Voortzetting van de behandeling van:het wetsvoorstel Regels inzake het recht op aanpassing van de arbeidsduur (Wet aanpassing arbeidsduur) (26358)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1999-2000, pag. 651-660

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

21-02-2000

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

nr. 16, pagina 651-660

08-02-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26358Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Regels inzake het recht op aanpassing van de arbeidsduur (Wet aanpassing arbeidsduur) (26358)Pagina 629-635
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 8 februari 2000)Pagina 674-675
Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 2000 (26800 XIV); Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 2000 (26800 F)Pagina 636-651
Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 2000 (26800 XIV) en Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 2000 (26800 F)Pagina 660-674
Voortzetting van de behandeling van:het wetsvoorstel Regels inzake het recht op aanpassing van de arbeidsduur (Wet aanpassing arbeidsduur) (26358)Pagina 651-660
Behandeling van de wetsvoorstellen Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 2000 (26800 XIV) en Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 2000 (26800 F)Pagina 605-629
Behandeling van het wetsvoorstel Regels inzake het recht op aanpassing van de arbeidsduur (Wet aanpassing arbeidsduur) (26358)Pagina 593-605
Presentie en handelingen (dinsdag 8 februari 2000)Pagina 593-593

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 57 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Regels inzake het recht op aanpassing van de arbeidsduur
(Wet aanpassing arbeidsduur) (26358).De beraadslaging wordt hervat.De heer Hofstede (CDA):Voorzitter! De CDA-fractie is buitengewoon ontevreden over de kwaliteit
van de antwoorden. Wij vinden ze ongeïnspireerd en vaak ook zeer oppervlakkig.
Bovendien zijn enkele vragen van onze fractie niet of zeer onvolledig beantwoord.
Dit waren vragen over het onderwijs, de kosten van de hele operatie en over
de sterke punten van de collectieve arbeidsovereenkomst versus wetgeving.
Ik wil hierop graag een concreet antwoord krijgen in deze tweede termijn.Wij hebben – ook gehoord de discussie van deze middag – twee
grote problemen met dit wetsvoorstel. In de eerste plaats de de facto uitschakeling
van de contracteervrijheid. Ik heb hiervoor uitvoerig aandacht gevraagd. In
de tweede plaats naar aanleiding van de discussie "De verbreding buiten de
zorg".Voorzitter! Iedere onduidelijke wet roept onrust en problemen op. Door
collega Kneppers is met nadruk gevraagd naar de mogelijkheden van oneigenlijk
gebruik; ook sprak zij over het wankele van deze wetgeving. Naar mijn mening
is daarop geen enkele reactie gekomen. Ik zou de staatssecretaris dan ook
zeer dringend willen vragen om hierop wél duidelijk te antwoorden,
en wel heel concreet; anders ga ik hier vanavond niet meer weg...Wij hebben die duidelijkheid nodig voor de komende wetgeving. De staatssecretaris
heeft tweemaal gezegd dat de onderhavige wet zal worden geïntegreerd
in de Kaderwet zorg en arbeid. Tegen die achtergrond zal duidelijk moeten
zijn dat dit niet leidt tot een nieuwe aantasting van de contracteervrijheid
en dat de verbreding buiten de zorg tot een einde komt. Voor de fractie van
het CDA gaat het om een dossier zorg en arbeid en wij moeten het zorgvuldig
zo houden.Bij de wetgeving die nog komende is, zullen de ervaringen moeten worden
betrokken, opgedaan met deze kennelijk wat wankele wetgeving. Wat ons betreft
geldt dan ook: vanaf de eerste dag monitoren en een evaluatie binnen twee
jaar, dat wil zeggen: gesteld dat de wet hier wordt aangenomen.Voorzitter! Wij zien deze wet als een incident dat moet worden ingebed
in die grote kaderwet, zonder dat die twee zeer grote bezwaren die wij signaleren
daarin nog voorkomen.De heer De Vries (RPF/GPV):Mijnheer de voorzitter! Toen ik vanmiddag naar de staatssecretaris luisterde,
viel mij op dat het wetsvoorstel weliswaar heel gedetailleerd was wat de procedures
betrof, maar toch op allerlei punten nog nadere uitleg van de staatssecretaris
nodig had. Ik denk hierbij aan haar opmerking dat een binnen twee jaar ingediend
verzoek soms toch ook volgens bepalingen van deze wet moet worden behandeld,
en aan haar opmerking dat de regeling voor bedrijven met minder dan tien werknemers
een recht tot werktijdvermindering moet inhouden. Ook verwijs ik naar haar
opmerking dat de aanspraak op werktijdvermeerdering alleen geldt als het om
precies hetzelfde werk gaat. Al deze punten staan niet expliciet in de wet.
Soms lijkt de wet zelfs iets ánders te zeggen. Misschien zijn dit punten
die kunnen worden betrokken bij de inpassing van deze wet in de Kaderwet arbeid
en zorg.De staatssecretaris heeft gezegd dat het beginsel van de contracteervrijheid
zoveel mogelijk overeind is gelaten door het voorschrift inzake overleg over
een aanpassingsverzoek. Echter, hoe reëel en open is zo'n overleg, wanneer
één partij in zijn achterhoofd heeft dat de ander toch verplicht
is om hem zijn zin te geven? Ik heb al mijn twijfels uitgesproken over het
onderscheid tussen het verzoek als zodanig en de bepaling van de arbeidsuren,
wat betreft de criteria van de beslissing, zwaarwegend enerzijds en redelijkheid
en billijkheid anderzijds. Ik vermoed dat de zin van de verkorting die wordt
gevraagd, vaak staat of valt met de gewenste uren. Om een ander voorbeeld
te geven dan dat van de zorgtaken: iemand die lid wordt van deze Kamer, heeft
er niets aan als zijn werkgever zegt: je mag wel een dag minder werken, maar
ik kan je alleen op donderdag missen. Ik kijk dan ook uit naar de uitkomsten
van de evaluatie op dit punt.De staatssecretaris heeft op mijn verzoek cijfers gegeven over de niet
ingewilligde verzoeken om werktijdverkorting. Ik stel vast dat slechts in
één op de vijf gevallen een werkgever zo'n verzoek nu niet inwilligt.
Ook bij getrouwe naleving van deze wet zal niet elk verzoek kunnen worden
ingewilligd. Heeft de staatssecretaris een idee om welk percentage het dan
zal gaan? Ik ben ook ten aanzien hiervan benieuwd wat straks de evaluatie
zal uitwijzen.Dat de behoefte aan korter werken groter is dan de feitelijkheid van het korter werken, komt blijkens aangehaalde onderzoeken vooral door
andere oorzaken dan onwillige werkgevers. Men wil het inkomen niet missen
of vreest belemmeringen in zijn carrièrekansen of slechte relaties
met collega's. Ik stel vast dat deze problemen met deze wet niet opgelost
worden.Er is ook behoefte aan langer werken, vooral bij vrouwen, zo zegt de staatssecretaris
ter verdediging van het recht op aanpassing in de zin van vermeerdering. Maar
zij heeft niet aangetoond, waar het in deze wet om gaat, namelijk dat het
aan de werkgevers zou liggen dat deze behoefte niet wordt vervuld. Ik denk
dat veel vrouwen relatief kleine banen hebben omdat zij hun zorgtaken in het
gezin niet anders kunnen of willen regelen, bijvoorbeeld door gebrek aan kinderopvang
of omdat de vader niet korter kan of wil werken. Wanneer een recht op werktijdvermindering
ertoe leidt dat vaders daar meer gebruik van maken, zal het voor vrouwen vanzelf
ook gemakkelijker worden, desgewenst langer te gaan werken, ook zonder deze
wet als stok achter de deur.Ik relativeer dus het belang van een recht op werktijdverlenging, maar
zwaarder weegt voor mij het principiële bezwaar van wettelijke voorrang
voor deeltijdwerkers. De staatssecretaris merkte op dat bedrijven vaak eerst
een interne sollicitatieprocedure volgen. Dat weet ik, maar waarom zou er
dan op dit punt nog wetgeving nodig zijn? Dat iemand al een contractuele relatie
met een werkgever heeft, vind ik geen overtuigend argument voor wettelijke
voorrang voor meer arbeidsuren, want het contract is beperkt tot het afgesproken
aantal uren. Pas deze wet verbindt er een recht op vermeerdering aan; er wordt
dus geen recht uitgehold door dit recht weg te laten, zoals de staatssecretaris
stelde. Als wij in de wet een voorrangsrecht zouden moeten opnemen, dan eerder
voor de zwakste partij dan voor een sterkere. Onze fracties zien op dit punt
spanning met artikel 1 van de Grondwet, dat het maken van onderscheid op welke
grond dan ook verbiedt. Graag zou ik ook van mijn collega's in deze ronde
vernemen, hoe zij dit zien. De staatssecretaris vraag ik, hier nog eens kritisch
naar te kijken, als zij deze wet gaat inpassen in de kaderwet Arbeid en zorg.Op dit moment weegt dit punt voor beide fracties waarvoor ik spreek, zo
zwaar dat zij hun stem aan dit voorstel niet kunnen geven. Dit spijt mij voor
het recht op werktijdverkorting, maar de verantwoordelijkheid hiervoor ligt
toch echt alleen bij degenen die deze twee zaken aan elkaar gekoppeld hebben.De heer Hessing (D66):Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor haar antwoorden, die mijn
fractie aanleiding geven tot enkele nadere vragen en opmerkingen.Ik kon in eerste termijn niet ingaan op de arbeidsduurvermeerdering, omdat
de mij toegemeten tijd was verstreken toen ik dat wilde doen. Vandaar dat
ik het nu doe. Een aantal fracties in deze Kamer maakt een fors principieel
onderscheid tussen langer werken en korter werken. Mijn fractie ziet hierin
toch veel minder een principieel onderscheid. Wij denken dat er voor beide
mogelijkheden goede gronden zijn aan te voeren. Arbeidsduurvermeerdering zou
juist beter dan tot nu toe bij het laten aansluiten van de wensen van werknemers
op de mogelijkheden van werkgevers een goede rol kunnen spelen. Ik denk dat
werkgevers er heel blij mee zullen zijn als er zich mensen melden die aanspraak
willen maken op arbeidsduurvermindering, maar ook mensen die langer willen
werken. Ik denk dat dit de flexibiliteit ten goede zal komen. Wellicht wordt
inderdaad met de mogelijkheid van arbeidsduurvermeerdering geen schrijnend
onrecht uit de maatschappij weggebrand, maar als je toch bezig bent met het
regelen van de arbeidsduur, zou je toch zowel naar korter werken als naar
langer werken kunnen kijken. Ik zie geen principiële redenen om hiervan
af te zien.De heer De Vries (RPF/GPV):Is het geen principieel verschil dat je bij werktijdvermindering anderen
juist kansen geeft om te gaan werken, terwijl je bij uitbreiding van je werktijd
wel met anderen concurreert? Er ontstaat toch enig onrecht als de een in de
wet een streepje voor krijgt ten opzichte van de ander.De heer Hessing (D66):Maar die werknemer heeft al een arbeidsrelatie met zijn werkgever. Nogmaals,
ik vind het terecht dat ook de werkgever bekijkt, welke mogelijkheden hij
heeft om de arbeidsuren die hij beschikbaar heeft, toe te delen aan werknemers
die hij al in huis heeft. Dat is zijn goed recht.De heer De Vries (RPF/GPV):Dat is zijn goed recht, maar het hoeft geen wettelijke plicht te zijn.De heer Hessing (D66):Nogmaals, ik denk dat voor werknemers de mogelijkheid wordt geschapen
om dat verzoek te doen en dat er, van drie kanten ingeperkt, grenzen zijn
om die arbeidsvermeerdering af te wijzen. Ik denk dat het voldoende geclausuleerd
is om te zeggen dat het geen alomvattende plicht is die je onder alle omstandigheden
tot gelding kunt laten brengen. Voor bedrijven met minder dan tien werknemers
geldt het niet. Bij CAO kan ervan worden afgeweken. En zwaarwegende bedrijfsbelangen
kunnen verhinderen dat met een voorstel tot vermeerdering van de bedrijfstijd
wordt ingestemd.Ik heb van de staatssecretaris antwoord gekregen op mijn vraag over de
ontwikkeling op CAO-niveau sedert de indiening van het initiatiefwetsvoorstel-Rosenmöller.
Er is vooruitgang geboekt, maar er zijn geen spectaculaire ontwikkelingen
te melden. Ik neem daarom aan dat per saldo overeind blijft staan dat er een
sterker instrument nodig moet zijn om arbeidstijdvermindering en -vermeerdering
over de gehele linie mogelijk te maken en dus wetgeving binnen bereik te hebben.Dan een opmerking van de staatssecretaris over het begrip "goed werkgeverschap".
Als ik het goed heb begrepen, heeft zij gezegd dat het begrip eigenlijk voor
het gehele arbeidsrecht geldt en dus ook van toepassing is op het voorliggende
wetsvoorstel Aanpassing arbeidsduur. Dat zou zo kunnen zijn, maar het betekent
wel een heel brede mogelijkheid – een vrijbrief, zo men wil –
om op onderdelen af te wijken van de tekst van onder meer deze wet, onder
verwijzing naar het begrip "goed werkgeverschap". Mijn fractie is er nog niet
geheel van overtuigd dat dit onverkort zo zou kunnen werken. In casu zou het
betekenen dat het begrip "goed werkgeverschap" niet alleen van toepassing
is op het punt waarom het draaide, namelijk de periode van twee
jaar, maar dat het breder kan worden toegepast op andere onderdelen van de
wet. Als je het begrip zo uitlegt, kan het betekenen dat de werkgever in een
voorkomend geval op zichzelf goed kan beargumenteren dat er sprake is van
een zwaarwegend bedrijfsbelang op grond waarvan hij een verzoek tot aanpassing
van de arbeidsduur zou kunnen afwijzen, maar dat de persoonlijke omstandigheden
van de betrokken werknemer zodanig schrijnend zijn dat hij onder verwijzing
naar het begrip "goed werkgeverschap" het verzoek eigenlijk niét zou
kunnen afwijzen. Ik weet niet of die reikwijdte erin zit, maar de ruimte die
de staatssecretaris gaf aan het begrip "goed werkgeverschap", vond ik wel
erg groot. Ik weet niet of je die ruimte zo kunt oprekken dat zij zo breed
van toepassing wordt op deze wet.Over de redactie van artikel 2, lid 3, zijn wij het nog niet geheel eens.
De staatssecretaris zegt kort en goed dat er staat wat er bedoeld is, maar
mijn fractie houdt er nog enige twijfels over of dat ook werkelijk het geval
is. Maar dat komt opnieuw aan de orde bij de evaluatie. Dan kunnen wij bekijken
of er knelpunten zijn en of er aanleiding is, dit onderdeel aan te passen.De volgorde van de behandeling van aanvragen moeten wij maar houden zoals
zij is. Dat is helder. Wie het eerst komt, het eerst maalt. Dat kan in bepaalde
omstandigheden teleurstellingen opleveren bij werknemers. Daar bestaat geen
misverstand over.Ik herhaal dat bij de bepaling of er in casu sprake kan zijn van een zwaarwegend
bedrijfsbelang, aspecten als beschikbaarheid, ziekteverzuim en anciënniteit
een rol zouden kunnen spelen. Ik zeg het voorzichtig: zouden kunnen spelen.
Ik kan mij nog niet direct voor de geest halen dat er situaties zijn waarbij
je dit met droge ogen op kunt schrijven en dat op grond daarvan een werkgever
zou kunnen bepalen dat voorrang wordt gegeven aan werknemer X boven werknemer
Y, met gebruikmaking van deze aspecten. Ik heb er moeite mee, mij hierbij
die beelden voor de geest te halen.Ik rond af. Het zal duidelijk zijn dat mijn fractie op onderdelen kritische
opmerkingen heeft geplaatst. Dat mag echter niet verhelen dat wij gaarne instemming
betuigen met de doelstelling van dit wetsvoorstel en met de vorm waarin het
is gegoten.Mevrouw De Wolff (GroenLinks):Voorzitter! Mijn fractie had niet zozeer een uur nodig om zich te beraden
over haar standpunt over dit wetsvoorstel als wel om bij te komen van haar
verbazing over de wijze waarop de staatssecretaris in eerste termijn antwoord
heeft gegeven op de kritiek van de Kamer. Ongeïnspireerd. Waar zij inging
op de klachten die in eerste termijn zijn geventileerd, maakte zij het eigenlijk
alleen nog maar erger.Ik heb in eerste termijn kritiek geleverd op de ingewikkeldheid en gedetailleerdheid
van de voorgestelde regeling. Ik constateer dat de staatssecretaris eigenlijk
is voorbijgegaan aan de essentie van mijn opmerkingen. Mijn belangrijkste
vraag was: wat hier vandaag voorligt, is dat in maatschappelijk en juridisch
opzicht het beste denkbare resultaat van het denkwerk, van alle wetsvoorstellen
die de Kamer hebben bereikt, dus van zeven jaar creativiteit bij dit toch
niet zo verschrikkelijk ingewikkelde onderwerp? Ik heb er van de staatssecretaris
in bespiegelende zin eigenlijk niets op gehoord. Juristen zeggen altijd wanneer
niet weersproken is wat er is gesteld, dat je ervan kunt uitgaan dat de staatssecretaris
het ermee eens was.Ik heb in eerste termijn de mate van detaillering geproblematiseerd in
relatie met het algemene contractrecht, in het bijzonder het arbeidsrecht.
Ik heb gezegd dat je volgens mij moet kiezen: je creëert een starre,
gedetailleerde regeling of je gaat uit van een open norm. In het laatste geval
kunnen redelijk en billijkheid, onvoorziene omstandigheden en allerlei algemene
leerstukken uit het civiele recht een rol spelen. De staatssecretaris maakt
van het geheel echter een zootje. Zij komt met een behoorlijk ingewikkelde
en starre regeling en zegt vervolgens: voor alle vragen waarop ik geen antwoord
heb, verwijs ik naar het begrip redelijkheid en billijkheid. Artikel 611 van
Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek geldt dus als hardheidsclausule voor deze
wet. Volgens mij moet het zo niet. Als ik dit zo duidelijk zeg, nodig ik de
staatssecretaris ertoe uit, in tweede termijn hierop te reageren.Ik heb de staatssecretaris een aantal keren horen en zien vertellen over
evenwicht. Zij had er een heel mooie mimiek bij. Het wetsvoorstel zou evenwicht
kennen tussen de belangen van werkgevers en die van werknemers, en tussen
flexibiliteit voor de een en flexibiliteit voor de ander. Ik heb maar één
evenwicht in dit wetsvoorstel kunnen bespeuren: dat is het evenwicht tussen
zinvolle en zinloze bepalingen. Ik acht het regelen van een wettelijk recht
op deeltijdarbeid een zinvolle exercitie en het regelen van een recht op uitbreiding
van uren zinloos, onwenselijk.Ik heb geprobeerd, in een interruptiedebatje met de staatssecretaris duidelijk
te krijgen waarom het noodzakelijk is, een wettelijke regeling te treffen
die werknemers in staat stelt tot het uitbreiden van hun uren. Geldt voor
deze werknemers eenzelfde soort belemmeringen als voor al die werknemers van
wie uit onderzoek blijkt dat zij, als zij met hun deeltijdwens naar hun werkgever
stappen, nul op het rekest krijgen of bang moeten zijn voor hun loopbaan?
Volgens mij niet. Ik heb uit alle onderzoeken die de staatssecretaris hier
heeft geciteerd, geen enkel gegeven kunnen opdiepen dat die stelling kan rechtvaardigen.De staatssecretaris kwam aanzetten met de globale notie dat vrouwen nog
steeds te weinig economische zelfstandigheid kennen. Ik matig mij aan dat
ik mij daar minstens evenveel zorgen over maak als de staatssecretaris. Het
is echter de vraag of het wetsvoorstel bijdraagt aan het bevorderen van de
economische zelfstandigheid van vrouwen. In dat geval zou je een heel andere
norm moeten stellen. Dan zou je bijvoorbeeld in de wet moeten zetten dat een
werkgever bij vacatures in beginsel voorrang moet geven aan vrouwen of aan
personen die niet economisch zelfstandig zijn. Dan had de staatssecretaris
klare wijn geschonken.Nu wordt er mijns inziens gebroddeld bij het leven. Wij zien dat de zwaarwegende
bedrijfsbelangen de staatssecretaris aardig opbreken. In eerste termijn heb
ik haar horen zeggen dat het recht op uitbreiding alleen geldt als er uren
vrijkomen, als deze uren vrijkomen in dezelfde functie als die van de werknemer
die uitbreiding ambieert en als dit bij wijze van spreken ook nog eens op
dezelfde afdeling plaatsvindt. Dit is nogal een inperking; ik
lees dit niet in het wetsvoorstel. Wat betekent het in concreto? Stel, ik
ben caissière bij een supermarkt. Er is in die supermarkt een vacature
van assistent-bedrijfsleider, vakkenvuller, verkoopster achter de vleeswaren,
of wat dan ook. Ik wil meer uren want ik wil economisch zelfstandig zijn.
Dus ik ga naar de filiaalchef en ik zeg: ik wil graag dat baantje dat nu vrijkomt
achter de vleeswaren. Wat kan de werkgever dan zeggen? Kan hij zeggen dat
hij de Handelingen van de Eerste Kamer heeft gelezen en dat de staatssecretaris
heeft gezegd dat het recht op uitbreiding alleen geldt als er uren vrijkomen
in de functie van caissière? Zijn dat zwaarwegende bedrijfsbelangen
om zo'n verzoek te weigeren of begrijp ik het hele wetsvoorstel langzamerhand
niet meer? Mijn belangrijkste bezwaar tegen het recht op uitbreiding –
ik heb de staatssecretaris daar eigenlijk niets meer over horen zeggen –
is dat het volgens mij een bron van conflicten op de werkvloer inhoudt. Een
werkneemster of een werknemer die meer uren wil gaan werken, kan gewoon intern
solliciteren op een vacature en wordt normaal gesproken ook aangenomen. Ga
je hier een wettelijke norm op plaatsen, dan is dat vragen om problemen, want
juist de mensen die wat minder functioneren en die tegen de wil van hun werkgever
iets willen afdwingen, gaan kijken in de wet of zij hun werkgever kunnen dwingen
om mee te werken.Ik wil nog één opmerking maken – op het gevaar af
koppig te lijken, maar ik constateer dat de staatssecretaris hier minstens
even koppig is – over de regeling in het derde lid van artikel 2; dan
doel ik op de tweejaarstermijn. Er staat werkelijk niet wat de staatssecretaris
hier toelicht als zijnde de betekenis van dit artikellid. Er staat gewoon
dat de werknemer iedere keer een nieuw verzoek mag indienen, als het vorige
is afgewezen of gehonoreerd. Iets anders kan ik er niet van maken en of uit
een evaluatie zal blijken dat de staatssecretaris gelijk heeft of dat ik gelijk
heb, kan me eerlijk gezegd niet zoveel schelen. Als we vanaf vandaag gaan
monitoren, dan meld ik bij dezen dat dit artikellid volgens mij niet klopt.Ik heb ter afsluiting nog een opmerking in de richting van de heer Hofstede
en mevrouw Kneppers. Deze opmerking betreft de wenselijkheid van een driekwart
dwingende regeling van het wettelijk recht op deeltijdarbeid. Ik vraag mij
af – misschien zou mevrouw Kneppers daar in haar tweede termijn nog
op in kunnen gaan – of deze fracties achteraf gezien toch niet de voorkeur
zouden hebben gegeven aan aanvaarding van wetsvoorstel 23216, dat de sociale
partners veel meer ruimte gaf om, los van een wettelijk recht op deeltijd,
een eigen arrangement te treffen.De heer Stekelenburg (PvdA):Mijnheer de voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor de beantwoording.
Op een enkel punt ben ik tevreden met de antwoorden. Enkele andere antwoorden
zijn niet of nog niet geheel duidelijk; ik kom daar zo op terug.Laat ik vaststellen dat de algemene opmerkingen bij de inleiding van de
staatssecretaris – over het belang van aanpassing arbeidsduur, bevordering
economische zelfstandigheid, evenwicht tussen arbeid en zorg, wegwerken van
het traditionele onderscheid tussen fulltime- en deeltijdarbeid, bijdragen
aan vergroting van de arbeidsparticipatie, meer differentiatie in arbeidspatronen
en daardoor ook meer flexibiliteit in bedrijfsleven en instellingen –
opmerkingen zijn die mij aanspreken en naar mijn gevoel ook de basis zijn
voor het invullen van deze wet. De vraag is of dat voldoende is gebeurd.Ik blijf grote bezwaren houden tegen de door de Tweede Kamer ingebrachte
rol van de ondernemingsraad en de personeelsvertegenwoordiging, daar waar
het betreft de onderhandelings- en contractsvrijheid van de sociale partners.
Ik weet wel dat het er staat, maar ik wilde er hier in ieder geval voor waarschuwen
dat er wat mij betreft een risico in zit, dat de medezeggenschapsorganen gebruikt
gaan worden om negatieve wijzigingen in de rechtspositie van individuele werknemers
tot stand te brengen. Dat is iets wat toch steeds vaker in wetgeving doorklinkt.
Natuurlijk, de vakbeweging, in onderhandeling met werkgevers, regelt ook niet
voor alle werknemers bijvoorbeeld het recht op deeltijd. De heer Hofstede
stapt makkelijk heen over die 17%, maar dat zijn toch 1 miljoen werknemers
die in ieder geval niet door werkgevers- en werknemersorganisaties "gecoverd"
worden. Het is nodig dat in dit geval via wetgeving ook voor die categorie
het recht verankerd of gecodificeerd wordt. Maar, mijnheer de voorzitter,
laten we wel oppassen dat niet sluipenderwijs steeds vaker de rol van vakbeweging
en werkgevers gemarginaliseerd gaat worden door gebruik – ik zeg nog
niet: misbruik – te maken van medezeggenschapsorganen.Nog een verduidelijkende vraag voorts over de kleine bedrijven; ik heb
het toch niet begrepen. De eerste zin van lid 12 van dit artikel betekent
dat al deze leden – het gaat dan om zaken als: hoe doe je dat nu, hoe
vaak mag je het vragen, waar moet aan voldaan worden en hoe lang moet je in
dienst zijn? – niet van toepassing zijn op bedrijven met minder dan
tien werknemers. Maar kan de staatssecretaris dan toch nog eens zeggen hoe
ik nu die tweede zin precies moet interpreteren?Ik dank de staatssecretaris voor haar opmerking over wat de rechter naar
haar verwachting zal doen als de werkgever niet op basis van een bepaling
uit het Burgerlijk Wetboek een regeling zal treffen. Dat ligt nu vast in de
Handelingen. Dat zou nog wel eens in eventuele gerechtelijke procedures een
rol kunnen spelen.De heer De Vries heeft ons uitgenodigd om iets te zeggen over de vermeerdering
van uren. Hierbij is inderdaad sprake van een zekere bevoordeling, net als
bij vormen van positieve actie of bij subsidie aan mensen om een baan te kunnen
aanvaarden. Je vindt namelijk dat bepaalde categorieën een extra push
moeten hebben. De term "discriminatie" is daarbij misschien wat te zwaar.
Het kenmerk van een extra regeling voor het realiseren van een doelstelling
is altijd dat er een zekere ongelijkheid is tussen de een en de ander of bevoordeling
van de een boven de ander. Als je dit nu essentieel vindt voor de manier waarop
in dit geval de deeltijdarbeid moet worden ingevoerd, dan vind ik het een
te overwinnen probleem.De heer De Vries (RPF/GPV):Maar de bevoordeling betreft hier iemand die al uren werk heeft ten opzichte
van iemand die voor nul uren werk heeft. Dat lijkt mij geen grond voor positieve
discriminatie.De heer Stekelenburg (PvdA):Als je het zo hard tegenover elkaar stelt, dan geef ik toe
dat dit lijkt op discriminatie. Maar stel dat een werknemer van 20 uur naar
28 uur per week wil gaan. Het wil er dan bij mij niet in dat die extra 8 uur
op dezelfde manier kan worden toegewezen aan een werkloze die niets met dat
bedrijf te maken heeft en misschien ook niet echt past in die functie. Het
gaat dan niet aan om over discriminatie te spreken of over het buiten de deur
houden van werklozen.De heer De Vries (RPF/GPV):Maar hij kan ook van één dag per week naar vijf dagen per
week willen.De heer Stekelenburg (PvdA):Ja, dat kan ook. Maar dan nog is het de vraag of de werkloze dan iemand
is die daarvoor evenzeer gekwalificeerd is. Ik vind het dus iets te gemakkelijk
om die ongelijkheid zo te benadrukken als de heer De Vries deed.Het is jammer dat de staatssecretaris niet bereid is om een voorziening
te treffen voor een algemene regel waarop de werknemer zich kan beroepen als
hij of zij aanpassing van de werktijden wil. Ik geef toe dat ik deze behandeling
van het wetsvoorstel heb gebruikt om deze toezegging van de staatssecretaris
te krijgen, want formeel heeft dit met dit wetsvoorstel eigenlijk niets te
maken. Maar de invulling van de werktijden ligt natuurlijk wel dicht tegen
de aanpassing van de arbeidsduur aan.De VVD-fractie was nogal terughoudend of, sterker nog, neigde ertoe om
haar steun aan het wetsvoorstel te onthouden. Mevrouw Kneppers spreekt na
mij. Ik vraag haar hoe zij de positie van de VVD in de Eerste en de Tweede
Kamer inzake dit wetsvoorstel ziet. Wij kennen de discussie over het al dan
niet gebonden zijn aan het regeerakkoord, maar daarin staat in ieder geval
op welke wijze het geclausuleerd recht op deeltijdarbeid in de kaderwet Arbeid
en zorg wordt vastgelegd. Die kaderwet is er overigens nu niet, dus dat zou
nog de argumentatie van de VVD kunnen zijn om te zeggen waarom het niet aanvaardbaar
is. Maar in het regeerakkoord wordt ongeveer aangegeven wat vandaag aan de
orde is. Soms vrijwel letterlijk staan er zaken in die ook in het wetsvoorstel
staan. Er lag volgens mij een niet onaardig wetsvoorstel in de Tweede Kamer.
Daar is over gewheeld en gedeald. De VVD moest binnenboord worden gehouden
en het was goed om het CDA erbij te houden. Er was sprake van compromissen
en van torentjesoverleg. De zaak is er niet beter van geworden. De wens was
ook om de paarse fracties bij elkaar te houden: samen uit, samen thuis. Dan
ontstaat de situatie waarin iedereen wat moet inleveren. Uiteindelijk ga je
dan met iets akkoord wat niet moeders mooiste is, maar waarvan je toch zegt:
oké, het is behoorlijk aanvaardbaar.De opstelling van de VVD in dit huis brengt mij tot het volgende. De VVD-fractie
heeft uiteraard een eigen verantwoordelijkheid, maar ik wijs erop dat er veel
is geïnvesteerd. Ook anderen is gevraagd, compromissen te sluiten en
via amendering dus iets in te leveren. De Eerste Kamer heeft in mijn gevoel
niet de vrijheid om daar zonder meer van weg te lopen. De VVD-fractie hier
kan niet net doen of zij zich daar niet aan gecommitteerd heeft en daar niet
een zekere verantwoordelijkheid voor heeft. Natuurlijk is men niet in directe
zin verantwoordelijk, maar er is toch wel sprake van een moreel commitment
aan hetgeen waarover is gewheeld en gedeald. Men kan ook nadenken over de
vraag of het niet beter was geweest als de partijen in de Tweede Kamer de
wet ingrijpender hadden geamendeerd, want er is toch geen lijn te trekken
van de fractie van de VVD in de Tweede Kamer naar de VVD-fractie in de Eerste
Kamer.Voorzitter! Ik had gedacht dat de woordvoerster van de VVD in eerste termijn
voor mij zou spreken en ik veronderstelde al dat zij iets naar voren zou brengen
wat mij niet zou bevallen. In mijn oorspronkelijke tekst stond dan ook dat
het nogal schrijnend is als er van de zijde van de VVD-fractie een negatie
plaatsvindt van hetgeen in de Tweede Kamer aan de orde is geweest. Daarmee
krijgt de welles-nietes-discussie in de VVD over de wijze waarop omgegaan
moet worden met bijvoorbeeld een regeerakkoord een bijzondere betekenis. In
dat opzicht winnen de "Vonhoffen" en de "Wiegels" het van de huidige politieke
top van de VVD, die haar politieke betrouwbaarheid niet kan waarmaken in de
Eerste Kamer.De voorzitter:Wilt u afronden?De heer Stekelenburg (PvdA):Ik ben bijna aan het eind van mijn betoog. Ik heb in eerste termijn deze
opmerking niet gemaakt en alleen de hoop uitgesproken dat de VVD het wetsvoorstel
toch nog op een andere manier wil benaderen. Ik ben benieuwd naar de reactie
van de VVD-fractie. Ik verwijs naar de opmerkingen van mevrouw Van den Broek
in Trouw van 2 februari jongstleden dat een senator zich gebonden voelt aan
de positie van de partij in de regering. Zij zegt vervolgens: Als wij geen
binding hadden met de VVD hadden wij misschien wat meer wetten afgekeurd.
Voorzitter! Ik meen dat dit ook van belang is voor hetgeen vandaag aan de
orde is.Mevrouw Van den Broek-Laman Trip (VVD):Ik denk niet dat dit onderwerp op dit moment aan de orde is. De heer Stekelenburg
voelt zich kennelijk geroepen om zich te bemoeien met de zielenroerselen binnen
de VVD. Ik dank hem daar hartelijk voor, maar wij kunnen dat heel goed zelf
oplossen.De heer Stekelenburg (PvdA):Daar ga ik ook van uit. De wijze waarop zaken in de Tweede Kamer worden
behandeld, heeft echter een zekere relatie met de manier waarop wij er hier
mee omgaan.Mevrouw Van den Broek-Laman Trip (VVD):Kennelijk weet de heer Stekelenburg precies wat er in het Torentje gebeurt.
Ik complimenteer hem daarmee. Verder wijs ik erop dat er niet zoveel compromissen
zijn gesloten. Mevrouw Örgü heeft één amendement ingediend
en verder heeft de VVD-fractie geen wijzigingen voorgesteld. Er is helemaal
niet zo zwaar onderhandeld in de Tweede Kamer. Wij hebben wat dat betreft
een andere interpretatie dan de heer Stekelenburg. De Eerste Kamer heeft de
taak om de wetstechnische kant van de zaak te beoordelen. Dat doen wij vandaag.De heer Stekelenburg (PvdA):Dat ontken ik ook niet. Ik nodig u zeer uit om de Handelingen van de Tweede
Kamer te lezen. Daaruit blijkt dat er in drie termijnen compromissen gesloten
zijn om de wet uiteindelijk door de Kamer te krijgen.Voorzitter! Elke stap die ertoe bijdraagt dat er meer mensen aan het werk
komen, dat economische zelfstandigheid dichterbij komt en dat
er een betere verhouding komt tussen werk en privé en arbeid en zorg,
zal door mijn fractie gesteund worden.Mevrouw Kneppers-Heynert (VVD):Mijnheer de voorzitter! De VVD-fractie houdt na de beantwoording van de
staatssecretaris een aantal vragen. De staatssecretaris heeft het vanmiddag
enkele malen gehad over communicerende vaten: mannen willen minder werken
en vrouwen meer. Als vrouwen meer inkomen krijgen, zo zei de staatssecretaris,
kunnen mannen minder gaan werken. Wat mij in deze redenering opvalt, is dat
zij uitgaat van partners in een gezinssituatie. Dat geldt echter niet voor
iedereen, zoals de staatssecretaris zelf in ander verband ook al constateerde.
Immers, 30% van de huwelijken eindigt in een echtscheiding. Ik constateer
hier een tegenstrijdige sturing. Bij alleenstaande ouders verhouden én
meer economische zelfstandigheid én meer zorgtaken zich in elk geval
niet tot elkaar. Tegenstrijdige sturing constateer ik ook bij zittende werknemers
die ingeval van vrijvallende uren voorrang krijgen boven een werkloze. Deze
laatsten ontneem je daarmee de mogelijkheid op ook maar een begin van economische
zelfstandigheid. Graag nog een reactie van de staatssecretaris op deze twee
voorbeelden van tegenstrijdige sturing.Een andere vraag die weer bij mij rees, is: hoe werkbaar is deze wet?
De staatssecretaris heeft vanmiddag verschillende malen een antwoord gegeven
dat niet uit de wet blijkt. Zo is het moment van de aanvraag beslissend voor
het bepalen van de grens van tien werknemers, zoals opgenomen in artikel 2,
lid 12. Dit moet dan blijken uit de Handelingen en uit de regeling voor het
ouderschapsverlof. Dat wordt in de praktijk dan wel een grote zoekactie.De staatssecretaris heeft inzake de gang van zaken bij een verzoek tot
aanpassing geantwoord dat na een verzoek hiertoe de werkgever eerst overleg
moet plegen met de werknemer over diens verzoek. Maar waarover moet dat overleg
eigenlijk gaan? Overleg moet een doel dienen, bijvoorbeeld het bereiken van
overeenstemming. De wet bepaalt vervolgens dat de werkgever het verzoek inwilligt
voorzover het betrekking heeft op het tijdstip van ingang en de omvang van
de aanpassing, tenzij zwaarwegende bedrijfsbelangen zich daartegen verzetten.
Vervolgens stelt de werkgever de spreiding van de uren vast, overeenkomstig
de wensen van de werknemer, tenzij dit in redelijkheid en billijkheid niet
van hem gevraagd kan worden. Maar op het tijdstip dat de werkgever vaststelt,
wil de werknemer misschien wel helemaal niet vrij zijn. Trekt de werknemer
zijn verzoek, dat dan al gehonoreerd is, dan weer in? Onduidelijkheid dus
alom. Wat is de reactie van de staatssecretaris?Ik heb geen antwoord gehad op mijn vraag in eerste termijn over derogerende
en aanvullende werking. Kan de staatssecretaris expliciet bevestigen dat de
werking van de wet aanvullend is? Kan zij daarbij ook het goed werkgeverschap
betrekken?De staatssecretaris is ook niet ingegaan op het ontbreken van enige motivering
van de werknemer en dientengevolge een eventueel oneigenlijk gebruik van de
wet. Graag alsnog een reactie van de staatssecretaris op dit punt.Wat de vraag van mevrouw De Wolff betreft, ik ken de discussie over het
initiatiefvoorstel van de heer Rosenmöller alleen uit de Handelingen.
Voor mij is het geschiedenis en ik ken de overwegingen van mijn fractie toentertijd
niet uit de praktijk. Wel weet ik dat de VVD-fractie, net als toen, grote
bezwaren heeft ook al steunt zij het emancipatoire doel van harte. Ik wacht
met belangstelling het antwoord van de staatssecretaris in tweede termijn
af.Mevrouw De Wolff (GroenLinks):Voorzitter! Ik heb een vraag aan mevrouw Kneppers en dat komt omdat ik
zo verschrikkelijk nieuwsgierig begin te worden. Zo-even hebben wij ruim een
uur geschorst.Mevrouw Kneppers-Heynert (VVD):Dat was niet op ons verzoek.Mevrouw De Wolff (GroenLinks):Dat gebeurde niet op verzoek van de VVD-fractie, maar ik kan mij voorstellen
dat de VVD-fractie zich na de beantwoording door de staatssecretaris in eerste
termijn heeft geconcentreerd op een standpunt over dit wetsvoorstel. Ik doel
nu overigens niet op het wetsvoorstel van twee jaar geleden. Wij weten hoe
dat verlopen is. Rond dit thema zijn zaken op een vrij verrassende manier
verlopen. Ik wil mevrouw Kneppers daarom uitnodigen, vast een tipje van de
sluier op te lichten. Mevrouw Kneppers heeft een serie feitelijke en juridische
vragen gesteld en wacht de beantwoording af. Als die vragen keurig netjes
door de staatssecretaris worden beantwoord, gaat de VVD-fractie dan voor dit
wetsvoorstel stemmen?Mevrouw Kneppers-Heynert (VVD):Zoals het nu is, zullen wij het wetsvoorstel niet steunen.De voorzitter:Ik vraag de staatssecretaris of zij in staat is, nu over te gaan tot haar
dupliek. Of wil zij een pauze?Staatssecretaris Verstand:Ik zou graag even de gelegenheid hebben om de informatie te ordenen en
aan te vullen en een aantal technische vragen te bekijken.De voorzitter:Hoe lang denkt u nodig te hebben?Als wij de dinerpauze eerst moeten houden, wordt de behandeling van dit
onderwerp anderhalf uur verschoven. Ik wijs erop dat een aantal leden dat
voor dit onderwerp blijft en daarna weg wil gaan, dan vrij laat naar huis
kan gaan. Als de staatssecretaris die tijd nodig heeft, is het zo, maar de
consequentie is dan dat wij eerst de dinerpauze hebben, tenzij de staatssecretaris
zegt dat zij de voorbereiding binnen vijf minuten kan voltooien.Staatssecretaris Verstand:Dat gaat niet.De voorzitter:Dat is dus niet het geval. Dan houden wij nu de dinerpauze. Om half negen
gaan wij door met de afhandeling van dit wetsvoorstel.De vergadering wordt van 19.00 uur tot 20.30 uur geschorst.Staatssecretaris Verstand:Mijnheer de voorzitter! In mijn eerste termijn heb ik geprobeerd, alle
vragen zo goed en volledig mogelijk te beantwoorden. Enkele zijn nog overgebleven.
Voordat ik daartoe overga, wil ik opgemerkt hebben dat de geachte
afgevaardigden zonder meer van mij mogen aannemen dat ik zeer geïnspireerd
ben door deze wet, die ik heel belangrijk vind. Deze wet is een van de grote
pijlers van het dossier arbeid en zorg. Zo-even is al gezegd dat het hierbij
gaat om de economische zelfstandigheid van vrouwen, maar ook om het creëren
van zorgmogelijkheden voor iedereen die dat nodig heeft en meer in het algemeen
om de mogelijkheden voor een evenwichtige balans tussen werk en privé.De vragen die er nog liggen, wil ik volgens de volgorde van de sprekers
doornemen. De heer Hofstede is met name ingegaan op de contracteervrijheid,
die hij zeer wezenlijk acht. Ik herhaal even heel kort wat ik in eerste termijn
heb geantwoord. De contracteervrijheid had te maken met de voortgang in de
CAO's waarvan het tempo als teleurstellend is ervaren. Als je dat in een wet
doet, komt vervolgens, zoals de heer Hofstede ook stelde, de kwestie van het
driekwart dwingend recht om de hoek kijken. Ik heb dat gemotiveerd. Het recht
om af te wijken geldt wel voor de vermeerdering. Ik heb eveneens gemotiveerd
waarom wij bij vermindering van de arbeidsduur hebben gekozen voor een dwingend
rechtelijke bepaling. Dat heeft te maken met gelijkheid van mogelijkheden
in alle sectoren, onafhankelijk van de vraag of er meer vrouwen of meer mannen
werken, de rechtsgelijkheid en de rechtszekerheid. Alle mannen en vrouwen
moeten kunnen kiezen voor het combineren van werken en zorgen. De motivatie
hiervoor behoef ik niet uitvoerig te herhalen. Ik heb dat in eerste termijn
gedaan. Ik memoreer haar om aan te geven waarom voor deze vormgeving in deze
wet is gekozen.De heer Hofstede is aan de hand van het thema contracteervrijheid en driekwart
dwingend recht ingegaan op de positie van de sociale partners, met name in
relatie tot de wetgever. Ik heb hem een aanvullende, inventariserende notitie
toegezegd. Ik zal mijn uiterste best doen, ervoor te zorgen dat de notitie
er voor 28 maart aanstaande is. Aan de hand van die inventarisatie kunnen
wij het thema dat de heer Hofstede vandaag zo nadrukkelijk op de agenda heeft
gezegd, namelijk de relatie tussen wetgever en sociale partners, ten principale
voeren.Een tweede punt dat de heer Hofstede aan de orde heeft gesteld, betreft
de uitbreiding buiten de zorg. Hij koppelt dat punt aan mogelijk "misbruik"
dat zou kunnen ontstaan ten aanzien van de Wet aanpassing arbeidsduur. Misschien
mag ik nog even de afweging van de regering voor de inhoud van het wetsvoorstel
kort weergeven. Het gaat in de eerste plaats om een structurele aanpassing
waarvoor de werknemer geld inlevert. Persoonlijke, subjectieve motieven zijn
voor de werkgever niet goed af te wegen tegenover de objectiveerbare bedrijfsbelangen.
Met andere woorden: in het voorliggende wetsvoorstel gaat het om een bredere
invulling dan zorg alleen. Ik heb op dat punt in eerste termijn voorbeelden
en overwegingen gegeven. Kortom: het gaat om een individuele keuze voor de
invulling van de balans tussen werk en privé, afhankelijk van de behoefte
die men in enige fase van het leven heeft. Uit de bijdrage van de heer Hofstede
heb ik echter begrepen dat het hem met name gaat om het komende wetsvoorstel
inzake arbeid en zorg. Op dat punt kan ik hem misschien geruststellen: het
zal daarbij veel meer gaan om benoemde zorgtaken. Daarbij moet men aan de
10 dagen zorgverlof denken; het gaat dus om verlofregelingen met een tijdelijk
karakter, die duidelijk gekoppeld zijn aan zorg. De wet inzake arbeid en zorg
zal dus een ander karakter hebben.De heer Hofstede heeft weer vragen gesteld over de brief van de bestuursraad.
Volgens mij heb ik zijn vragen over de brief van de bestuursraad beantwoord,
maar kennelijk waren die antwoorden niet volledig; misschien heb ik die vragen
zelfs inderdaad niet beantwoord. Op dat punt ziet het onderwijsveld twee problemen.
Op het punt van de verlenging is het antwoord dat uitbreiding van de arbeidsduur
altijd plaatsvindt tot de grens van de normale arbeidsduur in de desbetreffende
sector. Ik herhaal dat er op het punt van de vermeerdering wel mogelijkheden
zijn om de regeling aan te passen aan de specifieke problemen van een bepaalde
sector. Bij vermindering bestaat die afwijkingsmogelijkheid niet en is weer
de afweging te maken ten opzichte van het zwaarwegend bedrijfs- of dienstbelang.
Daarbij kan de continuïteit van het onderwijs uitdrukkelijk een rol spelen;
dat kan zelfs verschillen per soort onderwijs. Ik hoop dat ik daarmee de vragen
over de brief van de bestuursraad voldoende beantwoord heb.De heer Hofstede heeft ook gevraagd om inzicht in de kosten en baten.
In eerste termijn heb ik op dit punt een aantal overwegingen gegeven, met
name in kwalitatieve zin, maar ik heb ook gezegd dat de kwantitatieve berekeningen
zullen terugkomen in de wet inzake arbeid en zorg. Volgens mij heeft ook de
heer Hofstede op dat punt die relatie gelegd. Wat de huidige kwalitatieve
overwegingen betreft, verwijs ik kortheidshalve naar de memorie van antwoord
en de memorie van toelichting.De heer Hofstede heeft gevraagd om monitoring van de wet vanaf het moment
van inwerkingtreding en om een evaluatie na twee jaar. Ik ben bereid om in
ieder geval tegemoet te komen aan het eerste verzoek. Daarbij kun je monitoren
waar men de aanpassing van de arbeidsduur voor gebruikt en of mogelijkerwijs
toch sprake is van vormen van misbruik. Het tweede verzoek betrof de evaluatie
na twee jaar. In de wet staat drie jaar. Ik denk dat wij dat heel praktisch
kunnen oplossen door een voortgangsrapportage toe te zeggen op basis van wat
wij gemonitord hebben.De heer De Vries heeft als belangrijkste bezwaar tegen dit wetsvoorstel
het punt van de vermeerdering genoemd. Hij achtte dat punt niet nodig, maar
had ook principiële bezwaren tegen de mogelijke ongelijkheid tussen werklozen
en degenen die al bij een onderneming in dienst zijn en een beroep op die
vermeerdering doen. Er is geen sprake van "gelijke monniken, gelijke kappen",
want bij de vermeerdering gaat het om reeds bestaande contractuele relaties,
terwijl werkzoekenden juist nog geen contractuele relatie met een onderneming
hebben. In wezen doet zich hetzelfde voor bij een interne sollicitatieprocedure
en dan gaat het veel meer om een andere functie. Mijn conclusie is dan ook
dat ik op dit punt uitdrukkelijk van mening verschil met de heer De Vries.
Het kabinet staat op het standpunt dat het recht op vermeerdering en het recht
op vermindering communicerende vaten zijn die onlosmakelijk met elkaar samenhangen.
Als vrouwen het recht hebben op vermeerdering – dat is dus fundamenteel
iets anders dan het terugkeerrecht – zullen zij gemakkelij ker
de beslissing nemen om korter te gaan werken op een moment waarop zij dat
nodig achten. Zij weten dan immers dat zij, als er uren vrijkomen in de organisatie,
weer een baan van enige omvang kunnen realiseren.Mevrouw De Wolff is in haar tweede termijn kritisch ingegaan op de vraag
waarom het kabinet met dit wetsvoorstel is gekomen. Zij vroeg zich af waarom
er sprake is van enerzijds geen open normering en anderzijds van gedetailleerde
procedures. In mijn eerste termijn ben ik daarop al uitvoerig ingegaan en
ik denk niet dat ik mevrouw De Wolff kan overtuigen door mijn betoog te herhalen.
Ik heb al een tussenrapportage toegezegd en het is volstrekt duidelijk dat
wij alert zijn op mogelijke andere uitwerkingen van de wet dan bedoeld. Eventuele
onbedoelde uitwerkingen kunnen ook nog worden gerepareerd bij de integratie
van de Wet aanpassing arbeidsduur in de Wet arbeid en zorg. Dat hoeft niet
in de vorm van een veegwet te gebeuren. Het is inderdaad mogelijk dat de ervaring
en eventueel ook de jurisprudentie leren dat er reden is voor dergelijke reparaties.Mevrouw De Wolff (GroenLinks):Een van de bedoelingen van mijn bijdragen in eerste en tweede termijn
was, de staatssecretaris te prikkelen een stap achteruit te zetten en kritisch
te kijken naar het product dat wij vandaag behandelen. Is dit wetsvoorstel
werkelijk het beste van twee werelden? Sinds 1993 hebben wij ervaringen met
wetsvoorstellen die het wettelijk recht op deeltijd dichterbij willen brengen
en daar is veel creativiteit van de diverse fracties in gaan zitten. Wat er
nu ligt vind ik juridisch, politiek en maatschappelijk gezien erg teleurstellend.
Ik had het op prijs gesteld als de staatssecretaris daarover in bespiegelende
zin iets had gezegd. Zij verwijst nu slechts naar haar eerste termijn.Staatssecretaris Verstand:Ik meen dat ik dergelijke bespiegelende opmerkingen al in mijn eerste
termijn heb gemaakt. Het is mij helder geworden dat mevrouw De Wolff daarover
andere opvattingen heeft. Ik weet ook dat er al veel – en met name uit
de fractie van GroenLinks – gedaan is op het terrein van de deeltijd.
Ik verwijs naar het tweede initiatiefwetsvoorstel van de heer Rosenmöller
dat nog niet is afgevoerd van de Kameragenda en waarin de vermeerdering ook
is opgenomen. Je kunt bijna zeggen dat GroenLinks na al die jaren welhaast
een traditie heeft opgebouwd op dit terrein. Mevrouw De Wolff heeft gezegd
dat als haar fractie meestemt, dat niet con amore zal gaan. Ik denk dat dit
een belangrijke start is van het dossier arbeid en zorg. Ik heb u toegezegd
dat wij kritisch zullen zijn, dit zullen monitoren en dat ik – als dat
aan de orde is – in het kader van de Wet arbeid en zorg zal bezien waar
reparaties nodig zijn.De heer Stekelenburg heeft weergegeven waar het bij deze wet om gaat en
dat sprak mij zeer aan. Hij heeft zich nog eens kritisch en in waarschuwende
zin uitgelaten over de werkverdeling tussen de sociale partners, ondernemingsraden
en personeelsvertegenwoordiging. Ik vind dat dit het kader van het dossier
van deze wet overschrijdt. Deze discussie moet mijns inziens worden verbreed
naar de relatie tussen wetgever en sociale partners. Dit onderwerp zou breder
op de agenda moeten worden geplaatst, ook in het overleg met de sociale partners.
Als u het goed vindt, laat ik dit nu dan ook even voor wat het is. Misschien
is het voor dit moment wel een geruststelling dat eventuele afspraken met
de OR – in tegenstelling tot CAO-afspraken – niet rechtstreeks
doorwerken in een individuele overeenkomst. Een CAO biedt wat dat betreft
dus meer mogelijkheden.Mevrouw De Wolff (GroenLinks):Ik meen mij te herinneren dat ik in mijn tweede termijn een aantal andere
aspecten van dit wetsvoorstel aan de orde heb gesteld. De staatssecretaris
is het antwoord hierop schuldig gebleven. Wil zijn hierop alsnog antwoorden?Staatssecretaris Verstand:Ik denk dat er nog een vraag is blijven liggen, namelijk de casus van
de caissière in de supermarkt die assistent-bedrijfsleider wil worden.
Mevrouw De Wolff heeft gezegd dat zij niet in de wet kan terugvinden dat het
om eenzelfde functie moet gaan en om uitbreiding van de arbeidsuren in diezelfde
functie. Ik wijs haar erop dat dit is terug te halen uit artikel 2, lid 1,
waar wordt gesproken over aanpassing van de uit zijn arbeidsovereenkomst of
publiekrechtelijke aanstelling voortvloeiende arbeidsduur. Dit is de basis
voor het kunnen vragen van vermeerdering in eenzelfde functie en voor uitbreiding
van de arbeidsduur. Een interne sollicitatie leidt vaak tot doorstroming naar
een andere of een hogere functie en daarvoor zijn andere procedures. Ik zie
ook nog wel andere instrumenten die kunnen worden ingezet. Dat kan maar ze
hebben niet te maken met deze wet omdat het hier gaat om vermeerdering van
de arbeidsduur binnen dezelfde arbeidsovereenkomst.De heer Stekelenburg (PvdA):Ik begrijp dat u alle moeite doet om de heer Hofstede van het begin tot
het einde te beantwoorden – en dat gun ik hem ook – maar er is
ook een vraag gesteld over het artikel betreffende de bedrijven met minder
dan tien werknemers. Hoe moet ik nu die tweede zin verstaan? Ik wil hierop
graag een antwoord omdat dat ook iets zegt over de wijze waarop een en ander
wordt toegepast. Mensen die in die kleine bedrijven werken – het geldt
ook voor de werkgevers – hebben stellig behoefte aan duidelijkheid over
dit punt.Staatssecretaris Verstand:U heeft het nu over artikel 12 dat handelt over een regeling met betrekking
tot het recht van de werknemers op de aanpassing van de arbeidsduur. Ik heb
in dit verband de term "close reading" gehoord. Kijkt men naar wat hier letterlijk
staat, dan moet de conclusie zijn dat het gaat om aanpassing van de arbeidsduur;
dat betekent omhoog en omlaag. Vervolgens moet de vraag worden beantwoord:
hoe ver mag er worden afgeweken? Welnu, mijn redenering ten aanzien hiervan
is de volgende. Gaat het over de vermeerdering en kan het recht daarop in
een CAO volstrekt buiten werking worden gesteld, dus tot nul terug worden
gebracht, dan is het in de geest van de wet dat dit ook in een bedrijfsregeling
kan. Echter, waar het recht op vermindering van arbeidsuren in de wet is verankerd
in een dwingende bepaling, zou het absoluut in strijd zijn met die wet wanneer
je dat recht tot nul terug zou willen brengen. Ik hoop dat ik dit nu duidelijk
over het voetlicht heb gebracht. Dat het nog niet zo duidelijk
was, kwam omdat het desbetreffende blaadje onderop lag.De heer Hessing (D66):Voorzitter! Ik stel nog een vraag ter verduidelijking. Een en ander betekent
dat, wanneer in een CAO voor een bedrijfstak is geregeld dat er sprake kan
zijn van vermeerdering van de arbeidsduur, het voor bedrijven in die sector
met minder dan tien werknemers niet zo kan zijn dat het recht tot nul wordt
gereduceerd. Is deze conclusie juist?Staatssecretaris Verstand:Als dat bedrijf onder die CAO valt, geldt die CAO voor dat bedrijf. Als
dat bedrijf niet onder een CAO valt, moet de werkgever een eigen regeling
maken. Over die situatie hebben wij het. In dat geval rijst de vraag: hoever
mag men dan met de vermeerdering en de vermindering gaan? Wat dat betreft
gelden niveauverschillen, gelet op de wet.Mevrouw Kneppers heeft aandacht gevraagd voor de positie van alleenstaande
ouders. Ik realiseer mij dat ook ik mij nogal eens schuldig maak aan het zonder
meer hanteren van de perceptie dat het primair gaat om ouders die samen voor
hun kinderen zorgen. Mevrouw Kneppers heeft volstrekt gelijk dat de problematiek
van alleenstaande ouders lastiger is. Daarvoor zijn wij dan ook beleid aan
het ontwikkelen. Enerzijds is enkele weken geleden 30 mln. extra uitgetrokken
voor kinderopvang ten behoeve van alleenstaande ouders in de bijstand. Anderzijds
wordt flankerend beleid voor alleenstaande ouders ontwikkeld. Bovendien zullen
de verlofregelingen in het kader van de Wet arbeid en zorg een ondersteunende
factor kunnen zijn. Het gaat erom dat deze groep de band met de arbeidsmarkt
vasthoudt. Een en ander kan inhouden dat er op korte termijn geen sprake is
van economische zelfstandigheid, maar door het vasthouden van die band kan
dat op langere termijn, gekoppeld aan de leeftijd van kinderen, toch ontstaan.
Dan gaat het dus om het perspectief op langere termijn.Mevrouw Kneppers heeft nog gevraagd, hoe het zit met bedrijven met een
fluctuerend aantal werknemers. Ik heb daarvan gezegd dat het mij in zo'n geval
sowieso verstandig lijkt als de werkgever op dit punt een regeling ontwerpt.
Een redelijke wetsuitleg is dat het moment van de aanvraag bepalend is.Vervolgens heeft zij gevraagd, waarover het overleg dat in de wet is vastgelegd,
moet gaan. Ik begreep uit haar vraag dat zij hierbij eigenlijk twee momenten
voor ogen had: het eerste moment van overleg over de zwaarwegende bedrijfsomstandigheden
en het tweede moment van overleg over de spreiding van arbeidsuren. Het is
echter één overleg. De werknemer vraagt aan de werkgever om
structurele arbeidstijdvermeerdering of -vermindering. Hij geeft ook aan hoe
dat in uren uitgedrukt zou moeten worden. Deze aanvraag als totaal is in mijn
visie het onderwerp van het overleg, maar het blijven twee gescheiden afwegingen,
namelijk die van het bedrijfsbelang en die van de redelijkheid en billijkheid
op het punt van de spreiding van de uren. Nu is het voorbeeld genoemd van
werk voor de Eerste Kamer, dat per se op dinsdag gedaan moet worden. Als dat
absoluut onmogelijk is, kan de werknemer per saldo toch afhaken. Het blijven
dus gescheiden afwegingen, maar in het overleg kan het totale pakket besproken
worden.Mevrouw Kneppers-Heynert (VVD):Maar wat het begintijdstip en de omvang betreft is het een kwestie van
alles of niets. De wensen op dat punt moet de werkgever honoreren, tenzij
enz. Dat is alles of niets, dus het overleg gaat wat dat betreft nergens over.Staatssecretaris Verstand:Wel als ik het even koppel aan een ook in de wet expliciet genoemd zwaarwegend
bedrijfsbelang, namelijk de herbezettingsproblematiek. Het is mogelijk dat
het om zo'n krappe arbeidsmarkt gaat, zoals in de IT-sector, dat de werkgever
om puur bedrijfsmatige redenen kan zeggen dat het hem onmogelijk is om bij
minder lang werken herbezetting te realiseren. Bij een wat ruimere arbeidsmarkt
kan er gekeken worden naar de spreiding van de uren, waarbij zelfs "een week
wel en een week niet" mogelijk is, maar dat is dan een probleem van een andere
orde.Mevrouw Kneppers-Heynert (VVD):Maar als het bedrijfsbelang zo zwaarwichtig is, kan de werkgever de aanvraag
toch gewoon niet honoreren? Dan gaat het overleg ook nergens over.Staatssecretaris Verstand:Dat is het eerste punt dat aan de orde komt. Als de werkgever de vrijkomende
uren onmogelijk kan invullen, bijvoorbeeld omdat het om zeer specialistisch
werk gaat, dan kan hij op dat moment de beslissing nemen dat de aanvraag afgewezen
wordt vanwege het zwaarwegende bedrijfsbelang. Maar doet zich dit niet voor,
dan gaat de discussie verder over de tijden.Mevrouw Kneppers-Heynert (VVD):Wij moeten er maar niet al te lang over doorpraten, maar dan gaat het
dus niet om een overleg, want de bedoeling van overleg is, een zekere overeenstemming
te bereiken of water bij de wijn te doen. Nu komt het echter neer op de mededeling
"sorry, het kan niet".Staatssecretaris Verstand:U heeft er gelijk in dat overleg bedoeld is om over en weer een aantal
mogelijkheden af te tasten. En als men eruit komt, is de zaak ook meteen geregeld.
Maar als dat niet lukt, zijn er formele wegen om te bewandelen en moet de
werkgever schriftelijk motiveren waarom hij de aanvraag afwijst.Voorzitter! Vervolgens de kwestie van derogerend of aanvullend, in ieder
geval niet-derogerend. Ik kan instemmen met de strekking van de redenering
van mevrouw Kneppers op dit punt.Aan het adres van de heer Hofstede heb ik zojuist al iets gezegd over
het oneigenlijk gebruik. Wij zullen bekijken hoe het zich ontwikkelt.Is deze wet moeders mooiste? Misschien niet, maar zij is in ieder geval
hard nodig. Zij is zeker de best haalbare.Mevrouw Kneppers-Heynert (VVD):Ik kom even terug op het derogerend en aanvullend. De staatssecretaris
zegt dat de wet aanvullende werking heeft. Dat betekent dat een werknemer
met een beroep op goed werkgeverschap te allen tijde een gemotiveerd verzoek
kan doen.Staatssecretaris Verstand:Ja, maar via de weg van het goed werkgeverschap kan gevraagd worden om
te motiveren. Dan krijg je een andere situatie.Mevrouw Kneppers-Heynert (VVD):Maar als een werknemer te allen tijde een gemotiveerd verzoek kan doen,
waar is deze wet dan nog voor nodig?Staatssecretaris Verstand:Omdat de wet het recht geeft op aanpassing van de arbeidsduur, tenzij
zich zeer zwaarwegende belangen voordoen. Als je een beroep doet op het goed
werkgeverschap, is dat een andere situatie. Daar gelden weer andere procedures
voor. Overigens is de tegenhanger daarvan een goed werknemerschap.Voorzitter! Mevrouw Kneppers heeft zich in haar bijdrage bezorgd getoond
of de wet wel zal bereiken wat zij beoogt, waaronder de economische zelfstandigheid
en de evenwichtige balans tussen werk en privé. Uit haar bijdrage heb
ik begrepen dat de fractie van de VVD het ideaal van een samenleving waarin
eenieder eigen keuzes kan maken, ondersteunt. Zij maakte daarbij de toevoeging
dat rekening moet worden gehouden met de belangen van anderen. Wij hebben
geconstateerd dat er veel belemmeringen zijn. Het doel van de wet is, in die
sfeer belemmeringen weg te nemen. Voor het kunnen realiseren van de keuzes
schept de wet de voorwaarden. De wet schrijft niet voor hoe mensen de keuzes
moeten maken of welke keuze zij moeten maken, dus hoe zij hun eigen balans
tussen werk en privé willen invullen. De wet is voorwaardenscheppend.
De wet schrijft de keuzes niet dwingend voor. Het maken van keuzes is immers
de eigen verantwoordelijkheid van mensen. Dan heb ik het nog niet over de
handhavings- en uitvoeringsproblemen. Daar gaan wij naar kijken, maar dergelijke
problemen worden in ieder geval groter in een wet die voorschrijft welke keuzes
mensen wel of niet mogen maken. Ik ben daar zonet in het kader van deze wet
op ingegaan. Ik heb dat ook gedaan in het kader van de Wet arbeid en zorg.
Ik ben het volledig met mevrouw Kneppers eens dat er bij het realiseren van
de individuele keuze, waar deze wet mogelijkheden voor biedt, rekening moet
worden gehouden met de verantwoordelijkheden en de belangen van anderen. Kern
van deze wet is dat die belangenafweging erin verwerkt is, en wel op een zo
evenwichtig mogelijke wijze. Ik hoef het nauwelijks te memoreren, maar dan
gaat het over het geclausuleerd recht, de zwaarwegende bedrijfsbelangen, de
flexibelere mogelijkheden voor kleine ondernemingen, etc. Al met al –
ik kom even terug op de bezorgdheid over de effectiviteit van de wet –
denk ik dat deze wet een effectief en evenwichtig instrument is om het ook
door ons onderschreven gemeenschappelijke doel te bereiken. Het is een doel
dat aansluit bij de maatschappelijke ontwikkelingen en de maatschappelijke
consensus, die inmiddels steeds breder is geworden. Deze discussie heeft de
heer Hofstede ingebracht in eerste termijn. Er is een gemeenschappelijk draagvlak
en er is consensus, die je terugziet bij individuele werknemers. Ik heb op
dat punt de onderzoeken gememoreerd. Je ziet het ook terug bij de sociale
partners. Er is door de Stichting van de arbeid twee keer een aanbeveling
gedaan ten aanzien van de vermeerdering en de vermindering. Politiek is er
ook consensus over de noodzaak van wetgeving. Ik refereer hierbij aan het
regeerakkoord. De elementen die in het regeerakkoord staan, zijn door de coalitiepartijen
ingebracht en evenwichtig uitgewerkt in dit wetsvoorstel. Het zou mij daarom
zeer teleurstellen als de VVD dit wetsvoorstel niet zou steunen.De voorzitter:Het is mij gebleken dat er behoefte is aan een derde termijn voor een
enkele afrondende opmerking dan wel vraag. Het is duidelijk dat er nog een
andere set wetsvoorstellen op behandeling wacht. Daarom vraag ik die enkele
woordvoerder, de uiterste bondigheid te betrachten.De heer Hofstede (CDA):Mijnheer de voorzitter! Ik dank u voor deze wat uitzonderlijke situatie
van een derde termijn.Rekening houdende met de toezeggingen, ook in tweede termijn, en in de
verwachting dat de staatssecretaris rekening zal houden met de schoten voor
de boeg inzake de komende kaderregeling, zal de fractie van het CDA, gelet
op het belang dat zij hecht aan stappen op weg naar een goede combinatie van
arbeid en zorg, hoofdzakelijk om deze reden haar steun aan dit wetsvoorstel
niet onthouden.Mevrouw De Wolff (GroenLinks):Voorzitter! Ik heb bij sommige van de collega's in deze zaal gemerkt dat
mijn bijdrage in tweede termijn aanleiding heeft gegeven tot verwarring over
het stemgedrag van mijn fractie bij dit wetsvoorstel. Ik kan de staatssecretaris
geruststellen: mijn fractie zal instemmen met dit wetsvoorstel, zij het met
de grootst mogelijke tegenzin.De beraadslaging wordt gesloten.Het wetsvoorstel wordt zonder stemming aangenomen.De voorzitter:De aanwezige leden van de fracties van de VVD, RPF/GPV en de SGP wordt
conform artikel 121 van het Reglement van orde aantekening verleend dat zij
geacht wensen te worden, zich niet met het wetsvoorstel te hebben kunnen verenigen.De vergadering wordt enkele minuten geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19992000-651-660.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl