Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Algemene ouderdomswet en de Algemene nabestaandenwet inzake de vrijwillige verzekering en wijziging van artikel X van de Invoeringswet nieuwe en gewijzigde arbeidsongeschiktheidsregelingen (Wet herziening vrijwillige verzekering AOW en ANW) (27468)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2000-2001, pag. 1312-1318

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

23-05-2001

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

nr. 28, pagina 1312-1318

24-04-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27468Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van besluiten (dinsdag 24 april 2001)Pagina 1362-1363
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 24 april 2001)Pagina 1363-1365
Verslagen van de commissie voor de VerzoekschriftenPagina 1279-1279
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Goedkeuring van de op 17 november 1997 te Rome tot stand gekomen wijziging van het Internationaal Verdrag voor de bescherming van planten (Trb. 2000, 31) (27506); - Wijziging van de IJkwet ter implementatie van een wijziging van de Europese eenhedenrichtlijn (27175).Pagina 1279-1279
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Algemene ouderdomswet en de Algemene nabestaandenwet inzake de vrijwillige verzekering en wijziging van artikel X van de Invoeringswet nieuwe en gewijzigde arbeidsongeschiktheidsregelingen (Wet herziening vrijwillige verzekering AOW en ANW) (27468)Pagina 1312-1318
Presentie en opening (dinsdag 24 april 2001)Pagina 1279-1279
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar 2001 (onderdelen Onderwijs en Hoger Onderwijs) (27400 VIII)Pagina 1322-1362
Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar 2001 (onderdelen Onderwijs en Hoger Onderwijs) (27400 VIII)Pagina 1279-1312
Behandeling van het wetsvoorstel Intrekking van de Wet tegemoetkoming studiekosten en vervanging door de Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten (Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten) (27414)Pagina 1318-1322

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 43 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van de Algemene ouderdomswet en de Algemene nabestaandenwet inzake de vrijwillige
verzekering en wijziging van artikel X van de Invoeringswet nieuwe en gewijzigde
arbeidsongeschiktheidsregelingen (Wet herziening vrijwillige verzekering AOW
en ANW) (27468).De beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Mijnheer de voorzitter! Een- en andermaal heeft de CDA-fractie in deze
Kamer, al dan niet in het voetspoor van andere fracties, aangegeven zich ernstige
zorgen te maken over de kwaliteit van de wetgeving. Thans is er weer sprake
van een typisch geval van onzorgvuldige wetgeving die ook de CDA-fractie noopt
ter wille van de problematiek rond de vrijwillige verzekering AOW en ANW het
voorliggende wetsontwerp te steunen, terwijl zij op grond van het niet uitvoerbaar
zijn van een onderdeel van het ook in dit wetsontwerp opgenomen Wajong-voorstel
had moeten tegenstemmen.Het excuus dat de staatssecretaris voor de grote haast en daardoor de
grote kans op onzorgvuldigheden in de Tweede Kamer heeft aangevoerd, is wel
uitermate wrang voor de CDA-fractie. Genoemd werd namelijk dat ongelooflijk
veel wetgeving ten aanzien van de SUWI moest worden verwerkt, en dat terwijl
de CDA-fractie de stellige overtuiging heeft dat de wetgever ook inzake de
SUWI steken heeft laten vallen, maar daar komen wij nog wel op terug. Het
lijkt dus van kwaad tot erger te gaan, ook bij de afwikkeling van dit wetsontwerp.
De CDA-fractie vraagt zich dan ook af welke maatregelen beide bewindslieden
op Sociale Zaken en Werkgelegenheid denken te nemen om in de toekomst herhaling
uit te sluiten. Ik veronderstel dat de collega's die het woord zullen voeren,
daarop ook ingaan. Het is een voorbeeld, maar het kan worden opgelost door
standaard een bepaling in de wet op te nemen dat de minister of de staatssecretaris
een artikel tijdelijk niet invoert omdat reparatiewetgeving noodzakelijk is.
Wellicht is een andere formulering beter, maar ik zou graag vanmiddag de toezegging
horen dat dit in alle sociale zekerheidswetten gestalte krijgt.Er zijn in dit wetsontwerp uitzonderingen mogelijk, bijvoorbeeld in het
kader van de volksverze keringen ten aanzien van de AOW, maar
ook voor de werknemersverzekering WAO in het kader van het overgangsrecht.
Velen hadden verondersteld dat dit ook zou gelden voor de Wajong. Daarnaast
kennen wij in Nederland de regel dat mensen die van een voorziening afhankelijk
zijn, niet mogen worden afgeschoven. Dat argument wordt nu steeds opgevoerd,
maar dat is van oudsher binnen de bijstand een bekend begrip. Uit een eerdere
periode weet ik nog goed dat de gemeente Zoetermeer geen bijstandsgerechtigden
mocht afschuiven zonder verrekening met een andere gemeente. Dat hadden wij
dus op diezelfde wijze internationaal kunnen regelen.Aanvankelijk bleef het voor de CDA-fractie uitsluitend gaan over de erkenning
van de Wajong als volksverzekering. Mevrouw Bijleveld-Schouten, thans ex-collega,
heeft hierover aan de overzijde behartigenswaardige opmerkingen gemaakt, die
thans niet behoeven te worden herhaald. Het heeft niet mogen baten. Ook de
tussenvoorstellen, onder andere van GroenLinks, hebben het niet gehaald. Wat
na de behandeling in de Tweede Kamer is overgebleven, is een onuitvoerbaar
amendement. De staatssecretaris had in de Tweede Kamer wel reeds gesteld,
toen de mogelijkheid van een hardheidsclausule werd geopperd, dat "het verschrikkelijk
moeilijk is om bij de uitvoering een goede afbakening van de hardheidsclausule
te realiseren. Voor je het weet is er sprake van olievlekwerking".Niettemin is het amendement op stuk nr. 15 ingediend en, met alleen de
stem van de VVD tegen, aangenomen. De CDA-fractie heeft sindsdien geen reactie
van de staatssecretaris meer gelezen, noch in afkeurende, noch in neutrale
zin. In de nadere memorie van antwoord aan deze Kamer van 6 februari gaf de
staatssecretaris er blijk van, de constatering van de fracties van het CDA
en GroenLinks te delen, namelijk dat een hardheidsclausule feitelijk alleen
in individuele gevallen soelaas kan bieden. Deze ellende had men kunnen voorkomen
door een zorgvuldige behandeling in de Tweede Kamer. Hierbij speelt ook dat
een wijzigingsvoorstel dat niet in de wet heeft gestaan, niet aan de uitvoeringstoets
is onderworpen die in de sociale zekerheid behoort te worden uitgevoerd. Overwogen
moet worden of een later wijzigingsvoorstel aan een uitvoeringstoets kan worden
onderworpen. Wil de staatssecretaris zijn gedachten eens hierover laten gaan?De CDA-fractie gaat ervan uit dat de staatssecretaris het gelijk aan zijn
kant heeft dat in de Wajong-voorziening een exportverbod is opgenomen. Ik
weet nog dat het Pemba-dossier tot in de hemel groeide, zo omvangrijk was
het, maar dat mogen wij niet zeggen. Ik erken dat ik dat ook over het hoofd
heb gezien, anders had ik er zeker een opmerking over gemaakt. In mijn aantekeningen
bij het wetsvoorstel staat dat volgens het overgangsrecht bestaande gevallen
hun uitkering zullen behouden. De positie van nieuwe gevallen is toen onvoldoende
onder ogen gezien.Het is duidelijk dat dit mevrouw Bijleveld-Schouten heeft gebracht tot
een amendement, dat is verworpen, om het exportverbod van de Wajong te vervangen
door een exportbeperking in de zin van de Wet BEU. Deze gemiste kans in de
Tweede Kamer wordt door de CDA-fractie zeer betreurd. Een zekere vorm van
discriminatie door belemmeringen bij het vrije verkeer blijft hierdoor inherent
aan deze op zichzelf prachtige Wajong-voorziening. Het is te hopen dat het
LISV inzicht kan geven in individuele situaties waarin de hardheidsclausule
wordt toegepast van artikel 17, zevende lid, van de Wajong, waarvan wij de
tekst nog niet kennen. De CDA-fractie gaat ervan uit dat het parlement hiervan
op de hoogte wordt gehouden.In de Tweede Kamer heeft de staatssecretaris erover gefilosofeerd bij
welke categorieën de hardheidsclausule van toepassing kan zijn. Hij kwam
tot slechts één categorie, namelijk degenen die vanwege de publiciteit
over de BEU naar Nederland terug zijn gegaan. Onze vraag in het nadere verslag
over meerdere categorieën, met voorbeelden, is onbeantwoord gebleven.
Mag de CDA-fractie er op voorhand van uitgaan dat er sprake kan zijn van meerdere
categorieën van gebleken onbillijkheden?Gelet op de vereiste zorgvuldigheid in de wetgeving was de staatssecretaris
verplicht een maximale inspanning te leveren om de wetswijziging zo snel mogelijk
in te dienen. Het had toch niet mogen gebeuren dat aansluitend op het reguliere
BEU-overleg het eerste oriënterend ambtelijk overleg met het LISV op
7 maart heeft plaatsgevonden en dat het LISV op 28 maart moest vragen om toezending
van het wetsvoorstel met het verzoek om uitvoeringstechnisch commentaar? Daar
kijkt een commissie jonggehandicapten naar, zoals de staatssecretaris en ik
weten.Om het juiste evenwicht te bewaren, de CDA-fractie heeft de staatssecretaris
leren kennen als accuraat en meestentijds met een luisterend oor. Wij hebben
al een paar keer het mea culpa gehoord. De staatssecretaris kan dat alleen
maar inhoud geven door toe te zeggen dat niemand die wordt aangemerkt als
een situatie van gebleken onbillijkheid, de dupe wordt van het uitstel. Daarbij
moet één lijn worden getrokken met de vrijwillige verzekering
van de AOW, waarbij de wetsartikelen met terugwerkende kracht worden gedoogd.
Wat is het verschil met de onbillijkheid van overwegende aard, zoals de tekst
nu luidt?Ten aanzien van de vrijwillige verzekering AOW en ANW moet ons allereerst
van het hart dat de staatssecretaris op 12 maart tegen het zere been van de
CDA-fractie aanschopte met de mededeling dat de SVB was gevraagd om met betrekking
tot de te regelen materie "te handelen als ware het wetsvoorstel op 1 januari
2001 in werking getreden". Waarom is dat niet al op 6 februari jl. gemeld?
Verder kunnen we er beter het zwijgen toe doen, want de staatssecretaris weet
natuurlijk dat de CDA-fractie – zeker deze woordvoerster – zich
hier nooit tegen zou verzetten, maar het is toch een vorm van gedogen die
in feite niet hoort te bestaan; laten wij dat nou eens heel nadrukkelijk met
elkaar constateren. Als de mensen de dupe worden, kan ik zoiets begrijpen,
maar laten wij er in vredesnaam voor zorgen dat onze wetgeving sluitend en
helder is, maar bovenal ook tijdig.Het ging aanvankelijk in dit deel van het wetsvoorstel om vier belangrijke
wijzigingen, allereerst de ontkoppeling van de vrijwillige verzekeringen AOW
en ANW. Die ontkoppeling maakt voor de gewezen verzekerden meer keuzevrijheid
mogelijk. De CDA-fractie juicht dit toe. In de tweede plaats is er de invoering
van een maximale vrijwillige verzekering van vijf jaar, gelukkig
bij amendement verruimd tot tien jaar. In de derde plaats werd oorspronkelijk
voorgesteld om de minimumpremie te verhogen van 5% naar 25% van de maximumpremie;
de breed aangenomen motie Bijleveld-Schouten heeft gelukkig deze verhoging
teruggebracht tot 10%. Die wezenlijke verbetering heeft de volledige instemming
van de CDA-fractie, ook al blijven wij in dit huis die verhoging moeilijk
vinden, zeker gelet op het beschikbare cijfermateriaal. Op dit moment is er
een totaal bestand van 15.641 vrijwillig verzekerden, waarvan er 7708 de minimumpremie
betalen. Bij de laatste groep gaat het om 6377 vrouwen. Helaas kan hieruit
niet worden opgemaakt hoe deze verhoging voor hen en trouwens voor deze gehele
groep zal uitvallen, maar ik vind dit wel een minpunt. Wil de staatssecretaris
proberen om in overleg met de SVB het aantal mensen dat om financiële
redenen uitvalt, in beeld te brengen en de Kamer daarover te rapporteren?
De vierde wijziging, het laten vervallen van de nationaliteitseis voor een
naar inkomen berekende premie, heeft alleen maar voordelen, omdat ook sprake
zal zijn van een vereenvoudiging in de uitvoeringspraktijk. Een vijfde wijziging
is op 22 november 2000 bij de tweede nota van wijziging nog toegevoegd. Naar
aanleiding van het SER-advies "Onvolledige AOW-opbouw" werd de mogelijkheid
van inkoop van verzekerde jaren voor de AOW verruimd van een naar vijf jaar.
Ook dat is een verbetering.Minder gelukkig is de CDA-fractie met de uitkomsten van het kabinetsberaad
over het eerdergenoemde, thans beschikbare SER-advies. De CDA-fractie maakt
hierover een enkele opmerking, temeer daar twee aanbevelingen van de SER met
dit wetsvoorstel al in daden zijn omgezet, namelijk de zojuist genoemde vijfde
wijziging en het nationaliteitsvereiste. Allereerst wacht de CDA-fractie vol
ongeduld de nadere analyse vóór de begrotingsbehandeling 2001
af met betrekking tot het integrale karakter van de verschillende inkomensvervangende
voorzieningen voor de sociale minima. Het is hard nodig dat wij op dat punt
nu eens een helder beeld krijgen. De optie van een verkorting van de opbouwperiode
voor de AOW van 50 jaar naar 40 jaar, waarover ik mij in het nader verslag
al zorgen maakte, zal op enig moment – wat moet daaronder worden verstaan? –
nader worden bezien. Dat zal zich dan ook tot andere elementen van de AOW
kunnen uitstrekken. Welke?Het niet-gebruik van de aanvullende bijstand, dat in de praktijk zal leiden
tot een ontoereikende inkomenspositie, zal worden aangepakt met doelgerichte
initiatieven. Dat is het zoveelste voorbeeld van het niet-gebruik van voorzieningen,
met name door de oudere generatie. Dat mag ons bij de komende discussie over
het al of niet nominaliseren van een nieuw ziektekostenstelsel te denken geven.
In het bij het kabinetsstandpunt uitgebrachte persbericht van 22 november
worden op korte termijn, in overleg met de Sociale Verzekeringsbank en de
Vereniging van Nederlandse Gemeenten plannen ontwikkeld en in uitzicht gesteld.
Is mij, nu vijf maanden later, een notitie ontgaan, zo moet dan toch de vraag
luiden? Ik heb die plannen nog niet gezien.Ten slotte, mijnheer de voorzitter, nog een afsluitende, nieuwe vraag.
Op grond van bijlage 6, punt 2, sub f, van de zo bekende EG-verordening 1408/71,
kunnen partners van verplicht verzekerden voor de AOW/ANW in aanmerking komen
voor toetreding tot de vrijwillige AOW/ANW-verzekering. Door het eveneens
bekende KB 746 is de verplichte verzekering voor postactieven met een langdurige
wettelijke Nederlandse uitkering, bijvoorbeeld WAO, geëindigd. Zij kunnen
zich wel melden voor de vrijwillige verzekering. Deze vrijwillige verzekering
biedt echter niet het recht voor hun partner om zich ook vrijwillig te verzekeren,
omdat de betreffende bepalingen van de verordening daarop niet van toepassing
zijn. De vrijwillige verzekering van de partner wordt in dat geval beëindigd.
Bij de behandeling van KB 746, zo is mij uit de Tweede Kamer verzekerd, en
bij dit wetsvoorstel is dit vermoedelijk over het hoofd gezien. Het gaat uiteraard
niet over grote aantallen mensen. De meeste mensen met een vrijwillige AOW/ANW-verzekering
zijn immers op grond van hun eigen omstandigheden gerechtigd tot de vrijwillige
verzekering.Toch is hier ook sprake van een vermoedelijk eveneens niet bedoelde onbillijkheid,
waarover thans ook de nodige beroep- en bezwaarschriften lopen. Die zullen
met de wetstekst in de hand waarschijnlijk ook geen uitkomst bieden. Ook de
uitvoeringsorganisatie zal op een heropening van deze discussie bepaald niet
zitten te wachten. In feite gaat het echter om een eerste heropening van de
discussie. Ik heb begrepen dat er alleen in ambtelijke kring over gesproken
is en dat gezegd is: laat maar zitten, dat heeft men waarschijnlijk toch niet
in de gaten. Jammer voor hen dat er een Eerste Kamer is. Toch wil de CDA-fractie
de staatssecretaris vragen of het toch niet juist is dat ook deze betrekkelijk
kleine, over het hoofd geziene groep de vrijwillige verzekering kan voortzetten
als hun partner zich hiervoor ook op grond van dit wetsvoorstel aanmeldt.Mijnheer de voorzitter! In de verwachting dat de staatssecretaris de CDA-fractie
zo ver mogelijk tegemoet zal komen op de gevraagde punten, zal dit wetsvoorstel
worden gesteund.Mevrouw Jaarsma (PvdA):Mijnheer de voorzitter! Ik zal het kort houden. Ik ben niet van plan op
de inhoud in te gaan. Ik ben overigens wel heel benieuwd naar de reactie op
de inbreng van mevrouw Van Leeuwen en, straks, die van mevrouw De Wolff.Ik wil het hebben over de wijze waarop het wetsvoorstel tot stand is gekomen.
Mijn fractie acht het onverantwoord om nog langer contra legem te handelen
ten aanzien van de primaire inhoud van het wetsvoorstel Herziening vrijwillige
verzekering AOW en ANW. Wij zullen derhalve ingaan op het dringende verzoek
van de staatssecretaris om het wetsvoorstel vandaag aan te nemen. Wij doen
dat absoluut niet van harte, omdat de wijze waarop het wetgevingsproces is
verlopen vér beneden de maat is.Allereerst het tempo waarmee het wetsvoorstel door het parlement is gejaagd.
Waarom werd het pas eind oktober 2000 ingediend, in de wetenschap dat het
op 1 januari 2001 in werking zou moeten treden? Dit is geen nieuw verschijnsel.
Keer op keer wordt hierdoor met name de Eerste Kamer voor het blok geplaatst.
Mijn fractie vindt dat de grens zo langzamerhand bereikt is.Overmatige snelheid leidt tot fouten. Zo'n fout werd in de Tweede Kamer dan ook gemaakt toen het amendement-Smits werd aangenomen,
waarmee beoogd werd om een reparatie aan te brengen met betrekking tot de
exporteerbaarheid van Wajong-uitkeringen door middel van een via AMVB te regelen
hardheidsclausule.Met name het CDA in deze Kamer komt de eer toe de vinger op de zere plek
gelegd te hebben door erop te wijzen dat het zo helemaal niet kán.
Mijn vraag is: waarom heeft de staatssecretaris bij de behandeling in de Tweede
Kamer eind november niet direct onder de aandacht gebracht dat het zo niet
kan? Hij wordt toch geassisteerd door wetgevingsjuristen van het departement?
Vervolgens duurt het tot 6 februari voordat het kabinet ook tot de conclusie
komt dat een uitwerking van een hardheidsclausule in een AMvB niet goed mogelijk
is en dat de hardheidsclausule in de tekst van Wajong zelf moet worden opgenomen.
Waarom duurde het zo lang voordat ook de staatssecretaris erkende dat het
zo niet kan? Is het zo moeilijk om de Eerste Kamer royaal gelijk te geven?Alle ellende op dit punt is ontstaan door het feit dat wetten op een oneigenlijke
wijze worden gewijzigd bij amendement door de Tweede Kamer, of soms bij nota
van wijziging door het kabinet, bij de behandeling van wetten die een gans
ander onderwerp betreffen. Wij hebben daarvan al vele voorbeelden voorbij
zien komen. Wordt het geen tijd, hiervoor een vaste beleidslijn af te spreken?
Ik besef dat de staatssecretaris de Tweede Kamer niet altijd kan weerhouden
van wat ik noem "oneigenlijke amendering", maar zelf kan het kabinet in ieder
geval het goede voorbeeld geven.Een oplossing zou kunnen zijn – mevrouw Van Leeuwen wees er ook
al op – om standaard in alle wetten een invoeringsartikel op te nemen
dat het mogelijk maakt de invoering van artikelen die hieruit voortvloeien
uit te stellen. Ik hoor hierop graag een reactie, maar eigenlijk verwacht
ik een toezegging op dit punt.Deze keer zullen wij met de nodige tegenzin akkoord gaan met een wetsvoorstel
dat een kennelijke fout bevat. Omdat er een uitweg voorhanden is, zoals ik
aangaf, zal dat in de toekomst niet meer het geval zijn.Mevrouw De Wolff (GroenLinks):Voorzitter! Over de wijziging van de regels terzake van de vrijwillige
verzekering AOW en ANW zal ik niet spreken. Die wijziging kan mijn fractie
billijken. Ik denk dat de voorgestelde regels beter tegemoetkomen aan het
doel van de vrijwillige verzekering en aan de solidariteitsgedachte waarop
de AOW en de ANW zijn gegrond.Ik zal tijdens deze plenaire behandeling wel op- en aanmerkingen maken
over het onderwerp exporteerbaarheid van de Wajong-uitkering. De voorloper
van de Wajong, de AAW, was onbeperkt exporteerbaar. Die exporteerbaarheid
is door het Pemba-complex – een complex van wetgeving overigens dat
buitensporig, bijna pervers, ingewikkeld is – sterk ingeperkt, te sterk
naar nu blijkt. De Tweede Kamer heeft in gemeen overleg met de regering getracht
iets van de scherpe kantjes van die beperking af te vijlen.De terugtredende beweging, waarvoor met name het Kamerlid Smits van de
PvdA-fractie verantwoordelijk is, gaat mijn fractie lang niet ver genoeg.
Ik kwalificeer het amendement-Smits als een waarschijnlijk goed bedoelde,
maar invalide poging om iets te wijzigen wat veel eerder al voorkomen had
kunnen worden als de PvdA-fractie indertijd de moed had opgebracht om mee
te gaan met de CDA-fractie, die de exporteerbaarheid van de Wajong-uitkering
maximaal mogelijk wilde maken. Wat het amendement-Smits doet, is niet veel
meer dan "kurieren am Symptom". Het amendement leidt weer tot nieuwe onverklaarbare
ongelijkheden tussen groepen Wajong-gerechtigden.Inmiddels heeft de regering erkend dat het amendement wetstechnisch gezien
een ongeschikte manier is om te regelen wat men wilde regelen. De regering
heeft bij monde van de staatssecretaris aangekondigd dat, wat wij vandaag
moeten aannemen, opnieuw zal worden voorgelegd aan beide Kamers, maar dan
in de vorm van een wijzigingsvoorstel met een andere formulering. Ik heb in
de schriftelijke voorbereiding de suggestie gedaan om de exporteerbaarheid
van de Wajong-uitkering beter mogelijk te maken dan door middel van een hardheidsclausule.
Ik heb daar verschillende redenen voor. In de eerste plaats is de hoofdregel
van het Europese socialezekerheidsrecht mijns inziens exporteerbaarheid en
de beperking daarvan is de uitzondering. Een van de hoofdregels van het nationale
socialezekerheidsrecht is bovendien eerbiediging van bestaande rechten, ook
als het rechten zijn die nog niet worden uitgeoefend. Wij hebben nog niet
zo lang geleden met de staatssecretaris een toetsingskader afgesproken.Alle AOW'ers hadden indertijd het recht om zich met behoud van uitkering
elders te vestigen. De Wetboek heeft daar tot op zekere hoogte een beperking
in aangebracht. Het is raar als een recht om met een uitkering naar een ander
land te gaan, vooral als dat een Europees land is, door de komst van de Wajang
wordt beperkt. De regering heeft daar twee argumenten voor gegeven. Het eerste
argument is van technische aard, namelijk dat het een volksverzekering was,
maar dat het een voorziening is geworden. De voorziening is niet langer premiegefinancierde
en daarom moest de exporteerbaarheid beperkt worden. Dat lijkt mij geen relevant
en in ieder geval geen doorslaggevend criterium om van de hoofdregel van Europees
sociaalzekerheidsrecht af te wijken. Bovendien was de doelstelling van de
Pemba-operatie natuurlijk een heel andere. Die was helemaal niet in zichzelf
gericht op de ombouw van de AAW van een verzekering naar een voorziening.
De financieringsstructuur is eigenlijk alleen een toevallige uitkomst van
de Pemba-operatie die een ander doel diende.Het tweede argument van de regering om de exporteerbaarheid van de Wajonguitkering
te beperken, is dat van het misbruik. Het zou o zo gemakkelijk zijn om je
uit Italië in Nederland te vestigen, hier een Wajonguitkering aan te
vragen, vervolgens weer terug te gaan naar Italië en daar tot je 65ste
van die uitkering te leven. Ik wil dat argument sterk relativeren, want zo
eenvoudig is het niet. In het bijzonder denk ik dat iemand die hier ten laste
van de openbare kas komt, geen vergunning tot verblijf krijgt, maar ik wil
de regering wel toegeven dat het denkbaar is dat iemand die in het kielzog
van gezinsleden naar Nederland komt, in Nederland een Wajonguitkering aanvraagt
en overmorgen weer vertrekt. Ik heb de staatssecretaris de suggestie gedaan om dit probleem op te lossen
door de exporteerbaarheid aan een woonplaatsvereiste te koppelen. Daarop is
door de staatssecretaris gesteld dat dit niet door de beugel van de jurisprudentie
van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen kan. Ik heb ernstige
redenen om daaraan te twijfelen en ik wil, omdat de staatssecretaris nog bezig
is met de herformulering van artikel 17 van de Wajong, nu toch een aantal
overwegingen meegeven om nog eens te kijken naar het mogelijk maken van de
exporteerbaarheid voor de hele groep door middel van een woonplaatseis die
erop neerkomt dat iemand in Nederland één, twee of een ander
aantal jaren de Wajonguitkering moet hebben genoten.Inderdaad lijkt het Europese Hof op zichzelf allergisch voor woonplaatseisen
als het gaat om toekenningsvoorwaarden. Bij verder grasduinen is echter wel
degelijk jurisprudentie te vinden die duidelijk maakt dat in bepaalde omstandigheden
wel woonplaatseisen kunnen worden gesteld. Een voorbeeld daarvan is het Winterarrest
van 2 mei 1990, nr. 90/1623. Dit arrest had betrekking op de overgangsvoordelen
AOW. Het ging om een Europees onderdaan die zich in Nederland had gevestigd
en stelde dat hij nu ook dezelfde overgangsvoordelen wilde genieten als alle
Nederlandse ingezetenen die al voor 1957 in Nederland woonden en daardoor
gratis hun AOW-opbouw konden incasseren. Het Europese Hof heeft hierover uitgesproken
dat in zo'n situatie woonplaatseisen gesteld mogen worden, omdat het anders
buitengewoon ontwrichtend zou werken op de AOW. Een vergelijkbare argumentatie
is volgens mij te geven waar het de exporteerbaarheid van de Wajonguitkering
betreft. Ook daar geldt dat het buitengewoon ontwrichtend voor de Wajong als
voorziening zou zijn, als iemand die uit het buitenland komt, bij wijze van
spreken maar één dag in Nederland hoeft te wonen en direct daarna
weer met een Wajonguitkering kan vertrekken waar hij tot z'n 65ste recht op
houdt. Ik bied mij ook graag aan als raadsvrouw van de Staat der Nederlanden,
want Nederland heeft volgens mij een goede zaak bij het Europese Hof van Justitie
als een drempel wordt ingebouwd voor de exporteerbaarheid van de Wajonguitkering.
Die drempel zal door het Europese Hof goedgekeurd worden.Ik vraag de staatssecretaris of hij wil toezeggen dat hij bij de formulering
van het wetsvoorstel tot wijziging van artikel 17 expliciet het toetsingskader
overgangsrecht betrekt, uitgaande van het gegeven dat vrijwel alle oud-AAW'ers
een recht is ontnomen, namelijk het recht – ook al is dat misschien
maar een latent recht – om te zijner tijd met de uitkering te vertrekken
naar een buitenland. Wil de staatssecretaris verder toezeggen dat hij in de
formulering van dit wetsvoorstel of in de toelichting daarop betrekt, dat
de hoofdregel van Europees recht toch wel degelijk is: vrij verkeer van werknemers
met hun uitkering, dus maximale exporteerbaarheid? Wil hij nog eens overwegen
om toch iets te doen met mijn suggestie om exporteerbaarheid uitsluitend te
koppelen aan een woonplaatseis, niet aan hardheid of kennelijke onbillijkheid?
Die kant moeten wij volgens mij niet op.Met mijn fractie op bezoek bij onze zusterpartij in de Belgische senaat
viel het woord "vuilbakwetsontwerpen". Enigszins geïntrigeerd door dit
woord vroeg ik naar de betekenis ervan. Men vertelde mij dat het zoiets is
als wat wij in Nederland kennen als "veegwetten". Het is mooi dat sociaal-rechtelijk
Nederland niet meer ieder jaar geteisterd wordt door een omvangrijke "Veegwet
SZW", zoals dat een aantal jaren in zwang was, maar het voorliggende wetsvoorstel
is wel op zo'n veegwet gaan lijken, zeker na het overleg met de Tweede Kamer.
Daar is toch een wat merkwaardig opveegseltje uit gekomen op het punt van
de exporteerbaarheid van de Wajonguitkeringen. Als dit de staatssecretaris
nog eens zou overkomen, lijkt het mij verstandig als hij bij nota van wijziging
een flexibele invoeringsbepaling aan het voorstel zou toevoegen, zoals ook
bepleit door de beide collega's. De Eerste Kamer komt dan in ieder geval niet
in de gênante positie om iets te moeten aannemen dat niet in het Staatsblad,
maar in de "vuilbak" thuishoort.Staatssecretaris Hoogervorst:Voorzitter! Ik dank uw Kamer voor haar inbreng in eerste termijn en voor
haar bereidheid om dit wetsvoorstel vandaag af te handelen, ondanks het feit
dat sommige fracties nog enkele vragen hadden, maar gelukkig heb ik de desbetreffende
leden weten te overtuigen van de urgentie. Ten slotte nog mijn dank dat het
op dit tijdstip kan, zodat ik straks naar een belangrijk debat aan de overzijde
kan.Door de drie sprekers is onvrede geuit met het feit dat een deel van dit
wetje nodig was om fouten uit het verleden te herstellen en dat er tijdens
de behandeling in de Tweede Kamer nog eens een nieuwe onduidelijkheid was
ingeslopen die tot verdere reparatie noopt. Ik begrijp die onvrede en spreek
dan ook graag nog eens mijn bereidheid uit om iets dergelijks in de toekomst
zoveel mogelijk te voorkomen; ik heb hier al vaker een mea culpa uitgesproken.
Het is inderdaad niet altijd eenvoudig om gecompliceerde wetgeving en een
grote hoeveelheid wetgeving goed af te handelen. Mevrouw Van Leeuwen heeft
enkele interessante suggesties gedaan, onder andere om wat meer flexibiliteit
in te bouwen, zodat er niet altijd sprake hoeft te zijn van een tijdsklem,
zoals mevrouw De Wolff ook zei. Je zou inderdaad kunnen denken aan flexibele
invoeringstermijnen, maar dat gaat wel veel verder dan mijn terrein. Ik zeg
in ieder geval graag toe dat ik dit zal laten bezien.Ik streef er in ieder geval naar om als er een fout ontdekt wordt die
zo snel mogelijk te repareren. In het geval van de Wajong was die fout duidelijk
onbillijk en moet je die ook zo snel mogelijk repareren. Dat heeft mij wel
genoodzaakt om daarvoor een vehikel te vinden, want een afzonderlijk wetje
had veel meer tijd gevraagd en dan was de onzekerheid voor betrokkenen blijven
bestaan. Ik streef er ook naar om vuilbak- of veegwetten zoveel mogelijk te
voorkomen, maar dat is lang niet altijd even eenvoudig bij een uitgebreid
wetgevingsterrein. Het is vrijwel niet te doen om voor alle kleine aanpassingen,
die overigens grote gevolgen kunnen hebben, allemaal aparte wetsvoorstellen
te maken. Verleden jaar hebt u geen veegwet gezien en ik weet niet zeker of
die ook dit jaar niet nodig zal zijn, maar ik zal het zoveel mogelijk beperken.
Er is natuurlijk wel een bepaalde strijdigheid tussen het verlangen om zorgvuldige
wetgeving te maken en het even sterke verlangen om, als er
onverhoopt fouten zijn gemaakt, die zo snel mogelijk te repareren.Voor de BEU wordt hiermee in elk geval het overgangsrecht gerepareerd
dat via een amendement door de Tweede Kamer overigens al was uitgebreid in
die zin dat mensen die door het perspectief van de wetswijziging naar Nederland
zouden zijn teruggekomen en toch weer willen emigreren, alsnog recht houden
op hun uitkering.In de Tweede Kamer is een amendement ingediend dat ertoe strekt een hardheidsclausule
in de wet op te nemen. Omdat dit amendement vlak voor de stemmingen is ingediend,
is niet gesignaleerd dat dit amendement inconsistent is. Door dit late moment
van indienen heb ik niet goed kunne reflecteren op het amendement en dat is
de reden dat ik aanneming van het amendement niet heb ontraden. Nadat dit
amendement was aangenomen, heeft het, ondanks de discussie met deze Kamer,
te lang geduurd, voordat ik erkende dat het probleem zo groot was dat er nieuwe
wetgeving noodzakelijk was. Toen de omvang van dit probleem mij duidelijk
was, heb ik besloten om de Eerste Kamer en dus in feite ook de Tweede Kamer
royaal tegemoet te komen en een wetsvoorstelleitje in te dienen waarin alsnog
een hardheidsclausule is geregeld.Mevrouw Van Leeuwen heeft gevraagd of de Eerste Kamer op de hoogte kan
worden gehouden van de criteria die het LISV voor deze hardheidsclausule ontwikkelt.
Dat is geen probleem en ik zeg dan ook toe dat ik de Eerste Kamer deze informatie
zal doen toekomen. Zij heeft mij verder gevraagd of ik een indicatie kan geven
van de omstandigheden waaronder de hardheidsclausule kan worden ingeroepen.Ik denk daarbij aan een Wajong'er die voor de behandeling van zijn ziekte
langdurig in het buitenland moet worden verpleegd, bijvoorbeeld iemand met
een longaandoening die in Zwitserland wordt verpleegd. In zo'n geval kan de
hardheidsclausule worden toegepast. Er zijn ongetwijfeld meer categorieën
te bedenken die hiervan gebruik kunnen maken. De praktijk zal echter moeten
uitwijzen wie hiervan uiteindelijk gebruik zullen maken. Als het LISV over
meer informatie beschikt, zal ik de Eerste Kamer daarvan op de hoogte stellen. Mevrouw De Wolff heeft een principiële argumentatie opgebouwd rond
haar stelling dat de Wajong exporteerbaar moet zijn. Deze argumentatie is
in de schriftelijke ronde al uitgebreid aan de orde geweest. Zij heeft verder
vraagtekens geplaatst bij het belangrijkste argument van de regering en proberen
aan te tonen waarom de eis van het ingezetenschap die vroeger in de AAW was
opgenomen, gezien het Europese recht niet langer houdbaar is. Zij heeft verder
gewezen op de mogelijkheid om de exporteerbaarheid te verbinden aan het woonplaatsbeginsel
en het winterarrest. Zij bood zelfs aan om dat arrest namens de Nederlandse
Staat in Luxemburg te verdedigen. Ik weet niet of wij daaraan zullen toekomen,
maar ik ben wel bereid om haar argumentatie nog eens te laten toetsen. Ik
zal de Kamer inlichten als dat tot nieuwe inzichten leidt, want ik kan de
implicaties van haar argumentatie rond het winterarrest op dit moment niet
overzien.Het eigenlijke wetsvoorstel inzake de wijziging van de AOW en de ANW kan
op brede instemming van de Kamer rekenen. Mevrouw Van Leeuwen heeft mij echter
nog wel gevraagd om de SVB een onderzoek te laten verrichten naar de eventuele
uitval die het gevolg is van de verhoging van de premie. Ik zal dat onderzoek
laten uitvoeren en de Kamer hierover berichten. Ik vermoed overigens dat het
aantal uitvallers niet erg groot zal zijn, omdat de premie voor heel veel
mensen nog steeds ver beneden de kostprijs ligt.Mevrouw Van Leeuwen heeft een vraag gesteld naar het nadere onderzoek
van het kabinet dat is ingesteld in reactie op het SER-advies over de gaten
in de AOW. Meer in het bijzonder vroeg zij welke onderdelen nog meer moeten
worden onderzocht buiten de inkorting van de opbouwperiode van 50 naar 40
jaar. Dat is in ieder geval de premiestelling voor de AOW, want inkorting
van de opbouwperiode heeft daarvoor natuurlijk consequenties.Voorts vroeg zij naar een onderzoek naar het niet-gebruik van de aanvullende
bijstand. Dat onderdeel zit niet in mijn portefeuille; ik zal die vraag doorgeleiden
naar de minister. Ten slotte heeft zij gevraagd naar de mogelijk onbedoelde
impact van Koninklijk Besluit 746 op de mogelijkheid van het vrijwillig kunnen
verzekeren van partners van vrijwillig verzekerde postactieven. Zij vroeg
of het vervallen van die mogelijkheid onbedoeld is geweest. Ik denk toch niet
dat dit onbedoeld was. Dit Koninklijk Besluit had zeer nadrukkelijk de bedoeling
om het aanbod van verzekeringsplicht door de Nederlandse overheid in het buitenland
te beperken. Ik zie niet in waarom partners van vrijwillig verzekerde postactieven
in het buitenland het recht op vrijwillige verzekering zouden moeten genieten.
Ik zie hier dan ook geen probleem van grote onbillijkheid.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor de verschillende toezeggingen.
Toch is een aantal vragen nog onvoldoende beantwoord. Ik begin met de werkwijze
rond het amendement-Smits. Uit de Handelingen had ik al begrepen dat de staatssecretaris
daar niet aan te pas is gekomen; het is vlak voor de stemmingen ingediend.
Ik denk dat het kabinet moet beslissen om amendementen die verstrekkende gevolgen
kunnen hebben voor mensen, niet zonder een behoorlijke uitvoeringstoets aan
de stemmingen over een wetsontwerp toe te voegen. Dan moet er maar veertien
dagen later over het wetsontwerp gestemd worden. De staatssecretaris beroept
zich er nu op dat hij nauwelijks kans heeft gekregen om over dat amendement
te reflecteren. Ik kan mij dat slecht voorstellen. Ik mag toch bekendheid
met de materie veronderstellen. De staatssecretaris heeft er al een opmerking
over gemaakt, namelijk dat hij er niet veel in zag. Dus de staatssecretaris
had onmiddellijk kunnen zeggen dat het hem niet zou lukken bij AMvB. Maar
de ambtenaren hadden dat zeker behoren aan te geven en anders moet er toch
echt een uitvoeringstoets aan te pas komen.Ik wil op dit punt een heldere toezegging. Met andere departementen en
andere bewindslieden heb ik hier niets te maken; het gaat nu om de sociale
zekerheid. Mevrouw Jaarsma, mevrouw De Wolff en ik hebben herhaalde malen
gegevens en voorbeelden verstrekt. De staatssecretaris en de minister zijn
verantwoordelijk voor dit type wetgeving. Zij moeten het probleem
maar oplossen, of dat nu gebeurt met een flexibele invoeringstermijn of met
wat anders. Over dat laatste bereiken wij wel overeenstemming, maar ik wens
dat dit in elke wet wordt opgenomen. Ik weet dat ik geen onparlementaire woorden
mag gebruiken, maar ik zeg toch dat wij dan van dit geduvel af zijn. Het is
geduvel ten koste van mensen en het gaat ons om de mensen. Wij zijn er voor
die mensen, ook in de hele nasleep. Ik geef grif toe dat de staatssecretaris
meegenomen wordt in die val en dat is niet de bedoeling geweest. Dat zal de
staatssecretaris van mij hebben begrepen.Ik blijf volstrekt met de staatssecretaris van mening verschillen over
de meerdere categorieën. De staatssecretaris noemde een paar voorbeelden,
maar de Wajong is bedoeld voor situaties die ik in mijn voorbeeld heb geschetst.
Er zijn veel gezinnen en veel ouders die met grote opofferingen een gehandicapt
kind blijvend verzorgen in de gezinssituatie. Die gezinnen wordt het onmogelijk
gemaakt – ook als de werkgever dat noodzakelijk maakt – om naar
het buitenland te vertrekken, omdat de Wajong-voorziening vervalt. Dat hebben
wij nooit beoogd, althans de CDA-fractie niet. Het is ook strijdig met alles
wat wij hier betogen over mantelzorg en met onze stelling dat mensen moeten
proberen gehandicapten in hun eigen omgeving te verzorgen. Ik vraag de staatssecretaris
dan ook om een toezegging om een en ander mee te nemen.Mijn laatste punt betreft de zaak van de verplichte partners. Ik heb goed
geluisterd naar de staatssecretaris maar hij heeft mij niet overtuigd. Ik
zal mij nog eens verder verdiepen in de problematiek. Uit de wetteksten blijkt
dat dit nooit de bedoeling is geweest. De staatssecretaris kan zich wel beroepen
op een beperking die mogelijk was, maar wij hebben die beperking voor een
deel ongedaan gemaakt met uitzondering van het laatste kleine stukje. Ik heb
begrepen dat dit te lastig was. "Te lastig" mag echter geen reden zijn, niet
voor ons en ook niet voor ambtenaren, om mensen die in de knel komen niet
te helpen.Mevrouw Jaarsma (PvdA):Voorzitter! Ik heb slechts een heel korte vraag waarop volgens mij ook
een heel kort en duidelijk antwoord mogelijk is. De toezegging van de staatssecretaris
ten aanzien van de invoeringsproblematiek is uitermate zuinig. Eigenlijk is
het geen toezegging, want hij zal er naar laten kijken. Wanneer is dat kijken
afgelopen? Ik verzoek om een echte toezegging want wij hebben wel vaker termijnen
gehoord, die niet zijn nagekomen.Staatssecretaris Hoogervorst:Voorzitter! Ik zal nog eens heel grondig laten kijken naar de flexibilisering
van invoeringstermijnen. Ik weet niet of die in deze situatie een goede uitkomst
zouden zijn gezien de noodzaak tot loskoppeling van vrijwillige verzekering
van ANW en AOW. Die moest per 1 januari geregeld worden. Ik begrijp echter
de argumentatie en ik zal dit punt nog eens grondig laten bekijken en de Kamer
op korte termijn een notitie erover doen toekomen.Mevrouw Van Leeuwen verzocht om een uitvoeringstoets voor amendementen.
Ik zal dit punt in voornoemde brief meenemen. Ik wil evenwel geen grote verwachtingen
wekken want ik weet hoe groot de tijdsdruk vaak is. Een uitstel van twee weken
kan fataal zijn, zeker als de Kamer haar werk daarbij nog moet doen. Ik zal
dit punt echter goed laten bekijken. Misschien vinden wij nog een modus.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Het moet mij toch van het hart dat tijdsdruk nooit een argument mag zijn
voor onzorgvuldige wetgeving.Staatssecretaris Hoogervorst:Nee. Als je weet dat je met een onzorgvuldig stuk bezig bent, mag dat
niet het geval zijn. Het is echter niet altijd te vermijden dat tijdsdruk
een grondiger analyse dan wenselijk is onmogelijk maakt.Mevrouw Van Leeuwen heeft een situatie genoemd die naar haar mening onder
de hardheidsclausule van de Wajong-voorziening moet vallen. Ik weet niet of
dat zo in het algemeen gesteld kan worden, want op die manier wordt de Wajong-voorziening
al snel volledig exporteerbaar. Er zal dus toch meer aan de hand moeten zijn.
Ik zal de Kamer evenwel op de hoogte houden van de ontwikkelingen binnen het
LISV.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Een situatie waarin "meer aan de hand" is, kan het uitsparen van een blijvende
uitkering in een instelling in Nederland zijn.Staatssecretaris Hoogervorst:Voorzitter! Ik zal nog eens laten natrekken of wij de impact van KB 746
over het hoofd hebben gezien of dat het misschien te lastig was. Mijn indruk
is vooralsnog, dat er niet echt iets over het hoofd is gezien.De beraadslaging wordt gesloten.Het wetsvoorstel wordt zonder stemming aangenomen. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20002001-1312-1318.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl