Voortzetting van de gezamenlijke behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2004 (29200 XV); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Spaarfonds AOW voor het jaar 2004 (29200 E)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2003-2004, pag. 2302-2333

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

16-12-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

nr. 33, pagina 2302-2333

04-12-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29200-EToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 29200-XVToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Regeling van werkzaamheden (donderdag 4 december 2003)Pagina 2298-2302
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 20 november 2003 over de RAZEB/IGCPagina 2275-2277
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 4 december 2003)Pagina 2362-2364
Noot 1 (zie blz. 2277): Schriftelijke antwoorden van de minister en staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid op vragen gesteld in de eerste termijn van de behandeling van de begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid voor het jaar 2004 (29200 XV)Pagina 2365-2375
Voortzetting van de gezamenlijke behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2004 (29200 XV); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Spaarfonds AOW voor het jaar 2004 (29200 E)Pagina 2302-2333
Presentie en opening (donderdag 4 december 2003)Pagina 2275-2275
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging en aanvulling van het Wetboek van Strafrecht en enige andere wetten in verband met terroristische misdrijven (Wet terroristische misdrijven) (28463)Pagina 2333-2362
Behandeling van: - de Partiële herziening PKB Waddenzee 1993 (29227); - de Vierde partiële herziening van het Structuurschema Buisleidingen (SBUI 1985) (28743, nr. 2)Pagina 2275-2275
Voortzetting van de gezamenlijke behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2004 (29200 XV); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Spaarfonds AOW voor het jaar 2004 (29200 E)Pagina 2277-2298

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 282 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de gezamenlijke behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2004 (29200 XV);het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat
van het Spaarfonds AOW voor het jaar 2004 (29200 E).De algemene beraadslaging wordt hervat.Minister De Geus:Voorzitter. De heer Mosterd vroeg of de regering kan toezeggen dat het
opheffen van tegenstrijdige regelgeving een hoge prioriteit heeft en hoe de
resultaten op dat punt worden gepresenteerd. Mevrouw Huizinga vroeg in dit
verband of ik een overzicht kan overleggen van de voorgenomen dereguleringsprojecten
op mijn ministerie. Eind 2002 is het actieplan vereenvoudiging regelgeving
aan het parlement gepresenteerd. SZW was daarmee een van de eerste departementen
die concreet inzette op deregulering en vereenvoudiging. Wij zijn dus een
van de koplopers, samen met LNV en VROM. Dat is natuurlijk nog geen reden
om op je lauweren te rusten, wij zullen het tempo zeker vasthouden. Jaarlijks
rapporteer ik het parlement over de voortgang in de uitvoering van het actieplan.
In oktober 2003 is voor het eerst gerapporteerd. Mijn conclusie was toen dat
het actieplan goed op schema ligt: een kwart van de voorgenomen ambities was
toen al gerealiseerd. Een bouwstenennotitie vereenvoudiging en deregulering
sociale verzekeringen is in mei naar de Kamer gestuurd. Samen met UWV, SVW
en CWI wordt ingezet op eenvoudige en daarmee doelmatige uitvoering. In het
eerste kwartaal van 2004 kan uw Kamer een vereenvoudigingswet op de SV-regelgeving
tegemoet zien.De heren Mosterd en Van der Vlies hebben de vereenvoudiging van de Arbeidstijdenwet
aan de orde gesteld. Ik kan toezeggen dat nog voor het einde van dit jaar
een hoofdlijnennotitie aan de Kamer zal worden gestuurd waarin het kabinet
zijn ideeën uiteenzet over vereenvoudiging van de Arbeidstijdenwet. Werkgevers
en werknemers krijgen in mijn visie meer mogelijkheden om binnen een beperkt
aantal noodzakelijke raamregels zelf afspraken te maken over arbeids- en rusttijden.
Over de inhoud van de notitie zal ik natuurlijk graag met de Kamer van gedachten
wisselen vooruitlopend op de formele wetgeving die volgend jaar moet volgen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Voorzitter. Ik heb nog een vraag gesteld over het Belgische systeem.Minister De Geus:Daar is schriftelijk op gereageerd!Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ja, maar dat was geen antwoord op mijn vraag. Het Belgische systeem bestaat
niet uit grote gegevensbestanden, maar is juist een ICT-netwerk dat wij in
Nederland alleen maar op veel kleinere schaal kennen. Mijn vraag was of de
minister bereid is om hetgeen in België in die 10 à 12 jaar is
bereikt naast zijn voornemens te leggen. De minister heeft in zijn schriftelijke
beantwoording alleen zijn voornemens opgesomd, maar eerlijk gezegd kende ik
die al. Daarom nogmaals mijn vraag of hij bereid is om hetgeen in België
met een besparing van 2 mld is bereikt te leggen naast hetgeen hij op dit
moment onderhanden heeft, opdat wij straks een goed geïntegreerd besluit
kunnen nemen. Ja of neen?Minister De Geus:Ja!Mevrouw Bussemaker (PvdA):Voorzitter. De Arbeidstijdenwet is verleden jaar samen
met sociale partners geëvalueerd en toen bleek er eigenlijk nauwelijks
noodzaak te zijn om haar fundamenteel aan te passen. De minister zegt net
dat hij dat wel wil gaan doen. Vindt hij het niet zonde van zijn tijd om een
wet overhoop te halen die net zeven jaar bestaat, die positief geëvalueerd
is en waar nog verleden jaar een essentieel onderdeel aan is toegevoegd, namelijk
bescherming van werknemers om niet op zondag te werken en rekening te houden
met arbeids- en zorgtaken?Minister De Geus:Neen!Mevrouw Bussemaker (PvdA):Waarom niet? Kunt u uw tijd niet beter besteden door te zorgen dat er
meer banen komen, dat er meer mensen aan het werk komen?Minister De Geus:Neen, maar hoewel ik heb gezegd dat wij zeker nog over die hoofdlijnennotitie
zullen praten, wil ik er best wel uitvoeriger op ingaan. In die notitie zal
ik u aangeven waarom ik er nu mee kom. Natuurlijk houd ik daarbij rekening
met wat hierover vorig jaar is gewisseld. Ik zal dit niet zo maar overhoop
halen, maar ik zet het wel opnieuw in een kader. Dit is mijn bedoeling. U
krijgt een hoofdlijnennotitie en dan kunnen wij daarover debatteren. Ik vind
het een uitermate nuttige tijdsbesteding als een minister van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid zich bezighoudt met mogelijkheden om regels te vereenvoudigen
of af te schaffen. Als ik daarvan mijn hoofdwerk zou kunnen maken, zou ik
dat prachtig vinden.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Mijn punt is dat de minister wel in uitgebreide interviews aangeeft welke
inzet hij kiest. Als ik hem hier een vraag stel, neem ik aan dat hij daarop
in ieder geval een antwoord geeft. Ik zal heel concreet zijn. Houdt de minister –
ook al gaat hij dereguleren – vast aan de zeggenschap van werknemers
over arbeidstijden zoals die vorig jaar in deze Kamer door middel van de Initiatiewet
Bussemaker/Van Dijke is aangenomen?Minister De Geus:Ik weet niet of ik het precies zo zal doen, maar ik houd wel vast aan
de zondagsrust.Mevrouw Bibi de Vries (VVD):De minister moet inderdaad flink aan de slag met de Arbeidstijdenwet.
Werkgevers en werknemers kunnen die vrijheid zelf invullen. Ik heb hem een
vraag gesteld over de Walvis, de afstemming van de fiscale loonbegrippen op
die van de sociale verzekeringen. Komt hier nog een vervolg op? Dit lijkt
mij zinvol voor de lastenverlichting in het bedrijfsleven.Minister De Geus:Er komt een vervolg. Dit zal onder meer betrekking hebben op de uniformering
van het loonbegrip. Dit is een van de belangrijkste elementen, maar tegelijkertijd
ook het moeilijkste. Wij hebben de fiscus daarbij zeker nodig. Ik weet niet
of dit punt in de schriftelijke beantwoording is opgenomen, maar er komt in
ieder geval een vervolg. Dit zal niet op afzienbare termijn gebeuren; dit
duurt nog een paar jaar.Mevrouw Bibi de Vries (VVD):Wat zegt u, een paar jaar?Minister De Geus:Ja, dit duurt nog een paar jaar.Mevrouw Bibi de Vries (VVD):Dit meent u toch niet? Wij hebben nu zo'n slag geslagen. Eindelijk zijn
de lijnen tussen Financiën en Sociale Zaken ... .Minister De Geus:U moet eerst de Walvis nog aannemen.Mevrouw Bibi de Vries (VVD):Dit zullen wij zeker doen. Er is nu eindelijk een brug geslagen en de
muren tussen Financiën en Sociale Zaken zijn geslecht. Dit is een prima
slag, maar nu moeten wij verder gaan. Wij weten toch allemaal dat als wij
die begrippen kunnen uniformeren, die muurtjes weggenomen kunnen worden. De
minister kan het en hij kan dit met minister Zalm of staatssecretaris Wijn
doen, maar hij kan nu niet zeggen dat dit nog jaren zal duren.Minister De Geus:Ik heb aangegeven dat er een vervolg komt. Ik heb ook aangegeven dat het
mij een lief ding waard is om in dit vervolg te komen tot een uniformering
van het loonbegrip. Verder heb ik gezegd dat dit erg moeilijk zal zijn. Wij
zijn het er natuurlijk over eens dat dit moet worden opgelost, maar dit is
heel technisch en wij moeten in samenwerking met de belastingdienst heel zorgvuldig
te werk gaan. De systemen moeten op elkaar worden aangesloten. Walvis gaat
voor en dit is al een megaoperatie, want nu komen de mensen bij elkaar in
een dienst te werken.Ik ben bereid de Kamer een tijdpad voor de vereenvoudiging voor te leggen
met de argumenten die mij daartoe hebben gebracht; wij kunnen daarover desgewenst
van gedachten wisselen. Ik wil echter niet de verwachting wekken dat de uniformering
van het loonbegrip een toetje is dat na het hoofdgerecht van Walvis zal worden
opgediend.Mevrouw Bibi de Vries (VVD):De minister mag dit niet bagatelliseren. Hij kan echt niet zeggen dat
hij daarvoor een paar jaar nodig heeft. Hij kan het echt sneller.Minister De Geus:Ik herhaal dat ik de Kamer een tijdschema met argumenten zal voorleggen.
Als mevrouw De Vries dan nog zo verontwaardigd is, kan zij mij ter verantwoording
roepen en rekenschap vragen.De heer De Wit (SP):Ik vraag mij af of de minister het systeem van de Arbeidstijdenwet kent.Minister De Geus:Ja.De heer De Wit (SP):Als hij spreekt over klemmende regels voor de verdeling van en afspraken
over arbeidstijden, wijs ik hem op de drietrap in de wet. Als uit de evaluatie
niet blijkt dat die grote problemen oplevert, is het dan niet veeleer zo dat
hij problemen zoekt in reactie op de opmerkingen dat men niet op tijd koffie
mag drinken of dat het storend is dat mensen een lunchpauze hebben? Laat hij
zich niet te veel door dit soort berichten opjagen?Minister De Geus:Nee, nee.De heer De Wit (SP):Waar zit dan het probleem? Waarom vindt u een verandering noodzakelijk?
In de wet wordt ruimte gelaten om afspraken te maken, namelijk in de cao of
met de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging. Wat is het probleem?Minister De Geus:Ten eerste gaat die ruimte niet ver genoeg en ten tweede
gaat de basisregeling, waar de nationale wetgever van uitgaat, niet een op
een samen met de internationale basis die ik nastreef.De heer De Wit (SP):Destijds maakten wij bij de behandeling van de wet het bezwaar dat arbeid
langzamerhand gelijk begint te worden aan topsport. Met deze wet gaat het
in de richting van: opdraven wanneer de baas dat wil. Ik houd mijn hart vast
bij het plan dat de minister uitkookt.De heer Bakker (D66):Over topsport gesproken: sommige mensen hier lopen gewoon de marathon.
Ik kom echter nog even terug op de uniformering van het loonbegrip. Ik schrok
namelijk ook van het antwoord van de minister. Ik ben het ermee eens dat de
materie ingewikkeld is, maar het onderwerp staat al heel lang op de agenda.
De minister heeft zojuist een brief toegezegd aan mevrouw De Vries. Is het
mogelijk om die brief voor de tweede termijn naar de Kamer toe te sturen?Minister De Geus:Nee, echt niet.De heer Bakker (D66):De brief over het tijdspad.Minister De Geus:De tweede termijn is geagendeerd voor volgende week. U vraagt mij om een
goed onderbouwde, grondige tijdsplanning ten aanzien van het loonbegrip. Ik
moet daarover spreken met de collega van Financiën, met de belastingdienst
en met de UWV. Vervolgens kan het traject worden geschetst waarvan ik nu slechts
een impressie heb. Als de Kamer er behoefte aan heeft om daarover te debatteren,
dan vind ik dat prima. Het lukt mij echter niet om een brief daarover voor
de tweede termijn naar de Kamer te sturen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):In de planning staan de stukken over Walvis en het loonbegrip genoemd
voor eind januari, begin februari. Ik mag hopen dat u die stukken niet naar
de Kamer stuurt zonder tijdsplanning. Ik mag verder hopen dat het niet moeilijk
is om die tijdsplanning uit uw zak te toveren en naar de Kamer te sturen.
Anders had u die stukken toch niet genoemd?Minister De Geus:Dat klinkt wel logisch. Ik zal zien wat ik kan doen. Als ik een stuk uit
mijn zak kan toveren, dan doe ik dat voor de tweede termijn.De voorzitter:Voor de Handelingen wijs ik erop dat mevrouw Noorman schouderklopjes krijgt
van enkele collega's.Minister De Geus:De heer Weekers heeft twee vragen gesteld over de sectorfondsen. Hij heeft
mij verzocht, grondig onderzoek te doen naar het gegeven dat vakbonden en
sommige werkgeversorganisaties voor een deel afhankelijk zijn van sectorfondsen.
Bovendien heeft hij mij verzocht om een einde te maken aan deze praktijk.
Transparantie en deugdelijk onafhankelijk toezicht zijn naar zijn mening nodig.
Hij verzoekt daartoe een structuur op te zetten en deze te laten bekostigen
door de partijen die om AVV vragen. Ik wijs erop dat niet alle premieheffingen
voor AVV in aanmerking kunnen komen. Het vakbondstientje komt bijvoorbeeld
niet voor AVV in aanmerking. Het AVV-beleid voorziet er verder in dat werknemers-
en werkgeversorganisaties aan dezelfde beperkende voorwaarden zijn gehouden
als andere instellingen en bedrijven om subsidies te ontvangen uit algemeen
verbindend verklaarde fonds-cao's. Als belangrijke voorwaarde voor subsidies
geldt dat zij besteed dienen te worden aan activiteiten die binnen de doelstellingen
en bestedingsdoelen van het algemeen verbindend verklaarde fonds passen. Uiteraard
dienen ook subsidie ontvangende werknemers- of werkgeversorganisaties zich
te verantwoorden voor de besteding van de subsidies. Met ingang van 1 januari
2003 is op verzoek van de Tweede Kamer een toetsingskader AVV aangescherpt
om meer transparantie te verkrijgen. Dat proces is in volle gang. Daarbij
behoort een overgangsregeling met betrekking tot het boekjaar 2002 en een
wijziging van de fondsstatuten; deze moeten voor eind 2003 gerealiseerd zijn.
Volgend jaar zal dan ook transparanter zijn dan het lopende jaar. Ik heb geen
behoefte aan nieuwe structuren op dit punt.De heer Weekers heeft ook een vraag gesteld over de heffingsstop voor
sectorfondsen met grote reserves.De heer Weekers (VVD):Ik heb er begrip voor dat de minister nu niet toe is aan een nieuwe structuur.
Ik heb er ook begrip voor dat hij eerst wil bekijken hoe een en ander dit
jaar loopt. Gisteren heb ik geconstateerd dat van de 167 fondsen pas 25 verantwoording
hebben afgelegd. Als je de eerste stukken van die verantwoording beschouwt,
kun je niet anders dan constateren dat vakbonden en werkgeversorganisaties
vaak in hoge mate afhankelijk zijn van dit soort potjes. Wil de minister de
Kamer na afloop van het kalenderjaar 2003 een grondige evaluatie toesturen?Minister De Geus:Er is sprake van een tussenstand, omdat een aantal fondsen pas in de tweede
helft van 2003 hun statuten hebben gewijzigd. De verslaglegging op grond van
gewijzigde statuten, waartoe de fondsen in de loop van 2003 zijn verplicht,
komt in een aantal gevallen nog. Ik kan dus uiteenzetten welke verslagen er
zijn en welke ervan openbaar zijn. Ik wil dan meteen aangeven welke fondsen
de statuten hebben gewijzigd. De fondsen die daarbij in gebreke zijn gebleven,
zitten fout. Een dergelijke evaluatie zeg ik de Kamer toe.De heer Weekers (VVD):Kunnen wij de evaluatie al in het eerste kwartaal van het komend jaar
ontvangen?Minister De Geus:Ja.De heer Weekers (VVD):Hartelijk dank. Dan praten wij te zijner tijd verder over dit onderdeel.Minister De Geus:Voorzitter. De heer Weekers vraagt verder om met sociale partners te spreken
over een heffingsstop voor sectorfondsen met grote reserves. Hij verzoekt
om de fonds-cao's niet meer te AVV'en indien cao-partijen onwillig zijn. Bovendien
wil hij dat dit wordt opgenomen in het toetsingskader AVV. Cao-partijen zijn
echter zelf goed in staat om te bepalen welk premieheffingsbeleid zij voeren.
De heffingen gelden immers primair voor hun eigen leden. Partijen wegen daarbij
uiteraard de sociaal-economische omstandigheden van de sector mee. Gegeven
de aard van de bestedingsdoelen van een fonds en het type uitgaven en verplichtingen,
zullen zij daarbij rekening moeten houden met het nut dan wel de
noodzaak van reserves. Het financiële beleid van de desbetreffende fondsen
zal ik niet inhoudelijk toetsen, maar wel zal ik toetsen of zij voldoen aan
de regels inzake transparantie van de jaarverslagen. Ik zie dus geen reden
om het AVV-beleid inzake de premieheffing van cao-fondsen anders toe te passen
dan nu gebeurt. Dat komt omdat de overheid anders een soort terreinpolitie
wordt in het domein van de sociale partners. Dat wil de Kamer niet en ik wil
het evenmin. Wij zullen dus niet selectief AVV'en. Wij grijpen via het AVV-beleid
niet in, in de premieheffing van de cao-fondsen, anders dan nu gebeurt. Via
de weg van de transparantie van de jaarverslagen houden wij echter de sociale
partners zelf een spiegel voor, evenals de mensen die niet georganiseerd zijn.
Zij zullen zien wat is afgesproken en zij kunnen dat zelf wijzigen als zij
dat nodig vinden.De heer Weekers (VVD):Zolang het een zaak is van sociale partners, hebben de Kamer en de minister
er niets mee te maken. Daar zijn wij het over eens. Als de minister evenwel
gaat AVV'en, dan is ineens sprake van semi-publiek geld. Brussel denkt er
ook zo over. De zaak is dan van heel andere orde. Wij moeten ons dan buigen
over de reserves van bepaalde fondsen. Het kan niet zo zijn dat flink wat
middelen worden opgepot en tegelijkertijd heffingen voor het volgende jaar
worden afgesproken. Is de minister dat met mij eens? Nogmaals, het gaat niet
om wat partijen vrijwillig met elkaar afspreken. Dat moeten zij zelf maar
weten. Het kan evenwel niet zo zijn dat werkgevers- en werknemersorganisaties
die geen partij zijn, door het instrument AVV toch zijn gebonden aan deze
praktijken.Minister De Geus:Dat is een gevoelig punt. Als je daarin wilt treden, moet je de algemeenverbindendverklaring
inhoudelijk hanteren. Dat vind ik erg bezwaarlijk. Ik ben namelijk niet van
plan om van de overheid een soort terreinpolitie te maken bij eventuele onenigheid
tussen werkgevers en werknemers of tussen werkgevers onderling. Het gaat erom
dat ook de niet-georganiseerden zeer wel de mogelijkheid hebben om de afspraken
te beïnvloeden. Zij hebben zelfs verschillende mogelijkheden: zij kunnen
de afspraken aanvechten en zij kunnen zich organiseren en zich in de strijd
mengen. Vervolgens is er op dat domein het vrije spel der krachten tussen
werkgevers en werknemers. Dat de ongeorganiseerden daar niet aan deelnemen,
is niet mijn probleem.De heer Weekers (VVD):Dat is wél een probleem voor deze minister. Hij maakt namelijk
tot wet wat sociale partners vrijwillig met elkaar hebben besproken. Dus degenen
die zich eigenlijk niet aan de afspraken willen commiteren, gaat de minister
daar wél onder brengen. Daarmee heeft hij zich zelf op dat domein begeven.
Nu kan hij niet zeggen dat hij geen domeinpolitie wil zijn. Hij heeft met
het AVV zichzelf die pet namelijk al opgezet.Minister De Geus:Hooguit laat ik de wetten die gelden op het terrein van de georganiseerde
sociale partners, ook gelden op de belendende percelen en op de ongeorganiseerde
weides waar nog niet gebouwd is of waar nog geen agricultuur wordt bedreven.
Ik word daarmee echter geen terreinpolitie.De heer Weekers (VVD):U maakt een wet van de zelfregulering en daarmee hebt u zichzelf een bepaalde
taak toegemeten. Daarmee gaat u te ver.Minister De Geus:Daarover verschillen wij van mening, zoals al eerder is gebleken. Het
punt is ook vrij principieel. In mijn visie op de verdeling van de verantwoordelijkheid
tussen overheid en sociale partners strekt het AVV-instrument tot het algemeen
verbindend verklaren van wat de representatieve georganiseerde partijen met
elkaar hebben afgesproken. Dat algemeen verbindend verklaren is for better
and for worse. Als ik ga aangeven wat ik liever wel en liever niet heb, word
ik terreinpolitie. Ik weet wel hoe het dan gaat: de ongeorganiseerde werkgevers
komen aan mij vragen wat de regels wel of niet moeten zijn. Ik dank je dan
lekker. Die verdeling van de domeinverantwoordelijkheid houdt in dat ik niet
ga over arbeidsvoorwaarden, evenals dat de sociale partners mij niet hoeven
te vertellen hoe ik mijn begroting inricht.De heer Bakker (D66):De minister maakt van organiseren de norm in plaats van niet-georganiseerd-zijn.Minister De Geus:Dat klopt.De heer Bakker (D66):Daar heb ik ook fundamenteel bezwaar tegen, maar ik wil de principiële
discussie even parkeren, omdat wij daar vandaag niet uit komen.Ik heb nog een punt in verband met de fondsen naar voren gebracht. Wij
doen ons uiterste best en wij halen alles uit de kast om de loonkosten te
beperken en te matigen. Alleen in de sociale fondsen lag eind 1999 al 770
mln gulden op de plank! Die hoge reserves kunnen toch niet ongemoeid blijven,
omdat wij er niet aan mogen komen? Zonder in te grijpen, kan de minister toch
wel een appèl doen op de sociale partners om ook naar die gelden te
kijken bij het opnieuw op stoom krijgen van de economie?Minister De Geus:Dit begrijp ik. U hebt volkomen gelijk als u zegt dat het uit economisch
oogpunt heel ongewenst is als daar geld blijft liggen. Dit is te vergelijken
met geweldig grote pensioenreserves. Die laat je ook niet zo maar liggen.
Het omgekeerde zou ook heel ongewenst zijn, namelijk dat je daar te veel gaat
ingrijpen. Ik ben ervan overtuigd dat door het AVV-instrument de heffingen
en de loonkosten in ons land eerder lager zijn geworden. U hebt een punt met
de fondsen waar geld op de plank lig. Ik help het bewustwordingsproces door,
mede op instigatie van de Kamer, transparantie af te dwingen. In de krant
wordt erover geschreven en mensen stellen er vragen over. Als men bij mij
op het departement komt kijken, zegt men: het is van de gekke, want ik betaal
premies terwijl er een bak met geld is. Het mechanisme komt dus op gang en
ik ben bereid om dat, waar mogelijk, te ondersteunen.De heer Bakker (D66):Ik vraag u om dat ook met enige passie uit te stralen.Minister De Geus:Kennelijk gebeurt dat ook.Mevrouw Verburg (CDA):Denkt de minister dat hij hiermee mijn vraag heeft beantwoord over de
aanwending van die fondsen? Het schrifte lijke antwoord op
deze vraag vind ik, eerlijk gezegd, een tikje dun. Ik dacht dat mevrouw Bussemaker
ook heeft gevraagd, of de minister in het debat met de sociale partners wil
nagaan hoe ook sociale fondsen ingeschakeld kunnen worden om uit de economische
malaise te komen. De sociale partners nemen daar natuurlijk zelf een beslissing
over. Daarbij gaat het erom dat er tegelijkertijd iets wordt gedaan aan de
kwaliteit van arbeid en diversiteit van het personeelsbestand. Ik denk ook
aan het op de rails krijgen van het levensloopbeleid. Gaat de minister zich
hier actief voor inzetten?Minister De Geus:Naar mijn mening moet dit punt aan de orde komen in mijn gesprekken met
de Stichting van de arbeid.Mevrouw Verburg (CDA):Gaat de minister die voeren? Gaat hij dat ook met passie doen?Minister De Geus:Ik doe dat als ik ontdek dat het onderwerp niet leeft.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Voorzitter. Ik heb min of meer de zelfde vraag gesteld als mevrouw Verburg.
Aanvullend op die vraag wil ik weten of de minister bereid is om dat op korte
termijn te doen. Wil hij ook bezien of hij daar andere middelen voor kan aanwenden,
zoals ESF-middelen, O&O-fondsen? Kan het kabinet zo nodig een extra stimulans
geven? Dan kan gericht worden ingezet op de bestrijding van jeugdwerkloosheid
of vergelijkbare doelen.Minister De Geus:Dat laatste heb ik al opgeschreven in het overigens inderdaad vrij magere
antwoord, althans tekstueel. Inhoudelijk kan het nog zeer rijk zijn. Hoe het
ook zij, de nader door u gestelde vraag is daarin nog niet beantwoord. Uw
vraag over de jeugdwerkloosheid is wel beantwoord. Die komt namelijk tijdens
de besprekingen over het Plan van aanpak jeugdwerkloosheid aan de orde. Ik
zal kijken of ik dat op korte termijn kan doen. Ik heb regelmatig overleg
met de Stichting van de arbeid. Mijn ambtenaren hebben voorts via de regiegroep
overleg. Het volgende overleg wordt op 18 december aanstaande gehouden, als
ik mij niet vergis. Ik zal overeenkomstig de wensen van mevrouw Verburg en
mevrouw Bussemaker het fenomeen van het benutten van onder andere scholingsfondsen
aan de orde stellen om de economie en de scholing van werknemers te stimuleren.
Ook zal de moeilijke discussie over de combinatie van O&O-fondsen en ESF-gelden
op de agenda staan. Wij proberen die al sinds maanden mogelijk te maken in
Brussel, want er is veel mee te winnen. In die zin hebben wij elkaar goed
verstaan.De heren Weekers en Bakker hebben aandacht gevraagd voor de Van der Noordt-cao.
Normaal gesproken worden ondernemings-cao's ruimschoots gedispenseerd. Er
is alle ruimte voor ondernemings-cao's. Er zijn zo'n 800 ondernemings-cao's
en zo'n 220 bedrijfstak-cao's. De huidige wetgeving en praktijk bieden naar
mijn mening voldoende ruimte voor flexibiliteit in de collectieve arbeidsvoorwaardenvorming.
Het weigeren van dispensatie komt echt hoogstzelden voor. Toen mij dit dus
werd voorgelegd, vroeg ik mij af wat hier aan de hand was. Het kon in mijn
ogen niet waar zijn. De Arbeidsinspectie heeft zeer zorgvuldig en grondig
onderzoek gedaan. Er is ook een- en andermaal met de mensen in het bedrijf
gesproken. Er is geen sprake van dat de Arbeidsinspectie is gezwicht voor
een lobby van de gevestigde orde. Dit is absoluut niet aan de orde. Een ernstig
vermoeden dat de betrokken werknemersvereniging niet onafhankelijk is, kan
de aanleiding zijn om te weigeren. Daarmee wordt dan een cao afgesloten met
het enkele doel om de algemeen verbindend verklaring te ontwijken. Dat staat
ook in het ILO-verdrag 98. Mijn voorganger heeft dat al in 1993 aan de Kamer
meegedeeld ter gelegenheid van de ratificatie van dat verdrag. Op 1 december
jongstleden heb ik na een zorgvuldig onderzoek het besluit moeten nemen om
onder andere voor de ondernemings-cao van Van der Noordt niet over te gaan
tot dispensatie van de algemeen verbindend verklaring van de ABU-cao. Niet
is gezegd dat dit in de toekomst nooit zal gebeuren, maar dan moet er sprake
zijn van onafhankelijkheid van de wederpartij waarmee het bedrijf een contract
sluit. Mijn overwegingen daarbij kunt u nalezen in het betreffende besluit
dat in de Staatscourant zal worden gepubliceerd. Elke suggestie dat dit de
gevestigde polderorde zou dienen, verwijs ik naar het rijk der fabelen. Het
gaat erom dat ik in het kader van het dispensatiebeleid geen cao's kan goedkeuren,
afgesloten door zogenoemde werknemerspartijen die niet onafhankelijk van de
werkgever zijn. Ik wijs er daarbij op dat het verlenen van dispensatie aan
een onderneming van de algemeenverbindendverklaring van de bedrijfstak-cao
ten behoeve van een cao voor de onderneming, meebrengt dat die cao niet alleen
van toepassing is op de werknemers die zich menen te laten presenteren in
een dergelijke partij, maar ook voor de ongeorganiseerde en andere georganiseerde
werknemers in het bedrijf. De cao is dus ook bindend voor een aantal andere
mensen. Daarom is het heel belangrijk om het onafhankelijkheidsvereiste te
stellen. In 99% van de gevallen gaat het goed, is er dispensatie en doen de
sociale partners er ook nooit moeilijk over. Als wij echter het ernstige vermoeden
hebben dat de werknemersvereniging niet onafhankelijk is, laten wij dat zeer
grondig uitzoeken. Dat hebben wij hier laten doen en wij zijn tot de conclusie
gekomen dat wij geen dispensatie kunnen verlenen. Dat dit door sommigen wordt
toegejuicht en door anderen wordt betwist, is all in the game. Het is echter
een heel verantwoord besluit.De heer Bakker (D66):Met die bindende werking heeft de minister anders nooit zo'n probleem,
bijvoorbeeld bij de algemeenverbindendverklaring.Minister De Geus:Dat klopt.De heer Bakker (D66):Wil de minister naast de publicatie in de Staatscourant ook een afschrift
van dat besluit naar de Kamer sturen? Waarin verschilt voorts de situatie
bij Van der Noordt van die bij bijvoorbeeld Ikea, waar het al sinds jaar en
dag aan de orde is? Erkent de minister dat hier geen sprake is van een bedrijf
dat reëel gesproken onder een uitzend-cao kan vallen, omdat het geen
uitzendonderneming is? Het bedrijf trekt geen mensen aan om ze vervolgens
uit te zenden. Het bedrijf neemt mensen over van andere bedrijven om vervolgens
de gehele personeelszorg voor hen in huis te halen. Dat is echt iets anders.Minister De Geus:Als u het op prijs stelt om de betreffende Staatscourant opgestuurd te
krijgen, zal ik daarvoor zorgdragen. Ik doe dat dan natuurlijk met een lintje
eromheen...De heer Bakker (D66):De minister zegt dat het besluit zal worden gepubliceerd in de Staatscourant.
Dat is natuurlijk erg interessant. Ik krijg het dus graag rechtstreeks van
hem.Minister De Geus:Excuses, ik maakte een ongepast grapje. Ik meende dat het besluit al gepubliceerd
was. Het zal worden gepubliceerd in de Staatscourant. Op het moment dat het
ter publicatie in de Staatscourant wordt opgenomen, krijgt de Kamer die kopij
toegestuurd. Dat is geen enkel probleem.Vervolgens is er inderdaad een wezenlijk verschil met Ikea. Bij Ikea zijn
er namelijk onafhankelijke bonden bij betrokken.Ik ken ten slotte de discussie of het bedrijf onder de werkingssfeer van
de uitzend-cao valt. Daarvoor staat de ondernemer echter een prachtig rechtsmiddel
open. Hij kan namelijk betwisten dat hij valt onder de werkingssfeer van de
cao. Dat middel ligt in de handen van de ondernemer die als belangenbehartiger
daar zeer zeker op zal komen. Ik weet ook dat hij dit heeft geprobeerd en
dat het niet is gelukt. Dat is ook de reden geweest dat hij heeft geprobeerd
om er op een andere manier onderuit te komen.De heer Bakker (D66):Ik neem aan dat wij op het moment dat wij over de stukken beschikken,
desgewenst over dat ernstige vermoeden verder kunnen praten, onder andere
om het inderdaad te toetsen. Dat spreekt echter voor zich. Aan welke voorwaarden
moet echter worden voldaan om daar een afzonderlijke cao te kunnen afsluiten?Minister De Geus:De belangrijkste voorwaarde is dat de betrokken werknemersvereniging onafhankelijk
is van de werkgever.De heer Bakker (D66):Hoe geeft men dat vorm?Minister De Geus:Wij zullen het toetsingskader zorgvuldig moeten aangeven. Ik neem aan
dat dit in het besluit staat. Het is een te gevoelig onderwerp om daarop nu
te improviseren.De heer Bakker (D66):Goed. Wij moeten dus de discussie opschorten tot dat moment.Minister De Geus:Ja.De heer Weekers (VVD):Ik vind het prima om deze discussie later te voeren aan de hand van de
relevante stukken. Als de minister de Kamer hierover nader informeert, wil
hij de Kamer dan ook informeren over de representativiteit van de gevestigde
sociale partners bij het bedrijf Van der Noordt?Minister De Geus:Ik denk dat ik er nu al iets over kan zeggen. De gevestigde sociale partners
hebben bij Van der Noordt niet zo heel veel aanhang.De heer Weekers (VVD):De minister acht bij Van der Noordt de bedrijfsvakbond onvoldoende onafhankelijk
en daarom zet hij een streep door de ondernemings-cao. Tegelijkertijd zegt
de minister dat het bedrijf dan maar moet vallen onder de bedrijfstak-cao
en de ABU-cao. Dit, terwijl de werknemers van het betreffende bedrijf zich
kennelijk helemaal niet door de gevestigde orde vertegenwoordigd voelen, want
anders waren zij daar wel lid geweest. Dat is toch een kromme redenering?Minister De Geus:Dat lijkt inderdaad heel paradoxaal. Het punt is dat Van der Noordt gebonden
is aan de bedrijfstak-cao, omdat het bedrijf is georganiseerd bij de ABU,
dan wel omdat de ABU-cao algemeen verbindend is verklaard. Waar het dan om
gaat, is dat je de representativiteit van de werknemers in de hele sector
meet, maar ik houd er rekening mee dat deze bij het bedrijf Van der Noordt
heel laag is. Daarom vind ik het een heel goed punt als Van der Noordt met
een eigen vakbond die binnen het bedrijf actief is, een cao afsluit. Daar
is niets mis mee en dat gebeurt ook heel vaak. Waar het om gaat, is dat de
werknemersorganisatie onafhankelijk moet zijn, want anders mogen, zo vind
ik, de andere werknemers daaraan niet gebonden worden.De heer Weekers (VVD):Op zichzelf kan ik mij de redenering van de minister wel voorstellen,
namelijk dat een vakbond onafhankelijk moet zijn, want het kan niet zo zijn
dat de werkgever in zijn eentje dicteert wat er aan arbeidsvoorwaarden wordt
overeengekomen. Ook de VVD-fractie wil geen wildwesttaferelen. Waar het om
gaat, is dat je vandaag op eigentijdse wijze en zo nodig per bedrijf op een
eenvoudige wijze arbeidsvoorwaarden kunt afspreken en dat je niet onmiddellijk
wordt gedwongen in het keurslijf van de gevestigde orde. Daarom heb ik gisteren
de vraag gesteld of de minister bereid is de arbeidsverhoudingen en de Wet
AVV, in samenhang misschien met de Wet op de ondernemingsraden, eens goed
tegen het licht te houden, om na te gaan of wenselijke ontwikkelingen mogelijk
zijn. Daarbij dienen innovatieve middelen betrokken te worden zoals werknemerspeilingen,
werknemersreferenda en dat soort zaken meer. Zou de minister dáár
even op willen ingaan en is hij bereid om in een korte notitie dit fenomeen
eens aan de Kamer voor te leggen?Minister De Geus:Als het gaat om moderne manieren van peilingen, dan stel ik vast dat de
vakbeweging de politiek daarin nog net een slagje voor was.De heer Weekers (VVD):Voor zover goed georganiseerd!Minister De Geus:Inderdaad, want als je niet georganiseerd bent, is het heel wat moeilijker
om je leden te peilen. Daarmee zijn wij dan weer bij de georganiseerde partijen.
Het is terecht dat u daarnaar verwijst. Ik heb het gevoel dat deze wijze van
vakbondsdemocratie soms meer met de tijd meeademt dan andere zaken. U vroeg
evenwel of de minister bereid is om, ook in het licht van deze casus, eens
aan te geven welke eisen je stelt en of je dan niet ook naar het volgende
moet kijken. Als je enerzijds zegt: geen ondernemings-cao want het is niet
onafhankelijk, moet je dan anderzijds niet ook zeggen: dan moeten tegelijkertijd
aan de andere kant de partijen die wel zo'n cao afsluiten, voldoende representatief
zijn? Ik denk dat de representativiteit van de werknemers in het geval van
de ABU-cao een heel gevoelig punt is, want er zullen niet zoveel mensen in
de uitzendbranche georganiseerd zijn. Overigens is het wel zo dat de organisatiegraad daar groeiende is. Over de organisatiegraad van
de werknemers en hoe dit groeiende is bij de ABU-cao, zal ik de Kamer informeren,
want dan heeft de Kamer daar ook zicht op.Ik kom aan het antwoord op de vraag van de heer Bakker, waarin misschien
ook de heer Weekers geïnteresseerd is: de vraag of dispensatie onafhankelijker
zou moeten worden, hetzij buiten de Stichting van de arbeid, hetzij daarbinnen.
Het is nu al zo dat de dispensatie van een AVV-besluit geschiedt door de minister,
waarmee het onafhankelijk is van cao-partijen. Het is ook onafhankelijk van
de Stichting van de arbeid. De cao-partijen kunnen zelf in vrijheid overeenkomen
dat zij ondernemingen van hun eigen cao kunnen dispenseren. Zij kunnen dus
in hun cao een dispensatieregeling opnemen. Daarnaast geschiedt dispensatie
van een AVV-besluit door de minister. Dat is onafhankelijk. De minister is
noch afhankelijk van de belanghebbende werkgevers noch van de belanghebbende
werknemers. Onafhankelijker kan ik het in dit geval niet bedenken.De heer Bakker (D66):Als ik het wel heb, doet de minister het wel op advies van de Stichting
van de arbeid.Minister De Geus:Ik vraag het advies van de Stichting van de arbeid, maar ik doe het niet
op advies van de Stichting van de arbeid. Het is geen bindend advies.De heer Bakker (D66):Akkoord. Is het weleens voorgekomen dat u ervan bent afgeweken?Minister De Geus:Jawel.De heer Bakker (D66):U weet dat de Stichting van de arbeid een aantal jaren heeft aanbevolen
om op dat punt makkelijker tot dispensatie te komen. De vraag is nu om te
toetsen of het de afgelopen jaren makkelijker is geweest om tot dispensatie
te komen.Minister De Geus:Het is behoorlijk versoepeld. Bij 799 van de 800 ondernemingen gaat het
gewoon goed. Dispensatie van ondernemings-cao's is in toenemende mate aan
de orde. Eigenlijk doet de Stichting van de arbeid daarover zelden of nooit
moeilijk. Het antwoord op uw vraag of dispensatie onafhankelijk moet worden
gegeven, is "ja" en daarom doet de Stichting van de arbeid dat niet zelf maar
doe ik dat. Ik geef de Stichting van de arbeid wel gelegenheid om commentaar
te geven. Dat doe ik om informatie te verkrijgen. Soms ken ik de achtergronden
van een bepaalde casus niet.Naar mijn gevoel heb ik een paar vragen in de schriftelijke beantwoording
onvoldoende recht gedaan. Er is ook nog een vraag die helemaal niet beantwoord
is. Mevrouw Noorman-den Uyl vroeg naar de inkomenseffecten van de door de
PvdA voorgestelde wijzigingen. Ik zal die informatie vóór de
tweede termijn schriftelijk aanreiken.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik dank de minister vriendelijk. Ik zal in tweede termijn daarop reageren.
Ik heb ook gevraagd om het aantal chronisch zieken en gehandicapten met een
inkomen tot modaal of tot de ziekenfondsgrens die te maken hebben met een
negatief inkomenseffect. De minister heeft dit in tweede instantie toegezegd
en ik wacht daarop met spanning.Minister De Geus:Die cijfers bedoelt u?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ja, maar die moeten volgens mij uit een ander blaadje komen.Minister De Geus:Die moeten inderdaad uit een ander blaadje komen. Het is wel goed dat
wij dit nog even precies wisselen, mevrouw Noorman, omdat ik u in de haast
der dingen niet verkeerd wil begrijpen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Na afloop van deze termijn of in de pauze?Minister De Geus:U mag het nu ook zeggen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Uit de puntenwolk wil ik precies weten het volume van het aantal chronisch
zieken en gehandicapten met een inkomen vanaf het minimum tot modaal of naar
verkiezing de ziekenfondsgrens dat als gevolg van de totale koopkrachtmaatregelen
te maken heeft met een inkomensdaling tussen 0% en min 6%.Minister De Geus:Dan kies ik graag voor modaal omdat daarover de eerdere tabellen en beelden
ook gegaan zijn. Ik zal u verstrekken de gegevens over de inkomensdaling van
het volume chronisch zieken met een inkomen tot aan modaal.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik heb erop gewezen dat twee factoren niet zijn opgenomen in de inkomensplaatjes.
Allereerst de lease-auto. Die heeft nogal wat effect boven het inkomensgebouw.
Ik hecht eraan dat dit ook in de puntenwolk komt, want het is niet gering
wat daar gebeurt. De tweede factor betreft de bijstand. De minister heeft
aangegeven dat het niet mogelijk is om de bijstand mee te nemen in het inzicht
van het koopkrachteffect en dat hij ook niet zo vreselijk veel kon zeggen
over de besteding van bijstand. Misschien moet ik het aan staatssecretaris
Rutte vragen; het is iets tussen u twee in. Ik herinner mij dat wij keurig
overzichten hebben gekregen van de besteding van de bijstand, de onderverdeling
van de verschillende bijstandsbestedingen naar de verschillende groepen en
hoeveel mensen er per soort besteding gebruik van maken. Vervolgens is relevant
wat na het korten met 220 mln overblijft aan taken die de gemeente uitvoert
binnen dat budget. Dat is onduidelijk gebleven. Straks komt er een voorstel
voor 50 mln_De voorzitter:Ook u moet ik vragen korter te interrumperen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Wat is de huidige besteding van de bijzondere bijstand? De heer Mosterd
heeft er ook naar gevraagd, maar u heeft er niet op geantwoord. Wat blijft
er over aan verplichtingen voor de gemeente na de bezuiniging? Hoe denkt u
dat de gemeenten naar uw inzicht – u gooit het niet over de muur –
50 mln extra moeten besteden om te kunnen voldoen aan datgene wat u heeft
gezegd: compensatie chronisch zieken, schuldhulpverlening en een aantal andere
zaken?Minister De Geus:Uw eerste vraag is of de lease-auto is meegenomen in de inkomenseffecten.
Ik meen dat die is meegenomen. In ieder geval heb ik in mijn brief van 27
november een aparte passage opgenomen over de wijzigingen in het autopakket.
De lease-auto wordt daarin genoemd; gezegd wordt hoe die al
dan niet is meegenomen, ook op het punt van het woon-werkverkeer. Ik heb daarin
aangegeven of het is meegenomen. Ik dacht dat het was meegenomen, maar het
is mogelijk dat het niet is gebeurd. Als het niet is meegenomen, staat in
de brief ook waarom dat niet is gebeurd en waarom dat niet kan.Uw tweede punt is van groot belang. Uw amendement heeft er ook betrekking
op. Ik wil er iets preciezer bij stilstaan, want dat bespaart ons ook tijd
bij de behandeling van dat amendement. In de bijzondere bijstand wordt een
budget voor volgend jaar ter beschikking gesteld van 290 mln. Zoals de staatssecretaris
uitgebreid met u heeft gewisseld, is er een schuif van de categoriale bijstand
naar de langlaagtoeslag. Het resterende geld is voor individueel maatwerk
in de bijzondere bijstand.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Hoeveel is dat resterende geld?Minister De Geus:290 mln.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Minus de langlaagregeling?Minister De Geus:Volgens mij is het exclusief de langlaagregeling.Staatssecretaris Rutte:Het is exclusief. Het was 510 mln en het wordt 290 mln.Minister De Geus:Daarnaast is er 50 mln; dat zal worden opgehoogd ten opzichte van die
290 mln. De taken waarvoor de bijzondere bijstand staat zijn in die zin niet
grondig gewijzigd. Er is wel bij aangegeven dat de bijzondere bijstand voor
bepaalde dingen niet meer mag worden gebruikt, namelijk voor categoriaal beleid.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Het volume was 510. Vervolgens gaat er 70 plus 150 is 220 af. Dan houd
je 290 over. Daar gaat de langdurigheidstoeslag van af.Minister De Geus:Nee.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Komt die erbovenop?Minister De Geus:Ja.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Is dat inclusief compensatie chronisch zieken? Dat moeten wij wel weten.Minister De Geus:Ik zal het u uitleggen. De langdurigheidstoeslag maakt geen onderscheid
naar gezondheidstoestand en bereikt dus ook chronisch zieken voor zover zij
vijf jaar of langer in de bijstand of op het minimumniveau zitten.Over de 50 mln waarvan sprake is in het amendement van mevrouw Verburg
c.s., moeten wij nog komen te spreken. In het debat van gisteren is niet gezegd
dat die 50 mln exclusief gereserveerd is voor chronisch zieken. Als mensen
niet vanwege een chronische ziekte, maar om een andere reden te maken hebben
met "uitschieters in de wolk", dan willen wij met dat bedrag ook soelaas bieden.
Er is geen rechtvaardigingsgrond om mensen wel tegemoet te komen als het nadeel
hen treft vanwege ziektekosten en niet als zij om een andere reden nadeel
ondervinden. Ik ga er dus van uit dat die 50 mln, net als die andere 290 mln
beschikbaar is voor individueel maatwerk naar draagkracht.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Wij moeten dit scherp krijgen. Volgens de minister bestaat er nu een aparte
reservering voor de langdurigheidstoeslag langer dan vijf jaar. Zit daar de
regeling categorie a-chronisch zieken in of moet zij uit de 290 mln komen?
Zit de mogelijkheid van de collectieve ziektekostenregeling er in? Waar zit
het geld dat de gemeenten nodig hebben voor schuldhulpverlening, kwijtschelding
en gemeentelijk minimabeleid?Minister De Geus:De gemeenten hebben ruimte om voor chronisch zieken categoriaal beleid
te voeren. Zit dat bedrag in de 290 mln? Ja. In die 290 mln zijn de mogelijkheden
beperkt, maar de faciliteit voor deze groep is overeind gebleven.Er is gisteren gesproken over de eventuele collectieve ziektekostenverzekering.
Mevrouw Verburg heeft gevraagd of die 50 mln daarvoor ook gebruikt kan worden.
Is de regering bereid om daar middelen voor uit te trekken? Ik ga er in principe
van uit dat het sluiten van een aanvullende en een collectieve verzekering
een faciliteit is die de gemeente biedt, waarbij betrokkenen zelf premie betalen.
Het grote voordeel dat zij daarmee bereiken, is dat zij ongetoetst toegang
hebben tot een collectieve en aanvullende verzekering. Het kan zo zijn dat
de gemeente in het totale lastenbeeld van iemand een ziektekostenverzekering
of een premie voor een aanvullende verzekering in combinatie met andere dingen
de moeite waard vindt en voorziet van een compensatie via bijzondere bijstand,
net zo goed als die lasten ook voor de fiscus kunnen meetellen. Dat is echter
een volgend chapiter. Dat zit ook in die 340 mln. Wij hogen het bedrag niet
voor niets op. Er moeten extra dingen uit gebeuren.De derde vraag van mevrouw Noorman zal door de staatssecretaris worden
beantwoord.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Het lijkt een beetje op koekhappen. Op een gegeven moment hap je alleen
nog maar naar het touwtje, omdat de koek op is. Wat gebeurt er? Er wordt 220
mln op de bijzondere bijstand bezuinigd. Er wordt 50 mln minder op de bijzondere
bijstand bezuinigd, maar er moeten meer groepen gebruikmaken van die zwaar
gekorte bijzondere bijstand. Ik noem de aanvullende ziektekosten en de koopkracht
van chronisch zieken. De minister had niet meer in huis dan die 50 mln bijzondere
bijstand. Dat zou dan wellicht een beetje een oplossing betekenen. De bijzondere
bijstand zit niet in de puntenwolk, want dan zou het nog weleens veel dramatischer
kunnen zijn. Veel mensen die niet in aanmerking komen voor de langdurigheidstoeslag,
worden nu wel gekort op de categoriale bijzondere bijstand. Wat betekent dat
voor de koopkrachtplaatjes van mensen die tot nu toe wel categoriale bijzondere
bijstand kregen?Minister De Geus:Naar het oordeel van de regering vormt de langdurigheidstoeslag een adequate
voorziening voor de categoriale bijzondere bijstand. In mijn brief van 27
november is met redenen omkleed dat tegenover het niet langer verstrekken
van categoriale bijstand de langdurigheidstoeslag staat. De individuele bijzondere
bijstand van het jaar 2003 of van eerdere jaren komt niet voor in de inkomensbeelden,
daar hebt u gelijk in. Waarom niet? Elke keer als er bijzondere
bijstand wordt verstrekt, is dat een eenmalige, incidentele beslissing. Als
er in 2003 een uitkering in het kader van de bijzondere bijstand is gegeven
voor de aanschaf van een koelkast, kun je dat in 2004 geen inkomensverlies
noemen, als de koelkast het nog doet.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Nee, maar het is wel inkomensverlies als je koelkast nu stuk gaat en er
helemaal geen categoriale bijstand voor wordt gegeven.Minister De Geus:Nu bent u bij het koekhappen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):U ziet het touwtje zeker al hangen als er niets meer te happen valt. Dat
lijkt mij erg vervelend. Het gaat om de mensen die korter dan vijf jaar in
die situatie zitten en niet in aanmerking komen voor de langdurigheidstoeslag.
Je hebt ook mensen die wel in aanmerking komen voor de langdurigheidstoeslag,
omdat zij vijf jaar of langer in die situatie zitten, maar dan kunnen gemeenten
bepalen of zij het arbeidsmarktperspectief strak of minder strak toepassen.
Bij een bijstandsmoeder met kinderen jonger dan vijf jaar die niet valt onder
de sollicitatieplicht, omdat de gemeente vrijstelling heeft gegeven, want
die kinderen zijn vier en vijfeneenhalf, kan de gemeente tegen die mevrouw
zeggen: sorry, u zit al langdurig op het minimumniveau, maar u hebt arbeidsmarktperspectief,
naar die langdurigheidstoeslag kunt u fluiten en de categoriale bijstand is
ook afgeschaft. Dan wil ik weten hoe dat in de inkomensplaatjes zit. Dat los
je niet op met 50 mln minder korten.Minister De Geus:De langdurigheidstoeslag is voor mensen die langer dan vijf jaar in de
bijstand zitten. Daar nemen wij niets van terug. Wij vinden dat dit een adequate
voorziening is tegenover de afschaffing van de categoriale bijstand.Mevrouw Van Gent vraagt of het kabinet voldoende middelen beschikbaar
stelt om de behoeften in de praktijk te dekken. Ik vind het unfair dat zij
dat betiteld met koekhappen. Mensen zijn geen baby's en bijstand is geen koek.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Die koek is op een gegeven moment op, omdat het geld op is.Minister De Geus:U hebt een vergelijking gebruikt. Ik heb het recht om daar naar eer en
geweten antwoord op te geven. Ik vind het unfair dat u het beroep op de bijzondere
bijstand vergelijkt met koekhappen. Mensen zijn geen baby's en de bijstand
is geen koek. Het gaat erom dat er voldoende middelen beschikbaar zijn. Wij
hebben de overtuiging dat 290 mln een substantiële en adequate dekking
is. De Kamer heeft gezegd dat zij denkt dat deze dekking onvoldoende is en
dat er iets extra's moet gebeuren, zodat er een garantie is dat de paraplu
kan worden opgestoken van de bijzondere bijstand. Ik heb gisteren geantwoord
dat ik mogelijkheden zie om in het jaar 2004 50 mln toe te voegen aan de financieringsstroom
naar de gemeenten. Ik ben ervan overtuigd dat die middelenstroom voldoende
is om een dreigend inkomensverlies van procenten bij mensen die een beroep
moeten doen op de bijzondere bijstand, teniet te doen. Ik zal dat ook zichtbaar
maken. Ik wil geen inkomensachteruitgang van 1, 2, 3, 4, 5 of zoveel procent
die nu uit de plaatjes komt. De bijzondere bijstand is een essentieel onderdeel
en daarom moet er voorzien worden in dat geld. Daar hebben wij gisteren een
debat over gehad. Wat mij betreft, was er op dit punt een zeer verantwoorde
uitkomst.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Het probleem is dat de bijzondere bijstand niet wordt meegenomen in de
beroemde of beruchte puntenwolk. De minister doet niet voldoende aan de gigantische
korting op de bijzondere bijstand waarvoor hij als chef koopkrachtplaatjes,
zoals ik gisteren zei, verantwoordelijk is. Hij weigert met de billen bloot
te gaan en de bijzondere bijstand in de puntenwolk op te nemen. Mijn overtuiging
is dat het dan allemaal nog veel erger is dan de min zoveel die hij ook niet
wil. Dan zeg ik: wees een vent en kom met die gegevens, als u zo zeker weet
dat het goed is.Minister De Geus:Ik vind het unfair dat u deze groep mensen met een puntenwolk vergelijkt.
In de inkomensstatistiek heb je tabellen en puntenwolken. Mij gaat het om
mensen die bijvoorbeeld het afgelopen jaar een beroep hebben gedaan op de
bijzondere bijstand. Het gaat om mensen van wie de koelkast kapot is of die
bonnetjes hebben omdat zij met de taxi naar het ziekenhuis moeten. Als die
mensen dit jaar een koelkast hebben gekocht en die koelkast staat er en doet
het volgend jaar gewoon, dan is het feit dat zij niet opnieuw een vergoeding
voor een koelkast krijgen, geen inkomensverlies. Dat betekent dat je gelden
die worden verstrekt vanuit de bijzondere bijstand nooit op individueel niveau
in het inkomensbeeld kunt meenemen. Ik zal het u nog sterker vertellen. In
de brief die u ontvangt voor de tweede termijn zullen wij aangeven welk deel
van de mensen met een minimuminkomen zijn inkomensgevolgen kan afdekken en
wat de betekenis is van de afdekking in de bijzondere bijstand. Ik noem dat
altijd een paraplu. U zult zien en met mij eens zijn dat de bijzondere bijstand
juist voor de groepen met wie u het meest compassie heeft een zeer belangrijke
voorziening is. Laten wij daar dan samen werk van maken!Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik ben het helemaal met u eens dat de bijzondere bijstand een belangrijke
voorziening is voor die mensen. Als u die mening echt bent toegedaan, waarom
snoeit u dan 170 mln van die bijzondere bijstand? Dat doet u namelijk en daarvoor
bent u mede verantwoordelijk. U leest zeker niet die brieven en u ziet waarschijnlijk
die inkomensplaatjes niet van het Nibud, de ouderenorganisaties of van de
CG-raad die glashelder aangeven dat door het snoeien in de bijzondere bijstand
heel veel kosten niet meer vergoed worden. Het gaat niet alleen om koelkasten
en dat weet u ook. U weet ook dat ik mensen niet zie als een puntenwolk, maar
dat ik u uitdaag met bewijzen te komen van uw stelling dat mensen er niet
minder van worden als er 170 mln wordt gekort op de bijzondere bijstand.Minister De Geus:Volgens mij vraagt u mij, te bewijzen dat mensen die een beroep doen op
de bijzondere bijstand dat beroep ook gehonoreerd krijgen. U geeft aan dat
de bezuiniging op de bijzondere bijstand bij u het vermoeden doet rijzen dat
de gemeenten hun taak in dezen verkwanselen. Ik ben verantwoordelijk
voor het feit dat een onzes inziens verantwoorde aanpassing van het budget
op 290 mln, aangevuld met 50 mln, een zeer verantwoorde middelenstroom is
om op individueel niveau maatwerk te leveren. In het verleden is immers op
heel andere manieren gebruik gemaakt van het budget. In de brief die u ontvangt
naar aanleiding van het besluit van de ministerraad van aanstaande vrijdag
zal ik de werking aanduiden van de bijzondere bijstand. Ik zal daarin aangeven
in welke situatie deze paraplu van de bijzondere bijstand zijn beschermende
werking heeft. Mochten wij gezamenlijk vaststellen dat die beschermende werking
van het maatwerk van de bijzondere bijstand niet doet wat die zou moeten doen,
dan hebben wij een debat met elkaar, mevrouw Van Gent! Ik ga ervan uit dat
die paraplu werkt en ik zet mij ervoor in.De heer Mosterd (CDA):Mag ik het beeld van de paraplu dat de minister gisteren en vandaag gebruikte
als volgt interpreteren? Die paraplu zorgt ervoor dat de negatieve draagkracht
van mensen in de bijstand weggenomen wordt. De minister is ervan overtuigd
dat het voldoende is voor mensen die geconfronteerd worden met negatieve draagkracht
in de bijstand. Als het niet voldoende is, zal de minister niet alleen met
ons in debat gaan, maar zich ertoe verplichten met aanvullende maatregelen
te komen.Minister De Geus:Wij kunnen elkaar niet beloven dat het in alle gevallen voor alles en
iedereen geldt. Ik geef geen individuele garanties. De werking van de bijzondere
bijstand is voor de minst draagkrachtigen en voor de mensen met een inkomen
iets daarboven een daadwerkelijke paraplu. Zij krijgen een compensatie voor
de inkomensgevolgen die zich voordoen. Naast wat er bij de aftrek buitengewone
lasten gebeurt, is de bijzondere bijstand een wezenlijk onderdeel van het
inkomensbeleid. Zonder die beschermende werking zou ik het inkomensbeleid
ook niet voor mijn verantwoording kunnen nemen. In de brief zal ik aangeven
hoe de beschermende werking van de bijzondere bijstand werkt, ook voor de
groepen.De heer Mosterd (CDA):Ik begrijp dat u dit niet in elk individueel geval kunt garanderen. Ik
mag het toch wel zo begrijpen dat u voldoende middelen beschikbaar stelt om
gemeenten in staat te stellen de negatieve draagkracht voor die mensen ten
gevolge van die maatregel weg te nemen?Minister De Geus:Ik heb de overtuiging dat de 340 mln die nu in de begroting komt daarvoor
voldoende is. Als het niet zo is, dan zal ik mij daar rekenschap van geven.
Ik vind de voorziening als zodanig een wezenlijk onderdeel van het inkomensbeleid.De heer Mosterd (CDA):De CDA-fractie steunt dat van harte.De heer Van der Vlies (SGP):Ik herinner de minister aan het debat van gisteren, toen hij zei dat wij
nu nog bezig zijn met de architectuur van het gebouw dat er in januari aanstaande
staat. Ik begrijp hem nu zo dat hij in feite een reparatie toezegt als dat
gebouw in januari zou blijken te lekken.Minister De Geus:Een reparatie van het gebouw zou betekenen dat je ook weer naar de regelingen
kijkt, terwijl het nu duidelijk gaat om de middelenvoorziening. Ik heb gezegd
dat ik ervan overtuigd ben dat er voldoende middelen zijn, maar die overtuiging
heb ik voordat de situatie zich voordoet. Als tijdens het jaar blijkt dat
er te weinig middelen zijn, dan zal ik mij daar rekenschap van geven.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Gaat u er dan van uit dat de gemeenten voldoende middelen hebben voor
alle andere taken die zij uit de bijzondere bijstand moeten betalen? Gaat
u er dan ook van uit dat de middelen die de gemeenten ter beschikking hebben
voor individueel maatwerk voor mensen met een inkomen tot 130% van het minimumloon
en voor de chronisch zieken in die categorie ook voldoende zijn?Minister De Geus:Ik heb net gezegd dat ik verantwoording neem voor de middelenstroom. Ik
heb geen behoefte aan een discussie over de taken van de gemeenten. Die taken
staan in de wet; daar voeg ik niets aan toe, maar daar doe ik ook niets aan
af. Ik zeg niet dat het exclusief bepaalde taken is. Wij weten allemaal welke
taken de gemeente heeft, ook in het kader van de bijzondere bijstand. Daar
hoeven wij niet over te debatteren.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Hoe gaat u dat meten? Komt er een nulmeting en gaat u vervolgens kijken
hoe dat landt? Krijgen wij er als Kamer ook zicht op in welke mate het geld
wordt besteed en vervolgens of dat voldoende is?Minister De Geus:Dit zal heus aan de orde komen in de reguliere contacten met de gemeenten
en de VNG. Ik zal geen ingewikkelde monitoringstructuur opzetten. Als blijkt
dat de middelen onvoldoende zijn om de taken uit te voeren, zal ik mij daar
rekenschap van geven. Dan rust op de gemeenten de bewijslast om dat aan te
tonen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Het oordeel of iets voldoende is, komt niet als manna uit de hemel vallen.
Dat kun je pas beoordelen door te noteren wat je nu uitgeeft en wat je straks
uitgeeft en uit te rekenen wat het verschil is.Minister De Geus:Maar daar is geen registratiekader voor!Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik heb al eerder aangegeven dat dergelijke gegevens van tijd tot tijd
wel de Kamer bereiken. Mijn vraag is of u dan de gegevensstructuur gebruikt
die daarvoor tot op heden wordt gehanteerd om ons dat te laten zien.Minister De Geus:Ik ga niet alterneren op de informatie- of de gegevensstromen. Dat is
niet nodig, er zijn daarover afspraken gemaakt. Ik heb al gezegd dat ik er
niet aan twijfel dat het bericht ons zal bereiken als blijkt dat de middelen
onvoldoende zijn om de taken uit te voeren. Ik heb u ook gezegd dat de bewijslast
daarvan bij de gemeenten ligt. Als ik ervan overtuigd ben dat er inderdaad
te weinig middelen zijn om die taken goed uit te voeren, neem ik de conclusie
daarvan tot mijn verantwoording. Uiteraard zal ik dat met u overleggen, maar
ik ben niet van plan een nieuwe monitoring op te zetten. Ik zie het al; gemeenten
moeten dan weer alles gaan registeren per taak, enz. Dat doe ik niet!Mevrouw Huizinga-Heringa (ChristenUnie):De minister is ervan overtuigd dat die aanvulling van 50 mln voldoende
zal zijn en dat de Kamer nog een brief krijgt. Ik neem aan dat de minister
daarin ook zijn overtuiging zal onderbouwen.Minister De Geus:Die onderbouwing heb ik net gegeven. In de brief zal ik aangeven wat de
uitwerking van de bijzondere bijstand is op de verschillende inkomensgroepen
en welke negatieve gevolgen er voor welke inkomensgroepen zijn. Ik heb dat
al toegezegd in het interruptiedebat met de heer Mosterd. Er is al eerder
een gesprek geweest over de wet Werk en bijstand, waarbij is aangegeven dat
er in plaats van het categorale een langdurigheidstoeslag komt. In de jaren
waarin het erg goed ging in Nederland zijn de uitgaven in het kader van de
bijzondere bijstand explosief gestegen. De gemeenten zullen dan ook terug
moeten naar hun kerntaken en naar het individuele maatwerk. Daarom is de aanvankelijke
bezuiniging van 150 ook verantwoord en heb ik nu de overtuiging dat die 340
voldoende zullen zijn. Ik kan daar nu geen verdere onderbouwing van geven
en daarom zeg ik ook toe dat als blijkt dat er onvoldoende middelen zijn om
die taken goed uit te voeren, ik mijn verantwoordelijkheid zal nemen.Mevrouw Huizinga-Heringa (ChristenUnie):Maar hoe wordt duidelijk dat er onvoldoende middelen zijn? Ik begrijp
dat een gemeente die gaat piepen bij u kan aankloppen, maar moet bewijzen
dat de middelen onvoldoende zijn, en dat u dan bereid bent haar tegemoet te
komen.Minister De Geus:De bewijslast ligt inderdaad bij de gemeenten, maar dan in collectieve
zin. Het is immers een generale geldstroom.Mevrouw Huizinga-Heringa (ChristenUnie):Maar het geld zal toch niet heen en weer gaan tussen gemeenten? Als een
bepaalde gemeente in geldnood komt, zal zij toch bij u moeten aankloppen?Minister De Geus:Ik weet niet precies of de geldstroom via het Gemeentefonds loopt.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ja!Minister De Geus:Ik weet ook niet of de gelden voor de bijzondere bijstand pondspondsgewijs
worden verdeeld.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ja!Mevrouw Huizinga-Heringa (ChristenUnie):Als dan halverwege het jaar blijkt dat een gemeente er niet mee uitkomt
en dat dan ook nog eens voor de collectieve gemeenten moet worden bekeken,
vraag ik mij af wat er halverwege het jaar nog aan kan worden gedaan. Is het
dan toch niet verstandig om dat te gaan monitoren?Minister De Geus:Neen, ik wil beslist geen monitoring. Wij hebben regelmatig met de gemeenten
overleg, ook over dit soort zaken. Dat komt dan heus wel naar voren. Als een
gemeente meer bijzondere bijstand moet verlenen omdat daar toevallig meer
mensen met bijzondere noden wonen, kan er altijd nog een beroep worden gedaan
op de onderlinge solidariteit tussen gemeenten. Ik heb met u te maken als
het gaat om het macrobudget. Als blijkt dat die 340 niet voldoende zijn om
de taken waarvoor de gemeenten zijn gesteld op een goede manier uit te voeren,
dus om die bijzondere noden met individueel maatwerk te lenigen, kom ik weer
aan bod.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Het is mij toch nog niet helemaal duidelijk wat de minister de heer Mosterd
nu precies heeft toegezegd. Als het al een toezegging is, is zij volgens mij
volstrekt nietszeggend. Het gaat mij erom dat u aangeeft waar u dit aan meet.
Kunt u aangeven wat de gemeenten naar uw mening nog wel moeten vergoeden in
de bijzondere bijstand? Waar ligt de bodem waar de mensen niet mogen doorzakken?
Kan kwijtschelding nog? Hebben de gemeenten daar nog geld voor?Minister De Geus:Ik zeg het nu voor de vierde keer: kwijtschelding valt in het takenpakket
van een gemeente. De staatssecretaris zal verder het hele takenpakket toelichten.
Ik heb vandaag in dit debat niets aan de taken van de gemeente toegevoegd
of ervan weggenomen. Wij discussiëren nu over mijn toezegging dat ik
het risico voor mijn rekening zal nemen dat het middelenkader niet voldoende
zou zijn. Mevrouw Van Gent vindt dit een nietszeggende toezegging. Het spijt
mij dat zij die toezegging niet kan waarderen, maar ik blijf erbij: een man
een man, een woord een woord. Ik heb met de meerderheid van de Kamer hierover
een contract.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Een man een man, een woord een woord, klinkt mij als muziek in de oren.
Ik wil dan wel weten wat het woord van die man voorstelt. De minister spreekt
in termen van voldoende en onvoldoende, maar het is mij niet duidelijk wat
hij voldoende vindt en wat onvoldoende. Wat moet er naar zijn mening worden
vergoed om te voorkomen dat mensen door de bodem zakken? Wat kan er met de
bijzondere bijstand worden gedaan voor hun inkomenspositie? Dat moet hij toch
weten, want anders kan hij het ook niet meten?Minister De Geus:Ik zal uitleggen wat de werking is van de bijzondere bijstand. Voor bepaalde
kosten kunnen er tegemoetkomingen worden verstrekt. Het type kosten wordt
wel aangegeven, maar in de regels wordt geen limitatieve opsomming van de
kosten gegeven. Er wordt in ieder geval aangegeven dat het niet categoriaal
mag zijn en dat is nieuw.De hoogte van de tegemoetkoming is expres en heel bewust vrijgelaten door
de wetgever. Waarom? Omdat dit de gemeenten de mogelijkheid geeft om individueel
maatwerk te leveren en daarbij ook rekening houden met allerlei verschillende
vormen van draagkracht. Het kan zelfs zo zijn dat in een bepaald geval een
koelkast wel wordt vergoed, terwijl dit in een ander geval niet gebeurt. Betrokkenen
kunnen in beide gevallen een bijstandsuitkering hebben, maar omdat de laatste
een heel lage huur heeft, kan hij de kosten misschien wel zelf betalen. De
bijzondere bijstand is individueel maatwerk. Daarom geef ik niet aan welke
grenzen er moeten worden gesteld. Dit zou bovendien betutteling zijn van de
gemeenten in hun verantwoordelijkheid op dit punt.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik wil de minister wel een beetje betuttelen. Hij spreekt
grote woorden over het belang van de bijzondere bijstand die een goede aanvulling
kan zijn en als vangnet kan fungeren. Vervolgens interesseert de vraag of
dit allemaal geregeld kan worden hem helemaal niets. Zijn er voldoende garanties
dat de regeling voor de bijzondere bijstand adequaat kan worden uitgevoerd
met een budget waarop 170 mln euro wordt gekort? De gemeenten willen wel,
maar zij hebben ook geen geld. Hoe zal de minister dit meten? Wanneer zal
hij zeggen: zo kan het niet langer?Minister De Geus:De cirkel is nu rond, want de vraag hoe ik dit zal meten, is een half
uur geleden ook al gesteld. Ik zal de plaat opnieuw afspelen.De voorzitter:Nee, een herhaling is niet nodig.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Wij hebben geen antwoord gekregen op die vraag.De voorzitter:Dan verwijs ik u naar de tweede termijn.Minister De Geus:Mevrouw Noorman heeft gevraagd om een evaluatie van de Wet koppeling met
afwijkingsmogelijkheid. Ik zeg toe dat ik de evaluatie die dit jaar is uitgevoerd,
aan de Kamer zal toezenden.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Voorzitter_De voorzitter:U mag een korte vraag stellen. Wij maken nu wat vaart.Minister De Geus:In afwijking van het schriftelijke antwoord zeg ik toe dat ik u de evaluatie
zal toezenden.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Dat is heel plezierig, maar ik had nog twee andere vragen gesteld. Daarop
hebt u niet gereageerd. Ik heb u gevraagd, een nadere visie neer te leggen
op de ontwikkeling van de inkomensverschillen op de lange termijn.Minister De Geus:Ik heb op dat punt vanochtend al een toezegging gedaan, ik meen in de
richting van mevrouw Huizinga. Ik heb aangegeven, dat de inkomensverschillen
in Nederland enigszins nivelleren. Ik zal u dat staatje doen toekomen.Mevrouw Verburg heeft gevraagd naar de toezegging dat alle organisaties
die achteraf een nihilbeschikking hebben ontvangen in aanmerking komen voor
een specifiek pardon ten behoeve van het herstel van vertrouwen en stimulering
van het beroep op ESF-nieuw. Nihilbeschikkingen worden afgegeven indien declaraties
van ESF-projecten niet voldoen aan de geldende regels. Mijn schriftelijke
antwoord is bekend, maar ik voeg daar het volgende aan toe omdat ik het schriftelijk
antwoord niet voldoende informatief vond. Ik heb aangegeven, dat bij elke
gerechtelijke uitspraak wordt bezien of het mogelijk is om andere bezwaar-
en beroepsprocedures versneld af te wikkelen. Ik heb vastgesteld dat in ongeveer
10% van de gevallen, een substantieel deel, bezwaar- en beroepsprocedures
worden ingetrokken en dus tot een schikking wordt gekomen. Intussen heeft
de rechtbank in Den Haag vonnis gewezen op dit punt. Het agentschap is in
die uitspraak in het gelijk gesteld, hetgeen waarschijnlijk leidt tot schikking
of intrekking van de bezwaar- en beroepschriftprocedure in andere zaken. Langs
die weg werken wij. Wij schieten nu snel op. Na elke uitspraak wordt duidelijkheid
verkregen voor een groepje liggende zaken. Het is mijn ambitie om zo snel
mogelijk schoon schip te maken.Mevrouw Verburg (CDA):De minister geeft nu iets meer informatie dan in het schriftelijk antwoord.
Dat was namelijk erg dun. Ik kan hier echter geen genoegen mee nemen. Wij
zijn jarenlang bezig en zo langzamerhand komt de eindrapportage van de Arbeidsvoorziening,
de eerdere uitvoerder van ESF, in zicht. De Arbeidsvoorziening had de zaak
bepaald niet op orde, zeker niet wat de ESF betreft. De minister moet toch
toegeven dat veel uitvoerders, waaronder gemeenten, daarvan slachtoffer zijn
geworden?Minister De Geus:Ja. Voor alle gevallen waarvoor is vastgesteld dat problemen te wijten
waren aan de uitvoering van het agentschap of van de Arbeidsvoorziening zijn
de beroepszaken afgedaan. Het gaat nu om de ESF-projecten die niet voldoen
aan de geldende regels, bijvoorbeeld vanwege een onordelijke of afwezige administratie
bij de instelling zelf. Die zaken liggen er nog. Wij kijken steeds als er
vonnis is gewezen, wat de impact daarvan is. Langs die weg proberen wij de
kring van schikkingen zo snel mogelijk op te rekken. Dat geldt echter naar
twee kanten. Als wij een zaak verliezen, kunnen wij andere zaken als verloren
beschouwen. Als wij een zaak winnen, zeggen advocaten van andere partijen
vaak dat de bezwaar- en beroepsprocedure niet wordt voortgezet. Het aantal
zaken met jurisprudentie neemt met de rechtbank in Den Haag gestaag toe. Daarmee
wordt schoon schip gemaakt. Als mevrouw Verburg wil dat alle lopende zaken
geld krijgen toegewezen vanwege de onordelijke of afwezige administratie bij
de instellingen zelf, spreken wij een soort pardon uit voor de resterende
zaken. Voor de tientallen miljoenen die daarvoor moeten worden uitgetrokken
hebben wij geen dekking.Mevrouw Verburg (CDA):De minister weet dat ik heb gesproken over een specifiek pardon. Ik heb
gesproken over de organisaties, waaronder veel gemeenten, die een beroep-
of bezwaarschrift hebben ingediend op basis van de wanorde bij de Arbeidsvoorziening.
Ik zie niet op die organisaties omdat ik medelijden heb, hoewel ik meen dat
zij netjes behandeld moeten worden als zij buiten hun schuld een nihil-beschikking
krijgen. Ik doe dat om het vertrouwen in de overheid te vergroten en om het
mogelijk te maken een beroep te doen op de vele honderden miljoenen aan ESF-gelden
die nu ongebruikt blijven. Wij zouden dat geld goed kunnen gebruiken om de
werkloosheid te bestrijden.Minister De Geus:De zaken waarin geen sprake is van een onordelijke of afwezige administratie
en waarin geen twijfel is over het gedrag van de instelling zelf, zullen wij
afdoen. Dat zeg ik bij dezen toe. Ik houd er rekening mee dat het weinig zaken
zullen zijn. Ik zal dat nagaan.Mevrouw Verburg (CDA):Is het mogelijk om daarin enig inzicht te krijgen voor de tweede termijn?
In dat geval ben ik in staat om tijdig mijn mening te vormen.Minister De Geus:Ik doe mijn best. Voorzitter. Mevrouw Verburg heeft gevraagd om Actal op korte termijn te
laten adviseren over de aanbestedingsprocedures. Daarbij moet volgens haar
oog zijn voor het leveren van maatwerk. Ik heb op die vraag schriftelijk geantwoord.
Ik heb verwezen naar wat TNO op dit punt doet. Tussen de beantwoording van
de schriftelijke vragen en dit moment heb ik mij ervan vergewist dat het onderzoek
dat in opdracht van UWV wordt uitgevoerd, onafhankelijk is. Het onderzoek
naar de aanbestedingsprocedure heeft ook betrekking op efficiency en maatwerk.
Ik vind dat belangrijk, omdat het niet alleen UWV een spiegel voorhoudt. Ik
kan hierdoor ook zelf een oordeel vormen over de redelijkheid van de aanbestedingsprocedures.
Het onderzoek doe ik uiterlijk 1 mei aan de Kamer toekomen. Ik zeg dit in
aanvulling op het schriftelijk antwoord.Mevrouw Verburg (CDA):In hoeverre willen de minister en de staatssecretaris de papierwinkel
terugbrengen? Ik heb gisteren gewezen op de 80 pagina's. Dat is natuurlijk
vreselijk.Minister De Geus:Tussen het debat van gisteren en dat van vandaag heb ik die 80 pagina's
niet kunnen doorworstelen. Ik ben er ook niet aan begonnen. De aanbestedingsprocedures,
waarbij vooral oog is voor het leveren van maatwerk, leiden natuurlijk eerder
tot meer dan tot minder papier. Tussen de twee oogmerken, namelijk enerzijds
maatwerk en anderzijds efficiency, moet evenwicht bestaan. Ik hoop dat dit
in ieder geval tot minder papierwerk leidt. Het zou mooi zijn om tegelijkertijd
tot meer maatwerk te komen. Wij geven dit mee aan degenen die het onderzoek
doen. De punten van efficiency en maatwerk worden er dus bij betrokken. Ik
herinner mij niet dat mevrouw Verburg mij de 80 bladzijden ook fysiek heeft
overhandigd. Dat stel ik wel op prijs.Mevrouw Verburg (CDA):U kunt ze hebben en ik reken erop dat u een heel stevige ambitie hebt
om de papierwinkel terug te dringen.Minister De Geus:Voorzitter. Ik ben aan het einde van mijn betoog.De voorzitter:Ik zie dat enkele woordvoerders nog vragen willen stellen. Ik verzoek
hun kort te zijn.Mevrouw Verburg (CDA):Ik heb nóg een schriftelijk antwoord gekregen. Ik had verwacht
dat de minister zou zeggen dat hij ook dat antwoord wel wat mager vond. Het
betreft het "last in, first out"-principe. Gisteren heb ik gevraagd om dat
principe bij de ontslagtoetsing te heroverwegen. Op die manier kan hij de
mogelijkheid creëren om een evenwichtig samengesteld personeelsbestand
te krijgen, niet alleen qua leeftijd – daarop wordt in het antwoord
te veel nadruk gelegd – maar ook op grond van het kleurrijk personeelsbeleid.
Er moet bijvoorbeeld ook gelijkheid zijn van mannen en vrouwen op allerlei
posities. Last in, first out is een te grote belemmering om dat evenwichtig
te doen.Minister De Geus:Ik heb niet de indruk dat het "last in, first out"-principe elk ander
onderscheid verbiedt. Wel is het principe een middel om vooral mensen met
langere dienstverbanden te beschermen als sprake is van gelijk werk waaraan
gelijke eisen worden gesteld.Mevrouw Verburg (CDA):Dat is echt een misverstand. Ik stel vast dat alle allochtone werknemers
die wij met veel moeite via het MKB-convenant aan het werk hebben gekregen,
er met de eerste ontslaggolf alweer uitgegaan zijn. Daarbij is een heel kil
beroep gedaan op last in, first out. Ik denk dat daardoor sprake is van een
belemmering om een goede balans te krijgen in de samenstelling van het personeel.
Dat geldt ook wat betreft deskundigheid. Wil de minister daarop nogmaals reageren?Minister De Geus:Allereerst informeer ik naar de bron van uw waarneming. Vervolgens wil
ik daar graag op reageren.Mevrouw Verburg (CDA):Ik zal het de minister doen toekomen. Tevens geef ik dan aan aan welke
oplossingsrichting ik denk.De voorzitter:Zoals ik al zei, komt dit in de tweede termijn aan de orde.Mevrouw Bussemaker (PvdA):De minister begon vanmorgen met een zeer breedsprakig betoog over de verzorgingsstaat,
over sociale zekerheid, over pijlers, over solide en over sociaal, maar daarin
heb ik ook maar een begin van een visie op het geven van een kans aan mensen
op betaalde arbeid heel erg gemist.De voorzitter:Dit is een brede bespiegeling naar aanleiding van het antwoord van de
minister. Dit is voor de tweede termijn. U bent bezig uw spreektijd voor de
tweede termijn te rekken. Dat sta ik niet toe. U kunt alleen een korte, concrete
vraag stellen naar aanleiding van het antwoord van de minister.Mevrouw Bussemaker (PvdA):De minister heeft al onze vragen schriftelijk beantwoord. Als het gaat
om jeugdwerkloosheid, wil ik graag weten hoeveel banen van de 40.000 waaraan
de minister zijn lot heeft verbonden in 2004, er tot stand komen.Minister De Geus:Dat is een vraag voor de staatssecretaris. Ik neem aan dat u van mij begrepen
hebt dat de verantwoordelijkheid voor het Plan van aanpak jeugdwerkloosheid
in het nieuwe kabinet van mij naar de staatssecretaris is gegaan.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik moest nog een cursus passie volgen. Ik heb bij de minister echter de
compassie gemist. Ik heb in eerste termijn een vraag gesteld over de Robin
Hood-heffing en de grote kloof tussen arm en rijk. Ik verneem graag de visie
van de minister daarop. Ik kreeg vanmorgen nog een vrouw van 76 jaar aan de
telefoon; zij stemt CDA. Zij heeft per jaar ongeveer € 70.000 aan
inkomen en zij wilde weten waar zij de Robin Hood-heffing kon betalen. Haar
vraag was of ik de minister wilde vragen om dat te regelen. Wat vindt de minister
dus van de Robin Hood-heffing? Ik zeg dan: Aart Jan wees een vent en steun
de Robin Hood-heffing van Van Gent. Ik heb daarover nog een gedicht gemaakt
in het kader van de Sinterklaasgedachte. Dat zal ik aan de voorzitter overhandigen,
opdat het onderdeel van de Handelingen kan uitmaken.De voorzitter:Dat kan ik niet beloven.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):De titel van het gedicht is: inspiratie uit weerloosheid. Nogmaals, ik verneem graag van de minister hoe hij tegen zo'n heffing aankijkt.Minister De Geus:Ik stel het zeer op prijs dat dit CDA-lid zich bij een van de Kamerleden
gemeld heeft. Ik krijg graag van u de naam en het adres. Ik stel voor dat
wij samen iets doen op dit gebied. Er is een integratietelefoon, maar wij
kunnen nog een telefoonlijn openen voor mensen die hun solidariteit willen
betuigen. Welnu, dat geld wordt opgeplust bij het budget voor de bijzondere
bijstand.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):In eerste termijn heb ik geïnformeerd naar de mogelijkheid om een
premie te geven aan oudere werkloos geworden werknemers die weer aan de slag
gaan, overeenkomstig de regeling in de bijstand. De minister heeft daar eerder
welwillend op gereageerd. Is de minister bereid om een dergelijke maatregel
te nemen of moet ik dit in een motie beschrijven? Blijft de minister dus welwillend?Minister De Geus:Ik heb het punt al even besproken. Daarbij heb ik aangegeven dat ik dergelijke
prikkels, zoals premievrijstelling, op zichzelf tot een zekere hoogte zinvol
acht. Het concrete voorstel ter zake leek mij echter niet verstandig, omdat
dat weer te ver ging. Als u daar nog nadere concrete opvattingen over hebt,
kom ik daar graag met u in tweede termijn op terug.De voorzitter:Zoals ik al voorspeld had, gaat ook dit punt naar de tweede termijn.De vergadering wordt enkele minuten geschorst.Staatssecretaris Rutte:Mijnheer de voorzitter. Wij staan aan de vooravond van het nieuwe kalenderjaar.
Dat zal ook het jaar zijn waarin de nieuwe Wet werk en bijstand van kracht
wordt. Ik zal in mijn betoog nog ingaan op hetgeen het ministerie doet om
de invoering goed te begeleiden. Ik merk nu echter al bij gemeenten dat eerst
een discussie plaatsvindt over de kaderstelling, alvorens zij overgaan tot
het opstellen van concrete verordeningen. Binnen de gemeenten vinden ook degelijke
debatten plaats over hoe het grote aantal cliënten in fase 4, de mensen
met een grote afstand tot de arbeidsmarkt, kan worden teruggedrongen door
niet langer te kijken naar wat mensen niet kunnen en het aantal mislukte sollicitaties,
maar door te kijken naar de dingen waarvan mensen dromen en de onbenutte kwaliteiten
van mensen, dus naar wat zij nog wel kunnen. Ik ben er absoluut van overtuigd
dat dit een van de grote voordelen van de nieuwe wet zal zijn.Ik zeg dit ook in antwoord op een opmerking van mevrouw Verburg, waarmee
ik het van harte eens was. Zij sprak over de rol van arbeid in de samenleving.
Ik ben het met haar eens dat werk meer is dan het verdienen van een inkomen.
Werk is ook je als mens kunnen ontplooien en bijdragen aan de kwaliteit en
meerwaarde binnen de arbeidsorganisatie en binnen de samenleving. Ik heb het
al eens gezegd: je zou willen dat het socialezekerheidsstelsel ervan uitgaat
dat mensen zelf in hun inkomen kunnen voorzien. Lukt dat niet, dan helpen
wij elkaar met het vinden van een baan en lukt dat ook niet, dan is er tijdelijk
een uitkering. En er zal ook altijd een groep zijn waarvoor de uitkering gedurende
langere periode noodzakelijk is. Hopelijk zal dat meer uitzondering dan regel
zijn, maar de nieuwe bijstandswet voorziet er ook in dat sommige mensen langduriger
op die uitkering zijn aangewezen.De jeugdwerkloosheid is nadrukkelijk een van de prioriteiten van deze
regering. Wij steken daar veel energie in. Ik vind het ook een urgent probleem.
In algemene zin schrik ik altijd een beetje terug voor het voortdurend benoemen
van allerlei doelgroepen, zoals in het verleden veelal is gedaan. Het is namelijk
mijn overtuiging dat het arbeidsmarktbeleid zich in eerste instantie moet
richten op het wegwerken van algemene drempels die de toelating tot de arbeidsmarkt
belemmeren. Voor de jeugdwerklozen geldt die urgentie echter nog meer dan
voor andere groepen, omdat het risico is dat mensen langdurig werkloos blijven.
Waar wij op dit moment allereerst te maken hebben met een conjuncturele dip
in de economie, weten wij dat het vaak lastig is om later bij een economische
opleving aansluiting te vinden als jongeren met werkloosheid te maken krijgen.
Ik ben het ook eens met hetgeen mevrouw Bussemaker en anderen daarover hebben
gezegd. Voor jongeren zonder startkwalificatie is het belangrijk dat zij alsnog
de startkwalificatie halen. Dat is belangrijk voor zowel henzelf als hun toekomstige
werkgevers. De leerwerkplekken zijn daarvoor een uitstekend instrument. Daaraan
wordt met vereende krachten gewerkt. Eind oktober is de Taskforce Jeugdwerkloosheid
onder leiding van Hans de Boer met vliegende vaart van start gegaan. Een van
de taken van deze taskforce zal zijn om 40.000 leerwerkplekken in de komende
drie jaar te realiseren. Hans de Boer spreekt zelf al over 50.000 leerwerkplekken.
Als men vraagt hoeveel plekken volgend jaar worden gerealiseerd, kan ik geen
concrete aantallen noemen. De ambities zijn echter helder. Het gaat om 40.000
plekken in drie jaar. En ik treed niet af als wij dat niet halen, als dat
de vraag van mevrouw Bussemaker mocht zijn.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik wilde die vraag inderdaad stellen omdat de minister daaraan zijn lot
heeft verbonden. De minister heeft gezegd dat wij hem mogen afrekenen op die
40.000 banen en dat hij daaraan zijn lot verbindt. Dat neemt u nu terug? Dan
snap ik waarom het van de minister naar u is overgegaan.Staatssecretaris Rutte:Ik zal mijn lot er niet aan verbinden. De doelstellingen zijn echter volstrekt
duidelijk: 50.000 banen voor herintredende vrouwen, 40.000 plekken voor jeugdige
werklozen. Aan die doelstellingen mag men mij houden. Ik vind het echter wat
kinderachtig om aan ieder van die doelstellingen onmiddellijk de portefeuille
te verbinden. Ik zeg ook in alle eerlijkheid dat ik dit niet ga doen, hoewel
de ambitie op het punt van de leerwerkplekken zelfs verder gaat dan die 40.000.
De ambitie die Hans en ik tegen elkaar hebben uitgesproken en waarbij ook
Annette Nijs, staatssecretaris van Onderwijs, betrokken is, gaat zelfs meer
in de richting van 50.000 dan in de richting van 40.000.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Dan moet u toch in ieder geval bij benadering aan kunnen geven wat u denkt
te gaan halen in 2004? Dan kunnen wij beoordelen of u die 40.000 gaat halen,
of zelfs een aantal van 50.000. Dat laatste zou prachtig zijn,
maar de vraag is wat u verwacht in 2004.Staatssecretaris Rutte:Dat kan ik nu nog niet zeggen. De taskforce is bezig het plan van aanpak
op te stellen. Ook tijdens het opstellen van het plan van aanpak zijn zij
overigens al volop in de weer. De Boer en zijn mede-taskforceleden leveren
op allerlei bijeenkomsten in het land een bijdrage. Het formele plan van aanpak
zal in maart volgend jaar gereed zijn en dan wordt het gelanceerd in het bijzijn
van staatssecretaris Nijs en mijzelf. Daar zal ook concreter in staan wat
precies het tijdpad is, hoewel ik niet gegarandeerd kan toezeggen dát
dit erin staat, maar het zou er weleens in kunnen staan.Over de gesubsidieerde arbeid merk ik het volgende op. In het Werk-deel
van het budget voor de Wet werk en bijstand zijn alle gelden voor reïntegratie
en gesubsidieerde arbeid samengevoegd. Het betreft derhalve een ontschot budget
met alle regelvrijheid die daarbij hoort. Dat geeft de gemeenten de ruimte
om reïntegratie-instrumenten in te zetten die passen bij de lokale economische
situatie en de lokale arbeidsmarktsituatie. Gesubsidieerde arbeid kan derhalve
ook in de toekomst nog steeds plaatsvinden; het is ter beoordeling aan de
gemeenten. Ik ga er wel van uit – die signalen krijgen wij ook –
dat deze banen steeds meer het karakter zullen krijgen van een opstapbaan,
namelijk een opstap van de bijstand of een uitkering naar de reguliere arbeidsmarkt.Het opleggen van verplichtingen aan gemeenten, zoals de arbeidspools die
de heer Varela voorstelt, lijkt mij niet te passen in de filosofie van de
Wet werk en bijstand. Bij de overgang naar de decentrale uitvoering van de
WWB is er ook bij de Kamer zorg ontstaan over mensen die misschien tussen
de wal en het schip vallen. Vooral berichten over mogelijk gedwongen ontslag
van WIW'ers en ID'ers maken die bezorgdheid groter. Zowel mevrouw Bussemaker
als de heer De Wit heeft daarover gesproken en zij hebben beiden gevraagd
hoe het zit met de ambitie om 10.000 instroom-doorstroombanen regulier te
maken. Op dit moment zijn er ruim 4000 aanvragen voor subsidie binnen. Wij
zijn er dus nog niet. Het is overigens al veel meer dan in 2002, want toen
hadden wij in totaal 2170 ID-banen die regulier werden gemaakt. Het is dus
al twee keer zoveel, maar ik ben zeker nog niet tevreden. Wij hebben nog een
kleine maand te gaan, maar ook in die kleine maand zullen wij de 10.000 niet
halen, zo vrees ik. Ik ga mij dan ook met de andere partijen erover verstaan
hoe wij hiermee verder gaan. Ook daar hebben wij over gesproken in het algemeen
overleg op 19 november.De actie Eindspurt, de twee dagen bij de SER waar aan tafels en op brancheniveau
door werkgevers, werknemers, VNG en ministerie gebeld is naar plaatsen in
het land om concrete knelpunten op te lossen, heeft veel opgeleverd. Ik heb
de Kamer daarover een brief gestuurd met daarin een opgave van de opbrengsten.
Het laat zien dat het veelal gaat om een dreiging van ontslag en dat gemeenten
er veel aan gelegen is om naar maatschappelijk aanvaarde oplossingen te zoeken.
Zij hebben ook geen belang bij ontslag. Mevrouw Noorman heeft bij het WWB-debat
terecht voorgerekend dat een gemiddelde bijstandsuitkering kan oplopen naar € 17.000
per jaar aan kosten voor de gemeente. Als men bedenkt dat een gesubsidieerde
baan ongeveer € 18.000 kost, dan is duidelijk dat het financiële
voordeel bij het laten terugkeren van iemand naar de geraniums, niet vreselijk
interessant is: dat scheelt zo'n € 1000. Het leidt op termijn tot
een verhoging van de kosten van de bijstand.De 10.000-banenactie is niet het enige dat binnen de gemeenten gebeurt
om de bezuinigingen op te vangen. Diverse gemeenten hebben goede voorbeelden
gegeven van arrangementen met werkgevers en van een andere aanpak van gesubsidieerde
banen. Ik heb eerder al gezegd in de Kamer dat wij geen garanties kunnen geven
dat gedwongen ontslagen niet plaatsvinden, want dan zouden wij de bezuiniging
van 680 mln euro in 2005 moeten terugdraaien, en dat wil ik niet. Ik teken
voor die bezuiniging omdat ik deze in balans vind met de overige bezuinigingen
in het regeerakkoord. Door alle genomen maatregelen zou gedwongen ontslag
echter niet nodig moeten zijn. Overigens is de gedachte om een ontslagbescherming
via het CWI te organiseren – iets wat überhaupt niet mogelijk is,
omdat het CWI niet in het registratiesysteem vastlegt of sprake is van een
gewone baan of van een gesubsidieerde baan. Ook los van deze praktische bezwaren
zou ik er echter een tegenstander van zijn.De heer De Wit (SP):De staatssecretaris zegt: ook los daarvan zou ik het niet willen. De vraag
is evenwel waarom hij geen uitzondering zou willen maken voor de mensen met
een gesubsidieerde baan, namelijk door die wel ontslagbescherming te bieden.
Dat zijn immers de mensen die wij in het arbeidsproces hebben gebracht met
enig perspectief op betere omstandigheden en in ieder geval op werk. Dat zouden
wij hun nu afnemen. Waarom daarvoor geen uitzondering gemaakt?Staatssecretaris Rutte:De ambitie is: geen gedwongen ontslagen. Dat heb ik u al eerder uitgelegd.
De optelsom van alle maatregelen betekent ook dat die gedwongen ontslagen
niet nodig zijn. Ik wijs op de 40 mln voor de WIW, op de mogelijkheid om vacatures
niet in te vullen, op de verruiming van begin dit jaar in de instroom-doorstroomregeling
en als daar als extra bovenop het plan voor 10.000 omzettingen waarover wij
zojuist spraken. Gedwongen ontslagen zouden niet nodig moeten zijn. Het organiseren
van een ontslagbescherming betekent echter de facto het terugdraaien van de
hele bezuiniging en dat is echt onmogelijk. Daar ben ik tegen!De heer De Wit (SP):Als ontslagbescherming formeel niet kan, zou de staatssecretaris toch
wel kunnen overleggen om te voorkomen dat mensen op straat komen te staan?Staatssecretaris Rutte:Wij hebben dat debat nu ongeveer 25 keer gevoerd, mijnheer De Wit. Ontslagbescherming
kan niet, want dan moeten wij de bezuinigingen terugdraaien. Er moet voor
gezorgd worden dat de optelsom van de maatregelen het ten principale niet
mogelijk maakt dat er ontslagen vallen, in die zin dat er een voldoende vangnet
is. Het is echter aan de individuele gemeenten om binnen dat algemene kader
hun beleid vorm te geven.De heer De Wit (SP):Ziet u hierbij geen rol voor uzelf als staatssecretaris?Staatssecretaris Rutte:Nee, niet anders dan het zo goed mogelijk organiseren van dat vangnet.De heer De Wit (SP):U kunt ook geen garantie afgeven dat het niet zal gebeuren?Staatssecretaris Rutte:Nee, daarvoor kan ik geen garantie geven. Ook dat heb ik al 25 keer gezegd!Mevrouw Bussemaker (PvdA):De staatssecretaris wil geen ontslagbescherming geven, maar hij kan wel
de gemeenten erop wijzen dat iemand naar de bijstand sturen bijna net zo duur
is als iemand in de WIW houden. Misschien wil hij dat met iets meer passie
doen?De staatssecretaris zou ons ook kunnen informeren over het aantal daadwerkelijk
gedwongen ontslagen dat de afgelopen maanden gevallen is en de komende maanden
nog zal vallen. Tot nu toe hebben wij het steeds over vermoedens. Ik heb brieven
gekregen van mensen die schrijven dat zij ontslagen worden. De staatssecretaris
heeft het overzicht en ik zou graag willen dat hij ons begin volgend jaar
informeert.Staatssecretaris Rutte:Het eerste zeg ik u toe. Wat het tweede verzoek betreft, ik zal bekijken
of die gegevens in de bestaande informatie-uitvraag beschikbaar zijn en zal
deze dan graag aan u toezenden. Als dat niet het geval is, ga ik dat niet
apart organiseren, want de gemeenten hebben het nu veel te druk met het voorbereiden
van de WWB om extra informatie-uitvraag aan te kunnen.Mevrouw Bussemaker heeft ook gevraagd om een reactie op de problemen in
de aanbesteding van het werkdeel van de WWB. Daarop is ook gewezen door de
Organisatie van directeuren sociale diensten: Divosa. Het klopt inderdaad
dat er gewoon aanbesteed moet worden als gemeenten ervoor kiezen, diensten
in te kopen voor de 30% die vrij besteedbaar is. Dat geldt eigenlijk dit jaar
ook al voor de 20% vrije ruimte in het scholings- en activeringsbudget voor
de WIW. Het loslaten van de aanbestedingsverplichting op basis van het besluit-SUWI
lost ook niet veel op omdat de Europese regelgeving op dit punt volstrekt
van toepassing blijft en die is vrij streng. Gemeenten hebben daarbij te maken
met het transparantievereiste. Dat betekent dat zij inkoop van reïntegratiediensten
op een passende wijze bekend moeten maken. Dat hoeft overigens niet tot een
enorme berg aan bureaucratie te leiden. Dat kan bij kleine opdrachten bijvoorbeeld
gebeuren via de gemeentelijke site en bij grotere opdrachten in een landelijk
dagblad, zolang bij de bekendmaking maar inzicht wordt gegeven in de selectie-
en gunningscriteria en de datum tot wanneer offertes kunnen worden ingediend.
Inschrijvers moeten gelijk behandeld worden en daarmee blijft uitbesteden
gewoon aanbesteden. Dat neemt echter niet weg dat de gemeenten 30% van het
budget in eigen domein kunnen beheren. Overigens is het knelpunt van de SUWI-aanbestedingsverplichting
bij de inkoop van zeer kleine aantallen projecten mij bekend. Ik ben aan het
bekijken hoe ik daarvoor tot een oplossing kan vinden.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Aan de 30% die de gemeente vrij onderhands kon aanbesteden binnen de eigen
gemeentelijke organisatie, heeft de minister een invulling gegeven die niet
zo bedoeld is door de Kamer. Dat weet ik heel zeker. Dat spijt mij, want het
was juist de bedoeling dat de gemeente met die 30% met alle haar ten dienste
staande middelen zou kunnen proberen om mensen – één voor
één, twee voor twee, etc. – via welk instrument dan ook
aan het werk te krijgen, los van de gedwongen uitbesteding. In aanvullende
regelgeving die zich aan het zicht van de Kamer heeft onttrokken, is een zodanig
criterium vastgesteld dat gemeentelijke organisaties als externe derden beschouwd
worden en dat daarop aanbestedingen en dergelijke zouden moeten plaatsvinden.
Ik vind dat dit echt niet past in de geest van de afspraak die tijdens de
behandeling van de WWB is gemaakt. Uw ministerie gaat ook niet voor iedere
opdracht buiten de deur een aanbesteding of uitschrijving doen.Staatssecretaris Rutte:Bij de behandeling van de Wet werk en bijstand hebben wij gesproken over
de noodzaak voor gemeenten om de tijd te hebben om de bestaande gemeentelijke
organisaties om te bouwen. Daarvoor hebben wij in de wet een termijn van drie
jaar opgenomen. Zelfs in die situatie kunnen de gemeenten er behoefte aan
hebben om een deel van het gemeentelijk reïntegratiebudget in het eigen
domein te besteden. Men kan dat binnen de eigen organisatie houden. Maar als
een gemeente ervoor kiest om uit die 30% gelden in de markt te besteden, dan
geldt de Europese regelgeving. Dat is geen wet- of regelgeving van mij. De
Europese regelgeving ziet toe op de transparantie van markten en schrijft
voor dat je op een normale manier bekendmaakt wat je van plan bent in de markt
uit te zetten. Ik zie het probleem wel. Wij hebben de gemeentelijke bijeenkomsten
gehad in het kader van de invoering van de Wet werk en bijstand, waarbij dat
thema ook naar voren is gekomen. Op dit moment ben ik bezig te bekijken of
je bij de inkoop van heel kleine trajecten binnen de Europese regelgeving
tot een oplossing kunt komen. Ik weet niet of dat lukt. De Europese regelgeving
is om begrijpelijke redenen heel precies, maar wij kijken wel of het lukt.
Overigens is het voor gemeenten ook mogelijk om dat op te lossen door raamcontracten
te sluiten met reïntegratiebedrijven en binnen die raamcontracten "off-the-shelf"
individuele trajecten in te kopen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Het lijkt wel of de staatssecretaris zich onvoldoende bewust is van de
werkelijkheid. Als een gemeente een invalide blinde cliënt heeft, is
er maar één instantie in Nederland die op dat terrein expertise
heeft. Dan is er dus geen sprake van markt en ook niet van aanbesteding. Als
een gemeente binnen de eigen organisatie een werkervaringsplek heeft, dan
is er geen sprake van markt – er is geen andere markt dan de eigen organisatie –
en ook niet van aanbesteding. Door de constructie die de staatssecretaris
nu heeft gekozen in de richtlijnen voor de gemeenten, heeft hij gesuggereerd
dat hierbij de Europese aanbestedingsregels aan de orde zijn, hetgeen niet
het geval is. Ik verzoek hem terug te gaan naar de afspraak die met de Kamer
is gemaakt: 70% aanbesteden en 30% vrij.Staatssecretaris Rutte:U kunt mij niet verplichten – dat zult u ook niet willen –
om contra legem te handelen ten opzichte van hetgeen binnen
Europees verband is afgesproken. U kunt mij wel vragen om te kijken of het
binnen de Europese regelgeving nodig is om bij kleine trajecten en bij zeer
specialistische trajecten – ik negeer maar even uw opmerking dat ik
er geen verstand van heb of het allemaal niet weet – in alle gevallen
te komen tot transparantie. Ik heb al gezegd dat ik daarmee bezig ben. Ik
bekijk dat, maar wij hebben te maken met het Europese kader, dat om volstrekt
begrijpelijke redenen zo is vastgesteld. Ik ga ervan uit dat de discussie
in augustus ook in dat kader heeft plaatsgevonden. Wij zijn een onderdeel
van Europa. Dat begint gewoon in deze zaal en niet in Brussel.Er zijn vragen gesteld over de Europese subsidiegelden, vooral over ESF-nieuw.
De reïntegratiebudgetten van de gemeenten zijn door de bezuinigingen
een stuk lager geworden. In macro-opzicht loopt dat budget terug van zo'n
2 mld naar grofweg 1,6 mld. Het is dan ook te verwachten dat gemeenten vaker
dan nu de mogelijkheden zullen benutten die ESF biedt. Ik heb gemeld dat ik
subsidie heb verstrekt voor een steunpunt ESF gemeenten. Dat steunpunt zal
gemeenten helpen bij het doen van goede aanvragen. Overigens zijn er andere
acties genomen sinds het AO waarin wij hebben gesproken over ESF, onder meer
dat ESF-middelen ook kunnen ingezet in het kader van de sluitende aanpak van
de jeugdwerkloosheid. Het is een belangrijke uitbreiding van de doelstellingen,
maar er zijn meer acties genomen. Die zijn nodig om de benutting van het lopende
ESF-programma te verbeteren.Overigens kan ik u helaas nog niet vertellen dat de decommittering terugloopt.
Die loopt eerder op. Ik zal u er later deze maand over berichten. Decommittering
betreft die bedragen waarvan wij al zeker weten dat wij ze niet meer kunnen
besteden, omdat je die binnen twee jaar na de start van een periode moet hebben
besteed. Die lopen dus nog steeds verder op. Hoewel wij maatregelen nemen
om meer ESF-geld te besteden, zien wij dat er nog een naijleffect is van een
situatie waaruit wij komen. Ik heb wel de hoop dat wij meer van het aan Nederland
toebedeelde ESF-geld zullen besteden. Ik heb nadrukkelijk die ambitie. Ik
werk er hard aan en doe er veel aan met de ambtenaren, met de gemeenten en
met de bedrijven.Op de suggestie van de heer Varela om bij de onderhandelingen over de
volgende ESF-tranche aan te geven dat Nederland liever een algemene vermindering
van de afdrachten heeft dan die ESF-subsidie, zeg ik dat de besluitvorming
hierover nog gaande is. De opvatting van de heer Varela is nadrukkelijk genoteerd.
Het kabinet zal te zijner tijd zijn inzet bepalen.Ik kom op de modernisering van de WSW, waar dit jaar mee begonnen is.
De eerste maatregel is de overdracht van de indicatiestelling naar het CWI.
De heer De Wit vroeg hoe het zit met de 14 mln die is overgegaan van het budget
van de WSW naar het CWI. Het gaat hier niet om extra kosten. De WSW-indicatiestelling
wordt op dit moment door gemeenten uitgevoerd. Daarmee is een bedrag van 14
mln op jaarbasis gemoeid. Dat is vastgesteld op basis van een onafhankelijk
onderzoek naar de gemeentelijke kosten voor de indicatiestelling. Deze kosten
worden door de gemeente jaarlijks gefinancierd uit het WSW-macrobudget. Bij
de overdracht van de WSW-indicatiestelling van gemeenten naar CWI vervalt
deze taak voor de gemeenten en daarom zullen de kosten uit het WSW-macrobudget
worden genomen. Uit de daardoor vrijgekomen middelen zal de centrale organisatie
voor werk en inkomen worden gefinancierd. Overigens is het CWI nog doende
met het bepalen van de exacte kosten voor de uitvoering van de indicatiestelling
en zal het daarvoor nog een begroting indienen.Er zijn ook vragen gesteld over de SPAK/VLW-compensatie. Ik ben blij dat
het macrobudget van de WSW zelf tot nu toe beschermd kon worden voor alle
bezuinigingen. Dat is een bewijs voor het belang dat dit kabinet ook in economisch
zware tijden hecht aan een kwalitatief goede werkgelegenheid voor de ongeveer
95.000 mensen met een lichamelijke, psychische of verstandelijke handicap
die uitsluitend onder aangepaste omstandigheden tot aangepaste arbeid in staat
zijn. Toch kan ook de sociale werkvoorziening in deze economisch zware tijden
niet geheel aan de bezuinigingen ontsnappen. In het Hoofdlijnenakkoord is
opgenomen dat het voordeel voor werkgevers die personen in dienst nemen tegen
een laag loon, de zogenaamde SPAK, of mensen die langdurig werkloos zijn,
de VLW, met ingang van 2003 gefaseerd zal worden afgeschaft. In 2003 is dat
voor de WSW gecompenseerd door een eenmalige verlaging van de taakstelling
met 775 standaardeenheden. Toen is met de gemeenten afgesproken dat deze compensatie
eenmalig zou zijn. Voor 2004 zie ik binnen de huidige financiële kaders,
gezien ook de moeilijke discussie over de koopkrachtplaatjes, geen mogelijkheden
om de SPAK/VLW-afbouw te compenseren. Overigens betreft die 40 mln natuurlijk
een zeer beperkt deel van het macrobudget. Ik voeg nog toe dat het amendement
van de PvdA op dit punt niet wenselijk is en het dekkingsvoorstel niet deugdelijk.
Op de aanvullende post waarmee dat voorstel wordt gedekt, staan middelen waarvoor
al een bestemming is. Die middelen zijn dus niet beschikbaar.Mevrouw Verburg (CDA):Dit antwoord is mij veel te technocratisch. Wij hebben het over een buitengewoon
kwetsbare groep op de arbeidsmarkt en in de samenleving. Van de staatssecretaris
hoor ik graag wat er zou gebeuren, bijvoorbeeld ten aanzien van wachtlijsten
en de onmogelijkheid van plaatsing, als er geen enkele vorm van compensatie
of een andere regeling komt. Ik moet er niet aan denken dat WSW-geïndiceerden
een halfjaar, een jaar of langer thuiszitten.Staatssecretaris Rutte:Die wachtlijst zal natuurlijk oplopen. Met 40 mln praten wij over 1,9%
van het totale WSW-macrobudget. Vorig jaar is dat gedeeltelijk gecompenseerd,
deels door de motie-Bruls uit te voeren, waarmee gevraagd werd om een maximale
intercollegiale ruil tussen de schappen, en deels door een eenmalige verlaging
met 775 standaardeenheden. Het is niet zo dat dat allemaal meteen leidt tot
langere wachtlijsten, want er zit ook een onderrealisatie in. In 2003 ging
het daarbij om 500. Uiteraard komt er altijd minder rek in de budgetten en
dus enigszins oplopende wachtlijsten.Mevrouw Verburg (CDA):Hoe lang zal die wachtlijst dan waarschijnlijk worden?Staatssecretaris Rutte:Dat kan ik u zo niet zeggen. Ik weet ook niet zeker of dat überhaupt
te berekenen is. Ik kan wel kijken of ik voor de tweede termijn in staat ben
om dat cijfer scherper in beeld te brengen. Indien dat niet kan, zal ik daar
de redenen voor geven.Mevrouw Verburg (CDA):Heeft u dit met de VNG besproken en vond de VNG dit acceptabel?Staatssecretaris Rutte:Nee, ik heb het voorstel gedaan om de verlaging van de standaardeenheden
permanent te maken. Dat zou een deel van de 40 mln opleveren, uit mijn hoofd
gezegd zo'n 18 mln. In ruil daarvoor wilde ik een oplossing voor de stijging
van de cao-lonen, bijvoorbeeld door die in de komende jaren zodanig te beperken
dat de hoge kosten voor de WSW iets worden teruggedrongen. Dat zou een gemeenschappelijke
inzet zijn, maar daarvoor moet ik zowel spreken met de VNG als met Cedris,
de belangenbehartiger voor de SW-bedrijven. Mijn inzet werd wel verdeeld ontvangen.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Voor de volledigheid: het amendement-Bussemaker, dus afkomstig van de
PvdA, en de motie-Bruls over intercollegiale ruil hebben er samen voor gezorgd
dat "meedoen" in 2003 ook voor deze groep nog geldt. Graag hoor ik van de
staatssecretaris wat de begrippen "meedoen" en "meer werk", die centraal staan
in het Strategisch akkoord, moeten betekenen als ze voor deze groep niet eens
kunnen worden waargemaakt. Als ik het goed heb begrepen, gaat de wachtlijst
namelijk omhoog naar 9000.Staatssecretaris Rutte:Met een verlaging van het geld voor de standaardeenheden zal de wachtlijst
natuurlijk langer worden. Ik kan nog niet aangeven wat de gevolgen precies
zullen zijn, daarvoor kom ik later bij u terug. Maar in alle oprechtheid:
dit is een budget van ruim 2 mld. Ik heb mij zeer ingezet om ervoor te zorgen
dat op dat budget zelf geen bezuinigingen plaatsvinden. Daarnaast is er een
bezuiniging door de afschaffing van de SPAK/VLW. Die raakt ook de WSW, 40
mln volgend jaar. Alle betrokkenen weten dat ik de WSW zeer belangrijk vind;
ik heb vaak genoeg gezegd dat ik die het pareltje in de kroon van de sociale
zekerheid vind. Gezien alles wat er verder in de sociale zekerheid gebeurt,
vind ik die 40 mln echter geen klap die niet te verdragen zou zijn, maar naar
verhouding goed.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Voor de invoering van de SPAK/VLW zijn de sociale werkplaatsen juist gekort.
Als u het echt een parel vindt, als u er echt voor stáát, als
u er echt passie voor heeft en consequent bent, zorgt u ervoor dat er een
betere dekking komt dan die in mijn amendement – waarvan ik overigens
graag weet waaraan die al wordt uitgegeven. Dan kunnen Kamer en regering zaken
doen, ook voor 2004.Staatssecretaris Rutte:Laten we ervoor oppassen dat het woord "passie" aan inflatie onderhevig
raakt. Mijn passie voor de WSW is omvangrijk en terecht, want het is een prachtige
voorziening in onze sociale zekerheid. Het kabinet bezuinigt daar dan ook
niet op, tot mijn genoegen. De WSW wordt echter wel geraakt door een bezuiniging
op een ander begrotingsonderdeel, namelijk de geleidelijke afbouw van SPAK/VLW.
Dat raakt de WSW volgend jaar voor 40 mln, maar op een totaalbudget van 2,1
mld vind ik dat oprecht acceptabel.Er kan geen dekking plaatsvinden door het amendement omdat op de aanvullende
post van de begroting middelen zijn gereserveerd ten behoeve van voornemens
voor onderwijs, veiligheid, mobiliteit, natuur en de zorgtoeslag. Daarnaast
zijn er reserveringen opgenomen voor het CO2-reductieplan en de
BTW-compensatie voor het openbaar vervoer. Alle middelen op de aanvullende
post zijn derhalve gereserveerd, tenzij u zou aangeven welke van de genoemde
middelen herprioritering behoeven.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Misschien kan er wat minder naar de mensen met een lease-auto, zodat mensen
die recht hebben op een plek in de sociale werkplaats, die ook kunnen krijgen.
Dat kunt u nu nog samen met ons regelen, als u tenminste de politieke wil
heeft.Staatssecretaris Rutte:Mevrouw Bussemaker, ik vind de WSW zeer belangrijk, maar op het geheel
van de bezuinigingen in de sociale zekerheid vind ik de 40 mln die indirect
de WSW raakt verdedigbaar. Het is vervelend, het komt hard aan, maar op een
totaal budget van 2,1 mld is het geen maatschappelijk drama. Sorry, dat kunt
u echt niet staande houden.De heer Weekers (VVD):Voorzitter. De staatssecretaris heeft zijn passie verkondigd
voor de WSW. Die passie heeft ook de VVD-fractie, maar dat ter zijde. De staatssecretaris
zei dat hij nog voor de tweede termijn in een brief probeert aan te geven
wat de gevolgen voor de wachtlijst zullen zijn. Ik vraag hem, de onderuitputting
over het jaar 2003 hierbij te betrekken. Volgens mij zijn in 2003 niet alle
geprognosticeerde plaatsen gevuld; dat komt omdat ook WSW-bedrijven niet onmiddellijk
iedereen die is geïndiceerd kunnen plaatsen. Hiervoor is nadere actie
noodzakelijk. Ik vraag de staatssecretaris, hierop in te gaan. De middelen
die beschikbaar zijn voor de WSW, moeten ook voor dit doel worden gebruikt.
Wil de staatssecretaris daarbij ook de rol betrekken die gemeenten nog hebben
in de WSW? Over het algemeen vangen gemeenten het gat dat is ontstaan door
ontoereikende rijksmiddelen, graag op voor deze belangrijke doelgroep.Staatssecretaris Rutte:De landelijke onderrealisatie zal in 2004 iets minder dan 500 zijn. In
mijn voorstel aan VNG en Cedris zou het aantal standaardeenheden structureel
met 775 worden verlaagd. Ik kan mij goed voorstellen dat daarnaast de motie-Bruls
ook volgend jaar vigeert, dus dat er volgend jaar sprake kan zijn van een
volledige intercollegiale ruil. Ik denk dat het heel erg meevalt, maar dan
moet wel de andere helft van die 40 mln euro, namelijk de 22 mln euro die
niet wordt ondervangen door het verlagen van de standaardeenheden, worden
opgevangen door de kosten in de WSW terug te brengen. 30% van de kosten in
de WSW zit niet in de salarissen; het grootste deel is toch de cao-component.
Dat betekent dat de onderhandelaars met de vakbonden zullen moeten inzetten
op een verlaging van het structurele loonkostenniveau. Dat moet niet gebeuren
door de salarissen te verlagen, maar door kritisch met elkaar te kijken naar
de behoorlijk opgelopen loonkosten in de WSW. Dat zou de deal kunnen zijn,
maar ik kom hier nog op terug in de brief die ik zojuist aan mevrouw Verburg
heb toegezegd. Bij deze brief betrek ik de optie om de motie-Bruls ook volgend
jaar onderdeel te laten zijn van zo'n pakket. Dan zijn er drie elementen:
structurele verlaging van het aantal standaardeenheden, de motie-Bruls inzake
de intercollegiale ruil en een inzet van VNG en Cedris op het structureel
verder verlagen van het kostenniveau.De heer De Wit (SP):De staatssecretaris spreekt van een parel. Ik ben dat met hem eens, maar
ik moet vaststellen dat die parel toch wel wat schrammen en butsen zal oplopen.
De staatssecretaris heeft in het SW-Journaal gezegd dat hij het niet onaanvaardbaar
vindt dat bijvoorbeeld Polen worden ingeschakeld in de WSW. Als er als gevolg
van de bezuinigingen wachtlijsten ontstaan, moet worden voorkomen dat mensen
van buiten worden ingeschakeld in de WSW. Klopt het dat de staatssecretaris
van mening is dat dit moet kunnen? Moet de prioriteit niet liggen bij het
voorkomen van wachtlijsten?Staatssecretaris Rutte:Op het laatste punt zijn de heer De Wit en ik het eens. Uiteraard moeten
wachtlijsten worden voorkomen. Ik begrijp wel dat iedereen nu probeert om
kampioen van de WSW te zijn, en daar doe ik graag aan mee, maar het gaat er
natuurlijk om hoe de organisaties deze bezuinigingen op de SPAK/VLW gecompenseerd
krijgen. Daar gaat het om. Ik heb net de toezegging gedaan dat ik de Kamer
daarover een brief zal sturen met de mogelijkheden en de gevolgen daarvan
voor de wachtlijsten.De heer De Wit (SP):Klopt het dat de staatssecretaris vindt dat de personele problemen dan
maar met een wat moeilijke methode moeten worden opgelost door mensen van
buiten in te schakelen die bij wijze van spreken niet eens zijn geïndiceerd?Staatssecretaris Rutte:Je moet alles doen om te voorkomen dat de WSW wordt opengesteld voor groepen
waarvoor de regeling in principe niet is bedoeld. De WSW is vanzelfsprekend
bedoeld voor mensen met een arbeidshandicap die anders niet aan de slag kunnen
komen. In de rijksbegroting worstelen wij echter met behoorlijk grote financiële
problemen. Dit budget is daarvan gevrijwaard. Indirect wordt de WSW getroffen
door de bezuiniging van 40 mln euro volgend jaar op de afbouw van de SPAK/VLW.
Daar praten wij nu over. Ik vind dat wij er alles aan moeten doen om dat op
te lossen. De heer Weekers heeft mij gevraagd naar de situatie aan de onderkant van
de arbeidsmarkt. Hij heeft gevraagd naar de mogelijkheden om de situatie voor
mensen met een lagere arbeidsproductiviteit te verbeteren. Dat is in mijn
ogen een zaak van de rijksoverheid, de sociale partners, de gemeenten en de
regio's. Aangrijpingspunten liggen bij de bevordering van de productiviteit,
dus scholing, bij beperking van de loonkosten, bij bestrijding van de armoedeval
en bij een efficiënt en effectief reïntegratiebeleid. Op dit moment
wordt door het ministerie een studie verricht naar dit arbeidsmarktsegment.
Daarin zal ik graag de door de VVD-fractie geopperde mogelijkheden nader onderzoeken.
Het is mijn ambitie om de Kamer voor het zomerreces een notitie over de mogelijkheden
tot bevordering van de werkgelegenheid aan de onderkant van de arbeidsmarkt
toe te zenden. Ik zal de opmerkingen van de heer Weekers daarin betrekken.Mevrouw Bussemaker heeft gevraagd om weer vergunningen voor bemiddelingsbureaus
in te voeren, als de zelfregulering binnen twee jaar niet voldoende effect
heeft. Ik ben van mening dat er een meersporenbeleid moet worden gevoerd.
Daarbij gaat het enerzijds om krachtige controle en handhaving en anderzijds
om zelfregulering. Nieuwe ideeën zullen moeten worden geëxploreerd.
Ik heb de Kamer toegezegd dat ik haar zal informeren over mijn conclusies
naar aanleiding van de ideeën van het UWV in zijn rapport Dweilen of
de kraan dicht. De heer De Wit heeft in dat verband gevraagd om de Wet arbeidsvoorwaarden
grensoverschrijdende arbeid uit te breiden naar alle sectoren. Daartoe is
de motie-Karimi ingediend in het debat over het EU-toetredingsverdrag. Deze
motie is op 25 november jongsleden verworpen. Het lijkt mij dat daarmee de
discussie op dit punt gesloten is.Mevrouw Bussemaker (PvdA):De motie-Karimi was een vervolg op een debat dat wij hier drie jaar geleden
al hebben gevoerd. U hebt een schriftelijk antwoord gegeven op de motie-Karimi,
waarin u eigenlijk niet ingaat op het wezenlijke punt. Alle landen in de Europese
Unie die gebruik maken van een AVV en van cao's, behalve Nederland, hebben
de Wet arbeidsvoorwaarden grens overschrijdende arbeid toegepast
op andere sectoren dan de bouw. Geeft u nu eens serieus antwoord op de vraag
waarom dat het geval is.Staatssecretaris Rutte:Het is buitengewoon lastig om de situaties in de verschillende Europese
landen met elkaar te vergelijken, al was het maar omdat de regelingen betreffende
het minimumloon verschillend zijn. Het gaat meestal om mensen die ingevolge
een detacheringsconstructie hiernaar toe komen. Voor hen geldt hoe dan ook
dat zij ten minste het wettelijk minimumloon moeten krijgen. Voor een paar
sectoren, zoals de bouw, is geregeld dat in dergelijke omstandigheden het
cao-loon moet worden betaald. Het geheel overziende vind ik dat wij in het
kader van de WAGA een goede uitvoering geven aan het zoveel mogelijk recht
trekken van de situaties in de verschillende sectoren. De Kamer heeft zich
hierover al in meerderheid uitgesproken. Het is natuurlijk aan uzelf om dit
onderwerp eventueel opnieuw aan de orde te stellen, maar vanuit het standpunt
van de regering stel ik vast dat er een motie is verworpen waarin werd gevraagd
om situaties op dit punt gelijk te trekken.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Wilt u ons dan nog eens uitgebreider informeren over wat andere landen
hebben gedaan? Volgens mijn gegevens hebben Oostenrijk, België, Spanje,
Finland, Frankrijk, Griekenland, Italië, Portugal en Luxemburg allen
de WAGA uitgebreid naar andere sectoren dan de bouw. Dan wil ik weleens weten
wat er nu precies is gebeurd en wat er nu allemaal zo anders aan is dan aan
de Nederlandse situatie, op basis van feiten.Staatssecretaris Rutte:Ik ga zo'n notitie niet toezeggen. Het kost bergen werk om dit uit te
zoeken. Wij hebben indertijd antwoord gegeven en ik vind dat een en ander
voldoende behandeld is, zeker nu de motie is verworpen. Wilt u nu echt dat
ik aan de ambtenaren vraag om dat alles weer te gaan uitzoeken? Ik zie niet
in wat dit toevoegt, nu de Kamer onlangs de motie-Karimi heeft verworpen.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Die motie was ingediend in een ander kader, te weten bij een debat over
de Europese Unie. Wij hebben het nu over de arbeidsmarkt en over de risico's
van verstoring op de arbeidsmarkt. Het lijkt mij niet zo veel moeite om ons
de feiten te geven van de situatie in andere landen. Dit debat is nog niet
afgerond.Staatssecretaris Rutte:Ik zal een en ander betrekken bij mijn notitie over de toetredingsverdragen,
in het bijzonder bij het aspect van het vrije verkeer van personen. Ik heb
u daarover vorige week geschreven. Deze notitie verschijnt half januari 2004.
Ik zal proberen daarbij een overzicht mee te sturen van de situatie in andere
Europese landen.Minister De Geus heeft al het nodige gezegd over VUT, prepensioen en de
levensloopregeling. Hij heeft gewezen op de vergrijzing, die de komende jaren
in hoog tempo zal oplopen. Tot 2040 zal de groep 65-plussers met maar liefst
1,5 miljoen mensen stijgen. Terwijl nu een kleine 14% van de bevolking 65-plusser
is, zal tegen die tijd van ongeveer een kwart van de bevolking de leeftijd
boven de 65 jaar liggen. Bij dit onderwerp moeten gevoelige keuzes worden
gemaakt. Dit kabinet realiseert zich dat terdege. Mede om die reden is in
het najaarsakkoord de afspraak gemaakt om de aanvankelijk in het Belastingplan
2004 opgenomen maatregelen ten aanzien van VUT, prepensioen en de invoering
van de voorgestelde levensloopregeling aan te houden. In de komende tijd zullen
wij met de sociale partners hierover spreken. De inzet daarbij is om voor
1 april 2004 tot overeenstemming te komen over de vormgeving van dit stelsel.
Uitgangspunt hierbij is dat het nieuwe stelsel, evenals de reeds ingediende
voorstellen, de arbeidsparticipatie moet bevorderen, vooral op hogere leeftijd.
Daarbij is het ook van belang dat het nieuwe stelsel mensen in staat stelt
om de hoge druk in de middenfase van het leven te verlichten. In antwoord
op de vraag van de heer Weekers naar een update van het gesprek met de Stichting
van de arbeid kan ik meedelen dat het kabinet er nog steeds van uitgaat dat
het overleg met de stichting over een stelsel van VUT, prepensioen en levensloop
uiterlijk in april 2004 tot een akkoord zal leiden. Er zijn op dit moment
namelijk geen redenen om te veronderstellen dat het afgesproken tijdpad niet
zou worden gehaald. Dat zou betekenen dat een nieuw stelsel van VUT, prepensioen
en levensloop per 1 januari 2006 kan worden ingevoerd.Mevrouw Bussemaker vroeg in dat verband nog naar de marginale invulling
van een levensloopregeling van 200 mln en hoe wij daarmee willen omgaan. Het
kabinet gaat uit van een ruimer budgettair kader dan geschetst door mevrouw
Bussemaker. Voor het gehele stelsel van VUT, prepensioen en levensloop is
een financiële enveloppe beschikbaar van 510 mln in 2005, 410 mln in
2007 en structureel 250 mln. Daarbij kunnen verder ook betrokken worden de
middelen die nu geraamd zijn voor de levensloopfaciliteit en de middelen voor
de reeds bestaande verlofspaarregelingen. Voor 2006 is dat 200 mln voor de
levensloopfaciliteit, maar ook nog 160 mln voor de fiscale verlofspaarregeling.De heer Mosterd heeft een oproep aan het kabinet gedaan om in het overleg
met sociale partners over pensioenen en de levensloop nadrukkelijk een plaats
te geven aan de levensloop en om wellicht bestaande verlofregelingen daarmee
samen te voegen. Gelet op de afspraak in het Najaarsakkoord is dat zeker het
geval. Het is de intentie van het kabinet om het levensloopbeleid nadrukkelijk
een plaats te geven in dat onderhandelingsproces. De in het wetsvoorstel neergelegde
levensloopregeling beoogt een financieringsregeling voor verlof te zijn. Bij
de introductie van deze algemene regeling zou een aantal specifieke financieringsregelingen
voor verlof kunnen worden afgeschaft of geïntegreerd in de levensloopregeling.
Overigens is dat natuurlijk wel sterk afhankelijk van de vraag hoe het stelsel
van VUT, prepensioen en levensloop er op dit moment uitziet en hoe het dus
vorm krijgt na overleg tussen het kabinet en de sociale partners. Dat het
er onderdeel van zal zijn, is zeker.Er is net al uitgebreid gesproken over het koopkrachtdebat. Ik kan het
amendement van mevrouw Verburg ondersteunen op het punt van de 50 mln en ook
de dekking daarvan is deugdelijk. Er is voorgesteld om de categoriale bijstand
weer in te voeren. Daar ben ik een tegenstander van. De gemeenten krijgen
optimale mogelijkheden voor individueel maatwerk voor de meest kwetsbare groepen.
Daarbij dient ook de verwachting betrokken te worden dat het
beroep op de bijzondere bijstand in 2004 door de invoering van een langdurigheidstoeslag
zal afnemen. Gemeenten die nu een categoriale regeling hebben voor de kosten
van chronische ziekte en handicap, kunnen die handhaven tot aan de invoering
van het nieuwe zorgstelsel. Verder houden de gemeenten de mogelijkheid voor
een collectieve aanvullende ziektekostenverzekering voor minima en voor het
verstrekken van categoriale bijzondere bijstand aan mensen van 65 jaar een
ouder.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik wil een vraag stellen over de categoriale bijstand, met name over het
punt dat wij geregeld hebben bij de Wet werk en bijstand (WWB). Het ging om
de aanvullende ziektekosten en het amendement-Van Gent/Noorman-den Uyl. Wij
staan hier dan ook weer zusterlijk achter de interruptiemicrofoon. Op grond
van hetgeen mij ter ore komt, vraag ik mij af dat niet beter gewoon goed geregeld
kan worden. Er zijn nu gemeenten die alleen bijzondere bijstand willen geven
aan mensen die een aanvullende ziektekostenverzekering nemen. De gemeente
vergoedt de premies echter niet. Je moet het maar net kunnen betalen. Vindt
u het goed dat gemeenten dat zeggen? Meent u niet dat wij hiervoor geoormerkte
gelden moeten regelen, opdat de gemeente de aanvullende ziektekostenverzekering
voor iedereen organiseert?Staatssecretaris Rutte:Nee. Ik wil het bestaande kader van de bijzondere bijstand niet veranderen.
Op één punt is dat kader veranderd door het afschaffen van de
categoriale bijzondere bijstand. Verder blijft het kader overeind zoals het
stond. De categoriale bijstand is afgeschaft. Slechts mensen van mensen van
65 of ouder kunnen hem nog krijgen, hij blijft voor chronisch zieken overeind
totdat het nieuwe zorgstelsel is ingevoerd en het blijft voor gemeenten mogelijk
om een zogenaamde CAV af te sluiten, een collectieve aanvullende ziektekostenverzekering.
Ik ben dus tegen iedere vorm van regulering op dat punt. Regulering zou leiden
tot ingrijpen in de gemeentelijke beleidsvrijheid en daarmee afbreuk doen
aan het eigenlijke karakter van de bijzondere bijstand. Dat is nog helemaal
los van het WWB-kader. Dat raakt echt het karakter van de bijzondere bijstand,
ook zoals het binnen de huidige ABW-context bestaat.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Dan hebben wij hier toch een interessant punt te pakken. In het debat
van gisteren werd aangegeven, onder anderen door de coalitie en de minister,
dat het een goed idee zou zijn om die 50 mln die minder wordt bezuinigd op
de bijstand, in te zetten voor die aanvullende collectieve ziektekostenverzekering.
U zegt nu dat gemeenten zelf moeten uitzoeken of zij dat doen.Staatssecretaris Rutte:Ik ga ervan uit dat de gemeenten die afweging zullen maken. Ik heb de
laatste tijd veel contact met gemeenten gehad. Die bezuiniging op de bijzondere
bijstand steekt hen ook als een graat in de keel. Die komt daar stevig binnen.
Hoewel ook zij erkennen dat de budgetten de afgelopen jaren enorm waren opgelopen,
is het altijd lastig om zo'n bezuiniging een plaats te geven. Ik ga ervan
uit dat de verruiming van 50 mln voor de bijzondere bijstand zoals die wordt
voorgesteld in het amendement-Verburg c.s., verstandig zal worden aangewend.
Het lijkt mij onverstandig om hierover vanuit het Rijk zeer richtinggevende
uitspraken te doen. Wij kunnen uiteraard wel suggesties doen. Het lijkt mij
echter niet verstandig en in strijd met het beleidskader om dit soort zaken
heel detaillistisch voor te schrijven.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Wij hebben nu een probleem. De staatssecretaris zegt dat categoriale bijzondere
bijstand voor chronisch zieken alleen nog geldt voor mensen die het al kregen
en alleen in de gemeenten die al een dergelijke regeling hadden. Dat mag doorlopen
tot 2005. Ik herinner me uit de discussie in de Eerste Kamer over de verzamelwetten
dat het mogelijk zou zijn voor alle gemeenten om categoriale regelingen voor
chronisch zieken te maken. Dit zou doorlopen tot 2005 en u zou er met de VNG
nog een notitie over maken. Dat is iets anders dan wat u nu zegt. Minister
De Geus heeft gisteren en vanmorgen geroepen dat categoriale regelingen voor
chronisch zieken het instrument zijn om koopkracht te repareren en dat gemeenten
dergelijke regelingen moeten maken. U zegt iets anders, namelijk dat het niet
mag en dat het alleen nog mag gelden voor bestaande gevallen. U loopt dan
dus honderdduizenden mensen mis.Staatssecretaris Rutte:Het is allemaal waar wat u zegt, maar u verknoopt het wat onhandig. Ik
zal proberen om mijn beeld er tegenover te zetten. In de Eerste Kamer is gezegd
dat de categoriale bijstand moet worden gehandhaafd voor mensen die nu chronisch
ziek of gehandicapt zijn. Ik heb de Eerste Kamer toegezegd dat ik met de VNG
in contact zal treden om te spreken over de vraag hoe er in de toekomst voor
kan worden gezorgd dat die kwetsbare groep van chronisch zieken en gehandicapten
goed gebruik kan blijven maken van de bijzondere bijstand, overigens zonder
daar structurele categoriale regelingen voor te introduceren.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Betekent dit dat alle gemeenten die geen regeling hadden – dat is
het overgrote deel – nu wel zo'n regeling mogen maken?Staatssecretaris Rutte:Nee, dat betekent dat die gemeenten nu allemaal door mij zullen worden
geholpen om ervoor te zorgen dat mensen die een chronische ziekte of een handicap
hebben, zo goed mogelijk een beroep kunnen doen op de bijzondere bestand,
maar niet in categoriale zin. Ik heb de bezwaren hiertegen nooit goed begrepen.
Het lijkt mij namelijk veel socialer om het op deze manier te doen. Iemand
die een chronische ziekte of een handicap heeft, kan namelijk precies aan
de gemeente duidelijk maken wat de kosten zijn en wat zijn inkomsten zijn.
De gemeente kan op zo'n aanvraagformulier het stempel "goedgekeurd" zetten
en het maatwerkbedrag aan de persoon in kwestie uitkeren.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik begrijp nu wat de eerste Kamer niet heeft begrepen uit uw toezeggingen,
namelijk dat de bestaande categoriale bijzondere bijstand voor chronisch zieken
mag blijven bestaan voor mensen die het al krijgen in gemeenten die al dergelijke
regelingen hebben. Het is echter een uitsterfregeling. Er mogen geen nieuwe
cliënten bij komen.Staatssecretaris Rutte:Tot de invoering van het nieuwe zorgstelsel.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Er mogen geen nieuwe mensen gebruik maken van de regelingen. Alle chronisch
zieken die geen gebruik maken van zo'n regeling, kunnen alleen maar individuele
bijzondere bijstand krijgen.Staatssecretaris Rutte:Zoals u net al zei, hebben de meeste gemeenten daar altijd al voor gekozen
omdat zij van mening waren dat chronische ziekten en handicaps niet kunnen
worden gevangen in een categoriale regeling. Veel gemeenten hebben er altijd
voor gekozen om dit te regelen via de individuele bijzondere bijstand. Op
die wijze kan namelijk door maatwerk worden vastgesteld wat de precieze kosten
zijn die iemand heeft, zodat men niet te veel of te weinig geeft. Daar kunnen
overigens wel beleidsregels voor worden opgesteld. Men moet echter niet werken
met forfaitaire bedragen. Op die manier kunnen gemeenten precies aan iemand
geven wat hij gezien zijn situatie nodig heeft. De discussie gisteren en vandaag
ging over de vraag of het budgettaire kader ruim genoeg is om gegeven de koopkrachtplaatjes
dat inderdaad waar te maken. Het amendement-Verburg zorgt ervoor dat er 340
mln beschikbaar is voor de bijzondere bijstand in plaats van 290 mln.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):U roept allemaal dingen waar ik niet om vraag. Volgens mij is er iets
heel raars aan de hand. In een aantal gemeenten bestond categoriaal beleid
voor chronisch zieken, bijvoorbeeld een regeling voor extra stookkosten. Als
iemand die nu nog heeft, mag hij haar nog twee jaar houden. Voor iemand anders
die een aanvraag doet mag de gemeente niet meer toekennen. Het is dus een
uitsterfregeling. Iedere andere chronisch zieke die een individuele aanvraag
doet kan de uitkering krijgen, maar er is geen categoriale regeling meer.
Ik kan u zeggen dat de Eerste Kamer echt iets anders heeft begrepen en ik
ook. Ik dacht dat, zoals ook in tal van circulaires staat, chronisch zieken
nog wel categoriaal mochten worden behandeld. Dat was de enige uitzondering.
Nu hoor ik vandaag dat zij weer allemaal met hun bonnetjes naar de sociale
dienst moeten.Staatssecretaris Rutte:Weet mevrouw Noorman hoe groot het financiële beslag is van de bestaande
categoriale regelingen voor chronisch zieken en gehandicapten? Dat is 4% voor
de hele categoriale bijzondere bijstand, dus 4% van 70 mln. Daarvan is de
helft onder de 65. Dat is een bedrag van 1,4 mln euro, van de 510 mln euro
die nu naar de bijzondere bijstand gaat. Dat is zo'n klein bedrag omdat bijna
alle gemeenten die ik bezoek, hebben gekozen voor een oplossing in de sfeer
van de individuele bijzondere bijstand. Zij konden dan precies vaststellen
welke kosten iemand maakt. Dat is veel beter dan het geven van forfaitaire
bedragen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Maar hoeveel formatieplaatsen levert u nu bij de uitvoering die nu nodig
wordt doordat voor een heel grote groep chronisch zieken op het sociale minimum
die meer dan 1% achteruitgaat aanvullende bijstand nodig is? Dat zijn tienduizenden
mensen. Hoeveel formatieplaatsen levert het kabinet daarvoor aan de gemeenten?Staatssecretaris Rutte:Dat grijpt terug op een andere discussie, die wij ook hebben gevoerd in
het debat over de WWB. In verschillende kringen werd steeds beweerd dat het
omzetten van categoriale bijzondere bijstand naar individuele bijzondere bijstand
leidt tot het oplopen van administratieve lasten. Ik heb dat steeds bestreden.
Gemeenten die dat op een handige, praktische manier hebben geregeld, controleren
niet ieder apart bonnetje. Zij laten niet iedereen apart naar de sociale dienst
komen, maar stellen aan de hand van gegevens die via de post kunnen worden
aangeleverd vast welke kosten en inkomsten iemand heeft. Op basis daarvan
wordt het exacte bedrag van individuele bijzondere bijstand waartoe die persoon
gerechtigd is vastgesteld. Niet elk bonnetje wordt apart gecontroleerd, maar
er worden steekproeven gedaan, zoals ook de belastingdienst doet. Het gaat
om zeer beperkte aantallen, voor 1,4 mln euro op een totaal van 510 mln euro.De heer Weekers (VVD):Ik ben het volledig met de staatssecretaris eens dat maatwerk kan en moet
worden geleverd. Wij hebben gisterenochtend in het koopkrachtdebat met de
minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid afgesproken dat hij de gemeenten
afzonderlijk zal informeren over de teneur van dat debat. De gemeenten zullen
door het kabinet geïnformeerd worden over de 50 mln extra bijzondere
bijstand. Over de aanvullende ziektekostenverzekering worden twee dingen gemeld.
Men zou die aanvullende ziektekostenverzekering kunnen aangaan, waarmee een
belangrijk deel van de nood kan worden geregeld voor met name chronisch zieken
en gehandicapten aan de onderkant van het inkomensgebouw. Voor hen die het
niet zelf kunnen of hoeven te betalen in verband met de bijstandsnormen, wordt
dit als een soort bijstand in natura aangeboden. Daarmee is het hele probleem
van de pakketverkleining, althans de verschuiving van de Ziekenfondswet naar
het aanvullende pakket, ondervangen. Ik ga ervan uit dat de staatssecretaris
daar niets aan wil afdoen en dat hij samen met de minister alle gemeenten
gaat informeren.Natuurlijk kunnen wij gemeenten niets voorschrijven. Ik neem toch wel
aan dat op deze wijze het extra budget voor bijzondere bijstand min of meer
wordt geoormerkt, alleen in symbolische zin, want wij oormerken bijzondere
bijstand natuurlijk niet informele zin.Staatssecretaris Rutte:De conclusies van de heer Weekers over het debat van gisteren komen overeen
met mijn waarneming van het debat van gisteren. Het zal ongetwijfeld goed
in het verslag staan. Dit lijkt mij een heel verstandige besluitvorming.Het tweede deel van uw vraag, mijnheer Weekers, betrof het oormerken.
Met mijn antwoord daarop ben ik wat voorzichtiger. Het doel met de bijzondere
bijstand is altijd geweest om de gemeenten, los van het WWB-kader, maar in
de context van de vorige bijstandswet of in de context van de nu nog vigerende
ABW, zoveel mogelijk beleidsvrijheid te geven. De gemeenten besteden het geld
bijna geheel aan de bijzondere bijstand. Die bijstand kan inhouden: schuldhulpverlening,
kwijtschelding en individuele bijzondere bijstand. Thans kennen wij nog de
categoriale bijzondere bijstand. De gemeenten hebben op dit punt een rijke
traditie. Mijn overtuiging is dat zij op een goede manier te werk gaan. Als
je te veel gaat reguleren, zou je bijna gedwongen zijn om via
het UWV te werken. Dan zouden wij een landelijke regeling krijgen, maar ik
meen dat dit het laatste is wat wij willen.De heer Weekers (VVD):Dat is ook het laatste wat ik wil. Ik heb gezegd: nooit oormerken in formele
zin, want dan krijg je weer te maken met een verantwoordingscyclus. Ik heb
symbolisch aangegeven waarom het mij gaat. Ik wil dat er een soort aanbeveling
uitgaat, een aanbeveling in het licht van de discussie die wij gisterochtend
hebben gehad.Staatssecretaris Rutte:Akkoord. Zo heb ik het debat van gisteren ook begrepen. Ik heb het niet
zelf bijgewoond, maar ik heb gehoord dat gezegd is dat de gemeenten gewezen
zullen worden op de teneur van het debat en de zorg die daarin is uitgesproken.
Daarvan zal ze mededeling worden gedaan, zodat zij hun beleid vorm kunnen
geven overeenkomstig de context van die gedachtewisseling.De heer De Wit (SP):Voorzitter. Het verbaast mij zeer wat de staatssecretaris zegt over het
debat in de Eerste Kamer. De leden van de Eerste Kamer menen bereikt te hebben
dat tot de stelselwijziging juist wel iets voor de chronisch zieken en gehandicapten
geregeld kan worden.Staatssecretaris Rutte:Ja.De heer De Wit (SP):Maar in antwoord op de vragen van mevrouw Noorman zegt u wat anders. De
gemeenten die geen collectieve verzekering hadden, zouden een beroep op uw
toezegging in de Eerste Kamer kunnen doen en op die manier alsnog een collectieve
verzekering kunnen afsluiten.Staatssecretaris Rutte:Laat ik u voor de tweede termijn een kort briefje sturen over de CAV en
de chronisch zieken en gehandicapten in relatie tot de bijzondere bijstand.
Daarin zal ik dan aangeven wat precies in de Eerste Kamer is besloten. De
leden hier houdt dat namelijk zozeer bezig dat ik begin te twijfelen aan mijn
eigen herinneringen aan dat debat. Ik meen dat daar is afgesproken, wat de
chronisch zieken en gehandicapten betreft de categoriale bijzondere bijstand
te handhaven tot de invoering van het nieuwe zorgstelsel. De woordvoerders
kijken mij nu echter zeer verbaasd aan; het lijkt dat men zou denken dat die
bijstand ook voor nieuwe gevallen geldt. Ik zal nagaan of ik het bij het juiste
eind heb. Daarover krijgt de Kamer dus nog bericht. Het voordeel is dat wij
stenografen hebben. Die hebben het debat in de Eerste Kamer precies vastgelegd.De heer De Wit (SP):De gemeente Utrecht stopt met de collectieve verzekering, terwijl het
dus mogelijk is om die te continueren. Wat vindt u daar nu van?Staatssecretaris Rutte:Daar heb ik geen mening over. Wij hebben afgesproken dat de uitvoering
van de bijzondere bijstand een kwestie voor de gemeenten is. Hier houden wij
ons slechts bezig met het vormgeven van de kaders. Ik heb dus geen mening
over het beleid dat met inachtneming van die kaders door de individuele gemeente
wordt gevoerd.Mevrouw Verburg (CDA):Formeel is dat volstrekt juist. Gisteren hebben wij echter in het algemeen
overleg afgesproken dat dit aspect nadrukkelijk onder de aandacht van de gemeenten
zal worden gebracht. Ik ga ervan uit dat u zult handelen in de geest van dat
debat en u de afspraken die daar zijn gemaakt zult nakomen.Staatssecretaris Rutte:Zeker.Mevrouw Verburg (CDA):Ik heb begrepen dat dit jaar nog ministeriële regelingen moeten worden
afgerond. Ik meen dat die over twee weken in deze Kamer aan de orde komen.
Ik beveel aan, het punt van de aanvullende verzekering en de uitkomst van
het debatje van vanmiddag daarin helder te verwoorden.Staatssecretaris Rutte:Ik weet niets af van een ministeriële regeling. Ik zal u wel een
brief sturen waarin staat wat met inachtneming van de algemene stelregel geldt.
De regel is dat er vanaf 1 januari geen categoriale bijzondere bijstand meer
geldt voor mensen onder de 65. Hoe zit het echter met de collectieve, aanvullende
ziektekostenverzekering? Hoe zit het precies met de categoriale bijzondere
bijstand voor de groep chronisch zieken en gehandicapten? Geldt die bijstand
alleen voor bestaande gevallen of heeft de Eerste Kamer van mij de toezegging
gekregen dat die ook voor nieuwe gevallen geldt? Dat ga ik precies uitzoeken.Mevrouw Verburg (CDA):En dan rekening houdend met datgene wat gisteren is gewisseld en toegezegd.Staatssecretaris Rutte:Vanzelfsprekend.Mevrouw Verburg (CDA):Het zou namelijk kunnen dat de toezegging die eventueel aan de Eerste
Kamer is gedaan, alsnog in de ministeriële regeling wordt verwoord.Staatssecretaris Rutte:Dat wil ik u dan toezeggen.Mevrouw Verburg (CDA):We weten heel goed dat het gaat om een regeling tot 2006, want dan hebben
we een nieuw zorgstelsel.Staatssecretaris Rutte:Ik zeg u toe dat we dit zullen nagaan. Mijn opmerkingen over Utrecht en
de CAV moet u zien in de context van hetgeen gold voorafgaand aan het AO van
gisteren. Natuurlijk is gisteren gezegd dat gemeenten de discussie van gisteren
en de zorgen die daar zijn geuit, nadrukkelijk onder de aandacht zullen worden
gebracht. In dat licht is te hopen dat gemeenten bij hun beleidsafwegingen
daarmee verregaand rekening zullen houden.Mevrouw Huizinga heeft gevraagd naar de besparingen voor 2004 in het kader
van de nieuwe alimentatiewetgeving. Vanwege een nieuw te ontwikkelen stelsel
voor kinderalimentatie is in het Strategisch akkoord een bezuiniging op bijstandsuitkeringen
ingeboekt van 50 mln voor 2004. Momenteel ligt dit wetsvoorstel bij de Raad
van State voor advies. De minister van Justitie is verantwoordelijk voor het
alimentatiebeleid. Ik heb geen aanwijzingen dat er meer wijzigingen van het
alimentatiestelsel te verwachten zijn. Zo dat door de ChristenUnie gewenst
is, vraag ik haar beleefd om dit in de desbetreffende debatten met de minister
van Justitie aan de orde te stellen. Anders dan bij de link met de bijstand,
ben ik niet bijzonder deskundig op het terrein van kinderalimentatie.De schuldenproblematiek is het afgelopen jaar toegenomen, zoals ook blijkt
uit de uitkomsten van de quick scan integrale schuldhulpverlening. In 2003
hebben 137.000 huishoudens zich voor schuldhulpverlening aangemeld, tegen
105.000 in 2002. Dit onderwerp vergt nog grondige aandacht en het zal dit
ook het komende jaar krijgen.Het Rijk stelt de algemene kaders voor schuldhulpverlening. Gemeenten
worden door middel van bevoegdheden, onder andere op grond van de Wet werk
en bijstand, en het aanreiken van instrumenten in staat gesteld tot schuldhulpverlening
aan individuen. Terecht stelde mevrouw Huizinga, maar ook de heer Mosterd,
een aantal vragen over dit onderwerp. Om de omvang van problematische schulden
te onderzoeken, is onlangs opdracht gegeven aan een onderzoeksbureau. Ik verwacht
de resultaten daarvan in het komend voorjaar. Ik zal de Kamer daar onverwijld
over informeren.In mijn brief van 15 juli 2003 heb ik de Kamer bericht over de verplichte
raadpleging van een centrale schuldenregistratie. Uit de verkenning die toen
naar een landelijke schuldenregistratie is uitgevoerd, bleek dat deze slechts
bruikbaar is indien volledigheid, betrouwbaarheid en actualiteit van gegevens
zijn gewaarborgd. Dit blijkt echter niet realiseerbaar zonder de medewerking
van de partijen die deze gegevens aanleveren. Gebleken is dat de bereidheid
tot medewerking van de energieleveranciers en de woningcorporaties niet zonder
meer aanwezig is en ook niet afdwingbaar is. Van een centrale schuldenregistratie
met volledige en betrouwbare informatie over alle huur- en betalingsachterstanden
zal dan ook geen sprake zijn. Gezien het onvolledige overzicht van zo'n registratie
ben ik van oordeel dat de kosten ervan niet opwegen tegen de baten.Mevrouw Huizinga vroeg tevens of de aangekondigde wijziging van de Wet
financiële dienstverlening een adequate oplossing is voor overcreditering.
De Wet op het consumentenkrediet gaat binnenkort op in de Wet op de financiële
diensten. De minister van Financiën heeft dit wetsvoorstel onlangs voorgelegd
aan de Raad van State. De behandeling in de Tweede Kamer is voorzien in januari
2004. In de WFD wordt een aantal specifieke zorgplichten voor kredietaanbieders
en bemiddelaars geconcretiseerd, waarbij hun verantwoordelijkheden worden
aangescherpt. Ik noem een adequate informatieplicht, de verplichting om het
effectieve kredietvergoedingspercentage bij de aanbiedingen te vermelden en
de verplichting om de kredietwaardigheid van de consument te beoordelen ter
voorkoming van overcreditering.Overcreditering van de consument is overigens niet geheel uit te sluiten.
Uiteindelijk behoudt de consument een eigen verantwoordelijkheid. Ik onderschrijf
de noodzaak van voorlichting en preventie, met name ten aanzien van jonge
mensen. De schuldenproblematiek onder jongeren stijgt sterk. In 2003 heeft
het ministerie twee voorlichtingscampagnes gericht op jongeren via internet
gehouden. Het normale aantal hits op een dergelijke site is gemiddeld 7000
per jaar. Tijdens de campagneperiode waren dat er een kleine 150.000.Over de verwachte effecten van de aangekondigde wijzigingen van de Wet
schuldsanering natuurlijke personen kan ik melden dat de minister van Justitie
de commissie Insolventierecht heeft verzocht om advies uit te brengen over
de mogelijkheden van een beter functionerende wettelijke schuldsanering. Door
de commissie wordt onder meer bekeken op welke wijze de toepassing van de
wettelijke schuldsanering kan worden beperkt, opdat alleen die schuldenaren
worden toegelaten waarvoor de WSNP is bedoeld. Naar aanleiding van het advies
van de commissie Insolventierecht, dat ik eind van dit jaar verwacht, wil
ik de Kamer begin 2004 nader informeren over de te verwachten effecten. Dan
ben ik ook goed in staat om over de voorstellen zelf en de directe effecten
daarvan iets te zeggen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Voor de zomer heeft de minister aangekondigd dat het wetsvoorstel inzake
de wijziging van de Wet schuldsanering in de tweede helft van dit jaar de
Kamer zou bereiken. Dat wordt blijkbaar wat later. Wat is nu de planning?Staatssecretaris Rutte:De commissie Insolventierecht denkt dat de toepassing van de wettelijke
schuldsanering kan worden beperkt, opdat alleen die schuldenaren worden toegelaten
waarvoor de WSNP is bedoeld. Dat is een belangrijk advies, dat van invloed
zal zijn op de WSNP. Ik verwacht dat advies eind van dit jaar. Ik zal de Kamer
in februari volgend jaar informeren over de te verwachten effecten. U hebt
gelijk dat er enige vertraging is, maar een grondig onderzoek vergt iets meer
tijd dan wij hadden verwacht.Mevrouw Huizinga-Heringa (ChristenUnie):Uit uw ongelooflijk snel uitgesproken commentaar maak ik op dat de regering
geen idee heeft hoeveel mensen er problematische schulden hebben en dat u
ook niet van plan bent om dat te onderzoeken. Heb ik dat goed begrepen?Staatssecretaris Rutte:Nee. Dan ben ik inderdaad te snel gaan praten, want ik heb dat in mijn
betoog aangegeven.Mevrouw Huizinga-Heringa (ChristenUnie):Als u een beetje rekening met mij wilt houden, heel graag.Staatssecretaris Rutte:Dat zal ik doen.In 2003 hebben 137.000 huishoudens zich aangemeld voor schuldhulpverlening.
In 2002 waren dat er 105.000. De omvang van problematische schulden wordt
onderzocht. Ik heb daartoe opdracht gegeven aan een onderzoeksbureau. Ik verwacht
dat in het voorjaar de resultaten bekend zullen zijn. Ik zal de Kamer daarover
informeren. Ik weet dus de omvang ervan in aantallen. Over de inhoudelijke
kant zullen wij de Kamer dus in het voorjaar berichten.Mevrouw Huizinga-Heringa (ChristenUnie):Hoe denkt u over de certificering van de schuldhulpverleningsorganisaties?Staatssecretaris Rutte:Ik heb in de brief van 15 juli gemeld dat een verkenning is uitgevoerd
voor de publieke sector naar de mogelijkheden van certificering van schuldhulpverleners.
Uitgangspunt moet zijn een vrijwillige certificering van de sector, waarbij
zelfregulering het hoofdmotief is. Gebleken is echter dat er daarvoor op dit
moment onvoldoende draagvlak is bij de gemeenten. Zij hebben
te kennen gegeven, nu de meeste behoefte te hebben aan een uniforme werkwijze
bij de integrale schuldhulpverlening en aan beschrijving van de diverse functies
daarvan. Ik heb daarvoor al eerder financiële middelen beschikbaar gesteld
aan het Landelijk platform integrale schuldhulpverlening, het LPIS, dat bezig
is met de door de gemeenten gewenste beschrijving van de diverse functies.
Daarmee wordt de uniforme werkwijze bevorderd.De implementatie van de WWB ligt flink op stoom. Er is een tijdelijk steunpunt
opgericht, het WWIS, het Wet werk en bijstand implementatiesteunpunt. Omdat
deze wet de verantwoordelijkheid voor de invoering voor een belangrijk deel
bij de gemeenten legt, is de ondersteuning vooral ook gericht op het bieden
van handreikingen en hulpmiddelen op de verschillende deelterreinen. Het steunpunt
is daarnaast bezig met het samenbrengen van gemeenten in de vorm van regioteams –
ik heb zelf onlangs het team in de regio Oost mogen bezoeken – het organiseren
van bijeenkomsten en het aanjagen van discussies. Een belangrijk punt is ook
de communicatie van het departement over de wet met gemeenten en met cliënten
en potentiële cliënten. Er wordt dan ook veel tijd en aandacht aan
communicatiemiddelen gegeven.De heer Bakker wees op het belang van cliëntenparticipatie. Ik ben
het zeer met hem eens dat de cliëntenraad kan meewerken aan een goede
uitvoering van de Wet werk en bijstand. Op verzoek van de Kamer is in de WWB
geregeld – het amendement-Bakker/Noorman – dat elke gemeente op
het gebied van cliëntenparticipatie per 1 januari 2005 een verordening
moet hebben. Ik zie geen rol voor SZW als het gaat om het institutioneel ondersteunen
van cliëntenorganisaties. Ik ben het wel met de heer Bakker eens, zijn
woorden van gisteren daarbij wegend, dat het in het belang van de implementatie
van de wet kan zijn om de cliëntenparticipatie in de implementatiefase
goed te ondersteunen. Ik heb dan ook besloten om daarvoor een budget van € 100.000
beschikbaar te stellen in het kader van het WIS-project.De heer Bakker (D66):U zegt dat er op basis van het beleid bij VWS en SZW geen instituten worden
gefinancierd, maar wel bepaalde werkzaamheden. Je kunt je wel voorstellen
dat de ondersteuning blijvend van belang is. Kunnen cliëntenraden die
door gemeenten op een bepaald niveau worden gefinancierd, in staat worden
gesteld om dat soort ondersteuning in te kopen naar analogie van de Wet op
de ondernemingsraden, op basis waarvan zij jaarlijks bijvoorbeeld scholing
krijgen? Op die manier zou je het eigenlijk ook als een gemeentelijke verantwoordelijkheid
kunnen aanwijzen. Is de staatssecretaris het daarmee eens? Zo ja, hoe zou
dat gerealiseerd kunnen worden in de richting van gemeenten?Staatssecretaris Rutte:Ik ben het er op zichzelf volstrekt mee eens dat een goede cliëntenparticipatie
betekent dat een gemeente daar ook geld voor ter beschikking moet stellen.
Ik ben wel terughoudend ten opzichte van het dwingend voorschrijven van een
dergelijk principe, ook vanuit de gedachte van de Wet werk en bijstand en
de kaderstellende rol die de gemeenteraad heeft in relatie met de wethouder
om over de besteding van gelden goede afwegingen te maken. Ik wil wel graag
toezeggen dat ik het thema cliëntenparticipatie en het belang van het
structureel mogelijk maken van die cliëntenparticipatie, bijvoorbeeld
door middel van de cliëntenraden, ook in mijn gesprekken met de VNG stevig
onder de aandacht zal brengen.De heer Bakker (D66):Ik heb gisteren een paar organisaties genoemd. Het rommelt een beetje
in de wereld van de ondersteuning. Dat moet geen negatieve gevolgen hebben
voor de uitvoering van de Wet werk en bijstand. Is de staatssecretaris van
plan om daar goed naar te kijken en daarover eventueel te overleggen met betrokkenen?Staatssecretaris Rutte:Jazeker. Ik heb het bewuste rapport waarin verschillende organisaties
genoemd worden, gekregen, zij het niet via de voorzitter. Bij het vormgeven
van het deel van de ondersteuning in het kader van de implementatie van de
Wet werk en bijstand wil ik ook nadrukkelijk kijken naar de suggesties die
daarin staan. Ik doe dat zonder daar al te nadrukkelijk keuzes in te maken,
want dat moeten de gemeenten uiteindelijk zelf doen, maar ik wil wel de brede
waaier aan organisaties die zich op dit terrein aandienen, onder de aandacht
van de gemeenten brengen.Ik kom te spreken over het financiële toetsingskader met betrekking
tot de pensioenen. Daarover wordt op dit moment intensief overleg gevoerd,
ook met de Stichting van de arbeid en de Pensioen- en verzekeringskamer en
natuurlijk met de meest betrokken bewindslieden uit het kabinet. Ik heb daarover
een brief aan de Kamer gestuurd op 8 mei jongstleden. Minister De Geus en
ik hadden toen met de Stichting van de arbeid overleg gevoerd over dit belangrijke
onderwerp en daarbij met elkaar geconcludeerd dat het ministerie de stichting
voor 1 juli een notitie zou sturen met een nadere uitwerking van het toekomstige
wettelijke kader. Op die wijze konden wij dan, vooruitlopend op de Pensioenwet,
nader overleg met de sociale partners vormgeven.Die notitie is op 27 juni ook daadwerkelijk verstuurd. Omdat hoge eisen
aan zekerheid ook grote macro-economische consequenties kunnen hebben, zijn
over die relatie tussen hoge zekerheidseisen en de macro-economische consequenties
op 24 juli aan het CPB, de PVK en De Nederlandsche Bank nadere vragen gesteld.
De ambitie was om de antwoorden daarop al op 1 september te krijgen. Wij kregen
toen vrij snel signalen dat wij wel een heel lastige vraag hadden voorgelegd
en dat de beantwoording daarvan meer tijd zou kosten. Ik denk dat dit signaal
terecht werd gegeven. Dat kost ook meer tijd. Wij waren wel erg ambitieus
geweest. Dat advies is in de vorm van een interim-advies binnengekomen op
3 november jongstleden. Daarover is ook weer intensief gesproken met de Stichting
van de arbeid en de adviseurs van het CPB, de PVK en DNB. Dat overleg is nog
niet afgerond. Ik heb inmiddels aan de adviseurs van deze drie organisaties
een aantal aanvullende vragen gesteld. Het streven blijft erop gericht dat
wij eind van het jaar komen tot een kabinetsstandpunt, dat dan besproken zal
worden met de leden van de Stichting van de arbeid. Ik denk dat dit haalbaar
is, maar het is ook afhankelijk van de vraag of de aanvullende vragen beantwoordbaar zijn in de periode die ik daarvoor heb genoemd.Mevrouw Bibi de Vries (VVD):Dat betekent dat de staatssecretaris binnen twee weken duidelijkheid heeft?
Wij hebben immers nog twee weken voor de kerst.Staatssecretaris Rutte:Het streven is dat het kabinet op 19 december een onderhandelingsinzet
kan vaststellen voor het gesprek met de sociale partners. Dat is de ambitie.
Ik geef tegelijkertijd aan dat het in het traject hiernaar toe een paar keer
toch wat is gaan slippen in de tijd. Dat gebeurde niet omdat anderen niet
wilden of omdat wij niet wilden, maar omdat het best een breinbreker is om
hier goed uit te komen. Je wilt zowel de totstandkoming van een zeer goed
pensioen met een lagere zekerheid als de totstandkoming van een heel karig
pensioen met een zeer hoge zekerheid voorkomen. Je probeert dus die goede
mix te vinden, ook in relatie tot de macro-economische betekenis ervan. Er
is inmiddels veel meer bekend, ook dankzij het goede werk dat de deskundigencommissie
voor ons gedaan heeft. Maar nogmaals, die aanvullende vragen zijn best lastig
te beantwoorden. Ik denk dat het voor haar te doen moet zijn om daar op tijd
uit te komen. Ik ben daar echter wel afhankelijk van. Ik hier zoiets van:
liever iets meer tijd nemen en tot een goed antwoord komen dan overhaast conclusies
trekken, ook gezien de enorme implicaties die deze conclusies op langere termijn
kunnen hebben.De heer Mosterd heeft met betrekking tot het nabestaandenpensioen gevraagd
of de regering bereid is om grondig te analyseren en ook te onderzoeken welke
gevolgen de versobering van het nabestaandenpensioen heeft. Hij noemde de
groep vrouwen van 45 jaar en ouder. Hij vroeg of de regering bereid is zich
in te zetten voor transparantie, goede voorlichting en bewustwording op dit
punt. De noodzaak van transparantie, goede voorlichting en bewustwording onderschrijf
ik ten zeerste. Ik ben dan ook voornemens om de bepalingen op dit gebied in
de pensioenwet aan te scherpen, niet alleen voor het nabestaandenpensioen,
maar voor alle elementen in de pensioenregeling. De wetgever heeft in 1996
gekozen voor een versobering van het algemene nabestaandenpensioen. De gevolgen
van die wetswijziging zijn inmiddels geëvalueerd. Daarover is in 2001
een debat met de Tweede Kamer geweest waarbij van echte knelpunten nog niet
is gebleken.Sociale partners hebben – en dat is soms in navolging van de wijziging
van de ANW, maar soms op grond van de behoefte te komen tot een versobering
van de pensioenregeling – in een aantal gevallen gekozen voor aanpassing
van het nabestaandenpensioen. Gisteren werd eraan gerefereerd bij één
pensioenfonds in het bijzonder. Er zijn voorbeelden bekend waarbij werknemers
de mogelijkheid wordt geboden om de nabestaandenregeling op vrijwillige basis
voort te zetten. Daarnaast geldt dat er natuurlijk ook een particuliere markt
is waarop vele producten beschikbaar zijn, indien het op basis van individuele
omstandigheden of afwegingen wenselijk wordt geacht om een aanvullende nabestaandenvoorziening
af te sluiten. De Pensioenmonitor van de Pensioen- en verzekeringskamer, de
monitor met de niet-financiële gegevens van pensioenfondsen, biedt jaarlijks
informatie of en, zo ja, op welke wijze nabestaandenpensioen in de diverse
pensioenregelingen is opgenomen. Ik vraag de heer Mosterd dan ook op dit moment
geen aanvullend onderzoek te willen, omdat a) veel informatie in de Pensioenmonitor
te vinden is en b) het natuurlijk allereerst een taak is van sociale partners
om vorm te geven aan die aanvullende pensioenregeling. Dat neemt niet weg
dat ik net als de heer Mosterd van mening ben dat hiermee zeer prudent moet
worden omgegaan en dat het goed in de gaten moet worden gehouden.De heer Mosterd (CDA):Begrijp ik de staatssecretaris goed en zegt hij dat het met behoud van
de bevoegdheden die er in dezen bij sociale partners liggen, een zaak is die
hij nadrukkelijk blijft volgen om ervoor te zorgen dat mensen in de toekomst
niet worden verrast door dit soort ontwikkelingen?Staatssecretaris Rutte:Wij blijven het zeer strikt volgen. Wij blijven het ook toetsen aan de
algemene uitgangspunten, maar nogmaals, ik vind het ook belangrijk om in algemene
zin de rolverdeling in de tweede pijler goed overeind te houden, waarbij wij
natuurlijk met ons allen, regering en Kamer, verantwoordelijk zijn voor het
toezicht, de fiscaliteit en de algemene kaderstelling. Het is binnen die kaders
aan de sociale partners om tot een afweging te komen. Dat neemt niet weg dat
ook op dat punt het licht aan is, de transparantie er is en bijvoorbeeld die
Pensioenmonitor van de PVK jaarlijks informatie geeft over de stand van zaken.
Ik denk dat dit aan uw zorg, die ik met u deel, tegemoetkomt zonder dat daarvoor
op dit moment een aanvullend onderzoek nodig is. Ik zeg u overigens toe dat
als wij over enige tijd met elkaar tot de conclusie komen dat het ons onvoldoende
zekerheid biedt over wat er precies gebeurt, ik niet moeilijk ga doen over
een aanvullend onderzoek. Ik denk dat wij er op dat moment dan alsnog toe
moeten besluiten.Voorlichting en transparantie door de uitvoerder van pensioenregelingen
moeten beter in de nieuwe pensioenwet worden geregeld. Ik meen dat het medezeggenschapsconvenant
op zichzelf voldoende borging biedt voor het belangrijke thema van de medezeggenschap.
De heer Mosterd heeft te kennen gegeven dat voorlichting en transparantie
ook wat hem betreft in de nieuwe pensioenwet een goede plek moeten krijgen.
Zo heb ik hem in ieder geval gisteren verstaan. Ik ben het dus met hem eens.
Ik begrijp dat de heer Mosterd heeft gezegd: laten wij maar eens kijken hoe
het convenant in de praktijk werkt. Ik voeg eraan toe dat in het convenant
besloten zit dat als het niet lukt, partijen alsnog om aanvullende wetgeving
zullen vragen. Er zit dus ook een echte stok achter de deur, wat een verschil
is met de eerdere medezeggenschapsconvenanten. De signalen die ik op dit moment
over de uitvoering krijg, zijn positief. Niet alleen bij de ouderenorganisaties,
maar zeker ook bij de organisaties van werkgevers en werknemers leeft de wens
het deze keer tot een succes te maken. Ik denk dat wij als Kamer en kabinet
ook die ontwikkeling goed moeten volgen, te meer omdat wij ons ertoe hebben
verplicht om eventueel te komen tot aanvullende wetgeving als dat nodig mocht
zijn. Op het gebied van het arbeidsomstandighedenbeleid en de ziektepreventie
...Mevrouw Bibi de Vries (VVD):Ik hoor dat u het blokje pensioenen verlaat. Ik heb u ook een aantal vragen
over de AOW gesteld.Staatssecretaris Rutte:Die zijn inmiddels schriftelijk beantwoord.Mevrouw Bibi de Vries (VVD):Niet voldoende. Ik heb de regering gevraagd aanvullende cijfers te geven
over de aflossing van de staatsschuld in relatie tot het behoud van de welvaartsvaste
AOW. In het jaar 2000 heeft de regering aangegeven dat de staatsschuld in
2025 moest zijn afgelost. Ik krijg een fantastisch verhaal over inflatie,
blablabla, een hele riedel waarmee geen antwoord wordt gegeven op mijn vraag.
Als wij met ons allen willen – en dat doen wij volgens mij in deze Kamer –
dat de AOW welvaartsvast blijft bestaan, als wij eerder hebben gezegd dat
de staatsschuld in 2025 moet zijn afgelost en als wij weten dat dit kabinet
daaraan ook niet toekomt, dan legt dit een hypotheek op alles wat hierna gebeurt.
Ik vind het belangrijk dat ook deze staatssecretaris en deze minister samen
met de bewindslieden van Financiën – het mag ook in de tweede termijn –
aanvullende gegevens verstrekken, zodat dit niet onbespreekbaar is, maar duidelijk
is dat wij de financiële degelijkheid van zeer groot belang achten, omdat
anders toch de AOW onder druk komt te staan. Dat is iets wat de VVD-fractie
niet wil. Ik krijg dus toch graag een adequaat antwoord, voor mijn part volgende
week. Ik wil een goed antwoord en niet zo'n riedel over inflatie en dergelijke
die niemand begrijpt.Staatssecretaris Rutte:In de miljoenennota wordt daaraan uitgebreid aandacht besteed, ook aan
de nieuwe CPB-cijfers ter zake. Daaruit blijkt dat met het oog op het streven
naar houdbare overheidsfinanciën kan worden volstaan met het terugdringen
van de staatsschuld tot ongeveer 15% van het BBP in 2030. Zelfs wanneer de
arbeidsparticipatie fors toeneemt, blijft de noodzaak van schuldafbouw bestaan.
De vrijval van rentelasten blijft noodzakelijk ten behoeve van de financiering
van de toenemende AOW-lasten en de toenemende lasten van de gezondheidszorg.
Ik deel de zorgen van mevrouw De Vries. Wij zullen het als partijgenoten erover
eens zijn – en de regering en Kamer zullen het daarover ook eens zijn –
dat de AOW betaalbaar moet blijven en dat dus de afbouw van de staatsschuld
ter hand moet worden genomen. Ik stel mij voor dat wij op een logische plek
in de komende SZW-begroting de relatie tussen AOW en staatsschuld aangeven.
Ik vrees dat ik er niet in zal slagen om de door haar gevraagde informatie
al volgende week naar de Kamer te sturen.Mevrouw Bibi de Vries (VVD):Het antwoord dat u voorleest, betekent een wijziging van de afspraken
die in 2000 zijn gemaakt: volledige aflossing in 2025. Nu is het echter: 15%
in 2030 en het blijft noodzakelijk om af te lossen. Dat laatste begrijp ik
ook. De staatssecretaris hoeft niet per se volgende week met een brief te
komen. Het mag ook in januari. Als hij het maar goed doorrekent.Staatssecretaris Rutte:Wij moeten ons hierover met het CPB verstaan. Wellicht waren de CPB-cijfers
in 2000 net iets anders waar het gaat om de noodzaak van afbouw van de staatsschuld.
De noodzaak om tot die afbouw te geraken blijft volledig overeind staan. Het
huidige eindplaatje laat zien dat er ruimte is voor een relatief kleine staatsschuld
van zo'n 15% van het BBP. Dat is aanzienlijk minder dan de schuld van dit
moment, want nu bedraagt dat percentage ongeveer 70. Ik zal de cijfers nog
eens naast elkaar zetten en het CPB vragen daar een duiding aan te geven.
Als ik de gevraagde gegevens niet kan leveren in januari, zal ik de Kamer
dat berichten.Mevrouw Bibi de Vries (VVD):Akkoord, maar ik wil niet alleen verklaard zien waarom het nu anders is
dan in 2000. Het kan ook best zijn dat er plotseling een andere politieke
keuze wordt gemaakt.Staatssecretaris Rutte:Dat ben ik met u eens.Mevrouw Bibi de Vries (VVD):Het moet dus een totaalbeeld zijn. Een zaak als de kosten van de vergrijzing
moet er ook bij worden betrokken.Staatssecretaris Rutte:Ik wil er niet een al te zwaar stuk van maken. Het zal een heldere analyse
zijn van de cijfers van 2000 en nu, gecombineerd met een bestuurlijk oordeel
over de situatie in 2004.Mevrouw Huizinga-Heringa (ChristenUnie):Een vraag van mij over het nabestaandenpensioen in het kader van de SVB
is schriftelijk slechts ten dele beantwoord. Er wordt erg vaak
te veel uitbetaald, waarna de nabestaanden het te veel betaalde moeten terugbetalen.
Zij hebben echter heel vaak het geld al uitgegeven, ervan uitgaande dat de
uitkering klopte. De staatssecretaris zegt nu dat deze mensen in termijnen
mogen terugbetalen, maar dat neemt niet weg dat zij buiten hun schuld met
de eis van terugbetaling worden geconfronteerd. Het gaat meestal om mensen
die toch al niet een hoge uitkering krijgen. Is de staatssecretaris het niet
met mij eens dat het het overwegen waard is om een korting te geven op hetgeen
moet worden terugbetaald als het uitsluitend aan de SVB te wijten is dat een
te hoge uitkering is betaald? Een dergelijke sanctie op de fouten van de SVB
in dit soort gevallen lijkt mij wel terecht.Staatssecretaris Rutte:Dat ben ik niet met u eens. Ik vind dat we het moeten voorkomen, ik weet
dat de SVB er alles aan doet om de foutenmarge in de ANW terug te brengen;
ook voor de SVB is dat een graat in de keel – in een overigens verder
goed functionerend ZBO. Ik ben daarover in gesprek. Ik heb in het antwoord
aangegeven welke discretionaire ruimte er is, maar ik kies niet voor uw variant,
omdat daarmee in de relatie tussen ZBO en rijksoverheid bepaalde financiële
prikkels worden ingebouwd die er eigenlijk niet in thuishoren. Ik ben dus
niet voor uw suggestie, maar onderken het belang en zeg toe dat dit extra
aandacht zal krijgen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):De WWB regelt dat een gemeente die een onverschuldigde betaling heeft
gedaan en twee jaar lang nalaat om te rappelleren, niet meer kan vorderen.
Is het niet verstandig om eenzelfde bepaling voor de ANW te laten gelden?
Tenslotte gaat het daar vaak om situaties waarin mensen onwetend zijn. Dat
is namelijk cruciaal: als mensen het hadden kunnen weten, dan is het: helaas,
pindakaas. Maar als mensen het echt niet hebben kunnen weten en de gemeente
na twee jaar nog niets laat horen, dan bestaat het toch niet dat een gemeente
nog zo'n groot bedrag kan terugvorderen?Staatssecretaris Rutte:Nee, ik ben daar niet voor, en ook niet voor een tweejaarstermijn. Ik
zie verschillen tussen het wettelijke kader van de WWB, de bijzondere relatie
van de rijksoverheid en gemeenten en de ANW. Nogmaals, ik ben er wel voor
om ernaar te streven dat het niet of zo min mogelijk voorkomt.Nu het arbeidsomstandighedenbeleid en de arboconvenant. Mevrouw Bussemaker
stelde vast dat in de zorg en metaal iets is misgegaan vanwege geldgebrek,
en in het bijzonder in de metaal vanwege conflicten tussen werkgevers en werknemers.
De overheid en de sociale partners in de sectoren maken afspraken over de
reductie van arborisico's en, steeds vaker, over verzuim- en reïntegratieproblematiek.
Het streven van begin 1999 was meer dan 20 arboconvenanten eind 2002. Ik kan
de Kamer tot mijn vreugde meedelen dat er eind 2003 maar liefst 50 convenanten
zullen zijn afgesloten. Daarmee hebben ongeveer 3,9 miljoen werknemers in
Nederland te maken met de maatregelen uit de arboconvenanten. De sectoren
dragen financieel ruim twee keer zoveel bij als het ministerie.Met de sociale partners in de zorgsectoren zijn arboconvenanten afgesloten.
Deze lopen af in 2004. Over de resultaten zal ik de Kamer nader informeren,
maar ik meld nu vast dat het ziekteverzuim is gedaald van ruim 7,7% in 2001
naar 6,8% in 2002. Momenteel vindt overleg plaats met de afzonderlijke zorgsectoren
over mogelijke tweedefaseconvenanten. De te bereiken einddoelen daarvan zijn
een minimale reductie van 20% van het ziekteverzuim, en/of het WAO-instroompercentage
ten opzichte van het peiljaar 2001. Daarnaast wordt de partijen in overweging
gegeven om taakstellende afspraken te maken op het gebied van reïntegratie
van WAO'ers en preventie. Maximaal 42 sectoren komen in aanmerking voor die
tweede fase, waaronder elf nieuwe trajecten. Begin januari zal een tweedefaseconvenant
met de academische ziekenhuizen worden ondertekend, met onder meer afspraken
over de reductie van het ziekteverzuim met minimaal 20%.Ten aanzien van de beëindiging van de gesprekken met de sociale partners
in de sector metaal zijn zeer recent diverse vragen gesteld door de Kamerleden
Douma en Stuurman. Ik zal deze binnenkort schriftelijk beantwoorden. Overigens
zullen de convenanten van de installatie- en isolatiebranche en de mobiliteitsbranches
binnenkort worden ondertekend. In algemene zin merk ik op over de onderhandelingen
in de metaalsector dat het in een totaal van 50 arboconvenanten best mogelijk
is dat het een keer niet lukt. Het zou de geloofwaardigheid van de convenanten
misschien niet ten goede komen als het altijd in alle gevallen zou lukken.
De onderhandelingen zijn soms lastig. In dit geval is het niet gelukt om werkgevers
en werknemers op één lijn te krijgen. In het gesprek dat ik
met de werkgevers en werknemers in de metaalsector heb gevoerd, hebben beide
organisaties overigens nadrukkelijk de ambitie uitgesproken om vanuit zowel
eigen als gezamenlijke verantwoordelijkheid te blijven werken aan het terugdringen
van de arborisico's. Zelf heb ik hen gewezen op het amendement-Verburg op
de begroting van vorig jaar, als gevolg waarvan de Arbeidsinspectie extra
inzet zal plegen bij de sectoren waar men niet komt tot het afsluiten van
een arboconvenant.Mevrouw Bussemaker (PvdA):U had het onder andere over het convenant in de zorg, waarover ik vragen
heb gesteld. Ik heb begrepen dat de tweede fase niet dreigt door te gaan,
bij gebrek aan financiële middelen. Tegelijkertijd moeten wij constateren
dat het ziekteverzuim, met name in de collectieve sector, veel te hoog is.
Eigenlijk is de overheid een van de meest ziekmakende sectoren, althans de
sector die de grootste bijdrage levert aan het ziekteverzuim. De overheid
zou echter het goede voorbeeld moeten geven. Bent u dat met mij eens? Bent
u vervolgens bereid om samen met uw collega's bij andere departementen een
extra impuls te geven, zowel wat betreft de benodigde financiële middelen,
als wat betreft de morele inzet, om ervoor te zorgen dat bij al die sectoren
het ziekteverzuim meer wordt bestreden dan nu het geval is?Staatssecretaris Rutte:Ik ben het met u eens, maar ik voeg eraan toe dat dit al gebeurt. Ik ben
in gesprek met de andere sectoren en met de bewindslieden in het kabinet,
in het bijzonder met de collega's bij VWS. Dit neemt niet weg dat deze sectoren
worden geconfronteerd met teruglopende budgettaire mogelijkheden. Dat heeft
soms ook gevolgen voor de onderhandelingen, die daardoor vaak
stroever verlopen. Ik wijs er ook op dat de ondertekening van het tweedefaseconvenant
met de academische ziekenhuizen wel degelijk is voorzien voor begin januari.
Het is dus ook weer niet zo dat er helemaal niets gebeurt. Als u mij vraagt
of ik ertoe bereid ben extra inzet daarop te plegen, zeg ik: dat doe ik al.
Wij delen met elkaar het besef van urgentie en het besef van het belang van
de zaak. Ik ben het met u eens dat de overheid daarin een eigenstandige en
bijzondere rol heeft. Het woord voorbeeldrol vind ik wat zwaar, maar ik ben
het volstrekt met u eens dat de overheid een belangrijke rol speelt. Ik denk
dus dat wij het met elkaar eens zijn.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Wij zullen u op dit punt nauwlettend volgen.U zegt dat u de schriftelijke vragen gaat beantwoorden, maar ik zou van
u willen weten wat u bedoelt. Ik vind dat de arboconvenanten moeten worden
nageleefd en dat je daarmee niet kunt sjoemelen. U hebt volgens mij de werkgevers
in de metaal bij u geroepen. U vindt dus kennelijk dat u zich op een of andere
manier in zo'n conflict moet mengen. Bent u het met mij eens dat de overheid
misschien verplichtender moet optreden, als het echt helemaal misgaat, om
ervoor te zorgen dat het ziekteverzuim in Nederland echt omlaag gaat, zodat
wij op de meest constructieve wijze het WAO-probleem aanpakken?Staatssecretaris Rutte:Ik ben het met u eens dat ik moet ingrijpen waar het misgaat, door te
bezien wat ik persoonlijk kan doen om het onderhandelingsresultaat te bespoedigen.
Ik heb ook geprobeerd dat te doen. Ik heb overigens een gesprek gehad met
werkgevers en werknemers gezamenlijk. U zult mij niet horen zeggen wie van
de twee schuld heeft. Het is gewoon niet gelukt en wij hebben in dat gesprek
helaas moeten constateren dat het er voor de metaalsector niet in zit. Ik
heb mijn gesprekspartners gewezen op het amendement-Verburg en de effecten
daarvan voor de inspecties door de Arbeidsinspectie, waar ik volledig achter
sta. Daar blijft het bij. Ik ben het niet met u eens dat in zo'n geval de
overheid voor een dergelijke sector een extra stok achter de deur moet houden.
Dat zou in strijd zijn met het bestuurlijke kader dat onder het voor-vorige
kabinet tot stand is gekomen inzake de arboconvenanten, waarbij sectoren zelf
moeten komen tot goede afspraken over de arbeidsomstandigheden.Er zijn ook vragen gesteld over de vermindering van de administratievelastendruk.
Ik maak daarover in algemene zin een paar opmerkingen. Uitgangspunt van het
arbeidsomstandighedenbeleid is voor mij dat mensen gezond 65 jaar kunnen worden.
Daarbij zijn twee zaken van belang. In de eerste plaats is dat de vormgeving
op een manier die leidt tot een minimum aan administratieve lasten. Tegelijkertijd
gaat het erom dat bedrijven en overheid zich bewust zijn van het belang van
een goed arbeidsomstandighedenbeleid. Ik ga daarin zelfs nog een stap verder:
men moet zich bewust zijn van het aantoonbare effect dat een goed arbeidsomstandighedenbeleid
kan hebben op omzet en winst van een onderneming. Ik citeer uit het Rotterdams
Dagblad van gisteravond, waarin een van de leidinggevenden van het Rotterdamse
havenbedrijf Borax zei: "Of het geld kost? Ik denk dat wij het op den duur
toch efficiënter doen. Dat het dus geld oplevert." Dat is ook mijn eigen
waarneming uit mijn tijd in het bedrijfsleven. Een goed arbeidsomstandighedenbeleid
leidt ertoe dat mensen gezond 65 worden en dat een onderneming meer winst
en meer omzet kan draaien. Het zorgt ervoor en leidt ertoe dat in een organisatie
rustiger en met minder verstoring gewerkt kan worden.Van groot belang is dat dit met een minimum aan administratieve lasten
gebeurt. Op het gebied van administratieve lasten gaat mijn ambitie ver. Ik
wil de administratieve lasten fors terugdringen. Er is al een actieplan SZW-regelgeving,
waarvan een update naar de Kamer is gestuurd. Volgend jaar wordt de Arbowet
geëvalueerd. Een belangrijk aandachtspunt bij die evaluatie zal het terugdringen
van de administratieve lasten zijn. Ik laat in mijn discussies, in het bijzonder
met de werkgeversorganisaties, niet na hen te wijzen op de administratieve
lasten die door de branche zelf worden veroorzaakt. Uit een behoefte aan zekerheid
worden door de branches allerlei extra verplichtingen opgelegd en extra regels
gesteld, die de administratievelastendruk eveneens verhogen. Niet alle administratieve
lasten worden veroorzaakt door het ministerie of door de Arbowet. Er gebeurt
heel veel tussen de Arbowet en de uiteindelijke individuele werknemer.Ik krijg hiervoor gehoor bij de werkgevers, die het ermee eens zijn dat
hier hard aan moet worden gewerkt. Dat geldt ook voor de werknemers. Anderen
doen ook veel. VNO-NCW heeft er net een rapport over uitgebracht en daarop
kwam weer een reactie van de FNV. De FNV deelt mijn ambitie om de administratievelastendruk
terug te brengen, terwijl men wel een aantal kanttekeningen heeft bij het
VNO-NCW-rapport. Het bedrijfsleven heeft er duidelijk zelf belang bij. Ik
ben van mening dat de rol van de overheid beperkt kan worden, naar mate het
bedrijfsleven zijn eigen rol goed oppakt. Wat mij betreft, zou de verantwoordelijkheid
van de overheid vooral moeten liggen bij het zorgdragen voor een goed arbostelsel
en bij het stellen van regels als het gaat om echte risico's van werknemers.
Door deze lens zal ik naar de Arbowet kijken in de evaluatie volgend jaar.
De regels die worden vastgelegd, dienen dan wel te worden gehandhaafd. Daarnaast
dient de overheid faciliterend te zijn voor het bedrijfsleven, bijvoorbeeld
in termen van kennis, voorlichting en infrastructuur. Ziedaar mijn geloofskader
als het gaat om arbo.In antwoord op zijn vraag zeg ik tegen de heer Mosterd: als bedrijven
de borging van de arbeidsomstandigheden willen opnemen in een systeem van
certificering, dan juich ik dat natuurlijk toe. Een garantie dat dan de Arbeidsinspectie
nooit meer op bezoek zou komen, kan ik niet geven. Ook krachtens Europese
regels is de overheid gehouden, te zorgen voor de handhaving van de arbeidsomstandigheden,
maar de Arbeidsinspectie is natuurlijk wel selectief bij het bezoeken van
bedrijven. Zij gaat niet in de eerste plaats langs bij bedrijven waarvan bekend
is dat zij het goed doen. In die zin heeft de zelfcertificering natuurlijk
wel degelijk effect op de bezoeken vanuit de Arbeidsinspectie.Ik zou nog een hoop kunnen zeggen over de administratieve lastenverlichting,
maar ik wil het in hoofdlijnen hierbij laten. Ik meen in ieder geval de concrete
vragen van de Kamerleden beantwoord te hebben.De heer Mosterd (CDA):Kan de staatssecretaris nog wat aandacht besteden aan het vrijwilligerswerk?Staatssecretaris Rutte:Ik meen dat wij deze vraag schriftelijk hebben beantwoord. Mocht dat niet
zo zijn, dan houdt u het antwoord van mij tegoed.U hebt ook nog gevraagd of het onderwerp deregulering tijdens het Nederlandse
voorzitterschap in 2004 aan de orde kan komen. Ik mag u melden dat het Nederlandse
voorzitterschap daar zeer nadrukkelijk aandacht aan zal besteden. Op mijn
initiatief zal er een internationale conferentie worden gehouden in het midden
van september 2004, waarbij de focus vooral gericht zal zijn op alternatieven
voor regelgeving. Het zal dus een nadrukkelijk onderdeel zijn van de SZW-inbreng
in het Nederlandse voorzitterschap in de tweede helft van volgend jaar.De heer De Wit heeft gevraagd naar de asbestslachtoffers en naar OPS.
Laat ik nog eens vermelden hoe vreselijk die ziekte is. Wij weten dat mensen
die ziek worden als gevolg het werken in een asbestomgeving, allemaal overlijden
als gevolg van mesothelioom. Vorig jaar is geregeld dat mensen nog bij leven
dat vangnet krijgen op de TAS-regeling van € 16.000 en dat dit bedrag
niet pas na overlijden pas wordt uitgekeerd, zoals in 95% van de gevallen
gebeurde. Dit werkt. Inmiddels blijkt het overgrote deel van de mensen dat
vangnet daadwerkelijk bij leven te kunnen gebruiken. Vorig jaar is ook geregeld
dat vrouwen van mannen die hebben gewerkt in de asbestindustrie en die door
blootstelling aan asbest dat bijvoorbeeld op de overalls van hun man zat ziek
zijn geworden, de zogenaamde thuiswerkers, onder het asbestconvenant zijn
gebracht.Er werden vragen gesteld over asbestose en het convenant Instituut Asbestslachtoffers.
Naar aanleiding van de advisering van de Gezondheidsraad is aan het IAS de
vraag voorgelegd welke consequenties de daarin verenigde partijen daaraan
willen verbinden voor de reikwijdte van het convenant. Het overleg heeft een
tijdje stilgelegen, maar het is inmiddels weer volop gaande. Ik heb afgelopen
zomer bij het instituut aangedrongen op een spoedige standpuntbepaling. Ik
kan niet zeggen wanneer die komt, maar ook het instituut had de ambitie om
spoedig tot een standpunt te komen. Ik ben in afwachting van het advies van
de Gezondheidsraad inzake longkanker. Dat verwacht ik in het eerste kwartaal
van 2004. De primaire vraag zal vervolgens zijn welke consequenties de in
het Instituut Asbestslachtoffers verenigde partijen eraan willen verbinden
voor de reikwijdte van het convenant.Mevrouw Bussemaker vroeg of er een OPS-instituut kan worden opgericht
analoog aan dat voor de asbestslachtoffers. Ik heb vorige week in het debat
over de bevrijdende verjaring voor asbestslachtoffers in de Eerste Kamer aangegeven
dat er naar verwachting een oplossing voor deze problematiek ligt in de Extra
garantieregeling beroepsrisico's waarover advies is gevraagd aan de SER. Dat
lijkt mij de juiste route. Wij kunnen verder spreken over dit onderwerp bij
de behandeling van deze regeling.Fraude tast het draagvlak voor de sociale zekerheid aan en daarmee ook
het draagvlak voor het werkgelegenheidsbeleid. Het kan dus niet worden getolereerd.
Het ministerie vergroot de handhavingsinspanningen inzake het voorkomen en
bestrijden van fraude, in het bijzonder van identiteitsfraude, zwarte fraude
en internationale fraude. Het beleid om fraude met gegevensuitwisseling te
bestrijden, wordt krachtig voortgezet, bijvoorbeeld via het inlichtingenbureau
waar inmiddels alle gemeenten op zijn aangesloten.Mevrouw Verburg heeft aandacht gevraagd voor de problematiek van asielzoekers
en sofi-nummers. Ik wil haar vragen of zij ermee kan leven dat ik haar toezeg
dat ik haar suggesties zal bespreken met de departementen van Justitie, in
het bijzonder met de minister voor Vreemdelingenzaken in Integratie, en Financiën
om te bekijken of deze tot een begaanbare weg leiden en om te bezien of de
departementen willen meedenken. Ik kom daar later op terug.De inspanning inzake de sofi-nummers moet naar mijn mening zijn gericht
op een goede uitgifte en een verantwoord gebruik, maar ook op een gedegen
controle van sofi-nummers. In dat kader is op het ministerie en ook interdepartementaal
een aantal maatregelen in gang gezet. Ik noem de belangrijkste. Er wordt naar
gestreefd om in interdepartementaal verband te komen tot een sluitend beheer
en uitgifte van sofi-nummers, mogelijk in de vorm van een rijksbreed persoonsnummer.
De belastingdienst scherpt, mede als uitvloeisel van de inzet van mevrouw
Verburg in het debat over de vogelpest, de maatregelen aan om de verstrekking
van sofi-nummers aan illegalen te voorkomen. De belastingdienst is ook actief
bij het aanpakken van fraude met sofi-nummers. Ik heb eerder dit jaar al bekendgemaakt
dat het mijn streven is om in interdepartementaal verband gefaseerd toe te
groeien naar een situatie waarin alle personen met toegang tot de arbeidsmarkt
en de sociale verzekeringen zich op eenduidige en gestandaardiseerde wijze
kunnen identificeren met een Nederlands identiteitsdocument voorzien van een
sofi-nummer. Hierdoor kan door de werkgever betere controle op de identiteit
en het bijbehorende sofi-nummer plaatsvinden.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik heb een vraag aan de minister gesteld waar hij in tweede instantie
welwillend reageerde, namelijk of er een onderzoek kan worden gedaan om te
komen tot een eenduidig systeem van gegevensbeheer en -koppeling zoals dat
in België al bestaat. Door dit systeem is fraude in de sociale zekerheid
daar bijna uitgebannen, gewoon door middel van techniek. Wil de staatssecretaris
dit koppelen aan de ontwikkeling van het systeem dat hij net beschreef?Staatssecretaris Rutte:Het antwoord is ja. Er vindt ook onderzoek plaats naar een eerstedagsmelding
waarmee het mogelijk wordt om de door werkgevers aangeleverde gegevens van
werknemers in een vroeg stadium te controleren. Dit zou een belangrijke bijdrage
kunnen leveren aan het voorkomen van premiefraude en illegale tewerkstelling.
Daar heeft men in België overigens ook al in voorzien.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Voorzitter. Ik heb begrepen dat het dossier van de herintreders tegenwoordig
ook bij de staatssecretaris berust. Ik stel hem daarom de vraag die ik de
minister niet mocht stellen. Hoe gaat hij ervoor zorgen dat
in 2005 50.000 herintreders aan het werk komen? Hoe ziet hij het amendement
dat wij hebben ingediend om hem daarbij een beetje te helpen?Staatssecretaris Rutte:Wij hebben een algemeen overleg gehad waar u naar ik meen ook bij was.
Wij hebben toen alle maatregelen doorgenomen. Dat was een goede discussie,
waarbij de gemeenschappelijke ambitie om tot 50.000 herintreders te komen
nog eens werd bevestigd. Ik ontraad het amendement, omdat het naar mijn overtuiging
niet past in de filosofie van de WWB. Binnen de WWB zijn gemeenten gehouden
om niet alleen de mensen met een uitkering goed te bedienen, maar ook andere
doelgroepen evenwichtig te benaderen, bijvoorbeeld niet-uitkeringsgerechtigden,
waaronder veel herintredende vrouwen vallen, en de AAW'ers. In de kaderstellende
discussies in de gemeenteraden komt dit nu aan de orde. Men moet een bredere
doelgroep bedienen dan alleen de uitkeringsgerechtigden. Het past niet in
het karakter van de WWB om weer een aparte doelgroep met aparte regelingen
op te zetten. Wij delen de ambitie, maar ik ontraad de maatregel.Mevrouw Bussemaker (PvdA):In het AO was er een duidelijk verschil van mening over de doelstellingen
en de middelen die ervoor werden uitgetrokken. De staatssecretaris moet het
mij maar uitleggen als het anders is, maar ik constateer nog steeds dat er
in de WWB geen prikkel voor gemeenten is om te investeren in herintreders.
Zij krijgen namelijk geen uitkering. Hoe denkt de staatssecretaris met de
huidige middelen de 50.000 herintreders in twee jaar te bereiken?Staatssecretaris Rutte:Als men het heel nauw naar de financiële risico's die de gemeenten
lopen rekent, is de prikkelwerking er niet voor de groep NUG'ers. Daar staat
tegenover dat iemand die geen uitkering heeft en een beroep doet op een voorziening
daar aanspraak op kan maken volgens de WWB. De gemeente is binnen het wettelijk
kader van de WWB gehouden om te komen tot een evenwichtige bediening van de
verschillende doelgroepen. Mijn waarneming is dat de gemeenten wel degelijk
vanuit die filosofie op de WWB aanvliegen. Zij kijken niet alleen naar de
mensen met een uitkering, maar ook naar andere doelgroepen, al was het maar
omdat zij weten dat iemand die nu geen uitkering heeft daar in de toekomst
misschien wel aanspraak op kan maken. Ook vanuit de strikt financiële
prikkelwerking kan de gemeente er wel degelijk belang bij hebben om mensen
zonder uitkering te bedienen.De heer De Wit (SP):De staatssecretaris heeft niet gesproken over de aanpak van de illegale
uitzendbureaus en de invoering van de vergunningsplicht die ik heb gesuggereerd.Staatssecretaris Rutte:Ik heb het misschien heel kort even aangestipt, maar ik wil dat iets uitgebreider
doen. Ik ben geen voorstander van het opnieuw invoeren van het vergunningenstelsel,
omdat er veel opsporingscapaciteit nodig zou zijn om te controleren of een
uitzendbureau dat zich aandient legaal of illegaal is, terwijl de echte boeven
toch hun gang gaan. Wij hebben nu een nieuw stelsel, het landelijk dekkend
netwerk van interventieteams, dat op 1 oktober jongstleden van start is gegaan.
Arbeidsinspectie, UWV, belastingdienst en de gemeenten werken met elkaar samen
om illegaliteit en fraude te voorkomen, op te sporen en te vervolgen. Dat
is veel meer gericht op repressief optreden en niet uitsluitend op het in
kaart brengen van allerlei fraudestructuren, dat in de oude structuur de nadruk
kreeg. Na vijf onderzoeken weten wij langzamerhand wel waar de taxifraude
plaatsvindt. Het is nu vooral van belang om de taxifraude ook daadwerkelijk
op te rollen. Het nieuwe stelsel is veel actiever. Het aanpakken van de fraude
en de illegaliteit, in combinatie met andere elementen, die ook in het UWV-rapport
"Dweilen met de kraan open" zijn genoemd, zoals zelfcertificering en zelfregulering,
waaraan hard wordt gewerkt in de sector, en een eventuele eerstedagsmelding
moet tot oplossingen leiden en niet het opnieuw invoeren van een vergunningenstelsel.
Dat lijkt een mooie oplossing, maar is het niet, want uiteindelijk wordt daarmee
niets gedaan aan de daadwerkelijke fraude.De heer De Wit (SP):Wat mij betreft is het niet een kwestie van of-of. Invoering van het vergunningenstelsel
is een mogelijkheid naast al datgene wat u hier bepleit.Staatssecretaris Rutte:Het is zeker te gebruiken naast het andere. Echter, als je het vergunningenstelsel
hebt, zul je navenant opsporingscapaciteit moeten inzetten. Die gaat dan weer
ten koste van de opsporingscapaciteit die elders nodig is, zoals bijvoorbeeld
in Den Haag voor het oprollen van de illegale bemiddelaars. Daarover was onlangs
een uitzending op de tv. Die illegale bemiddelaars halen mensen uit Turkije
om voor minder dan het minimumloon in de tuinbouw in Den Haag en omgeving
te werken. Het probleem van die illegaliteit los je niet op met een vergunningenstelsel.De heer Weekers (VVD):De VVD-fractie wil ook niet terug naar een vergunningenstelsel. De vraag
is evenwel of de zelfregulering en de certificering op de een of andere manier
gestimuleerd zou moeten worden. Ziet de staatssecretaris mogelijkheden om
het voor het bedrijfsleven aantrekkelijk te maken om diensten in te kopen
bij een uitzendbureau dat is gecertificeerd en onderhevig aan zelfregulering?Staatssecretaris Rutte:Wat niet mogelijk is, is vrijwaring. Daar is door de uitzendbranche zelf
om gevraagd. Vrijwaring gaat niet omdat sprake is van privaatrechtelijke constructies.
Daarvoor kun je niet publiekrechtelijk geld aanwenden. Wij kunnen wat u voorstelt
wel langs andere wegen bevorderen. Zeker! Eerder vandaag heb ik mevrouw Bussemaker
een toezegging gedaan. Ik heb toen gewezen op het UWV-rapport "Dweilen of
de kraan dicht". Daarin wordt een aantal van dergelijke suggesties, waaronder
die van de zelfregulering, in hun onderlinge samenhang besproken. Ook komt
daarbij het element van de vergunningenplicht en de eerstedagsmelding aan
de orde. Op die suggesties wil ik nog ingaan. Daarop kom ik dus zeker terug.
Ik zeg al wel dat vrijwaring, waarom door de sector is gevraagd, lastig zo
niet onwenselijk is.De voorzitter:Hiermee zijn wij om bijna zes uur gekomen aan het eind van de eerste termijn.
Ik zie dat mevrouw Verburg nog een interrup tie wil plegen.
Dan wordt het precies zes uur.Mevrouw Verburg (CDA):Voorzitter. Ik ben verbaasd. Noch de minister noch de staatssecretaris
heb ik iets horen zeggen over mijn opmerkingen over de asielzoekers en het
sofi-nummer.De voorzitter:Toen de regering daarover iets zei, liep u van het ene gat in de zaal
naar het andere. Daardoor is het antwoord op dit punt aan uw aandacht ontsnapt.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik heb hierover zelfs nog aanvullende vragen gesteld.Mevrouw Verburg (CDA):Ik zal met belangstelling het stenogram erop nalezen.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Hiermee zijn wij gekomen aan het eind van de eerste termijn van de behandeling
van de begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Zoals gisteren is afgesproken,
zal de tweede termijn volgende week worden gehouden. Op het voorlopige schema –
ik leg de nadruk op "voorlopige" – staat het genoteerd voor de woensdagochtend.
U krijgt nog definitief uitsluitsel.De vergadering wordt van 17.58 uur tot 19.30 uur geschorst.Voorzitter: Hamer 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20032004-2302-2333.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl