Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Mediawet in verband met de invoering van een vernieuwd concessiestelsel voor de landelijke publieke omroep (26660)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1999-2000, pag. 2955-2979

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

26-01-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

nr. 39, pagina 2955-2979

20-01-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26660Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Regeling van werkzaamheden (donderdag 20 januari 2000)Pagina 2979-2979
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Mediawet in verband met de invoering van een vernieuwd concessiestelsel voor de landelijke publieke omroep (26660)Pagina 2979-3015
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Mediawet in verband met de invoering van een vernieuwd concessiestelsel voor de landelijke publieke omroep (26660)Pagina 2955-2979
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 20 januari 2000)Pagina 3015-3015
Presentie en opening (donderdag 20 januari 2000)Pagina 2955-2955

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 149 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Mediawet in verband met de invoering van
een vernieuwd concessiestelsel voor de landelijke publieke omroep (26660).(Zie vergadering van 19 januari 2000.)De algemene beraadslaging wordt hervat.Staatssecretaris Van der Ploeg:Voorzitter! Er is bij de formulering van dit wetsvoorstel voortgebouwd
op een veranderingsproces dat door mijn voorgangers d'Ancona en Nuis in gang
was gezet. De Tweede Kamer zelf heeft er een belangrijke rol bij gespeeld,
dit veranderingsproces in wetgevende zin mogelijk te maken. Er is in de vorige
kabinetsperiode geconstateerd dat wijziging van taak en functie van de publieke
omroep in een sterk veranderend medialandschap noodzakelijk was. Er is toen
een wetgevingstraject mogelijk gemaakt, zowel voor de korte termijn als voor
de lange termijn, waarmee wij vandaag bezig zijn. De reorganisatie van de
publieke omroep is onder mijn voorganger in de vorige kabinetsperiode tot
stand gebracht. In deze kabinetsperiode is het mijn taak een wettelijke basis
te creëren voor concessieverlening en de paragraaf in het regeerakkoord
over de media uit te werken, met name op het punt van versterking van de positie
van de in 1997 geïntroduceerde raad van bestuur. Het regeerakkoord is
voor mij in zekere zin een arbeidscontract, dus uiteindelijk is het een soort
bottom-line. Eigenlijk wil ik hiermee zeggen dat het vandaag wat de puur wetgevingstechnische
aspecten betreft om een afronding van het proces van reorganisatie van de
publieke omroep gaat.Welnu, in het wetsvoorstel wordt geprobeerd het geheel van de drie publieke
netten sterker te maken met een sterkere gezamenlijke programmering, met kwaliteit
en onderscheid, om een vuist te kunnen maken tegen de commercie. Dit doet
de publieke omroep verdraaid goed, al zijn er recentelijk weer wat cijfers
boven water gekomen waaruit blijkt dat de commercie wat terrein wint. Zonder
te pleiten voor een soort kijkcijferterreur, wijs ik erop dat het voor een
breed maatschappelijk draagvlak voor de publieke omroep natuurlijk wel belangrijk
is de programma's van hoge kwaliteit die hij maakt, een zo breed mogelijk
bereik te geven. Daarom is het goed bij de programmering te letten op de drie
netten als geheel. In ieder geval wordt er in dit wetsvoorstel voor het geheel
een tienjarige periode vastgelegd en gelden de erkenningen
voor vijf jaar. Tegelijkertijd is er een wettelijke taakopdracht voor de publieke
omroep als geheel. Door voor langere tijd een duidelijk bestuurlijk en organisatorisch
kader vast te leggen wordt er zekerheid geboden. Tegelijkertijd worden mogelijkheden
geboden tot ontplooiing voor het geheel en voor afzonderlijke omroeporganisaties.Ook is aanpassing nodig aan andere omstandigheden, zoals nieuwe gegadigden
en snelle technologische ontwikkelingen. Een belangrijk uitgangspunt van de
regering is het handhaven van het huidige aantal van vijf radiozenders en
drie tv-zenders. Bij toenemend informatieaanbod moet de publieke omroep een
duidelijke rol krijgen in het geheel van informatievoorziening. Het is bij
een aanbod door tientallen kanalen belangrijk dat er een "eiland" bestaat
van kwaliteit met een onderscheidend karakter. In de Verenigde Staten valt
waar te nemen dat bij een overweldigend aanbod van mindere kwaliteit de kijker
helemaal afhaakt. Daarom is het belangrijk dat geïnvesteerd wordt in
een goede publieke omroep.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):De handhaving van het huidige aantal tv- en radiozenders staat in de wet,
maar ligt dit ook in de concessievoorwaarden voor tien jaar vast?Staatssecretaris Van der Ploeg:In de wetstekst is sprake van drie tv-netten en vijf radionetten. Als
een concessie voor tien jaar voor het geheel wordt gegeven, moet de publieke
omroep ervan uit kunnen gaan dat voor een periode van tien jaar kan worden
beschikt over op zijn minst drie tv-netten en vijf radionetten. Ik spreek
over "op zijn minst", omdat technologische ontwikkelingen een zesde radio-
en een vierde tv-net mogelijk maken.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Men kan hier redelijkerwijze van uitgaan. Indien er echter een meerderheid
ontstaat voor minder netten, is dat dan mogelijk binnen de concessievoorwaarden
als dit alleen in de wet staat? Moet er niet meer worden geregeld?Staatssecretaris Van der Ploeg:Ik begrijp uw zorg, maar wat mij betreft is er geen verandering van het
aantal netten aan de orde voor de eerstvolgende tien jaar als de concessie
gegeven wordt. Deze zekerheid dient dan ook in de concessie te worden vastgelegd.Er komen maatregelen om de programmatische herkenbaarheid van de netten
te versterken, de zogenoemde netprofilering, en om de kwaliteit en het onderscheiden
karakter van de programmering te verhogen. Dit laatste is nodig om de band
met het publiek te versterken. Het kabinet ziet de omroepverenigingen en -organisaties
als de dragers van het publieke omroepbestel in Nederland. De doelstellingen
van de verenigingen en de publieke omroep als geheel zijn niet tegengesteld.
Zij dienen parallel te lopen en elkaar te versterken. Daarom zijn de doelstellingen
van de verenigingen geplaatst binnen de taakopdracht van de gehele publieke
omroep en is er voldoende ruimte geschapen voor de onafhankelijke programmatische
positie van de verenigingen.Vele leden vroegen wat de raad van bestuur aan de ene kant en de verenigingen
aan de andere kant kunnen doen. Een goed taalgebruik is hierbij belangrijk.
De raad van bestuur en de netcoördinatoren gaan in hoofdzaak meer over
de zendtijdindeling. Het kan dan de bedoeling zijn dat er op net 2 tussen
acht en tien een slot is voor een bepaalde vereniging voor een breed toegankelijk
programma. Maar dan gaan de netcoördinatoren niet zeggen dat het programma
A, B of C moet zijn of dat die programma's op een bepaalde manier veranderd
moeten worden. Die programmatische invulling is immers de verantwoordelijkheid
van de vereniging. Zendtijdindeling is niet hetzelfde als programma-indeling.De heer Bakker (D66):Dat is heel juist, voorzitter, maar het gaat om het volgende en dat hoor
je ook hier en daar in Hilversum. Zo'n timeslot en de programmacategorie worden
vastgesteld. Daar wordt een marktaandeel bijgezet. Daarmee zegt de netcoördinator
niet welk programma het wel moet zijn maar wel welk programma het niet kan
zijn omdat het marktaandeel al uitsluit dat het bepaalde typen van programma's
zullen zijn.Staatssecretaris Van der Ploeg:U spreekt nu over het marktaandeel, maar men heeft wel bepaalde profielen
met elkaar vastgesteld voor de netten. Zojuist spraken wij hypothetischVan
der Ploeg over net 2 waar een bepaald soort programma bij hoort, wellicht
ook met een soort marktaandeel. Daarover zal Hilversum zelf beslissen want
dat is niet aan ons. Inderdaad kan dit iets impliceren voor het soort programma's
dat men daarvoor aanbiedt.De heer Bakker (D66):Dat is dus een van de problemen. Een van de vele voorbeelden
die dan worden gegeven, is dat er absoluut geen nieuwe programma's meer te
verwachten zijn. Zo'n voorbeeld is het programma Jiskefet. Stel dat er ergens
staat: humor, Nederlands, marktaandeel 6%, dan weten wij nu dat Jiskefet de
eerste twee jaar nog niet eens 1% scoorde. Met andere woorden, dit is bepaald
geen stimulans om nieuwe programma's te ontwikkelen of afwijkende programma's
te ontwikkelen; het is een stimulans naar "the middle of the road" en het
is een stimulans naar het handhaven van bewezen succesformules in plaats van
kiezen voor vernieuwing. Dat is het grote probleem waar de uitwerking van
deze netprofilering, via het marktaandeel, voor staat. Het is de kern van
de problemen die programmamakers met dit geheel hebben.Staatssecretaris Van der Ploeg:U geeft een aantal interessante problemen aan die ik ook hoor als ik spreek
met coördinatoren, raden van bestuur en verenigingen en die in de praktijk
aan de orde komen. Vaak wordt daar tegenover gesteld dat het heel belangrijk
is dat programma's ook een kans moeten krijgen om te falen, zodat men er onderzoek
naar kan doen om het te kunnen ontwikkelen enzovoorts. Het is de vraag of
je de kans om te falen altijd op prime time moet geven. Nogmaals, het is niet
aan ons om ons te bemoeien met dergelijke gedetailleerde vragen. Daar moet
de politiek verre van blijven.De heer Bakker (D66):Daar moeten wij ons inderdaad niet mee bemoeien, maar als wij een algemene
tendens zien om op prime time de grote scores te willen halen, dan zullen
nieuwe programma's maar ook oude programma's met een hoge kwaliteit maar een
laag kijkcijfer verdwijnen naar de randen van de nacht en krijgen zij geen
serieuze kansen. Dat is de dood in de pot voor de publieke omroep; dat is
zwichten voor kijkcijfers en marktaandelen in plaats van de hoogstaande kwaliteit
waar het u volgens de wet om te doen is en waar het ons allemaal om te doen
is.Staatssecretaris Van der Ploeg:Voorzitter! Ik ben het eens met deze analyse van de heer Bakker als dat
het geval zou zijn in Hilversum. Maar ik kan mij voorstellen dat men programma's
die een kans moeten krijgen om zich te bewijzen niet direct op prime time
zet, want men moet ook het beste evenwicht zien te bereiken. Nogmaals, ik
vind wel dat wij nu te ver gaan, want dit moet geregeld worden door de verenigingen
en de raad van bestuur zelf. Een ander punt is dat van omroepen met bepaalde
kenmerken, zoals de christelijke omroepen, de voor hun wezenlijke programmatische
invulling niet altijd naar de randen van de nacht kan worden verwezen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik weet niet of de staatssecretaris al eens zijn oog heeft mogen laten
vallen op de uitzendschema's die op dit moment door de netcoördinatoren
worden opgesteld. Ze hebben er in Hilversum een veel chiquere naam voor.Staatssecretaris Van der Ploeg:Ja.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Bij het schema dat ik heb mogen zien, gaat uitzendtijd over in programmatische
invulling. Daar staat namelijk zo nauw omschreven dat in een bepaalde slot
zware of lichte informatie moet komen. Dat heeft eigenlijk betrekking op de
mogelijkheid van het uitzenden van maar een soort programma, zoals wij dat
kennen. Dat biedt nauwelijks nog de mogelijkheid om daarin te variëren.
Nu dat zo streng wordt gereglementeerd en zo afhankelijk wordt gesteld van
marktaandelen, vraag ik de staatssecretaris of dat nog in overeenstemming
is met het wetsvoorstel dat wij nu bespreken.Staatssecretaris Van der Ploeg:Het is niet aan mij of aan u om te veel in details te oordelen over dergelijke
schema's. Waar wij wel over kunnen oordelen, is hoe en door wie dergelijke
schema's, netprofielen en uitgangspunten worden opgesteld: wie stelt ze op,
wie stelt ze vast, wie keurt ze goed? Over dat soort zaken horen wij te spreken,
want daar gaat het wetsvoorstel ook over. Uiteindelijk rollen daar ook dit
soort schema's uit. Het enige wat ik wil doen, ook om niet te veel overheidsbemoeienis
te hebben, is om ervoor te zorgen dat deze schema's op een zorgvuldige en
evenwichtige wijze worden opgesteld. Daar gaan de meeste van uw vragen over.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Wij hebben het hier inderdaad over de zorgvuldigheid bij de opstelling.
U heeft immers gelijk, dat wij niet gaan over de programmatische invulling.
Wat mij bij de uitzendschema's opvalt, is dat het volgens de raad van bestuur
te behalen marktaandeel bepalend wordt voor het moment van uitzending. Daar
refereerde de heer Bakker ook al aan. Daar gaan wij natuurlijk wel over: vinden
wij dat het marktaandeel zo bepalend moet zijn voor de uitzendtijd?Staatssecretaris Van der Ploeg:Het is op dit moment niet aan de orde of Kamer of kabinet dat vindt. Dat
zou hoogstens aan de orde kunnen zijn bij het bespreken en vaststellen van
de concessievoorwaarden. Ik wil nu niet het debat voeren over de vraag of
men te ver is doorgeschoten met die marktaandelen, want daar gaat het wetsvoorstel
niet over. Maar dit zou dus aan de orde kunnen komen bij de concessievoorwaarden.
Dat is de plek om dat vast te leggen. Hiermee heb ik overigens nog geen oordeel
geveld over uw mening.De voorzitter:Dit is uw laatste korte vraag in deze gedachtewisseling, mevrouw Halsema.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Het lijkt mij uitermate belangrijk om in dit debat het signaal af te geven,
dat wij vinden dat de marktaandelen niet zo bepalend moeten zijn voor het
moment en de manier waarop geprogrammeerd wordt. Ik verzoek de staatssecretaris
ook om dat signaal af te geven.Staatssecretaris Van der Ploeg:Ik wil eerst de vragen over het wetsvoorstel beantwoorden. Daarna kunnen
wij kijken naar de programmatische invulling, marktaandelen en dergelijke.
De Concessiewet gaat over het regelen van bestuurlijke verantwoordelijkheden
in Hilversum. Daarover wil ik het debat voeren en nog niet over de eventuele
kijkcijferterreur. Nogmaals, sommige standpunten van mevrouw Halsema deel
ik. Maar dat is op dit moment niet relevant, want ik vind dat ook Hilversum
zelf daarin een zekere zeggenschap behoort te hebben.De heer Van Bommel (SP):Ik ben het met de staatssecretaris eens, dat Hilversum daarin voor een
deel zeggenschap moet hebben. Daarbij zijn in het verleden
fouten gemaakt die misschien nog wel te herstellen zijn, maar niet via dit
wetgevingstraject. Dat lijkt mij althans niet de bedoeling ervan. Bij dit
wetgevingstraject spreken wij wel over de mate waarin netoverschrijdend moet
worden geprogrammeerd. Dat is nu wel aan de orde. Denkt de staatssecretaris
niet dat de strenge eis van 50% thuisnet en 50% anders de herkenbaarheid van
omroepen aantast, waardoor ook een probleem ontstaat voor de programmering
en voor de toekomst van de omroepverenigingen?Staatssecretaris Van der Ploeg:Ik kom daar nog uitgebreid op terug als ik aan de beantwoording van uw
vragen toekom, want daarbij had u deze vraag ook al gesteld. Ik geef nu kort
mijn antwoord. Oorspronkelijk waren er op dit punt in het wetsvoorstel, wiskundig
bezien, geen voorschriften. Toen kon men bij wijze van spreken kiezen voor
minimaal eenderde en eenderde. Ik dacht namelijk dat Hilversum daar zelf uit
diende te komen. In de nota van wijziging heeft evenwel elke omroepvereniging
het recht op een thuisnet gekregen voor minimaal 50% van de programma's. Ik
geloof dat men het nu zelf heeft bepaald op minimaal tweederde. Het staat
hun ook vrij om dat te doen. Ik heb in het wetsvoorstel alleen een ondergrens
gesteld. De rest behoren de verenigingen in gezamenlijkheid te bepalen. Zij
zitten ook in de raad van toezicht die daaraan goedkeuring moet verlenen.
Ik kan mij wel voorstellen dat, als je kiest voor een heldere profilering –
het regeerakkoord vraagt daar om, maar Hilversum heeft er ook om gevraagd –
je toch gaat kijken hoe je de profielen van de drie netten beter kunt afstemmen.
Dan kun je inderdaad meer kijkers krijgen, maar je moet uitgaan van de programma's
die worden aangeleverd. De vraag wat er op televisie kan, heeft hier een relatie
mee. Wij hebben hier een heel goed pakket van programma's. De vraag is hoe
dat in een bepaald menu kan worden aangeboden aan de drie netten, zodanig
dat je daar een maximaal bereik mee krijgt. Misschien is dat net een iets
andere manier van ertegen aankijken dan in Hilversum gebeurt.De heer Van Bommel (SP):Voorzitter! De relatie met het onderwerp van de uitzendschema's is er
natuurlijk wel. Stel dat omroepen een programma willen aanbieden op het thuisnet,
maar dat dit wordt geweigerd, omdat het thuisnet al te veel van dat soort
programma's heeft, of omdat de netcoördinator meent dat dit niet past.
Dan ontstaan het probleem van herkenbaarheid van de omroepverenigingen. De
staatssecretaris kan wel zeggen dat ze dit in Hilversum moeten uitvechten,
maar de omroepvereniging trekt dan per definitie aan het kortste eind. Dat
spanningsveld is er. Wanneer wij de omroepverenigingen meer kans willen geven
om zichzelf te profileren, ondanks het feit dat er netoverstijgend moet worden
geprogrammeerd, dan moeten wij ervoor zorgen dat men voldoende garantie heeft
op het eigen thuisnet te kunnen uitzenden.Staatssecretaris Van der Ploeg:Daar heeft de heer Van Bommel volstrekt gelijk in, voorzitter. Daarom
zitten daar in de wet voldoende waarborgen voor. Ik wijs op het gestelde over
de helft van de programma's van het thuisnet, maar als de verenigingen bepaalde
programma's per se hier of daar willen hebben, dan is die keus aan de verenigingen.
Dat ligt vast in de wet. Wij kunnen daar dadelijk op terugkomen in het kader
van de specifieke vragen.Er zijn heel veel vragen gesteld. Het lijkt mij het beste om die één
voor één af te gaan. Ik houd het wel to the point. Ik houd de
volgorde van de sprekers aan. Mevrouw Van Zuijlen vond de samenwerking bijzonder
belangrijk. Het geheel moet sterker zijn dan de som der delen. Er moet helder
en meer complementair worden geprogrammeerd. Ze benadrukte de sterke rol van
de raad van bestuur en het feit dat er de laatste jaren sprake is geweest
van een proces. Op basis van de Concessiewet wordt de raad van bestuur niet
meer door de minister benoemd, maar door de raad van toezicht. Dat kan ook
rust en helderheid scheppen. Vervolgens stelde mevrouw Van Zuijlen een aantal
vragen en deed zij een aantal suggesties. Zij stelde ook dat de omroepen problemen
hebben met zendtijd en netindelingen. Zij sprak over de rol van de raad van
bestuur, de coördinatoren en de netbespelers. Wie zendt uit op welk net,
op welke tijdstippen en op welk net worden de programma's uitgezonden? Daar
hebben wij inmiddels een korte discussie over gehad. Mevrouw Van Zuijlen suggereerde
te komen tot een statuut per televisiezendernet, waarin de regels voor de
dagelijkse samenwerking tussen netcoördinator en netredactie worden vastgesteld.
Mevrouw Halsema wilde hierin de rechten en plichten van werkgevers en werknemers
vastleggen. Dat moet de journalistieke onafhankelijkheid waarborgen. Zij heeft
daar een amendement over ingediend.Ik geef op dat pakketje een aantal reacties. De omroepinstellingen keuren
in de raad van toezicht het coördinatiereglement goed. De omroepinstellingen
kunnen dus zelf de spelregels mee bepalen. Er is ook een programmastatuut.
Voorts is er sprake van een wettelijk gegarandeerde onafhankelijkheid van
de programmering. Artikel 64 verplicht de omroepinstellingen om in overleg
met de journalistieke medewerkers een programmastatuut tot stand te brengen,
waarin de rechten en plichten van de medewerkers worden geregeld. Het heeft
overigens wel geruime tijd geduurd voordat alle omroepinstellingen aan deze
verplichting uitvoering hebben gegeven. Die kwestie moet dus goed worden ingevuld.
Artikel 64b heeft ook nog een aanvullende regeling ter bescherming van de
journalistieke onafhankelijkheid bij de programmasponsoring. Daarmee is de
journalistieke onafhankelijkheid van omroepjournalisten verzekerd en indirect
ook die van de verenigingen. Daarnaast is er nog het bekende artikel 48, waarin
de onafhankelijkheid van de programmering door de omroepen is geregeld. Volgens
artikel 48 bepaalt iedere omroepvereniging zelf vorm en inhoud van haar programma
en is zelf verantwoordelijk voor wat er in haar zendtijd wordt uitgezonden.
Ik kan niet genoeg benadrukken dat die onafhankelijkheid wettelijk geregeld
is. De bevoegdheden van de NOS, die nog sterker gemaakt worden, kunnen aan
die eigen verantwoordelijkheid voor de invulling van de programma's niets
afdoen.Nu is het de vraag wat een zenderredactiestatuut hier nog aan kan toevoegen.
Zo'n statuut zou de vaste netbespelers – de netredacties of het netbestuur –
kunnen beschermen tegen de raad van bestuur, met name waar het gaat om zendtijdindeling
of netindeling. De procedu res die daarvoor gelden worden netjes
geregeld in het coördinatiereglement en dat reglement behoeft, evenals
de netprofielen, de goedkeuring van de raad van toezicht, waarin de omroepinstellingen
een meerderheid aan zetels hebben. Dus naast de garanties van het programmastatuut –
het belangrijke artikel 48 – hebben de omroepen nog de bevoegdheid om
mede te bepalen wat de spelregels zullen zijn voor zendtijd en netindeling.
Hiermee lijkt de positie van de omroepen ten opzichte van de raad van bestuur
goed gewaarborgd. Een zenderredactiestatuut lijkt daar op het eerste gezicht
weinig aan toe te voegen. Toch meen ik dat de positie van de omroepen versterkt
kan worden, door hun meer te betrekken bij de totstandkoming van belangrijke
besluiten die rechtstreeks hun programmatische positie raken. Op dat terrein
heeft mevrouw Van Zuijlen een aantal voorstellen gedaan.De heer Bakker (D66):De staatssecretaris heeft het steeds over de positie van de omroepen en
hij wijst daarbij – en dat blijkt ook uit de wet – op de omroepverenigingen,
terwijl nu juist de programmamakers, zoals onder anderen door mij naar voren
is gebracht, kritiek hadden op de hegemonie van het marktaandeel en op de
manier waarop een en ander wordt ingevuld. Hoe ziet de staatssecretaris de
rol van de programmamakers in dit geheel? De staatssecretaris merkte ook op
dat alleen de omroepen bepalen wat er wordt uitgezonden en dat de raad van
bestuur daar geen invloed op heeft. Maar als er op zaterdagavond om 19.30
uur geprogrammeerd staat "lichte informatie, marktaandeel 30", dan kan er
maar één programma worden uitgezonden en geen ander programma,
omdat er maar één programma is met dat marktaandeel.Staatssecretaris Van der Ploeg:Ik zal eerst ingaan op de opmerking over de programmamakers en op de netredacties.
U heeft in dit verband de term "omroepbobo's" gebezigd. Ik zou die term nooit
bezigen, maar ik heb het opgezocht in de Van Dale en ik weet wat u daarmee
bedoelt. Ik kan mij voorstellen dat u het ongewenst vindt dat die mensen benoemd
worden in een netredactie. Voor een belangrijk deel sluit de wet dit reeds
uit in artikel 40d, derde lid. Waarschijnlijk zou u liever zien dat de programmamakers,
eventueel via verkiezingen, ervoor zorgen dat vertegenwoordigers uit hun geledingen
terechtkomen in de netredacties. Dat lijkt mij zeer verstandig, maar het is
aan Hilversum om dat te regelen. Als u daar anders tegenaan kijkt, hoor ik
dat graag. Dat is echter een andere kwestie dan de verandering op het bestuurlijke
vlak als het gaat om de netredacties. Dat kan gewoon in de wet worden vastgelegd.
Nu is het wel zo dat een netstatuut, zoals mevrouw Van Zuijlen voorstelde,
de positie van de omroepen kan verhelderen en de samenwerking op het net daadwerkelijk
kan versterken. In zo'n netstatuut kan namelijk geregeld worden dat er afspraken
gemaakt worden over de werkwijze en de samenwerking tussen de netcoördinator
en de netredactie. Je zou er zelfs in kunnen opnemen dat de programmamakers
goed vertegenwoordigd zijn in de netredactie, maar dat is, zoals ik al zei,
een kwestie die door de netten zelf vastgesteld moet worden. Ik kan mij echter
wel voorstellen dat zoiets nader kan worden ingevuld in een netstatuut.De heer Bakker (D66):De staatssecretaris zegt dus dat alles kan, maar dat men het in Hilversum
maar zelf moet invullen. Nu praten wij echter met name over de bestuurlijke
organisatie van Hilversum en over de opdracht van de publieke omroep. De vraag
is op welke wijze de bestuurlijke balans dient te worden bereikt, zodanig
dat de kans groot is dat wat in algemene zin de opdracht aan de publieke omroep
is, zo goed mogelijk tot uitdrukking komt in de programma's. Als de staatssecretaris
zegt dat Hilversum dat maar moet regelen, wordt er tussen raad van bestuur
en bobo's onderhandeld en zouden de programmamakers wel eens helemaal achterin
de rij kunnen geraken, terwijl het uiteindelijk om hen gaat.Staatssecretaris Van der Ploeg:Dat is de inschatting van de heer Bakker, maar ik heb dat geluid ook van
net 3 gehoord. De wet laat open hoe de onderlinge werkzaamheden tussen de
netredactie en de netcoördinatoren worden geregeld. De wetgever zou kunnen
voorstellen om een netstatuut verplicht te stellen waarin die werkzaamheden
en de samenwerking tussen netcoördinator en netredactie wel zijn geregeld.
Daar zou zelfs nog aan kunnen worden toegevoegd dat in de netredactie vooral
de medewerkers horen te zitten of een vertegenwoordiging van de programmamakers.
Het is aan de Kamer om daarnaar te kijken. Ik raad haar dan wel aan om dit
niet te gedetailleerd uit te werken, maar zoveel mogelijk ruimte te laten.
Ik vind dit een goede gedachte, die kan worden ingepast in de bevoegdhedenstructuur
van het wetsvoorstel en die ook de onrust en ongerustheid kan wegnemen van
omroeporganisaties en misschien ook van programmamakers. Als dat het effect
is, is dat een goede zaak.De heer Atsma (CDA):De staatssecretaris gaat uitgebreid in op de mogelijkheid van een netstatuut
en zegt bij herhaling dat bepaalde zaken mogelijk zijn. Uit zijn reactie maak
ik op dat hij wel een heldere voorstelling heeft van hetgeen er geregeld moet
worden. Hij doet zelfs een handreiking aan de heer Bakker door aan te geven
welke details in een statuut geregeld zouden kunnen worden. Maar als daarin
ook geregeld moet worden wie er in een netredactie zit, gaat de overheid naar
mijn mening veel te ver. Laat bijvoorbeeld de EO toch zelf bepalen wie er
in de redactie van een net gaat zitten. Laten wij ons er niet mee bemoeien.
Dat past ons niet.Staatssecretaris Van der Ploeg:De heer Atsma herhaalt mijn woorden. Ik kan mij voorstellen dat in een
netstatuut aan een omroep het signaal wordt afgegeven om een vertegenwoordiging
te sturen van de programmamakers en niet bijvoorbeeld de zakelijk of financieel
directeur van de vereniging. Op deze wijze bemoeien wij ons niet met de vraag
wie het precies moet zijn. Daar hoort een goede balans in gevonden te worden.
Ik heb nog geen amendement op dit punt gezien, dus mijn nadere oordeel wil
ik daaraan voorbehouden. Ik vind het nu niet nuttig om een specifieke discussie
te hebben over een amendement dat nog niet voorligt.De heer Stellingwerf (RPF):Voorzitter! Ik was blij met de wat behoedzame toon van de staatssecretaris.
Hij wees ook op artikel 48, waarin onder meer de verenigingsverantwoordelijkheden
zijn neergelegd. Dreigt echter niet het gevaar dat, nu hij
handreikingen doet, zijn eigen redenering via een omweg wordt verzwakt? De
staatssecretaris wil namelijk uitgaan van een zorgvuldige balans tussen bestuurlijke
verantwoordelijkheden en uitvoeringsverantwoordelijkheden, maar er is een
kans dat er weer een onbalans ontstaat door het netstatuut. Ziet de staatssecretaris
dat gevaar?Staatssecretaris Van der Ploeg:Neen, want ik heb gezegd dat het netstatuut vooral is bedoeld om onderlinge
werkzaamheden te regelen en afspraken daarover te maken. Dat doen wij niet;
er is een netstatuut waarin dergelijke zaken kunnen worden geregeld. Dat laat
je dus over aan de spelers zelf. Je kunt afspraken maken over samenwerking,
maar het kunnen ook heel simpele zaken zijn. Je legt bijvoorbeeld vast dat
er elke maand wordt vergaderd. Dat hoeven wij niet vast te leggen, maar men
kan dat in een netstatuut vastleggen. Men kan ook verder gaan en in zo'n netstatuut
vastleggen dat er een goede vertegenwoordiging is van programmamakers, als
dat op net 3 als zeer belangrijk wordt ervaren. Ik vind dat dit niet in detail
in zo'n netstatuut thuishoort, maar ik wacht de precieze formulering van het
amendement af.De heer Stellingwerf (RPF):Wij lezen over een programmastatuut, artikel 48, een zendredactiestatuut,
een coördinatiereglement en eventueel een netstatuut. Wordt het niet
een gigantische bureaucratische brij?Staatssecretaris Van der Ploeg:Voorzitter! De heer Stellingwerf zelf heeft er met de heer Atsma keer
op keer op gewezen dat de verenigingen programmatische autonomie moeten hebben
en dat veel van onderop moet komen. Een aantal partijen in de Kamer probeert
goed na te denken over de vraag hoe dat proces van onderop wat meer structuur
en kracht kan worden gegeven. Het is een verandering van mijn wet, maar ik
ben blij met verbeteringen. Ik dacht dat het juist ook in zijn straatje zou
passen.De heer Stellingwerf (RPF):Dat waardeer ik, maar wij moeten wel oppassen dat het niet allemaal bovenop
elkaar komt. Als er iets nieuws komt, zul je ook moeten nadenken over de vraag
of het niet in de plaats van iets anders moet komen. Daar moeten wij wel oog
voor houden.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik ben blij dat de staatssecretaris niet afwerend reageert op een redactie-
of een netstatuut. Een van de belangrijkste redenen voor ons om met een amendement
te komen over een redactiestatuut, alhoewel ik nog moet nadenken over de precieze
formulering, is dat de coördinator aan geen enkel statuut is gebonden.
Weliswaar is de vrijheid van programmamakers geregeld in de programmastatuten
van hun verenigingen, maar die hebben een heel wisselende kwaliteit en strekking.
De coördinator, die in dienst is van de raad van bestuur, is echter nergens
aan gebonden. Er zal vooral op toegezien moeten worden dat de coördinator
wordt gebonden aan een statuut. Is de staatssecretaris dat met mij eens?Staatssecretaris Van der Ploeg:Ik zag dat niet zo. Ik zag het meer als een amendement – dat had
ik ook begrepen uit de woorden van mevrouw Van Zuijlen en de heer Bakker –
voor een statuut waarin de onderlinge werkzaamheden tussen netcoördinator
en netredactie kunnen worden geregeld en waarin ook de onderlinge samenwerking
wordt geregeld, met dien verstande dat de netcoördinator er juist zit
om naar het geheel te kijken. Als je hem bij wijze van spreken te veel deel
laat uitmaken van de netredactie door hem direct of indirect te binden via
een netstatuut, raak je eigenlijk de kern van het wetsvoorstel. Dat leidt
tot bestuurlijke verlamming, wat wij niet wensen. Nogmaals, laten wij kijken
naar de amendementen. Ik heb uw amendement gezien. Er komt nog een ander amendement.
Wellicht volgt er een discussie over en kunnen wij erover nadenken, maar dit
is mijn standpunt.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik vind dit een rare redenering, want u hanteert die namelijk ook niet
als u de programmastatuten verdedigt. Dan zegt u ook niet dat ze gepaard gaan
met bestuurlijke verlamming, bijvoorbeeld in het functioneren van de omroepvereniging.
Cruciaal is dat de coördinator, die een grote rol gaat spelen op het
net, is gebonden aan een statuut dat de journalistieke rechten en plichten
regelt en dat hij weet dat hij zich daaraan heeft te houden. Het programmastatuut
van de NOS is namelijk niet op hem van toepassing.Staatssecretaris Van der Ploeg:Voorzitter! De journalistieke onafhankelijkheid is op allerlei plekken
in de wet geregeld. De programmatische autonomie van de verenigingen is ook
geregeld op allerlei plekken in de wet. Dat hoeft nu niet nog eens te worden
geregeld, want dan stapel je dingen op elkaar; dat ben ik met de heer Stellingwerf
eens. Dan krijg je ook in juridische zin een lelijke wet die moeilijk is uit
te leggen. Ik kan mij voorstellen dat er in een netstatuut onderlinge werkzaamheden
worden geregeld en dat het mogelijk wordt gemaakt dat er, zoals de heer Bakker
zei, in de netredacties vooral programmamakers zitten. Ik zie nog niet precies
hoe dat moet, maar wij zullen bekijken hoe dat eruit moet zien. De journalistieke
onafhankelijkheid is al goed geregeld in de wet. Dat hoeft echt niet nog eens
in een netstatuut of bij een netcoördinator geregeld te worden. Als ik
dat zou doen, zou het lijken of de journalistieke onafhankelijkheid voor de
anderen kennelijk niet belangrijk is. Dat is gewoon al geregeld in de wet,
klaar uit.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik moet zeggen dat dit mij heel erg verbaast. Programmastatuten zien toe
op de journalistieke onafhankelijkheid van de programmamakers, zolang zij
zijn gebonden aan een omroepvereniging. U wilt een groter aantal samenwerkingsprojecten
per net en dat steunen wij. Als je deze versterkt, is het cruciaal om ervoor
te zorgen dat zowel de netcoördinator als de programmamakers, verenigd
in die samenwerkingsprojecten, weten waar zij aan toe zijn en waar zij op
terug kunnen vallen. Dat is geen kwestie van bureaucratie, maar het regelen
van de redactionele en journalistieke onafhankelijkheid. Ik snap niet hoe
u dat kunt zeggen.Staatssecretaris Van der Ploeg:De redactionele en journalistieke onafhankelijkheid is reeds goed geregeld
in de wet. Ik heb geen behoefte aan versterking daarvan.Het programmaversterkingsbudget van de raad van bestuur is 10% en kan
volgens een kan-bepaling maximaal 25% zijn. Door de heer Nicolaï
is gezegd dat dit geld alleen besteed kan worden door de vereniging. Het is
een gesloten stelsel. Er is geen uitholling van de verenigingen, omdat het
geld volgens de wet alleen door de verenigingen besteed kan worden.De vraag van mevrouw Van Zuijlen is of dit geld ook ingezet kan worden
voor meer samenwerking op en tussen de netten. Ik denk dat dit vanzelf spreekt.
Dat komt het hele bestel ten goede, is een goede aanvulling en past in de
doelstelling van programmaversterking. Ik weet niet of het nodig is om daarvoor
een amendement te maken. In principe spreekt deze gedachte mij wel aan.Mevrouw Van Zuijlen wilde niet dat de netoverschrijdende programmering
bij lagere regelgeving verhoogd kan worden. In de wet zit de mogelijkheid
om de zendtijdindeling elke vijf jaar bij algemene maatregel van bestuur te
veranderen. Gezien de onrust over dergelijke zaken kan je bang zijn dat over
vijf jaar een of andere staatssecretaris zegt: weet je wat, wij gaan de netoverschrijdende
programmering van 325 uur nog eens flink verhogen. Ik heb het er niet voor
niets in gedaan. Het doel van deze algemene maatregel van bestuur is flexibiliteit,
zodat er een aanpassing mogelijk is aan onverwachte omstandigheden. Ik kan
mij voorstellen dat door het schrappen van deze mogelijkheid wat meer rust
wordt geboden. Ik zou hier wel mee kunnen leven.Mevrouw Van Zuijlen heeft gevraagd of de neventaken van artikel 39f-zendgemachtigden
ook bekostigd kunnen worden uit de omroepbudgetten. De heer Bakker, de heer
Stellingwerf en de heer Atsma hebben hier ook op gewezen. Als er zoveel leden
voor zijn, kan ik deze gedachte zeker niet onsympathiek noemen. Ik kom hier
nog gedetailleerder op terug.Mevrouw Van Zuijlen heeft ook bij interruptie gevraagd of ik kan bevestigen
dat de omvang van drie televisiezenders en vijf radiozenders voor tien jaar
gegarandeerd kan worden. Daar heb ik bevestigend op geantwoord. Het is een
minimum dat in een concessie bevestigd moet worden. Ik ben het eens met mevrouw
Van Zuijlen en de heer Nicolaï dat een toename voor de hand ligt door
nieuwe technologische ontwikkelingen.Als je een concessie geeft voor minstens drie televisienetten en minstens
vijf radionetten, moet je daarvoor ook zekerheid kunnen bieden voor tien jaar.
Je kunt niet halverwege de concessie zeggen: doe maar een onsje minder, want
dat leidt tot onzekerheid en onrust.Mevrouw Van Zuijlen en de heer Bakker vroegen mij om een oordeel te geven
over het voorstel van de heer Wolffensperger om de verenigingen niet voor
vijf jaar maar voor tien jaar te erkennen. Ik ben daar niet zo voor. Ook al
wordt er een volledige evaluatie na vijf jaar uitgevoerd. Wij willen toch
een helder regime hebben. Het is ook expliciet opgenomen in het regeerakkoord.
De heer Nicolaï wees er al op dat er sprake is van erkenningen van vijf
jaar. Afgezien van de kwestie van het regeerakkoord vind ik een cyclus van
vijf jaar wel aardig, omdat die voldoende regelmaat biedt. De tienjarige concessieverlening
kent twee cycli van vijf jaar. Zo'n periode biedt ook tijd en rust aan de
omroepen. In een dynamisch bestel is het volgens mij heel normaal om na vijf
jaar te bekijken wat erin kan en wat eruit kan. Een erkenning van tien jaar
staat dus haaks op het regeerakkoord, maar ook op de gedachte dat, zoals naar
ik meen de heer Atsma wel eens heeft gezegd, ervoor moet worden gezorgd dat
de verenigingen op hun qui-vive blijven. Dat gebeurt als er na vijf jaar een
serieuze evaluatie is. Het is de vraag wat de evaluatie na vijf jaar waard
is, als men ervan uit kan gaan dat men wat er ook gebeurt tien jaar in het
bestel kan blijven. Voor het geheel wordt, ook wat het aantal televisie- en
radionetten betreft, zekerheid geboden voor tien jaar, maar elke vijf jaar
wordt dan bekeken of een en ander nog correspondeert met de ontwikkelingen
in de maatschappij. En in dat verband is vijf jaar een lange tijd.De heer Atsma (CDA):Daarmee zegt u in feite dat de suggestie die de PvdA-fractie heeft gedaan
en die ook door de CDA-fractie is gedaan om omroepen voor tien jaar zekerheid,
ook financiële zekerheid, te bieden, wat u betreft niet aan de orde is.
U vindt dus de oproep van de voorzitter van de raad van bestuur in dit verband
absoluut niet terecht en u vindt het dus geen mogelijkheid om de gewenste
rust in Hilversum tot stand te brengen.Staatssecretaris Van der Ploeg:De heer Wolffensperger heeft mij na zijn interview gezegd dat hij zich
niet had gerealiseerd dat het in strijd was met het regeerakkoord.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Hij is ook niet gebonden aan het regeerakkoord.Staatssecretaris Van der Ploeg:Daar heeft u gelijk in. Het regeerakkoord is natuurlijk wel een gegeven
waarmee wij te maken hebben. Ik probeer te zeggen, dat voor mij belangrijker
is de zekerheid voor het geheel van een concessie van tien jaar. Daar sta
ik ook voor. Mevrouw Van Zuijlen heeft gevraagd om in zo'n concessie ook te
regelen dat er ten minste drie televisienetten en vijf radionetten zijn, zodat
daaraan niet gemorreld kan worden. Ik weet niet of er na vijf jaar een vereniging
uitgaat. Dat kan ik nu niet op voorhand zeggen. Wij moeten gewoon bekijken
wat er gebeurt. Stel dat bijvoorbeeld de NCRV na vijf jaar om onverklaarbare
redenen ineens slechts 100.000 leden blijkt te hebben, wat is dan de legitimiteit
om de NCRV voor nog vijf jaar een concessie te geven, terwijl er andere verenigingen
zijn zonder concessie die misschien vier keer zoveel leden hebben?De heer Atsma (CDA):Omdat dat is aangegeven!Staatssecretaris Van der Ploeg:U bent zelf degene geweest die er het hardst voor heeft gepleit om ook
het aantal leden te betrekken bij de legitimatie. In ieder geval houd ik vast
aan wat in het regeerakkoord staat, terwijl ik er ook inhoudelijke redenen
voor heb.U noemde de financiële zekerheid. Daarop zal ik maar meteen ingaan.
In de Wet fiscalisering omroepbijdragen wordt meer zekerheid gegeven over
de rijksbijdrage dan in de wet bij de omroepbijdrage het geval was. Vroeger
kon de omroepbijdrage worden verlaagd in het Mediabesluit, terwijl nu om in
de financiering van de publieke omroepen in te grijpen de wet moet worden
veranderd en men bovendien te maken heeft met een artikel in de Wet fiscalisering
die de financiering van de publieke omroep direct koppelt aan onafhan kelijkheid. De politiek heeft dus heel wat uit te leggen, als zij
een greep in die kas doet. Ik kan mijn opvolgers in volgende kabinetten niet
committeren aan een niet mogen aangaan van die strijd, want ik ga niet over
het beleid van volgende kabinetten.De heer Atsma (CDA):De politiek heeft sowieso veel uit te leggen als deze wet wordt aangenomen.
Maar u gaf aan dat ik op een of andere manier klem zou komen te zitten met
het ledencriterium. Dat lijkt mij helemaal niet het geval. Ik herhaal wat
ik gisteren zei: geef zekerheid voor tien jaar. De visitatiecommissie kan
men om de vijf jaar laten bezien of de verenigingen nog aan de criteria voldoen.
Als deze op dat moment niet over voldoende leden beschikken, dan kan de wetgever
de erkenning intrekken. Hier is niets mis mee en hierover zult u met niemand
woorden krijgen. Maar u moet niet beweren dat invoering van de tien jaar in
strijd is met het regeerakkoord en u moet mij ook geen argumenten in de mond
leggen.Voorzitter: Van NieuwenhovenStaatssecretaris Van der Ploeg:Voorzitter! Wij zijn hiermee beland in de "twilight zone" van de semantiek.
In deze wet gaat het niet slechts om een visitatie, maar om een volledige
evaluatie na vijf jaar. Over de ledeneis bestaan vele verschillende meningen.
Maar ongeacht het exacte aantal, als een vereniging daaronder terechtkomt,
dan kan de erkenning moeten worden ingetrokken. Welnu, volgens mij is dit
semantiek: zoiets zou namelijk gewoon betekenen dat er een erkenning van vijf
jaar komt, die ook nog eens vijf jaar kan worden verlengd.De heer Atsma (CDA):Voorzitter! Als een auto op een bepaald moment niet door een APK-keuring
komt, dan is dat jammer, maar zoiets is een consequentie van de wet. Daarom
hebben wij nadrukkelijk gezegd dat de verenigingen de mogelijkheid moet worden
gegeven om te investeren in hun leden.De heer Van Bommel (SP):Voorzitter! Hier raken wij de kern van het debat: de omroepen hebben een
groot gebrek aan vertrouwen in de toekomst. Wij moeten er alles aan doen om
dat vertrouwen te versterken, want ook deze staatssecretaris wil dat het publieke
bestel blijft bestaan. Daarom zou het een goede suggestie zijn om de omroepverenigingen
duidelijkheid te geven over de criteria, zodat ze weten dat het ledenaantal
een belangrijke rol speelt. Omroepen weten dan dat zij, als zij aan de criteria
voldoen, na die vijf jaar kunnen doorgaan.Staatssecretaris Van der Ploeg:Elke vereniging die voldoet aan de eisen in de wet – en de ledeneis
is er daar een van – kan ervan uitgaan dat zij na vijf jaar een tweede
erkenning voor vijf jaar krijgt. Een vereniging kan er niet zomaar worden
uitgegooid; de voorwaarden daarvoor staan expliciet in de wet. Die zekerheid
wordt geboden. Het is hierbij van belang dat geheel Hilversum de zekerheid
van tien jaar kan worden geboden. Ik hoor daar namelijk veel te vaak –
en dan doet mijn hart pijn – dat binnen een aantal jaren de deur naar
twee netten in plaats van drie zal worden opengezet. Die deur moet dicht.
Als die zekerheid is geregeld, dan hoeft niemand bang te zijn. Maar het is
natuurlijk in theorie mogelijk dat een oude vereniging die niet aan de eisen
voldoet, consequenties ondervindt als er bijvoorbeeld sprake is van calamiteiten,
grote veranderingen, of als er veel nieuwe toetreders zijn die wel aan de
eisen voldoen. Ik wil de boel dus niet nu al voor tien jaar dichtspijkeren;
niet vanwege een gebrek aan vertrouwen, maar vanuit mijn verantwoordelijkheid
als bestuurder. Vijf jaar lijkt mij prima. Ik denk overigens niet dat er verenigingen
zullen zijn die het na die vijf jaar niet zullen redden.De heer Van Bommel (SP):Voorzitter! Denkt de staatssecretaris dat hij met deze uitleg van de wet
meer zekerheid aan de omroepen heeft verschaft, bijvoorbeeld aan de VARA?
Denkt hij dat zij hierdoor binnen het bestel zullen wensen te blijven?Staatssecretaris Van der Ploeg:Ik heb het ledental in de wet verlaagd van 450.000 naar 300.000. Misschien
is dat in de ogen van mevrouw Halsema of de heer Nicolaï niet genoeg,
maar hiermee wordt het wel moeilijker om een vereniging uit het bestel te
halen. Hiermee wordt meer zekerheid geboden dan voorheen. Ik heb het pikante
punt van mevrouw Van Zuijlen – dit punt geeft immers altijd aanleiding
tot politiek gedonder – over de zekerheid van tien jaar voor minsten
drie televisienetten en minstens vijf radionetten aangehoord. Ik vraag mij
echter af of dit in de concessie moet worden opgenomen, omdat het in het regeerakkoord
is opgenomen.De heer Stellingwerf (RPF):De staatssecretaris zegt dat de vijfjarige cyclus eigenlijk heel mooi
is, omdat er dan mensen in of uit kunnen. Het moet echter toch ook mogelijk
zijn om zowel een erkenning voor tien jaar te geven, als om nieuwe instroom
na vijf jaar mogelijk te maken? Dat is toch zeker niet uitgesloten?Staatssecretaris Van der Ploeg:Als je dat doet, bevoordeel je wetstechnisch de huidige verenigingen ten
opzichte van potentiële toetreders. De heer Stellingwerf geeft terecht
aan dat wij over een dynamisch bestel beschikken, maar hij leidt daaruit af
dat er wel verenigingen bij mogen maar niet eruit mogen. Ik vind echter dat
je na vijf jaar, met de wet in de hand, moet durven bezien hoe een bepaalde
vereniging het heeft gedaan. Het is verder denkbaar dat een vereniging in
het bestel blijft, maar dat er reden is om suggesties te doen voor verbeteringen.
Hier is wellicht een rol weggelegd voor de Raad voor cultuur en voor het Commissariaat
voor de media. Wij kunnen na vijf jaar bezien wat nu eigenlijk de bijdrage
van een vereniging aan het bestel is. In het overgrote deel van de gevallen
zal een en ander leiden tot suggesties voor verbeteringen of tot applaus.
Het is echter ook mogelijk dat een vereniging "door de bodem" zakt en dat
moet worden bezien of het nog wel zinnig is om nog eens vijf jaar met die
vereniging door te gaan. Belangrijk is dat het hele publieke bestel zekerheid
wordt geboden. Wij kunnen niet meer dan vijf jaar vooruitkijken en inschatten
hoe de maatschappij zich in die periode zal ontwikkelen. In dat opzicht ben
ik het eens met de heer Nicolaï die opmerkte dat zowel de technologische
als de maatschappelijke ontwikkelingen vrij snel gaan. Verder ben ik natuurlijk
gebonden aan de afspraken in het regeerakkoord.De heer Stellingwerf (RPF):Ik begrijp dat de staatssecretaris daaraan gebonden is,
maar dat geldt natuurlijk niet voor mij.Mevrouw Van Zuijlen heeft gezegd dat de erkenning nu "nee, tenzij" is
en dat zij die wil omdraaien naar "ja, mits". Wat vindt de staatssecretaris
van deze suggestie? Vindt hij dit meer dan een louter semantisch onderscheid?Staatssecretaris Van der Ploeg:Ik ben jarenlang wiskundige geweest en dat verklaart wellicht dat ik geen
verschil zie tussen die twee formuleringen. Ik ben geen wetstechnisch expert,
maar ik denk toch dat er geen verschil is tussen "nee, tenzij" en "ja, mits".
Na vijf jaar vindt een volledige evaluatie plaats aan de hand waarvan wordt
besloten wie erin kan en wie eruit moet.De heer Stellingwerf (RPF):Ik hoor dan toch graag in tweede termijn van mevrouw Van Zuijlen wat zij
precies heeft bedoeld en wat in haar ogen het verschil is tussen beide formuleringen.Staatssecretaris Van der Ploeg:Ik spreek niet namens mevrouw Van Zuijlen. Ik heb haar vraag aan mij zo
begrepen, dat zij wil dat ik het publieke bestel voor een periode van tien
jaar zekerheid geef. Ik steek mijn nek daarvoor uit, want ik vind dat het
regeerakkoord zo moet worden gelezen, dat de daar genoemde concessie voor
tien jaar moet gelden voor minstens drie televisienetten en vijf radionetten.Mevrouw Van Zuijlen heeft een vraag gesteld over de regionale omroepen.
Zij wil dat deze maar ook de lokale omroepen gebruik kunnen maken van het
stimuleringsfonds. De regionale omroepen zijn zeer interessante media, vooral
wegens hun schaalgrootte. Verschillende sprekers hebben er terecht op gewezen
dat de financiën nooit een primair maar altijd een secundair argument
zijn geweest om het open te stellen. Er is maar een beperkt aantal regionale
omroepen met een behoorlijke schaal. Er zijn zo'n 450 lokale omroepen in Nederland
met doorgaans een heel beperkt bereik. Ik denk daarom dat het niet effectief
is om het stimuleringsfonds open te stellen voor lokale omroepen. Het stimuleringsfonds
moet echter wel een bijdrage leveren aan de "onderscheidendheden" door bijzondere
culturele programmering te stimuleren. De heer Nicolaï heeft hierop sterk
gehamerd. Belangrijk is dat er geen substitutie optreedt. Ik verwacht verder
dat de provincies geld uit hun cultuurbudgetten ter beschikking zullen stellen.
Er is uitvoerig gesproken over compensatie door het Gemeentefonds bij het
debat over de afschaffing van de omroepbijdragen. Deze compensatie is zeer
ruimhartig. Er wordt 7 mln. meer besteed dan via de lokale opslag werd opgehaald.
In dat kader, 10 mln. in plaats van 3 mln., kunnen wellicht nadere afspraken
worden gemaakt.Ik kom tot de vraag van mevrouw Van Zuijlen omtrent de vergunningen voor
lokale omroepen, de betekenis van minderheidsinitiatieven en een uitstel van
de besluitvorming tot het debat heeft plaatsgehad over de tweede kabelnota.
De vergunningen van de lokale omroepen betreffen wetsystematisch een zeer
principieel punt. Dat principiële punt is dat voor de hoofdtaakprogramma's
de doorgifteplicht geldt en dat voor neventaakprogramma's niet must carry,
maar may carry geldt. Dit betekent dat men de kabel niet wil overbelasten
met allemaal must-carryverplichtingen. Daar wordt in de Kamer verschillend
over gedacht. Ik vind dat wij hierover een definitief besluit moeten nemen
na het debat over de tweede kabelnota. Ik kan mij er overigens iets bij voorstellen
de minderhedenprogrammering onder de hoofdtaak te brengen.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):U maakte en passant de opmerking dat u van mening bent dat de invoering
van dit deel van de wet moet worden uitgesteld tot na de behandeling van de
kabelnotitie. Mag ik aannemen dat u dit zelf doet?Staatssecretaris Van der Ploeg:Nee. De wet kan gewijzigd worden, als dat nodig is, na de behandeling
van de kabelnota. De discussie daarover hoort plaats te vinden naar aanleiding
van het debat over de kabelnota.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Dat is raar. Wij gaan in uw visie nu de wet wijzigen, waardoor lokale
omroepen – en dat zijn er honderden – hun kabeltelevisie- en kabelradiovergunningen
kwijtraken. Vervolgens wordt de kabelnotitie behandeld, waarna de wetswijzigingen
eventueel teruggedraaid worden.Staatssecretaris Van der Ploeg:Vooralsnog is mijn standpunt dat voor hoofdtaakprogramma's de doorgifteplicht
geldt en voor neventaakprogramma's may carry. Ik vind dat je de kabel niet
moet overbelasten met al die honderden must-carryverplichtingen voor de lokale
omroep. Nogmaals, de discussie daarover zullen wij voluit hebben bij de behandeling
van de tweede kabelnota. Ik voeg eraan toe: je zou eraan kunnen denken –
daarover zullen wij ook in het kabinet discussiëren – om de minderhedenprogrammering
onder de hoofdtaak te brengen.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):U legt hier een standpunt neer dat hoort te worden besproken bij de behandeling
van de kabelnotitie, die overigens al voor het kerstreces bij de Kamer had
moeten zijn zoals u weet. U zegt: wij moeten erover praten bij de behandeling
van de kabelnotitie, maar wij beslissen er nu alvast over. Dat kan niet. U
moet echt overwegen met een nota van wijziging te komen om de besluitvorming
hierover uit te stellen.Staatssecretaris Van der Ploeg:Voorzitter! Ik heb gezegd dat het principiële punt dat wij in de
wet regelen, is dat voor de hoofdtaakprogramma's de doorgifteplicht geldt
en dat voor de neventaakprogramma's may carry geldt. Als men wil dat de doorgifteplicht
wordt geregeld bij nota van wijziging, moet ik zeggen dat alle programma's
van de lokale omroepen een soort hoofdtaak betreffen. Dat gaat mij op dit
moment te ver. Ik vind dat daarmee vooruitgelopen wordt op de discussie over
de kabelnota. Ik begrijp uw punt overigens wel en ik zal dit meenemen in mijn
overwegingen met betrekking tot de tweede kabelnota. Ik ga straks nog uitgebreid
in op de vraag waarom een vertraging is opgetreden. Dat betreft een apart
pakketje.Ik kom tot de vraag of de voorwaarden voor BNN versoepeld kunnen worden.
Daarover zijn in de Kamer verschillende geluiden naar voren gebracht. Mevrouw
Van Zuijlen stelde voor te komen tot een verlaging tot 100.000 leden. Ik meen
dat de heer Bakker dat ook deed, terwijl ik de heer Nicolaï instemmend
zag knikken. Ik merk op dat BNN al heel soepel is behandeld. Je zou kunnen
zeggen: om die reden moeten wij niet verder gaan. Als je komt
tot een verlaging tot 100.000 leden, betekent dit navenant minder zendtijd
en geld, maar ook een grotere kans dat BNN erin komt. Je kunt het aantal ook
stellen op 120.000 leden. Daar hoort navenant meer zendtijd en geld bij, maar
dan is de kans iets kleiner. Die afweging wil ik aan de Kamer overlaten.De heer Bakker (D66):Voorzitter! De staatssecretaris koppelt twee zaken die mijns inziens niet
gekoppeld behoren te worden. Wij hebben ten aanzien van de grote omroepen
het benodigde ledenaantal teruggebracht van 450.000 tot 300.000. Naar analogie
zou het redelijk zijn dit voor BNN te doen van 150.000 naar 100.000. De staatssecretaris
geeft aan dat men dan minder zendtijd krijgt, maar dat doen wij toch ook niet
ten aanzien van die grote omroepen? Ik zou niet weten waarom deze verlaging
voor BNN automatisch zou moeten leiden tot minder zendtijd. Volgens mij is
dat ook helemaal niet de bedoeling van de Kamer.Staatssecretaris Van der Ploeg:Men moet het mij maar vergeven dat ik hecht aan de logica die is gehanteerd
bij het formuleren van dit wetsvoorstel. Ik leg die logica uit en doe niet
meer dan dat; uiteindelijk gaat het altijd om een politieke afweging. De verhouding
zendtijd-geld-BNN-andere omroepen kan worden vertaald in 120.000-300.000.
Gaat men vervolgens over op de verhouding 100.000-300.000, dan vereist de
logica – tenzij men echt iets extra's wil doen voor BNN – dat
ook de zendtijdverhouding wordt gewijzigd. Zo is het ook in de wet geregeld,
maar het blijft een politieke afweging. Ik heb ervoor gekozen in de wet BNN
soepel te behandelen en ik meen dat ik een evenwichtig en rechtvaardig voorstel
heb gedaan; de drempels voor aspiranten en BNN zijn verlaagd. Overigens pleiten
bepaalde fracties, waaronder die van de heer Stellingwerf, voor een strenger
regime. Als een amendement terzake voorligt, zal ik hierover een meer gedetailleerd
oordeel geven.De heer Bakker (D66):Voorzitter! Ik stel vast dat de staatssecretaris meent dat het om een
politieke afweging gaat. Dat amendement zal straks voor ons liggen. Daarnaast
constateer ik dat ook de staatssecretaris kennelijk van oordeel is dat er
geen sprake is van een automatisme waar het gaat om consequenties voor de
zendtijd. Dat hoeft niet het geval te zijn. Men zou ook kunnen zeggen dat
het ledenaantal voor de andere omroepen nog wat verder zou kunnen worden verlaagd.
Zo'n amendement komt er óók. Dan zouden de verhoudingen weer
anders worden en de zendtijd voor BNN moeten worden verruimd. Ik denk dat
dit niet de goede manier is om deze zaak aan te pakken.De heer Stellingwerf (RPF):Ik denk toch dat er sprake is van een wezenlijk verschil. Alle omroepen
die nu worden erkend en veel meer leden hebben dan de wet straks eist, hebben
zich al jarenlang bewezen. Ze behoeven verder niets te doen. Echter, BNN heeft
nog niet aan de gestelde eisen voldaan. Dat is toch een andere uitgangspositie
waarmee rekening moet worden gehouden. De staatssecretaris wijst erop dat
het om een politieke afweging gaat, maar als wij op dit punt al zo gemakkelijk
toegeven, vraag ik mij af hoe wij op een later tijdstip zullen omgaan met
al die andere bepalingen die wij juist als objectieve criteria in de wet willen
opnemen.Staatssecretaris Van der Ploeg:Voorzitter! Waar het om zijn algemene opmerking gaat, ben ik het eens
met de heer Stellingwerf. Daarom heb ik aangegeven dat, wanneer men voor BNN
de drempel op 100.000 wil stellen, de objectiviteit vereist dat er consequenties
zijn met betrekking tot zendtijd en geld. Die afweging moet worden gemaakt
en dit aspect is ook aan de orde geweest bij discussies met BNN. Men begrijpt
heel goed dat het zo gaat. Nogmaals, wanneer ik het desbetreffende amendement
voor mij heb, zal ik tot een nader oordeel komen. Niettemin onderstreep ik
het belang van objectiviteit, ook omdat er anders een precedentwerking van
uitgaat.Mevrouw Halsema vraagt mij wat ik vind van de identificatie van de heer
Meijer, de voorzitter van de raad van toezicht, met één deelnemer
aan de publieke omroep. Ik neem aan dat zij hierbij doelt op een mogelijke
identificatie van de heer Meijer met de VARA. Mevrouw Halsema ziet dit als
gekrakeel en het voeren van een oude oorlog. Voorzitter! Mij is gebleken dat
de voorzitter van de raad van toezicht grote zorgen heeft over het publieke
bestel als geheel. Van der PloegDe VARA is daarbij natuurlijk een belangrijke
speler; ik zie dit als een vaststaand feit en het is geen kwestie van persoonlijke
identificatie. In ieder geval behoort de voorzitter van de raad van toezicht
voor het geheel te staan, en natuurlijk ook voor elk van de delen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dat ben ik met u eens. Dit betekent dat een onafhankelijk kroonlid van
de raad van toezicht of de voorzitter van die raad zich niet zou moeten profileren
als bijvoorbeeld een VARA-coryfee.Staatssecretaris Van der Ploeg:Voorzitter! Het is niet aan mij om te oordelen over een persoon, in dit
geval de heer Meijer. Mij is in gesprekken met hem gebleken en ik heb ook
in krantenberichten gelezen dat hij een grote zorg heeft over het publieke
bestel als geheel. Hij heeft een cruciale rol gespeeld bij het tot stand komen
van het compromis van 17 september jl., wat je ook zou mogen verwachten van
een voorzitter van de raad van toezicht. Als er een belangrijke omroepvereniging
uit het bestel dreigt te stappen omdat er iets mis is, is het heel normaal
dat de raad van toezicht en ook kroonleden zich erin gaan verdiepen wat er
aan de hand is. Ik zou dat ook willen, als ik lid was van de raad van toezicht.De heer Bakker (D66):Voorzitter! Ik begrijp hieruit dat de staatssecretaris uit de woorden
van de heer Meijer dat diens rode hart pijn doet, afleidt dat ook zijn christelijke
en katholieke hart pijn doet, net als zijn AVRO-hart, zijn evangelische hart
enz.Staatssecretaris Van der Ploeg:Ik heb in ziekenhuizen gezien dat alle harten van binnen rood zijn, dus
ook uw hart is rood.De heer Van Bommel (SP):Voorzitter! Dit geldt dus ook voor het hart van de staatssecretaris, ook
al heeft hij dat nog niet van binnen gezien. Maar wat leidt hij hier nu uit
af? Als een prominent in dit wereldje zich zorgen maakt over de toekomst van
het hele bestel, dan zouden toch ook bij deze staatssecretaris – rood
hart, sociaal-democraat – de alarmbellen moeten gaan rinkelen?De voorzitter:Geeft u nu niet zelf het antwoord, het is veel spannender om dit van de
staatssecretaris te horen. Het is immers bijna een sportvraag...Staatssecretaris Van der Ploeg:Voorzitter! Als de heer Van Bommel doelt op het signaal van de kroonleden,
inclusief de voorzitter van de raad van toezicht, dan kan ik zeggen dat ik
dat als een belangrijk signaal heb ervaren. Het heeft geleid tot een aantal
gesprekken met de raad van bestuur, met leden van de raad van de toezicht
en natuurlijk met de VARA als betrokken partij, om een goed oordeel over deze
wet als geheel mogelijk te maken. Dit bepaalt ook enigszins mijn positie en
mijn oordeel over de amendementen die nog zullen worden ingediend.De heer Van Bommel (SP):Voorzitter! Toch heeft de staatssecretaris geen nota van wijziging ingediend
waarmee hij de gesignaleerde problemen als het ware halverwege tegemoetkomt.
Waarom heeft hij niet zo'n stap in de richting van het publieke bestel gezet?Staatssecretaris Van der Ploeg:Voorzitter! Deze staatssecretaris vindt net als het kabinet dat dit een
goede wet is. Het is mijn wens om het wetsvoorstel dat ik heb ingediend te
verdedigen. Ik zie deze wet ook niet als een reden voor een vereniging om
uit het bestel te stappen. Wel merk ik dat het wellicht mogelijk is om hier
en daar punten van zorg weg te nemen. Er is ook veel onduidelijkheid. Zullen
de drie televisienetten er over twee, drie of zes jaar nog wel zijn? Wel,
ik vind dat je met het oog hierop gewoon in een concessie moet vastleggen
hoe dit alles in de eerstkomende tien jaar geregeld zal zijn. Er is wel gezegd
dat als er een vereniging uitstapt, meteen een bepaalde agenda aan de orde
zou zijn. Die logica zie ik niet.De heer Van Bommel (SP):Ik wel. En ik denk dat de staatssecretaris zich er in ieder geval van
moet overtuigen of er sprake is van zo'n ontwikkeling.De voorzitter:Is dit al de tweede termijn of is dit nog steeds een interruptie?De heer Van Bommel (SP):Dit is nog een interruptie, want ik wilde een vraag stellen...De voorzitter:Ik dacht dat ik daarover ging...De heer Van Bommel (SP):Vanzelfsprekend, voorzitter.De voorzitter:Oké, nu dan maar die vraag.De heer Van Bommel (SP):Als dit inderdaad een goede wet is, zal de komst van een extra omroep
op termijn voor de staatssecretaris een verrassing moeten zijn. Dit moet dan
leiden tot actie van zijn kant.Staatssecretaris Van der Ploeg:Mij is gebleken dat er vertrouwensproblemen zijn tussen Hilversum en Den
Haag die opgelost kunnen worden door de wet op sommige punten te verduidelijken.
De heer Bakker wees op de programmamakers en mevrouw Van Zuijlen op netstatuten.
Vele verenigingen willen met groot plezier met elkaar samenwerken. Op dit
punt is er niet voor niets een compromis gesloten. De heer Bakker en mevrouw
Halsema hadden kritiek op de zenderschema's en de profielen, maar deze zijn
wel door de raad van toezicht vastgesteld. Door het voeren van discussies
kan veel van dat gebrek aan vertrouwen worden weggenomen.De heer Atsma (CDA):Volgens mij ontstaat het vertrouwensprobleem niet omdat de wet onvoldoende
duidelijk is. Uit het signaal van de raad van toezicht blijkt dat het vertrouwensprobleem
juist ontstaat omdat de wet te duidelijk is, en ik doel hierbij op de bevoogding
en de betutteling; al die punten en komma's die gezet zijn.Staatssecretaris Van der Ploeg:Ik zal straks nog iets zeggen over die vermeende bevoogding en betutteling.
Ik krijg niet graag het verwijt dat ik bevoogdend en betuttelend ben. Wel
stel ik graag voorwaarden voor het goed besteden van publiek geld.Ik heb al enige opmerkingen gemaakt over de ledeneisen. Het geld dat aan
ledenjacht wordt uitgegeven, kan beter worden besteed aan het maken van goede
programma's. Deze gedachte speelt ook een rol bij de verlaging naar 300.000.
Ik ga dus niet naar 50.000, maar naar 300.000. Het ledenaantal is geen marginaal
gegeven. Hierbij spelen bepaalde belangen en de legitimering een rol. Er moet
voldoende draagvlak vanuit de samenleving zijn. 50.000 is geen optie, omdat
dit mede zal leiden tot een lappendeken van toetreders. Tevens zal een versnippering
van het aanbod van programma's ontstaan.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Uw eerdere argument vond ik aardiger. Als de ledeneis wordt
verlaagd, wordt de bestaanszekerheid van de bestaande verenigingen vergroot.
Ik heb u daar nog niet over gehoord.Staatssecretaris Van der Ploeg:Ik verwijs hiervoor naar wat ik eerder zei. Ik probeer met het oog op
de lunch de spreektijd wat kort te houden.Mevrouw Halsema (GroenLinks):U verlaagt naar 300.000 en zegt dat dit voldoende moet zijn om concurrentie
tussen de omroepverenigingen weg te nemen. Ik meen echter dat u daarbij geen
rekening houdt met het vrijkomen van de programmagegevens. Daarom ben ik er
bang voor dat de komende jaren wel degelijk concurrentie losbarst als de programmagegevens
worden vrijgegeven.Staatssecretaris Van der Ploeg:Over de programmagegevens kom ik nog uitgebreid te spreken.De voorzitter:Mevrouw Halsema, ik wil niets afdoen aan het belang van uw vraag, maar
misschien moet de staatssecretaris eerst voortgang kunnen maken voordat wij
interrumperen op punten waarop hij nog terugkomt. Als de staatssecretaris
zegt dat hij er nog op ingaat, dan neem ik aan dat hij dat zal doen. U bent
er overigens zelf bij om dat te controleren.De heer Nicolaï (VVD):Voorzitter! Als die omroepgegevens vrijkomen, zou het dan niet in de redenering
van de staatssecretaris passen dat het beter is om dat aantal van 300.000
wat lager te zetten, bijvoorbeeld in de orde van grootte van 200.000?Staatssecretaris Van der Ploeg:Daar staat tegenover dat er heel veel technologische ontwikkelingen zijn.
De verenigingen weten ook via het internet nieuwe leden aan zich te binden,
wat hopelijk ook leidt tot een verjonging van het bestand. Uiteindelijk heb
ik gekozen voor het redelijke aantal van 300.000, ook omdat ik hecht aan het
belang van stromingen. Weliswaar is 200.000 dichter bij 300.000 dan 50.000,
maar ik heb gekozen voor 300.000 omdat het een evenwichtig en redelijk aantal
is. Het is eenderde minder dan nu, dus dat vind ik een behoorlijke stap.Mevrouw Halsema legt net als de heer Nicolaï het accent op kwalitatieve
vormen van legitimatie. Ik ondersteun die gedachte; zie ook de memorie van
toelichting. Ik ondersteun ook de gedachte om zo nodig dergelijke eisen te
stellen in de concessievoorwaarden. Die goede gedachte moeten wij vasthouden.Mevrouw Halsema vraagt de toezegging dat in de concessievoorwaarden wordt
opgenomen dat omroepen een ombudsman of -vrouw voor het gehele bestel en een
programmaraad per net moeten instellen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik heb niet gevraagd om opname daarvan in de concessievoorwaarden. Mijn
verzoek is dat de raad van bestuur daarover bericht in het concessiebeleidsplan.
Dat luistert nauw.Staatssecretaris Van der Ploeg:Ik ben bereid die twee suggesties mee te geven aan de raad van bestuur.
Zoals ik in de memorie van toelichting aangeef, moeten dergelijke instrumenten
niet worden opgelegd, maar door de omroepen zelf worden uitgewerkt. Dan komt
het in zo'n concessiebeleidsplan terecht.Mevrouw Halsema zegt dat de raad van bestuur alleen netoverschrijdend
moet programmeren als alle betrokkenen netredacties hiermee instemmen. Het
amendement op stuk nr. 39 probeert dat te regelen. Daar kan ik niet mee leven.
In feite betekent dat een vetorecht van de netredacties. Dat wil ik juist
wegnemen om bestuurlijke verlamming te voorkomen. Het is niet werkbaar, dus
dat moeten wij niet doen.Zij heeft ook iets gezegd over het net- en redactiestatuut. Wij hebben
die discussie al gevoerd naar aanleiding van de beantwoording van mevrouw
Van Zuijlen. De gedachte is sympathiek, maar de vorm die zij eraan wil geven
om de journalistieke onafhankelijkheid te waarborgen is onnodig. Dat is al
geregeld in de artikelen 13c, 48 en 64 van de Mediawet. Ik vraag haar nog
eens naar deze drie artikelen te kijken. Misschien wordt zij daardoor overtuigd.
Wij hebben deze discussie al gevoerd.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De staatssecretaris heeft op een zeer cruciaal onderdeel geen antwoord
gegeven: waaraan is de netcoördinator gebonden? Misschien kan hij er
nu geen antwoord op geven, maar ik hoop wel dat hij mij heel spoedig op de
hoogte kan brengen. Dat is voor ons namelijk cruciaal om over te gaan tot
instelling van een redactiestatuut.Staatssecretaris Van der Ploeg:Iedereen is gebonden aan de artikelen 13c, 48 en 64. In artikel 48 wordt
de programmatische autonomie van de omroepverenigingen geregeld en dat geldt
ook voor artikel 13c. Ik stel voor dat wij hierop terugkomen als het amendement
van mevrouw Van Zuijlen en de heer Bakker over het netstatuut er is. Anders
blijven wij over en weer tikken.Mevrouw Halsema zegt dat het netbestuur een overbodige bestuurslaag is
en afgeschaft kan worden. Ook de heer Nicolaï heeft erover gesproken.
In de huidige wet heeft het netbestuur een beperkte maar zinvolle taak. Bij
alle commotie en gekrakeel over de bevoegdheidsverdeling is gebleken dat de
netbesturen in de verhouding centraal-decentraal van wezenlijke betekenis
zijn.Mevrouw Halsema (GroenLinks):U zegt dat de netbestuurder van wezenlijke betekenis is. Een van mijn
stellingen is echter dat de netredacties niet goed tot bloei konden komen
vanwege de dominantie van de netbesturen. Een van de doelstellingen van GroenLinks
bij deze wet is om het bestel te democratiseren en dus een groot deel van
de verantwoordelijkheden naar beneden te verleggen naar de programmamakers
en journalisten die uitvoering moeten geven aan het netprofiel.Staatssecretaris Van der Ploeg:Nogmaals, de netbestuurder speelt een cruciale rol bij de benoeming van
de netcoördinator. De raad van bestuur benoemt deze op voordracht van
of met instemming van de netbestuurder. Dat staat in het wetsvoorstel. Dat
is dus een expliciete bevoegdheid van de netbestuurder, zoals hij ook een
aantal belangrijke adviserende bevoegdheden heeft. Het is waar dat de netbestuurder,
zoals het regeerakkoord zegt, minder bevoegdheden heeft dan
voorheen. De raad van bestuur heeft daarentegen meer bevoegdheden. Maar voor
mij behoeven de netbestuurders niet te worden geschrapt, gezien het belang
van hun beperkte taak. Het is handig om in Hilversum ook op netniveau een
bestuurder te hebben.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Mijn vraag gaat over de cruciale schakelfunctie van het netbestuur. Inderdaad
benoemt de raad van bestuur de netcoördinator pas na voordracht van of
in overeenstemming met het netbestuur. Maar in de praktijk blijkt dat het
zogenaamde wijgevoel tussen netcoördinator en net ontbreekt. Er zijn
ook geen instrumenten voor de netbespelers om met die netcoördinator
te "dealen". Deelt u die mening?Staatssecretaris Van der Ploeg:Ook ik vind het belangrijk dat de netbespelers het gevoel hebben: de netcoördinator
is er één van ons. Natuurlijk moet hij ook op het geheel letten,
want hij is ook in dienst van de NOS. De raad van bestuur benoemt hem ook.
Maar zo'n persoon moet van onderop voorgedragen zijn. In die zin moet het
ook iemand zijn met wie de netbespelers kunnen leven en in wie zij echt vertrouwen
hebben. Ik dacht dat dit in het wetsvoorstel goed geregeld is en dat het wijgevoel
daarin goed tot uiting komt, maar ik wil er nog wel een keer naar kijken.
Ik dacht dus dat het goed geregeld is.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Wel bij het begin. Maar stel dat de verhoudingen in de loop der jaren
verziekt raken. Wat gebeurt er dan?Staatssecretaris Van der Ploeg:Wilt u dat het netbestuur dan de bevoegdheid heeft om de netcoördinator
uit zijn functie te ontheffen. Moet ik uw vraag zo interpreteren? Doelt u
daarop?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Dat zou kunnen. In ieder geval moet het net dan een instrument hebben
om er iets aan te doen.Staatssecretaris Van der Ploeg:Daar kom ik in tweede termijn op terug. Het is mijn bedoeling dat de benoeming
van de netcoördinator zoveel mogelijk van onderop gebeurt. Daarom ligt
dat ook zo vast in de wet. Het moet iemand zijn die het volstrekte vertrouwen
van de netbespelers heeft. Daarom staat er ook: "op voordracht van of in overeenstemming
met". Misschien dat wij nog kunnen bekijken of die voordracht echt bindend
moet zijn. Misschien moeten wij ook nog bekijken wat er moet gebeuren als
het echt fout gaat. Geef mij tijd om erover na te denken.De heer Nicolaï (VVD):Als belangrijkste argument voor de netbesturen voert de staatssecretaris
aan dat de controle op de netcoördinator voldoende moet zijn verankerd.
Die redenering is duidelijk, maar daar is geen netbestuur voor nodig. Al bij
eerdere gelegenheden is door VVD en D66 betoogd dat de netbesturen ballast
zijn en niets toevoegen. Dat wordt nu duidelijk door GroenLinks gesteund.
Wij zeggen echter ook dat de bevoegdheden van de netbesturen over moeten gaan
naar de netredacties. Die verankering, de betrokkenheid tussen netcoördinator
en netten, wordt dan dus op precies dezelfde manier geregeld, maar dan via
de netredacties. Wat is nu het inhoudelijke argument om te kiezen voor besturen
in plaats van redacties?Staatssecretaris Van der Ploeg:Voorzitter! Het vaststellen van de netprofielen moet natuurlijk gebeuren
door de raad van bestuur. Goedkeuring gebeurt in het gremium waar al die verenigingen
in zitten, namelijk de raad van toezicht. De heer Nicolaï vraagt mij,
gegeven het feit dat er netredacties zijn, wat dan nog de rol van het netbestuur
is. Die rol is inderdaad vrij beperkt. Er is onder andere sprake van een adviesfunctie.
Een netcoördinator is van een net. Ik vind het dan redelijk dat het netbestuur,
al is dat een vrij licht bestuur – daar heeft de heer Nicolaï gelijk
in – een belangrijke zeggenschap heeft als het erom gaat wie uiteindelijk
de netcoördinator voor dat net wordt, al vindt de benoeming plaats door
de raad van bestuur. Ik vind niet dat die zeggenschap naar de netredacties
moet gaan, want dat zijn weer de programmamakers van de heer Bakker, om het
zo te zeggen. De netbestuurders zijn meer de bazen, de besturen. Ik vind dat
daar de bevoegdheid om te benoemen moet liggen, al geef ik direct toe dat
het verder vrij licht is.De heer Nicolaï (VVD):Het is een vrij licht bestuur, maar dat is geen antwoord op mijn vraag.
Waarom kun je niet uitgaan van dezelfde redenering als het gaat om de betrokkenheid
van een net bij de netcoördinator? Waarom kan die taak niet worden vervuld
door de netredactie? Het zit nu nog bij de netbesturen. Waarom kan dat niet
worden overgedragen aan de netredactie? Dan zijn de netbesturen niet meer
nodig.Staatssecretaris Van der Ploeg:Voorzitter! Ik heb er al op gewezen dat de netbesturen een rol in Hilversum
vervullen, al was het alleen maar vanwege het scheppen van vertrouwen. De
heer Van Bommel wees daar ook op. Het lijkt mij in dit klimaat niet zo nuttig
de netbesturen te schrappen. Dat meen ik echt. Daar komt bij dat er sprake
is van een aantal bevoegdheden. Het is belangrijk dat die worden uitgeoefend.
Een netcoördinator moet bijvoorbeeld worden benoemd, of misschien een
keer ontslagen. Daar vervult het netbestuur een belangrijke rol in. Ook geeft
het netbestuur advies aan de raad van bestuur over de netprofielen. Veel meer
dan dat zit er niet in de wet. Het is een vrij lichte taak. De heer Nicolaï
zegt dan, omdat hij vindt dat het netbestuur niet zoveel waarde heeft: schrap
dat maar en breng die kleine taak onder bij de netredactie. Ik heb daar vrij
uitvoerig over nagedacht, maar uiteindelijk heb ik besloten, voordat ik deze
wet naar de Kamer stuurde, om dat niet te doen. Ik heb die bevoegdheid bij
het netbestuur gelegd. Ik heb geen zin om dingen in Hilversum overhoop te
halen als dat niet echt nodig is. Er is verschil tussen de bestuurlijke en
de programmatische verantwoordelijkheid. De heer Nicolaï kiest ervoor,
uit organisatorisch oogpunt, om de laag van het netbestuur weg te halen en
de verantwoordelijkheid terzake bij de netredactie te leggen, ook al is dat
een beetje oneigenlijk. Hij vindt dat in ieder geval simpel. Ik pleit daar
niet voor, omdat het om aparte zaken gaat.De heer Nicolaï (VVD):Voorzitter! De staatssecretaris pleit voor minder simpel. Dat begrijp
ik, maar dat geldt niet voor de bevoegdheden, want die kunnen aan de redactie
worden gegeven. Als ik de staatssecretaris goed heb gehoord, dan blijft alleen het argument over van de onrust bij de omroep en de al of niet symbolische
werking. Daar zou je pragmatisch aan tegemoet kunnen komen. Dat kan een argument
zijn om het netbestuur in leven te houden, maar daar wil ik duidelijkheid
over hebben.Staatssecretaris Van der Ploeg:Het argument is dat de netredacties zich bezighouden met programmatische
zaken, zoals zendtijdindeling. Het bestuur van een orgaan houdt zich bezig
met bestuurlijke zaken, zoals benoemingen. Kijk maar naar de kunstensector,
naar theatergezelschappen. Het bestuur daarvan houdt zich bezig met wie er
wordt benoemd tot artistiek leider of tot directeur van het gezelschap. De
programmatische invulling gebeurt echter door de artistiek directeur en zijn
of haar team. Het is heel normaal in bestuurlijk Nederland dat er een scheiding
wordt aangebracht tussen bestuurlijke en programmatische taken. Daarom is
er een verschil tussen het netbestuur en de netredactie. Het netbestuur heeft
echter wel minder taken dan voorheen.De heer Nicolaï (VVD):Wij zijn het met elkaar eens dat er bestuurlijke verantwoordelijkheden
aan de ene kant liggen en dat inhoudelijke zaken door de andere kant bepaald
worden. Maar de bestuurlijke verantwoordelijkheid ligt bij de raad van bestuur
en die benoemt de netcoördinator. Dus in die kant van de zaak is op die
manier voorzien en de inhoudelijke kant moet ingevuld worden door de redactie.De voorzitter:Er staan nog heel wat leden bij de interruptiemicrofoons. Nu zou ik het
heel knap vinden als zij nog andere vragen over dit onderwerp kunnen verzinnen
dan de heer Nicolaï.De heer Atsma (CDA):Ik heb in elk geval een andere vraag. De heer Nicolaï zegt iets over
de bestuurlijke binding die de raad van bestuur heeft. Ik meen echter dat
de heer Nicolaï een belangrijke schakel vergeet en die heb ik ook gemist
in het betoog van de staatssecretaris. Natuurlijk zijn de netbesturen er om
te besturen, maar zou het niet goed zijn om te onderzoeken namens wie de netbesturen
dat doen? Dan ben ik terug bij een belangrijke passage uit de toelichting
van de staatssecretaris, namelijk dat hij nog steeds van mening is dat de
verenigingen met hun leden er toe doen. Is hij het met mij eens dat dit aspect
juist via de netbesturen naar voren zou moeten komen? Tot slot vraag ik de
staatssecretaris nog om in te gaan op het verschil tussen "instemmen met"
en "het benoemen van" een netcoördinator in relatie tot het netbestuur.De heer Stellingwerf (RPF):Ik ben het eens met de benadering van de staatssecretaris, maar hij zaait
wel twijfel door een houding in te nemen van "enerzijds, anderzijds". Hij
zou gewoon moeten zeggen: wij hebben dit in het wetsvoorstel voorgesteld en
daar staan wij voor; die taak is dan misschien wel licht, maar het is wel
een wezenlijke taak. Kan de staatssecretaris daar meer de nadruk op leggen?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik heb nog een opmerking over de positie van de netcoördinator. De
netcoördinator heeft bestuurlijke en programmatische verantwoordelijkheden
en dat geeft problemen. Mijn fractie heeft een amendement ingediend –
en dat lijkt mij de meest chique oplossing – waarin de programmatische
verantwoordelijkheden verplaatst worden naar de redactie en de netcoördinator
wordt dan lid van die redactie. Daarmee wordt een duidelijke scheidslijn aangebracht.
Graag krijg ik hierop een reactie van de staatssecretaris.Staatssecretaris Van der Ploeg:Voorzitter! De heer Stellingwerf heeft precies verwoord wat ik bedoelde.
De taak van het netbestuur is inderdaad lichter en ik kan dit ook goed verdedigen.De heer Atsma vraagt naar het verschil tussen "instemmen met" en "het
benoemen van" een netcoördinator door het netbestuur. Het probleem met
het netbestuur is dat het niet gesteund wordt door een apparaat.De heer Atsma (CDA):Daar kunnen wij voor zorgen.Staatssecretaris Van der Ploeg:Ja, dat is zo, maar daarnaast speelt het probleem dat de netcoördinator
grensoverschrijdende bevoegdheden heeft. Het lijkt mij dan het beste om het
kiezen van het poppetje zoveel mogelijk van onderop te laten gebeuren, terwijl
de benoeming zelf natuurlijk door de raad van bestuur wordt gedaan. Ik vind
niet dat de raad van bestuur in de praktijk dan een ander poppetje mag benoemen.
Daarom staat er ook in de wet "instemmen met" of "op voordracht van". Ik heb
mevrouw Van Zuijlen al toegezegd dat ik voor de tweede termijn zal bekijken
of dat sterker geformuleerd kan worden.Mevrouw Halsema heeft een amendement ingediend, waarmee zij de zeggenschap
van de netredacties wil versterken door de taken van de netcoördinator
over te dragen aan de netredactie en de netcoördinator deel van die netredactie
uit te laten maken. Dat lijkt een heel sympathiek idee. De uitwerking lijkt
dan meer van onderaf te gebeuren. Toch is het geen goede zaak, want daarmee
hol je de positie van de netcoördinator uit en daarmee hol je ook de
positie van de raad van bestuur uit. Eigenlijk tast dat de structuur en de
kern van mijn wetsvoorstel aan.Voorzitter! Ik ga nu over tot een aantal andere onderwerpen. Mevrouw Halsema
heeft gevraagd naar de programmaversterkingsbudgetten die ten goede moeten
komen aan alle radio- en televisienetten. Zij had het over een evenredige
verdeling. Ik ben geen voorstander van een pondspondsgewijze verdeling van
het programmaversterkingsbudget. Dat kan een uitkomst zijn, maar dat kan niet
vooraf bepaald worden. Ik kan mij zelfs voorstellen dat de vereniging die
er veel meer voor doet dan de andere om aan het goede doel van een sterkere
publieke omroep als geheel te werken, misschien wel ietsje meer uitput dan
die andere.Ik zie ook niet in dat een programmaversterkingsbudget vooral aan verstrooiing
ten goede zou moeten komen. In de wet zijn daarvoor voldoende garanties opgenomen,
zoals de besteding aan een betere profilering, aan een aantrekkelijker programmering
voor specifieke groepen en aan cultureel onderscheidende programmering.Mevrouw Halsema vroeg voorts of de bevoegdheid om gedurende de concessieperiode
via wijziging van de concessievoorwaarden te sturen, niet uit de wet kon worden
gehaald. Ik vind dat de verantwoordelijke bewindspersoon de ruimte moet hebben
om in zo'n lange periode van tien jaar een nadere tussentijdse toetsing en
evaluatie moet kunnen houden, zodat eventueel kan worden bijgestuurd.
Het is evident dat dan in de wet moet worden gegarandeerd dat er geen misbruik
van deze bevoegdheid kan worden gemaakt. Ik zal nog terugkomen op het desbetreffende
amendement wanneer ik toe ben aan mijn oordelen over de ingediende amendementen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Kan de staatssecretaris aangeven waar in de wet de garanties worden geboden
dat er geen misbruik van die bevoegdheid wordt gemaakt?Staatssecretaris Van der Ploeg:Ik weet de artikelen niet precies uit mijn hoofd. Ik zal deze vraag beantwoorden
bij de beoordeling van het desbetreffende amendement.Het standpunt van het kabinet over de werkzaamheden van de commissie-Jesserun.
Met enig verdriet moet ik vertellen dat deze vertraagd zijn. Dit komt door
de ingewikkeldheid van de materie, maar ook door de drukte rond andere beleidsprioriteiten,
zoals de afschaffing van de omroepbijdrage en de Concessiewet. Ik zeg toe
om de Kamer rond Pasen verder hierover te informeren.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Wil de staatssecretaris in het kabinetsstandpunt al een regeling opnemen
voor een cross-ownership voor de media?Staatssecretaris Van der Ploeg:Wij zijn nog niet toe aan een standpunt. Gezien de mogelijke monopolies
die achter diverse televisiekanalen schuilgaan, zie ik wel de problematiek
van cross-ownership. Enerzijds zijn er fantastische ontwikkelingen mogelijk
en anderzijds kan er sprake zijn van de uitbuiting van monopolies. Deze zaken
moeten wel geregeld worden. Ik kan niet meer beloven dan dat uit het kabinetsstandpunt
een regeling kan voortvloeien.Mevrouw Halsema zei dat in ieder geval één van de tv-netten
reclamevrij moest zijn en dat er sprake moet zijn van een financiële
compensatie. Ook andere sprekers zijn hierop ingegaan. Zo heb ik mij hierover
vaak onderhouden met de heer Van Bommel en heeft de heer Van der Vlies gesproken
over het achterwege laten van reclame op zondag en rond kinderprogramma's.
Reclame is echter wel heel normaal in deze samenleving. Waarom zouden wij
één televisienet reclamevrij willen maken? Wat is de winst en
welk net moet het zijn? De kosten van compensatie bedragen voor de staatskas
ruim 100 mln. Overigens zou dit een cadeautje voor de commercie zijn, want
de reclamemarkt zal direct verschuiven doordat de adverteerders 100 mln. aan
commerciële kanalen zullen geven. Waarom zou de staat dat doen? De heer
Zalm zou mij direct vragen hoe ik dat ga dekken. Mevrouw Halsema moet ervan
uitgaan dat het reclamevrij maken van één net gepaard zal gaan
met een uitholling van de financiële positie van de publieke omroep.
Dit levert niet het vertrouwen op dat men nu graag zou willen hebben. Ik vind
het wel een sympathiek idee bij de kinderprogramma's. Daar kom ik nog op terug,
want daarover heb ik een andere mening. Ik vind het gevaarlijk om te zeggen
dat wij de reclame er maar af moeten gooien, zodat wij 100 mln. minder hebben,
zonder dat wordt aangegeven waar de dekking vandaan komt.De heer Van Bommel (SP):Hiermee hinkt de staatssecretaris op twee gedachten. Enerzijds zegt hij
dat reclame overal is en dat wij deze moeten accepteren als iets wat er helaas
altijd is. Anderzijds is er een praktisch probleem van de inkomsten. Ik deel
de opinie dat er automatisch extra inkomsten zijn bij anderen, wanneer wij
een net reclamevrij maken. Is het niet denkbaar om een model voor een verschuiving
te bewerkstelligen, waarbij die extra inkomsten bij derden worden afgeroomd?Staatssecretaris Van der Ploeg:Dat hoor ik ook wel eens binnen de Partij van de Arbeid, maar dat is niet
van deze tijd. Er zijn allerlei Europese regels die dit verbieden. Het afromen
van specifieke groepen in de maatschappij is een moeilijke zaak. Er waren
tijden waarin dat wel kon en normaal was, maar vandaag de dag is dat niet
meer mogelijk. Ik zeg dat met respect, want het idee is niet zo gek, omdat
er in Groot-Brittannië op die manier zeer goede commerciële televisie
tot stand is gebracht. Channel Four en ITV zijn in het begin mede tot stand
gebracht door het afromen van reclame-inkomsten van commerciële partijen,
maar dat is geen optie voor Nederland in het jaar 2000.De heer Van Bommel (SP):Een praktisch punt is dat er sprake is van een daling van de inkomsten.
Wanneer wij de toekomst van de publieke omroep zeker willen stellen, zullen
wij hiervoor extra zekerheden moeten bieden.Staatssecretaris Van der Ploeg:Wanneer de Kamer mij dekking verschaft voor een compensatie van het verlies
aan reclame-inkomsten, als dat geld er is en als er geen andere prioriteiten
zijn waaraan dat geld beter besteed kan worden, zoals thuiszorg en onderwijs,
zou ik hier een groot voorstander van zijn. Ik zeg heel eerlijk dat reclamevrije
televisie wel wat heeft, maar ik hoor ook van heel veel mensen dat zij die
reclame hartstikke leuk vinden. Dat vind ik wel gek, maar wie ben ik om te
zeggen dat het gek is dat andere mensen reclame soms leuk vinden? Ik vind
in ieder geval dat het niet te gek moet zijn. Ik vind dat wij in Nederland
een goed evenwicht hebben.De heer Van Bommel (SP):Ik heb het probleem genoemd dat er sprake is van afname van reclame-inkomsten.
Wanneer wij de publieke omroep liefhebben, kan het probleem van de financiering
van de publieke omroepen bij die terugvallende inkomsten, dat door de ontwikkeling
van de omroepen wordt veroorzaakt, toch niet aan de Kamer worden overgelaten?Staatssecretaris Van der Ploeg:De heer Van Bommel signaleert een probleem, maar daarmee heb ik dat probleem
nog niet. Hilversum heeft dat probleem ook nog niet, want ik hoor geen geluiden
dat de reclame moet worden afgeschaft. Integendeel. Wanneer ik dat zou voorstellen,
is de reactie van Hilversum: doe dat alstublieft niet. Het is een leuke gedachte,
maar zij is alleen te verwezenlijken als het geld erbij wordt geleverd.Ik vind ook dat reclame een beetje hoort bij een publiek net. Dat heeft
te maken met de legitimering door de markt. Ik vind het heel belangrijk dat
er kwalitatief hoogstaande programma's worden gemaakt, maar doordat een kwart
van de kosten van de publieke omroep wordt opgebracht door reclame, worden
er ook programma's gemaakt waar kijkers voor zijn. Dat moet iemand van de
Socialistische Partij toch aanspreken.De heer Stellingwerf (RPF):Dit probleem geeft exact aan waarom wij een omroepbijdrage hadden moeten
hebben. Nu kunt u niet meer bij minister Zalm aankomen, omdat hij zegt: wacht
even, eerst de thuiszorg, enzovoorts. Erkent u dat dit probleem hiermee is
vergroot?Staatssecretaris Van der Ploeg:Nee, dat probleem erken ik niet.De heer Stellingwerf (RPF):Waarom niet?Staatssecretaris Van der Ploeg:Ik herken dat probleem niet, omdat ik bij de heer Zalm altijd kan aankloppen
voor extra geld, mits het binnen de uitgavenkaders past. Er wordt dan altijd
naar de prioriteiten gekeken en of elders hogere noden zijn. In dit geval
geldt dat ook. Toen de omroepbijdrage nog bestond, kon die ook niet zomaar
worden verhoogd. Zo'n verhoging heeft ook een koopkrachteffect dat niet moet
worden onderschat.De heer Stellingwerf (RPF):Dat erken ik. De omroepwoordvoerders hadden daar echter de zwaarste stem
in het kapittel. Als zij van mening waren geweest dat de publieke omroepen,
al dan niet voor een deel, bijvoorbeeld op zondag, reclamevrij moesten worden,
dan had de koppeling makkelijker kunnen worden gelegd dan nu het geval is.
Wij hebben onszelf op dat punt op een grotere achterstandspositie gezet.Staatssecretaris Van der Ploeg:Ik geloof niet dat dat het geval is. Ik was vroeger financieel woordvoerder –
u bent dat zelf overigens nog steeds – en ik herinner mij toch echt
dat een verhoging van de omroepbijdrage, die nu niet meer bestaat, een lastenverhogend
effect heeft. Daar moet je mee oppassen. Het maakt niet uit of het een doelheffing
of een gewone heffing was, het was een heffing.De heer Stellingwerf (RPF):Leidt het feit dat u een en ander niet als een probleem ervaart niet tot
de neiging, of de dreiging, dat bij grotere financiële problemen bij
minister Zalm u meer reclame zult accepteren? Dat is een mogelijke consequentie
van uw lijn.Staatssecretaris Van der Ploeg:Nee. Wij hebben een zeer goede financiële basis gelegd. De omroepbijdragen
zijn afgeschaft. Dat bedrag wordt geïndiceerd aan het aantal huishoudens
en de inflatie. In tegenstelling tot de commerciële omroep heeft de publieke
omroep geen programmaonderbrekende reclames. Het aantal reclameminuten is
in de wet beperkt. Dergelijke regels zijn er overigens ook voor de commerciële
zenders. Binnen die randvoorwaarden zal de STER natuurlijk zoveel mogelijk
proberen binnen te halen binnen de publieke omroep. Ik moet zeggen dat hij
dat tot nu toe redelijk goed heeft gedaan.Ik wil uw vragen systematisch beantwoorden. Ik heb al gezegd dat mijn
reactie op de brief van de kroonleden is dat ik mij hun bezorgdheid kan voorstellen.
Ik heb hun brief als serieus signaal opgevat. Overigens, de kroonleden en
de raad van toezicht hebben ook bevoegdheden en hadden die ook al vóór
17 september. In de wet staat dat de raad van toezicht een zeer cruciale rol
speelt bij het vaststellen van uitgangspunten en dat dit vervolgens een belangrijke
rol kan spelen bij het opstellen en vaststellen van de netprofielen. De bezorgdheid
is belangrijk als signaal.U hebt mij heel specifiek gevraagd hoe de bindende opdracht van de raad
van bestuur zich verhoudt tot programma-autonomie. U duidde terecht met name
op artikel 48. De raad van bestuur kan geen bindende opdrachten geven tot
het maken van bepaalde programma's en kan geen bindende opdrachten geven over
de inhoud van programma's. Ik kan het nog een keertje zeggen, want er blijft
toch misverstand over. Men blijft het anders beweren. Ik zeg het nog één
keer omdat het zo belangrijk is. De raad van bestuur kan geen bindende opdracht
geven tot het maken van bepaalde programma's of over de inhoud van programma's.
De autonomie is gewaarborgd. De omroep bepaalt zelf welke programma's met
welke inhoud worden uitgezonden. Ik heb het nu twee of drie keer gezegd en
hoop dat het nu echt duidelijk aankomt bij de betrokkenen.Uw opmerking over de voorschriften en algemene aanwijzingen in de concessievoorwaarden
heb ik al behandeld toen ik mevrouw Halsema beantwoordde.U vroeg hoe ik denk over de plaatsing van programma's naar de randen van
de ochtend en de nacht, dus niet echt prime time. Het is uiteraard niet de
bedoeling dat programma's voor kleine doelgroepen steevast naar ongunstige
tijdstippen worden gedrongen. Ik heb daarom in de memorie van toelichting
en het antwoord op de schriftelijke vragen benadrukt dat de herkenbare zenderprofilering
en netoverschrijdende programmering niet ten koste mogen gaan van de eigen
identiteit van kleine omroepinstellingen. Het naar de rand verschuiven ten
koste van de eigen identiteit van de kleine omroepinstellingen is dus volgens
mij geen goed idee. Die verplaatsing kan niet zomaar. Dit gevoelen heb ik
ook kenbaar gemaakt bij de raad van bestuur. Het is een belangrijk punt. Mij
is verzekerd dat erop gelet zal worden en dat bij de uiteindelijke uitkomst
dit probleem niet zal spelen.De heer Atsma (CDA):Zou het niet het overwegen waard zijn om juist vanwege dit gevoelige aspect,
dat inderdaad de afgelopen weken aanleiding is geweest voor veel kritiek,
nog eens kritisch te kijken naar de bevoegdheden van het netbestuur in zijn
relatie tot de netcoördinator? U kunt de raad van bestuur er wel op wijzen,
maar het schiet niet echt op op het moment dat de netcoördinator vervolgens
zegt dat hij er geen boodschap aan heeft.Staatssecretaris Van der Ploeg:De netoverschrijdende zenderprogrammering mag niet ten koste gaan van
identiteit. Dit is vermeld in de memorie van toelichting en is benadrukt in
de beantwoording van de schriftelijke vragen. De raad van bestuur en de netcoördinatoren
weten dit, dus hiervoor zal een praktische oplossing worden gevonden. In Hilversum
weet men hiermee dus rekening te houden. Laten wij er vertrouwen in hebben
dat dit in Hilversum goed wordt opgelost.De heer Atsma (CDA):Is het niet verstandiger om een garantie te bieden door de banden tussen
de netbesturen en de netcoördinatoren te versterken?Staatssecretaris Van der Ploeg:Nee.De heer Stellingwerf (RPF):Bij netoverschrijdende programmering kunnen omroepen bij bepaalde programma's
minder invloed uitoefenen omdat deze niet meer op het eigen thuisnet worden
uitgezonden. Kan voor gewichtige uitzendingen op een ander net niet een vorm
van invloed tot de mogelijkheden behoren, bijvoorbeeld door representatie,
zodat omroepverenigingen in ieder geval een mening kunnen geven?Staatssecretaris Van der Ploeg:Men kan altijd zijn mening geven, omdat netbesturen een adviseringsbevoegdheid
hebben. In de wet is dit dus al goed verankerd. Maar Hilversum kent de randvoorwaarden
voor de randen van de nacht en de problemen die deze kunnen opleveren voor
de identiteit van met name de kleinere omroepinstellingen.De heer Stellingwerf (RPF):Ik bedoel het volgende: als een programma netoverschrijdend is en op een
moeilijk tijdstip dreigt te worden uitgezonden, kan een omroepvereniging dan
een bepaalde bevoegdheid krijgen om in het netbestuur van het andere net mee
te praten?Staatssecretaris Van der Ploeg:Volgens mij wordt een dergelijke invloed al geboden via de raad van toezicht
en de netcoördinatoren, die dergelijke punten in het gezamenlijke overleg
aan de orde kunnen stellen. Hoe het ook zij, u kunt in een amendement een
voorstel hieromtrent doen.Over de representativiteit en het ledenaantal van vijf in de visitatiecommissie
het volgende. In de wet staat dat de visitatiecommissie uit minimaal vijf
leden moet bestaan. Voor de benoeming van de raad van toezicht dient de minister
te worden gehoord. De minister kan zo nodig op de representativiteit van de
commissie letten.Onder anderen de leden Van der Vlies en Bakker vroegen naar de rechtszekerheid,
de niet-limitatieve opsomming in artikel 30. De wet geeft waarborgen tegen
misbruik, maar beleidsruimte is gewenst omdat niet in alles is voorzien.De NOS en de NPS zijn uitgesloten van de verlaging van de hoeveelheid
zendtijd bij nieuwe erkenningen. Dat is logisch, omdat zij een specifieke
wettelijke programmataak hebben. Dit geldt ook voor artikel 39f-zendgemachtigden.Ik ben niet bereid tot een beperking van 10% van het programmaversterkingsbudget.
Ik geloof dat deze maatregel uitvoering geeft aan het regeerakkoord. En zoals
mevrouw Van Zuijlen zei, staat er "kan" in de bepaling. De taakopdracht van
de raad van bestuur om de programmering van de publieke omroep als geheel
te versterken, staat ook in het regeerakkoord.Met de regeling voor Educom wordt de educatieve omroep geen onneembaar
fort. Ik vind dat wij de educatieve zendtijd niet moeten versnipperen; dus
één organisatie en Educom is daarvoor geschikt. Wel is openheid
van Educom gewenst. Met de commissariaten is overleg gaande over de procedure.
Het lijkt mij een goede oplossing om te kiezen voor een zwaar gemandateerde
programmaraad in plaats van voor een raad van toezicht. In die programmaraad
dienen levensbeschouwelijke organisaties te worden opgenomen. Ik wil die pluriformiteit
binnen één organisatie realiseren. Dat is ook gedaan bij de
regionale en de lokale omroepen.De heer Stellingwerf (RPF):Daar ben ik het mee eens. Ik heb echter een ander beeld van de openheid
van de Educom. Ik constateer namelijk dat de educatieve omroepinstelling tot
nu toe een gesloten bastion is. Voor nieuwe initiatieven moet geen nieuwe
educatieve omroepinstelling in het leven worden geroepen, maar nieuwe initiatieven
moeten dan wel binnen Educom vorm kunnen worden gegeven.De voorzitter:Mijnheer Stellingwerf, ik wijs u erop dat een interruptie vaak bedoeld
is om de tweede termijn voor te bereiden of om iets uit te discussiëren.
Ik constateer nu echter – ik hoop dat de andere leden hier ook kennis
van willen nemen – dat u nu allerlei opinies naar voren brengt. U dient
echter in tweede termijn tot een afronding te komen. Het is enigszins belachelijk
dat ik de Kamer daar welhaast ieder debat op moet wijzen. U dient beter te
weten. Als het debat zo verder wordt gevoerd, sta ik helemaal geen interrupties
meer toe. De Kamer weet dan wie het voor de rest hebben verknoeid. Ik hoop
echter dat het debat verder op een normale manier kan worden gevoerd.De heer Stellingwerf (RPF):Erkent de staatssecretaris dat bij de huidige regeling voor Educom geen
nieuwe partijen kunnen toetreden?Staatssecretaris Van der Ploeg:Ik heb gezegd dat Educom een open orgaan moet worden. Als dat in het verleden
onvoldoende het geval is geweest, moet deze organisatie veel opener worden.
Het commissariaat is bezig met een procedure. Verder vindt er overleg plaats
tussen de betrokken partijen. Ik stel voor dat wij de uitkomsten van dat overleg
afwachten. Het probleem is bekend en niemand betwist dat er een open Educom
moet komen.De heer Stellingwerf heeft opgemerkt dat ik de omroepen in staat moet
stellen een geringe bijdrage te vragen. Ik ben geen principieel tegenstander
van betaaltelevisie door de publieke omroep. Hierover wordt in Europa gediscussieerd.
Wij moeten er overigens voor oppassen dat wij de publieke taak niet zo invullen
dat er sprake is van concurrentievervalsing.De heer Van der Vlies heeft een opmerking gemaakt over de spanning tussen
kwaliteit en bereik. Ik erken dat die spanning er is. Dat is inherent aan
de publieke omroep. Het is de taak van alle omroepen om hier een evenwicht
te realiseren.De heer Van der Vlies heeft verder een vraag gesteld over reclame rond
kinderprogramma's. Ik heb de Kamervragen van de heer Atsma en Van Bommel over
dit onderwerp inmiddels beantwoord. Ik houd vooralsnog vast aan mijn mening
dat een verbod hier niet effectief is. Ik heb overigens de mogelijkheid in
de wet gecreëerd reclame rond kinderprogramma's bij AMvB te beperken.
Nederland is echter geen eiland en wij moeten dus goed beseffen dat er ook
commerciële kindertelevisie is. Ik wil het voorstel om deze reclame te
beperken niet volgen, aangezien ik de mening ben toegedaan dat hierdoor geen
tere kinderzieltjes zullen worden gered. Publieke omroepen past hier wel de
nodige terughoudendheid en daarom heb ik de mogelijkheid gecreëerd om de vinger aan de pols te houden. De wet over de concessies biedt
namelijk de mogelijkheid zo nodig regels te stellen. Ik ben overigens van
plan om dit onderwerp in Europees verband aan de orde te stellen.De heer Van Bommel (SP):Er zijn voorbeelden van Europese landen die op dit punt meer hebben geregeld
dan Nederland. Waarom nemen wij nu niet de gelegenheid te baat om een en ander
ook in Nederland beter te regelen?Staatssecretaris Van der Ploeg:Ik heb mij laten inlichten door kinderpsychologen en zij hebben mij gezegd
dat er in Nederland geen problemen zijn. Ik ben bereid om de regelingen op
dit punt van met name de Scandinavische landen te laten onderzoeken en om
die in Europees verband te bespreken. Wellicht kan hierop in een ander debat
worden teruggekomen.De heer Van Bommel (SP):Waarom is de staatssecretaris wel bereid om het een en ander in Europees
verband aan de orde te stellen, maar niet om nu alvast in Nederland te proberen
de zaak beter te regelen? Wij kunnen toch het goede voorbeeld geven?Staatssecretaris Van der Ploeg:Ik stel het in Europees verband aan de orde, omdat hierop door de Kamer
is aangedrongen. De reactie van de Kamer is dat de reclame rond kinderprogramma's
moet worden teruggedrongen, maar tegelijkertijd blijken ouders en kinderen
niet zoveel problemen te hebben met deze reclame. Ik wil dat dit wat meer
onderzocht wordt. In ieder geval heb ik de mogelijkheid gecreëerd om
er wat aan te doen als wij dat willen.Ik ga door met de beantwoording van een aantal vragen van de heer Van
Bommel, voorzitter, zoals: hoe kan bevorderd worden dat de programmabladen
een rol blijven vervullen ofwel: hoe kun je bevorderen dat als de programmagegevens
vrijkomen, de band tussen vereniging en leden goed blijft? Ik denk dat dit
de eerste verantwoordelijkheid van de verenigingen zelf is. Zij moeten een
aantrekkelijk blad maken dat de leden aanspreekt. In het verlengde daarvan
blijkt dat interactiviteit leidt tot nieuwe en moderne vormen van ledenbinding.Over de 25% programmaversterkingsbudget heb ik gesproken in reactie op
opmerkingen van de heer Stellingwerf.De heer Van Bommel (SP):Daar is over gesproken. Ik heb met name de verhoging aan de orde gesteld,
alsmede de onzekerheid van het budget bij de omroepen.Staatssecretaris Van der Ploeg:Het gaat om een kan-bepaling. Bovendien moeten budgetten die de raad van
bestuur voorstelt de goedkeuring krijgen van de raad van toezicht, waarin
alle verenigingen zijn vertegenwoordigd. Verder is een en ander in de wet
nauwkeurig geconditioneerd. Voorts kan het geld, zoals de heer Nicolaï
al zei, alleen besteed worden aan de verenigingen.De heer Van Bommel (SP):Dat is allemaal bekend. De principiële vraag is of hier niet primair
een verantwoordelijkheid ligt voor de omroepverenigingen. Als u van mening
bent dat die niet voldoende waar wordt gemaakt, waarom zou het dan niet met
10% toe kunnen?Staatssecretaris Van der Ploeg:Mevrouw Van Zuijlen overweegt een amendement in te dienen waarin wordt
gesteld het budget ook te gebruiken om samenwerking op en tussen netten te
bevorderen. Daarbij moet natuurlijk wel opgepast worden dat er geen sprake
is van substitutie. Wij willen een sterkere rol voor de raad van bestuur om
dit soort samenwerking te ontlokken van onderop. Daar moet je instrumenten
voor hebben. Het betreft overigens een gesloten systeem: het geld kan niet
uitgegeven worden aan onafhankelijke producenten. De raad van toezicht zit
er zelf bij. Ik denk dan ook dat het geen kwaad kan.Gevraagd is of de strafkorting van 15% niet te hoog is. Als een strafkorting
hoog genoeg is, hoeft zo'n korting nooit toegepast te worden en gaat alles
zoals het moet. Die korting moet niet te laag zijn, omdat de raad van bestuur
anders tandeloos is. Wel is een lager percentage bespreekbaar. Dat vind ik
overigens geen hoofdpunt. Na een analyse en een aantal gesprekken, ook met
degenen die ermee te maken hebben, meen ik dat 15% redelijk is. Ik ga er overigens
van uit dat die korting nooit toegepast hoeft te worden.De heer Bakker (D66):Het principiële argument is dat de raad van bestuur beschikt over
het programmaversterkingsbudget. Dat is een positief instrument. De vraag
is of daarnaast een negatief sanctionerend instrument nodig is.Staatssecretaris Van der Ploeg:Sticks and carrots. Ik ben ervan overtuigd dat de carrot gebruikt kan
worden terwijl de stick in normale omstandigheden nooit gebruikt zal worden.
Daarom moet er een zekere louterende werking van uitgaan. Het percentage had
ook 10 of 20 kunnen zijn, maar 15 lijkt mij, ook omdat het een maximum is,
redelijk.Sponsoring kan bijdragen aan goede programma's. Ik wijs op sponsoring
van cultuur en in dat verband op het Concertgebouw. Sponsoring kan een welkome
aanvulling zijn op inkomsten ten behoeve van programma's. Vandaar die uitzondering
voor culturele programma's. Verder blijkt sponsoring heel effectief te zijn
in de praktijk voor de bestrijding van sluikreclame. Daar is keer op keer
op gewezen. Ik heb het dan maar liever open en bloot dan dat het via sluikreclame
gebeurt. Het zijn communicerende vaten. Wél vind ik dat er geen sprake
kan zijn van sponsoring wanneer het om informatieve programma's gaat. Daarom
heb ik gezegd: sponsoring, neen, tenzij. Wil men de publieke omroep helemaal
reclamevrij hebben, dan zou het gaan om een bedrag van 435 mln., een aanmerkelijk
bedrag.De heer Van Bommel (SP):Ik kom even terug op de relatie tussen sponsoring en sluikreclame. Daar
ligt de oorzaak en mogelijk ook de oplossing. Wij weten dat er sluikreclame
komt wanneer sponsoring wordt verboden. Die sluikreclame is verboden en daar
moet dus tegen worden opgetreden. Dat kan nooit een argument zijn om sponsoring
maar toe te staan. Als men die weg wil volgen, kunnen er wel veel méér
regels in dit land worden afgeschaft.Staatssecretaris Van der Ploeg:Natuurlijk moet er worden opgetreden tegen sluikreclame, maar dat is niet
altijd gemakkelijk: dat is een pragmatisch aspect. Overigens
heb ik ook andere argumenten om iets te zien in sponsoring voor bepaalde programma's.
Het gebeurt ook in de kunstensector. Nogmaals, het is een "neen, tenzij"-regime.
We kunnen niet hebben dat bijvoorbeeld NOVA wordt gesponsord.De heer Van Bommel (SP):Eerst zegt u dat u sponsoring een probleem vindt en dat dit moet worden
beperkt. Vervolgens ziet u sponsoring als een deugd omdat het extra inkomsten
oplevert. Ik vind het een belangrijk moment om dit even vast te stellen.Staatssecretaris Van der Ploeg:Het is een belangrijk moment om uw misinterpretatie van mijn woorden vast
te stellen. Die interpretatie komt niet overeen met wat ik heb gezegd.Voorzitter! De kwestie van de Wereldomroep is geregeld. De Wereldomroep
mag wél een vergoeding vragen. De programma's zijn bestemd voor het
buitenland en er rijzen geen bezwaren tegen wanneer bijdragen worden gevraagd
van buitenlandse ontvangers. Sterker nog, dat moet gebeuren. Die buitenlandse
ontvangers dragen niet bij aan de financiering van de publieke omroep in Nederland.
Zou deze werkwijze niet worden gevolgd, dan zou de verspreiding van bijvoorbeeld
BNN-programma's in het buitenland in het gedrang komen. Daarom zit BNN in
het buitenland meestal in het pluspakket, tegen betaling. Artikel 13c staat
dit niet in de weg.Voorzitter! Een flink aantal vragen van de heer Bakker heb ik al beantwoord.
Hij meent dat artikel 40 inzake de radioprofielen wellicht wat te gedetailleerd
is. De heer Nicolaï heeft wat dit betreft een amendement voorbereid.
Ik wijs erop dat taakomschrijvingen ook een cultureel doel kunnen dienen.
Ik ben altijd gevoelig voor het argument dat men zich al snel te veel met
dingen bemoeit, maar hier is er sprake van een relatie tussen radio en het
overige muziekleven. Ik heb begrip voor het feit dat men de vraag stelt: waarom
jazz niet en klassieke muziek wel? Er is een discussie gaande aan de hand
van de vraag of de publieke radio met de verstrekte middelen ook registraties
moet verzorgen van bijvoorbeeld popconcerten, live optredens enz. De vraag
rijst of men dit tot in details in de wet moet vastleggen.De heer Bakker (D66):Ik moet dan toch even mijn vraag herhalen: ligt dit niet besloten in de
algemene opdracht aan de publieke omroep?Staatssecretaris Van der Ploeg:Daar zit het ook een beetje in, dat geef ik toe. Maar wettelijk vastleggen
van het onderscheidende karakter van de publieke radio lijkt mij wenselijk,
mede in relatie tot het aantal publieke radiozenders. Er is ruimte voor discussie
over de definitieve formulering, maar dit is wel een serieus punt.Voorzitter! Verder noemde de heer Bakker nog de niet-limitatieve aard
van artikel 30a. De wet waarborgt dat daarvan geen misbruik wordt gemaakt.Verder wil hij de termijn van de rapportageverplichting verlengen van
drie maanden tot zes maanden. Ik kan daarmee leven. Voor een bestuurder, of
je nu in de raad van bestuur zit, Kamerlid bent of staatssecretaris, is het
soms verdraaid moeilijk om de nodige specifieke gegevens van de verschillende
verenigingen te verkrijgen. Het bewerkstelligen van transparantie van de boekhouding
is dan ook een doel van deze wet: meer openheid bij het verstrekken van gegevens.De voorzitter:Misschien moet ik u er even op wijzen dat de meeste leden echt bij de
interruptiemicrofoons blijven staan tot zij een vraag mogen stellen; dat kunt
u echt niet voorkomen door te proberen hen op voorhand gerust te stellen...Staatssecretaris Van der Ploeg:Ik kan in ieder geval leven met verlenging van die termijn van drie tot
zes maanden. Veel langer vind ik echter niet wenselijk, want dan wordt het
moeilijker om de vinger aan de pols te houden.De heer Nicolaï (VVD):Dat was precies mijn vraag. Ik spreek niet voor de heer Bakker, maar wij
hebben beiden hetzelfde punt naar voren gebracht en ik heb hierbij ook aan
twaalf maanden gedacht. Zou u daar ook nog mee kunnen leven?Staatssecretaris Van der Ploeg:Omdat het vrij moeilijk is om informatie te verkrijgen, zou dat mij belemmeren
bij goed toezicht op het totale financiële functioneren. Van der PloegIk
denk dat het ook voor de Kamer belemmerend zou werken. Het kan, het zou beter
zijn dan de huidige situatie, maar ik geef de voorkeur aan zes maanden.Voorzitter! De heer Bakker heeft ook nog gesproken over de programmagegevens.
Ik hoop dat ik de gelegenheid krijg hier gedetail leerd op
in te gaan, want dit is een moeilijk punt. Ik vind het op zichzelf een heel
goed idee dat de programmagegevens van de publieke omroep gemakkelijk voor
iedereen beschikbaar moeten zijn. Ze zijn gemaakt met publieke middelen en
ze behoren gewoon voor iedereen vrij toegankelijk te zijn. Maar ik zie wel
grote juridische en praktische bezwaren. Ik zeg er heel eerlijk bij dat ik
er nog aan gedacht heb dit maar meteen in de Concessiewet te regelen, dus
precies zoals de heren Bakker en Nicolaï voorstellen. Toch heb ik het
om een aantal redenen niet gedaan.De kwestie van de omroepgegevens in programmabladen heeft een zeer lange
geschiedenis. Ooit heeft de Hoge Raad geoordeeld dat op programmagegevens
de geschriftenbescherming van de Auteurswet van toepassing is. Nu is er discussie
over de vraag of ze niet eerder in aanmerking komen voor bescherming als gegevens
uit een databank. Hoe het ook zij, het gaat om auteursrechtelijk beschermde
vermogensrechten. Deze rechten komen toe aan alle afzonderlijke omroepinstellingen
in ons land, commercieel en publiek. Om deze gegevens centraal te kunnen verzamelen
en programmagidsen te kunnen maken voor het publiek die alle programmagegevens
van de publieke omroep bevatten, is in de Omroepwet van 1967 een inbreuk op
dit individuele recht geregeld in de vorm van een dwanglicentie. Publieke
omroepen zijn dus verplicht hun gegevens ter beschikking te stellen aan de
NOS. Die bewerkt ze en stelt ze vervolgens weer beschikbaar aan de omroepinstellingen.
Daarna verwerken die instellingen ze in hun programmagidsen. Zo gaat het.Welnu, indien wij bij wet besluiten om de publieke omroep ertoe te verplichten
de programmagegevens om niet aan iedereen beschikbaar te stellen, ontnemen
wij de omroep vermogensrechten, zo vertellen juristen mij. Dat wordt juridisch
als een vorm van onteigening gezien. Het gaat om de vragen welk maatschappelijk
belang hiermee gediend is en hoe zwaar dit weegt ten opzichte van de belangen
van de publieke omroepen. Zonder bezwaar kunnen dan massaal tegen betaling
door het publiek programmabladen worden afgenomen. Voorts worden programmagegevens
bekendgemaakt via teletekst, internet en dagbladen. Bij onteigening geldt
in algemene zin de regel dat een schadevergoeding betaald moet worden. Dit
schadevergoedingselement dient te worden gerespecteerd. Anders is er sprake
van onrechtmatige wetgeving.Indien de heer Bakker bedoelt dat de gegevens tegen een vergoeding beschikbaar
komen, ligt het anders.De heer Bakker (D66):Dat bedoel ik ook.Staatssecretaris Van der Ploeg:De totale omzet van de bladen bedraagt ruim 200 mln. De productiekosten
zijn 185 mln. De winst is volgens de accountant 32 mln. in 1998. Die wordt
ingezet voor programmering. Ik begrijp dat de heer Bakker geen voorstander
is van onteigening. In eerste instantie heb ik dat verkeerd begrepen. Ik ben
tegen onteigening omdat ik dan 32 mln. moet vinden. Bovendien kan dit voor
de publieke omroep leiden tot verder ledenverlies. Het gaat dan om ƒ
15 per verloren lid. Ook moet vermeden worden dat de wetgever een ernstige
marktverstoring veroorzaakt omdat er minder bladen op de markt komen. Commerciële
omroepen behouden in het voorstel hun rechten en de bescherming van de omkering
van de bewijslast. Zij kunnen gratis beschikken over de programmagegevens
van de publieke omroepen die een hoge prijs voor het verstrekken van hun gegevens
vragen of die verstrekking zelfs weigeren. De gidsen van de verenigingen komen
dan in een onmogelijke situatie. In Engeland is zoiets gebeurd en het McGill-arrest
van het Europese Hof heeft daaraan een einde moeten maken. Er waren daar gidsen
met BBC-gegevens en commerciële gegevens. De bestuurlijke werkelijkheid
is anders. Als een redelijke vergoeding wordt gevraagd, verplaatst de discussie
zich naar de hoogte van de vergoeding. Om die reden lijkt het mij een goed
idee om dit onderwerp te regelen. Het ligt voor de hand deze problematiek
door de NMA te laten afhandelen. De NMA heeft eigenlijk al beslist dat de
programmagegevens voor een redelijke vergoeding beschikbaar dienen te komen.
Hiertoe lopen al procedures. Het voorstel van de heer Bakker lost op dat punt
niets op, tenzij hij mij nu vertelt wat het precieze voorstel is.De heer Bakker (D66):Mijn voorstel is om het tegen een redelijke vergoeding te doen.Staatssecretaris Van der Ploeg:Dat is al geregeld.De heer Bakker (D66):De staatssecretaris merkte terecht op dat er al heel lang een discussie
plaatsvindt, zowel op juridisch gebied als over het gebruik van de programmagegevens.
Als nu het idee is om bij wet duidelijkheid te scheppen over wat de bedoeling
is, moet vervolgens worden vastgesteld wat een redelijke vergoeding is. De
staatssecretaris merkte op dat de NMA zal bepalen wat een redelijke vergoeding
is, maar het kan, gelet op de vele procedures, nog vele jaren duren voordat
de door ons nu al gewenste duidelijkheid ontstaat en de programmagegevens
beschikbaar worden gesteld.Staatssecretaris Van der Ploeg:Ik begrijp nog niet precies wat het voorstel van de heer Bakker is. De
NMA heeft gesteld dat de gegevens tegen een redelijke vergoeding beschikbaar
moeten worden gesteld. Wilt u inbreuk plegen op de komende procedures? Is
er een specifiek voorstel waarnaar ik kan kijken?De voorzitter:Dat krijg je ervan als je niet een duidelijke vraag stelt, maar een betoog
houdt!De heer Bakker (D66):Neemt u mij niet kwalijk, voorzitter. Het specifieke voorstel krijgt u
zo meteen in handen. Dan kunnen wij er in tweede termijn verder over spreken.Staatssecretaris Van der Ploeg:De heer Bakker had een specifieke vraag over de bevoegdheden van de netcoördinator
bij calamiteiten en overwoog een amendement op dat punt. Ik vind dat dit wel
erg ver gaat. Je moet dat niet in de wet regelen. Een andere vraag is of je
dat in het coördinatiereglement kunt regelen. Als je het al wilt regelen,
moet je dat daarin doen.Een aardig punt vind ik de aandacht voor Europese parlementaire verslaggeving,
Brussel Vandaag. Ik vind dat een goed idee en ben bereid tot aanpassing van
het Mediabesluit.De heer Bakker vroeg ook om na te denken over een goede exit regeling
voor uittredende omroepen. Bij Veronica zijn destijds de algemeen aanvaarde
bedrijfseconomische principes gehanteerd, op basis waarvan de financiële
boedelscheiding is geregeld. Ik ga ervan uit dat de VARA niet uittreedt, maar
een onverhoopte uittreding kan op basis van eenzelfde procedure worden geregeld.
Een algemene wettelijke regeling hiervoor is naar mijn mening niet noodzakelijk.De heer Bakker vroeg naar de minderhedenprogrammering. Ik begrijp zijn
ongeduld niet. Ik heb op 24 november jl. een overzicht gegeven van de financiering
en planning van diverse maatregelen. Op 5 januari heb ik de Kamer geïnformeerd
over het beleid van het stimuleringsfonds, met name betreffende het toepassen
van het taalcriterium. Ik ben volop bezig met de uitvoering van andere zaken,
zoals een nieuwe organisatie van de lokale migranten-tv, de mogelijkheden
binnen het frequentiebeleid en de werkingssfeer van het bedrijfsfonds voor
de pers. Ik zal de Kamer op de geijkte momenten ook daarover informeren. Dat
dossier heeft mijn volste belangstelling.Er is overleg gaande met Financiën over de vennootschapsbelastingproblemen
met de lokale omroepen. De wens van de Kamer tot vrijstelling wordt geplaatst
tegen de achtergrond van de contourenschets verruiming vennootschapsbelastingplicht
voor overheidsbedrijven, die collega Vermeend in mei vorig jaar naar de Kamer
heeft gezonden. Op mijn verzoek is eind vorig jaar een inventarisatie gemaakt
bij dertien regionale omroepen. Daaruit blijkt dat enkele stations nog problemen
hebben. Van OLON begrijp ik dat ook lokale stations daarmee worden geconfronteerd.
Ik zal dit op zeer korte termijn onder de aandacht van collega Vermeend brengen.
Ik zal ook bevorderen dat de Kamer zo spoedig mogelijk voorlopig wordt geïnformeerd
over de resultaten van dat overleg.Er is gesproken over de kabelnotitie. Op 15 december jl. hebben wij een
grote rondetafelconferentie gehad in het SER-gebouw. Op basis hiervan zijn
beleidsopties in voorbereiding. Deze zullen tijdens een tweede conferentie
op 21 februari aan de orde komen. Dit heeft ertoe geleid dat de kabelnota
niet eind 1999, maar ruim voor de zomer van dit jaar aan de Tweede Kamer zal
worden voorgelegd. Ik zal dit op zeer korte termijn bevestigen in een briefje
aan de Kamer, vergezeld van een verslag van de gespreksronde en van de eerste
rondetafelconferentie, zodat er in ieder geval al iets ligt.De heer Atsma heeft heel wat bezwaren tegen de toenemende invloed van
de overheid op het bestel, programmatisch, bestuurlijk en financieel. Hij
gebruikt allerlei woorden waarin ik mij niet kan vinden. Soms vraag ik mij
af of wij op dezelfde lagere school hebben gezeten. Hij spreekt over een sluipende
nationalisatie, over een staatsomroep, over kijkcijferterreur en over een
BBC-model. Dat zie ik allemaal niet. Ik kom veel in Engeland en kijk vaak
naar Engelse televisie, maar er is geen vereniging in Engeland. De Britse
programmamakers hebben veel meer geld te besteden, maar van externe pluriformiteit
is in Engeland geen sprake. Dat moet je op een heel andere manier regelen.
In dat opzicht hebben wij in Nederland een uniek bestel met veel verenigingen
die dat van onderop moeten koesteren. Het wetsvoorstel geeft ruimhartig invulling
aan de broadcastfunctie van de verenigingen. Zij zijn veel meer dan simpel
een programmaleverancier. Omroeporganisaties zijn de enige gerechtigden op
de publieke uitzendmiddelen: zenders, zendtijd en geld. Zij hebben recht op
zendtijd voor hun programma's. Zij krijgen uitzendfaciliteiten zoals de felbegeerde
must-carryregelingen. Zij blijven volledig de inhoud van de programma's bepalen,
rekening houdend met de vastgestelde netprofielen. Een groot deel van de programma's
produceren zij zelf. Zij zijn volledig verantwoordelijk voor de inhoud en
kwaliteit van de uitbesteding of aankoop van de overige programma's. Ik heb
dus niets met termen als "staatsomroep", "sluipende nationalisatie" en dergelijke.
Ik werp dat heel ver van mij.Een interessante opmerking van de heer Atsma is, dat het niet juist is
dat neventaken om niet moeten worden verricht en dat het ook niet realistisch
is dat alleen van bestaand materiaal gebruik moet worden gemaakt. Ik heb daar
ook in de richting van de heer Stellingwerf al op gereageerd. Ik kom daarop
terug bij de bespreking van de amendementen.De heer Atsma wil dat omroepverenigingen in het beleidsplan, dat nodig
is voor de erkenning, vastleggen dat zij duidelijk beleid voeren inzake de
zeggenschap van leden. Dat vind ik een sympathieke gedachte, want dit strookt
met de eisen die gesteld kunnen worden. Dat zou dus aan de orde kunnen komen.
De zeggenschap van leden is typisch een punt dat je in het beleidsplan, nodig
voor de erkenning, kunt regelen.Ik deel de voorkeur van de heer Atsma voor een netstatuut boven een redactiestatuut.
Die discussie hebben wij uitvoerig gevoerd naar aanleiding van de voorstellen
voor een netstatuut.De heer Atsma heeft problemen met de voorwaarden en concessievoorschriften
uit artikel 30a, lid 3, met het oog op de onafhankelijkheid. Hij noemt voorts
een hele trits zaken die hij verschrikkelijk vindt, zoals de programma- en
rapportagevoorschriften, het percentage Europese en onafhankelijke producties
en het verbod op verenigingsactiviteiten. Hij vindt dat een voorbeeld van
te veel overheidsbemoeienis en betutteling. Hij vroeg hoe de staatssecretaris
aankijkt tegen de kritiek van kroonleden op het woud of de jungle aan voorschriften.
Ik wil daar enige nuancering tegenoverstellen. De in het voorstel van wet
opgenomen rolverdeling tussen overheid en publieke omroep is na zorgvuldige
afweging gekozen. Het is een afweging tussen de onafhankelijkheid van de publieke
omroep en de betrokkenheid van de overheid. De instrumenten passen bij de
uiteindelijke politieke verantwoordelijkheid die een minister draagt voor
het functioneren van de publieke omroep. Die wordt zichtbaarder gemaakt. Gelet
op de voorrechten en ondersteuning van de publieke omroep, kunnen en mogen
door de overheid verwachtingen worden geformuleerd over de prestaties van
de publieke omroep. De wet doet niets anders dan het op een zorgvuldige wijze
aanreiken van instrumenten daarvoor. Het gaat om hoofdlijnen en organisatorische
voorwaarden waarbinnen de publieke omroep zelf inhoud geeft aan zijn taak.
Daar komt bij dat de publieke omroep inmiddels in een zeer commerciële
omgeving opereert. Het is dan heel verstandig om de globale voorwaarden voor
de publieke omroep helder vast te stellen. Een publieke omroep
mag, zoals de heer Nicolaï zegt, aan verwachtingen voldoen, omdat hij
zich moet onderscheiden van de commerciële omroep. Anders krijg ik direct
problemen met Europa over staatssteun. Europa vraagt om het vastleggen van
publieke verplichtingen en een transparante financieringswijze daarvan.Volgens het wetsvoorstel benoemt de raad van toezicht en niet meer de
minister de leden van de raad van bestuur. De heer Atsma vindt het logisch
om bij dat benoemingsrecht van de raad van toezicht ten aanzien van leden
van de raad van bestuur ook een ontslagrecht op te nemen. Daarvoor heeft hij
een amendement ingediend. Dat amendement is echter niet nodig, want een benoemingsrecht
impliceert het ontslagrecht.De heer Atsma stelde dat het aardig is als de niet-omroepgebonden zetels
in de raad van toezicht worden ingenomen door representatieve maatschappelijke
organisaties. Ik vind dat niet nodig en zelfs gevaarlijk, want dit is het
begin van de uitholling van de verenigingen. Daar kan de heer Atsma geen voorstander
van zijn. De kerkelijke en educatieve maatschappelijke organisaties zijn via
de verenigingen al heel ruim vertegenwoordigd, onder meer via hun programmaraden.
Niets belet dat in de programmaraden van de omroepverenigingen allerlei maatschappelijke
organisaties komen. Het voorstel zou ontkennen dat omroepverenigingen de samenleving
vertegenwoordigen in het omroepbestel. Dat vind ik een rare gedachte. Bovendien
rijst dan de vraag: wie wel en wie niet? Wie moet er dan in? De wielrennersbond
van de heer Bakker, de dartsbond, waar ik zelf een groot voorstander van ben,
Greenpeace, Novib, de Consumentenbond, FNV, CNV, VNO-NCW? Ik vind het dus
geen goed idee. Een getrouwe afspiegeling van de maatschappelijke organisaties
zou tot een onwerkbaar grote omvang van de raad van toezicht leiden.De heer Atsma (CDA):Voorzitter! Zonder vooruit te lopen op de tweede termijn vind ik dat de
staatssecretaris een karikatuur maakt van mijn verhaal op dit punt. Wij hebben
inderdaad niet op dezelfde school gezeten. Dat is maar goed ook. Ik heb gezegd
dat het goed is als er in plaats van de overheid, de staat, meer publiek in
de raad van toezicht komt. Hoe je dat invult, daar kun je over nadenken. Ik
heb het voorbeeld van de consumentenorganisaties genoemd. Ik vind het bepaald
niet misstaan als die één van de zetels van de door de staatssecretaris
benoemde leden van de raad van toezicht innemen. Ik heb een aantal andere
voorbeelden genoemd. Vervolgens heb ik de staatssecretaris gevraagd daarover
na te denken. Ik heb zeker niet de karikatuur beoogd die de staatssecretaris
ervan maakt. Ik ben wel blij dat de staatssecretaris de suggestie van de heer
Nicolaï in die richting volstrekt afwijst.Staatssecretaris Van der Ploeg:Voorzitter! Ik constateer dat de heer Atsma en ik beide in staat zijn
een karikatuur te maken. Het is nu 1-1. De heer Atsma begon namelijk met het
maken van een karikatuur van mijn plannen over een staatsomroep en de sluipende
nationalisatie. Nu staan wij quitte. Ik vind zijn suggestie echter niet goed.
Als de verenigingen dat willen, dan kunnen ze er wel voor zorgen dat de maatschappelijke
organisaties worden vertegenwoordigd in de programmaraden. Daar heb ik niets
op tegen in het kader van de autonomie van de verenigingen. Ik heb juist gezegd
dat de pijlers van het publieke bestel onder andere worden gevormd door de
omroepverenigingen. Daar hecht ik heel veel waarde aan. Daarom wil ik de omroepverenigingen
in de raad van toezicht hebben.De heer Atsma (CDA):Dan kom ik terug op een suggestie van de heer Bakker. Is de staatssecretaris
ervoor de onafhankelijke leden van de raad van toezicht te schrappen? Als
hij dat voorstelt, dan kunnen wij daarover praten. Dan leg je het primaat
volledig bij de omroepverenigingen en bij de organisaties. Laat de staatssecretaris
maar met die suggestie komen. Dan gaan wij erover praten.Staatssecretaris Van der Ploeg:Voorzitter! Als je kijkt naar de algebraïsche verdeling van de zetels
in de raad van toezicht, dan zie je dat de verenigingen en de andere zendgemachtigden
daar een doorslaggevende stem in hebben.De heer Bakker (D66):Voorzitter! Het schrappen van de kroonleden was geen suggestie van mij.
Dat is belangrijk voor de Handelingen.Staatssecretaris Van der Ploeg:Voorzitter! Ik ga door met de andere vragen. Ik ben er niet voor nieuwe
toetreders een erkenning voor drie jaar te geven. Het is heel moeilijk om
in drie jaar van 50.000 tot 300.000 leden te komen. Ik wil aspiranten echt
een reële kans bieden. Dit maakt het bestel wat mij betreft iets te statisch.
Kunnen regionale en lokale omroepen voldoen aan de voorschriften voor Europese
en onafhankelijke producties? Die voorschriften waren al nooit van toepassing
op lokale omroepen. Het percentage onafhankelijke producties blijft voor regionale
omroepen 10. Het is niet nodig daarover afspraken te maken à la die
tussen het commissariaat en de NOS.De heer Atsma zei dat de must-carrybepalingen ook van toepassing moeten
zijn op editie-uitzendingen van regionale omroepen. De editie-uitzendingen
maken deel uit van het hoofdtakenprogramma van de regionale omroepen. Uit
dien hoofde vallen die dus onder must-carryverplichtingen. Daar is geen probleem
mee. Dat is goed geregeld.Ik heb in de richting van mevrouw Van Zuijlen al uitgebreid antwoord gegeven
op de vraag naar de toegang van de lokale omroepen en of er wel of niet wordt
gemorreld aan artikel 66. Wij komen daarop terug als wij gaan praten over
de kabel. Ik heb daarmee de meeste vragen van de heer Atsma gehad, want een
heleboel punten zijn al eerder aan de orde geweest. Ik ga direct door met
de vragen van de heer Nicolaï.Hij had eigenlijk twee hoofdpunten. Hij zei dat de nieuwe distributiemogelijkheden
de open netten zullen overrulen. Hij hield een innovatief verhaal over web-tv,
tv-pc, video on demand, pay-tv en selectors. Al die zaken zijn belangrijk,
maar temidden van die tientallen kanalen heb je eilanden van kwaliteit nodig.
Daar moeten wij in investeren. Ik heb met enige belangstelling geconstateerd –
dat was een wisseling in het debat – dat het aantal televisienetten
geen principieel hoofdpunt is voor de VVD. Het gaat nu om deze wet. Ik neem
met grote belangstelling kennis van de opstelling van de VVD. De verwachting
is namelijk dat de open netten de komende tien jaar een dominant
distributiemiddel zullen zijn. In die zin is er sprake van een en-en-situatie.
Dat geeft de publieke omroep de gelegenheid met nieuwe diensten op nieuwe
distributiekanalen te gaan. De internetbarrières worden weggenomen.
Dat is ook belangrijk voor de elektronische snelweg. Ik heb al gesproken over
het belang van het vastleggen van de netten voor televisie en radio in de
concessietermijn. De heer Nicolaï heeft een aantal vragen gesteld en
opmerkingen gemaakt over het feit dat kijkcijfers niet gelijk zijn aan legitimiteit
en dat het marktaandeel niet zo belangrijk is. Hij meent dat de kwaliteit
van de programma's van primair belang moet zijn en dat het marktaandeel van
secundair belang is. Heb ik dat goed begrepen?De heer Nicolaï (VVD):De staatssecretaris heeft dat goed begrepen, maar mijn vraag heeft betrekking
op het vorige punt. Ik begrijp dat hij dit nu heeft afgerond. Ik ben bang
dat deze wet alle nieuwe distributiemogelijkheden in de weg staat en dat de
wet te veel gebaseerd is op de opennetomroepen, zoals wij die nu kennen. Daar
heeft de staatssecretaris eigenlijk nog geen reactie op gegeven.Staatssecretaris Van der Ploeg:Ik denk dat er in de toekomst inderdaad veel ontwikkelingen met pay-tv,
gesloten netten en decoders zullen plaatsvinden. Juist nu er zo'n zee van
kanalen en nieuwe technologische mogelijkheden is, is het belangrijk dat er
één open publiek kanaal is, waar nog een beetje sprake is van
verscheidenheid. Maar dat moet dan wel aan kwalitatieve verwachtingen voldoen.
Ik deel het argument van de heer Nicolaï dat de kwaliteit van de programma's
primair van belang is. Daar zeg ik tegelijkertijd niet mee dat ik kijkcijfers
helemaal niet belangrijk vind. Soms wordt dat wel eens gesuggereerd. Wij kunnen
daar ook te ver in doorslaan. Het gaat natuurlijk primair om een goede kwaliteit
van de programma's, maar dan mag je je vervolgens afvragen hoe je voor de
programma's die gemaakt worden – hoe verschillend die ook zijn –
een zo breed mogelijk publiek kunt trekken. Dat is het aan de man brengen
van programma's, het ondernemerschap bij de publieke omroep.De heer Nicolaï (VVD):Voorzitter! Het kenmerkende van de publieke omroep is het aanbod en niet
de distributievorm. Die discussie voeren wij nu. Vindt de staatssecretaris
ook dat, als het aanbod het belangrijkste is, dit over een periode van tien
jaar even goed via een geïntegreerde en geconvergeerde tv-pc verspreid
moet kunnen worden, middels allerlei nieuwe diensten en de elektronische snelweg,
als via de traditionele publieke omroep?Staatssecretaris Van der Ploeg:Ik zou het zeer betreuren als Hilversum een soort technologisch reservaat
werd. Ik vind het heel belangrijk dat Hilversum meegaat in die ontwikkelingen.
Het zou nog wel een tandje meer kunnen en de blik zou net iets meer naar voren
gericht kunnen worden. Er wordt nu veel gediscussieerd over wie het voor het
zeggen heeft en hoe het allemaal geregeld gaat worden. Dat gaat allemaal ten
koste van aandacht die nodig is voor het maken van goede programma's, voor
het richten van de blik op de toekomst en voor het uitbuiten van nieuwe mogelijkheden.
Veel van de discussies met Hilversum gaan hierover.Hoewel ik het met de heer Nicolaï eens ben dat het belangrijk is
dat de publieke omroep kwalitatief hoogstaande programma's maakt, wil ik niet
dat het een cultureel getto wordt voor hogeropgeleiden. Ik zeg dit met name
omdat hij suggereerde om onder artikel 13c, lid a, "onderscheidend" toe te
voegen en "verstrooiing" te schrappen. Dat vind ik moeilijk te operationaliseren.
Mevrouw Van Zuijlen heeft daar bij interruptie al op gewezen. Kijk, bij "onderscheidend"
kan ook gedacht worden aan total trash. Programma's kunnen van een verschrikkelijk
laag niveau zijn, maar dan is het toch onderscheidend. Het kan nog veel erger
dan SBS6 of Veronica. Men hoeft maar op internet te kijken. Uit een literair
oogpunt bezien – daar was mijn voorganger overigens sterker in –
vind ik het criterium "kwalitatief hoogstaand", zoals ook in artikel 13 staat,
belangrijker. Ik vind het begrip "onderscheidend" moeilijk toe te passen.
Pas het eens toe op het journaal. Het RTL-journaal is niet slecht; moet het
NOS-journaal dan weg? Het bieden van verstrooiing is een belangrijke functie
van de televisie. Zou de BBC bij wijze van spreken Monty Python of Fawlty
Towers niet meer uit mogen zenden? Mag een publieke omroep dan Paul de Leeuw
niet meer uitzenden? Daar heb ik grote moeite mee.De voorzitter:Ik heb er moeite mee dat u specifieke programma's noemt. Dat vond ik gisteren
ook al, toen de heer Nicolaï een aantal voorbeelden gaf. Probeert u het
zo algemeen mogelijk te houden en geen programma's te noemen. Anders gaan
alle Kamerleden u vragen wat u dan wel of niet mooi vindt, en daar houd ik
niet zo van. Het hoort overigens ook niet bij het vaststellen van de wetgeving.Staatssecretaris Van der Ploeg:De onafhankelijkheid van visitatiecommissies is gewaarborgd door de bemiddeling
van de minister en de openbare behandeling van de rapportages. Ik ben het
ermee eens dat een overgang van vijf naar tien jaar in strijd is met het regeerakkoord.De heer Nicolaï (VVD):Ik begrijp niet dat de staatssecretaris ineens moeite heeft met het woord
"onderscheidend", want hij gebruikt het voortdurend om heel kort aan te geven
wat de publieke omroep moet zijn. Komt hij terug op het idee dat het een heldere
term is om iets aan te duiden? Mogen programma's die niet onderscheidend zijn,
opeens niet meer worden uitgezonden? In mijn amendement is opgenomen dat de
formulering moet zijn dat "onderscheidend" de totale programmering betreft,
hetgeen uiteraard niet betekent dat elk programma onderscheidend moet zijn,
maar het totale aanbod. Heeft de staatssecretaris er dan geen moeite mee?Staatssecretaris Van der Ploeg:Het is eigenlijk juridische fijnslijperij. Als in een wetsartikel staat
"kwalitatief hoogstaand" – daarmee is het in mijn ogen onderscheidend –
is dat moeilijk juridisch hard te maken. Dit laat onverlet dat wij in het
normale spraakgebruik kunnen afspreken wat "onderscheidend" betekent. Het
gaat hierbij om eenzelfde probleem als bij het definiëren van wat mooi
is. Wij weten allemaal wat het is als wij het zien, maar wij kunnen van tevoren
niet precies vastleggen wat het betekent. Dit geldt ook voor "onderscheidend".
Ik wil graag bekijken hoe de heer Nicolaï dit in zijn amendement heeft
vormgegeven, maar ik zie daar wel wat problemen in. Ik heb principiële
bezwaren tegen de term "verstrooiing", omdat ik dat een wezenlijk onderdeel
vind van de publieke omroep. De heer Nicolaï gaf zelf al aan dat 0% verstrooiing
niet nodig is en dat maximaal 25% wenselijk is. Misschien wil hij dat verlagen
of voor het geheel opleggen. In elk geval is er wel wat verstrooiing mogelijk.
Volgens mij was het dus niet zo'n principieel punt.De heer Nicolaï (VVD):De staatssecretaris spreekt zichzelf nu tegen. Enerzijds vindt hij verstrooiing
heel essentieel omdat dat ook een doel is van tv-programma's, maar anderzijds
formuleert hij in de programmavoorschriften alleen maar een maximumpercentage
voor de verstrooiing. Dit is dus wel degelijk van een heel andere orde: het
is kennelijk toch meer een middel dan een doel. Hoe rijmt de staatssecretaris
deze twee dingen?Staatssecretaris Van der Ploeg:Er is sprake van een minimum van 75% per net voor informatie, educatie
en cultuur waardoor een maximum van 25% voor verstrooiing ontstaat. Het percentage
van 75 per net is opgelegd omdat daar een versterking van het onderscheidend
karakter door ontstaat. Daardoor wordt de lat net ietsje hoger gelegd. Overigens
deel ik de mening van de heer Nicolaï dat percentages maar percentages
zijn; misschien kan de Raad voor cultuur eens iets zeggen over de inhoud.
In het wetsvoorstel heb ik de percentages per net en niet per vereniging opgenomen
omdat ik het belangrijk vind dat niet één net bijvoorbeeld alle
verstrooiing van de publieke omroep verzorgt en een ander net alle intellectuele
programma's.De heer Nicolaï (VVD):Dit is het antwoord op een andere vraag dan die ik zojuist heb gesteld,
waarvoor dank. De vraag die ik de staatssecretaris stel, is hoe hij de redenering
dat verstrooiing een van de doelen is, rijmt met het feit dat hij minimumpercentages
heeft vastgesteld voor de andere doelen, maar een maximumpercentage voor verstrooiing.
In mijn ogen wil hij daarmee voorkomen dat het te veel wordt en dat is een
principieel ander oogmerk.Staatssecretaris Van der Ploeg:Ik wil daarmee aangeven dat wij recht doen aan hetgeen de heer Nicolaï
zei, namelijk dat verstrooiing wel aardig is, maar dat het niet te gek moet
worden. Ik vind het echter te ver gaan om in de wet op te nemen dat er helemaal
geen sprake mag zijn van verstrooiing. Ik snap dus wel de intentie van de
heer Nicolaï, maar wil niet in de wet opnemen dat verstrooiing helemaal
niet meer is toegestaan.Ik bied de heer Nicolaï er mijn excuses voor aan dat ik heel snel
zal afronden. Hij sprak over de samenstelling van de raad van toezicht, namelijk
drie plus drie plus één. Ik moet hierop zeggen, ook tegen de
heer Atsma, dat omroepen de pijlers van het bestel vormen. Daar kan de Kamer
wel tegenin brengen dat zij dan drie vertegenwoordigers kunnen kiezen, maar
ik blijf toch voor handhaving van de huidige samenstelling. Ik vind wel dat
dit een onderdeel moet zijn van de algemene evaluatie over vijf jaar. Dat
staat ook in het wetsvoorstel. Daarbij is het functioneren van de raad van
toezicht echt aan de orde.De heer Nicolaï (VVD):Hierbij proef ik een tegenstrijdigheid met de inhoudelijke redenering
in de nota naar aanleiding van het verslag. Op pagina 42 zet de staatssecretaris
zelf vraagtekens bij de vertegenwoordiging van verenigingen in de raad van
toezicht. Hij wijst zelf op het probleem van het door elkaar lopen van die
verantwoordelijkheden.Staatssecretaris Van der Ploeg:Om die reden vind ik een evaluatie na vijf jaar belangrijk. Wij zijn bezig
met een nieuwe organisatie in Hilversum. Het is sowieso nuttig om de vinger
aan de pols te houden. Het lijkt mij goed om na vijf jaar te kijken hoe dat
zit. In de interactie met de heer Atsma zei de heer Nicolaï dat het toch
een beetje raar is om de divison chiefs ook in de raad van commissarissen
te hebben. Er is gekozen voor een typisch Hollands model, waarbij de netbestuurders
wel in de raad van toezicht zitten, maar op het geheel moeten letten. Volgens
de nota van wijziging kunnen er niet dezelfde mensen in zitten, hoe licht
die taken ook zijn, want zij moeten naar dat net kijken. Wij proberen dat
zo te doen.Na vijf jaar kunnen wij ook kijken naar de omvang en het functioneren
ervan. Ik hecht eraan dat de raad van toezicht een scherpe countervailing
power kan zijn van de raad van bestuur. Veel van de leden van de raad van
toezicht zijn gelegitimeerd door hun achterban. De raad van bestuur is ooit
eens benoemd en moet dan ook goed gecontroleerd worden. Als een raad van toezicht
heel groot is, is de vraag of er wel effectieve controle is. Hiermee loop
ik vooruit op de evaluatie die nog komt. Ik stel nu de raad van toezicht die
in de wet staat voor en verdedig deze.De raad van toezicht zou de netprofielen niet moeten goedkeuren, volgens
de heer Nicolaï, maar dat is typisch een taak van een toezichthoudend
orgaan. De heer Nicolaï suggereerde om de thuisnetten volledig vrij te
laten, met een minimum van 33%. 50% geeft een beetje meer zekerheid. Dat vind
ik wel redelijk. Ik denk dat het heel nuttig is dat verenigingen over maximaal
twee netten worden verspreid, zodat zij behoorlijk aan hun identiteit kunnen
werken, met een goede profilering van de drie netten. Om die redenen heb ik
gekozen voor 50%.De heer Atsma (CDA):Ik mis nog een reactie op de ruimte die gecreëerd kan worden voor
nevenactiviteiten. Ik heb ook een vraag gesteld over het eventueel verhogen
van het stimuleringsfonds.Staatssecretaris Van der Ploeg:Het stimuleringsfonds heeft een budget dat van jaar tot jaar wordt bekeken.
De openstelling voor de regionale omroepen kan een reden zijn om er wat bij
te doen. Dat kunnen wij dan bekijken, maar dat hoeven wij niet in deze wet
te regelen.Bij neventaken moet een evenwicht worden gevonden tussen allerlei taken
om niet verrichten, waarbij er volgens commerciële partijen sprake is
van concurrentievervalsing, en de mogelijkheid om met de technologische ontwikkelingen
mee te kunnen gaan. Ik wacht een amendement hierover af, zodat ik er precies
over kan oordelen. Dat zal ik in tweede termijn doen.De heer Atsma (CDA):Hieruit concludeer ik dat u er geen problemen mee hebt
wanneer het niet concurrentievervalsend is, zoals op tal van manieren getoetst
kan worden.Staatssecretaris Van der Ploeg:Ja.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 13.15 uur tot 14.15 uur geschorst.De voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19992000-2955-2979.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl