Debat naar aanleiding van het algemeen overleg op 27 oktober 1998 en op 3 november 1998 over het asielbeleid
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1998-1999, pag. 1402-1426

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

16-11-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

nr. 22, pagina 1402-1426

10-11-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 19637Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemmingen in verband met: - wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 1999 (26200 VI), en over: - motie-Van de Camp/Halsema over extra uitgaven in verband met asielzoekers (26200 VI, nr. 21); en acht andere motiesPagina 1401-1402
Vragen van het lid Kant aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, over illegale tandartsen; mondelinge vragenuurPagina 1393-1395
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 10 november 1998)Pagina 1397-1401
Vragen lid Van der Steenhoven (GroenLinks) aan minister Netelenbos (VW) over mogelijk intrekken vergunning aan Lovers voor spoorwegvervoer; mondelinge vragenuur, overeenkomstig artikel 136 van het Reglement van orde.Pagina 1391-1393
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 10 november 1998)Pagina 1452-1453
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Regelen ter beheersing en versnelling van de procedures inzake de aanleg van de vijfde baan van de luchthaven Schiphol (Wet procedures vijfde baan Schiphol) (25863)Pagina 1426-1452
Debat naar aanleiding van het algemeen overleg op 27 oktober 1998 en op 3 november 1998 over het asielbeleidPagina 1402-1426
Vragen van het lid Rabbae (GroenLinks) aan de minister voor het Grote Steden- en Integratiebeleid, over het optreden van fundamentalisten ten aanzien van de imam van de moskee te Zwolle; vragenuurPagina 1395-1397
Presentie en opening (dinsdag 10 november 1998)Pagina 1391-1391

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 128 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde het debat naar aanleiding van het algemeen overleg op
27 oktober 1998 en op 3 november 1998 over het asielbeleid.De heer Dittrich (D66):Mevrouw de voorzitter! Vorige week vond het debat plaats over de Bosnische
asielzoekers. De Kamer heeft de regering toen het groene licht gegeven om
veel Bosniërs naar veilige meerderheidsgebieden in Bosnië terug
te sturen. Het gaat hierbij om mensen die een voorwaardelijke vergunning tot
verblijf hebben. Op zichzelf is dat al een pijnlijke beslissing. Immers, deze
Bosniërs met die voorwaardelijke vergunning wonen niet in de centrale
opvang maar misschien wel in rijtjeshuizen, zij hebben kinderen op school
en zijn in meer of mindere mate ingeburgerd. En toch zullen zij terug moeten
naar Bosnië, omdat uit het ambtsbericht over Bosnië blijkt dat het
in meerderheidsgebieden veilig genoeg is om terug te keren als mensen tot
die bepaalde meerderheidsgroep behoren. Uit het ambtsbericht blijkt voorts
dat de UNHCR dat ook vindt.Er is politieke commotie ontstaan over de stelling van diverse fracties
in het debat van vorige week, dat ook A-statushouders zouden moeten kunnen
terugkeren. D66 nam van de desbetreffende partijen eigenlijk het minst vergaande
standpunt in en stelde voor om A-statussen van Bosniërs die korter dan
drie jaar geleden zijn verleend, opnieuw te beoordelen in een individuele
procedure. Zou uit die herbeoordeling blijken dat men veilig kan terugkeren
naar een meerderheidsgebied en dat men geen gegronde redenen kan aanvoeren
op grond waarvan een terugkeer onmogelijk is, dan zou, wat D66 betreft, die
A-status kunnen worden ingetrokken.Waarom hebben wij dat voorgesteld in het debat van vorige week? Voor de
beantwoording van die vraag wijs ik op het volgende citaat: 'Het uitgangspunt
van het Vluchtelingenverdrag en artikel 15 van de Vreemdelingenwet is de noodzaak
van tijdelijke bescherming tegen mogelijke daden van vervolging. Indien deze
tijdelijke bescherming niet meer noodzakelijk is, dan kan de A-status worden
ingetrokken. In zo'n geval zal in het kader van regulier toelatingsbeleid
worden beoordeeld of de betrokken vreemdeling in aanmerking komt voor toelating
op andere gronden.' Dit is een citaat van staatssecretaris Schmitz en het
staat in de statusnotitie van 18 april 1996.Wat D66 vorige week heeft voorgesteld, staat dus eigenlijk in artikel
15 van de Vreemdelingenwet. Uit het ambtsbericht over Bosnië van 31 juli
blijkt dat de UNHCR het veilig genoeg vindt voor Bosniërs om naar de
meerderheidsgebieden terug te keren. Het argument dat dit standpunt alleen
geldt voor mensen die voorwaardelijk in Nederland zijn, vond ik vorige week
niet sterk. En dat vind ik nog steeds niet sterk. Immers, wat maakt het voor
de wederopbouw en de veiligheid in Bosnië uit welk type vergunning de
Bosnische asielzoeker in Nederland gekregen heeft? Het criterium is immers
of het in Bosnische meerderheidsgebieden veilig is. De UNHCR wil toch niet
beweren dat je een verschil in veiligheid mag maken en dat iemand met een
voorwaardelijke vergunning in Bosnië meer risico mag lopen dan een A-statushouder?Mevrouw Halsema (GroenLinks):De heer Dittrich zegt dat het in principe geen verschil mag uitmaken of
iemand een A-status krijgt of een tijdelijke vergunning. Vindt
hij ook dat het geen verschil uitmaakt in het perspectief dat mensen wordt
geboden op het moment dat zij die verschillende statussen krijgen?De heer Dittrich (D66):Ik heb gezegd dat het geen verschil uitmaakt voor de veiligheidssituatie
in Bosnië. De UNHCR zegt dat mensen die in Nederland een voorwaardelijke
vergunning tot verblijf hebben gekregen, veilig kunnen terugkeren naar de
meerderheidsgebieden. Mijn standpunt is: het maakt voor het veiligheidsrisico
in Bosnische meerderheidsgebieden niet uit of iemand in Nederland nu een A-status
of een voorwaardelijke vergunning heeft gekregen. Het is daar óf veilig
óf niet veilig. Wat dat betreft moeten wij niet marchanderen met veiligheid
voor één type mens. Nee, het moet voor iedereen veilig zijn.
Uit het ambtsbericht blijkt dat het veilig genoeg is volgens de UNHCR.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Is de heer Dittrich het met mij eens dat een A-status en een VVTV, waar
wij het hier over hebben, op verschillende gronden worden toegekend?De heer Dittrich (D66):Daar ga ik zo op in. Ik heb het nu nog over de veiligheidssituatie in
Bosnië.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Vindt de heer Dittrich dan ook dat de mensen die verschillende vergunningen
krijgen toegekend, verschillende verwachtingen mogen koesteren van de Nederlandse
overheid en dat de Nederlandse overheid een andere plicht in de omgang met
deze verschillende groepen heeft?De heer Dittrich (D66):Artikel 15 van de Vreemdelingenwet vloeit voort uit het Vluchtelingenverdrag.
Het is eigenlijk de vertaling van de regel dat asiel tijdelijke bescherming
biedt. In artikel 15 staat dat je mag gaan heroverwegen of je iemand met een
A-status terugstuurt als het veilig is in het land van herkomst. Daar is een
hele procedure voor. Als de betrokken persoon het daar niet mee eens is, kan
hij een bezwaarschrift indienen bij de IND. Blijft de uitkomst voor hem negatief,
dan kan hij in beroep gaan bij de rechter. Dan is het de rechter die het op
een gegeven moment uitmaakt. Het kan dus wel.Mevrouw Halsema (GroenLinks):In het dagelijks taalgebruik geldt de A-status als de permanente status.
Dat zal de heer Dittrich met mij eens zijn.De heer Dittrich (D66):Ik heb dat vaker gelezen, ook de afgelopen week nog, maar een A-status
is geen permanente status. Dat is ook de reden dat ik staatssecretaris Schmitz
heb geciteerd uit de statusnotitie van 1996, waarin zij klip en klaar aangeeft
dat de A-status onder omstandigheden – als het veilig is en als je kunt
vergen dat iemand teruggaat – ingetrokken kan worden en dat iemand teruggestuurd
wordt. Uit de heroverweging van zo'n individuele zaak kan ook blijken dat
iemand niet veilig terug kan gaan en dan kan hij bijvoorbeeld een vergunning
tot verblijf op humanitaire gronden krijgen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Zoals de heer Dittrich weet, is intrekking van de A-status aan nog veel
meer voorwaarden gebonden. Dat is ook de reden waarom de A-status in de afgelopen
jaren bijna nooit is ingetrokken. Als ik het wel heb, is dat twee keer gebeurd.
Ik begrijp dat de heer Dittrich zijn motie niet meer indient. Ik begrijp dat
hij inmiddels van mening is veranderd, maar ook dat hij wel degelijk een heel
grote beleidswijziging beoogt, namelijk het veel frequenter intrekken van
A-statussen.De heer Dittrich (D66):Ik heb heel duidelijk naar voren gebracht dat het kan op basis van artikel
15, maar ik ben het met mevrouw Halsema eens dat het in de praktijk heel weinig
is gebeurd. Wij hebben daar een paar jaar geleden een discussie met staatssecretaris
Schmitz over gehad. De fractie van D66 heeft zelf een asielnota uitgebracht,
'Fatsoenlijk asielbeleid'. Daar staat het ook nog eens in. Ik vind dat die
discussie gevoerd moet worden.Dan kom ik op de twee gevallen die mevrouw Halsema net noemde. De fractie
van D66 heeft in 1997 schriftelijke Kamervragen gesteld over Koerden uit Noord-Irak
die naar Nederland waren gekomen en hier de A-status hadden gekregen. Vervolgens
bleek dat zij op vakantie waren gegaan in Irak en toen heeft de D66-fractie
aan de staatssecretaris gevraagd of de A-status niet ingetrokken kon worden.
Als mensen met vakantie naar hun eigen land kunnen gaan, mag je toch denken
dat het veilig is. Toen is geprobeerd om dat in te trekken. Een van die mensen
is bij de rechter gekomen en de rechter heeft toen geoordeeld dat de stempels
in het paspoort op zichzelf niet doorslaggevend genoeg zijn om te kunnen toetsen
of zo'n land veilig is. Met een ambtsbericht, zoals het recente ambtsbericht
over Bosnië, heb je een echt document in handen, opgesteld door de minister
van Buitenlandse Zaken en onderschreven door de staatssecretaris van Justitie,
waarin dat staat. Dan zou je zo'n afspraak kunnen maken.De heer Middel (PvdA):Ik denk dat de heer Dittrich degene onder ons is die het best in de dossiers
thuis is. Dat brengt mij tot de vraag of hij niet wat al te gemakkelijk zegt
dat D66 in wezen voortgaat op de weg die mevrouw Schmitz heeft ingezet met
die statusnotitie. In die statusnotitie doet zij niets anders dan aangeven
wat in het Vluchtelingenverdrag en de wet staat. De heer Dittrich gaat vervolgens
niet in die lijn door. Hij vult het in; hij zegt dat wij nu een categorie
mensen kunnen aanspreken op grond van de handvatten van mevrouw Schmitz. Dat
is dus toch iets anders. Is hij dat met mij eens?Veilig is veilig, maar veilig voor de één hoeft niet veilig
voor de ander te zijn. Het centrale punt van ons VVTV-beleid is juist dat
naar het land van herkomst wordt gekeken. Bij de A-status gaat het volgens
de Vreemdelingenwet om een individuele beoordeling van het vluchtelingschap.
Het gaat daarbij dus om de vraag of de situatie voor die ene persoon veilig
is of niet. Dat is een essentieel verschil, dat de heer Dittrich als woordvoerder
van D66 hier ook altijd heeft uitgedragen. Tegen die achtergrond is zijn manoeuvre
toch wel een beetje vreemd.De heer Dittrich (D66):Dat ben ik helemaal niet met u eens. U zegt: veilig is niet altijd veilig.
Wij verschillen daarover van mening. Mijn standpunt is: als het voor iemand
veilig is, is het veilig. Je moet dan niet in Nederland gaan kijken welk papiertje
men heeft gehad. Nagegaan moet worden of iemand die teruggestuurd wordt, veilig
kan leven. Als je maar een spoor van twijfel hebt dat hij daar niet
veilig kan leven, moet je hem niet terugsturen.De heer Middel (PvdA):Het punt is – dat weet u waarschijnlijk beter dan wij allemaal tezamen;
ik zeg dit niet om u te vleien, maar u hebt die achtergrond in de praktijk
meegemaakt – dat het VVTV-beleid ervan uitgaat dat mensen tijdelijk
bescherming wordt geboden op grond van de situatie van het land van herkomst
omdat het daar te gevaarlijk is door bijvoorbeeld een burgeroorlog. Als het
gaat om het verlenen van de A-status, kijken wij zeer expliciet naar de individuele
omstandigheden. Wordt de persoon met vervolging bedreigd op grond van politieke
voorkeur, ras, sekse, enz.? Dat is het essentiële verschil. Als het in
een land nog niet fris is, maar de burgeroorlog is wel afgelopen, is het voor
de ene categorie mensen verantwoord om terug te gaan, terwijl het voor de
andere niet het geval is. Daarom heeft die andere juist die vluchtelingenstatus
gekregen.De heer Dittrich (D66):Dat is nu juist de reden voor D66 geweest om te zeggen: in het geval van
een A-status – je denkt dat het veilig is op grond van het ambtsbericht
over Bosnië – zal een individuele herbeoordeling moet plaatsvinden.
Daaruit kan blijken of iemand zelf gegronde redenen heeft om niet terug te
keren. Het is een individuele toets en die wijkt af bij mensen met een voorwaardelijke
vergunning tot verblijf omdat die veel categorialer is.De heer Middel (PvdA):Nog één keer. Hiermee wordt impliciet toegegeven dat je
die houders van de A-status niet op één hoop kunt gooien met
de VVTV'ers. Je moet het individueel bekijken. U maakt nu een verschil dat
u tot dusverre niet heeft gemaakt.De heer Dittrich (D66):Hoe komt u erbij dat ik dat verschil niet heb gemaakt? Dat heb ik vorige
week luid en duidelijk gezegd. D66 stelt voor om de houders van de A-status
uit de afgelopen drie jaar individueel te herbeoordelen. Daaruit zal dan blijken
of iemand veilig terug kan. Het is best mogelijk dat uit zo'n herbeoordeling
blijkt dat iemand niet naar een meerderheidsgebied terug kan. Dan moet je
die absoluut niet naar Bosnië terugsturen.De heer Middel (PvdA):Voorzitter!...De voorzitter:U zei: nog één keer.De heer Middel (PvdA):Dat is wel eerlijk.De voorzitter:Zo gaat het hier.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Herbeoordeling van A-statussen vond in het verleden toch alleen maar plaats
als iemand langer verbleven had in het land waar hij vandaan kwam of als er
sprake was van een grote mate van fraude of in het geval iemand een oorlogsmisdadiger
was. Dat is in geen van deze gevallen aan de hand. De heer Dittrich wil een
individuele herbeoordeling, zonder dat daartoe een aanleiding is.De heer Dittrich (D66):Hoe komt u erbij dat er geen aanleiding is? De aanleiding is dat er een
uitgebreid ambtsbericht is verschenen over Bosnië.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Een individuele aanleiding, dus niet de verandering in het land van herkomst,
maar verandering in de individuele omstandigheden van de A-statushouder.De heer Dittrich (D66):In lid 3 van artikel 15 staat dat als de situatie in het land van herkomst
verbeterd is, op basis van individuele herbeoordeling kan worden besloten
dat iemand terugkeert, tenzij die persoon gegronde redenen heeft, voortvloeiend
uit de vrees voor vervolging, om niet terug te keren. Daarom heb ik staatssecretaris
Schmitz van tweeënhalf jaar geleden geciteerd. Zij heeft het zo in de
statusnotitie gezegd. Dat is het uitgangspunt van het beleid.Voorzitter! De staatssecretaris heeft na het debat van vorige week laten
weten verrast te zijn dat de meerderheid van de Kamer in meerdere of mindere
mate voor een herbeoordeling van de A-status was. Daarom heeft hij een brief
aan de Kamer geschreven die wij gisteren hebben ontvangen. Daarin heeft hij
uitgebreider dan verleden week – veel uitgebreider – beargumenteerd
waarom hij vindt dat Bosnische A-statussen niet ingetrokken mogen worden.
Uit die brief blijkt dat het om ongeveer 4000 A-statushouders gaat uit de
afgelopen drie jaar. Verder zegt hij dat een groot deel van die 4000 A-statushouders
een voorwaardelijke vergunning had, maar is gaan doorprocederen. Op basis
van het consistentiebeginsel heeft men de voorwaardelijke vergunning mogen
inruilen voor een A-status. Deze passage is mij nog niet helemaal helder.
Heb ik het goed dat de mensen die een min of meer voorwaardelijke vergunning
hadden, zo'n beetje collectief de A-status hebben gekregen? Is het mogelijk
dat er zich onder de pakweg 4000 A-statushouders personen bevinden die geen
individuele grond voor vervolging kunnen aangeven? In beginsel zou dat dus
een reden kunnen zijn om hun zaak te heroverwegen. De grote vraag is echter
of de IND een dergelijke grootschalige heroverwegingsoperatie zou kunnen trekken.
Als ik kijk naar de werkdruk bij de IND denk ik: dat kan niet. Nu worden asielzoekers
al in tenten opgevangen omdat de IND de toestroom van nieuwe asielzoekers
niet op tijd kan afhandelen. Daarnaast heeft de IND de handen vol om uitgeprocedeerde
asielzoekers te doen terugkeren. De fractie van D66 is van mening dat deze
twee groepen voorrang hebben. Daarom zal zij uiteindelijk niet voorstellen
tot heroverweging van aan Bosniërs verleende A-statussen over te gaan.De heer De Wit (SP):Wat is voor u het belangrijkste, het aantal A-statushouders of de principiële
benadering van de A-status? U beoogt nu meer een praktische oplossing vanwege
de bezetting van de IND. Eerder is het debat erover gegaan of je niet op principiële
gronden van de A-status moet afblijven.De heer Dittrich (D66):Het is natuurlijk niet zwart-wit. De staatssecretaris heeft in zijn brief
een aantal argumenten vermeld. Voor mijn fractie weegt zwaar dat het om 4000
heroverwegingen zou gaan. Dat lukt gewoon niet. Daarbij komt – en dat
wil ik onderstrepen – dat in de tijd dat de mensen de A-status kregen,
het beeld was dat dit geen A-status maar een permanente status was. Ik ben
het daar niet mee eens, maar dat was wel het beeld. Als je ziet om hoeveel
mensen het gaat, is mijn fractie van mening dat wij de Bosniërs
niet de dupe moeten laten worden van die principiële discussie. Bovendien
constateer ik dat er geen heldere beleidslijn is die voortvloeit uit artikel
15. Daar wil ik zo nog het een en ander over zeggen.De heer De Wit (SP):U duidt op de praktijk rond de A-status. Brengt juist de praktijk het
rechtszekerheidsbeginsel en het vertrouwensbeginsel niet naar voren, op grond
waarvan mensen die een A-status hebben, ervan zouden mogen uitgaat dat daaraan
in dit land niet gemorreld wordt?De heer Dittrich (D66):Mensen die een voorwaardelijke vergunning tot verblijf hebben gekregen
en het risico nemen om door te procederen voor een A-status – zij doen
dit omdat er dan bijvoorbeeld voor gezinshereniging extra mogelijkheden zijn –
zullen tot de ontdekking komen dat als zij de A-status hebben verworven, die
status onder omstandigheden intrekbaar is. Dat weten rechtshulpverleners maar
al te goed. Elke asielzoeker in Nederland heeft een advocaat en elke advocaat
kan de Vreemdelingenwet lezen.De heer Verhagen (CDA):De heer Dittrich heeft eerst een vrij principiële verhaal gehouden
en gesteld dat de A-status intrekbaar is onder bepaalde voorwaarden. Vervolgens
heeft hij gesteld: dit zou ook van toepassing moeten zijn op de Bosnische
asielzoekers. Hij constateert echter dat dit ondoenlijk is, omdat het dan
gaat om 4000 mensen. Als de redenering wordt gevolgd dat het principiële
verhaal niet van toepassing is indien het om veel mensen gaat, vreest hij
dan niet dat het bij een steeds tekortschietende capaciteit van de IND dus
loont om door te procederen voor de A-status en dat dan niet gebeurt wat D66
wil? Hij heeft mij niet duidelijk gemaakt waarom zijn principiële verhaal
niet toegepast zou moeten worden op het concrete geval waarmee wij nu geconfronteerd
worden.Een tweede element. Wij zien op dit moment, wederom door de tekortschietende
capaciteit, dat er op grote schaal A-statussen worden toegekend, zonder individuele
toets. Dat verkort immers de procedure. Er zijn laatst ook weer berichten
over verschenen in diverse dagbladen.De voorzitter:Dit lijkt mij meer iets voor uw eigen bijdrage...De heer Verhagen (CDA):Voorzitter! Zou de opstelling van D66 er niet toe leiden dat wij geconfronteerd
zullen blijven worden met een tekortschietende capaciteit van de IND?De heer Dittrich (D66):Ik denk dat uw zorg voor een deel de mijne is. Als de IND de hoge werkdruk
niet aankan en daarom A-statussen verstrekt zonder individuele toetsing of
de aanvrager in het land van herkomst persoonlijk voor vervolging heeft moeten
vrezen, dan is dat in principe verkeerd. U zegt dat het zo is omdat u het
in de krant heeft gelezen. Wel, ik heb ook kranten gelezen en ik kan u verzekeren
dat niet alles wat in de krant staat, waar is. Ik zou uw vraag willen doorgeleiden
naar de staatssecretaris, want het kan natuurlijk niet zo zijn dat A-statussen
alleen met het oog op een snelle doorstroming verstrekt worden. Dan zou het
gevaar ontstaan dat de hele procedure wordt omgedraaid: aanvragers krijgen
snel een A-status, maar als de werkdruk bij de IND wat afneemt, vinden er
herbeoordelingen plaats. Zo moet het natuurlijk niet gaan.De heer Verhagen (CDA):Maar zo is het onder staatssecretaris Schmitz wel gegaan toen het om de
Bosniërs ging.De heer Dittrich (D66):Zoals u weet, was D66 er niet zo gelukkig mee dat de werkdruk zo hoog
opliep en dat de kwaliteit van de toetsing soms – wij moeten ook weer
niet het beeld schetsen dat in het algemeen alles misging – een beetje
onder druk kwam te staan. Maar hiermee is het verhaal natuurlijk nog niet
af. Wij moeten constateren dat er geen heldere beleidslijn is op basis van
artikel 15 over het intrekken van de A-status. En wij moeten nog steeds een
principiële discussie voeren over hoe wij omgaan met de A-status als
het land van herkomst eenmaal veilig is. In de afgelopen week heb ik geleerd
dat er als je probeert om met argumenten voorstellen te doen voor het terugkeerbeleid
in het asielbeleid en om bepaalde dingen ter discussie te stellen, ontzettend
emotioneel op gereageerd wordt. Dat snap ik ook wel, want het gaat om pijnlijke
onderdelen van het asielbeleid, maar wij moeten ervoor oppassen dat het terugkeerbeleid
een taboe zou worden. Wij moeten dus, hoe pijnlijk het ook is – en ik
vind het echt vreselijk voor deDittrich Bosnische asielzoekers die dit debat
volgen en in onzekerheid geraken – als politici in het openbaar over
dit soort zaken durven blijven spreken.De heer Kamp (VVD):Mevrouw de voorzitter! Dit jaar komen er 14.000 meer asielzoekers naar
Nederland dan verleden jaar. Volgend jaar komen er misschien nog 20.000 bovenop,
dus in totaal 34.000 asielzoekers extra. Waarom zou het nu redelijk zijn om
te verwachten dat de IND die 34.000 aanvragen wel aan zou kunnen, terwijl
deze dienst die 4000 gevallen niet aan zou kunnen?De heer Dittrich (D66):De staatssecretaris heeft gezien dat de instroom hoog is en dat de IND
in de aanmeldcentra de werkdruk niet aankan. Daarom heeft hij – en daarin
steunt de fractie van D66 de staatssecretaris volledig – wachtlijsten
ingesteld, opdat in elk geval de aanvragen van degenen in het aanmeldcentrum
en in het opvangcentrum goed bekeken kunnen worden. Er is een limiet voor
het aantal per dag te behandelen aanvragen afgesproken, naar ik meen 150.
In dat opzicht lijkt mij de kwaliteit dus gewaarborgd, en dan heeft staatssecretaris
Cohen nog andere maatregelen genomen, zoals 600 extra arbeidsplaatsen bij
de IND. Ik hoop dat het daarmee goed zal gaan.De heer Kamp (VVD):Maar u vindt het wel redelijk om alles op alles te zetten om die 34.000
aanvragen aan te kunnen, maar u wilt niet nog een klein beetje meer doen om
in totaal 38.000 gevallen te behandelen, zodat ook die 4000 A-statussen bekeken
zouden kunnen worden?De heer Dittrich (D66):Ik heb gezegd dat D66 gelet op de werkdruk, dus op grond van pragmatische
overwegingen, duidelijk kiest voor prioriteit geven aan de nieuwe aanvragen
en aan degenen die uitgeprocedeerd zijn maar zich nog steeds in de centrale
opvang bevinden en eigenlijk zouden moeten terugkeren. Wij geven dus geen
prioriteit aan het opnieuw bekijken van degenen met een A-status. Ik moet
mevrouw Halsema wel een beetje gelijk geven, dat in het verleden de A-status
het beeld gaf dat het bijna permanent was. Dat beeld is onjuist, maar het
bestond wel.De heer Van der Staaij (SGP):Het valt mij op dat de heer Dittrich nogal sterk het min of meer pragmatische
argument van de werkdruk beklemtoont. Maar het viel mij ook op dat dit in
de brief van de staatssecretaris eigenlijk helemaal niet zo aan de orde komt.De heer Dittrich (D66):Dat viel mij ook op.De heer Van der Staaij (SGP):Vindt u dan de argumentatie die de staatssecretaris heeft gegeven niet
overtuigend genoeg, zodat u in hoofdzaak het argument van de werkdruk noemt?De heer Dittrich (D66):Als je alle argumenten één voor één naloopt,
is zeker voor alle argumenten wat te zeggen, maar er zijn ook argumenten tegenover
te plaatsen. Ik zou dus liever een afweging maken. Voor mijn fractie spreekt
de pragmatische benadering om niet de hele zaak bij de IND in de soep te laten
draaien, het meeste aan. Wij geven dus prioriteit aan de twee groepen die
ik zojuist heb beschreven.Mevrouw de voorzitter! Ik wil afronden. Wat D66 betreft, moet de staatssecretaris
snel met beleidsvoorstellen komen in welke situaties een A-status al dan niet
kan worden ingetrokken. Daarover kan de Kamer zich op korte termijn uitspreken.
Uit die voorstellen en uit de discussie daarover zal het resultaat blijken.
Het is mogelijk dat de staatssecretaris de huidige beleidslijn wil blijven
volhouden, maar dat zien wij wel in de notitie. Het resultaat van die discussie
kan meegenomen worden in de voorstellen tot wijziging van de Vreemdelingenwet.
Omdat ik maar één termijn heb, dien ik nu een motie in, maar
ik hoop dat de staatssecretaris in zijn antwoord een zodanige toezegging kan
doen dat ik de motie weer kan intrekken.De Kamer,gehoord de beraadslaging,gelet op de discussie over het ambtsbericht met betrekking tot Bosnië
en de positie van Bosnische A-statushouders;constaterende, dat ingevolge artikel 15 van de Vreemdelingenwet een A-status
na een individuele herbeoordeling zou kunnen worden ingetrokken, indien de
situatie in het betreffende land van herkomst is verbeterd, terwijl in de
praktijk van dit artikel nauwelijks gebruik is gemaakt;overwegende, dat een heldere beleidslijn over het al dan niet intrekken
van A-statussen noodzakelijk is;verzoekt de regering, vooruitlopend op de herziening van de Vreemdelingenwet,
aan de Kamer op korte termijn een notitie te sturen, waarin aangegeven wordt
in welke situaties tot intrekking van A-statussen kan worden overgegaan, daarover
een beleidsvoorstel te doen en tevens aan te geven met ingang van wanneer
een dergelijk beleid in praktijk kan worden gebracht,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Dittrich. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 385 (19637).De heer Middel (PvdA):Voorzitter! Ik heb een vraag over deze motie. Ik begrijp dat de heer Dittrich
haar indient met de bedoeling haar straks weer in te trekken.De heer Dittrich (D66):Nee, dat hangt van de toezegging van de staatssecretaris af. Als ik die
niet krijg, trek ik haar niet in.De heer Middel (PvdA):Dan blijft u ermee dreigen. In het dictum lees ik: ...in welke situaties
tot intrekking van A-statussen kan worden overgegaan,... Als achter 'overgegaan'
een punt zou staan, kwam het overeen met datgene wat de staatssecretaris heeft
toegezegd tijdens het AO. Dat deel is dus overbodig.De heer Dittrich (D66):Maar er staat iets achter.De heer Middel (PvdA):Precies, en daar heb ik een vraag over. Er staat immers: daarover een
beleidsvoorstel te doen en tevens aan te geven met ingang van wanneer een
dergelijk beleid in de praktijk kan worden gebracht. DittrichWaarom gaat u
ad hoc en in zekere zin op een achternamiddag dit punt zo aan de orde stellen,
terwijl wij – D66, VVD en PvdA – hebben afgesproken dat wij goed
gaan debatteren over de herziening van de Vreemdelingenwet,
waarbij wij de hele discussie over de status zullen betrekken? Waarom loopt
u op die discussie vooruit?De heer Dittrich (D66):Het is juist mijn bedoeling om goed te debatteren over belangrijke onderdelen
van het hele asielbeleid. Daarom vraag ik op korte termijn om die notitie.
Het liefst krijgen wij die binnen acht weken, want dat zou mooi voor de kerst
zijn. Over die notitie kunnen wij dan praten en de resultaten van die discussie
kan de staatssecretaris meenemen in zijn voorstel tot herziening van de Vreemdelingenwet.
Het viel mij namelijk op dat de staatssecretaris in zijn brief schrijft dat
het wetsvoorstel herziening Vreemdelingenwet in het eerste kwartaal 1999 niet
bij de Kamer maar bij de ministerraad wordt ingediend. Daarna zal het naar
de Raad van State moeten gaan. Dan moet het weer terug van de Raad van State
naar de regering. Snel gerekend, zou het moment waarop de Kamer het wetsvoorstel
krijgt wel eens na de zomer van 1999 kunnen liggen. Wij hebben twee jaar geleden
met staatssecretaris Schmitz over statussen gesproken en het lijkt mij dan
goed om die discussie ten principale en in het algemeen, dus los van de Bosniërs,
te voeren en standpunten in te nemen. Dan weet deze staatssecretaris ook hoe
hij verder moet in de herziening van de Vreemdelingenwet. U denkt er namelijk
anders over dan ik, ik denk er weer anders over dan de heer Kamp en hij denkt
er weer anders dan de heer Verhagen. De staatssecretaris moet toch wel beleid
gaan voeren!De heer Middel (PvdA):Maar de PvdA-fractie wil ook niet voor die discussie weglopen en zij begrijpt
ook heel goed dat u nu een motie moet indienen om uw aftocht nog enigszins
inhoud te geven...De heer Dittrich (D66):Dat zijn uw woorden!De heer Middel (PvdA):Precies! Maar waar het wel om gaat, is mijn vraag waarom u ad hoc één
heel belangrijk aspect eruit licht, terwijl dat nu juist alles te maken heeft
met de herziening van de Vreemdelingenwet en de statusdiscussie die daaraan
gekoppeld is. Dat is toch een heel merkwaardige manier van handelen, terwijl
u zelf toch altijd zorgvuldigheid nastreeft!De heer Dittrich (D66):Ik vind het juist extra zorgvuldig. Als je die discussie eerder voert
en er een duidelijke beleidslijn uit voortkomt, weet de staatssecretaris hoe
het in de Vreemdelingenwet moet worden opgenomen. Anders wordt na de zomer
van 1999 de herziening van de Vreemdelingenwet in de Kamer behandeld en blijkt
dat elke fractie daar verschillend over denkt. Dan wordt het misschien wel
2000 voordat er duidelijkheid komt. Dat lijkt me te lang, gelet op de problemen
in het asielbeleid. Over de terugkeer moet er daarom in ieder geval duidelijkheid
zijn en het is aan de staatssecretaris om met voorstellen te komen. De Kamer
kan in haar controlerende functie bezien of zij het daarmee eens is.De heer Verhagen (CDA):Mijnheer Dittrich, vindt u het niet vreemd dat uw regeringsvriendje, de
heer Middel, u zelfs niet een motie gunt om uw ommezwaai ten opzichte van
de vorige week te kunnen camoufleren?De heer Dittrich (D66):Nee, ik vind het helemaal niet vreemd dat de heer Middel zijn naam niet
onder die motie zet, omdat de PvdA anders denkt over dit vraagstuk dan D66,
zij het dat de meningen niet eens zo ver uit elkaar lopen.De heer Verhagen (CDA):Dat er verschillend gedacht wordt binnen de coalitie, is inmiddels wel
duidelijk na de eerste twee debatten over het asielbeleid. Het gaat mij er
ook niet om dat de naam van de heer Middel onder deze motie moet staan. Het
gaat mij om de vraag of u het niet tekenend vindt voor de sfeer binnen de
coalitie op het terrein van het asielbeleid, dat hij u zelfs niet gunt dat
u deze motie indient? Daar heeft hij namelijk bezwaar tegen!De heer Dittrich (D66):De motie is al ingediend, ik zie hem heftig neen schudden en hij lacht
vriendelijk naar me. De sfeer is heel goed tussen collega Middel en mij.De heer Middel (PvdA):Voorzitter! De communicatie is open. Dat is het probleem niet. Ik vind
het echter een beetje goedkoop dat de heer Verhagen dit opmerkt. Natuurlijk
heeft elke fractie het recht om hier moties in te dienen, maar ik heb vervolgens
het recht om te vragen of een motie niet volstrekt overbodig is. Iedereen
maakt zijn eigen afweging. Zelfs de heer Verhagen mag van mij een motie indienen,
hoewel ik dat niet zal voorstellen.De heer Verhagen (CDA):Nee, maar ik...De voorzitter:U krijgt beiden straks nog het woord!De heer Verhagen (CDA):U vond het moment ontijdig om deze notitie te vragen, gelet op het feit
dat binnen de coalitie een algehele herziening van de Vreemdelingenwet was
afgesproken.De voorzitter:Maar dat mag u...De heer Verhagen (CDA):Dus inhoudelijk vindt u het ontijdig...De voorzitter:Mijnheer Verhagen! Dat mag u straks in uw eigen termijn zeggen. Mevrouw
Halsema wilde ook nog interrumperen.De heer Dittrich (D66):Maar ik wil nog een reactie geven!De voorzitter:De heer Verhagen sprak tegen de heer Middel. Daar hoeft u zich niet eens
mee te bemoeien!Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter! Ik moet bekennen dat ik mij bij de permanente herhaling van
het grote verschil van mening tussen de coalitiegenoten steeds meer verbaas
over de uitgebreide passages in het regeerakkoord, die toch een uitgewerkt
compromisvoorstel leken. Het gaat mij echter om iets anders. Vandaag op de
agenda stonden vier of vijf onderwerpen en bij alle rumoer die u veroorzaakt,
is het logisch dat deze onderwerpen enigszins wegzakken, maar ik wil u er
toch nog een vraag over stellen. U hebt zojuist een aantal keren vrij expliciet
gezegd dat het bij een voorlopige vergunning tot verblijf om tijdelijke bescherming
gaat. Voor de etnische Albanezen uit Kosovo in Nederland bestaat de noodzaak
van tijdelijke bescherming. Zij zijn meestal al een geruime periode in Nederland
en zij wachten inmiddels acht maanden op de ingang van een
beleid inzake de voorlopige vergunning tot verblijf. Ik neem aan...De voorzitter:Maar dat kunt u dus ook in uw eigen termijn vragen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Volgens mij keert de heer Dittrich helemaal niet meer terug naar de onderwerpen
die vandaag op de agenda staan en concentreert hij het debat alleen maar op
het uitpraten van een politiek conflict.De heer Dittrich (D66):De heer Dittrich gaat over zijn eigen agenda. Ik kan uw opmerking in die
zin beantwoorden, mevrouw Halsema, dat D66 de staatssecretaris op dit punt
volledig ondersteunt.De heer Rouvoet (RPF):De heer Dittrich motiveert de route naar een motie en weer terug heel
inhoudelijk. Is hij net zo geschrokken als ik van de opmerkingen van mevrouw
Borst, die deze hele discussie plaatste in het teken van zich profilerende
fracties? Zij zei: ach, iedereen heeft nu weer eens wat ruimte om wat plaagstootjes
links en rechts uit te delen. Ik schrok daar nogal van. De heer Dittrich hopelijk
ook, want hij heeft een andere motivering om het plaagstootje terug te nemen
en de motie in te trekken.De heer Dittrich (D66):Uw vraag was of ik geschrokken ben. Het antwoord is: nee, ik ben niet
geschrokken.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter! In het gevecht om de politieke A-status blijft
ons weinig bespaard. De afgelopen week was het D66 die in politieke profileringsdrang
aan de haal ging met een kwetsbare groep vluchtelingen: de Bosniërs die
hier met een A-status verblijven. Inmiddels hebben wij uit de pers en nu ook
van de heer Dittrich in persoon kunnen horen dat het slechts ging om een hardop
uitgesproken gedachte-experiment, een spelen met de gedachte. Dit vergoedt
naar ons idee niet de angst en onzekerheid die is gezaaid in de Bosnische
gemeenschap in Nederland. Het legalistische argument dat de wet het niet verbiedt
en dat het daarom zou moeten kunnen, schiet naar onze mening tekort. Naar
ons idee is sprake van politiek onverantwoord gedrag en van bestuurlijk onzorgvuldig
handelen, in strijd met het vertrouwensbeginsel en het rechtszekerheidsbeginsel.De fractie van GroenLinks is tevreden over de brief van de staatssecretaris
en daarmee over de uitkomst van alle overleg dat deze week achter de gesloten
deuren van het Torentje heeft plaatsgevonden. Wij raken er echter verontwaardigd
over dat asielzoekers en vluchtelingen telkens tot inzet van een hoog opgespeelde
partijpolitieke controverse in de coalitie worden gemaakt, waarbij een inhoudelijk
debat over het huidige en de vormgeving van het toekomstige asielbeleid het
onderspit delft. Zo zouden wij graag een reactie van de staatssecretaris horen
op het intrekken van de VVTV van Bosniërs die oorspronkelijk niet uit
een meerderheidsgebied afkomstig zijn, maar daar slechts tijdelijk verbleven.
Naar onze mening is en blijft dit in strijd met het akkoord van Dayton, zoals
ook door de UNHCR is gesteld.De heer Dittrich (D66):Klopt het dat uw fractievoorzitter Rosenmöller in het programma Middageditie
heeft gezegd dat hij het eens is met de manier waarop de fractie van de PvdA
tegen het ambtsbericht en het terugsturen van Bosniërs aankijkt?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik moet bekennen dat ik dat voor het eerst hoor. Als de heer Rosenmöller
dit heeft gezegd, ben ik het niet met hem eens.De heer Dittrich (D66):Gaat de fractie van GroenLinks ermee akkoord dat mensen met een voorwaardelijke
vergunning tot verblijf die veilig naar meerderheidsgebieden terug kunnen,
worden teruggestuurd?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Daar heb ik het over. Wij gaan daar alleen mee akkoord als zij uit het
meerderheidsgebied afkomstig zijn geweest en als zij niet tot een risicogroep
behoren zoals door de UNHCR is gedefinieerd.De heer Dittrich (D66):Dus conform het regeringsstandpunt.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Nee, de regering wil ook mensen terugsturen die niet uit een meerderheidsgebied
afkomstig zijn, maar daar slechts tijdelijk hebben verbleven.De heer Dittrich (D66):Als zij er langer dan zes maanden verbleven hebben. In principe bent u
het er dus mee eens dat Bosniërs die veilig terug kunnen naar die meerderheidsgebieden,
teruggestuurd worden. Wilt u dat nu eens luid en duidelijk zeggen?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik zei het net luid en duidelijk, maar ik begrijp dat u er, nadat u enigszins
was aangevallen, behoefte aan heeft om duidelijkheid bij andere partijen te
krijgen. Bosniërs kunnen naar een meerderheidsgebied terug als zij daaruit
afkomstig zijn geweest en niet slechts tijdelijk hebben verbleven en als zij
niet behoren tot een risicogroep zoals door de UNHCR is gedefinieerd. Daarmee
wijken wij af van het regeringsstandpunt en van het standpunt van de PvdA.Wij hebben nog steeds geen duidelijkheid over de behandeling door de regering
van de door de UNHCR beschreven risicogroepen en zouden die duidelijkheid
graag ontvangen.Voorzitter! Nergens is het snelle verschuiven van politieke normen zo
zichtbaar als in het asieldebat. Bosniërs kwamen destijds in aanmerking
voor een A-status op individuele gronden en voor tijdelijke bescherming ingevolge
de zogenaamde VVTV. Het huidige kabinet wil het laatste echter niet meer overwegen
voor etnische Albanezen uit Kosovo. Naar ons idee is dit strijdig met de VVTV-indicatoren
die de staatssecretaris eerder per brief aan de Kamer heeft gemeld. Mijn vraag
is dan ook wat nog de status van die brief is. Het gaat hier namelijk om een
groep die langere tijd aangewezen is op tijdelijke bescherming, waarbij de
internationale gemeenschap bovendien inmenging in het conflict noodzakelijk
vindt. En dat is ook in de VVTV-indicatoren als criterium gesteld. Tot onze
grote verbazing gebruikte de staatssecretaris tijdens het eerdere algemeen
overleg inmenging van de internationale gemeenschap als argument voor een
tegengestelde conclusie, namelijk dat het VVTV-beleid niet geïndiceerd
is. Wij willen hier graag nog een keer uitleg over krijgen.Over de tijdelijke bescherming van etnische Albanezen dien ik een motie
in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat de staatssecretaris steeds bevestigd heeft dat een 'uitstel
van vertrek'-beleid slechts geldt voor een zeer korte periode;tevens overwegende, dat het 'uitstel van vertrek'-beleid al acht maanden
geldt voor etnische Albanezen uit Kosovo;tevens overwegende, dat deze groep asielzoekers inmiddels al jaren in
rechtsonzekerheid verkeert en dat terugkeer naar hun land van herkomst niet
op korte termijn kan worden verwacht;verzoekt de regering het VVTV-beleid, conform de indicatoren zoals uitgewerkt
in de brief van 18 december 1997, toe te passen op etnische Albanezen uit
Kosovo,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Halsema. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 386 (19637).De heer Middel (PvdA):Voorzitter! Ik kan mij herinneren dat de staatssecretaris in het voorvorige
AO over dit onderwerp heeft toegezegd dat hij het nog een aantal maanden wilde
aanzien, juist omdat de internationale gemeenschap zich nu actief met Kosovo
gaat bezighouden. Hopelijk kunnen daarmee de redenen waarom mensen Kosovo
ontvluchten voor een groot deel worden weggenomen. Daarom wil ik mevrouw Halsema
het volgende voorleggen, want ik vind haar motie heel sympathiek. Kan zij
niet met de staatssecretaris en met ons nog een paar maanden wachten, bijvoorbeeld
tot Kerstmis?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Helaas kunnen wij dat niet. Ik begrijp dat u de motie sympathiek vindt
en dat u haar eigenlijk ook zou willen steunen. Het gaat echter om mensen
die, zeker als wij nog een aantal maanden moeten wachten, al tien maanden
of bijna een jaar uitstel van vertrek kennen. Daarbij zijn zij ook nog eens
gedwongen om in de centrale opvang te verkeren, waar wij, zoals u weet, een
groot capaciteitsprobleem hebben. Voor deze groep behoort een voorwaardelijke
vergunning tot verblijf te gelden, zeker als die mensen hier al acht maanden
of een jaar uitstel van vertrek kennen. Wij vinden dus dat dit het liefst
morgen ingevoerd moet worden. En eigenlijk had dat maanden geleden al moeten
gebeuren.Tot slot heb ik enkele vragen over Algerije. Waar het VN-mensenrechtencomité
spreekt van een wijdverbreide mensenrechtencrisis, verbaast de optimistische
toon van het ambtsbericht ons zeer. Wij vinden het vreemd dat in het ambtsbericht
het afwijkende standpunt van gezaghebbende mensenrechtenorganisaties niet
wordt gewogen. Naar ons idee is dat gebruik. Graag willen wij de staatssecretaris
hier nog over horen. Wij maken ons grote zorgen over het voornemen om Algerijnen
te gaan uitzetten. Daarom wil ik in ieder geval de zekerheid hebben dat de
staatssecretaris de toezegging van zijn voorganger gestand doet, dat niet
wordt uitgezet totdat de Rechtseenheidskamer hierover een uitspraak heeft
gedaan. Deze uitspraak wordt in januari verwacht.De heer Verhagen (CDA):Voorzitter! De CDA-fractie heeft vorige week tijdens het algemeen overleg
naar voren gebracht dat in de discussie over de al dan niet mogelijke terugkeer
van Bosniërs centraal behoort te staan of de reden waarom de diverse
categorieën hier hun toevlucht en bescherming hebben gezocht nog steeds
bestaat. In die zin heeft de CDA-fractie gepleit – dat zal zij ook vandaag
doen – voor een individuele herbeoordeling van de grond waarop men in
het verleden die bescherming heeft ontvangen.Daarnaast heeft de CDA-fractie met betrekking tot de vraag of het veilig
is om terug te keren naar bepaalde gebieden, duidelijk gesteld dat er wat
haar betreft geen sprake kan zijn van het categoriaal intrekken van A-statussen
en het zonder aanziens des persoons terugsturen van iedere Bosniër. Tijdens
het interruptiedebatje met de VVD op dit punt heeft mijn fractie voorts aangegeven
dat er wat betreft de mogelijke terugkeer van Bosniërs geen sprake kan
zijn van het terugsturen naar minderheidsgebieden die niet veilig zijn. Ik
heb toen ook gesteld, kijkend naar de precaire situatie in Bosnië en
het Daytonakkoord, dat er geen sprake kan zijn van het meewerken aan etnische
zuiveringen. In die zin heeft mijn fractie zich gedistantieerd van de opvatting
van de VVD-fractie dat er sprake zou zijn van een binnenlands vluchtalternatief.
Wel hoort wat ons betreft te worden bekeken of de gronden waarop iemand hier
terecht bescherming en opvang heeft genoten, nog steeds geldig zijn. Dat geldt
ook voor de beoordeling ten aanzien van meerderheidsgebieden en zogenaamde
'open cities'. Deze hebben dat predikaat, omdat minderheden daar veilig kunnen
samenleven met meerderheden. Dat element hoorde centraal te staan in de discussie
die wij vorige week hebben gevoerd. Ook vandaag moet dat centraal staan. Mensen
hoeven wat ons betreft niet terug naar onveilige gebieden. Dat mogen zij ook
niet, omdat dit haaks zou staan op ons uitgangspunt dat wij mensen die opvang
en bescherming nodig hebben, blijven helpen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter! De heer Verhagen zegt dat wij nooit een instrument in de zuiveringspolitiek
mogen worden. Ik neem aan dat hij er ook geen voorstander van is om mensen
terug te sturen naar meerderheidsgebieden als zij daar niet oorspronkelijk
vandaan komen.De heer Verhagen (CDA):Voorzitter! Ik heb vorige week duidelijk gemaakt dat mensen kunnen worden
teruggestuurd naar meerderheidsgebieden en open cities, indien zij daar vandaan
komen of als zij daar langere tijd hebben verbleven. De staatssecretaris verwoordde
het wat betreft meerderheidsgebieden op de volgende wijze: indien die mensen
daar zes maanden of langer hebben verbleven, is er sprake van de mogelijkheid
van een veilige terugkeer.Tegelijkertijd bleek tijdens het debat een groot verschil van mening tussen de staatssecretaris en de PvdA-fractie enerzijds en de twee
andere regeringspartijen aan de andere kant. Dat heeft geleid tot allerlei
interne discussies en een nadere brief van de staatssecretaris. Ik ga nu in
op die brief, want ook na het verschijnen ervan is het nog steeds volstrekt
onduidelijk waarom het naar de mening van de staatssecretaris wel veilig is
voor Bosniërs om terug te keren indien zij in het bezit zijn van een
voorwaardelijke vergunning tot verblijf, en waarom dat niet het geval is indien
zij in het bezit zijn van een A-status. De staatssecretaris stelt in zijn
brief dat het bestendig beleid is om alleen over te gaan tot het intrekken
van A-statussen, indien de omstandigheden in verband waarmee die zijn verleend,
niet meer bestaan. Welnu, die omstandigheden bestaan niet meer, zo concludeert
de staatssecretaris, voor degenen die afkomstig zijn dan wel hebben verbleven
in meerderheidsgebieden. Het is veilig of het is niet veilig. Indien de omstandigheden
voor het verlenen van de A-status, zijnde die afgrijselijke burgeroorlog,
niet meer bestaan, dan geldt dat zowel voor de VVTV'ers als voor de houder
van de A-status.De staatssecretaris beroept zich op het gegeven dat het VVTV-beleid een
categoriale benadering kent, in tegenstelling tot de individuele beoordeling
van het vluchtelingschap. Dit betekent naar de mening van de staatssecretaris
dat er bij gewijzigde omstandigheden in het land van herkomst onderscheid
moet worden gemaakt tussen het beëindigen van het VVTV-beleid –
daarbij staat de algehele veiligheidssituatie in het land van herkomst centraal –
en het intrekken van de toelating als vluchteling, waarbij de individuele
omstandigheden van de vluchteling centraal staan. Het punt is echter dat de
grote groep Bosniërs die hier voor het sluiten van het Daytonakkoord
naartoe kwam, categoriaal een A-status heeft gekregen, zonder die individuele
beoordeling. Het gaat dus niet om die 175 personen die na de totstandkoming
van het Daytonakkoord op grond van een individuele toets aannemelijk hebben
gemaakt dat zij voor vervolging hebben te vrezen, ook na het Daytonakkoord.
Het gaat om het grootste deel van de 4000 personen die nog een jaar na dat
akkoord van Dayton categoriaal een A-status hebben verkregen. Op dat moment
heeft namelijk geen individuele beoordeling plaatsgevonden. Er is op dat moment
een duidelijk onderscheid gemaakt bij het VVTV-beleid. Dat is in het leven
geroepen voor mensen afkomstig uit gebieden waar de algemene situatie onveilig
is. Die asielzoeker behoeft dus zelf niet aan te tonen dat hij redenen heeft
te vrezen voor vervolging. Op een gegeven moment was de toestroom van asielzoekers
zo groot, dat het vorige kabinet van mening was dat het geen doen meer was
om individueel op die A-status te toetsen. Vanaf dat moment kregen alle Bosnische
vluchtelingen de A-status, ook indien zij geen direct persoonlijk gevaar hadden
te duchten. De CDA-fractie heeft toentertijd al gezegd dat er rechtsongelijkheid
ontstond toen niet de vraag of men persoonlijk grond voor vervolging had,
maar de vraag wanneer men in Nederland kwam, bepalend werd voor de status
die men kreeg. Mijn fractie is van mening dat onder deze omstandigheden ook
beoordeeld zal moeten worden of de A-statushouders nog bescherming nodig hebben.
Dat is de individuele herbeoordeling waarover ook de heer Dittrich sprak.De heer Dittrich (D66):Dat betekent dat u niet de prioriteitenvolgorde kiest zoals de fractie
van D66 dat gedaan heeft. Als 4000 mensen herbeoordeeld moeten worden, waarbij
wellicht sprake is van procedures tot de rechter, vraag ik de heer Verhagen
wat dit betekent voor de andere werkzaamheden van de IND, waar al enorme stapels
liggen van gevallen die nog behandeld moeten worden.De heer Verhagen (CDA):Tijdens het debat van de vorige week en tijdens het debat dat wij in het
verleden op dit punt met staatssecretaris Schmitz gevoerd hebben, heeft u
gesteld dat indien de gronden voor het verlenen van de terechte bescherming
komen te vervallen, er reden zou moeten zijn om de A-status in te trekken.
In zijn algemeenheid ben ik van oordeel dat de overheid zowel wat betreft
de opvang als wat betreft de IND-besliscapaciteit ervoor heeft zorg te dragen
dat zij haar asielbeleid naar behoren vervult. Wij pleiten hier voor zorgvuldige
procedures en voor het op individuele basis beoordelen of iemand in aanmerking
komt voor de status van vluchtelingschap. Waar wij ook in de toekomst vluchtelingen
die met recht en rede hun toevlucht tot Nederland zoeken, opvang willen blijven
bieden, behoort de overheid zorg te dragen voor adequate capaciteit. Dat is
ook de reden geweest waarom ik al vanaf vorig jaar oktober gezegd heb dat
er financiële beheersmatige en beleidsmatige maatregelen getroffen zouden
moeten worden die konden voorkomen dat wij in een situatie geraakten zoals
wij die de afgelopen maanden hebben gezien.De heer Dittrich (D66):Maar u kunt er toch niet omheen dat waar nu blijkt uit de brief –
dat hebben wij de vorige week namelijk niet van de staatssecretaris gehoord –
dat het om 4000 mensen gaat, de IND dat toch helemaal niet aankan?De heer Verhagen (CDA):Het zal u toch niet verbazen dat naar aanleiding van het besluit van de
Rechtseenheidskamer er 4000 mensen categoriaal een A-status hebben gekregen?
Dat was in 1996 duidelijk. Dat was de reden waarom u toen op dat punt met
staatssecretaris Schmitz de discussie heeft gestart. Dat was de reden waarom
wij als CDA-fractie gezegd hebben dat wij er bezwaar tegen hadden dat niet
op individuele basis getoetst werd, waardoor velen een A-status kregen terwijl
ze eigenlijk een VVTV-status hadden moeten krijgen. Wat ons betreft stond
centraal dat wij mensen die wegvluchtten voor die afschuwelijke oorlog in
Bosnië, bescherming moesten bieden en moesten opvangen in Nederland.
Wanneer de redenen voor de vlucht zijn komen te vervallen en de situatie weer
veilig is – vandaar het onderscheid tussen veilige en niet-veilige gebieden –
dan kan er geen discussie over zijn dat je in Nederland moet kunnen blijven.
En als de IND-capaciteit tekortschiet, roep ik de staatssecretaris op om maatregelen
te nemen om die situatie te verbeteren.De heer De Wit (SP):In de brief stelt de staatssecretaris dat de 4000 Bosniërs ongetwijfeld
een veel sterkere VTV zouden hebben – en dus met andere woorden niet
aantastbaar zouden zijn – wanneer aan hen geen A-status was verleend.
Wat vindt de heer Verhagen van die redenering?De heer Verhagen (CDA):Ten eerste is het nog geen drie jaar geleden dat die grote groep de A-status
heeft gekregen. Die uitspraak is namelijk op 7 november 1996 gedaan. Ten tweede
hebben wij in het verleden verschillende malen gesteld dat het Nederlandse
beleid het aantrekkelijk maakt om naar Nederland te komen en ook om door te
procederen, en dat wordt bestendigd door het voorstel dat nu is gedaan. Met
dit voorstel zal niet bereikt worden dat wij alle mensen die opvang en bescherming
nodig hebben, kunnen blijven opvangen en beschermen. Neen, hiermee zal bereikt
worden dat mensen hoe dan ook doorprocederen en hoe dan ook naar Nederland
willen blijven komen.De heer De Wit (SP):Ik vroeg u naar uw mening over het argument van de staatssecretaris op
dit punt. Begrijp ik goed dat u het niet met die redenering eens bent over
de verhouding tussen VVTV en VTV op dit moment voor die groep Bosniërs?De heer Verhagen (CDA):Voor de 175 mensen die na het Daytonakkoord een vluchtelingenstatus verkregen
hebben, is op individuele basis beoordeeld dat zij daarvoor in aanmerking
kwamen. Over die groep heb ik het niet. Het gaat om de beoordeling of mensen
die, gelet op de ontwikkelingen en de wederopbouw in het land van herkomst –
waaraan Nederland ook daadwerkelijk een bijdrage levert – veilig terug
kunnen keren. Die beoordeling behoort ook te worden gemaakt ten aanzien van
de groep mensen waaraan categoriaal A-status is verleend.Een ander opvallend manco in de brief van de staatssecretaris is dat niet
is ingegaan op de verschillen met Duitsland. Een paar weken geleden heeft
de staatssecretaris een pleidooi gehouden voor Europese harmonisatie en een
snelle inventarisatie van gegevens waaruit blijkt waarom Nederland het overgrote
deel van de stijging van het aantal asielzoekers te verwerken krijgt. Er werden
vraagtekens geplaatst bij de mogelijkheid van het varen van een eigen koers.
Het is vreemd dat in de brief niet nader is ingegaan op een element dat tijdens
het algemeen overleg veel aandacht heeft gekregen, namelijk het afwijkende
beleid ten opzichte van Duitsland. Nu kan de staatssecretaris natuurlijk wel
zeggen dat er ook andere landen in Europa zijn die eenzelfde beleid voeren
als Nederland voorstaat, maar dan wordt wel voorbijgegaan aan het feit dat
het overgrote deel van de Bosnische vluchtelingen in Duitsland en daarna in
Nederland verblijft. Eveneens wordt voorbijgegaan aan het feit dat al die
andere landen waar de staatssecretaris zich nu op beroept, nauwelijks Bosnische
vluchtelingen hebben opgenomen. Het standpunt van de staatssecretaris, verwoord
in de brief, gecombineerd met een regeringscoalitie die het onderling volstrekt
oneens is, toont aan dat slechts op papier sprake kan zijn van de mogelijkheid
van het intrekken van een A-status conform artikel 15 Vreemdelingenwet en
in de praktijk niet. Het toont ook aan dat er wel gesproken kan worden over
het verlenen van opvang en bescherming van degenen die dat nodig hebben en
terugkeer van degenen die dat niet of niet meer nodig hebben, maar dat er
zodra dit feitelijk geconcretiseerd moet worden, geen sprake kan zijn van
terugkeer. In de praktijk ontstaat de situatie waarin een vluchteling het
beste naar Nederland toe kan gaan, ook al heeft hij/zij geen bescherming nodig.
Dan moeten wij niet verbaasd zijn over het gegeven dat Nederland de grootste
stijging te zien geeft binnen de Europese Unie van het aantal binnenkomende
asielzoekers en het laagste resultaat als het gaat om feitelijke terugkeer
van degenen die afgewezen zijn dan wel onze bescherming niet langer meer nodig
hebben.De heer Dittrich (D66):De heer Verhagen heeft verschillende keren opgemerkt dat hem is opgevallen
dat de coalitie niet op één lijn zit. Dat is toch binnen zijn
fractie ook het geval? Ik heb vanmorgen in de Volkskrant gelezen dat de heer
De Milliano eist dat het standpunt van de CDA-fractie over het terugsturen
van Bosnische vluchtelingen wordt herroepen. Daaruit blijkt dat je over deze
zaken verschillend kunt denken, zelfs binnen één fractie.De heer Verhagen (CDA):Het is u misschien opgevallen dat ik hier spreek namens de CDA-fractie.
Het standpunt dat ik hier uitdraag, is unaniem door de CDA-fractie aanvaard
in de fractievergadering vanochtend. Zeer zeker kan er een gedachtewisseling
plaatsvinden, kunnen er verschillen van opvatting zijn en kan er op open wijze
gediscussieerd worden. Het zou niet mooi zijn als dat niet zou kunnen. Uiteindelijk
zullen er echter keuzes gemaakt moeten worden, waarbij er een beleid tot stand
komt. De regeringspartijen zullen uiteindelijk keuzes moeten maken. U heeft
zelf aangegeven dat er nu feitelijk grote verschillen zijn. De redenering
achter de door u ingediende motie was dat de Kamer hier snel een debat over
moest voeren en een beleid ontwikkelen, omdat er door de verschillen nauwelijks
één noemer te ontdekken is.De heer Dittrich (D66):U zegt zeer duidelijk: ik spreek hier namens de fractie. Mag ik u vragen
of u alles wat u hier zegt, ook namens de heer De Milliano zegt?De heer Verhagen (CDA):Zoals u weet, heeft de heer De Milliano een time-out gevraagd om een aantal
gedachten op een rijtje te zetten. Ik spreek hier dus namens de CDA-fractie.Voorzitter! Het is daarnaast te betreuren dat we op dit moment een situatie
zien waarin er feitelijk op een aantal onderdelen wel degelijk beleid te ontwikkelen
was. We worden nu door de ommezwaai, al dan niet ten gevolge van het dreigen
met een kabinetscrisis, met een situatie geconfronteerd dat er wederom op
termijn wellicht een discussie ontstaat naar aanleiding van een beleidsnotitie.Ik had een motie in willen dienen om op individuele basis over te gaan
tot een herbeoordeling van diegenen die terecht tijdelijk onze opvang en bescherming
hebben gekregen in de tijd dat ze moesten vluchten voor geweld en oorlog en
die categoriaal een A-status gekregen hebben zonder een individuele beoordeling.
Het heeft echter weinig zin om deze motie in te dienen, nu D66 door de knieën
is gegaan. Ik zal hierover dus geen motie indienen, gelet op wat reeds door
mevrouw Borst naar voren is gebracht. Ik wil desalniettemin dit debat gebruiken
om namens de CDA-fractie een tweetal moties in te dienen.VerhagenDe Kamer, gehoord de beraadslaging,constaterende, dat de UNHCR in Bosnië een aantal gemeenten de status
van 'open city' heeft toegekend;overwegende, dat inherent aan de status van 'open city' is, dat minderheden
daar veilig naar kunnen terugkeren;constaterende, dat terugkeer van minderheden naar steden die niet het
predikaat 'open city' hadden, de afgelopen tijd op grotere schaal heeft plaatsgehad
dan die naar 'open cities';verzoekt de regering stappen te ondernemen om zo spoedig mogelijk te kunnen
overgaan tot gedwongen terugkeer van personen behorend tot de categorie minderheidsgroeperingen
die afkomstig zijn uit dan wel enige tijd hebben verbleven in een 'open city',en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Verhagen. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 387 (19637).De heer Verhagen (CDA):Voorzitter! In het algemeen zal de staatssecretaris bij de invulling van
de terugkeer veel meer dan tot op heden gebruik moeten maken van de mogelijkheden
die er zijn met de Bosnische gemeenschap zelf. Ik heb uit de discussies die
ik heb gevoerd met de Bosnische gemeenschap in Nederland begrepen dat deze
graag meer betrokken wil worden bij de feitelijke invulling van de terugkeer.
Als wij het hebben over vraagtekens bij het niet voldoende van de grond komen
van een vrijwillige terugkeer, verdient dit element zeer zeker de aandacht
van de staatssecretaris.Voorzitter! Ik wil tot slot een motie indienen met betrekking tot het
MVV-beleid, waarover wij vorige week ook hebben gesproken.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat een van de doelstellingen van de wettelijke vastlegging
van de machtiging tot voorlopig verblijf is het tegengaan van juridische procedures;constaterende, dat het in de algemene maatregel van bestuur opnemen van
de uitzonderingscategorie in artikel 52a, onder e, zal leiden tot extra juridische
procedures;constaterende, dat houders van een machtiging tot voorlopig verblijf zowel
bij de afgifte van de vergunning alsook drie maanden voor het verstrijken
van de geldigheidsduur ervan worden gewezen op het belang van tijdige verlenging;verzoekt de regering categorie e uit artikel 52a van de algemene maatregel
van bestuur te schrappen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Verhagen. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 388 (19637).De heer Verhagen (CDA):Voorzitter! Ik heb van de staatssecretaris begrepen dat bij aanvaarding
van deze motie...De voorzitter:U heeft mij in ieder geval niet goed begrepen!De heer Verhagen (CDA):Dan zal ik daar in zijn reactie op terugkomen. Ik dank u, mevrouw de voorzitter!De voorzitter:Ik begrijp dat u mij bedankt. Ik had van tevoren ingecalculeerd dat dit
debat iets langer zou moeten duren dan vier minuten per spreker, maar wij
moeten toch wel een klein beetje rekening houden met de tijd.De heer Rouvoet (RPF):Mevrouw de voorzitter! Een van de krantenkoppen die mij de afgelopen dagen
is bijgebleven, luidt 'Een week van zinloos geweld'. Dat was een kop naar
aanleiding van de debatten over de begroting van Justitie. Eerlijk gezegd,
vind ik die kop ook van toepassing op de inmiddels hoog opgespeelde zaak van
de Bosnische vluchtelingen. Er was veel mediageweld, er was een dreiging van
aftreden en er werd zelfs over een crisis gesproken. Er was sprake van lekken
en van boze brieven van de minister-president.D66-minister Borst relativeert het allemaal en plaatst het in de context
van 'ach, er is nu eens wat ruimte om links en rechts plaagstootjes uit te
delen en er is ruimte voor fracties om zich wat scherper te profileren'. Daarbij
permitteert zij zich nog de verontschuldigende opmerking 'dat D66 daarin echt
niet vooroploopt'. De minister-president ziet achter het optreden van D66
ook de wens om zichzelf scherper in beeld te brengen. En dan hebben wij ook
nog dualistische fractievoorzitters die ons komen melden dat zij via hun ministers
druk op de discussie zullen zetten. Al met al een vertoning!Ik wil een opmerking maken over de boosheid van de minister-president.
Daar begrijp ik namelijk niets van. Het is van tweeën één.
Of er is gelekt uit het Torentjesoverleg en dat betekent dat er iets naar
buiten is gekomen wat binnen had moeten blijven. Dat is namelijk lekken. Dan
was er dus iets waar van de berichten over het dreigen met aftreden of zelfs
een kabinetscrisis. Of de berichten zijn uit de lucht gegrepen. Dan is er
dus niet gelekt, maar is er hooguit gejokt door een of meer deelnemers van
het Torentjesoverleg. De vraag is dus of de minister-president in zijn brief –
die ik niet ken – boos is geweest omdat men niet mag lekken of omdat
men niet mag jokken. Misschien kan de staatssecretaris deze vraag beantwoorden.De heer Middel (PvdA):Misschien is het wel allebei: jokken en lekken. Wie weet!De heer Rouvoet (RPF):Ja, je mag het allebei niet. Dat heb ik goed begrepen en dat is ook mijn
stellingname. Mijn punt is echter het volgende. Je kunt niet zeggen: wat in
de kranten staat, is feitelijk onjuist, maar het had niet gelekt mogen worden.
Dan is er immers niet gelekt. Ik ga ervan uit dat er iets in die richting
besproken is. De minister-president is immers boos geworden. Of hij is echt
alleen maar boos omdat er gejokt is. Dat zou ik heel nobel vinden, maar eerlijk
gezegd verwacht ik niet dat dit het geval is.Voorzitter! Ik kom nog kort te spreken over de inhoud. Ik verwijs kortheidshalve naar het ambtsbericht van 31 juli jl. Daar is de
discussie tenslotte mee begonnen. Het kan overigens geen kwaad om nog eens
te onderstrepen dat het ambtsbericht is opgesteld onder verantwoordelijkheid
van de minister van Buitenlandse Zaken. Men kan daaruit afleiden dat het door
de staatssecretaris voorgestelde terugkeerbeleid voor VVTV'ers uit meerderheidsgebieden
op dat ambtsbericht is gebaseerd. De staatssecretaris heeft dat ook in zijn
brief van 9 oktober aan de Kamer gemeld.Hij zegt echter in zijn laatste brief dat het ambtsbericht onvoldoende
aanknopingspunten bood om tot een herbeoordeling van A-statushouders te komen.
Daarbij dient namelijk in elk individueel geval een zwaardere toets op de
mogelijke terugkeer te worden uitgevoerd. Ik wijs er kortheidshalve op dat
dit samenhangt met het standpunt van de UNHCR, dat het niet overal in Bosnië
voor iedereen veilig is en dat het Vluchtelingenverdrag terugzending bij risico
van vervolging in het land van herkomst verbiedt, het verbod op refoulement.
Dat is ook de reden dat A-statussen, wat mij betreft in ieder geval, niet
en bloc kunnen worden ingetrokken. Intrekking is mogelijk als de situatie
voor de betrokkene weer veilig is. Dat is eenvoudig te lezen in het derde
lid van artikel 15 van de Vreemdelingenwet. Dat is de 'cessation clause' van
de UNHCR. Maar dat moet dan na een individuele toets. Een 'en bloc'-verlening
op grond van de consistentieregel van de Rechtseenheidskamer doet daar wat
mij betreft niets aan af. De omvang van de groep die in aanmerking komt en
de kans op een eventueel negatief oordeel van de rechter over intrekking,
is dan wat mij fractie betreft bijkomend. Het is een praktisch argument.In de brief van de staatssecretaris die wij gisteren ontvingen, wordt
dat allemaal nog eens op een rijtje gezet. Mij is niet helemaal duidelijk
wat nu precies het nieuwe was waardoor de D66-fractie heeft afgezien van het
indienen van een motie. Overigens lijkt het mij zinvol om een debat over de
A-status en de mogelijkheden van intrekking daarvan te voeren, maar voor die
conclusie waren het gedoe van de afgelopen week, dit debat en ook de motie
van de heer Dittrich volgens mij helemaal niet nodig. Tegen de heer Dittrich
zou ik in de woorden van mevrouw Borst willen zeggen: kiest u toch vooral
voor de gekozen burgemeester als onderwerp om u te profileren en plaagstootjes
uit te delen aan coalitiepartijen en niet meer het vluchtelingenbeleid.De heer De Wit (SP):Mevrouw de voorzitter! Helaas heb ik niet aan de twee algemene overleggen
kunnen deelnemen waar wij vandaag over praten. Daarom wil ik op dit moment
volstaan met het aan de orde stellen van twee onderwerpen.In de eerste plaats is dat het beleid rond de voorwaardelijke vergunning
tot verblijf. Uit de brief van 18 december 1997 blijkt heel duidelijk welke
voorwaarden gesteld worden aan het verlenen van een voorwaardelijke vergunning.
Toch lijkt dat onderscheid, wanneer er nu een voorwaardelijke vergunning verleend
zou moeten worden en wanneer uitstel van vertrek zou moeten worden gegeven,
enigszins diffuus te zijn. Dat is nu naar de mening van de SP-fractie ook
het geval met de asielzoekers afkomstig uit Kosovo. Al enige tijd wordt aan
hen uitstel van vertrek verleend, terwijl er toch argumenten te over zijn
om een voorwaardelijke vergunning te verstrekken. Hetzelfde zou je in wezen
kunnen zeggen over de asielzoekers uit Algerije. De SP-fractie hecht waarde
aan het standpunt van de UNHCR, maar aan de andere kant bereiken ons in ieder
geval alarmerende berichten van organisaties als Amnesty International en
Human Rights Watch die bij ons de nodige twijfel oproepen en de indruk wekken
dat er sprake is van een heel onzekere situatie. De SP-fractie is er daarom
niet van overtuigd dat de argumenten stand kunnen houden die de staatssecretaris
nu aanvoert om met betrekking tot deze landen niet over te gaan tot een VVTV-beleid.In de tweede plaats is er de kwestie van de Bosniërs en het probleem
dat ons al wekenlang verdeeld houdt, althans de coalitie, en dat de afgelopen
week de nodige aandacht heeft gekregen in de media. De SP-fractie is het eens
met de visie van de staatssecretaris omtrent de A-status. Wat ons betreft
kunnen Bosniërs worden teruggestuurd, voorzover zij afkomstig zijn uit
meerderheidsgebieden waar men ook gewoond heeft en voorzover de uitzonderingen
die de UNHCR noemt niet op hen van toepassing zijn. De fractie van D66 verweet
de staatssecretaris enkele weken geleden nog een jojobeleid te voeren met
betrekking tot de opvang van asielzoekers. De houding van de D66-fractie van
de afgelopen week met betrekking tot het al dan niet intrekken van de A-status
kan wat ons betreft ook niet anders gekenschetst worden dan als jojogedrag.
Afgelopen week hebben wij het ware gezicht van D66 leren kennen. Blijkbaar
vond D66 het tijd om, na VVD en PvdA in de afgelopen weken, ook te proberen
om zich te profileren op het onderwerp van de asielzoekers en in het bijzonder
de Bosniërs. Die profilering gaat ten koste van de Bosniërs, bij
wie – logisch – de afgelopen week de paniek is uitgebroken.Verrassend is dat de heer Dittrich zijn standpunt heeft bijgesteld, nadat
hij in de brief van de staatssecretaris had gelezen dat het zou gaan om 4000
A-statussen. Wat voor aantal had de heer Dittrich zich dan voorgesteld? Waarom
heeft hij niet eerst geïnformeerd vooraleer te spreken? Sinds wanneer
geldt hier de macht van het getal en niet de macht van het principe? De commotie
van de afgelopen week roept de vraag op of het rechtszekerheids- en vertrouwensbeginsel
bij de VVD- en de D66-fractie nog wel in veilige handen is.De heer Dittrich (D66):Voorzitter! De heer De Wit begon zijn verhaal met te zeggen dat het hem
speet dat hij niet bij die debatten aanwezig was. Nu vraagt hij waarom de
heer Dittrich niet van tevoren heeft gevraagd om hoeveel mensen het ging.
Mag ik hem meedelen dat ik in het debat aan de staatssecretaris heb gevraagd
hoeveel mensen de afgelopen drie jaar een A-status hebben gekregen? Ik kan
hem vertellen dat de staatssecretaris daar toen geen antwoord op wist. Verlangt
de heer De Wit nu van ons als D66-fractie dat wij in achterkamertjes om informatie
gaan vragen? Waarom hebben wij hier dan een openbaar debat? Je moet over dit
soort dingen toch in het openbaar kunnen praten. Op andere momenten zegt de
heer De Wit tegen regeringsfracties dat zij altijd maar achter de rug van
andere Kamerleden om in achterkamertjes informa tie vragen.
Doe je dat in het openbaar en komt het antwoord van de regering dat zij het
niet weet, dan is het dus blijkbaar ook niet goed. Mijn conclusie is dat de
SP altijd maar 'nee' blijft zeggen en altijd maar overal tegen is.De heer De Wit (SP):Die conclusie deel ik niet. De heer Dittrich kan die ook niet waarmaken.
Ik verwijs naar de stemmingen vorige week over de Arbowet.De heer Dittrich (D66):Dat is een heel goed voorbeeld. U hebt tegen die wet gestemd.De heer De Wit (SP):Wij hebben wel een aantal amendementen gesteund. U kunt niet zeggen dat
wij overal tegen zijn. Als u zich goed oriënteert, weet u heel goed waar
de SP voor en tegen is.De heer Dittrich heeft gisteren in Den Haag Vandaag het aantal van 4000
als argument genoemd om door de bocht te gaan. Hij gaat niet in op de principiële
kant van de A-status. Ik vind het een zwakke argumentatie. De IND zou verstopt
raken. Hij zou een principiële discussie moeten voeren aan de hand van
de argumenten van de staatssecretaris met betrekking tot het geen inbreuk
maken op die A-status.De heer Dittrich (D66):Die principiële discussie wil ik voeren. Daarom heb ik juist een
motie ingediend.De heer De Wit (SP):Ik vind de motie volstrekt voorbarig. Ze doorkruist zelfs het regeerakkoord.Voorzitter! Gezien de discussie vraag ik mij af of het vertrouwensbeginsel
en het rechtszekerheidsbeginsel wel in goede handen zijn bij de VVD en D66.Op dit moment lijkt de kou van de lucht. Bij de komende debatten over
de herziening van de Vreemdelingenwet is het de vraag wat van beide fracties
is te verwachten.De heer Kamp (VVD):Mevrouw de voorzitter! De veel te grote toestroom naar Nederland van asielzoekers
die geen vluchteling zijn of die in een ander land asiel hadden moeten aanvragen,
is vooral het gevolg van het beeld dat bestaat bij mensensmokkelorganisaties
en hun klanten, dat het niet moeilijk is om Nederland binnen te komen. Als
je er eenmaal bent, is de kans groot dat je hier mag blijven. De niet echt
op gang komende uitstroom van afgewezen asielzoekers en van personen van wie
de status kon worden ingetrokken, bevestigt dat beeld nog eens. Ik wil in
dit verband conclusies trekken over twee onderwerpen die tijdens de twee algemene
overleggen met de staatssecretaris aan de orde zijn geweest, te weten de dagstructurering
in de asielzoekerscentra en de Bosniërs in Nederland.Eerst de dagstructurering. Hoewel de meeste asielzoekers in de opvangcentra
geen vluchteling zijn of in een ander land asiel hadden moeten aanvragen,
wil de staatssecretaris iedereen bij wijze van dagstructurering wekelijks
15 uur les laten volgen in onder andere de Nederlandse taal en oriëntatie
op de Nederlandse samenleving. Iedereen, ook zij die door de IND zijn afgewezen,
zij van wie het bezwaar nog eens is afgewezen, zij van wie het beroep is afgewezen,
zij die ons land kunnen verlaten. Dat is absoluut een verkeerd signaal dat
de problemen nog groter maakt dan ze al zijn. Het is voor de VVD-fractie een
raadsel waarom de staatssecretaris dat niet ziet. Wij zijn ook voor dagstructurering,
maar dan anders ingevuld. Wij willen aan hen die ook na bezwaar zijn afgewezen
als dagstructurering een terugkeerprogramma aanbieden.De heer Middel (PvdA):Het laatste deel van het betoog klinkt vrij logisch. Hieraan vooraf zei
de heer Kamp: de meeste mensen die in de opvangcentra zitten zijn geen vluchteling.
Een groot deel van de mensen die in de opvangcentra zitten, is geen vluchteling.
Wat is zijn definitie? Betekent de definitie van de heer Kamp van vluchteling
dat hij zich beperkt tot de A-statushouders, voorzover ze nog in Nederland
mogen blijven, voeg ik eraan toe. Zijn VVTV'ers – mensen die gevlucht
zijn voor oorlogsgeweld, maar op individuele gronden geen A-status hebben
verkregen – geen vluchteling?De heer Kamp (VVD):Vluchtelingen zijn personen die voldoen aan de definitie van het Vluchtelingenverdrag
van Genève.De heer Middel (PvdA):Dit betekent dat die grote aantallen VTV'ers en VVTV'ers volgens u geen
vluchtelingen zijn.De heer Kamp (VVD):De VVTV'ers zijn in dit verband niet relevant. Zij worden niet opgevangen
in asielzoekerscentra. Er is voor hen een aparte opvang in de gemeenten. Daaraan
zijn programma's gekoppeld die onder andere dagstructurering inhouden. Als
wij praten over dagstructurering in de asielcentra, praten wij in principe
niet over VVTV'ers.De heer Middel (PvdA):Maar in de praktijk natuurlijk wel. U weet net zo goed als ik dat veel
van die mensen nog niet zijn uitgeplaatst naar de gemeenten. Mijn achterliggende
vraag is beantwoord. U beperkt het begrip 'vluchteling' uitsluitend tot mensen
met een A-status.De heer Kamp (VVD):Ja, zonder dat ik de conclusie trek dat de groep VVTV'ers die u noemt,
geen dagstructurering zou kunnen krijgen in de vorm van lessen Nederlandse
taal en lessen oriëntatie op de Nederlandse samenleving. Dat gebeurt
nu al en dat bestrijd ik niet.Ik kom tot de Bosniërs, mevrouw de voorzitter. Tot het akkoord van
Dayton in november 1995 zijn aan 13.000 Bosniërs categoriaal of collectief
A-statussen verleend als waren het VVTV'ers. Na november 1995 kwamen er nog
eens 4000 bij op grond van een uitspraak van de Rechtseenheidskamer, hoewel
de toenmalige staatssecretaris van Justitie de betrokken personen eigenlijk
een VVTV had willen laten houden en geen A-status had willen verlenen. Daarna
zijn nog eens 760 voorwaardelijke verblijfsvergunningen verleend. Wat de staatssecretaris
nu wil, is een deel van die VVTV's intrekken, voorzover het personen uit meerderheidsgebieden
betreft. Alle overige statushouders – dat zijn er 17.000; ik ga voorbij
aan de gezinshereniging die veelal volgde – blijven hier. Per saldo
is het resultaat voor de Bosniërs in Nederland dat van de in totaal bijna
18.000 statushouders enkele honderden gaan vertrekken. Van de 350.000 Bosniërs
in Duitsland zijn er inmiddels al ten minste 150.000 vertrokken en volgens
een Duitse functionaris zullen dat er voor het eind van dit
jaar 300.000 zijn. Dit proces is nog in volle gang.Dit verschil in beleidsresultaten tussen Nederland en Duitsland bevestigt
opnieuw het beeld dat de mensensmokkelorganisaties en hun potentiële
klanten van Nederland hebben. De conclusies van de VVD-fractie zijn een vijftal.
De eerste is dat A-statussen niet collectief of categoriaal moeten worden
verleend. De tweede is dat wat Bosnië betreft het Duitse beleid bijzonder
relevant is, omdat Duitsland het overgrote deel opving van de Bosniërs
die tijdens de burgeroorlog hun land verlieten. Als je praat over EU-beleid
moet je vooral naar Duitsland kijken, want het overgrote deel van de Bosniërs
ging daarheen. Net als Duitsland moet Nederland betrokkenen terug laten keren
naar het land Bosnië en niet naar een bepaald gebied.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De heer Kamp noemt vaker Duitsland als zijn lichtend voorbeeld als het
om het asielbeleid gaat. Ik weet niet of de heer Kamp ervan op de hoogte is
dat etnische Albanezen uit Kosovo, waarvan Duitsland ook zijn deel heeft genomen,
een voorwaardelijke vergunning tot verblijf krijgen. Ik neem aan dat de heer
Kamp in dat licht mijn motie zal steunen.De heer Kamp (VVD):Duitsland als lichtend voorbeeld, zegt u. Ik denk dat wij onze ogen niet
kunnen sluiten voor de realiteit. Die is dat wij pleiten voor een Europees
beleid. Het Europese beleid ten opzichte van Bosnië is waargemaakt door
de Duitsers. Als het erop aankomt, kiest Nederland echter een heel andere
koers dan Duitsland.De heer Dittrich (D66):Het ambtsbericht van minister Van Aartsen van Buitenlandse Zaken zegt
heel duidelijk dat mensen veilig terug kunnen naar meerderheidsgebieden, maar
spreekt niet over het Duitse standpunt, namelijk: stuur ze maar naar Bosnië
terug en dan moeten zij daar maar kijken waar zij terechtkomen. Heb ik het
juist dat de VVD-fractie afstand neemt van het standpunt van minister Van
Aartsen?De heer Kamp (VVD):Wij denken dat het, als je pleit voor harmonisatie van het Europese beleid,
niet redelijk is om ervan uit te gaan dat uit Duitsland honderdduizenden Bosniërs
naar Bosnië kunnen terugkeren en dat de enkele duizenden Bosniërs
die op z'n meest uit Nederland moeten vertrekken, dat niet zouden kunnen.
Dat is niet logisch.De heer Dittrich (D66):Maar minister Van Aartsen zegt in het ambtsbericht dat je heel voorzichtig
moet zijn met mensen terug te sturen. Kijk naar de meerderheidsgebieden. Daar
is een broos evenwicht, daar kan het, want die gebieden zijn veilig genoeg.
U zegt: stuur de mensen maar terug naar Bosnië en daar moeten zij maar
uitmaken waar ze terechtkomen. Dan kan het evenwicht verstoord worden, waardoor
er misschien nare situaties in Bosnië ontstaan en mensen weer naar Nederland
komen om asiel te vragen. Dat is toch niet wat de VVD wil?De heer Kamp (VVD):Staatssecretaris Cohen volgt het advies van de UNHCR en ik denk dat het
evenwicht in Bosnië, als dat niet verstoord wordt door die honderdduizenden
die uit Duitsland daarheen terugkeren, ook niet verstoord wordt door die enkele
duizenden die uit Nederland terugkeren.De heer Dittrich (D66):Daarbij gaat u ervan uit dat die honderdduizend mensen uit Duitsland nog
steeds in de meerderheidsgebieden wonen, maar misschien zijn die weer verder
getrokken naar andere landen.De heer Kamp (VVD):Het gaat om het beleid dat gevoerd wordt door het grote Europese land
dat het overgrote deel van de Bosniërs heeft opgevangen. Dat land zegt
dat deze mensen, nu de oorlog voorbij is, naar Bosnië kunnen terugkeren.
Ik denk dat wij het ons niet kunnen permitteren om af te wijken van deze Europese
lijn, bepaald door Duitsland.De heer Middel (PvdA):Maar daarbij ging het wel om mensen met een tijdelijke status. Even terug
naar uw eerste conclusie, namelijk dat de A-status niet per categorie zou
moeten worden toegekend. Ik ben dat met u eens, maar als dat wel gebeurd is,
moet je dan als je dit een aantal jaren later constateert, de consequenties
nemen van iets wat eigenlijk niet had moeten worden gedaan, of kun je die
afwentelen op degenen op wie het betrekking heeft, die er niets aan kunnen
doen? Dat laatste is namelijk eigenlijk wat u wilt.De heer Kamp (VVD):Ik vind het geen afwentelen, als volgens het Vluchtelingenverdrag en volgens
het regeerakkoord een A-status ingetrokken kan worden. De VVD-fractie heeft
er al sinds 1993 met drie of vier verschillende woordvoerders telkens de nadruk
op gelegd dat de A-status ingetrokken kan worden, dat die tijdelijk is, tot
er na vijf jaar een vestigingsvergunning verleend kan worden. Dit alles maakt
het mogelijk om nu ook consequent te zijn.De heer Middel (PvdA):Maar dit betekent dat het categoriale toekennen van deze status op zichzelf
helemaal geen rol van betekenis speelt. Dit geldt volgens u voor de A-status
in het algemeen, terwijl die status ook geen rol speelt voor Bosniërs,
maar Bosniërs zijn wat u betreft het begin van een langere reeks.De heer Kamp (VVD):Ja, ik kom daar straks nog op, maar ik wil er nu ook wel iets over zeggen.
Het is in de afgelopen jaren het beleid geweest om A-statussen niet in te
trekken, terwijl dat wel kon. Wij hebben ook in het regeerakkoord nog eens
vastgelegd dat het wel kan. Het beleid moet een keer om; daarvoor is de notitie
waarom de heer Dittrich gevraagd heeft, zinvol. Dan moet je beginnen met een
heroverweging van de A-statussen, en ik denk dat het logisch is om het beleid
te laten beginnen bij de groep van de Bosniërs die de A-status als categorie
heeft gekregen, dus zonder individuele toetsing.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Klopt het dat u zojuist zei dat Bosniërs niet alleen terug kunnen
keren naar meerderheidsgebieden, maar naar alle gebieden in Bosnië?De heer Kamp (VVD):Ja.Mevrouw Halsema (GroenLinks):En betekent dit dan dat u met uw wens om mensen uit te zetten ook afstand
neemt van het akkoord van Dayton?De heer Kamp (VVD):Neem me niet kwalijk, ik zou mijn antwoord even willen corrigeren. Ik
vind dat deze mensen kunnen terugkeren naar Bosnië, ik
laat mij er niet over uit naar welk gedeelte zij kunnen gaan. Ik denk dat
sommigen naar meerderheidsgebieden kunnen terugkeren en dat anderen naar andere
gebieden zullen gaan. Net zoals men dat in Duitsland vindt, vind ik dat men
naar het land Bosnië kan terugkeren.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Daarmee zegt u dus eigenlijk wat ik zojuist al zei, namelijk dat deze
mensen terug kunnen naar elk gebied in Bosnië. Dan trek ik daaruit de
conclusie dat de VVD ook afstand neemt van het akkoord van Dayton.De heer Kamp (VVD):Ik laat die conclusie voor rekening van mevrouw Halsema, voorzitter. Ik
heb gezegd dat men in Duitsland tot de conclusie gekomen is dat men naar het
land kan terugkeren en daar een nieuwe plaats kan uitzoeken om te gaan wonen.
Dat beleid zou ik willen volgen.Mijn derde conclusie. Als Bosnië veilig genoeg is voor Bosniërs
uit Duitsland en voor Bosniërs uit Nederland met een VVTV, dan is het
ook veilig genoeg voor Bosniërs uit Nederland met een A-status die destijds
verleend is als ware het een VVTV.De vierde conclusie is dat er anders dan voorheen op zorgvuldige wijze
gebruik moet worden gemaakt van de mogelijkheid om A-statussen te heroverwegen,
waarbij maximaal vijf jaar mag worden teruggegaan, indien de situatie in het
land van herkomst is verbeterd. En het ligt, zoals ik zojuist al tegen de
heer Middel zei, voor de hand om dan te beginnen met de Bosniërs die
collectief de A-status hebben gekregen.De heer Dittrich (D66):Maar vindt u dat niet ontzettend lang, vijf jaar? Je moet er immers ook
nog de tijd bijtellen die de procedure gekost heeft, dus het gaat in totaal
om zes, zeven of misschien wel acht jaar, afhankelijk van de werkdruk van
de IND op het moment van aanmelding. Na zo'n periode is men al helemaal ingeburgerd;
dat zou toch een ontzettend slechte zaak zijn?De heer Kamp (VVD):Een tweeledig antwoord, voorzitter. Formeel is de regeling dat na vijf
jaar A-status een vestigingsvergunning kan worden verkregen, zodat dan de
periode van de A-status voorbij is. Dan kun je ook genaturaliseerd worden,
dus over de periode daarna behoeven wij niet meer te spreken. Ik heb die periode
ook niet bedacht, die is nu al vastgelegd in de regeling.Dan de inhoudelijke kant van de zaak. Ik denk dat er zeker argumenten
zijn om mensen die korter dan vijf jaar in Nederland zijn, toch niet terug
te sturen. Dat zou individueel beoordeeld moeten worden. Daarom pleit ik ook
niet voor het intrekken van alle A-statussen, ik pleit voor het intrekken
van de VVTV's en voor het heroverwegen van A-statussen.De heer Dittrich (D66):Maar ligt een termijn van drie jaar niet veel meer voor de hand, kijkend
naar het Europese beleid? Ik geef u een voorbeeld. In Denemarken kunnen A-statussen
worden ingetrokken, tenzij ze langer dan drie jaar geleden zijn verstrekt.
U sprak zojuist over Duitsland, maar je zou ook Denemarken als voorbeeld kunnen
nemen. Als je dat vergelijkt met mensen met een voorwaardelijke vergunning
tot verblijf die maximaal drie jaar die vergunning hebben, zie je dat die
ook wordt omgezet in een, qua termijn, nog sterkere vergunning dan de A-status.De heer Kamp (VVD):Voorzitter! De VVD-fractie is tot compromissen bereid. Dat betekent dat
de heer Dittrich onze steun krijgt als hij met een motie komt waarin hij stelt
dat A-statussen tot drie jaar terug moeten worden heroverwogen.De heer Dittrich (D66):Maar dat hangt heel erg af van de beleidsnota van de staatssecretaris
waarom ik in mijn motie vraag. Ik meen dat wij pas dan ten principale en los
van de Bosniërs het debat in de Kamer moeten voeren.De heer Kamp (VVD):Die zinnen van de heer Dittrich zullen mijn fractie ertoe brengen om zijn
motie te steunen. Mocht dan die conclusie door hem getrokken worden, dan krijgt
hij opnieuw onze steun.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik wil nog een vraag ter verduidelijking stellen. U zegt dat de VVD-fractie
voor het intrekken van VVTV's en voor heroverweging van het beleid van de
A-statussen is. Zegt u nu uiteindelijk niets anders dan wat de staatssecretaris
in zijn brief stelt, maar maakt u een hoop kabaal?De heer Kamp (VVD):Dat is een heel verrassende visie die mevrouw Halsema hier naar voren
brengt. Ik denk dat de staatssecretaris daarop zou moeten reageren. Ik heb
begrepen dat de staatssecretaris de A-statussen niet wil heroverwegen. Maar
als de staatssecretaris, zoals mevrouw Halsema denkt, van mening is dat alle
A-statussen tot vijf jaar terug heroverwogen moeten gaan worden, zal hij daarvoor
de steun van de VVD-fractie krijgen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Als het inderdaad gaat om het heroverwegen van de A-statussen van Bosniërs,
dan heeft u een afwijkend standpunt dat ik erg betreur.De heer Kamp (VVD):Daar heeft u zich dus mee vergist. Ik kom nu over de VVTV's te spreken.
De staatssecretaris is van mening dat de VVTV's ingetrokken moeten worden
voor mensen die afkomstig zijn uit meerderheidsgebieden. Wij zijn van mening
dat alle VVTV's ingetrokken moeten worden en dat men naar Bosnië moet
terugkeren. Op dat punt bestaat er een groot verschil met de staatssecretaris
en ook op dat punt heeft mevrouw Halsema zich vergist.De vijfde conclusie is dat de hoofdlijn voor Bosnië moet zijn –
dat is een samenvatting van wat ik zojuist heb gezegd – dat nieuwe aanvragen
van Bosniërs als kennelijk ongegrond binnen 24 uur in de AC's worden
afgewezen. Uitgeprocedeerden moeten vertrekken. VVTV's zouden moeten worden
ingetrokken en A-statussen heroverwogen.De heer Van der Staaij (SGP):Mevrouw de voorzitter! De terugzending van degenen die in het verleden
zijn toegelaten als vluchteling, is voor betrokkenen een ingrijpende zaak.
Immers, het feit dat men over een A-status beschikt, veronderstelt dat die
mensen ook daadwerkelijk voor vervolging te vrezen hadden. Dat uitgangspunt
moet leiden tot grote voorzichtigheid. Dat laat onverlet dat ons algemene
uitgangspunt is dat de wettelijk verankerde mogelijkheid dat ook A-statussen
kunnen worden ingetrokken, serieus moet worden genomen. Het doel is immers
om bescherming te bieden aan degenen die voor vervolging te
vrezen hebben. Op het moment dat al na een beperkt aantal jaren de situatie
in het land van herkomst zodanig ingrijpend is veranderd dat voor die vrees
geen grond meer is, is de grondslag voor de bescherming weggevallen en ligt
het in de rede dat intrekking van de A-status zal volgen.De staatssecretaris geeft in de brief die wij gisteren ontvingen aan dat
er een bestendig beleid bestaat betreffende het intrekken van de A-status.
Maar wat er in de brief volgt is mijns inziens vooral een parafrase van artikel
15, derde lid, van de Vreemdelingenwet. Is er echt een bestendig beleid op
dit terrein om serieus intrekking te overwegen of heeft het artikel tot nu
toe gewoon een sluimerend bestaan geleid? Graag krijg ik hierover meer duidelijkheid.
Wat ons betreft, mag de intrekkingsmogelijkheid geen dode letter zijn.Wij zijn met de staatssecretaris van mening dat intrekking van A-statussen
een individuele afweging vraagt en dat anders dan bij VVTV'S niet categoriaal
tot intrekking kan worden overgegaan. Toch menen wij dat de tegenstelling
individueel-categoriaal in de brief wat te zwaar wordt aangezet. Immers, ook
bij een A-status kijk je naar het individuele relaas in het licht van de algemene
situatie in het land. Ingrijpende veranderingen in een land stellen dus ook
de individuele verhalen in een heel ander licht. Overigens is dit inzicht
niet nieuw, want in de brief van 11 juni 1996 met als titel 'Asiel in Nederland;
werken aan een evenwichtig beleid' heeft de vorige staatssecretaris letterlijk
aangegeven dat intrekking van de A-status mogelijk is als de situatie in het
land van herkomst is verbeterd. Daarbij verwees zij naar de 'cessation clause'
van de UNHCR.Mevrouw de voorzitter! De discussie spitst zich thans toe op de vraag
of intrekking van de A-status moet worden overwogen ten aanzien van de 4000
Bosniërs die na het akkoord van Dayton als vluchteling zijn toegelaten.
Een groot gedeelte van deze groep, zo begrijp ik de staatssecretaris, zou
zonder A-status in aanmerking zijn gekomen voor een vergunning tot verblijf
zonder beperkingen. Dergelijke vergunningen plegen niet te worden ingetrokken
op grond van wijzigingen in de algemene situatie in het land van herkomst,
aldus de brief. Wij vinden deze afgeleide argumentatie niet erg bevredigend
en vragen ons dan ook af of de Vreemdelingenwet niet uitgaat van een beperkte
geldigheidsduur van vergunningen tot verblijf. Voor de resterende groep die
pas na het akkoord van Dayton een asielaanvrage heeft ingediend, missen wij
eveneens doorslaggevende argumenten waarom niet tot intrekking kan worden
gekomen. Nogal apodictisch stelt de staatssecretaris in de brief dat voor
een individuele heroverweging het ambtsbericht van 31 juli onvoldoende aanknopingspunten
biedt. Wij vinden dat een wat magere argumentatie en zien ook op dit punt
graag een nadere toelichting.De heer Middel (PvdA):Mevrouw de voorzitter! De PvdA-fractie onderschreef de vorige week en
onderschrijft nog steeds de zienswijze van het kabinet ten aanzien van de
Bosnische asielzoekers. Ik neem aan dat dit geen verrassing is. Een deel van
Bosnië voldoet niet meer aan de drie gangbare criteria voor het VVTV-beleid,
te weten de situatie ter plaatse, de opvattingen van internationale organisaties
en dan met name de UNHCR en het beleid van andere West-Europese landen.Voorzitter! Tijdens en na het debat van de vorige week bleek dat de fracties
van de VVD en het CDA in beginsel – en ook in de praktijk – alle
dan wel vele vluchtelingen met de A-status willen terugsturen. Hun motivatie
was dat Bosnië...De heer Verhagen (CDA):Voorzitter! Als de heer Middel het CDA opvoert, hoop ik dat hij dat wel
op een correcte wijze doet. In het debat van de vorige week heb ik gevraagd
om een individuele herbeoordeling op basis van dezelfde criteria als die ten
aanzien van de VVTV. Ik heb mij zowel wat betreft de individuele beoordeling
als wat betreft de beoordeling van 'veilig' gedistantieerd van de positie
van de VVD-fractie. Als de heer Middel ons dus over één kam
wil scheren omdat dat misschien in zijn straatje te pas komt, moge dat zo
zijn, maar hij had daar beter D66 bij kunnen betrekken, want D66 en het CDA
zaten wat betreft de individuele herbeoordeling in ieder geval meer op één
lijn dan de heer Middel nu suggereert!De heer Middel (PvdA):Had u nog een vraag aan mij, mijnheer Verhagen?De heer Verhagen (CDA):Bent u niet bezig om een weergave van de feiten te geven die niet overeenkomt
met de werkelijkheid?De heer Middel (PvdA):Voorzitter! Het viel mij op dat de heer Verhagen een soort Pavlovreactie
vertoonde. Ik had namelijk mijn zin nog niet afgemaakt en hij sprong erop.
Ik heb mijn tekst bij wijze van uitzondering, gezien de gevoeligheid van het
onderwerp, zelfs op papier staan. Bij de VVD-fractie heb ik de woorden 'alle
dan wel vele' staan. Dat laatste sloeg op de CDA-fractie. De CDA-fractie wil
namelijk heroverwegen, maar de mensen met de A-status die uit meerderheidsgebieden
komen, kunnen dus terug. Wordt dat beleid uitgevoerd, dan zullen er in de
praktijk velen teruggaan. Ik sprak dus met volstrekt dezelfde nuances die
men van mij gewoon is.De heer Verhagen (CDA):Tenzij men op basis van die individuele beoordeling, net als die 175,
nadien ook gevaar loopt op grond van het Vluchtelingenverdrag, zoals dat zelfs
na het akkoord van Dayton is verwoord.De heer Middel (PvdA):Ik begrijp niet waar de heer Verhagen zich druk over maakt.De heer Verhagen (CDA):Of het er velen zijn, weten wij pas na de beoordeling.De heer Middel (PvdA):Ik begrijp niet waar de heer Verhagen zich druk over maakt, omdat ik juist
ten aanzien van het CDA aangeef dat het om vele en niet om alle A-statushouders
gaat. De heer Verhagen was zo gretig met zijn interruptie dat hem dat waarschijnlijk
is ontgaan.Voorzitter! De motivatie van VVD en CDA, elk op de eigen wijze, was dat
grote delen van Bosnië veilig zijn en dat men zich daar kan vestigen,
ook als men oorspronkelijk uit een ander deel van het land afkomstig was,
en dat indertijd A-statussen met gulle hand en in feite categoriaal zijn verstrekt.
De fractie van D66 stelde zich op het standpunt dat alleen de A-statussen
die de laatste drie jaar aan Bosniërs zijn verstrekt,
eventueel voor intrekking in aanmerking komen. Zo ontstond de vreemde situatie
dat de PvdA-fractie, die zich tegen voorgestelde gang van zaken verzet, in
haar steun aan het regeringsbeleid tamelijk alleen kwam te staan. Wij hopen
en gaan ervan uit dat dit wel weer bijtrekt...De heer Dittrich (D66):Na afloop van het vorige debat heb ik de heer Middel horen zeggen dat
hij vond dat D66 een draai van 180 graden had gemaakt door te zeggen dat het
mogelijk moet zijn om A-statussen van de laatste drie jaar te heroverwegen
om in een individuele procedure te bezien of iemand teruggestuurd kan worden.
Kan de heer Middel dat hardmaken?De heer Middel (PvdA):Natuurlijk. Overigens vind ik het wel aardig dat de heer Dittrich begint
over wat na het debat is gezegd, want ik heb ook pas na het debat voor het
eerst gehoord dat hij een motie wilde indienen. Ik vond dat buitengewoon merkwaardig,
want ik ken de notitie van D66. Een van de vele voorbeelden waarin wij samen
zijn opgetrokken, was juist het ter discussie stellen van statussen van mensen
die er een potje van maken, bijvoorbeeld mensen die met een nieuwe A-status
in de achterzak op vakantie gaan naar het gebied dat zij ontvlucht zijn. Juist
met het oog daarop vond ik het merkwaardig dat de heer Dittrich er categoriaal
een groep uithaalt, waarvan hij vervolgens de mensen individueel wil behandelen.
Die categoriale ingreep is in afwijking van het beleid dat D66 de laatste
jaren via de heer Dittrich heeft uitgestraald. Bovendien wordt afgeweken van
de geest en de context van het regeerakkoord, waaraan de heer Dittrich een
grote bijdrage heeft geleverd.De heer Dittrich (D66):Dat laatste mag je wel zeggen!De heer Middel (PvdA):Daarom was ik ook zo blij met u!De heer Dittrich (D66):Dat kan ik mij voorstellen en dat moet u nog steeds zijn. In het regeerakkoord
staat namelijk dat een A-status in beginsel ingetrokken kan worden.De heer Middel (PvdA):In individuele gevallen.De heer Dittrich (D66):Inderdaad. Dat is precies wat D66 vorige week heeft voorgesteld. Wij hebben
de staatssecretaris gevraagd of hij ons ervan kon overtuigen dat dat misschien
niet de goede lijn was. Dat is hem met zijn argumentatie, die met name ging
over de veiligheidssituatie in Bosnië, niet gelukt. In de brief, die
pas gisteren binnenkwam, is dat vervolgens wel gelukt.De heer Middel (PvdA):De staatssecretaris is zo dadelijk aan de beurt, dus dat laatste gedeelte
van de interventie sla ik even over. De staatssecretaris kan hier zelf heel
goed op ingaan. Zo ken ik hem wel. De heer Dittrich kan net zo lang praten –
dat is ook een beetje zijn kenmerk – totdat wij op een punt terechtkomen
waarbij ik moet toegeven dat hij voor een deel gelijk heeft. Het gaat echter
om het principe. De coalitiepartijen zijn het erover eens – het is zelfs
expliciet verwoord in het regeerakkoord – dat A-statussen in beginsel
intrekbaar zijn. Tegelijkertijd weten wij dat dat nauwelijks gebeurd is. In
de Kamer hebben wij op dit punt steeds één lijn getrokken. Dat
is bijvoorbeeld gebeurd bij de Koerden die op vakantie gingen. Voor het eerst
in de discussie wordt er nu een categorie uitgelicht om apart te bekijken,
zij het met een individuele toetsing binnen de groep. Ik constateer dat dat
in afwijking van het gangbare beleid is. Die opvatting kan mij niet worden
afgenomen.De heer Dittrich (D66):Toen het ging over de mensen uit Irak, heeft de rechter gezegd dat hij
zich niet kon baseren op paspoorten en stempels. In het debat is daarop gereageerd
met de mededeling dat het op basis van een deugdelijk ambtsbericht moest worden
gedaan. Het ambtsbericht over Bosnië is deugdelijk. Op basis daarvan
zouden wij dus tot deze conclusie kunnen komen.De heer Middel (PvdA):Dan gaat het nog altijd om het individu. Als een individu er aanleiding
toe geeft dat intrekking moet worden overwogen, hebben wij daar geen moeite
mee. De heer Dittrich weet dat er een materiële rechtszekerheid vastzit
aan de A-status. Als men deze status heeft, mag men ervan uitgaan dat zijn
toekomst voor een lange tijd en misschien voorgoed in Nederland ligt. Men
mag zich met zijn gezin herenigen, men mag hier wonen, men mag hier werken,
men mag na vijf jaar het Nederlanderschap aanvragen. Dat hebben wij altijd
gezegd. Dat is ook het beeld dat wij uitstralen. Dat is materiële rechtszekerheid.
En dat heb u nu doorbroken.De heer Dittrich (D66):Maar uw fractie was ook voor artikel 15, lid 3, van de Vreemdelingenwet.
Daarin staat dat je, als het weer veilig is in een land van herkomst, een
A-status die verstrekt is, kunt heroverwegen. D66 zegt dat je daar niet te
ver in moet teruggaan, omdat mensen een perspectief moeten hebben in Nederland.
Als ze drie jaar lang de A-status hebben, moet je volgens ons niet meer heroverwegen.
Dat is dus een heel ander standpunt dan dat wat bijvoorbeeld de VVD en het
CDA innemen. Het staat evenwel gewoon in de wet. Uw fractie was daarvoor.
U maakt artikel 15, lid 3, nu als het ware tot een dode letter.De heer Kamp (VVD):Voorzitter! Ik begrijp dat de heer Middel van mening is dat als iemand
met vakantie naar het land van herkomst terugkeert, de A-status dan kan worden
ingetrokken.De heer Middel (PvdA):Neen...De heer Kamp (VVD):U noemde het voorbeeld van de Koerden uit Irak. U zei toen: wij trekken
één lijn; zij maakten er een potje van en dan moet je kunnen
reageren. Mijn vraag aan u is dan ook of u vindt dat als men naar het land
van herkomst zou kunnen terugkeren met vakantie, de A-status dan ook kan worden
ingetrokken.De heer Middel (PvdA):Als u mij citeert, moet u dat wel juist doen. Ik kom zo terug op uw vraag,
maar eerst zeg ik nog iets tegen de heer Dittrich. Ik vind dat hij zich er
een beetje te gemakkelijk vanaf maakt. De discussie over de intrekbaarheid
van de A-status gaan wij niet uit de weg. Ik heb in het algemeen overleg al
gezegd dat de discussie over de A-status voor ons geen taboe is en dat wij
daar dus over willen praten. Wij waren er ook van uitgegaan dat wij dat zouden
doen in het kader van de wijziging van de Vreemdelingenwet en de statusdiscussie
die daaraan gekoppeld is. Dat hadden de VVD, D66 en de PvdA ook afgespro ken. Daar zijn wij van uitgegaan; je doet dat dus niet ad hoc. Als
je het doet – dat is het voorschot dat ik wil nemen op die discussie –
moet je rekening houden met de individuele toetsing van de vluchtelingenstatus.
Je moet dus rekening houden met de individuele omstandigheden van de persoon
in kwestie. Dat is een forse afwijking van wat je met het VVTV-beleid doet.
Het is misschien een handigheidje, maar het valt mij tegen dat de heer Dittrich
de zaak nu omdraait. Hij gaat 'om' in zijn stellingname en zijn uitstraling
ten aanzien van het asielbeleid. Om zich er op een gemakkelijke manier vanaf
te maken, zegt hij: de PvdA is omgegaan, maar die heeft in 1996 gezegd dat
zij ermee akkoord ging. Als dat politieke vernieuwing is... De werkelijkheid
wordt gevoegd bij het beeld dat de heer Dittrich heeft. Misschien heeft hij
wel een reden voor die manier van doen, maar ik stel dit niet erg op prijs.De heer Kamp heeft gevraagd of het veilig is wanneer je met vakantie terug
kunt gaan. Met mijn voorbeeld van die Koerden heb ik het volgende duidelijk
willen maken. Als mensen met een overtuigend verhaal bij ons komen dat zij
bescherming nodig hebben op grond van de situatie in het land van herkomst
en hun persoonlijke omstandigheden daar, kunnen zij die bescherming krijgen
via een A-status. Wanneer zij een week of een maand later teruggaan om vakantie
te vieren in dat land, dan kom ik met mijn boerenverstand tot de conclusie
dat zij een verkeerd verhaal hebben verteld en dat wij daar nog eens heel
goed naar moeten kijken. Ik ga echter niet zover dat ik zeg dat het veilig
is wanneer de situatie op een bepaald moment zo gewijzigd is dat je weer op
vakantie zou kunnen gaan in dat land. Dat vind ik te simpel.De voorzitter:Ik geef zowel de heer Dittrich als de heer Kamp de gelegenheid om te reageren.
Ik verzoek de heer Middel evenwel om daarna zijn betoog af te ronden. Dit
debat moet namelijk ook nog een keer naar de staatssecretaris geleid worden.De heer Dittrich (D66):Voorzitter! Als goede collega wil ik de heer Middel op een rustige toon
het volgende vragen. Ik heb een motie ingediend om over de A-status en de
eventuele intrekbaarheid daarvan te praten. Daarin heb ik de staatssecretaris
gevraagd om met een beleidsvoorstel te komen. Aangezien de heer Middel heeft
gezegd dat de PvdA ook voor een open discussie is, mag ik ervan uitgaan dat
hij die motie zal steunen.De heer Middel (PvdA):Absoluut niet! Ik heb zojuist al bij interruptie aangegeven dat ik het
eerste deel van uw motie kan steunen, maar dat het volstrekt overbodig is.
Daar staat dat er een notitie moet komen, maar de staatssecretaris heeft dat
al toegezegd. Ik gun u uw motie en uw aftocht, maar je moet niet overdrijven.
Het tweede deel van uw motie vraagt om een beleidsvoornemen en de implementatie
daarvan. Ik heb gezegd dat dit een ad-hocoplossing is. Je moet dat niet op
een achternamiddag doen, maar in het kader van de discussie over de Vreemdelingenwet
en de A-status. De PvdA zal uw motie dus niet steunen, ook al is dat even
wennen voor u.De heer Kamp (VVD):Mevrouw de voorzitter! Voor het criterium veiligheid maakt het niet uit
of je naar het land van herkomst op vakantie gaat of kunt gaan. In beide gevallen
is het blijkbaar veilig genoeg en kan de A-status dus worden ingetrokken.De heer Middel (PvdA):Dat is uw punt. Wij denken daar anders over. Het zou een herhaling van
zetten worden als wij elkaar dit steeds blijven voorhouden. Het is natuurlijk
prettig om met u te discussiëren, maar wij verschillen hierover gewoon
van mening. Ik hoop echt dat die verschillen afnemen, ook die met D66, opdat
wij het regeerakkoord kunnen gaan uitvoeren. Daar waren wij het namelijk wel
over eens.Voorzitter! Er ontstond nogal wat heisa. Meer dan 20.000 Bosniërs
raakten plotseling in grote onzekerheid en met hen misschien wel allen die
in het bezit van een A-status zijn, maar niet in het bezit van een Nederlands
paspoort. En dan te bedenken dat die A-status centraal staat in ons asielbeleid.
Schuiven met die status betekent dat het beleid gaat glijden, op een andere
manier dan in het regeerakkoord wordt aangegeven. Ik moet wel zeggen dat de
opstelling van de VVD en tot voor kort ook die van D66 formeel niet in strijd
zijn met het regeerakkoord. Ze druisen onzes inziens echter wel degelijk in
tegen de geest en de context van dat akkoord, omdat de statusdiscussie in
dat akkoord, in relatie tot de voorgestelde wijziging van de Vreemdelingenwet,
al wordt aangekondigd. Daar moet je dus niet ad hoc op vooruitlopen. Van wezenlijk
belang daarbij is de materiële rechtszekerheid. Ik heb het voorbeeld
van de Koerden genoemd als het gaat om de intrekking in individuele gevallen.Aantasting van de betekenis van de A-status, los van de in het regeerakkoord
aangekondigde herziening van de Vreemdelingenwet en de statussen, is een grote
relativering van het gangbare beleid. Dat kun je niet zomaar ter discussie
stellen. Dat is slecht voor het beleid en slecht voor het beeld dat de politiek
daarmee over zichzelf oproept. D66 zegt 'om' te zijn na de laatste brief van
de staatssecretaris. Er komt nog een motie. Dat begrijpen wij wel, want de
flexibiliteit van de fractie van de PvdA is groot. Dat weet de heer Dittrich.
De wil om als coalitie in dit asieldebat en in volgende debatten eenstemmig
op te treden, is onverminderd aanwezig – dat zeg ik ook in de richting
van de VVD – maar er zijn voor ons grenzen. D66 overschrijdt die met
de voorgestelde motie. Daarom steunen wij die niet. De VVD overschrijdt die
grenzen niet met moties, maar door de opstelling van die fractie de laatste
tijd. Wij willen met name D66 niet al te hard vallen, omdat wij aannemen dat
het om een ontsporing gaat die op zichzelf staat en die geen vervolg kent
via een nieuwe harde lijn. Ik herinner mij namelijk met genoegen de vele malen
dat de fracties van D66 en de PvdA ten aanzien van het asielbeleid dezelfde
lijn trokken. Ik verwacht dat wij daarmee kunnen doorgaan. De VVD lijkt het
intrekken van A-statussen nu als uitgangspunt van beleid te hebben gekozen.
Ik nodig met name de fractie van de VVD uit om zich vooral te richten op de
uitvoering van de afspraken die in het regeerakkoord zijn gemaakt. Die afspraken
waren in augustus jongstleden ook voor de VVD ferm genoeg. Waarom nu niet?Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Ik begin met het debat over Bosnië. Naar
mijn gevoel is een centraal element in dat debat de vraag of het begrip 'veilig'
hetzelfde is als het begrip 'veilig'. Dat ligt ten grondslag aan de redenering
die door de fractie van D66 naar voren is gebracht. Als het in termen van
het VVTV-beleid veilig is, ligt het dan niet in de rede om ook te zeggen dat
het veilig is in termen van de A-status? Niet alleen de fractie van D66 heeft
dat standpunt naar voren gebracht, ik meende dat in ieder geval ook te beluisteren
bij de fractie van het CDA. Ik heb in het algemeen overleg van vorige week
geprobeerd aan te tonen dat dit niet hetzelfde begrip is en dat ook de UNHCR
daartussen verschil maakt. D66 zei vervolgens iets in de trant van: 'Wat kan
ons de UNHCR schelen. Als het veilig is, dan kun je in beide gevallen zeggen
dat iedereen terug kan, met name gelet op de wederopbouw van het land.'Het lijkt mij het beste als ik de reactie van de UNHCR op onze discussie
van vorige week gewoon voorlees. Die reactie is neergelegd in een perscommuniqué.
Deze geeft, beter dan ik in eerste instantie heb gedaan, weer hoe de begrippen
'veilig' en 'veilig' uit elkaar kunnen lopen. Het citaat luidt als volgt:
'Het Hoge commissariaat van de Verenigde Naties voor de vluchtelingen heeft
met grote bezorgdheid kennisgenomen van de voorstellen tot intrekking door
de Nederlandse regering van de vluchtelingenstatus van Bosnische vluchtelingen
die erkend zijn onder de Conventie van 1951, de A-status. De Conventie van
1951 betreffende de status van vluchtelingen bevat zogeheten cessation clauses.'De Kamer zal zich herinneren dat ik die term ook al heb gebruikt in het
algemeen overleg; de zogeheten beëindigingsclausules. 'Staten kunnen
die toepassen wanneer de omstandigheden die ertoe hebben geleid dat een persoon
als vluchteling is erkend, niet langer bestaan. De noodzakelijke voorwaarden
voor de toepassing van de cessation clauses zijn vastgesteld door het Uitvoerend
Comité, het hoogste bestuursorgaan van de UNHCR, en Nederland is een
van de 53 landen in dat orgaan. In een van haar conclusies beklemtoont het
Uitvoerend Comité dat bij een besluit over de toepassing van de cessation
clauses staten zorgvuldig moeten beoordelen of de veranderingen in het land
van herkomst van fundamentele aard zijn. Die veranderingen betreffen onder
meer de naleving van de mensenrechten in het algemeen alsook de specifieke
omstandigheden die aan de vrees voor vervolging ten grondslag liggen. Op grond
van die beoordeling moet op een objectieve en verifieerbare wijze worden vastgesteld
dat de toestand die de toekenning van de vluchtelingenstatus rechtvaardigde,
niet langer bestaat. Een essentieel element in die beoordeling is het fundamentele,
stabiele en duurzame karakter van de veranderingen. De UNHCR is van mening
dat van dergelijke fundamentele, stabiele en duurzame veranderingen nog geen
sprake is in Bosnië. Daarom acht de UNHCR de toepassing van de cessation
clauses in het geval van de Bosnische vluchtelingen op dit moment niet aan
de orde.'Dat is dus een ander begrip 'veiligheid' dan het begrip 'veiligheid' waarvan
ook de UNHCR is uitgegaan wanneer zij zegt dat het wel mogelijk is om naar
meerderheidsgebieden degenen terug te sturen die niet een A-status maar een
tijdelijke bescherming hebben die is toegekend op grond van categoriale overwegingen.
Kortom, er is verschil tussen het begrip 'veiligheid' en het begrip 'veiligheid'.De heer Kamp (VVD):Ik zou graag een voorbeeld willen geven. Er zijn twee mensen uit Bosnië,
van wie de een vlak voor november 1995 een asielaanvraag heeft gedaan in Nederland
en de ander vlak na die datum. Uw voorganger heeft ze beiden een VVTV gegeven.
Achteraf zegt de Rechtseenheidskamer dat de persoon die net voor november
1995 een aanvraag heeft ingediend, een A-status moet krijgen en dat de aanvraag
van na november 1995 in stand kan blijven. Nu zegt u tegen laatstgenoemde
dat deze terug kan omdat het land voor hem veilig genoeg is, terwijl u ten
aanzien van de eerstgenoemde zegt dat het land voor hem nog niet veilig genoeg
is. Nu kunt u wel terugvallen op de UNHCR, maar inhoudelijk kunt u niet duidelijk
maken wat het verschil in veiligheid tussen beide personen is.Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Ik heb zojuist de redenering van de UNHCR weergegeven. Ik
wilde daarmee duidelijk maken dat er verschil is tussen het begrip 'veiligheid'
als er gesproken wordt over een VVTV en het begrip 'veiligheid' in het kader
van de A-status. In ongeveer 3825 gevallen is de A-status niet uitsluitend
toegekend vanwege humanitaire overwegingen, maar ook als gevolg van de uitspraak
van de Rechtseenheidskamer van 7 november 1996. Het betreft derhalve een groot
aantal gevallen. De Kamer heeft in mijn brief kunnen lezen dat ik ook ten
opzichte van deze 3825 gevallen een andere redenering naar voren heb gebracht
dan ten aanzien van de 175 die in de periode daarna de A-status hebben gekregen.
Die 3825 personen waren voor november 1995 in het bezit van een VVTV. Dat
is langer dan drie jaar geleden. Als gevolg van de uitspraak van de Rechtseenheidskamer
hebben zij nu een A-status toegekend gekregen. Was deze uitspraak er niet
geweest, dan zouden zij na drie jaar een VVTV zonder beperkingen hebben ontvangen,
dus gewoon overeenkomstig het beleid zoals wij dat nu in Nederland kennen.
De redenering van de heer Dittrich – hij geeft aan dat je bij het procederen
risico's loopt – gaat naar mijn oordeel wat ver. Dat is het eerste onderdeel
van mijn argument. Op gronden die indertijd niet in overweging genomen konden
worden, kom je namelijk in een slechtere situatie terecht dan wanneer niet
was geprocedeerd. Ik voeg daar nog aan toe dat deze 3825 personen inmiddels
wel de beschikking hebben over een A-status. Natuurlijk kunnen wij hier achteraf
wel zeggen dat dit al of niet terecht is geweest, maar zij hebben die wel.De heer Kamp (VVD):Mensen die een VVTV hebben, kunnen na drie jaar een vergunning tot verblijf
krijgen en na vijf jaar komen ze in aanmerking voor een vestigingsvergunning.
Sommige mensen wilden dit niet, maar wilden wel de A-status hebben. Zij hebben
dit voor elkaar gekregen via die uitspraak van de Rechtseenheidskamer. Op
grond daarvan hebben zij die A-status. Dan is het vervolgens toch logisch
dat je de consequenties die daaraan zijn verbonden, accepteert? Pas na vijf
jaar is er meer duidelijkheid en kom je in aanmerking voor die vestigingsvergunning.
Binnen die vijf jaar kan die A-status worden heroverwogen. Je kunt niet iedere
keer slechts het meest gunstige eruit pikken, in de zin van
'als zij dit nu hadden gedaan dan hadden wij dit voordeel gehad, maar als
zij dat hadden gedaan dan hadden wij dat voordeel gehad'. Dat is niet redelijk,
want de consequentie daarvan is dat uiteindelijk bijna iedereen in Nederland
kan blijven. Dat maakt dat het Nederlandse beleid zo verschilt van dat in
andere landen in Europa.Staatssecretaris Cohen:Ik ben het met u eens dat wij vooral die kant niet op moeten, maar het
is wel van tweeën één. Wij kunnen aan de ene kant stellen
dat het niet uitmaakt hoe men de A-status heeft verkregen, maar dan geldt
de redenering zoals de regering heeft overgenomen van de UNHCR. Aan de andere
kant kunnen wij stellen dat het criterium is dat de A-status voor november
1995 verleend moet zijn en dat men op grond daarvan in aanmerking komt voor
een VTV. Hoe je het ook bekijkt, ten aanzien van die 3825 Bosnische asielzoekers
zijn er sterke argumenten om de genomen besluiten niet in heroverweging te
nemen.De heer Dittrich (D66):Ik heb nog een opmerking over de verschillende opvattingen over het begrip
veiligheid. De regering stelt voor om een groep Bosniërs – misschien
meer dan 1000 – met een voorwaardelijke vergunning tot verblijf terug
te sturen als zij veilig in de meerderheidsgebieden kunnen leven. Dan maakt
het toch voor de persoon in kwestie niet uit welk type vergunning hij in Nederland
gekregen heeft? Het gaat er toch om dat hij zekerheid heeft over de vraag
of hij veilig in Bosnië kan verblijven? Het maakt voor de persoon in
kwestie toch niet uit of hij op basis van een uitspraak van de UNHCR over
de veiligheid in Bosnië of op basis van een papiertje dat hij in Nederland
min of meer toevallig heeft gekregen als gevolg van een uitspraak van de Rechtseenheidskamer
weer terugkeert naar Bosnië.Staatssecretaris Cohen:Ik heb het volgende duidelijk willen maken en dat vind ik eerlijk gezegd
een heel logische redenering. Wij maken niet voor niets een onderscheid tussen
de A-status en de VVTV-status. Bij de VVTV-status gaat het om personen die
volgens het Verdrag van Genève niet zelf in het land van herkomst vervolgd
zijn, maar om personen die hun land ontvlucht zijn vanwege bijvoorbeeld oorlogsgeweld.
Als er nu geen sprake meer is van oorlogsgeweld in het land van herkomst en
het is er volgens de UNHCR veilig, dan is daarmee dus ook de basis ontvallen
aan de VVTV. Maar bij de A-status speelt de vraag of het herstel van het land
stabiel en duurzaam is. Wij kunnen het er betrekkelijk snel over eens zijn
dat dat niet aan de orde is en dat is de redenering die je moet toepassen
bij een A-status.De heer Verhagen (CDA):Is de staatssecretaris van mening dat er voor de groep van 3825 Bosniërs
individuele gronden waren voor het verlenen van een A-status of is hij van
mening dat deze groep indertijd terecht gevlucht is voor het oorlogsgeweld?Staatssecretaris Cohen:Ik kan dat niet helemaal beoordelen. Deze groep beschikte voor november
1995 al over een status. Men heeft toen doorgeprocedeerd en op grond van de
uitspraak van de Rechtseenheidskamer heeft men een A-status gekregen. Ik sluit
niet uit dat dat vervolgens op categoriale gronden is gebeurd. Dan vind ik
het nogal wat als achteraf beweerd wordt dat de rechter op verkeerde gronden
de A-status heeft verleend en dat wij daarom maar net moeten doen alsof deze
mensen geen A-status hebben.De heer Verhagen (CDA):Los van de vraag of hiertoe op verkeerde gronden besloten is, kunt u toch
niet ontkennen dat de groep categoriaal een A-status heeft verkregen terwijl
de verlening van de A-status individueel behoort te worden getoetst.Staatssecretaris Cohen:Ik ontken het niet, maar ik heb gezegd dat ik niet zeker weet of dat het
geval is. Ik constateer dat de uitspraak van de Rechtseenheidskamer daar ook
een rol bij heeft gespeeld. Wellicht heeft u gelijk, maar ik weet dat niet
zeker.Voorzitter! Er bestaat dus een verschil tussen de ene veilige situatie
en de andere. Dat verschil speelt een grote rol bij de toekenning van een
VVTV of een A-status. Dat ligt ook ten grondslag aan de redenering die de
regering heeft toegepast om het VVTV-beleid ten aanzien van meerderheidsgebieden
in te trekken en dat niet te doen ten aanzien van de houders van een A-status.In het verlengde hiervan zal ik ingaan op de opmerking van de heer Verhagen
over de 'open cities'. Zijn redenering is dat het mogelijk zou moeten zijn
om mensen naar de open cities terug te sturen. Het beleid van de regering
was daar ook op gericht, maar op grond van een nieuw ambtsbericht –
ook op basis van feiten die door de UNHCR zijn aangedragen, waaruit bleek
dat de situatie daar niet veilig is – is besloten om mensen voorlopig
niet terug te sturen naar die open cities. Om die reden zou ik aanneming van
de motie van de heer Verhagen willen ontraden.De heer Verhagen (CDA):Voorzitter! Is de staatssecretaris bereid stappen te zetten die het mogelijk
maken? Ik heb het dan over het predikaat 'open city', namelijk dat een minderheid
daar veilig kan samenleven ondanks het feit dat het een minderheid is. Als
je de hulp concentreert op een wederopbouw in die open cities, moet je dan
niet juist door middel van je wederopbouwbeleid de voorwaarden creëren
waaronder wel overgegaan kan worden tot terugkeer? De staatssecretaris zegt
nu categorisch dat de UNHCR het zegt en dat hij daartoe niet kan overgaan.
Zou hij geen inspanning moeten leveren om op zijn minst de Nederlandse ondersteuning
die zich richt op deze steden, zo vorm te geven dat het wel mogelijk wordt
dat men terugkeert naar deze steden?Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Hoe eerder het mogelijk is om juist in open cities de toestand
zodanig te verbeteren dat het mogelijk is het beleid ten aanzien hiervan te
veranderen, hoe liever het mij is. Als wij daar in die zin een bijdrage aan
kunnen leveren, is het antwoord daarop bevestigend.Voorzitter! Ik keer terug naar de opmerkingen van de heer Dittrich. Hij
heeft in zijn overweging gezegd dat hij het aantal van 4000 A-statushouders
om wie het gaat, zo hoog vindt dat dit voor de IND een probleem kan zijn.
Zijn vraag was of de IND dat aankan. Mijn antwoord daarop is: ja, dat zal
kunnen, maar dat gaat ten koste van iets anders. In die zin zou het wat mij
betreft absoluut geen prioriteit hebben. Maar het kan. Ik vind echter op grond
van de overwegingen die ik eerder heb genoemd, dat je dat niet
zou moeten doen.Ik kom dan bij de motie van de heer Dittrich. Hij stelt daarin voor om
opnieuw te kijken naar de A-status. Ik heb tijdens het algemeen overleg al
gezegd dat ik er geen bezwaar tegen heb om een notitie aan die A-statussen
te wijden. Ik ben het met het dictum eens tot het moment dat er staat 'op
korte termijn een notitie te sturen, waarin aangegeven wordt in welke situatie
tot het intrekken van A-statussen kan worden overgegaan, daarover een beleidsvoorstel
te doen...'. De heer Middel sprak daar ook al over. De heer Dittrich heeft
al gezegd dat daar niet de suggestie van uit kan gaan dat dat zou moeten leiden
tot ander beleid. Het kan ook zijn dat je op grond van het daar nog eens goed
naar kijken en de argumenten nog eens op een rij zetten, tot de conclusie
komt dat je door zou moeten gaan op de manier waarop je dat nu doet. Als je
tot de conclusie komt dat je met het huidige beleid doorgaat, hoef je dus
ook niet aan te geven met ingang van wanneer je dat zou doen. Ik kom dan tot
de conclusie dat ik daar aan de ene kant geen bezwaar tegen heb. Aan de andere
kant heb ik het gevoel dat dit enigszins overbodig is, omdat ik dat in het
algemeen overleg al heb toegezegd.De heer Dittrich (D66):Er staat dat de staatssecretaris met een beleidsvoorstel moet komen. Dat
is gewoon de hoofdregel: de regering regeert. U als regering moet met een
beleidsvoorstel komen. Ik laat het aan u over of u in de interne afweging
en in de ministerraad met een voorstel komt dat het bestendige beleid dat
er nu is, verlengd wordt of met andere voorstellen. Dat is aan u. De bedoeling
van de notitie is om daar ten principale hier in de Kamer over te spreken.Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Ik heb in het algemeen overleg al toegezegd dat ik met zo'n
notitie wil komen. Ik wil daar hier best aan toevoegen dat een week of acht
een termijn is waarbinnen ik dat wil doen. Nogmaals, ik heb er geen bezwaar
tegen, maar ik vind het een zekere overbodigheid hebben, gezien de toezegging
die ik in het algemeen overleg al heb gedaan.De heer Dittrich (D66):Hoe beoordeelt u dan de opmerking van de fractie van de Partij van de
Arbeid dat zij tegen deze motie gaat stemmen, als deze in stemming wordt gebracht,
omdat zij deze niet ziet zitten, terwijl u zegt dat deze motie voor een deel
overbodig is en u er voor een deel mee kunt leven?.Staatssecretaris Cohen:Dat heb ik niet gezegd. Ik heb gezegd dat ik ermee kan leven, maar dat
ik de motie een zekere overbodigheid vind hebben. Ik heb niet gezegd: of het
een of het ander, of een beetje dit en een beetje dat.De heer Dittrich (D66):Hoe beoordeelt u dan dat een woordvoerder van de PvdA-fractie zegt: dat
zien we niet?Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Ik constateer dat de woordvoerder van de fractie van de Partij
van de Arbeid de nadruk heeft gelegd op de overbodigheid ervan en daar consequenties
uit trekt. Ik vind dat verder aan de fractie van de Partij van de Arbeid.De heer Verhagen (CDA):Begrijp ik de staatssecretaris goed? Vindt hij de motie overbodig omdat
hij de bereidheid heeft om met een notitie te komen, maar voegt hij daar tegelijkertijd
aan toe dat die notitie slechts één uitkomst kan hebben, namelijk
bestendiging van het beleid?Staatssecretaris Cohen:Dat heeft de heer Verhagen mij niet horen zeggen. Ik heb alleen gezegd
dat de motie van de heer Dittrich, gegeven de woorden 'daarover een beleidsvoorstel
te doen', zou kunnen worden uitgelegd als een verzoek om nieuw beleid. Daarvan
heb ik gezegd: dat wil ik op dit ogenblik helemaal niet toezeggen.De heer Verhagen (CDA):De staatssecretaris sluit het niet bij voorbaat uit?Staatssecretaris Cohen:Als ik dat van tevoren zou uitsluiten, heeft het ook geen enkele zin om
een notitie te schrijven.De heer Verhagen (CDA):Precies, daarom wilde ik dat even vastgesteld hebben.Staatssecretaris Cohen:Dat lijkt mij van een grote logica.De heer Rouvoet (RPF):Voorzitter! Het is voor mij nog niet helemaal helder. De heer Dittrich
dient een motie in waarin hij vraagt om een beleidsvoorstel. Dat kun je natuurlijk
lezen zoals je dat wilt. Hij vraagt vervolgens in de motie om 'aan te geven
met ingang van wanneer een dergelijk beleid in de praktijk kan worden gebracht'.
Dan heb je het dus niet over het bestaande beleid. Dat wordt immers al in
praktijk gebracht. De staatssecretaris heeft de motie vakkundig, bouwsteentje
voor bouwsteentje, gedemonteerd. Hij zegt: als ik het zo versta, als ik er
nog eens omheen loop en het zo bekijk en als ik dat iets anders lees, dan
kan ik er wellicht mee leven en is het niet zo erg. Vervolgens komt de heer
Dittrich naar voren en zegt dat hij het graag aan de regering overlaat. Ik
proef echter uit zijn woorden dat de bedoeling van de D66-fractie wel degelijk
gaat in de richting van een verzoek om aan te geven wanneer nieuw beleid in
gang kan worden gezet. Proeft de staatssecretaris dat ook uit de bijdrage
van de heer Dittrich?Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Ik denk dat de heer Rouvoet die vraag aan de heer Dittrich
moet stellen. Ik heb de heer Dittrich in eerste termijn horen zeggen dat hij
er niet van uitgaat dat 'een beleidsvoorstel doen' betekent dat er nieuw beleid
in gang moet worden gezet. Hij heeft gezegd dat hij het graag aan de staatssecretaris
overlaat. En dat is iets waar ik mee kan leven. En dus voeg ik hieraan toe:
als dat zo is, dan kun je dus ook niet nu al zeggen met ingang van wanneer
dergelijk beleid in praktijk zal moeten worden gebracht.De heer Rouvoet (RPF):Het is voor mij niet helemaal duidelijk wat de heer Dittrich met zijn
motie wil. Alleen, als de staatssecretaris tot drie keer toe van een formulering
moet zeggen 'als ik het zo mag verstaan dat...', dan is mijn vraag aan de
staatssecretaris: denkt hij dat hij het zo mag verstaan?Staatssecretaris Cohen:Dat denk ik wel, al was het maar omdat de heer Dittrich in eerste termijn
heeft gezegd dat ik het zo kan verstaan. Ik vind het op zichzelf niet onbelangrijk om dat punt hier nog even te noteren. Wij kunnen de motie dus op
die manier verstaan.Voorzitter! Er is in ieder geval nog een belangrijk punt dat ik in het
algemeen ten aanzien van het beleid over Bosnië zou willen aansnijden.
Dat betreft het afwijkende beleid van Duitsland waar verschillende afgevaardigden
over hebben gesproken. De redenering daarbij is geweest: natuurlijk is het
zo dat Duitsland een belangrijk land is, zeker ook als het gaat over Bosnië.
Wat Duitsland heeft gedaan voor Bosnië, is buitengewoon belangrijk geweest.
De hitte van de dag is ook in hoge mate door Duitsland gedragen. Vanuit dat
soort overwegingen en gegeven de wijze waarop Duitsland dat heeft gedaan door
alleen maar 'Duldungen' te geven en niet iets wat op A-statussen lijkt, vind
ik het op zichzelf vanuit het Duitse perspectief niet onbegrijpelijk dat het
gegaan is zoals het gegaan is.Daar staat wel tegenover dat de UNHCR opnieuw heeft gezegd dat dit beleid
slecht is voor de wederopbouw van Bosnië. Er staat ook tegenover dat
Duitsland het enige land is dat aldus heeft gehandeld. Nogmaals, ik ben het
ermee eens dat Duitsland ook voor ons een belangrijk land is en dat je het
dus heel goed moet weten als je een beleid voert dat afwijkt van het beleid
dat Duitsland voert. Maar hier vindt de regering dat de overwegingen die daarbij
een rol spelen, namelijk het belang van de wederopbouw van Bosnië, in
het verlengde daarvan de manier waarop het in de nadere toekomst zal gaan
en het feit dat wij nu juist de UNHCR zo'n belangrijke taak hebben gegeven
in Bosnië, doorslaggevend zijn. Op grond van dat soort overwegingen hebben
wij gezegd: nee, wij volgen op dit punt het beleid van Duitsland niet. Ik
heb dat in de brief niet nog een keer neergelegd, omdat dat punt vorige week
in het algemeen overleg uitvoerig aan de orde is geweest.De heer Verhagen heeft tijdens het betoog van de heer Dittrich per interruptie
gevraagd of er op dit ogenblik ten onrechte A-statussen worden toegekend.
Mijn antwoord daarop luidt categorisch 'nee'. Mogelijkerwijs is er enige verwarring
ontstaan doordat er vorige maand bij de introductie van de wachtlijsten is
gezegd dat de IND de functie van de aanmeldcentra niet meer volledig kan vervullen.
De positie dat je voldoende ruimte hebt om te kijken of het mogelijk is om
een kennelijk ongegrond of een kennelijk niet-ontvankelijkverklaring te geven,
werd uitgehold. Dat is de reden geweest om wachtlijsten in te stellen. Op
het ogenblik worden uitsluitend A-statussen gegeven als zij in overeenstemming
zijn met hetgeen de wet voorschrijft.De heer Kamp (VVD):Hoor ik het nu goed dat de staatssecretaris zegt dat het niet voorkomt
dat ten onrechte A-statussen worden verleend?Staatssecretaris Cohen:Op dit moment verleent de IND niet ten onrechte A-statussen om er maar
voor te zorgen dat de zaak doorloopt. Mijn antwoord daarop is: nee, dat gebeurt
niet.De heer Kamp (VVD):Nu beschikt de minister sinds kort over een landendesk voor Irak. Tot
het moment dat de minister die landendesk had, gaf hij één op
de drie mensen uit Irak een A-status. Vanaf dat moment gaf hij één
op de twintig mensen een A-status. Dan zou je toch moeten constateren dat
een belangrijk deel van die mensen in het verleden ten onrechte een A-status
heeft gekregen. En de minister heeft alleen nog maar een landendesk voor Irak.
Voor al die tientallen andere landen heeft hij geen landendesk.Staatssecretaris Cohen:Dan zal ik mijn antwoord in die zin nuanceren. De vraag van de heer Verhagen
was of de IND ten onrechte A-statussen verleent, omdat er geen tijd is om
de zaak goed te bekijken. Daarop is mijn antwoord: nee, dat gebeurt niet.
De heer Kamp zegt nu dat de IND beter geëquipeerd is om de zaak te beoordelen.
Er is inderdaad sprake van een kwaliteitsverbetering, maar dat is een andere
situatie. Ik ben blij dat het gebeurt, want het betekent dat wij meer gegevens
hebben om dat op een goede manier te kunnen beoordelen. Dat is iets anders
dan de vraag van de heer Verhagen.De laatste opmerking van de heer Verhagen had betrekking op Bosniërs
die graag betrokken willen worden bij het terugkeerbeleid. Ik zeg dat toe.
Het lijkt mij zeer verstandig om dat te doen.Ik kom dan terecht bij een opmerking van mevrouw Halsema. Zij vroeg zich
af of het intrekken van de VVTV voor degenen die alleen maar tijdelijk in
meerderheidsgebieden hebben gewoond, in overeenstemming is met het beleid
van de UNHCR. Naar mijn mening is dat zo. De UNHCR gaat uit van 'persons originating
from'. Ik vind dat je daar ook heel goed personen onder kunt verstaan die
tijdelijk, langer dan zes maanden, in die meerderheidsgebieden hebben gewoond.
Dat is de redenering die daaraan ten grondslag ligt.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter! 'Originating from' is toch afkomstig uit.Staatssecretaris Cohen:Zeker.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dat is toch iets anders dan tijdelijk verbleven hebben in.Staatssecretaris Cohen:Ik vind dat je 'originating from' ook heel goed kunt zeggen van mensen
die daar langer dan zes maanden gewoond hebben.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dat lijkt mij een zeer ruimhartige interpretatie van de definitie van
de UNHCR. Het argument van de UNHCR was dat mensen wel degelijk afkomstig
moeten zijn uit meerderheidsgebieden. Als zij daar tijdelijk verbleven –
of het nu zes maanden was of langer – was dat vaak al op de vlucht.
Voordat je het weet, wordt het toch een instrument van Servische politiek.Staatssecretaris Cohen:Ik heb tijdens het algemeen overleg al uitgelegd wat ik versta onder zes
maanden daar gewoond hebben. Dat is niet op de vlucht en dat is niet in kampen.De heer Rouvoet vroeg mij of de minister-president nu boos was over het
lekken of over het jokken. Ik denk dat hij dat aan de minister-president moet
vragen. Ik weet dat niet.Ik heb een aantal vragen en opmerkingen van de heer Van der Staaij impliciet
al besproken. Hij zei dat hij de redeneringen in de brief ten aanzien van
die 3825 en 175 niet bevredigend, dan wel mager vond. Ik ben daar opnieuw
op ingegaan. Ik hoop dat ik hem daarmee goed bediend heb, in die zin dat hij
nu beter ziet hoe het in elkaar zit. Hij vroeg voorts of er sprake is van bestendig beleid. Ik heb nog een keer uitgelegd hoe de A-status
volgens de regering in elkaar zit. Ik voeg er nog aan toe dat intrekking geen
dode letter is. De eisen die je daaraan stelt zijn zwaar. De cessation clauses
worden niet zomaar toegepast. Als ze er zijn, dan is op dat punt beleid te
voeren.De heer Van der Staaij (SGP):Volgt de staatssecretaris een ander spoor dan het spoor dat door diverse
fracties naar voren is gebracht, waarbij wordt gezegd dat het rechtszekerheidsbeginsel
zich tegen elke intrekking verzet? De situatie zou zodanig kunnen verbeteren
dat ook A-statussen zouden kunnen worden ingetrokken.Staatssecretaris Cohen:Dat klopt. Het staat ook in de wet.De heer Van der Staaij (SGP):Kennelijk is dat artikel geen dode letter, maar kan het nog geactiveerd
worden zonder dat hiervoor een ingrijpende beleidswijziging nodig is. Ik begrijp
de staatssecretaris zo dat het artikel geen dode letter is. Het heeft een
sluimerend bestaan geleid omdat zich een dergelijke situatie nooit heeft voorgedaan.Staatssecretaris Cohen:Ja, dat kun je zo zeggen. Ik ga dan voorbij aan de bijzonderheden. Ik
denk aan degenen die met vakantie zijn gegaan: de Koerden. Uit die vakantie
kan men afleiden dat die A-status ten onrechte is toegekend. Dat is een ander
soort intrekking dan de intrekking waarover wij thans spreken.Voorzitter! Ik kom te spreken over een aantal opmerkingen van de heer
Kamp. Hij vroeg of alle 17.000 Bosniërs ook in Nederland blijven. Ik
kan daarop thans geen antwoord geven. Ik vraag mij dat wel af. Ik weet zeker
dat een aantal Bosniërs is teruggekeerd. Wanneer de situatie in Bosnië
beter wordt, dan twijfel ik er niet aan dat een aantal Bosniërs teruggaat.
Ik geloof niet dat alle 17.000 Bosniërs hier zullen blijven.De heer Middel (PvdA):De staatssecretaris heeft het nu over vrijwillige terugkeer en het via
regeringsbeleid motiveren van de mensen om vrijwillig terug te keren. De heer
Kamp doelt op een min of meer gedwongen terugkeer. Ik ben ingegaan op iets
wat in de brief niet wordt genoemd, namelijk de materiële rechtszekerheid
die gekoppeld is aan de beleving van de A-status. De PvdA wil graag dat de
staatssecretaris dat meeneemt in de afweging. Daarover heb ik hem nog niet
gehoord.Staatssecretaris Cohen:Daarin hebt u gelijk. In antwoord aan de heer Van der Staaij heb ik gezegd
dat het op grond van het beleid dat de regering voert ten aanzien van de A-status,
mogelijk is – wanneer aan de bepalingen van de cessation clauses is
voldaan – iemand terug te sturen. De duur van verblijf in Nederland
moet natuurlijk in acht worden genomen.De heer Middel (PvdA):Ik wil voorkomen – het is ook niet de bedoeling van de staatssecretaris
om die kant op te gaan, maar wij moeten elke schijn vermijden – dat
er al te zeer onzekerheid over de toekomst blijft bestaan door wat in de afgelopen
dagen door de politiek naar voren is gebracht voor de A-statushouders, niet
alleen Bosniërs, maar ook velen afkomstig uit andere gebieden. Die mensen
zijn ervan uitgegaan – de PvdA en het kabinet hebben dat bevestigd –
dat als er geen rare dingen gebeuren, hun toekomst in Nederland ligt. Ik zou
het betreuren als een waas van onzekerheid blijft hangen bij die mensen. Het
betekent een aantasting van de materiële rechtszekerheid.Staatssecretaris Cohen:Bij de cessation clauses moet het gaan om het fundamentele, duurzame en
stabiele karakter van de veranderingen. Als ik dit toepas in de situatie in
Bosnië, zie ik niet dat in korte tijd de situatie in Bosnië verandert.
De materiële positie van Bosniërs met een A-status blijft zoals
die nu is.De heer Kamp heeft vervolgens een aantal conclusies getrokken. Hij heeft
gezegd dat de A-status niet collectief moet werken. Ik ben dat met hem eens.Verder heeft hij gezegd dat Nederland zou moeten terugsturen naar het
land Bosnië. Ik ben daarop zij het impliciet ingegaan. Ik heb uiteengezet
waarom de regering het standpunt van de UNHCR volgt.Hij heeft het ook gehad over het overwegen van een A-status en gezegd
dat de hoofdlijn zou moeten zijn dat je tegen Bosniërs die zich nu aanmelden,
zegt: voor u is hier in de gegeven omstandigheden in beginsel geen plaats.
Ik zal op dat punt nog eens goed kijken naar de vraag hoe het beleid in elkaar
zit en daar mogelijk nog een keer op terugkomen.Voorzitter! Ik geloof dat ik daarmee de belangrijkste punten ten aanzien
van Bosnië heb besproken.De heer Kamp (VVD):Ik heb nooit aanleiding te twijfelen aan de oprechtheid van de bedoelingen
van de staatssecretaris, maar ik wil hem wel wijzen op een inconsistentie
in zijn beleid. Hij leunt zwaar op het oordeel van de UNHCR. Deze organisatie
heeft vluchtelingenkampen rond Somalië en Ethiopië en is allang
bezig de vluchtelingen uit die landen te laten repatriëren. De staatssecretaris
doet dit niet. Hij laat de vluchtelingen uit Somalië en Ethiopië
die uitgeprocedeerd zijn nog steeds in Nederland. Als hij zwaar leunt op de
UNHCR inzake Bosnië, zou ik zeggen: doe dat ook inzake Ethiopië
en Somalië.Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! De UNHCR neemt in Bosnië een bijzondere positie in. Die
is verkregen als gevolg van de omstandigheden en het ingrijpen van de internationale
gemeenschap aldaar. Dat maakt het des te relevanter in het geval van Bosnië
na te gaan wat de UNHCR doet.In Ethiopië en Somalië speelt de UNHCR ook een rol. Bekend is
dat op dit punt opnieuw landenberichten zullen verschijnen. Daarin zullen
zeker het oordeel en de werkwijze van de UNHCR een belangrijke rol spelen,
zeg ik toe. Desondanks is de positie van de UNHCR een iets andere in deze
landen dan in Bosnië. Dit maakt echter hetgeen de UNHCR op het gebied
van vluchtelingen doet niet minder.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Er blijft bij mijn fractie nog enige onduidelijkheid bestaan. Gaat het
op grote schaal intrekken van VVTV-statussen wel zo zorgvuldig dat de risicogroepen
daarbuiten vallen?Staatssecretaris Cohen:Het beleid is erop gericht om de VVTV van degenen die kunnen terugkeren
op grond van de criteria, aangegeven in de brief van 9 oktober jl., in te
trekken.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dan gaat het dus elke keer om een individuele check. Het
betekent dat de risicogroepen die zijn gedefinieerd door de UNHCR daarbuiten
vallen.Staatssecretaris Cohen:Het gaat in die zin om een individuele check, dat gecheckt wordt of zij
uit die gebieden komen op grond van de criteria die genoemd zijn. Er wordt
niet nog eens naar vluchtmotief of wat dan ook gekeken.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dat is dan toch iets anders. De UNHCR heeft er heel duidelijk melding
van gemaakt dat de VVTV van risicogroepen – gemengde huwelijken, ex-strijders
van een andere groep, potentiële staatlozen, getuigen voor het Joegoslaviëtribunaal
en dergelijke – niet zomaar ingetrokken mag worden.Staatssecretaris Cohen:De VVTV is gegeven op grond van het oorlogsgeweld daar, zal ik maar zeggen.
Die voorwaarde is vervallen en dus kan de VVTV van die mensen worden ingetrokken.Voorzitter! Ik kom tot Kosovo. Mevrouw Halsema en de heer De Wit hebben
gevraagd waarom de inmenging aldaar van internationale organisaties een argument
is. De inmenging van internationale organisaties is er juist op gericht tot
een verbetering in die landen te komen. Ik heb al in een AO gezegd dat wanneer
wij nu overgaan tot een VVTV-beleid, dit kan worden opgevat als strijdig met
het feit dat de internationale organisaties hun best doen om de zaken daar
te verbeteren. Ik vind het dus zeer voor de hand liggend op die manier te
redeneren.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Naar mijn idee is het mogelijk ingrijpen van de internationale gemeenschap
gericht op voorkoming van verdere verslechtering. De winter komt eraan en
veel mensen zijn gedwongen hun huis te verlaten en de bergen in te trekken.
Ik kan mij niet voorstellen dat wij, terwijl de situatie zo verslechterd is
en voor zoveel mensen de situatie dreigend is, overwegen geen VVTV te verstrekken.Staatssecretaris Cohen:Sinds het debat dat wij vorige week hebben gehad, is de terugkeer van
ontheemden naar hun woningen op gang gekomen. Ik moet erbij zeggen dat ik
dit in de krant gelezen heb. Ik wil niet zeggen dat dit leidt tot een fantastische
verbetering, maar de situatie is wel beter dan zij was. Het ook door Nederland
gesteunde internationale beleid leidt ertoe dat wat beoogd is, enigszins op
gang komt.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Maar zelfs dan is er niet op korte termijn zicht op terugkeer. Dat zult
u in ieder geval met mij eens zijn.Staatssecretaris Cohen:Ik heb een week geleden gezegd dat wij dat moeten afwachten. Als wij nu
zeggen dat wij overgaan tot een VVTV-beleid, dan geven wij een signaal dat
strijdig is met hetgeen de internationale gemeenschap in Kosovo probeert te
bereiken. Dit betekent dat ik de Kamer het aannemen van de motie die mevrouw
Halsema heeft ingediend, ontraad.Voorzitter! Mevrouw Halsema meent dat in het ambtsbericht sprake was van
een optimistische toon ten aanzien van Algerije. Laat ik nog eens zeggen wat
erin staat. Gesteld wordt dat de minister van Buitenlandse Zaken de situatie
zorgelijk acht – ik vind dat niet erg optimistisch – maar niet
zodanig dat van geen enkele Algerijn ongeacht zijn achtergrond of verblijfplaats
kan worden verlangd dat hij terugkeert naar zijn land van herkomst. Die conclusie
kan ertoe leiden om geen VVTV-beleid te voeren. Dat is dus geen optimistische
toon, er spreekt enige zorg uit, maar je kunt er niet uit destilleren dat
het noodzakelijk zou zijn om een VVTV-beleid te voeren.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik vond 'zorgelijk' optimistisch gerelateerd aan het bericht van het VN-mensenrechtencomité,
waarin sprake is van een wijdverspreide mensenrechtencrisis. Dat lijkt mij
toch een andere toon.Staatssecretaris Cohen:Wat mij betreft is de redenering in het ambtsbericht ook een kwestie van
appreciatie. De zin die ik voorlas, is de kern van de redenen waarom de regering
heeft gekozen voor het beleid dat ik uiteen heb gezet.Voorzitter! Mevrouw Halsema heeft vervolgens gevraagd om de toezegging
dat ik niet tot uitzetting zal overgaan tot na de uitspraak van de Rechtseenheidskamer.
Daar zie ik echter geen reden toe; het is het beleid van de regering om het
op deze manier te doen en het spoort met het standpunt van de UNHCR.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Maar het gaat om een toezegging die al door de vorige staatssecretaris
is gedaan. En mijn enige verzoek aan u was om die toezegging gestand te blijven
doen.Staatssecretaris Cohen:Mijn antwoord is wat ik zojuist zei. De regering heeft op grond van de
overwegingen die ik gegeven heb, gezegd dat het mogelijk is om over te gaan
tot uitzetting naar Algerije. Ik zie geen reden om te wachten tot er een uitspraak
van de Rechtseenheidskamer is.Voorzitter! Dan nog een reactie op een opmerking van de heer Kamp over
de dagstructurering en over de wekelijkse lessen Nederlands. Ik ben mij er
niet van bewust dat degenen die uitgeprocedeerd zijn, ook werkelijk veel gebruik
zouden maken van die wekelijkse lessen. Dat het programma voor de dagstructurering
ook elementen moet bevatten die met de terugkeer te maken hebben, ben ik zeer
met hem eens.Ten slotte de motie van de heer Verhagen over MVV. Ik zou de Kamer aanvaarding
van deze motie willen ontraden. De overwegingen die hierbij gelden, hebben
wij verleden week al besproken. Ik geloof dat de vrijstelling niet onredelijk
is en ik denk dat het argument van de heer Verhagen over de procedures ook
precies kan worden omgekeerd. Ik verwacht ook dat rechters conform het geldende
bestuursrecht die vrijstelling beperkt zullen toepassen. Ik zou er nog een
overweging aan willen toevoegen. Als deze motie aanvaard werd, zou dat met
zich meebrengen dat de MVV-wet niet onmiddellijk in werking kan treden. Het
zou namelijk betekenen dat de algemene maatregel van bestuur waartegen de
motie gericht is, opnieuw moet worden bekeken. Daarmee zou de zaak zeker een
halfjaar worden uitgesteld.De heer Verhagen (CDA):Voorzitter! Dat is het laatste wat ik zou willen, want ik heb zelf het
initiatief tot deze wet genomen.Ik zou een voorstel willen doen. De staatssecretaris bereidt een algemene
maatregel van bestuur voor om er, gelet op de discussie van
verleden week, nog een aantal categorieën aan toe te voegen. Dat zal
enige maanden in beslag nemen. Ik zou de motie dan ook willen aanhouden tot
die nieuwe algemene maatregel van bestuur besproken kan worden, waarbij dan
meteen uit de ervaring van zes maanden op basis van de huidige algemene maatregel
van bestuur zal blijken wie er gelijk heeft als het om het aantal juridische
procedures gaat, de staatssecretaris of ik. Als de praktijk uitwijst dat de
staatssecretaris gelijk heeft, zal ik er uiteraard op dat moment consequenties
aan verbinden.Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Ik begrijp nu dat de heer Verhagen zijn motie aanhoudt. Dat
betekent dat de wet spoedig in werking kan treden. De rest van zijn redenering
begint op een weddenschap te lijken en dat hoort, volgens mij, niet echt hier
thuis. Maar op zichzelf wil ik die wel aangaan, want dan denk ik dat ik wel
weet wie er wint!Mevrouw Halsema (GroenLinks):U stelt het instellen van het VVTV-beleid voor Kosovo afhankelijk van
verbeteringen die zouden kunnen optreden in Kosovo en dat is weer afhankelijk
van het ingrijpen van de internationale gemeenschap. Stel dat bijvoorbeeld
in januari als er meer zicht is op de inspanningen die de internationale gemeenschap
zich getroost heeft, blijkt dat die inspanningen onvoldoende zijn geweest,
bent u dan alsnog bereid om een VVTV-beleid te overwegen?Staatssecretaris Cohen:Mevrouw de voorzitter! Ik denk dat je de situatie in Kosovo, maar niet
alleen daar, voortdurend in de gaten moet houden. Wij zullen dat zeker doen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Als u een datum zou kunnen noemen waarop u vindt dat die inspanningen
in ieder geval voldoende gevolg zouden moeten hebben, dan ben ik bereid om
mijn motie aan te houden.Staatssecretaris Cohen:Nee, ik ben niet bereid om daarvoor een datum te noemen. In het licht
van wat er allemaal kan gebeuren, heeft dat immers iets arbitrairs. Mij lijkt
dat weinig zinvol.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik vraag dat ook omdat de inspanningen van de internationale gemeenschap
erop gericht zijn om op een redelijke termijn effect te sorteren en dan mag
je toch ook verwachten dat dit consequenties heeft voor de Nederlandse houding
in het asielbeleid?Staatssecretaris Cohen:Dat speelt er natuurlijk een rol in. Wij zullen dat in de gaten houden
en mede op basis daarvan het beleid bepalen.De voorzitter:Op verzoek van de heer Verhagen stel ik voor, zijn motie (19637, nr. 388)
van de agenda af te voeren.Daartoe wordt besloten.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, op een nader te bepalen tijdstip over de moties te stemmen.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt van 18.10 uur tot 19.40 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19981999-1402-1426.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl