heel goed thuis zult voelen. Ik hoop dat het lidmaatschap van
deze Kamer voor u een feest zal worden, zoals u van eerdere functies die u
hebt bekleed voor velen om u heen en ook voor uzelf een feest hebt kunnen
maken. Van harte gefeliciteerd.Ik geef de leden de gelegenheid mevrouw Huijbregts te feliciteren.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.De heer Putters (PvdA):Mevrouw de voorzitter. Ik heb de eer om te mogen spreken namens de fracties
van de PvdA, de SP, D66 en de OSF."Luchtregels zetten Nederland op slot", kopten veel kranten
in de afgelopen jaren. Piepkleine stofdeeltjes houden ons al geruime tijd
bezig. Dat zal nog wel even doorgaan. Het begon in september 2004 met uitspraken
van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State. De regels tegen
luchtverontreiniging werden een blokkade voor de realisatie van veel bouwprojecten
en infrastructurele plannen. Niet alleen projectontwikkelaars maken zich zorgen;
ook wethouders, ongeacht politieke kleur, en burgers maken zich zorgen om
hun gezondheid, maar ook over de vraag of er nog wel huizen gebouwd kunnen
worden. In 2005 werd met spoed een nieuw Besluit Luchtkwaliteit ingevoerd,
waarin de methodiek van het salderen van projecten werd geïntroduceerd.
Dit maakte het mogelijk om bij overschrijdingen van luchtkwaliteitsnormen
elders compensaties te zoeken. Daarmee werd de loskoppeling van de ruimtelijke
ordening flexibel. Deze loskoppeling van de ruimtelijke ordening is de kern
van de nu voorliggende wet. De vele tegengestelde belangen maken het salderen
echter niet gemakkelijk.Het verheugt ons dat wij over deze systematiek kunnen spreken met een
volwaardig minister van en voor milieuzaken. De aandacht voor milieu staat
bovenaan de agenda en de ambities van deze minister spreken ons aan. In maart
2006 diende de vorige regering deze wetswijziging in met als belangrijkste
doel Nederland "van het slot te halen" door uitstel te realiseren
om te moeten voldoen aan de EU-normen. Dat brengt ons meteen bij de fundamentele
spanning onder deze wet. De intentie lijkt vooral om de regels zo vorm te
geven dat bouwprojecten die in het vat zitten door kunnen gaan. Dat overschaduwt
al snel het substantieel willen verbeteren van de volksgezondheid en het leefmilieu.
Dat roept de vraag op of wij met het systeem van compensaties en salderingen –
waar ik straks op terug kom – nu een stap verder komen met het bouwen,
met de schonere lucht of met beide?Onze hoofdvraag betreft dus simpelweg de effectiviteit van de wet: gaat
het werken en voor wie? Dit lijken misschien strikvragen als je eenmaal in
de Eerste Kamer bent aanbeland, maar deze vragen zijn des te relevanter in
het licht van de aankomende EU-richtlijn Luchtkwaliteit, die nog strengere
normen bevat, waarbij deze wet al snel achterhaald kan zijn. Wij zijn dus
nieuwsgierig naar de visie van deze minister op de weging van ruimtelijke
ordening, volksgezondheid en mobiliteit. Dat stuurt namelijk wat wij beogen
met de compensaties, salderingen, 3%-normen, en NIBM-projecten. Na
deze meer existentiële vraagstelling willen wij stil staan bij enkele
specifieke vraagstukken.Kort geleden debatteerde deze Kamer over de vraag of bepalingen in lagere
regelgeving de hogere regelgeving zouden mogen tegenspreken of buiten werking
zouden mogen stellen. In de motie-Jurgens III acht deze Kamer dit strijdig
met artikel 81 van de Grondwet, als wel met de nieuwe Aanwijzingen voor de
regelgeving die de minister van Justitie per brief d.d. 11 mei 2007 aan
de Kamer heeft overlegd. Tegen normale delegatie aan lagere regelgevers is
natuurlijk geen bezwaar, daar kun je het hooguit inhoudelijk mee oneens zijn.
Artikel 5.8 van deze wetswijziging maakt het echter mogelijk dat bij AMvB
of ministeriële regeling afgeweken wordt van de tekst van de wet. Daarmee
is er sprake van een loepzuiver "Jurgensgeval" en die accepteert
deze Kamer niet meer. Met instemming hebben wij daarom kennis genomen van
de brief van de minister van 27 juni jongstleden, waarin zij aangeeft
artikel 5.8 niet in werking te zullen laten treden. Zij zal dit in het Koninklijk
Besluit dat de inwerkingtreding van deze wet regelt verankeren. De bepaling
wordt daarmee een "dode bepaling" en zal als zodanig uit de wet
worden geschrapt. Daarmee komt de minister ons inziens tegemoet aan de bezwaren
van deze Kamer. Dank daarvoor. Graag horen wij van de minister
nog een bevestiging op dit punt, maar ook of zij aan kan geven op welke termijn
deze "dode bepaling" uit de wet zal worden geschrapt.Nu naar de inhoud van de wet. Deze wet introduceert een andere wijze van
toetsen aan luchtkwaliteit. Projecten die in betekenende mate bijdragen aan
luchtvervuiling kunnen op programmaniveau worden getoetst in plaats van op
projectniveau aan grenswaarden. Positief daaraan vinden wij dat er in het
Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit – NSL – gerichte
maatregelen worden vastgelegd om de luchtkwaliteit te verbeteren en om op
termijn op overschrijdingslocaties aan de grenswaarden te voldoen. Projecten
die niet in betekenende mate – NIBM – aan luchtverontreiniging
bijdragen zijn vrijgesteld van verdere toetsing. Hiermee wordt flexibele loskoppeling
van de ruimtelijke ordening gerealiseerd. Over de uitvoerbaarheid ervan hebben
wij nog vragen.De Raad van State spreekt van een tamelijk ingewikkeld systeem dat met
juridische en bestuurlijke onzekerheden is omgeven. Wij vragen meer duidelijkheid
omtrent een zestal van die onzekerheden.In de eerste plaats anticipeert het NSL op uitstel van de EU-handhavingstermijnen
van de normen voor stikstofdioxide en fijn stof. Dit moet in de nieuwe Europese
richtlijn voor luchtkwaliteit geregeld worden. Hoe zeker is het dat wij dat
uitstel krijgen? Wij hopen dat de minister ons wat meer zicht hierop kan geven
naar aanleiding van het eind juni gevoerde overleg in Brussel over de nieuwe
richtlijn. In de nadere memorie van antwoord stelt de minister "het NSL
pas in werking te laten treden als de nieuwe richtlijn van kracht is".
Dat is pas het geval als het definitief door het Europees Parlement is gekomen.
Ons lijkt dat de bestuursrechter tot die tijd geldend recht zal toepassen.
Wat betekent dat voor de inwerkingtreding van de nu voorliggende wet en voor
het NSL? En waar liggen de financiële en juridische risico's als er geen
uitstel komt, maar wij de facto wel aan de slag zijn met het NSL? Liggen die
bij provincies en gemeenten? Graag krijg ik een reactie van de minister hierop.In de tweede plaats zijn er onzekerheden over wat de Europese Unie en
de Raad van State zullen hanteren en accepteren als normen bij het salderen.
In de nadere memorie van antwoord stelt de minister dat er geen juridische
ruimte is om geldende grenswaarden te overschrijden, maar dat er desalniettemin
op hotspots gebouwd kan worden zolang de overschrijding niet verergert. Er
zijn echter voorbeelden, zoals rond het ADO-stadion, dat óók
het niet verergeren van de bestaande overschrijding doorslaggevend was voor
de Raad van State. Als de minister tevens stelt dat ook bij het wel verder
verergeren van bestaande overschrijdingen projecten moeten kunnen doorgaan,
vragen wij ons af hoe dit zich verhoudt tot de richtlijn en de bestuursrechtspraak.
Graag een reactie.Ten derde is er onzekerheid over de betrokkenheid van de overheden bij
het NSL, bijvoorbeeld bij het aanwijzen van gebieden en het afspreken van
compenserende maatregelen. Ze hebben elk heel verschillende belangen en moeten
tot overeenstemming komen. Het is nu wel erg stil en het lijkt alsof men het
kruit droog houdt tot het wetsvoorstel is aangenomen. Dat kan dus nog leiden
tot een enorm getouwtrek tussen Rijk, provincies, gemeenten en regio's rond
het tegen elkaar wegstrepen van vervuilende projecten en compenserende maatregelen.
Wij zijn benieuwd hoe de minister van plan is daarmee om te gaan, of zij zicht
heeft op de voortgang van het NSL en het draagvlak ervoor en op welke wijze
zij de partijen kan houden aan de afgesproken resultaten.In de vierde plaats zijn er onzekerheden rond het meten en berekenen van
luchtkwaliteit. Over de saneringstool voor de doorrekening van de luchtkwaliteit
zou afstemming met het Natuur- en milieuplanbureau plaatsvinden. Wij zijn
benieuwd wat dat heeft opgeleverd en of de minister kan toezeggen dat de handreikingen
bij het meten gelijktijdig met de inwerkingtreding van de wet beschikbaar
zijn. Wellicht kan zij op het punt van de rekenmethode reageren op het artikel
in de Volkskrant van donderdag jongstleden waarin de meetmethoden en berekeningen
in twijfel worden getrokken.In de tweede plaats zijn er volgens ons onzekerheden rond het bezwaar
en beroep tegen het NSL. Er kan namelijk geen beroep tegen aangetekend worden
door burgers en organisaties. Dat is risicovol, omdat dit tegen afzonderlijke
projecten uit het NSL alsnog mogelijk is. Onderzoekers van de Erasmus Universiteit
Rotterdam stelden in december jongstleden dat dit ontbreken van een beroepsmogelijkheid
zou moeten worden heroverwogen en dat een beroepsmogelijkheid wettelijk geregeld
zou moeten worden, opdat projecten die in het NSL zijn opgenomen daadwerkelijk
doorgang kunnen vinden. Graag horen wij van de minister of zij bereid is,
dit bezwaar en beroep aan de voorkant te regelen om te voorkomen dat projecten
bij de uitvoering alsnog stranden en het NSL wordt uitgehold.In de zesde plaats maken wij ons zorgen over de relatie van het NSL en
andere wetgeving. Buiten het NSL om moet alsnog een afweging voor goede ruimtelijke
ordening worden gemaakt, los van de vraag of projecten in betekenende mate
de lucht vervuilen. Daarnaast kan het niet doorgaan van maatregelen zoals
het rekeningrijden, het NSL onuitvoerbaar maken. Kan de minister dus de samenhang
met de dergelijk beleid verduidelijken en aangeven of de uitvoering van het
NSL daardoor alsnog in gevaar komt?Voorzitter. Wij anticiperen vandaag al met al op een NSL dat nog niet
rond is, dat alvast gebaseerd wordt op een wet die er nog niet is en op zichzelf
weer anticipeert op uitstel van normen in een EU-richtlijn die er ook nog
niet is. Wie geen risico neemt, bereikt weinig, maar wij moeten wel een beetje
oppassen voor een bouwwerk dat op drijfzand wordt gebouwd.Naast zorgen over de onzekerheden hebben wij zorgen over de wijze en plaats
van de weging van publieke belangen. Het NSL wordt aan de Tweede Kamer voorgelegd,
maar geldt dat ook voor tussentijdse wijzigingen, zoals het opvoeren of afvoeren
van projecten van het NSL? Vindt er dan opnieuw een weging plaats in het parlement?
Wij waren ook zeer verbaasd over het schriftelijke antwoord van de minister
dat de Eerste Kamer hierbij sowieso geen rol past, omdat het NSL een tijdelijke
bestuurlijke voorziening is. Het zou niet meer zijn dan een bundel afspraken
die een beetje gecoördineerd moet worden. Ik interpreteer wat vrij. Hét
NSL is in onze ogen cruciaal voor de werking van deze wet. De wet staat of
valt ermee en de weging van de publieke belangen wordt erin verankerd. Naarmate
wij de weging van publieke belangen vaker delegeren via AMvB's en ministeriële
regelingen, onttrekt de weging zich steeds meer aan het zicht van het parlement.
In dit geval worden ruimtelijke ordening, milieu en volksgezondheid
zelfs in een convenant uitgeruild en weggestreept. Dat is nogal wat! De minister
doet er nog een schepje bovenop als zij aangeeft dat betrokkenheid van de
Eerste Kamer de uitvoering zou vertragen! Net als bij lagere regelgeving kan
het NSL gelijktijdig aan beide Kamers worden voorgelegd, zonder extra vertraging.
Alhoewel, inderdaad, wij zouden vragen kunnen hebben over die weging van publieke
belangen, maar laat dat nu ook onze taak zijn. Bovendien toetst de Eerste
Kamer bij uitstek op uitvoerbaarheid en dat is geen overbodige luxe bij het
systeem dat door middel van deze wet in het leven wordt geroepen. Daarom vragen
wij de minister nadrukkelijk om de toezegging dat zij het NSL gelijktijdig
aan beide Kamers zal voorleggen.Ik kom nu bij de "niet in betekenende mate"-projecten. De fracties
waarvoor ik spreek, bedanken de minister voor het feit dat zij tegemoet is
gekomen aan het verzoek van de Kamer om inzicht te bieden in het Besluit niet
in betekenende mate. Dat biedt ons het inzicht om te kunnen inschatten welke
activiteiten in betekenende mate de luchtkwaliteit beïnvloeden en getoetst
dienen te worden aan het NSL. Dat was voor ons ook de reden om dat inzicht
te vragen. In het advies van de Raad van State hebben wij geen inzicht gekregen,
maar wij hopen dat de minister daar in dit debat iets meer over kan zeggen,
want wij gaan uit van positieve advisering door de Raad van State, omdat anders
inzage in de AMvB ook niet zoveel zin heeft gehad. Voor woningbouw kunnen
wij ons enigszins voorstellen dat er projecten zijn die gevrijwaard worden
van toetsing en door kunnen gaan, al blijft ook daar een "gat" in
de redenering bestaan. Immers, ook in die vervuilde lucht wonen mensen. Bovendien
nemen door woningbouw ook de verkeersbewegingen sterk toe en dus ook de concentraties.
Er moet dus ook bij woningbouw duidelijk zicht bestaan op het blijven voldoen
aan de normen. Dat ligt wat ons betreft nog scherper waar het gaat om projecten
die zelf direct bijdragen aan luchtvervuiling, zoals bedrijventerreinen en
wegen.Het Besluit niet in betekenende mate richt zich op projecten waarvan vaststaat
dat ze minder dan 3% van de jaargrenswaarde voor PM10 of
NO2 bijdragen aan de concentratie, en niet op aantallen woningen,
bedrijven of wegen. De Raad van State was in eerste lezing erg terughoudend
omtrent deze door de regering gekozen 3%-norm. Veel projecten zullen
er binnen vallen. Bovendien is fijn stof deels afkomstig uit natuurlijke bronnen
en komt het ook uit het buitenland aanwaaien, waardoor met het Nederlandse
beleid maar een deel beïnvloedbaar is. Een verslechtering van 3%
is dan relatief ruim. Waarop is deze norm gebaseerd en welke criteria heeft
de minister eraan gekoppeld? Hoe verhoudt de norm zich bijvoorbeeld tot de
MER-grens en de voorlichting van de Raad van State? In de memorie van antwoord
verwijst de minister op dit punt naar Duitsland. Wat accepteert de EU precies
van Duitsland? Het concept "niet in betekenende mate", het salderen,
de 3%-norm of het hele pakket? Graag krijgen wij hierop een nadere
toelichting."Niet in betekenende mate"-projecten zouden bij elkaar opgeteld
niet bijdragen aan de verslechtering van de luchtkwaliteit en niet leiden
tot overschrijdingen van een grenswaarde in een bepaald gebied. Wij denken
dat die redenering lastig vol te houden is, zolang wij geen zicht hebben op
de cumulatieve effecten van alle "niet in betekenende mate"-projecten.
Drie nieuwe fabrieken, een nieuwe autoweg, een nieuwe parkeergarage en een
nieuwe woonwijk veroorzaken elk afzonderlijk wellicht niet meer dan 3%
toename van de luchtvervuiling, maar bij elkaar opgeteld mogelijk wel. Die
cumulatieve effecten zijn voor zover wij weten nooit vastgesteld, noch nationaal,
noch lokaal. Ons lijkt dat ze wél bijdragen aan een toename van de
concentraties, want waar hebben wij het anders over in dit debat? Het is zeker
denkbaar dat de Raad van State in het licht van de EU-richtlijn een toename
van cumulatieve concentraties door "niet in betekenende mate"-projecten
in overschrijdingsgebieden niet zal accepteren. Kan in gebieden waar grenswaarden
al worden overschreden een cumulatie van vervuilende activiteiten gewoon worden
gerealiseerd? Wij krijgen hierop graag een toelichting. Kan de minister toezeggen
dat zij bereid is om ons via nader onderzoek inzicht te geven in de cumulatieve
effecten op luchtkwaliteit van de "niet in betekenende mate"-projecten,
met name in knelpuntgebieden?Mevrouw de voorzitter. Denkt u zich eens in hoe dit systeem gaat uitwerken.
Bestuurders van alle overheids­lagen zitten om de tafel en touwtrekken
over het uitruilen van vervuilde lucht en compenserende maatregelen; een kwartetspel
van overleg, administratie en bureaupolitiek om bouwplannen door te laten
gaan. Het NSL – zo zie ik het althans voor mij – krijgt straks
gemakkelijk de schuld als het financieel, juridisch of uit volksgezondheidsperspectief
misgaat. Dat is wel zo makkelijk, want het NSL is van iedereen een beetje
en dus van niemand. De minister moet in onze ogen voorkomen dat het NSL een
instrument wordt voor het afschuiven van verantwoordelijkheid. Wij menen dat
de regering zelf grondig moet kijken naar de rol- en verantwoordelijkheidsverdeling
bij de uitvoering van maatregelen ter verbetering van de luchtkwaliteit. Dit
is geheel in lijn met de motie-Meindertsma die is aangenomen in het integrale
beleidsdebat over de ruimtelijk-economische ontwikkeling van Nederland. De
casus luchtkwaliteit is in onze ogen exemplarisch hierbij; denk aan de betekenis
ervan voor ruimtelijke en landschappelijke inpassing en voor verschuivingen
in de potentie voor ruimtelijke ontwikkelingen, maar ook aan de doorstromings-,
bereikbaarheids- en geluidshindereffecten op het terrein van verkeer en vervoer,
aan negatieve effecten op beschermde gebieden inzake de Vogel- en Habitatrichtlijn
en de gevolgen voor specifieke economische activiteiten en arbeidsplaatsen.
Is de minister bereid enige reflectie op dit complex geheel te plegen als
het om de luchtkwaliteit gaat en bijvoorbeeld ook om deze casus bij de uitwerking
van de motie-Meindertsma te betrekken?Ten slotte wil ik nog nader ingaan op een voor ons wezenlijk punt van
deze wet, namelijk de volksgezondheid. Fijn stof is buitengewoon schadelijk.
Vooral de kleinste deeltjes, omdat ze diep ingeademd worden en zich verzamelen
in diepere luchtwegen. Ze dragen bij tot hart- en vaatziekten, astma, chronische
bronchitis, longziekten en mogelijk kanker. Stikstofdioxiden meegerekend sterven
na blootstelling op lange termijn jaarlijks zo ongeveer 18.000 mensen eerder
door slechte lucht. Door het systeem van salderingen zal er waarschijnlijk
zo'n 70%-80% van alle bouwplannen door kunnen gaan en kan luchtverontreiniging
op latere momenten gecompenseerd worden. Wij begrijpen de bouwbehoeften, maar
maken ons zorgen om de betekenis hiervan voor de volksgezondheid.
De fracties van PvdA, SP en D66/OSF staan daarom zeer positief tegenover de
aandacht die de Tweede Kamer heeft gevraagd voor het bouwen op gevoelige bestemmingen,
bijvoorbeeld scholen nabij snelwegen. De Tweede Kamer heeft uitgesproken dat
dergelijke gebouwen, waar zich kwetsbare groepen in bevinden, niet moeten
worden neergezet op moeilijke locaties voor wat betreft de luchtkwaliteit.
Het amendement-Van der Ham/Duyvendak stelt dat je bij de bouw van scholen,
ziekenhuizen, verpleeghuizen en dergelijke extra voorzichtig moet zijn. Er
zijn door de minister inmiddels uitspraken gedaan als zou de bouw van een
school langs de snelweg toch kunnen indien er op termijn alsnog aan de normen
kan worden voldaan. Zo bedoelde de Tweede Kamer het amendement volgens ons
echter niet. De Kamer was stellig: niet bouwen in die situaties, tenzij met
gericht bronbeleid de oorzaak van de luchtverontreiniging effectief en direct
kan worden weggenomen. Wij vragen van de minister de toezegging dat ze het
amendement ook als zodanig interpreteert en vernemen graag hoe ze van plan
is om de AMvB op dit punt concreet in te vullen. Hoe ver staat het overigens
met die AMvB? Is er ook duidelijkheid over de AMvB als deze wet in uitvoering
komt? Dat lijkt ons belangrijk om te voorkomen dat projecten al aan de gang
zijn en pas daarna die nadere regels in de AMvB worden gesteld. Kan de minister
ons dit toezeggen?Voorzitter. Het kabinet erkent dat tot 2015 de normen voor stikstofdioxide
in grote steden en langs snelwegen overschreden blijven worden. In dat opzicht
schieten wij, schiet de wet, dus tekort. De discussie van vandaag steekt overigens
helemaal schril af tegen het voornemen om vier kolencentrales te gaan bouwen!
Voor ons onbegrijpelijk, maar dit terzijde. Er zou toch financieel en voor
de volksgezondheid meer verwacht mogen worden van gericht bronbeleid, bijvoorbeeld
via verkeersluwe straten en verplichte roetfilters? We moeten in de voorhoede
van de technologische ontwikkeling en innovatie op dat gebied in Europa gaan
zitten. Weegt dat niet op tegen de administratieve en bestuurlijk-juridische
kosten van dit salderingssysteem? Over de kosten gesproken: wij vragen of
de minister ons nog kan toezeggen om die in kaart te brengen en aan te zijner
tijd aan ons te rapporteren.Deze wet oogt toch sterk defensief en gericht op het door laten gaan van
zoveel mogelijk bouwprojecten. Dat leidt ook aandacht, tijd en geld af van
effectiever bronbeleid. Hoe gaat de minister een omkering in het luchtkwaliteitsbeleid
realiseren?Afsluitend. De fracties van de Partij van de Arbeid, de SP, D66 en OSF
zijn kritisch over de inzet, uitvoerbaarheid en effectiviteit van deze wet.
In potentie leidt de wet tot meer "lucht" in de bouw en een iets
betere luchtkwaliteit. Dit is op zich positief voor de bouwopgaven waarvoor
veel bestuurders zich gesteld zien. De wet is echter onvoldoende voor de volksgezondheid
in de toekomst en is extreem gevoelig voor bureaucratisering. Ik sluit daarom
af met de simpele vraag waarmee ik ben begonnen, namelijk: wat lost deze wet
op langere termijn op en voor wie. Wij wachten met veel belangstelling de
antwoorden van de minister af.De heer Koffeman (PvdD):Mevrouw de voorzitter. Normen voor fijn stof zijn er om bijgesteld te
worden. Ze zijn althans rekbaar genoeg om niet tot consequenties te hoeven
leiden als de norm overschreden wordt. Wij spreken vandaag niet over het paal
en perk stellen aan de verspreiding van fijn stof in het belang van de volksgezondheid,
maar over het paal en perk stellen aan de normering opdat economische activiteiten
er niet door belemmerd zullen worden. Het zijn niet de milieuorganisaties
of de behartigers van belangen van kwetsbare groepen zoals kinderen of astmapatiënten
die hebben gevraagd om aanpassing van de normering omdat er te veel schade
wordt aangericht door fijn stof, maar een zeer machtige bouwsector die aangeeft
dat wij het ons niet kunnen veroorloven om strenge eisen te stellen aan de
luchtkwaliteit. Sterker nog, wij vragen ons af of wij het ons kunnen veroorloven
te voldoen aan normen zoals die in Europees verband gehanteerd worden.Fijn stof was een gezondheidsprobleem, maar lijkt vooral een economisch
en bestuurlijk probleem te zijn geworden sinds de Raad van State een aantal
nieuwbouw- en wegenbouwprojecten heeft stilgelegd omdat ze niet voldoen aan
de normen van fijn stof in de lucht. Nederland zou op slot zitten, was de
algemene mare, en op basis daarvan is dit voorstel geformuleerd. Is het waar
dat is voorgesteld te rekenen met waarden op 4 meter hoogte in plaats van
op 1,5 meter hoogte, de hoogte waarop een kind adem haalt, zoals Menno Keuken,
hoofd Luchtkwaliteit en Klimaat van TNO stelt in De Volkskrant van 5 juli?Waarom passen wij wetten aan om te kunnen doorgaan met bouwen, waar volksgezondheid
het oorspronkelijke uitgangspunt was? Blijft de wet zoals die nu voorligt
in overeenstemming met de Europese fijnstofrichtlijnen, of lopen wij uit de
pas vanwege onze grote lust tot bouwen en de aanleg van wegen?Hoe verklaart de minister dat "het luchtkwaliteitsprobleem"
vooral een bestuurlijk probleem geworden is? Kun je gezondheids- en milieuproblemen
oplossen door gegoochel met cijfers? Als milieuregels in wetgeving gekoppeld
zijn aan bouwplannen, ligt het dan voor de hand om de bouwplannen als uitgangspunt
te nemen bij aanpassing van de wet zodra er sprake is van conflicterende belangen
tussen milieu en bouw? Ligt een verplichte invoering van roetfilters niet
veel meer voor de hand dan een versoepeling van de normen? Zullen wij onze
volksgezondheid aanpassen aan onze bouwplannen of omgekeerd?Mag je de gezondheid van kinderen die in de buurt van een snelweg wonen
salderen, wegstrepen tegen het feit dat er elders een vermindering van de
uitstoot van fijn stof gerealiseerd kan worden? Wat hebben de kinderen die
bij een snelweg wonen of op school zitten daaraan?Heeft de minister aan TNO gevraagd wat de mogelijkheden waren om lagere
waarden te berekenen en of er natuurlijke bronnen van fijn stof waren –
zoals de zee – die zouden kunnen worden afgetrokken van de gemeten waarden?
En als die vraag gesteld is, had dit dan te maken met het feit dat natuurlijk
fijn stof zoals zeezout door de minister als minder schadelijk voor de volksgezondheid
wordt gezien of louter met de wens om de norm te versoepelen?Is er sprake van voortschrijdend inzicht over fijn stof of van het oplossen
van een urgent bestuurlijk probleem waarmee veel geld gemoeid is waardoor
er grote druk wordt uitgeoefend om tot een oplossing te komen, los van de
oorspronkelijke bedoelingen van de fijnstofnormering? Is het waar dat de Stichting
Advisering Bestuursrechtspraak in dit kader spreekt van gegoochel met cijfers
door de minister? Is het waar dat in plannen voor een parkeergarage met 500
plaatsen uitgegaan wordt van de verwachting dat er maar 200 voertuigen per
dag zullen komen, zoals afgelopen donderdag werd gemeld in De Volkskrant.
Als de feiten die verwachting logenstraffen, wat kan er dan nog worden gedaan?De Wet luchtkwaliteit behoort over de kwaliteit van onze lucht te gaan
en niet over een versoepeling van mogelijkheden tot bouwen. Dit is helaas
toch waar het op dit moment op lijkt. Het grootste deel van de bouwprojecten
hoeft straks niet meer getoetst te worden op luchtkwaliteit, omdat zij niet
in betekenende mate bijdragen aan de vervuiling. Het is essentieel om te weten
of dit niet in betekende mate bijdragen een cumulatief effect heeft en wat
de gevolgen van dit cumulatief effect zijn.De belangenvereniging van projectontwikkelaars spreekt nu al van een succesvolle
lobby, ervan uitgaand dat de wet zonder slag of stoot door de Eerste Kamer
zal worden aangenomen.Hoe zeker weet de minister dat de 3% norm in overeenstemming is
met de EU-regels? Hoe verhoudt de fijnstofnormering die wij in de nieuwe wet
hanteren zich tot de adviezen van de Wereldgezondheidsorganisatie die zich
beperken tot 10 microgram per kubieke meter, terwijl de minister het vier-
of vijfvoudige acceptabel vindt? Op grond waarvan vindt de minister dit? Zou
er niet eerst nader onderzoek moeten komen naar de effecten van fijn stof
op onze gezondheid voordat wij overgaan tot onomkeerbare bijstelling van de
norm?De Partij voor de Dieren is voorstander van het voorzorgsprincipe. Niet
het recht van de sterksten zou maatgevend moeten zijn in de discussie over
fijnstofnormering, maar het belang van de zwaksten. Dit belang verzet zich
wat ons betreft tegen instemming met deze wet.De heer Laurier (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter. Bij de behandeling van dit wetsvoorstel in de Tweede
Kamer heeft de fractie van GroenLinks zich kritisch uitgesproken. De heer
Duyvendak kwalificeerde het als een voorstel dat de lucht niet schoner maakt,
maar schoner rekent. Hij zei ook dat het niet zou worden geaccepteerd dat
de grenzen zo worden opgezocht als het zou gaan om verkeersslachtoffers. Ook
de Eerste Kamerfractie van GroenLinks is kritisch over dit voorstel.Verschillende sprekers voor mij hebben verwezen naar het artikel dat afgelopen
zaterdag in De Volkskrant is verschenen. De heer Brunekreef van de Universiteit
van Utrecht zegt daarin dat de Europese normen voor fijn stof eigenlijk nog
te hoog zijn. De heer Joris Wijnhoven van Milieudefensie noemde dit wetsvoorstel
de grootste goocheltruc aller tijden en overweegt zelfs een proefproces te
beginnen. Er waren berichten van de heer Van der Keuken van TNO dat is voorgesteld
om te rekenen met waarden op 4 meter hoogte in plaats van op 1,5 meter hoogte.
Hoe denkt de minister hierover? In dit artikel kwam eigenlijk maar een tevreden
reactie voor, namelijk van de heer Fokkema van Neprom die spreekt over een
succesvolle lobby op dit punt waarbij de resultaten van onder meer Duitsland
zijn afgekeken.Hoe beoordelen wij dit voorstel? In de Europese richtlijn staan de grenswaarden
voor elke plaats die voor mensen toegankelijk is. Hoe verhoudt die vaststelling
zich tot het principe dat elders compensatie mogelijk is? Dit is de kern van
het probleem. Hoe verhoudt dit zich tot het feit dat er met een gemiddelde
van concentraties wordt gewerkt? Dit zou immers betekenen dat de grenswaarde
niet geldt voor iedere plaats die voor mensen toegankelijk is.Hoe denkt de minister over de complexiteit van de wet? Er zijn nationale
programma's, regionale programma's en afzonderlijke plannen. Bovendien moeten
die voor iedere verontreinigende stof apart gelden. Dit wordt een complex
geheel dat ertoe zal leiden dat menig burger door de bomen het bos niet meer
kan zien, of moet ik zeggen. door de bedrijven de bedrijvigheid niet meer
kan zien.In het wetsvoorstel wordt het initiatief bij verschillende overheden gelegd.
Hoe verhoudt dit voorstel zich tot de onderscheiden verantwoordelijkheden?
Hoe groot is het risico dat men op elkaar zal wachten? Hoe groot is het risico
van planloze gebieden waar de normen worden overschreden doordat er noch nationale
noch regionale noch gemeentelijke plannen worden gemaakt?Er is al op gewezen dat er geen beroep bij de rechter tegen het programma
en de projecten en maatregelen daarin mogelijk is; de PvdA heeft hier al vragen
over gesteld. Zou dit kunnen betekenen dat een bezwaar tegen concrete projecten
die zijn opgenomen in het nationale programma ongegrond worden verklaard louter
omdat ze in het programma zijn opgenomen, en dat terwijl er sprake van een
evidente overschrijding van de grenswaarden kan zijn? Het wetsvoorstel voorziet
er ook in dat er maar één keer naar de rechter kan worden gegaan.
Welke consequenties kan dit hebben? Kan een beroep tegen een milieuvergunning
worden uitgesloten omdat voor de vestiging ooit, jaren eerder, daartoe is
besloten in een bestemmingsplan? Betekenen die factor tijd en de beperking
van de beroepsmogelijkheid een vermindering van de kwaliteit van de positie
van de burger? En er is een uitvoeringsplicht, maar welke sancties zijn er
geregeld, met name als de rijksoverheid zelf niet aan haar uitvoeringsplicht
voldoet?Er is reeds aandacht gevraagd voor de uitzondering van 3%. Met
name het cumulatieve effect is een bijzonder vraagstuk. Hoe zit het daarmee?
Als op 120 meter afstand een niet-scharrelstal met 148.319 kippen wordt gebouwd,
tegelijk met een stal met 4249 konijnen, en daarnaast een stal met 1619 geiten
waarvoor hetzelfde geldt, zit het totaal onder de norm, maar volgens mij is
in zo'n geval duidelijk sprake van een cumulatief effect. En hoe zit het met
de normen? Mijn voorganger Van der Lans wees al op de normen van industrieterreinen
die op dit ogenblik worden verkleind, terwijl ze voor woningbouw en kantoren
worden vergroot. Wat betekenen dergelijke verschuivingen voor de concreetheid
en duidelijkheid van de normen? Cumulatieve vragen gaan niet alleen om gelijktijdigheid,
maar ook om de mate waarin projecten in onderdelen kunnen worden geknipt,
zodat grotere effecten kunnen worden bereikt.Ik begon met Europa, ik zal met Europa afsluiten. Er is een nieuwe richtlijn
in de maak en een van de bezwaren die Nederland heeft ingebracht tegen de
concepten ervan is gericht tegen de standstillbepaling. De oude betekende
dat men beneden de grenswaarden moest blijven, de nieuwe stelt dat de situatie
niet mag verslechteren. In de argumentatie van het kabinet staat dat de nieuwe
wijze van kijken naar de standstillbepaling zich eigenlijk slecht verhoudt
met de salderingsproblematiek. Dat is zeer interessant. Daarom vraag ik de
regering ten slotte of de vrij geïsoleerde positie van Nederland in Europa
en de ontwikkelingen in Europa niet betekenen dat de houdbaarheidsdatum van
deze wet nu al vaststaat.De heer Janse de Jonge (CDA):Voorzitter. Het probleem van de kwaliteit van de lucht heeft de gemoederen
in ons land in de afgelopen jaren danig in beweging gebracht. Wij leken enigszins
verrast toen de Europese richtlijn betreffende luchtkwaliteit nauwkeurig voorschreef
wat de uiterste grenswaarden moeten zijn. De eerste en belangrijke richtlijn
is van 1996. Hierna kwam Brussel met een aantal opeenvolgende en daarbij passende
richtlijnen die per soort stof c.q. uitstoot normen bevatten. Toepassing van
deze richtlijnen leidde tot grote commotie toen bleek dat ons land op diverse
onderdelen, in het bijzonder fijn stof en stikstofdioxiden, voorlopig niet
zal kunnen voldoen aan de normen van de richtlijn. Dit klemt temeer nu de
Nederlandse regering al in 1999 heeft ingestemd met de luchtkwaliteitsnormen.
Ook de wijze van implementatie van de richtlijn door ons land is door de regering
zodanig gekozen, dat wij met de implementatie een veel groter probleem hebben
dan onze EU-partners. Vervolgens brak de paniek volledig uit toen de kranten
kaartjes publiceerden met dieproodgekleurde gebieden, waar de luchtkwaliteit
structureel te ver boven de norm zou liggen.Van een echte verrassing kan toch geen sprake zijn geweest? Al meer dan
tien jaar wordt op Europees niveau gewerkt met luchtkwaliteitsnormen. Geruime
tijd vóór 1996 werd in Brussel, in elk geval ambtelijk, gewerkt
aan de voorbereiding van deze besluitvorming. De vraag doemt dus op of de
Nederlandse regering wel voldoende betrokkenheid in het verleden heeft betoond
bij dit onderwerp. Het feit dat het wetsvoorstel nu pas in Tweede en Eerste
Kamer wordt behandeld, illustreert het gebrek aan gevoel voor urgentie.Ik kom op de inhoud van het voorstel. In dit wetsvoorstel wordt voor het
eerst enige – en dit zeg ik met nadruk – ontkoppeling mogelijk
gemaakt tussen concrete projecten en de grenswaarden voor luchtkwaliteit.
Iets scherper gezegd: er ontstaat een zogenaamde flexibele koppeling. Het
Nationaal Samenwerkingsprogramma Lucht, NSL, brengt een en ander tot elkaar
en beoogt de nodige flexibiliteit aan te brengen. Dat is ook hard nodig, omdat
vele duizenden projecten voor woonwijken, bedrijventerrein en wegen onzeker
werden door de onduidelijkheid over de luchtkwaliteitsnormen. Op vele fronten
is sprake van stagnatie, met alle gevolgen van dien. Wil de regering deze
Kamer toezeggen om in het vervolg alert en adequaat Europese ontwikkelingen
te volgen, op het juiste moment haar invloed aan te wenden in Brussel en te
anticiperen op de gevolgen van Europese richtlijnen voor Nederlandse wetgeving,
of in ieder geval de implementatie daarvan? Een niet onbelangrijke oorzaak van onze grote problemen is de wel zeer
starre koppeling die tot op heden is gehanteerd tussen concrete projecten
en grenswaarde. Een tweede, wellicht minder belangrijke, oorzaak voor de problemen
in ons land is de wijze van meting in de praktijk gebleken. Hoe kan het toch
zijn dat andere Europese landen geen directe problemen hebben en wij op veel
fronten niet meer vooruit konden? Zorgpunt voor de CDA-fractie blijft de wijze
waarop gemeten wordt in ons land vergeleken met buitenlandse situaties. Praktisch
uitgedrukt: waarom hebben Londen, Berlijn en Milaan geen probleem en komt
ons land bijna om in de juridische procedures?Het Nationaal Samenwerkingsprogramma Lucht aanvaardt onze fractie als
een middel om sturing te geven aan deze problematiek. De vraag is of de gekozen
methode efficiënt en effectief zal blijken te zijn. Het programma zal
bestaan uit projecten die "in betekenende mate" bijdragen aan de
extra concentraties van verontreinigende stoffen in de buitenlucht en uit
compenserende maatregelen die de negatieve effecten van die projecten weer
tenietdoen. De genoemde compenserende maatregelen zijn gebiedsgericht en locatiespecifiek.
Met andere woorden, het programma staat of valt met de medewerking van de
decentrale overheden. En dat maakt het programma kwetsbaar. Alles wordt aan
alles gekoppeld, met name in bestuurlijke zin. Weliswaar kent het wetsvoorstel
een regeling voor nalatige provincies of gemeenten, in essentie gaat het niet
om een samenstel van regelgeving, maar nadrukkelijk om een bestuursakkoord.
Deze benadering brengt de CDA-fractie tot een drietal reacties. Ten eerste
lijkt het NSL te verworden tot een bestuurlijk gedrocht: wel heel erg veel
projecten en maatregelen dienen ervan deel uit te maken. Voordat alle overheden
dat voor elkaar hebben, zijn wij wellicht twee jaar verder. Ten tweede is
de wijze waarop de verantwoordelijkheden van centrale en decentrale overheid
in de praktijk wordt vormgegeven, uitermate onhelder. Het voorstel bevat daarvoor
een regeling, die eventueel kan leiden tot aanwijzing door de minister, maar
wij weten allen dat dit zo niet gaat in bestuurlijk Nederland: in heel weinig
gevallen grijpt de minister concreet in. Hoe houdt de minister de decentrale
overheden bij de les? Ten slotte speelt voor de CDA-fractie de vraag hoe en
op welke inzichtelijke wijze het kabinet omgaat met de resultaatsverplichtingen
die uit dit programma voort dienen te vloeien. Op welke wijze is geborgd dat
resultaten feitelijk ook worden geboekt en dat wij na vijf jaar met de regering
hier de balans met succes kunnen opmaken. Kortom, het gaat hier om de kwaliteit
van de uitvoering! Het wetsvoorstel blinkt op dit onderdeel niet uit door
helderheid.De rol van het parlement. Mijn fractie kan, evenals enkele andere fracties,
niet begrijpen waarom de regering de Eerste Kamer niet zou informeren over
het NSL. Het is deze Kamer niet te doen om permanente controle op de uitvoering
van dit omvangrijke programma, maar wel om onze zorgen over de adequate en
effectieve uitvoering, en de juridische kwaliteit ervan. De belangen van de
volksgezondheid staan immers op het spel! Daar is het allemaal om begonnen.
Is de minister bereid het NSL parallel aan de Tweede en de Eerste Kamer voor
te leggen? Een jaarlijkse toets op deze twee aspecten, de juridische kwaliteit
en de uitvoering, kan de senaat dan wel degelijk goed uitvoeren,
zeker in relatie tot de nieuwe Europese richtlijn.Mijn fractie heeft met instemming kennis genomen van het standpunt van
de minister in de brief van 27 juni jongstleden over het principiële
punt van ongewenste en ongrondwettige delegatie van regelgeving aan de regering
op basis van artikel 5.8. Wij zien het schrappen van de dode bepaling 5.8
door de regering met spanning tegemoet. Mijn fractie dringt wel aan op enige
spoed, mede gelet op de rechtszekerheid. Ik verwacht op dit punt een toezegging
van de minister.Het vraagstuk "niet in betekenende mate bijdragen", artikel
5.16, vierde lid. In de langdurige discussie in de Tweede Kamer – ik
verwijs naar het amendement van der Ham/Duyvendak – en in dit huis is
duidelijk geworden dat de minister bij AMvB regels zal stellen voor de locatie
van gevoelige bestemmingen in overschrijdingssituaties. Bij AMvB kan worden
bepaald dat de uitoefening van een bevoegdheid of toepassing van een wettelijk
voorschrift niet mag leiden tot toename van het aantal ter plaatse verblijvende
personen met een verhoogde gevoeligheid voor de stof waarop de grenswaarde
betrekking heeft. Dat is de zogenaamde 3%-grens. Concreet gaat het
dan om ouderen, kinderen en zieken.Tevens moet het mogelijk blijven dat in een woonwijk een school wordt
gebouwd, ook al is er sprake van overschrijding van de norm. Bij of krachtens
AMvB kunnen nadere regels worden gesteld. Uit de antwoorden op de vragen van
de Tweede Kamer leid ik af dat het bouwen van een school langs een snelweg
niet bij voorbaat uitgesloten moet worden geacht, zie het aanhangsel bij de
Handelingen, nr. 1678. Mijn fractie kan zich vinden in deze benadering, maar
wij dringen toch aan op meer duidelijkheid. Concreet zou volgens mijn fractie
aangegeven moeten worden om welke stoffen het gaat. Verder moet een definitie
van "locatie" in de zin van de wet worden gegeven en aangegeven
worden welke categorieën worden aangehouden. En het is zelfs denkbaar
dat in een AMvB de aantallen woningen en de vierkante meters kantooroppervlak
worden opgenomen.Helderheid hierover is niet alleen wezenlijk voor burgers en overheid,
maar stelt ook de bestuursrechter in staat in elk individueel geval concreet
aan heldere criteria te toetsen. Extra argument is mijns inziens nog dat de
bestuursrechter tevens in een concreet geval zal willen toetsen aan de beginselen
van een goede ruimtelijke ordening. Dan kan het gebeuren dat een project op
basis van luchtkwaliteit doorgang kan vinden, maar dat de rechter doorgang
verbiedt in verband met ondeugdelijkheid vanuit een goede ruimtelijke ordening
en/of onvoldoende belangenafweging. Ik hoor graag de gedachten van de minister
over dit punt.Vanavond is al meerdere keren opgemerkt dat tegen het NSL geen beroep
openstaat bij de rechter. Het is immers geen samenstel van regelgeving, maar
een bestuurlijk samenwerkingsakkoord. Het toetsingskader voor de rechter is
te vinden in de criteria van het programma. Ik heb zojuist aangegeven hoe
die aangescherpt zouden kunnen worden. Deze criteria moeten dan ook volstrekt
helder zijn. Het door de Tweede Kamer aanvaarde amendement Huizinga-Heringa
maakt het mogelijk dat betrokken bestuursorganen extra maatregelen of projecten,
die in betekenende mate bijdragen aan de verbetering van de luchtkwaliteit,
toevoegen aan het programma. Dat maakt flexibiliteit mogelijk en past bij
de dynamiek van de ruimtelijke ontwikkeling.Problemen heeft de CDA-fractie echter met de gevolgen van het amendement.
Op deze wijze worden namelijk belangrijke onderdelen van het ruimtelijke beleid
indirect gestuurd door de luchtkwaliteitseisen. Dat gebeurt met als doel de
grenswaarden binnen de programmaperiode te bereiken, maar het is gelet op
de wettelijke systematiek ongepast. Hierdoor kunnen namelijk merkwaardige
situaties ontstaan. Ik geef een voorbeeld: een bepaald bouwproject is wenselijk
vanwege de luchtkwaliteit, maar is vanuit het oogpunt van ruimtelijke ontwikkeling
volstrekt ongewenst. Ik denk dan bijvoorbeeld aan de verrommeling van het
landschap. En dan heb ik het nog niet eens over een rechterlijke interventie
en de zoektocht van de rechter naar de relevante criteria voor zijn toetsing.
Kan de minister mij inzicht geven in de afbakening van de door mij genoemde
beleidsterreinen luchtkwaliteit en milieu enerzijds en een goede ruimtelijke
ontwikkeling anderzijds?De discussie over de bedreiging van de volksgezondheid door fijn stof
is nog niet beëindigd. Fijn stof wordt ook in het wetsvoorstel en de
daarmee verbonden AMvB en ander regelgeving te snel opgevat als een toxische
stof. Dat is niet altijd terecht. Met name de Universiteit van Maastricht
heeft onderzoek verricht naar de kwalijke gevolgen van fijn stof. Uit diverse
publicaties blijkt dat de problematiek van fijn stof zeer genuanceerd benaderd
dient te worden. De toxiciteit staat niet bij voorbaat vast. Graag overhandig
ik de minister straks enige artikelen waarin deze benadering wordt uitgewerkt.
Het is zinvol in de praktijk goed met deze nuancering om te gaan. Te vaak
wordt in de pers namelijk gesuggereerd dat fijn stof per definitie toxisch
is.Voorzitter. Ik kom aan mijn einde. Samenvattend stelt de CDA-fractie dat
de regering met dit wetsvoorstel een manmoedige poging doet om enerzijds te
voldoen aan de Europese eisen van schone lucht en anderzijds vaart te houden
in bouwprojecten. Dat is een lofwaardig streven.Ook mijn fractie staat achter het streven om de systematiek van projecten
en grenswaarden te flexibiliseren. Zo is de starre koppeling tussen milieu
en ruimtelijke ontwikkeling versoepeld. Extra maatregelen en/of projecten
die in betekenende mate zijn, kunnen worden toegevoegd aan het programma.
Er is echter wel het risico dat deze typisch Nederlandse aanpak niet werkt.
Ik waarschuw de regering dan ook voor de bestuurlijke en juridische risico's
van deze mega-aanpak. Wederom maken wij met elkaar een kolossaal plan van
en met overheden. Slechts weinigen zullen het geheel van maatregelen en acties
kunnen overzien, laat staan ten volle doorgronden.Iedere bestuurslaag is verantwoordelijk voor de eigen projecten die in
het NSL worden opgenomen. Het plan lijkt zich te kenmerken door een grote
mate aan gedetailleerdheid. Dat moet wel, anders krijgen wij te maken met
politieke en juridische problemen, en ruzie met Brussel. Zo belanden wij in
een vicieuze cirkel.Het is onduidelijk wat er gebeurt als Nederland niet aan de resultaatsverplichtingen
voldoet, maar het moet wel allemaal in vijf jaar op orde worden gebracht.
Wat er daarna moet gebeuren, is onbekend. Ook de rol van de rechter is op
onderdelen in deze wet nochtans vaag. Ik hoor graag de visie
van de minister en zal daar in de tweede termijn op reageren.De voorzitter:Mijnheer Janse de Jonge, u startte het slot van uw betoog met de woorden: "Voorzitter,
ik kom aan mijn einde." Goddank is dat niet het geval: u was slechts
toegekomen aan het einde van uw betoog. Nu u hier nog in levenden lijve staat,
wil ik u van harte feliciteren met uw maidenspeech.U sprak over een onderwerp, waarmee u in uw vorige werkzame leven als
gedeputeerde in Brabant regelmatig van doen had als portefeuillehouder Verkeer,
Vervoer en Infrastructuur. Ook toen had u, getuige een interview voor Omroep
Brabant in mei 2005, een uitgesproken opvatting over de luchtkwaliteitseisen
die Europa "ons oplegt". Het zijn uw woorden. In dat interview zei
u dat Nederland de Europese normen te streng hanteert en dat de minister weer
eens moet gaan praten met Europa. "Zo kunnen wij niet veel meer,"
liet u toen weten.Het zal u ongetwijfeld deugd doen dat u hier meer invloed heeft op dat
Europese beleid. Zoals u hebt gemerkt, houdt de Eerste Kamer haar vinger stevig
aan de Europese pols. Uw inbreng, ook van vandaag, kan eraan bijdragen dat
dit voorlopig zo blijft.Voordat u zich op het terrein van de mobiliteit begaf, manifesteerde u
zich als bestuurs- en staatsrechtjurist. U studeerde juridische bestuurswetenschappen
aan de Rijksuniversiteit Leiden en was vervolgens vijftien jaar werkzaam in
het universitair onderwijs: de eerste twee jaar als wetenschappelijk assistent
staats- en bestuursrecht op de Katholieke Hogeschool Tilburg en de daarop
volgende dertien jaar als docent staats- en bestuursrecht aan diezelfde universiteit,
toen Katholieke Universiteit Brabant geheten. Het onderwerp van uw dissertatie
springt in dit huis in het oog: "Het budgetrecht, een rechtsvergelijkende
studie naar de begrotingsbehandeling door het parlement in de Verenigde Staten,
Engeland en Nederland".U maakte de overstap naar de gemeente Helmond, waar u hoofd werd van de
afdeling bestuurs- en juridische zaken. Intussen was u lid van de CDA-fractie
in de Staten van Brabant geworden. In mei 2002 werd u geroepen tot het lidmaatschap
van het dagelijks bestuur van die provincie, een prachtige functie waarvan
u na vijf jaar, dus nog maar net, afscheid hebt genomen. Op het terrein van
mobiliteit en verkeersveiligheid hebt u in uw provincie veel tot stand gebracht.
Op landelijk niveau bent u onder andere als lid van de commissie-Nouwen nauw
betrokken geweest bij de plannen voor rekeningrijden en de chipkaart voor
het openbaar vervoer. De commissaris der Koningin zei bij uw afscheid als
gedeputeerde: "In het college hebben wij je in de afgelopen vier jaar
leren kennen als een scherp jurist, met een eigen oordeel. Deze kwaliteiten
komen je ongetwijfeld in je nieuwe rol als lid van de Eerste Kamer der Staten-Generaal
van pas." U begrijpt, mijnheer Janse de Jonge, dat wij uitzien naar uw
optreden in deze Kamer de komende jaren. Ik wens u nogmaals van harte proficiat.
Veel succes.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20062007-1149-1157.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl