Voortzetting van de behandeling van:  - het wetsvoorstel Nieuwe algemene regels over de aanleg, het beheer, de toegankelijkheid en het gebruik van spoorwegen alsmede over het verkeer over spoorwegen (Spoorwegwet) (27482);  -het wetsvoorstel Aanvulling van de Wet personenvervoer 2000, strekkende tot invoering van een concessiestelsel voor het personenvervoer per trein (Concessiewet personenvervoer per trein) (27216)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2001-2002, pag. 4134-4152

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

09-04-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

nr. 61, pagina 4134-4152

27-03-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27482Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 27216Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van: de PKB Derde nota Waddenzee (26431, nr. 17), en van: - de motie-Witteveen-Hevinga c.s. over een duurzaam sociaal-economisch ontwikkelingsperspectief (26431, nr. 23); - de motie-Witteveen-Hevinga c.s. over een samenhangend veiligheidsplan (26431, nr. 24); - de motie-Witteveen-Hevinga c.s. over onderdeel k (diepe delfstoffen) (26431, nr. 25); - en nog 22 andere motiesPagina 4152-4156
Presentie en opening (woensdag 27 maart 2002)Pagina 4111-4111
Behandeling van: - het wetsvoorstel Nieuwe algemene regels over de aanleg, het beheer, de toegankelijkheid en het gebruik van spoorwegen alsmede over het verkeer over spoorwegen (Spoorwegwet) (27482); - het wetsvoorstel Aanvulling van de Wet personenvervoer 2000, strekkende tot invoering van een concessiestelsel voor het personenvervoer per trein (Concessiewet personenvervoer per trein) (27216)Pagina 4113-4134
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg van 19 maart 2002 over de HSL-ZuidPagina 4111-4113
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Nieuwe algemene regels over de aanleg, het beheer, de toegankelijkheid en het gebruik van spoorwegen alsmede over het verkeer over spoorwegen (Spoorwegwet) (27482); -het wetsvoorstel Aanvulling van de Wet personenvervoer 2000, strekkende tot invoering van een concessiestelsel voor het personenvervoer per trein (Concessiewet personenvervoer per trein) (27216)Pagina 4134-4152
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Regels met betrekking tot het onderzoek naar en het winnen van delfstoffen en met betrekking tot met de mijnbouw verwante activiteiten (Mijnbouwwet) (26219), en van: - de motie-Van Walsem over secundair gebruik van mergelgrotten (26219, nr. 55)Pagina 4156-4184
Regeling van werkzaamheden (woensdag 27 maart 2002)Pagina 4134-4134
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen ( woensdag 27 maart 2002)Pagina 4184-4184

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 107 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Nieuwe algemene regels over de aanleg, het beheer, de toegankelijkheid
en het gebruik van spoorwegen alsmede over het verkeer over spoorwegen (Spoorwegwet)
(27482);het wetsvoorstel Aanvulling van de Wet
personenvervoer 2000, strekkende tot invoering van een concessiestelsel voor
het personenvervoer per trein (Concessiewet personenvervoer per trein) (27216).De algemene beraadslaging wordt hervat.De heer Poppe (SP):Voorzitter. Door drukte in de fractie zag ik mij genoodzaakt dit dossier
over te nemen van mijn collega Van Bommel. Het is een knap ingewikkeld en
druk dossier, maar gelukkig ben ik er niet helemaal maagdelijk in. Ik stond
namelijk als woordvoerder mede aan de wieg van de ellendige verzelfstandiging
van de NS in 1995.De krantenkoppen van de afgelopen week geven – voor de zoveelste
keer, zou ik haast zeggen – een goed beeld van de situatie op het spoor.
Ik las: "Internationale actie voor veiligheid in de trein", "Brandende trein
legt treinverkeer Utrecht plat", "Treinverkeer Enschede-Groningen stilgelegd",
"Vervoer giftige stoffen per trein verdubbeld" en "Inwoners veroordeeld tot
auto". Dit laatste naar aanleiding van het vragenuurtje van verleden week.
De situatie op het spoor schreeuwt om verbetering en het is zeer de vraag
of die er komt met de voorliggende wetgeving. Bij de behandeling van deze
voorstellen moeten wij ons de vraag stellen: gaan wij door met een totaal
mislukt paars marktexperiment, gaan wij daar half mee door, of gaan wij daar
niet meer door? Zoals u weet, is de SP voor een overheidsbedrijf waar het
gaat om de basisvoorziening openbaar vervoer in ons land.Voor de SP staat in ieder geval vast wat er sinds de verzelfstandiging –
de vrijwel privatisering – van de NS in 1995 fout is gegaan. Het heeft
in ieder geval weinig goeds opgeleverd. Dat was ook te voorzien. Ik verwijs
maar naar mijn eigen teksten uit de discussies met het eerste paarse kabinet.
Hoe de minister nu staat tegenover de ontwikkelingen die er sinds die tijd
rondom het spoor zijn geweest, is niet erg duidelijk. Mevrouw Halsema vroeg
zich al af of de minister wellicht het spoor bijster is. Dat vond ik wel een
aardige vraag. Deze wet lijkt aan te geven dat de minister nog steeds positief
staat tegenover de verzelfstandiging. Daaruit blijkt overduidelijk dat zij
niet alleen geen regelmatig treinreizigster is, maar dat bij bovendien kennelijk
niet veel reizigers spreekt, ook niet in de kantine van de volkstuin –
ik heb begrepen dat zij er een heeft – waar waarschijnlijk wel veel
treinreizigers zitten. Anders zou het haar wel opgevallen zijn dat de treinen
slecht onderhouden zijn, dat de zitplaatsen schaars zijn en
dat storingen bij het rollend materieel veelvuldig voorkomen. Overigens zijn
er ook storingen bij het materieel waarvoor de minister wél verantwoordelijk
is, zoals de bovenleiding, de bielzen en alles wat daarop vastzit.De vertragingen zijn de minister wel bekend, maar tegenwoordig vragen
reizigers zich vrijwel dagelijks af of zij met de trein waar zij in zitten,
überhaupt nog wel op de plaats van bestemming zullen aankomen. Het is
de vraag of deze wetgeving hieraan iets zal veranderen. Ik waag het dit te
betwijfelen. Of, een beetje duidelijker gezegd, ik geloof er niks van, want
niets wijst erop. Het amendement op stuk nr. 21 – ik geloof dat het
zojuist is ingediend – maakt de minister verantwoordelijk voor het openbaar
vervoer. Dit is natuurlijk heel mooi, maar het maakt de minister dan wel verantwoordelijk
voor een vrijwel geprivatiseerd of in verregaande staat van verzelfstandiging
verkerend bedrijf. Dit is een politieke spagaat. Zo zie je dat de kruising
van sociaal-democratie met liberalisme in de afgelopen jaren weinig vruchtbaars
heeft opgeleverd. Dit is ook logisch, want wij weten allen dat een kruising
van twee soorten meestal geen resultaat of een onvruchtbaar resultaat oplevert.
Zo gaat het ook als je de filosofie van privatisering en die van de publieke
taken met elkaar kruist. Het resultaat is een NS als een onvruchtbaar en vooral
zeer koppig muildier. Daarmee moet je dan reizigers en goederen vervoeren.
Het is waarschijnlijk vervelend voor de minister om de NS met een onvruchtbaar
muildier te vergelijken, maar toch doe ik dit, want de spagaat die de minister
nu moet uitvoeren om nog te redden wat er te redden valt, is eigenlijk veroorzaakt
door een liberale minister. Zo zie je dat Paars eindigt in een voor deze samenleving
onvruchtbaar product.Wat vindt de minister nu het belangrijkste? De Europese regels, de winst
van marktpartijen, de financiën van de overheid of toch het belang van
de treinreiziger? Kennelijk kan zij hier niet zo goed uit kiezen. Gelet op
het grote aantal wijzigingen in het wetsvoorstel en de langdurige en ingewikkelde
discussie tot nu toe, is de minister maar aan het wikken en wegen, maar zij
kiest in ieder geval niet eenduidig voor het belang van de treinreiziger.
Evenmin kiest zij duidelijk voor het treinpersoneel; ook de fractie van haar
partij in deze Kamer doet dit niet duidelijk. Deze wet maakt wel duidelijk
dat het hierbij meer gaat om het veranderen van een bedrijfseconomische structuur
dan om het vervoer van mensen en om de mensen die dit vervoer verzorgen. En
toch is het Nederlandse spoor daar ooit voor opgericht.De heer Dijsselbloem (PvdA):Maar niet door de overheid.De heer Poppe (SP):Inderdaad, het waren aanvankelijk private partijen. Maar het ging toen
zo goed dat de overheid de zaak maar overgenomen heeft en er een staatsbedrijf
van heeft gemaakt. Het werkte gewoon voor geen meter met al die geprivatiseerde
bedrijven. Alleen dat al moet te denken geven, zou ik haast zeggen.Maar goed, na een aantal aanpassingen behandelen wij vandaag eindelijk
de Spoorwegwet en de Concessiewet. Een eerste constatering is dat er nog veel
verbeteringen nodig zijn. Gelet op het vele commentaar op deze wetten en de
tussentijdse aanpassingen zijn wij nog lang niet toe aan een eindoordeel van
de Kamer. Zelfs met behulp van veel amendementen zal de wet naar verwachting
niet volledig zijn en zal zij niet leiden tot praktische, betere resultaten,
terwijl het daar toch eigenlijk om zou moeten gaan. Het lijkt erop dat de
minister deze wetten wel als een vooruitgang ziet, maar vormen ze niet juist
een wettelijke verankering van de huidige situatie op het spoor? Dat vrezen
wij namelijk. Dit schiet natuurlijk helemaal niet op. Of vindt de minister
ook dat de lat eigenlijk hoger zou moeten liggen, maar komt zij met haar liberale
coalitiegenoten daarbij geen meter verder?De Spoorwegwet is ook op te vatten als een soort "spijtwetgeving", spijt
over het te veel uit handen geven van zo'n belangrijke sector, zo'n belangrijke
publieke zaak als het spoor, maar zonder bereidheid om in de verhoudingen
tussen NS en overheid werkelijk grote, fundamentele veranderingen aan te brengen.
Is het niet gewoon een poging om de huidige situatie zoveel mogelijk te handhaven
doch wat meer invloed op de vervoerder te krijgen? Waartoe zal die slappe
poging leiden? Ik vrees tot te weinig! Is het niet noodzakelijk dat wordt
erkend dat bij de verzelfstandiging en vooral daarna heel veel fout is gegaan
en dat die fouten te voorzien waren? Ziet de minister geen relatie tussen
de afgenomen dienstverlening en de omstandigheden waarin de NS na de verzelfstandiging
moesten opereren? Ik hoor hierover graag de visie van de minister.De SP is van mening dat het veel beter is om de spoorwegen geheel in overheidshanden
te houden zonder delen uit te besteden aan bedrijven waarover de overheid
onvoldoende zeggenschap heeft. Het gaat immers om een belangrijke publieke
taak, om een publieke voorziening waarop de overheid maximale invloed dient
te hebben om ervoor te zorgen dat het algemeen nut wordt gediend. Zowel praktisch
als formeel dient daarom zowel de infrastructuur als het vervoer over het
spoor onder de verantwoordelijkheid van de overheid te vallen.Er is nu gekozen voor een soort getrapte verantwoordelijkheid. De minister
is wel duidelijk verantwoordelijk voor het spoor maar kan met betrekking tot
het vervoer op dat spoor haar verantwoordelijkheid afschuiven door te verwijzen
naar de concessiehouder. Zo'n kruising lijkt ons niet erg vatbaar. Wij vinden
het eigenlijk een beetje dom.Wij hebben zowel principiële als praktische bezwaren tegen het gaan
werken met concessies. Omdat concessies altijd beperkt zullen zijn in de tijd,
zal de concessiehouder halverwege de periode waarschijnlijk minder bereid
zijn om te investeren en zo ontstaat er nog meer achterstand in de kwaliteit
van het materieel dan thans het geval is. Ook onderhoud wordt niet gezien
als investering maar als lastenpost, want er moet winst gemaakt worden. Als
er scherp ingeschreven moet worden op een concessie, zou dat ook wel eens
ten koste kunnen gaan van bijvoorbeeld het onderhoud, het materieel en de
rechtspositie van het personeel. Hoe ziet de minister dit? Ik heb diezelfde
vraag gesteld aan haar voorgangster op dit departement, mevrouw Jorritsma.
Het antwoord was: wat de markt doet, is altijd welgedaan. Ik heb toen gezegd
dat dit erg vervelend was, omdat ik de minister niet kan bellen als het fout
gaat op de markt en heb haar gevraagd mij het telefoonnummer van de markt
te willen geven. De minister moest erkennen dat zo'n telefoonnummer
niet bestaat.Duidelijk is dat een belangrijke functie in de Nederlandse samenleving –
het openbaar vervoer, het spoor: een publieke taak – overgegeven wordt
aan een marktmechanisme dat wij zelf niet in de hand hebben, niet kunnen opbellen
en waartegen geen actie gevoerd kan worden. Ook kan de minister daarop te
weinig worden aangesproken. Als wij dat doen, heft zij de handen omhoog en
zegt dat zij niet over het personeelsbeleid gaat. Ik heb dat hier al eens
meegemaakt.Begin dit jaar heeft de minister het vertrouwen in de directie van de
NS opgezegd. Zij kon niet zelf de directie wegsturen maar gaf hiermee duidelijk
aan dat de situatie bij de NS erg onbevredigend was. Nu de minister onlangs
nog geconfronteerd is met haar gebrek aan zeggenschap over de NS, is het toch
verwonderlijk dat zij deze gelegenheid niet aangrijpt om die zeggenschap heel
fors uit te breiden. Welke middelen heeft de minister in de toekomst om een
slecht functionerende directie weg te sturen? Welke mogelijkheden houdt de
minister over om in te grijpen, behalve dan het eisen van een geldsom en het
geheel of gedeeltelijk intrekken van de concessie? Dat laatste schiet natuurlijk
ook niet op omdat dan de kans groot is dat alles helemaal stil komt te staan.
En als de overheid een geldsom vraagt, is de kans groot dat de reiziger die
boete moet betalen met zijn kaartje. Wat verwacht de minister van de mogelijkheden
die zij heeft? Een ding is zeker, de treinen gaan daardoor niet op tijd rijden.De nieuwe directie van de NS heeft een andere koers uitgezet dan de voorgaande
directie. Dat kan hoopvol zijn. De belangrijkste doelstelling is niet het
maken van meer winst, maar werken aan de wensen van de klant. De heer Noordzij
heeft hierover allerlei mooie dingen gezegd. Wij willen hem daarin zeker steunen,
dat moge duidelijk zijn. Maar denkt de minister dat zij hem hierin steunt
met de voorliggende wetgeving? Het heeft er alle schijn van dat de directeur
van het bedrijf de belangen van de reiziger wel wil dienen, terwijl de minister
eigenlijk bezig is de belangen van de markt te dienen. Is de minister van
mening dat de NS-directie met deze wetten beter kan voldoen aan de publieke
taak of blijft marktwerking het hoogste doel? Volgens de memorie van toelichting
bij het wetsvoorstel Spoorwegwet kent de wet vier uitgangspunten: de overheid
is verantwoordelijk voor de zorg voor de infrastructuur, het verdelen van
de capaciteit ervan, het stellen van randvoorwaarden voor het gebruik, en
de veiligheid.De heer Dijsselbloem (PvdA):De heer Poppe blijft een beetje steken in algemeenheden. Hij heeft het
er steeds over dat marktwerking in deze wet het hoogste doel is. Kan hij inhoudelijk
onderbouwen waaruit hij dat afleidt? Waar leest de heer Poppe dat?De heer Poppe (SP):Het is door de hele wetgeving heen te lezen. Er wordt niet teruggekomen
op de verzelfstandiging. Er wordt niet uitgegaan van een 100% publieke taak;
er zit nog een privaat belang bij. Concessies gelden tot 2015. Wat gaat er
daarna gebeuren? Immers, dan zal geconcurreerd kunnen worden op het spoor.
Er wordt niet onverbloemd gezegd dat wij af moeten van die verzelfstandiging,
dat het weer een overheidsbedrijf moet zijn met een volledige verantwoordelijkheid
voor de overheid, gecontroleerd door de Kamer.De heer Dijsselbloem (PvdA):Verzelfstandiging van een NV die nog volledig staatseigendom is, heeft
toch helemaal niets te maken met marktwerking?De heer Poppe (SP):De heer Dijsselbloem moet beter om zich heen kijken. Ik ken veel bedrijven
die een overheidsgerelateerde NV zijn, en noem als voorbeeld Afvalverwerking
Rijnmond. Dat is een compleet privaat bedrijf. Het koopt private bedrijven
op, het koopt buitenlandse bedrijven op die gewoon privaat blijven. Het is
slechts in schijn een publieke zaak. De directie functioneert gewoon als een
directie van een commercieel bedrijf. Het bedrijf gaat voor de winst, het
gaat voor het veroveren van de markt en dat soort zaken meer, die allemaal
ten koste gaan van de tarieven voor het verbranden van huisvuil van de bevolking.
Zo zijn er meer voorbeelden te noemen van overheidsbedrijven die via verzelfstandiging
op de markt zijn losgelaten en waarvan de directies functioneren als vrije
jongens op de markt. Dan heeft de overheid, ook al is zij 100% eigenaar, er
nauwelijks meer echte invloed op. Immers, ook de raad van commissarissen moet
voor het belang van het bedrijf gaan en niet voor het belang van de publieke
zaak van de samenleving. Die stap is ook op het gebied van de NS een stap
te ver geweest, waardoor de invloed van de samenleving is verdwenen. Het is
te ver uit elkaar gegaan. Ik heb deze minister van Verkeer en Waterstaat vragen
gesteld over de onveiligheid. Dat had met het personeelsbeleid te maken. De
minister riep dat ik niet bij haar moest zijn, omdat zij niet over het personeelsbeleid
gaat. Ik wijs erop dat het ging om zeer onveilige situaties op het spoor.
Ik hoop dat hiermee duidelijk is wat ik bedoel. De heer Dijsselbloem kan het
algemeen noemen, maar zijn verhaal was... Nou ja, laat ik er maar niets over
zeggen.Ik heb al gezegd dat wij een aantal dingen steunen. Ook dat de taakorganisaties
meer bij elkaar worden gebracht heeft onze steun. U merkt hoe positief wij
kunnen zijn. De strikte scheiding tussen enerzijds de zorg voor de infrastructuur
en anderzijds het leveren van vervoersproducten op die infrastructuur vinden
wij ongewenst, absoluut onverstandig, een beetje dom. Die twee aspecten zijn
niet los te koppelen. Zonder infrastructuur is er geen vervoer mogelijk en
zonder vervoer is de infrastructuur overbodig. Als er nu wat fout gaat met
de infrastructuur, roept de machinist om: beste mensen, wij staan stil, maar
ik weet niet waarom. De vervoerder zal over het algemeen het beste zicht hebben
op de kwaliteit en de kwantiteit van de infrastructuur. Deze strikte scheiding
kan of zal leiden tot slecht onderhoud van de infrastructuur. Ik heb daar
voorbeelden van. Van het spoor waar in Hengelo de chloortrein over rijdt,
kon ik de bouten waar de rails mee op de biels vastzitten, zo verwijderen.
Die bielzen waren zo verrot dat ze alleen nog maar goed waren om champignons
op te kweken. Die situatie bestaat nu nog.Daarnaast behoren volgens de Socialistische Partij beide onderdelen gezamenlijk
tot de publieke voorziening van de spoorwegen, waardoor een scheiding ongewenst
en dus dom is. In oktober 2000 heeft de minister de situatie
in Japan geroemd. Daar zijn inderdaad kennelijk voordelen behaald, maar wel
duidelijk is dat een splitsing van verantwoordelijkheid voor rails en rijdend
materieel leidt tot een systeem waarin die verantwoordelijkheid niet meer
duidelijk is. Ik gaf net het voorbeeld van de machinist die zei "we staan
stil, maar waarom weet ik niet", als hij het al zegt. Een ander probleem dat
de splitsing met zich brengt, is dat de verkeersleiders dan in steeds mindere
mate voormalige machinisten zijn die het spoor en de stations goed kennen
en het hele spoorweggebeuren in hun genen hebben zitten. De belangrijkste
les uit Japan is dan ook om spoor en rijdend materieel niet te splitsen.Een basisuitgangspunt voor de Spoorwegwet is dat het vervoer verzorgd
wordt door marktpartijen in concurrentie, althans dat is uiteindelijk de uitwerking.
Dat is dus uitgewerkt in de Concessiewet. Maar het uitgangspunt is zeker voor
het personenvervoer over het spoor zowel onuitvoerbaar als onwenselijk. In
de praktijk is er in Nederland slechts één bedrijf met expertise
om het personenvervoer te regelen, en dat is de NS. Dat beseft de minister
ook wel, maar toch blijft concurrentie het uitgangspunt van de wet. Daar ging
het mij om, mijnheer Dijsselbloem. Waarom is dat? Waarom deze marktfundamentalistische
ideologie? Het is namelijk puur ideologie dat de markt het beter zou doen,
dat zo'n concurrentie beter zou werken. Waar hebben wij gezien dat dat goed
gaat? Ik heb daar geen voorbeelden van.Het personenvervoer over het spoor is een monopolie en dat zal het voorlopig
ook nog wel blijven. Met een goed functionerend monopolie ten dienste van
de publieke zaak heeft de SP geen problemen. De SP heeft wel problemen met
geprivatiseerde bedrijven die op de markt concurreren en er een zootje van
maken en waar niks uit de verf komt. Daar hebben wij problemen mee. Ik heb
niks tegen een goed lopend, democratisch gecontroleerd monopolie. Natuurlijk
zijn er in het verleden wel fouten gemaakt, zoals verambtelijking, het achteroverleunen
van mensen, geen innovatie, maar daar zijn wij zelf allemaal bij geweest.
Nu zijn wij daar zelf niet meer bij en dat is het probleem. Erkent de minister
dat er feitelijk sprake is van een monopolie? Is het dan niet beter om dat
monopolie dan maar volledig in overheidshanden te houden met als reden de
democratische controle die wij hier kunnen uitoefenen? Dan is naar mijn mening
het publieke belang het best gewaarborgd. Waarom doen wij dat niet? Ik krijg
graag een visie van de minister daarop: wat is daar nu echt mis aan? Van mevrouw
Jorritsma weet ik dat, maar van mevrouw Netelenbos nog niet. Van haar hoor
ik dat ook graag.Uit het voorgaande mag duidelijk zijn dat de SP veel bezwaar heeft tegen
het wetsvoorstel. De bezwaren zitten voor een belangrijk deel in de hoofdlijn
ervan: het liberale marktstandpunt. Om het niet op voorhand helemaal af te
wijzen en het daarbij te laten, heb ik toch een aantal amendementen ingediend
die, als zij worden overgenomen of aangenomen, de wet een zekere sociale kant
of, beter gezegd, publieke kant geven. Graag blijven wij constructief meedenken –
u weet hoe wij zijn – om op te komen voor de belangen van de reiziger,
maar ook voor de belangen van het personeel.De reizigers hebben begin dit jaar in een enquête van de SP aangegeven
dat ook zij de concurrentie tussen particuliere bedrijven in het openbaar
vervoer niet zien zitten. Volgens de treinreizigers dient de NS weer een gewoon
overheidsbedrijf te worden. Dat is de mening van de klant, en die was koning.
In Nederland heeft de koning weinig te vertellen, dat weet ik, maar ik hoop
dat deze koning, namelijk die klant, wel wat te vertellen krijgt. Daar ben
ik wel weer voor. Ook het personeel van de NS deelt in overgrote mate deze
mening. Dan bedoel ik het personeel dat ervoor zorgt dat u met de trein van
A naar B kunt. De politieke bemoeienis met de NS heeft de reiziger en het
personeel tot op heden geen enkel voordeel opgeleverd. Met politieke bemoeienis
bedoel ik de verzelfstandiging, de Haagse privatisering. Die heeft geen voordeel
opgeleverd en met deze Spoorwegwet en deze Concessiewet wordt dat er niet
beter op. Er wordt althans veel te weinig vooruitgekeken en er worden te weinig
middelen gebruikt om werkelijk verandering in de situatie te brengen. Onze
fractie vindt dat een gemiste kans.De heer Dijsselbloem (PvdA):Ik dacht dat u een aantal zinnen geleden al hebt gezegd dat u, als die
drie amendementen die er liggen worden aangenomen, de Concessiewet wilt steunen.
Begrijp ik dat goed?De heer Poppe (SP):Nee, dat heeft u niet helemaal goed begrepen. Wij moeten dat nog eens
bekijken. Ik heb gezegd dat het dan ietsje socialer, ietsje "publiek belangeriger"
wordt. Maar of dat voldoende is, daar wachten we nog even op, hoor.Het is een gemiste kans om werkelijke fundamentele stappen te nemen. Het
blijft een beetje "doorhinkelen op twee gedachten". De zorg van de minister
voor de aanleg van hoofdspoorweginfrastructuur, verwoord in artikel 5 van
de Spoorwegwet, is natuurlijk terecht. Helaas is dat artikel wel heel kort
en onuitgewerkt. Zo staat er niet in hoe voor de aanleg van hoofdspoorweginfrastructuur
zorg wordt gedragen. Welke instantie gaat de aanleg van infrastructuur uitvoeren?
Hoe gaan de studies naar eventuele spooruitbreidingen plaatsvinden en door
wie? Wij hebben daarover een amendement, waarop ik graag de reactie van de
minister hoor. De Spoorwegwet moet op dit punt dus nog duidelijker worden
aangescherpt, want anders zullen de verschillende partijen naar elkaar blijven
kijken, in plaats van actie te ondernemen. Dat hebben we de afgelopen jaren
al te veel gezien.Ik noemde al het praktische bezwaar dat aan concessieverlening kleeft.
De SP blijft bezorgd over de investeringen die zullen worden gedaan als een
concessieovereenkomst tegen het einde loopt. Diezelfde zorg heb ik uitgesproken
over de privatisering van het stads- en streekvervoer, oftewel de bus. Zelfs
nu in de wet is opgenomen dat de oude concessiehouder de nieuwe concessiehouder
kan verplichten om materiaal over te nemen, zijn er absoluut nog geen voldoende
investeringsprikkels voor de kwaliteit. Misschien zelfs integendeel, want
als geen zekerheid bestaat over het krijgen van de concessie is er geen enkele
reden, op het laatst nog te investeren in onderhoud en nieuw materieel. Een
vervolg daarvan is dat de nieuwe concessiehouder nu wettelijk verplicht wordt,
de oude troep die dan is ontstaan bij de eerste concessiehouder over te nemen.
Daarvoor moet hij weer veel betalen, zodat hij eerst de investering
eruit zal moeten halen, voordat hij aan innovatie toekomt. Dat zou wel degelijk
een rem kunnen zijn op innovatie van het materieel van het openbaar vervoer.
De oude concessiehouder zal – dat is logisch – een zo goed mogelijk
financieel resultaat willen boeken, ook wel winstmaximalisering genoemd, om
aan het einde van de concessieperiode laag in te kunnen schrijven voor een
nieuwe concessie.Investeringen zullen het bedrijfsresultaat negatief beïnvloeden,
waardoor een lage inschrijving moeilijker wordt. Die investeringen zullen
in een later stadium van de concessieperiode dan ook weer achterblijven. Zo
zien we dat er als het gaat om de kwaliteit van het materieel en de dienstverlening
een neerwaartse spiraal ontstaat, die het gevolg zou kunnen zijn van deze
voorstellen. Hoe denkt de minister over deze risico's? Kan zij ons hierover
geruststellen, door de harde garantie te geven dat er ook aan het einde van
de concessieperiode nog voldoende initiatief zal zijn tot investeren in innovatie
van het materieel? Zijn er naar de mening van de minister voldoende eisen
met betrekking tot de kwaliteit van het materieel en de dienstverlening? Dat
is nu terecht een probleem. Ik weet niet of dat, als we na 2015 overgaan tot
concessieverlening, een verbetering teweeg zal brengen. Dat hebben we ook
gezegd bij de verzelfstandiging van het stads- en streekvervoer, de bus.De nieuwe wet biedt volgens de SP onvoldoende zekerheid voor het personeel
van de spoorvervoerder. Een verbod op gedwongen ontslagen bij de overgang
van de ene naar de andere concessiehouder lijkt mij dan ook wel zeer gepast
in deze wetten – dat moet er vooral niet uit – maar ik wijs erop
dat, als de concessie eenmaal is overgegaan en een bedrijf hoog heeft ingeschreven
om de concessie te krijgen, dat bedrijf moet bezuinigen, waartoe een reorganisatie
wordt gepleegd en dan is niemand zijn arbeidzame leven meer bedrijfszeker.
Dat is dus een half ei, en naar ik vrees kan dat snel oplopen naar een lege
dop.Er staat in de Spoorwegwet dat de productiemiddelen moeten worden overgenomen,
tenzij de oude en de nieuwe concessiehouder anders overeenkomen. Dat suggereert
niet alleen dat ontslag mogelijk is, maar ook dat materieel straks ergens
aan de kant kan staan te roesten. Hoe zit dat? Wat betekent de zinsnede: "...tenzij
de oude en de nieuwe concessiehouder anders overeenkomen"? Welke vrijheid
biedt dat?Deze onzekerheid is voor het personeel onaanvaardbaar. Er moet letterlijk
een verbod op ontslag in de wet worden opgenomen, evenals een verwijzing dat
mogelijke reorganisaties na de overname om winstgevend te blijven, gezien
de hoge investering voor het verkrijgen van de concessie, niet mogen leiden
tot ontslag. Ik weet niet hoe dat het beste kan worden geformuleerd, maar
ik acht de minister daar redelijk verstandig in. Er moet in ieder geval iets
worden opgenomen, want anders is het een lege dop of een half ei. Waarom wil
de minister de rechten van het personeel niet beter beschermen via het opnemen
van een ontslagverbod, ook nadat de concessie is overgenomen en de volgende
concessiehouder gaat draaien?De heer Van Walsem (D66):Tot hun 65ste?De heer Poppe (SP):Ontslag mag niet plaatsvinden als gevolg van concessieovername, concurrentie
en alles wat daaruit voorkomt, maar wel als er gewone ontslagredenen zijn,
zoals die er ook zijn in normale omstandigheden. Ik zeg dat vooral tegen de
liberalen die recht voor mij zitten.De sanctiemogelijkheid is ook een reden tot zorg. Indien de concessiehouder
niet voldoet aan de prestatie-eisen, kunnen er sancties opgelegd worden. Het
betalen van een geldsom is een mogelijke sanctie. Een probleem hierbij is
dat de concessiehouder maar één bron van inkomsten heeft die
hij zelfstandig kan verruimen, en dat is het spoorvervoer van goederen en
mensen. De concessiehouder kan deze geldsom betalen door te bezuinigen op
het spoorvervoer en dat betekent dat de dienstverlening achteruit zal gaan.
Een andere mogelijkheid is het verhogen van de tarieven om de som bij de klant
weg te halen. Bovendien kan hij beide doen: zowel op materieel bezuinigen
als de tarieven verhogen. Dat heeft een verslechtering van de veiligheid en
de dienstverlening op het spoor tot gevolg. Hierdoor worden de slachtoffers
van de achterblijvende prestaties ook nog eens het slachtoffer van de opgelegde
sanctie. Het lijkt mij een moeilijke spagaat om daaruit te komen. Daarom vraag
ik aan de minister of de mogelijkheid bestaat dat de reiziger in dit geval
dubbel gepakt wordt. Het ging al niet goed, daarom komt er een boete. Vervolgens
blijft het niet goed gaan en moet hij ook nog eens een hoger treinkaartje
betalen. Wat gaat de minister doen om ervoor te zorgen dat dit de reiziger
niet overkomt bij een wanprestatie van de concessiehouder? Welke garanties
gaat zij daarvoor bieden?Een laatste voorstel dat ik hier aan de minister wil doen, is om de eisen
die aan de concessiehouder bij de concessieverlening gesteld worden, in de
Concessiewet op te nemen. Zo zal in elke concessieovereenkomst in ieder geval
een minimumeis gesteld moeten worden aan zowel de vertrek- als de aankomstpunctualiteit.
Dat is een belangrijke eis om de reiziger enige zekerheid te geven over de
kwaliteit van het treinvervoer. Bovendien geeft dat de reiziger, als hij in
de trein stapt, zekerheid dat hij op de plaats van bestemming aankomt zonder
op twee bussen over te hoeven stappen.De frequentie van de treinen moet ook vastgelegd worden in de concessieovereenkomst,
evenals een indicator voor de zitplaatscapaciteit. Een en ander moet een kaalslag
van het spoorwegvervoer voorkomen. Ik heb net aangegeven hoe dat kan: als
je hoog inschrijft, kun je op allerlei dingen bezuinigen. Dat mag niet ten
koste van de zitplaatscapaciteit gaan. Kan de minister duidelijk maken hoe
zij de kwestie van de tarieven en de zitplaatsen goed wil regelen?Verder dient er duidelijkheid te zijn over de tarieven die aan de reiziger
doorberekend mogen worden. Ik wil daarom van de minister horen dat zij bereid
is om zich ook met de tarieven te bemoeien en te zorgen dat niet van alles
en nog wat in de tarieven doorberekend wordt. Er moet een heldere structuur
zijn op dat punt. Hierbij dienen maximale bedragen vastgesteld te worden,
zodat het openbaar vervoer laagdrempelig kan blijven. Ik kan beter zeggen:
kan worden, want het is al niet meer zo laagdrempelig.De CDA-fractie heeft intussen ook het inzicht gekregen dat het pakket
van eisen bij de concessieovereenkomst best uitgebreid mag worden. Daar zijn
wij blij mee. Eind 2000 werd een motie van de SP-fractie om
de zitplaatscapaciteit op te nemen als prestatie-indicator slechts gesteund
door de fractie van GroenLinks. De CDA-fractie was het spoor toen nog bijster.
Gelukkig zien wij nu een amendement van de heer Eurlings om het pakket van
criteria voor de prestatieafspraken uit te breiden, ongeveer zoals wij in
onze motie hadden omschreven. Het is hartstikke fijn dat ook bij het CDA het
licht is gaan branden. De SP-fractie ziet deze eisen graag opgenomen in de
Concessiewet.Wij zijn verheugd over het amendement van mevrouw Halsema waarmee wordt
beoogd, de integratie van vervoerbedrijven in het gehele openbaar vervoer
te vergemakkelijken. In onze ogen dient de chipcard zo snel mogelijk in het
gehele openbaar vervoer ingevoerd te worden. Dat is goed voor de toegankelijkheid
en de veiligheid. Dit amendement kan rekenen op de warme steun van de SP-fractie.
Wil de minister een snelle invoering van de chipcard bevorderen? Als dit niet
als eerste bij de NS kan, dan moet dit maar bij de grote stedelijke vervoerbedrijven,
zoals in Amsterdam en in Rotterdam.Voorzitter. Ik ben aan het eind van mijn betoog gekomen. Ik ben het spoor
gelukkig niet bijster. Het gaat om twee zeer complexe wetten. Een publieke
voorziening met een unieke infrastructuur op een verantwoorde wijze onder
concurrentie brengen, is een buitengewoon moeilijke, zo niet onmogelijke opgave.
Wij vinden het volstrekt ongewenst om daartoe over te gaan, maar de start
is nu eenmaal gemaakt onder Paars 1. Het is goed om aan het eind van Paars
2 te constateren dat deze kruising tussen sociaal-democratie en liberalisme
niet vruchtbaar is gebleken. Wij moeten terug naar een situatie waarin de
publieke taak weer op de eerste plaats komt. De democratisch gelegitimeerde
overheid moet volledige zeggenschap hebben over het openbaar vervoer over
het spoor. Daar blijft de SP voorlopig voor gaan.De heer Van Walsem (D66):Voorzitter. Het openbaar vervoer is van vitaal belang voor onze mobiliteit
en dus ook voor onze economie. De verantwoordelijkheid voor het kernnet is
een publieke zaak waar de politiek – de overheid – geen afstand
van kan en mag nemen. Het is de afgelopen jaren gebleken dat de burger zich
bij het disfunctioneren van de NS tot de politiek wendt en van haar verwacht
dat zij, het liefst zo snel mogelijk, oplossingen biedt om de klachten te
verhelpen. Zowel het parlement als de minister voelde zich de afgelopen jaren
wat onmachtig, hetgeen voor velen en ook voor mij een frustrerende ervaring
was. Wij waren het erover eens dat ons uiterst druk bezette kernnet geen concurrentie
op het spoor toeliet. Concurrentie om het spoor via concessies zou de oplossing
zijn om de voordelen van de tucht van de markt te kunnen plukken.Het kernnet blijft een vitaal publiek belang waar de overheid haar verantwoordelijkheid
ten volle voor moet nemen. De directie of het management – dit is nog
nader te definiëren – gaat een prestatiecontract aan met de overheid.
Bij structureel falen wordt de directie c.q. het management vernieuwd; een
soort contractmanagement. Wij hebben dit niet meer teruggevonden in het voorstel,
maar dit lijkt ons nog steeds de beste methode. Uiteindelijk is het enige
instrument dat wij hebben om de zaak naar onze hand te zetten, het vernieuwen
van directie of management. Allerlei ingewikkelde constructies om 20.000 man
personeel en miljarden aan materieel over te dragen aan een nieuwe concessiehouder
zijn eigenlijk onwerkbaar, terwijl het doel is een beter management met behoud
van personeel en materieel. Een ander instrument is benchmarking inclusief
"name and shame" als een extra prikkel om te presteren.Een langdurige vergunning – voor mijn part voor 30 jaar of langer,
maar wellicht moet op grond van Europese regelgeving een termijn genoemd worden –
is een stimulans voor de juiste investeringen en geeft zekerheid en rust voor
het personeel. Dit kan de kwaliteit alleen maar ten goede komen en daar kiezen
wij dan ook voor.Scheiding van de infrastructuur en de exploitatie van vervoer is een uitgemaakte
zaak. De overheid is verantwoordelijk voor aanleg en onderhoud en voor het
beheer van het totaal. Dat geldt dus ook voor de kleinere aanpassingen. Regel
dit helder, zodat iedereen weet waar hij aan toe is. Om van de vervoerders prestaties te kunnen eisen, moet de overheid de
voorwaarden scheppen die dat mogelijk maken. Een duidelijke definiëring
van de basiskwaliteit van de infrastructuur is hiervoor noodzakelijk. Capaciteitsverdeling
hoort bij diezelfde overheid. Eventuele geschillen moeten worden voorgelegd
aan de toezichthouder, in casu de NMa. De taakorganisaties moeten in handen
zijn van de overheid. Overigens had ik de verkeersleiding liever teruggezien
bij de NS, zoals ik in mijn schriftelijke inbreng bij dit wetsvoorstel heb
geschreven. Ik heb echter begrepen dat het zoveel energie, tijd en ellende
zou kosten om dat weer terug te sluizen, dat ik dat maar vergeet.De plotselinge ommezwaai van de minister om de uitvoering privaat te regelen
heeft D66 niet begrepen. De verantwoordelijkheid voor de infrastructuur en
een objectieve capaciteitstoedeling zijn het beste gewaarborgd bij een publieke
regeling. De taakorganisatie moet op korte termijn, zoals al eerder was voorgesteld,
een ZBO worden met een raad van toezicht. Kan de minister de vraag beantwoorden
of de scheiding van de verkeersleiding op knooppunten en netwerken wenselijk
is?De versterking van de invloed van de consument via een gekwalificeerd
adviesrecht en een adviesrecht aan het bestuursorgaan van de concessieverlener
is een goede zaak. Verder kan het onzes inziens niet gaan. Bewaking van het
consumentenbelang is uiteraard ook een verantwoordelijkheid van de politiek
c.q. de overheid. In de Concessiewet is een en ander uiterst ingewikkeld en
niet erg transparant. De waardebepaling blijft vaag. Het op een evenwichtige
wijze recht doen aan de belangen van beide partijen wordt een knap ingewikkeld
onderhandelingsproces. De waardebepaling moet op objectieve gronden plaatsvinden.
Daarom wordt een uniforme grondslag voor de waardebepaling van de productiemiddelen
opgenomen in de Concessiewet. Bij de overgang van het management, feitelijk
de leidinggevenden, blijft vaag wie dat zijn. Is een en ander wel in te bedden
in ons huidige arbeidsrecht? Kunnen feitelijke leidinggevenden ook wél
overgenomen worden door de nieuwe concessiehouder? Concessie en capaciteitstoewijzing kunnen onzes inziens niet losgekoppeld
worden. Dit is namelijk ook van invloed op de waarde van de concessie. Het
voorstel is dus niet goed. Wij willen graag een koppeling. Anderen hebben
er ook over gesproken. Kan en moet het ministerie van Verkeer en Waterstaat
niet ook een belangrijke rol spelen bij de overgang van kennis naar de provincies
inzake de regionale concessies? Leasecontracten kunnen een obstakel vormen
voor de overdracht van materieel van de zittende concessiehouder naar de nieuwe.
Hoe is dat op te lossen? Ik kan allerlei problemen opnoemen die vastzitten
aan leasecontracten, maar ik neem aan dat die hier bekend zijn. Ik wil graag
horen hoe de minister deze denkt op te lossen, en dat allemaal in de tijdspanne
van drie maanden na de inwerkingtreding van de Concessiewet. Is dat niet te
kort om tot een volledige overeenstemming te komen over de waarde van de rechten
en verplichtingen die zijn verbonden aan het materieel? Is het niet beter
om er eerst voor te zorgen dat er overeenstemming is en daarna de Concessiewet
in werking te laten treden?Dan kom ik op de aanvaarding onder voorbehoud, artikel 29a. Indien een
concessie niet is aanvaard, zou de vervoerder strafbaar zijn. Er moet natuurlijk
wel gereden worden. Moet dit niet anders worden geregeld? Geeft een gedeeltelijke
intrekking van de concessie geen onoverkomelijke bezwaren? Ik wijs op de rendabele
en de minder rendabele lijnen en op het niet altijd één op één
kunnen toewijzen van personeel en materieel op het gedeelte dat wordt ingetrokken.
Wat te doen met productiemiddelen zoals de ICT-systemen bijvoorbeeld, die
niet te scheiden zijn en ook na verlies van de concessie voor de zittende
concessiehouder nog nodig zijn?Tot slot ga ik in op de positie van NS Vastgoed NV. Ik heb hier al eerder
over gesproken. Wat de heer Dijsselbloem daarover vanochtend heeft gezegd,
heb ik in het verleden ook al gezegd. Die steun vond ik eigenlijk erg aardig.
Misschien komen wij nu toch samen verder. Ik heb gezegd dat de grondpositie
van de NS in grote en kleine steden dermate belangrijk is dat een gedeelte
van het ruimtelijkeordeningsbeleid door de NS wordt bepaald. Ik vind dat wij
dat moeten doen. Ik zou het vastgoed, afgezien van de grond langs de spoorlijnen,
graag terug zien bij de overheid. Ik steun het amendement van de heer Dijsselbloem
op dat punt.De heer Van den Berg heeft op stuk nr. 30 een amendement ingediend dat
ertoe strekt dat het financiële verslag van een ZBO bij de Kamer moet
worden ingediend voor 1 juli 2003. Gezien de VBTB-discussie en de Comptabiliteitswet
zou ik daar 1 maart 2003 van willen maken. Misschien kom ik zelf met een amendement
van die strekking, tenzij het anderszins geregeld wordt.De heer Eurlings (CDA):Mevrouw de voorzitter. De CDA-fractie heeft in tal van debatten als haar
mening naar voren gebracht dat de grote uitdaging op de Nederlandse "mobiliteitsmarkt"
is, mensen meer alternatieven te bieden. Dat geldt voor de mensen die iedere
dag achteraan in de file moeten aansluiten, maar het betreft ook het bieden
van een realistisch product aan mensen die voor het openbaar vervoer kiezen.
Nu loopt het én op de weg én in het openbaar vervoer vast.Wij hebben al vaker gezegd dat je, voordat je überhaupt kunt of moet
denken over extra beprijzingsmethodes op de weg, er eerst voor moet zorgen
dat in het openbaar vervoer mensen een realistisch alternatief hebben. Op
dat vlak is heel veel te winnen. In een eerder debat heb ik als voorbeeld
het grote Parijs genoemd, waar zo'n 20% van de mensen zich per openbaar vervoer
beweegt. Nederland, maar ook de Randstad die toch ook een soort van deltametropool
is, steekt daar schraal tegen af.Wij komen van ver, want het alternatief werd de laatste jaren niet beter,
maar slechter. Het afgelopen najaar is de dienstverlening van de Nederlandse
Spoorwegen op een historisch dieptepunt beland.De heer Stellingwerf (ChristenUnie):U zegt dat 20% van de mensen in Parijs van het openbaar vervoer gebruik
maakt. Vindt u dat veel?De heer Eurlings (CDA):Ik heb een gezonde ambitie wat dat betreft. Als je naar het algemene Nederlandse
beeld kijkt, mogen wij in zo'n dichtbevolkt land de lat best hoger leggen.
U kent ons pleidooi voor een snel rondje Randstad en het opschalen van de
snelheid bij gewone intercityverbindingen. Een goed openbaar vervoer mag ons
best wat waard zijn, om de woorden van mijn ex-collega Gert Leers te gebruiken.
Er is zeker winst te behalen.De heer Stellingwerf (ChristenUnie):Dat waardeer ik ook. Ik vroeg mij af of u wel de juiste stad vergelijkt
met Nederland. Ik denk dat in Amsterdam meer mensen van het openbaar vervoer
gebruik maken dan in Parijs. Ik ken die cijfers niet exact, maar 20% is uitermate
laag. Er zijn steden waar 80% gehaald wordt.De heer Eurlings (CDA):Dat weet ik, mijnheer Stellingwerf, maar in Amsterdam gaat het om afstanden
van een paar kilometer. Als je Parijs op de landkaart van Nederland legt,
heb je bijna de oppervlakte van de provincie Utrecht. Om in Randstadtermen
te spreken vond ik dat een aardige vergelijking, gezien alle discussies die
wij hebben gehad over het rondje Randstad. Ik ken uw pleidooi voor een goed
openbaar vervoer goed genoeg om te hopen dat ik uw interventie niet zo moet
opvatten dat ik mijn ambitie naar beneden moet bijstellen. Dat zal niet de
portee van uw opmerking geweest zijn.Minister Netelenbos:Misschien kan ik de heer Eurlings een beetje helpen. Bij het woon-werkverkeer
tussen Utrecht en Arnhem maakt 50% van de mensen gebruik van het openbaar
vervoer.De heer Eurlings (CDA):Dat is een verbinding tussen twee steden. U kunt zichzelf wel op de borst
kloppen, maar ik vind dat u een internationale vergelijking moet maken. Ik
wil nog wel eens zien wat de Nederlandse reiziger vindt van de kwaliteit van
het openbaar vervoer. Wij kunnen alleen een verbetering doorvoeren in de kwaliteit
van het openbaar vervoer als wij de problemen van nu durven erkennen. Met
het wegwuiven daarvan komen wij er niet. Ik vind uw voorbeeld van zo-even
een weinig vruchtbare bijdrage aan het debat.Voorzitter. De problemen zijn groot en wij komen van ver. Ik steek ook
de hand in eigen boezem. Achteraf bekeken is de manier van
verzelfstandiging van het spoorbedrijf in 1995 op z'n zachtst gezegd niet
geheel doordacht te noemen. De ideeën van de beursgang, waar wij nooit
voorstander van zijn geweest, hebben nog veel contraproductiever gewerkt.
De NS dacht wel degelijk dat er een beursgang in zat. Daardoor werd het maken
van winst belangrijker dan de vraag hoe zoveel mogelijk passagiers op een
zo goed mogelijke manier vervoerd kunnen worden. Het doel van de NS moet zijn
het zo goed mogelijk waarmaken van de maatschappelijke taak, maar men concentreerde
zich vooral op de meest rendabele lijnen en het afstoten of minimaliseren
van minder rendabele lijnen. Gelukkig dat de regering nu heeft erkend dat
het idee van de beursgang fout was, maar het is jammer dat het zo lang heeft
geduurd. Nu moeten wij echt een stap in de andere richting zetten. Met deze
wetgeving moeten wij niet alleen de publieke beïnvloedingsmogelijkheden
bij het verzelfstandigde vervoersbedrijf vergroten, maar ook vooral de gerichtheid
op de maatschappelijke taak benadrukken. De opgave is dat het spoor een serieus
alternatief wordt. Met andere woorden, niet de "shareholder" moet centraal
komen te staan, maar de "stakeholder", dus de klant.Mevrouw Halsema sprak over een andere oud-collega van mij, de heer Reitsma,
die in 1995 een motie heeft ingediend met het verzoek aan de regering om een
basiskwaliteit te definiëren. Toen was er geen steun van de meerderheid
van de Kamer, maar ik denk dat de geesten nu rijp zijn voor het verankeren
van die basiskwaliteit. Ik wil dat de regering zich duidelijk uitlaat over
de positie en de gerichtheid van het bedrijf NS. Het moet mij van het hart
dat deze regering ontzettend lang geen visie heeft getoond. Toen het misging
met de NS zei de minister dat je een zieke patiënt vooral met rust moet
laten. Ik denk dat rust niet goed is, maar dat wij stappen vooruit moeten
zetten.De heer Dijsselbloem (PvdA):Ik constateer met vreugde dat er ook bij de CDA-fractie een ontwikkeling
in het denken heeft plaatsgevonden. In het begin van de jaren negentig had
een CDA-minister nog de NS onder haar hoede en toen zei een woordvoerder van
de CDA-fractie dat zijn fractie het principe van de vrijheid van de NS ten
aanzien van de tarieven, het voorzieningenniveau en de investeringen toejuichte.
De heer Van Vlijmen ging daarmee op drie punten stappen verder dan het rapport
van de commissie-Wijffels, overigens ook een CDA'er. Hij zei in feite dat
de NS de vrije hand moest krijgen voor tarieven, voorzieningenniveau en investeringen.
Ik constateer dus met u dat de CDA-fractie sinds die tijd een belangrijke
ommezwaai in haar denken heeft gemaakt.De heer Eurlings (CDA):U verbaast mij. U zei zojuist nog dat u met de hele geschiedenis werd
lastiggevallen en dat u de heer Van Gijzel links en rechts om de oren kreeg.
Ik krijg dat nu drie keer zo hard terug, maar dat vind ik wel grappig. Wij
gingen er in 1991, zoals bijna alle fracties hier in de Kamer, nog van uit
dat serieuze concurrentie op het spoor tussen bedrijven mogelijk zou zijn.
Dat is niet realistisch gebleken. In 1995 hebben ook wij ingestemd met een
verzelfstandiging, maar wij zijn nooit voor een beursgang van dit bedrijf
geweest. De adviezen van de heer Wijffels voor een verzelfstandiging zijn
lang niet allemaal opgevolgd. De beursgang is de grote pest geweest. Daardoor
is de NS zich helemaal gaan richten op het maken van winst en niet op het
bieden van een zo goed mogelijk spoorproduct.Misschien kan men zich de wat recentere geschiedenis voor de geest halen.
Eind 1998 werd onder leiding van Jaap de Hoop Scheffer een Kamermeerderheid
georganiseerd tegen een beursgang en de partijleider van de heer Dijsselbloem
sloot zich daarbij aan. Het heeft heel lang geduurd voordat de minister en
de regering die beursgang ten grave hebben gedragen. Het is goed dat die duidelijkheid
er nu is, maar ik blijf het jammer vinden dat het zo lang heeft geduurd.De heer Poppe (SP):Verzelfstandiging en beursgang zijn twee verschillende dingen. Ik hoor
de heer Eurlings met enige treurnis in zijn stem zeggen dat ook zijn fractie
in 1995 voor verzelfstandiging was. Als de CDA-fractie de verzelfstandiging
nu opnieuw moest beoordelen, zou zij dan ertegen stemmen?De heer Eurlings (CDA):Nee. Ik geloof niet dat het opnemen van NS in het ambtelijk apparaat het
beste spoorproduct tot gevolg heeft. In België, waar ik zelf dichtbij
woon, bestaan veel problemen omdat het bedrijf volledig is verstrengeld met
de ambtenarij. Dat is niet mijn ideaalbeeld. Een bedrijf kan alleen op afstand
worden geplaatst als de publieke taak, het op een goede manier vervoeren van
zoveel mogelijk passagiers, wordt verzekerd. Dit bedrijf is in 1995 op afstand
gezet zonder dat het een omvattend kader werd geboden. Daarnaast werd er ook
nog eens een beursgang in het vooruitzicht gesteld, waardoor het bedrijf zich
op maximale winst richtte. Mijn fractie is nooit voorstander geweest van een
beursgang en wij hadden dat kader met zijn allen beter moeten opzetten.De heer Poppe (SP):De heer Eurlings haalt een aantal dingen door elkaar. De overheid moet
en kan ingrijpen als een ambtelijk apparaat niet goed functioneert. Als alle
ambtelijke apparaten niet goed werken, moeten wij de Staat der Nederland opheffen.
Een overheid kan het vermogen hebben, te innoveren en bureaucratisering tegen
te gaan. Ook in grote bedrijven als Philips heerst overigens een gigantische
bureaucratie. Het gaat dus niet om de bureaucratie, maar om de aansturing
die dan niet heeft gedeugd.De heer Eurlings (CDA):Ik begrijp dat de heer Poppe een gevoel van onbehagen krijgt als bepaalde
zaken niet in de ambtenarij zijn ondergebracht. Ik ben oprecht van mening
dat dit niet terecht is. Een ander voorbeeld is de posterijen. Het gaat er
niet om dat dit bedrijf is verzelfstandigd, maar het gaat op de manier waarop
het maatschappelijk is afgezekerd. Mijn fractie heeft, zoals bekend, tegen
de Postwet gestemd omdat zij van mening was dat de afdichting niet goed genoeg
was. Dat wil nog niet zeggen dat de oplossing moet worden gezocht in bedrijven
die, zoals de posterijen in het zuiden van Europa, functioneren als banenmachines
en buitengewoon inefficiënt te werk gaan. Wij moeten vooruitkijken en
er niet naar hunkeren om alles onder de vleugel van de minister te brengen.De heer Poppe (SP):Daar gaat het niet om. De overheid kan ingrijpen in de bureaucratie, daar
gaat het juist om. Verzelfstandiging is daarvoor geen oplossing.De voorzitter:Mijnheer Poppe, u kunt in uw eigen termijn uw mening weergeven. Bij interruptie
kunt u vragen stellen aan de heer Eurlings.De heer Poppe (SP):Kan de heer Eurlings een voorbeeld geven van een voormalige ambtelijke
organisatie die na verzelfstandiging beter functioneert?De heer Eurlings (CDA):Ik heb net het voorbeeld gegeven van de TPG, dat wereldwijd een van de
meest toonaangevende postbedrijven is. Vanuit het buitenland wordt daar met
veel jaloezie naar gekeken. Ik wil niet in de woorden van collega Dijsselbloem
vervallen, die de heer Poppe het gebruik van retoriek aanwreef. Het werkt
niet om alles bij de overheid onder te brengen. NS moet zelf verantwoordelijk
worden gemaakt, maar moet door middel van een wettelijke regeling op resultaat
kunnen worden afgerekend. De heer Poppe zegt het door mij ingediende amendement,
waarin gepleit wordt voor het vastpinnen van prestatieniveaus op tal van vlakken,
te steunen. Laten wij het daarin zoeken. De zogenaamde zekerheid die de heer
Poppe denkt te creëren door dingen terug te halen naar de overheid, ademt
voor zijn partij waarschijnlijk een warme nestgeur uit. Het is evenwel een
schijnzekerheid want het werkt niet.De heer Poppe (SP):Die nestgeur heb ik niet.De heer Eurlings (CDA):Voorzitter. Kijken wij terug, dan blijkt dat het rijkelijk lang heeft
geduurd voor de beursgang van de baan werd gehaald. Het vorige najaar greep
de minister dan toch in. Ze zei: die zieke patiënt, de NS, moet je met
rust laten. De vervanging van de raad van bestuur en de raad van commissarissen
was een onvermijdelijke, maar verre van toereikende actie. Fermheid van de
regering is nu geboden bij het richting geven aan een daadwerkelijke verbetering
van de prestaties en de klantgerichtheid van de NS. Dát is wat de reizigers
van de overheid mogen verwachten.De nu voor ons liggende wetgeving moet ervoor zorgen dat wij een hoogwaardig
spoorproduct bereiken met een dusdanige kwaliteit dat mensen dit vervoer weer
als een volwaardig alternatief voor de auto gaan zien. Drie categorieën
problemen zullen nu écht moeten worden aangepakt. In de eerste plaats
noem ik de verkeerde definiëring van de doelstelling van de NS zoals
die is ingesleten. Ik ben blij dat de NS zelf, onder leiding van het interim-management
Karel Noordzij, zegt dat men voor de klant gaat. Ik wil dit graag door de
minister bevestigd zien. Wij zullen met onze wetgeving daarbij moeten aansluiten.
In de tweede plaats gaat het om de slechte afstemming tussen overheid en NS.
Ook dat is een groot probleem dat van belang is voor de investeringen in materieel
en infrastructuur. In de derde plaats betreft het de slechte coördinatie
en afstemming, zowel tussen onderdelen binnen de NS als tussen de NS en de
externe taakorganisaties, Railned, Railinfrabeheer en Verkeersleiding. Op
deze drie punten zal deze wetgeving daadwerkelijk tot verbetering moeten leiden.Voorzitter. De doelstelling van deze wet moet ons helder voor ogen staan.
Hebben wij het over een concessie, dan moet er vooral sprake zijn van een
systematiek die ertoe gaat leiden dat de maatschappelijke prestaties van het
spoorproduct optimaal zijn. Het mag niet neerkomen op een fake-marktwerking,
in de zin van: wij vervangen dadelijk de NS door een andere partij. In een
ultiem geval – ik hoop dat het theoretisch blijft – zou dat een
keer noodzakelijk kunnen zijn, maar waar wij nu vooral op moeten inzetten,
is dat er voldoende mogelijkheden zijn om te voorkomen dat zoiets moet gebeuren.
Met andere woorden: zoveel mogelijk instrumenten om de klant centraal te krijgen.
Wij vinden dat dit uitgangspunt heel helder door de regering moet worden gehanteerd.De heer Van Walsem (D66):Als u een zo goed mogelijk product wenst, is het misschien aardig om mijn
idee te volgen om de concessieduur op ten minste 30 jaar te stellen. Ondersteunt
u die gedachte?De heer Eurlings (CDA):Neen, sterker nog, ik vind dat zelfs tien jaar al tamelijk lang is. Met
het oog op het zekerheidsgevoel van de vervoerder zou je die periode lang
moeten maken – ik begrijp uw benadering – maar je moet voorkomen
dat je nú gaat definiëren wat de kwaliteit van het spoorproduct
over 30 jaar moet zijn. Ik kom met het voorstel om bij een concessieaanbesteding
een soort van mid-term review in te bouwen, zodat na vijf jaar kan worden
nagegaan of de prestaties opwaarts kunnen worden bijgesteld. Volgens mij kan
er op grond van een termijn van tien jaar redelijk worden geïnvesteerd,
zeker wanneer er sprake is van een realistische concessiebenadering en het
niet waarschijnlijk is dat de NS over tien jaar hun concessie verliezen. Daar
zouden wij niet op uit moeten zijn.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Maar die "tussentijdse beoordeling" – ik zeg het in goed Nederlands –
verbindt u niet aan verkorting van de concessieduur.De heer Eurlings (CDA):Neen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dus spreekt u niet over een concessie van vijf jaar.De heer Eurlings (CDA):Neen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dan heeft het eigenlijk helemaal geen effect voor de concessie.De heer Eurlings (CDA):Dat is wel degelijk het geval. Ik verbind dit inderdaad niet aan de concessieduur
omdat een termijn van vijf jaar akelig kort is, bijvoorbeeld in verband met
investeringen ten behoeve van het materieel. Dat levert grote problemen op.
Echter, als men afspraken maakt voor tien jaar op de terreinen punctualiteit,
sociale veiligheid, zitplaatsen, service enz., en als na vijf jaar blijkt
dat men goed op streek is, wat is er dan tegen om nog eens met de NS na te
gaan of met een gezamenlijke inspanning de lat voor de resterende vijf jaar
hoger kan worden gelegd? Die opwaartse beweging zou ik niet willen uitsluiten.
Als je dat niet doet, is de drive voor continue verbetering wel érg
beperkt aanwezig.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De NS worden nu jaarlijks beoordeeld. Ik zie de meerwaarde hiervan niet.
Ik denk juist dat dit eerder zou kunnen leiden tot grotere luiheid aan beide
kanten dan tot meer energie.De heer Eurlings (CDA):Neen. In alle vriendelijkheid merk ik op dat u een beetje
uit die negatieve spiraal moet komen. Wordt er jaarlijks beoordeeld, dan gaat
het om niet méér dan een beantwoording van de vraag: heeft men
aan de prestatieafspraken voldaan? Ik stel voor dat daar gewoon aan vast wordt
gehouden en dat na vijf jaar wordt nagegaan of de afgesproken prestatieniveaus
hoger kunnen worden vastgesteld dan bij het begin van de concessieperiode
is gebeurd. Dat is een positieve drive. Als het niet kan, kan het niet, maar
ik zou het jammer vinden als wij die mogelijkheid niet heel nadrukkelijk in
de kaderwet opnemen. Dat lijkt mij een verrijking.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Welke prikkels en sancties verbindt u dan aan die tussentijdse beoordeling
op vijf jaar? Of is het niet meer dan het nog eens doorlopen van de staat
waarin het bedrijf zich bevindt?De heer Eurlings (CDA):Er zijn prikkels en sancties die ervoor zorgen dat de NS nakomt wat is
afgesproken. Daarin willen wij op tal van punten zelfs verder gaan dan uw
fractie. Ik wil alleen dat na een jaar of vijf nog eens wordt gekeken of niet
kan worden uitgegaan boven de afgesproken prestatieniveaus. Stel bijvoorbeeld
dat wij nu afspreken dat de punctualiteit 85% of 90% moet zijn. Als nu blijkt
dat het daarmee heel goed gaat, zou na een jaar of vijf kunnen worden bezien
of het niveau op dit punt verder kan worden opgeschroefd. Hetzelfde geldt
voor de beschikbaarheid van zitplaatsen. Het gaat er dan niet om de NS af
te rekenen op punten waarop het niet goed gaat. Dat zal sowieso moeten gebeuren.
Dat hoort erbij. Voor wat, hoort wat. Men krijgt een concessie en wordt afgerekend
op het leveren van de prestatie.De heer Van Walsem (D66):Maar wat zijn de sancties?!De heer Eurlings (CDA):Er zijn geen sancties.De heer Stellingwerf (ChristenUnie):Hoe je het ook wendt of keert, volgens mij geeft de heer Eurlings twee
gewoon concessies uit, namelijk voor vijf jaar. Maar een organisatie plant
toch langetermijninvesteringen op alle niveaus?De heer Eurlings (CDA):Als men na vijf jaar niet komt tot iets beters dan is afgesproken, gaat
de concessie gewoon door. Ik zou alleen de mogelijkheid willen inbouwen om
na vijf jaar tot meer te besluiten. De NS zou de overheid dan kunnen vragen
om iets meer te doen in infra-investeringen, opdat een hogere prestatie mogelijk
wordt. Zo kan men gezamenlijk de lat wat hoger leggen voor de resterende periode
van vijf jaar. Het is dus een puur positief verhaal. Het gaat mij erom de
opwaartse potentie overeind te houden en niet voor tien jaar alles af te grendelen.
Het is extra en daarom staat er ook geen sanctie tegenover.De heer Stellingwerf (ChristenUnie):Ik begrijp dat dit vooral op vrijwillige basis is bedoeld.De heer Eurlings (CDA):In zoverre vrijwillig, dat de politiek zich moet afvragen wat het haar
waard is om het nog beter te doen dan is afgesproken. Die keuze zal de politiek
dan moeten maken. Ik zou het jammer vinden als zaken voor een termijn van
tien jaar min of meer worden vastgezet. Dan is er geen mogelijkheid om iets
positiefs extra te doen. Ik zou het zien als een verrijking van deze kaderwet
als deze extra stap werd ingebouwd.Voorzitter. Voor ons staan de klant en de maatschappelijke prestaties
van de NS centraal. Dat moet het uitdrukkelijke uitgangspunt zijn in de voorliggende
wetgeving. Niet een soort gecreëerde marktwerking, maar een samenstel
van maatregelen om, ook publiekrechtelijk, de vervoersprestatie te optimaliseren.
Wat is het centrale uitgangspunt van de minister? Is zij bereid zichzelf een
bepaalde ambitie op te leggen? Ik denk dan aan benchmarking. Zij zou het Nederlandse
spoorproduct kunnen vergelijken met het buitenlandse en in dat verband de
ambitie kunnen uitspreken dat ons spoorproduct – in dit dichtbevolkte
land – binnen tien jaar tot de beste vijf van de wereld behoort. Dan
kunnen criteria worden vastgesteld en daarover kunnen wij dan discussiëren.
Is de minister bereid de lat voor haarzelf hoog te leggen en wil zij die ambitie
meetbaar uitspreken?Naar mijn mening moeten extra eisen in de wetgeving worden vastgelegd
om het halen van een bepaalde maatschappelijke prestatie te garanderen. Ik
denk dan aan de beschikbaarheid van zitplaatsen. Het moet mogelijk zijn om
af te spreken dat een bepaald percentage van de reizigers een gegarandeerde
zitplaats in de eerste en tweede klasse moet hebben. Het komt nu nog voor
dat mensen in de eerste klasse – en zeker in de tweede klasse –
geen zitplaats hebben. Daar moet een afspraak over te maken zijn. Verder moeten
afspraken kunnen worden gemaakt over punctualiteit en veiligheid. Die zouden
er ook moeten komen over het serviceniveau dat reizigers wordt geboden, zowel
op de stations als in de trein. Ik geef een voorbeeld dat het belang van dit
soort dingen onderstreept. Het gaat om het verbeteren van het spoorproduct
in de ogen van de klant. En wie schetst mijn verbazing als mensen uit het
bedrijf zelf alarm slaan omdat de NS van plan is om alle "Wizzle's", winkeltjes
met kaartverkoop, binnen anderhalf jaar te sluiten. De reden zou zijn dat
die winkels eigenlijk bedoeld waren om de mensen een beetje van het loket
weg te krijgen en van de kaartautomaat gebruik te laten maken, om van het
station meer een winkel te maken. Maar wat blijkt nu? De mensen waarderen
de formule van de Wizzle's zo dat er steeds meer weer aan het loket een kaartje
gaan kopen, terwijl de NS ermee wil stoppen. Dit kan toch nooit de bedoeling
zijn? Is dit geen reden temeer om het serviceniveau voor de klant gewoon in
de concessie vast te leggen? Ik heb hiervoor met steun van de heer Dijsselbloem
een amendement op de Concessiewet ingediend, op stuk nr. 25. Ik dank de verschillende
collega's die hier al steun aan hebben gegeven.Ik ga verder met de positie van de klant in het algemeen, even los van
de prestatieafspraken. Ik denk dat deze positie met deze voorstellen behoorlijk
wordt verbeterd; het gekwalificeerde adviesrecht is een hele stap in de goede
richting. Het is nog wel de vraag wat de positie van de klant, van de consumentenvertegenwoordigers
gedurende de concessietermijn zelf zal zijn. Zou die niet beter kunnen worden
opgetuigd? Is het niet dienstig om in lijn met het platform toegankelijkheid
een veel algemener platform voor treinreizigers op te zetten, waarmee zij
in tal van discussies een bijdrage zouden kunnen leveren, of het nu gaat om
het gewenste serviceniveau of om een zomerdienstregeling, waarvan
anderen hebben gesproken? Maar je kunt zelfs denken aan discussies over het
terugbetalen van geleden schade; ik kom hier zo dadelijk op terug. Ik vind
dus dat de klant in de concessieperiode veel meer zeggenschap dient te krijgen,
dat hij veel meer zou moeten kunnen meepraten over de maatschappelijke richting
waarin de NS zich zou moeten ontwikkelen.Ook het bedrijf zelf zal moeten vermaatschappelijken. Bij tal van bedrijven
die zich een beetje tussen overheid en markt in bevinden, hebben wij hierover
een discussie gevoerd. Het is misschien een wat gekke sprong, maar in de discussie
over de Informatiebeheergroep hebben wij op een gegeven moment uitgesproken
dat wij in de raad van toezicht voor de IBG een vertegenwoordiger willen,
voorgedragen door de klanten, opdat er in die raad in ieder geval iemand is
die goed contact met de doelgroep onderhoudt. Ik zou het dan ook in de lijn
van Karel Noordzij, die uitgaat van maatschappelijke gerichtheid, helemaal
geen gek idee vinden om ten minste één lid van de raad van commissarissen
te benoemen op voordracht van de consumentenorganisaties. Wij behouden ons
de vrijheid voor om hierover nog een uitspraak van de Kamer te vragen, maar
ik hoop dat de minister hierover positief wil meedenken.De heer Hofstra (VVD):Hoorde ik het nu goed? Geldt het voor alle commissarissen?De heer Eurlings (CDA):Nee, dat heeft u niet goed gehoord.De heer Hofstra (VVD):Dus maar één, begrijp ik.De heer Eurlings (CDA):Ik heb ervoor gepleit om er ten minste één op die manier
te benoemen. Dat zou al heel wat zijn.De heer Hofstra (VVD):Dan ben ik enigszins gerustgesteld.De heer Eurlings (CDA):Ik dacht dat de VVD uitging van de kracht van het individu en van het
recht om voor je mening uit te komen. Dat probeer ik nu te stimuleren, dus
ik zou niet zo ongerust zijn, mijnheer Hofstra.Voorzitter. Voorkomen is beter dan genezen, vandaar dat ik al deze voorstellen
doe om de prestatie van de spoorwegen bij deze wetgeving meer voorop te stellen
en de klant via zijn vertegenwoordiging te laten meepraten over tal van beslissingen.
Mocht het onverhoopt toch niet goed gaan met al die prestaties, dan moeten
wij bekijken hoe de klant voor echte wanprestaties compensatie kan krijgen.
De regeling "geld terug bij vertraging" wordt nu enige tijd toegepast en mijn
inschatting is dat ze best redelijk functioneert. En bij de afgelopen begrotingsbehandeling
hebben wij samen met de PvdA-fractie een motie ingediend om na te gaan of
er op dit vlak niet nog wat meer mogelijk is. Ik zou deze mogelijkheden nu
graag verder met de minister bespreken, maar ik zeg er wel bij dat wij hierbij
niet moeten doorschieten. Wij moeten voorkomen dat de mensen maar kunnen claimen
zodra een trein vertraging heeft, want dan schieten wij in ons eigen been.
Dan wordt het openbaar vervoer namelijk met zoveel claims belast dat de kwaliteit
steeds slechter wordt. Dan komen er weer meer claims, neemt de kwaliteit nog
verder af en ontstaat er een neerwaartse spiraalbeweging. Dat is niet de bedoeling,
maar ik vind het wel rechtvaardig om mensen die door werkelijke fouten van
de NS vertraging oplopen waardoor zij aantoonbaar in problemen komen, bijvoorbeeld
vervangend vervoer aan te bieden. Ik hoor graag wat de minister daarvan vindt.
Ik kan mij voorstellen dat een soort reizigersplatform ook zijn gedachten
hierover laat gaan. Ik hoop dat de minister een luisterend oor biedt als het
op deze goede manier gebeurt – en niet op de manier van GroenLinks die
wat dit betreft alle sluizen openzet – en dat de motie-Dijsselbloem/Eurlings
wordt uitgevoerd.Mijn volgende hoofdpunt betreft de slechte afstemming tussen de overheid
en de vervoerders – in dit geval de NS – over investeringen in
materieel en infrastructuur. Op dit vlak is heel veel misgegaan. De aandacht
is de laatste jaren en vooral rondom de laatste jaarwisseling vooral gericht
geweest op NS Reizigers en met name op de directie en de raad van commissarissen.
Veel minder belicht is de rol die het achterstallig onderhoud van onze infrastructuur
speelt bij het niet kunnen leveren van goede service door de NS aan de reizigers.
Zeker één miljard gulden aan achterstallig onderhoud! Dat was
de conclusie in het rapport van Twijnstra & Gudde. Die conclusie is door
Karel Noordzij van de NS bevestigd tijdens het rondetafelgesprek dat wij hier
hebben gehouden. Dat is nogal wat. Toch spreekt bijna niemand erover, de minister
legt daarover nauwelijks verantwoording af en het blijft allemaal gewoon liggen.
Bij een goed spoorproduct voor de toekomst kan dit niet meer! Daarom moet
deze wet ertoe leiden dat de samenwerking tussen de overheid, die de randvoorwaarden
biedt, en de NS, die op basis van die randvoorwaarden een goed product leveren,
wordt verzekerd.Wij hebben daartoe een aantal amendementen ingediend. Het amendement op
stuk nr. 34 dat wij samen met de heer Dijsselbloem hebben ingediend, strekt
ertoe de basiskwaliteit van de infrastructuur duidelijk in de wet op te nemen.
Ook de verantwoordelijkheid van de minister voor aanleg en beheer van de infrastructuur
moet duidelijk worden verankerd. Daarvoor hebben wij het amendement op stuk
nr. 33 ingediend. Met het amendement op stuk nr. 31 wordt het beheer duidelijk
verbreed naar kwaliteit, betrouwbaarheid en beschikbaarheid van de hoofdspoorweginfrastructuur.
Ook dit amendement heb ik samen met de heer Dijsselbloem ingediend. Deze basiskwaliteiten
moeten in de wet verzekerd worden en de verantwoordelijkheid moet bij de minister
worden gelegd. De vraag of deze basisgarantie en deze basiskwaliteit het beste
in de vorm van een staats-NV onder een concessiestelsel een plaats kan krijgen
of in de vorm van een ZBO, vind ik een afgeleide vraag. Het gaat hier niet
om principiële keuzes maar om de pragmatische vraag, in welke van deze
twee opties de overheid de beste invloed heeft op aanleg, beheer en onderhoud
van die infrastructuur. Ik ben het met onder anderen de heer Van den Berg
eens dat de minister wel een erg grote ommezwaai heeft gemaakt. Immers, eerst
was zij voor een ZBO en toen zwaaide zij ineens om naar een "staats-NV". Ik
vond de argumentatie daarvoor niet erg duidelijk en daardoor ook niet erg
overtuigend. Zoals ik reeds zei, sta ik er wel open tegenover vanuit de doelstelling
dat de overheid verantwoordelijk is voor de goede kwaliteit, maar ik vraag
de minister wel om voor de hervatting van het debat ons schriftelijk
duidelijk aan te geven wat haar aangrijpingsmogelijkheden zijn in het eerder
voorgestelde ZBO-model en nu per amendement voorgesteld door de heer Van den
Berg en wat haar aangrijpingsmogelijkheden zijn in een staats-NV onder concessiestelsel
opdat wij deze discussie op inhoud en op resultaat morgen in goede zin kunnen
voortzetten.De heer Van den Berg (SGP):Ik vind dat een prima vraag. U zei echter zojuist dat het voor u geen
principiële keuze is, mijnheer Eurlings. Ik wijs erop dat uw fractie
na de vierde nota van wijziging in het nader verslag daarover wel zeer principiële
vragen gesteld heeft en meer vanuit de principiële optiek de vraag benaderde
waarom deze zwenking ineens plaats had gevonden. U bent toch met mij van mening
dat de infrastructuur een volledige politieke verantwoordelijkheid is en dat
ook moet blijven?De heer Eurlings (CDA):Dat heeft u goed gelezen, collega Van den Berg. De fractie van het CDA
vond en vindt dat de overheid verantwoordelijk is voor een goede kwaliteit
van de infrastructuur en voor goede randvoorwaarden voor een goed spoorvervoer
door de vervoerders. Dat hebben wij ook in onze schriftelijke bijdrage duidelijk
verwoord. Het is nu vanuit deze opgave, die wij de overheid stellen, de vraag
via welke van deze twee modellen je dat het best kunt realiseren. Dat is voor
mij de hoofdvraag. ZBO's en staats-NV's hebben allebei voors en tegens. De
keuze moet een middel zijn om een goede infrastructuur en de blijvende verantwoordelijkheid
van deze en toekomstige ministers af te zekeren. Vanuit een principiële
stellingname leg ik de minister deze pragmatische vraag voor. Ik hoop dat
de minister daarop schriftelijk wil reageren vóór de voortzetting
van het debat morgen.Minister Netelenbos:Ik geef er de voorkeur aan om eerst mondeling te reageren op de inbreng
van de Kamer. Vervolgens zal ik de Kamer een schema verstrekken met de voors
en tegens van ZBO en staats-NV, bezien vanuit het element sturing.De voorzitter:Dat lijkt mij een goede manier van handelen.De heer Eurlings (CDA):Dank voor deze toezegging.Als je een concessie verleent, dien je de randvoorwaarden duidelijk vast
te leggen. Ik vind het niet meer dan fair en vanuit het belang van de reiziger
ook erg belangrijk dat je bij een concessie de garantie geeft dat er afdoende
capaciteit en infrastructuur voor de vervoerder voorhanden is. Ik heb een
amendement voorliggen om dit duidelijk vast te pinnen. Zou de minister dat
geen verheldering van het voorstel vinden?De heer Stellingwerf heeft al gesproken over de kosten van kleine aanpassingen
in de infrastructuur. Ik vind dat die niet bij de vervoerder moeten komen
te liggen. Er zijn tal van problemen. De minister moet ook op dat vlak de
eindverantwoordelijkheid hebben, ook voor de financiering. Ik steun het amendement
op stuk nr. 19 van ganser harte.Als het toch misgaat in de verhouding tussen overheid en vervoerder, moeten
wij natuurlijk kunnen ingrijpen. Het intrekken van de concessie vind ik echt
een last resort. Daar moeten wij niet aan willen toekomen. Het levert onzekerheid,
turbulentie en verlies aan financiën en kwaliteit van het vervoerproduct
op. Dat moeten wij echt zien te voorkomen met het optuigen van de eisen en
het positioneren van de klant, maar ook, als het echt nodig is, met het ingrijpen
in de directie van de vervoerder, in dit geval de Nederlandse Spoorwegen.
Dit laatste geldt alleen als aantoonbare fouten structureel de oorzaak zijn
van het niet-halen van de maatschappelijke prestatie door de vervoerder.De heer Dijsselbloem heeft goede woorden gesproken over de vennootschapswetgeving
die zal worden veranderd inzake het structuurregime. Omdat de Staat 100% aandeelhouder
is, zou in de statuten van de NS moeten zijn geregeld dat deze ingreep kan
worden gedaan als het echt nodig mocht zijn.De heer Van Walsem (D66):De heer Eurlings noemt een aantal bezwaren tegen het intrekken van een
concessie, het overgaan naar een andere concessiehouder. Wat wij beogen, is
het verbeteren van de prestaties. Meestal, of eigenlijk altijd, gaat dat door
middel van een verandering van management. Die 20.000 personeelsleden wil
je niet vervangen, het materieel wil je niet vervangen, dat is allemaal veel
te ingewikkeld. Moeten wij de concessie dan niet vergeten en gewoon contractmanagement
aangaan?De heer Eurlings (CDA):Je kunt iets altijd als een zwaard van Damocles, als last resort boven
de markt laten zweven, maar je moet het meer doen gericht op het verbeteren
van de prestatie van dit bedrijf. Het intrekken van een concessie –
ik zeg dat hier, maar ik zeg het ook bij Schiphol – vind ik een weinig
aanlokkelijk alternatief. Wij moeten alles doen, ook met aanscherping van
dit wetsvoorstel, om te voorkomen dat dit soort dingen ooit nodig zijn.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Er zit enige onevenredigheid in uw verhaal. Een zwaard van Damocles is
alleen effectief als je bereid bent om het op het laatste moment ook te laten
vallen. U lijkt daar eigenlijk niet toe bereid. Aan de ene kant suggereert
u zelfs dat de concessie misschien eens per vijf jaar gecontroleerd moet worden.
Aan de andere kant wilt u dat zwaard van Damocles niet laten vallen.De heer Eurlings (CDA):Maar ik was ook niet aan het eind van mijn verhaal. Ik sprak over een
"last resort". Dat betekent dat het wel degelijk kan op het moment dat het
echt nodig is. Maar het is wel datgene waar wij het minst op moeten willen
uitkomen. Dat doen wij door de wet zodanig in te richten dat de positie van
de klant wordt versterkt en door prestatieafspraken met de concessiehouder
te maken die breed zijn, tal van terreinen bestrijden en worden nageleefd.
Dat moet je dan afdwingen. Dat vind ik veel belangrijker. Het kan dus een
keer nodig zijn om de concessie in te trekken als last resort. Wij hebben
het hier echter ook over decentrale concessies en dergelijke; daar liggen
de verhoudingen vaak nog heel anders. Wij behandelen nu een kaderwet. Het
concessiestelsel is een goed uitgangspunt, maar wij moeten wel afspreken dat
het doel niet is om marktwerking te fingeren waarin de een snel en makkelijk
voor de ander kan worden ingeruild. Het hoofddoel moet zijn:
hoe krijgen wij de maatschappelijke gerichtheid van de Nederlandse Spoorwegen
bovenop de agenda, hoe dwingen wij dat af?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Waarom kunt u niet akkoord gaan met een concessie voor 25 of 30 jaar?
U wilt het concessiestelsel handhaven, maar geen gebruik maken van de mogelijkheid
om de concessie in te trekken. Houd die concessie dan zo lang mogelijk.De heer Eurlings (CDA):U hoort niet goed wat ik zeg. Ik heb gezegd dat intrekking wel degelijk
een optie kan zijn. Ik vind het ook niet gek om om de tien jaar te heronderhandelen
over de voorwaarden en de te leveren prestaties. De wereld is dynamisch, het
vervoer verandert elke paar jaar. De files zijn de laatste paar jaar waanzinnig
toegenomen en met het openbaar vervoer gaat het hartstikke slecht. Wij moeten
de dynamiek naar boven te pakken zien te krijgen. Het maken van afspraken
voor 30 jaar is te weinig dynamisch, te statisch. Ik vind tien jaar een redelijke
termijn; daar kunnen bedrijven als de Nederlandse Spoorwegen ook een gezond
investeringsplaatje op maken. Ik vind wel dat je na vijf jaar moet bekijken
of de lat niet nog hoger kan worden gelegd. Dan is alleen een opwaartse beweging
mogelijk en geen beweging naar beneden.Het intrekken van de concessie is een last resort; intrekking moet niet
het uitgangspunt van de wet zijn. Wij moeten onze energie vooral richten op
het zo goed mogelijk maken van het product dat nu door de NS wordt geleverd.
Maar het is wel een last resort. Als het mogelijk is en het zou ervan komen –
theoretisch moet je dat zeker niet uitsluiten – dan moeten wij ervoor
zorgen dat er zo weinig mogelijk financiële schade en turbulentie in
de vorm van een slechte vervoersprestatie optreden. Ik ben het op dat punt
helemaal eens met de woorden die collega Dijsselbloem heeft gesproken. Ik
vind dat wij dan niet de hele NS aan de kant moeten zetten. Laat dan het operationele
bedrijf doorgaan en verander dan alleen het management. Vandaar ook dat ik
zijn amendement op dat vlak heb medeondertekend.Gezien de goede randvoorwaarden die een vervoerder moet bieden, meen ik
dat bij het invoeren van technische of functionele wijzigingen in de infrastructuur
contact moet plaatsvinden met de concessiehouders. Dat vind ik een heel logische
gedachte. Ik heb met collega Dijsselbloem een amendement op dat vlak ingediend;
ik hoor graag de reactie van de minister daarop.Dan kom ik op de slechte coördinatie en afstemming, zowel tussen
onderdelen binnen de NS zelf als tussen NS en externe taakorganisaties. Ik
vind het een verbetering van de wet dat de taakorganisaties nu bij elkaar
komen. Wij horen straks nog van de minister waarom het een staats-NV moet
zijn. Bij interruptie heb ik al gezegd dat bij de taakorganisaties geen conflictmodel
moet worden opgetuigd. Wij moeten voorkomen dat dat soort zaken ontstaat.
Het moet goed sporen. Hoe wil de minister stimuleren dat de beheersorganisatie
een goede lijn houdt met de concessiehouder, zodat wij geen toestanden krijgen
waarin men naar de rechter springt of naar een opgetuigde NMa? Dat moeten
wij zien te voorkomen, want dit soort gehakketak over en weer is niet in het
belang van de reiziger.Als je het wetsvoorstel op je laat inwerken, kun je tot de conclusie komen
dat de deuren worden opengezet naar nog veel meer afsplitsingen van het kernnet.
Wij moeten ons de vraag stellen hoe wenselijk het is om het kernnet zeer vergaand
te ontmantelen. Daarover hebben wij in het verleden al een aantal kritische
vragen gesteld. In zijn algemeenheid kun je zeggen dat je alleen moet ontmantelen
en decentraliseren als dat voor de reiziger echt voordeel biedt. Dan kun je
in twee richtingen denken. De eerste is de situatie waarin je in een regio
een echt samenhangend pakket van lijnen hebt dat een afgescheiden geheel vormt.
Dat is met name in het noorden en het oosten van het land het geval. De tweede
richting wordt gekenmerkt door bepaalde individuele lijnen, die een dusdanige
synergie kunnen vormen met het streekvervoer dat je daarmee de regio aan de
bal moet brengen en aan het stuur moet zetten. Ik wil ertegen waken om een
ander systeem in het leven te roepen, namelijk dat een concessiehouder te
gemakkelijk samen met de overheid gedeeltes kan afsplitsen van het kernnet.
Wij herinneren ons namelijk heel goed de richting die in de afgelopen jaren
opgeld deed: als lijnen niet superrendabel zijn en dus in het kader van een
beursgang niet echt interessant zijn, moeten we ons op het meest winstgevende
deel van ons net terugtrekken. Wij maken nu een ommezwaai met de NS, maar
ook in dit denken moeten we een ommezwaai maken. We moeten uitspreken dat
we alleen afsplitsen als het echt voordelen oplevert. Ik heb daarom van ganser
harte samen met de heer Dijsselbloem aan een amendement gewerkt waarin nadrukkelijk
wordt uitgesproken dat wij middels een algemene maatregel van bestuur willen
weten wat het kernnet zal zijn en wat niet. Daar kunnen we de discussie dan
over voeren.De heer Stellingwerf (ChristenUnie):Benadert u die operatie uit het recente verleden niet te negatief? Ik
verwijs naar Syntus, toch een goed voorbeeld. Op onrendabele lijnen heeft
Syntus nu winst gemaakt, onder andere door een enorme toename van het aantal
reizigers. Vindt u die aanpak een goede?De heer Eurlings (CDA):Ja, dat vind ik wel. Als je aannemelijk kunt maken dat een decentrale
aanpak veel meer biedt voor de reizigers, en dat problemen als slechte aansluitingen
op het bestaande net worden ondervangen, heeft dat voordelen, maar wel op
die kwalitatieve manier. We hebben het over een ingrijpende wet, ook voor
de toekomst. We moeten een goede discussie voeren, en niet bij wijze van spreken
met één pennenstreek ruime mogelijkheden aan partijen bieden.
De wet moet alleen worden ingevoerd als dat voordelen biedt.We hebben het hier over managementaanbesteding. Ik heb mijn vertrouwen
uitgesproken in het interim-management van de NS, omdat ik vind dat dat een
goede richting is ingeslagen als het gaat om de maatschappelijke gerichtheid.
We kijken hier ver vooruit. Ik herhaal mijn standpunt dat, als wordt toegewerkt
naar een systeem van managementaanbesteding, het niet meer dan billijk is
dat de NS-directie als hoofdverantwoordelijke voor dat bedrijf persoonlijk
wordt afgerekend op het behaalde resultaat. Als de directieleden goed in hun
vel zitten en overtuigd zijn van de opdracht die zij hebben,
zou je die uitdaging zonder vrees aan durven gaan.De heer Hofstra (VVD):Voorzitter. Ik begin, net als de collega's, met enkele algemene punten.
Deze wetsvoorstellen kwamen medio 2000 voor de eerste keer "bij ons". De minister
heeft vorig jaar heel lang nagedacht, en wel de hele zomer. Dat heeft geleid
tot allerlei nota's van wijziging. Wij hebben als Kamer vorige maand, dus
in februari, de laatste antwoorden ontvangen. Dan is het toch jammer als ik
moet constateren dat veel vragen van de VVD, zelfs meer dan de helft, niet
waren beantwoord. Onze conclusie in de commissie was dan ook dat het wetsvoorstel
niet klaar was voor plenaire behandeling. Maar de meerderheid beslist wel
vaker onverstandig, dus het onderwerp is nu wel plenair aan de orde. Wij hebben
de vrijheid genomen, de minister alsnog antwoord te vragen op onze vragen.
De minister was zo vriendelijk, ons daarover een uitvoerige brief te sturen,
waarvoor mijn dank. Als de minister daartegen geen bezwaar heeft, heb ik er
ook geen bezwaar tegen dat die brief ook naar de collega's gaat en aan het
dossier wordt toegevoegd, omdat er veel vragen worden beantwoord die een aanvulling
zijn op de stukken die er liggen. Wordt dit de nieuwe stijl van Verkeer en
Waterstaat? Ik geef toe dat het bondige stukken zijn, waarvan ik wel houd.
Maar de manier, waarop fracties aan onderwerpen worden gerelateerd, heeft
toch ook iets fragmentarisch. Het is de vraag, of daarmee moet worden doorgegaan.De wet die we nu behandelen, is typisch een kaderwet. Je zou kunnen spreken
van een aantal containers, keurig gestapeld en gekleurd, maar allemaal leeg,
want het zijn allemaal AMvB's. Veel artikelen beginnen met "via algemene maatregel
van bestuur". Het is de vraag of dat op deze manier kan. Moeten die AMvB's
niet worden voorgehangen? Is de minister bereid om dat te doen? Wij moeten
verder bezien of de wet zodanig scherp is geformuleerd dat wij vertrouwen
kunnen hebben in de uitwerking van de AMvB's. Dat is wat ons vandaag en morgen
te doen staat.Kernpunt in de discussie is de vierde nota van wijziging. Het heeft ook
te maken met de manier waarop overheidsactiviteiten worden georganiseerd en
de discussie over de ZBO's. De Kamer heeft gisteren de Kaderwet ZBO aangenomen,
overigens zonder onze stem. Wij zijn in het algemeen niet tegen ZBO's, maar
wij vonden dat het nog beter moest worden geregeld dan in deze wet is gebeurd.
De minister stelde aanvankelijk ook een ZBO voor met betrekking tot het beheer
van de infrastructuur. Collega Van den Berg heeft daar tamelijk wijze woorden
over gesproken, maar wij zijn dat in het algemeen wel van hem gewend. Is het
op die geheel andere lijn gaan zitten wat dat betreft wel goed gemotiveerd?
Persoonlijk heb ik niets tegen bedrijven, zoals de Kamer weet, en zeker niet
tegen de private sector. Wij moeten hierbij echter wel zuiver zijn. De infrastructuur
betreft immers een publieke kwestie. Inzake het vervoer hebben wij dat probleem
veel minder. Terecht is altijd gezegd dat de NS nooit een staatsbedrijf is
geweest. Het heeft altijd de vorm van een NV gehad. Ik ben het met de meeste
collega's eens dat de NS die vorm wel kan behouden. Het zit dus vooral in
het railinfrabeheer.De heer Dijsselbloem (PvdA):Kan de heer Hofstra een parallel trekken met het wegbeheer en hetgeen
hij wel eens gezegd heeft over de toekomst van Rijkswaterstaat? Ik herinner
mij dat hij daarvoor wel aan een private vorm dacht.De heer Hofstra (VVD):Daar kom ik net aan toe. De dames en heren die de railinfrastructuur beheren,
hebben immers nog een veel grotere broer, namelijk Rijkswaterstaat. De minister
wil daar een ZBO van maken. Dat vinden wij een te grote stap. De laatste brief
die wij van haar hebben gekregen op dat punt, spreekt over een ZBO. Als collega
Dijsselbloem bedoelt dat wij van Rijkswaterstaat een NV gaan maken, denkt
hij anders dan ik. Ik heb nooit voorgesteld om van Rijkswaterstaat een NV
te maken. Ik heb wel gezegd dat Rijkswaterstaat te groot is en dat wij haar
veel kleiner moeten maken. Dat kan bijvoorbeeld door een deel aan de markt
te verkopen en een deel zelfstandig te maken. De rijksoverheid houdt dan precies
die eenderde over die zij nodig heeft om haar vitale functie goed uit te oefenen.
Dat is iets heel anders dan van Rijkswaterstaat een NV of een BV te maken.
Dat stelt de minister nu wel voor als het gaat om railinfrastructuur. Ik wacht
het antwoord van de minister af, maar ik weet niet anders dan dat er een voorstel
komt om met Rijkswaterstaat die kant op te gaan.Wij moeten op dit punt wel consistent zijn. Ik trek een parallel met bijvoorbeeld
de elektriciteitssector of Schiphol. Mijn fractie vindt, evenals naar ik hoop
andere verstandige fracties, dat het eigendom ten principale bij de rijksoverheid
moet blijven – bij Schiphol is voor een erfpachtconstructie gekozen –
en dat de publieke belangen die bij elk van deze sectoren groot zijn, bij
wet publiekrechtelijk moeten worden geregeld. Mijn fractie vindt echter ook
dat de uitvoerende taken, bijvoorbeeld onderhoud, aanleg en of exploitatie,
in privaatrechtelijke vormen kunnen worden gegoten en voor een deel zelfs
geprivatiseerd kunnen worden, zeker als het om Schiphol gaat. Ik zeg dat vooral
tegen de PvdA-fractie. Die vorm is wel denkbaar. Daarom zeggen wij niet dat
het beslist niet zo mag, als de minister nu voorstelt. Toch vraag ik net als
de heer Eurlings om een nadere motivatie voor deze keuze. Uiteindelijk zullen
wij dan een afweging moeten maken.De heer Dijsselbloem (PvdA):De PvdA-fractie heeft in ieder geval duidelijk gemaakt waar zij staat,
ook inzake het dossier van de NS. Waar staat echter de VVD-fractie inzake
het laatstgenoemde dossier? Is de heer Hofstra nog steeds voor de beursgang,
zoals hij in ieder geval tot december vorig jaar altijd bepleitte –
hij was op dat punt zeer consistent in de loop der jaren – en wilt hij
de staatsaandelen in de Nederlandse Spoorwegen van de hand doen, met andere
woorden: de NS privatiseren?De heer Hofstra (VVD):Het lijkt mij niet handig om daar op dit moment zo over te denken. Overigens
hebben wij ook niet zo nadrukkelijk voorstellen gedaan voor een beursgang.
Ik heb wel gezegd dat het goed is om te proberen, een tweede of een derde
aandeelhouder voor de NS te vinden. Die mening ben ik nog steeds toegedaan.
Dat kan echter ook onderhands, dus daarvoor is geen beursnotering nodig. Laten
wij maar gewoon beginnen met Schiphol. Dat kunnen wij over
veertien dagen regelen en dan hebben wij een voorbeeld. Als de NS weer op
orde is, sluit ik niet uit dat dit ook voor dit bedrijf de goede lijn is.
Hoe verhouden de voorstellen van de minister zich overigens tot de adviezen
van de WRR in het rapport over het publieke belang?Voorzitter. Ik kom nu op de hamvraag. Zou het drama NS zich niet hebben
voltrokken als deze wetgeving tien jaar geleden van kracht was geweest? Op
grond van welke artikelen had dit drama voorkomen kunnen worden? Er wordt
heel veel onzin beweerd over hetgeen de vorige keer allemaal misgegaan zou
zijn. De heer Dijsselbloem deed dit vanmorgen ook. Er is helemaal niets geprivatiseerd
bij de NS, ook al schrijven de kranten elke dag met grote letters dat dit
wel is gebeurd. Het bedrijf is alleen maar verzelfstandigd. Wat heeft de toenmalige
minister verkeerd gedaan c.q. nagelaten om die verzelfstandiging goed te laten
verlopen? Wij mogen het de huidige minister aanrekenen dat er scherpe contracten
met de NS zijn gesloten. Er was sprake van een toch wel vreemde onderhandelingssituatie
tussen twee partijen die in meerdere opzichten tot elkaar waren veroordeeld.
Terugkijkend kan slechts geconcludeerd worden dat er een wurgcontract is gesloten.
De minister wist of had kunnen weten dat het bedrijf dit nooit kon uitvoeren.
Dat contract is de belangrijkste oorzaak van de problemen. Is deze wetgeving,
inclusief de nadere invulling via AMvB's, voldoende om herhaling van het drama
te voorkomen?Ik noem het voorbeeld van het materieel. De vorige directie is verweten
dat er geen nieuw materieel is gekocht terwijl er sprake was van groei. Waar
is nu geregeld dat dit zich niet meer kan voordoen? Dit is een belangrijk
voorbeeld want zonder materieel kan je geen mensen vervoeren.Ik dank de minister voor de uitvoering van de eerste motie-Hofstra. Wij
hebben onlangs een boekje over het spoor in 2005 gekregen, waar wij ongetwijfeld
nog over komen te spreken. Hoe staat het met de uitvoering van de andere motie-Hofstra
over de check op het systeem? Een en ander kan financiële consequenties
hebben.Wij hebben laatst een hoorzitting gehad waarop ook de president-commissaris
van Railinfrabeheer aanwezig was. Er zou een achterstand van 1 à 2
mld zijn. Dat zijn enorme bedragen. Ik was echter verbaasd te vernemen dat
dit bedrag 5 mld is als de milieuregels in acht worden genomen. De overheid
mag niet gedogen. Als die regels gelden dan moeten zij uitgevoerd worden,
ook al kost dat vreselijk veel, tenzij wij alsnog besluiten dat wij dit er
eigenlijk niet voor over hebben. Ik nodig de regering uit om op dit punt met
een heroverweging te komen. Bij vervoer van gevaarlijke stoffen over de weg
en over het spoor wordt er met twee maten gemeten. Het is onbevredigend dat
met de milieueisen zulke grote bedragen zijn gemoeid en dan hebben wij het
nog niet eens over de kwaliteit van de infrastructuur.De heer Poppe (SP):Het is frappant dat een aantal vragen die heer Hofstra opwerpt ook door
mij zijn gesteld. Wij hebben een amendement ingediend waarin wordt voorgesteld
om een onderzoek te doen naar de railinfrastructuur. Ik begrijp dat dit op
steun van de VVD-fractie kan rekenen.De heer Hofstra (VVD):Wij hebben de gewoonte, mijnheer Poppe, om alle amendementen serieus te
bekijken. Daarna maken wij een keuze. Statistisch scoort u niet hoog, dat
weet u, maar ik sluit het op voorhand ook niet uit. Ik ga het eerst bekijken.De heer Dijsselbloem (PvdA):Het punt dat de heer Hofstra noemt, is reëel. Daar ligt nog een forse
rekening. In feite worden op sommige spoorwegemplacementen veiligheidssituaties
gedoogd die echte risico's met zich brengen. Zegt de heer Hofstra dat al die
veiligheidsregelgeving, externe risico's en dergelijke, overboord moeten worden
gegooid? Woonwijken naast spoorwegemplacementen, chloortreinen, etc.? Is dat
een beetje de lijn van de VVD?De heer Hofstra (VVD):Zo zwart-wit zou ik het niet zien, mijnheer Dijsselbloem. Wij vragen ons
af of het groepsrisico wel goed is doordacht. Ik kijk daarbij ook naar het
NMP-4. De heer Dijsselbloem moet ook eens reageren op mijn vraag hoe het dan
op de weg is. Gevaarlijke transporten vinden ook over de weg plaats. Kunnen
wij dan niet van gelijke monniken gelijke kappen uitgaan? Kunnen wij geen
harmonieus beleid op dit punt formuleren, waarbij de regelgeving zodanig is
dat financiële middelen beschikbaar zijn om dit snel te realiseren? Wij
verwachten van bedrijven dat zij aan de milieueisen voldoen; dan moet de overheid
daar zelf ook aan voldoen. Een heroverweging is volgens mij dan onoverkomelijk.
Anders blijven deze discussies ons steeds achtervolgen.Dan kom ik op de meer specifieke punten van deze twee wetsvoorstellen.
Wij zijn ervoor dat de ministeriële verantwoordelijkheid wordt uitgebreid,
dus niet alleen de aanleg, maar ook het onderhoud, het beheer en zelfs het
vervoer. Artikel 5 kan daarvoor een aanknopingspunt bieden. Bij vervoer kun
je nog een onderscheid maken tussen het personen- en het goederenvervoer,
ook al wordt dat door anderen uitgevoerd. Ik denk dat dit in de wet moet.
Wij zijn het er ook mee eens dat de basiskwaliteit in de wet wat uitvoeriger
moet worden benoemd dan nu het geval is.Dan de technische eisen. In een eerdere versie van de wet troffen wij
de verstandige opmerking aan dat machinisten niet door rood mogen rijden.
In deze versie staat dat er niet meer in, waarschijnlijk omdat er een AMvB
komt waarin al deze technische dingen worden geregeld. Als spoorbreedte wordt
1435 mm aangehouden. Als die breedte veel verandert, krijgen we ook grote
problemen op het spoor. Waar blijven al deze technische zaken? De bestaande
wet is weliswaar oud, maar bevat in feite al deze regels. Kunnen wij de AMvB
over de technische zaken niet snel krijgen?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik heb een aantal amendementen ingediend die leiden tot voorhangprocedures
voor AMvB's. Ik neem aan dat die op de instemming van de heer Hofstra kunnen
rekenen.De heer Hofstra (VVD):Ja, maar op deze vraag wil ik in feite hetzelfde antwoord geven als op
de vraag van de heer Poppe, al was het maar uit het oogpunt van een gelijke
behandeling. Ik ben van mening dat aan de AMvB's, als wij ze niet kennen,
in principe een voorhangprocedure moet worden verbonden. Wij zullen daar dus
goed naar kijken en op dat punt eventueel steun verlenen.De belangen van de consument. Het bedieningsniveau – wat bieden
wij de reizigers – is natuurlijk heel belangrijk, maar ook de tarieven
zijn belangrijk. Kan de minister nog eens uiteenzetten welke rol de NMa bij
deze kwesties speelt? Zijn het bestellen van het materieel en de prognoses
voor de materieelbehoefte bijvoorbeeld ook onderwerpen waarover de NMa zich
druk kan maken? Kan de NMa daarover ook ongevraagd advies geven? Als wij naar
tariefvrijheid kunnen overstappen – nu loop ik even vooruit op het onderdeel
concessie – kunnen wij de NMa op dat punt dan ook een rol geven? Ik
denk bijvoorbeeld aan de telefoniesector, die al eerder in een vergelijking
is genoemd.De discussie over de aansprakelijkheid is heel interessant. Dat een deel
van het betaalde ticket moet worden terugbetaald, vind ik redelijk. Het systeem
werkt, al zijn er veel klachten over. Het schijnt de NS zes weken te moeten
kosten om een vrij klein bedragje over te maken. Dat is ook niet echt logisch.
Met vervolgschade moet je echter voorzichtig zijn. Daarover hebben wij al
eerder gediscussieerd aan de hand van een motie die hier is aangenomen. Hoe
kun je dat volgens de minister goed afbakenen? Het Rijk heeft ook een zekere
verantwoordelijkheid voor de files. Wij moeten natuurlijk voorkomen dat wij
ontzettend hoge claims krijgen, want wat moet je daar dan weer mee? Kan de
minister aangeven wat de NMa voor de consument kan doen?Wij gaan akkoord met het advies- en overlegrecht dat in de wet is opgenomen.
Een club zoals Rover is daartoe uitstekend in staat. Deze vereniging heeft
ook veel praktische ervaring. Het lijkt mij heel goed dat de inbreng van zo'n
vereniging tot zijn recht kan komen.De NMa heeft ook een belangrijke rol bij bedrijfsbelangen. Ik denk daarbij
vooral aan het goederenvervoer. Er kunnen conflicten ontstaan, bijvoorbeeld
over de capaciteitstoedeling, maar ook over de infraheffing. Het Rijk zou
al dan niet als gevolg van internationale ontwikkelingen tot nieuwe technische
eisen kunnen komen, waaruit claims kunnen voortkomen. Is het juist dat de
NMa op dat punt een belangrijke rol kan spelen? Bij het goederenvervoer komt het soms nogal aan op tijd. In het personenvervoer
moeten de treinen natuurlijk ook op tijd aankomen, maar personentreinen rijden
via een dienstregeling. Besluitvorming in het goederenvervoer moet soms van
de ene op de andere dag anders. Hoe verhoudt zich dat tot een termijn van
twee maanden, gezien de functie van de NMa? Als wij die club handen en voeten
willen geven, of tanden en klauwen zoals sommigen zeggen, dan zou een kortgedingprocedure
bij de NMa mogelijk moeten zijn. Behoort dat in de visie van de minister ook
tot de mogelijkheden, zodat de NMa spoeduitspraken kan doen?Hoe staat het met de functie van de Algemene wet bestuursrecht bij bedrijfsmatige
geschillen? Is er sprake van een overlap met de NMa of staan beide instrumenten
naast elkaar? Wil de minister daarop ingaan?Ik kom te spreken over de concessie voor het personenvervoer. Bij het
hoofdrailnet valt het ons op dat in de voorstellen de termijnen steeds langer
worden en steeds verder vooruitgeschoven worden. Onze redenering is simpel.
In 1998 is in het regeerakkoord een termijn van tien jaar afgesproken. De
concessie loopt dus af in 2008 en dan komt er een nieuwe concessie. Ik hoor
graag de reactie van de minister. Ik begrijp niet waarom ik in de stukken
moet lezen dat er zeker niet voor 2015 wordt aanbesteed. Ik zou zeggen dat
er vanaf 2008 kan worden aanbesteed.Een vraag die wij al eerder hebben gesteld, betreft het kernnet. Ik ben
het met de andere sprekers eens dat dit kernnet nog precies moet worden gedefinieerd.
Dat betekent toch niet dat wij alle spoorlijnen volledig aan NSR geven, afgezien
van het goederendeel? Wij behouden dan toch de ruimte om bepaalde herkenbare
diensten eventueel aan te besteden. Je praat dan vooral over vervoer van lagere
orde. Die hele capaciteit wordt toch niet bij NSR gestald?De heer Dijsselbloem (PvdA):De heer Hofstra bevestigt dat wij eerst nog moeten definiëren wat
het hoofdrailnet precies is. Hij wil het echter niet in zijn geheel laten
overgaan naar de NS. Hij wil dus nu al het hoofdrailnet opknippen en daar
andere nieuwe spoorwegmaatschappijen op laten rijden?De heer Hofstra (VVD):Ik zeg niet dat het net in stukken moet worden verdeeld. Er wordt nogal
veel gedacht – alleen maar gedacht – over lightrail in Nederland.
Stel dat je op een gegeven moment een bundeling hebt van lightrail met het
hoofdrailnet. Dat is goed mogelijk. Het is dan toch geen uitgemaakte zaak
dat als er een nieuw project is, NSR daar gaat rijden? Ik vind het onvoorstelbaar
dat dit automatisch zo zou zijn op grond van deze wet. Ook als lightrail samenvalt
met het hoofdkernnet, moet het in de een of andere vorm worden aanbesteed.
Je kunt je zo'n situatie op meer plekken voorstellen.De heer Dijsselbloem (PvdA):U vindt nog steeds met ons dat het hoofdrailnet in zijn geheel in een
concessie moet worden uitgegeven, zodra de wetgeving klaar is?De heer Hofstra (VVD):Ja, daar ga ik mee akkoord. Zelf zou ik het misschien liever iets anders
doen, maar daarvoor is geen meerderheid te vinden. Laten wij daar dus maar
van uitgaan. Ik koppel het sterk aan het spoorboekje van de NS zoals het er
nu uitziet. Ik maak een voorbehoud voor eventuele nieuwe ontwikkelingen waarbij
er ook een andere vervoerder zou kunnen komen, net als in de contractsector
het geval kan zijn.De bepaling ten aanzien van de overname van materieel werkt in de contractsector
veel te star, als het tot die consequenties leidt die men ons vanuit Twente
heeft ingeseind. Men moet daar verplicht zwaar materieel van de NS overnemen.
Ik begrijp niet waarom dat moet, omdat wij altijd horen dat NSR veel te weinig
materieel heeft. Laten wij om de innovatie te bevorderen in deze wet duidelijk
afspreken dat in die gevallen er geen plicht is om bestaand NSR-materieel
over te nemen. NSR kan dat elders wel gebruiken. Misschien kan men daarover
onderhandelen als men daarin geïnteresseerd is.Er is gesproken over de managementaanbesteding. Dit onderdeel is terecht
niet apart in het wetsvoorstel opgenomen. Hoe vindt zo'n afbakening plaats,
gelet op het amendement-Dijsselbloem? Kun je dan niet beter zeggen dat de concessie dan maar naar een ander bedrijf moet gaan? Feitelijk kan
dat privatisering inhouden. Een andere route is om bedrijfsmatig een andere
raad van commissarissen en directie aan te stellen.De heer Poppe (SP):U zegt dat het overnemen van materieel bij een concessie er eigenlijk
weer uit moet. Zou dat niet betekenen dat er bijvoorbeeld halverwege de concessie
helemaal niet meer geïnvesteerd wordt in nieuw materieel? Dan zal veel
materieel langs de dijk staan roesten.De heer Hofstra (VVD):Als het materieel van NSR niet meer geschikt is, dan is het primair een
probleem van NSR. Dat mag NSR niet afwentelen op mensen die nieuw willen beginnen.De heer Poppe (SP):Als het bedrijf dat de concessie krijgt nog materieel elders in Europa
heeft, dan gaat dat bedrijf geen nieuw materieel kopen. Je moet je overigens
nog maar afvragen wat de kwaliteit van dat materieel is. Dan loop je het risico
dat het NSR-materieel langs de kant staat te roesten.De heer Hofstra (VVD):Ten eerste is er in Europa geen materieel op grote schaal voorradig, want
dan had het hier al moeten rijden. Anders is de NS wel heel stom bezig. Ten
tweede is een gouden uitgangspunt in het openbaar vervoer dat je nooit met
mensen en materieel moet slepen. Als er dus materieel gaat roesten, dan gebeurt
dat in Nederland.De heer Poppe (SP):Dat was mijn vraag niet. De situatie kan ontstaan dat men het materieel
van NSR niet wil overnemen, als er bijvoorbeeld al een bestelling loopt voor
ander materieel. Het is mogelijk dat dit materieel nieuwer en moderner is,
maar het kan ook andersom zijn. Je loopt dus het risico dat het bedrijf dat
de concessie heeft niet zal investeren vanwege dat risico.De heer Hofstra (VVD):De levertijden van nieuw materieel zijn zo lang dat ik dat probleem niet
echt waarschijnlijk acht. Volgens mij kun je het materieel vlak voordat je
het afneemt zelfs voor meer geld verkopen.De heer Poppe (SP):Dat is een reden temeer. Door lange levertijden zal men helemaal niet
meer willen investeren. Het risico dat ik schets wordt dus alleen maar groter.
Ziet u dat ook zo?De heer Hofstra (VVD):Nee. Ik maak mij daar niet zoveel zorgen over.De heer Poppe (SP):Dat is wel erg kortzichtig.De heer Hofstra (VVD):Ik vind dat het materieel in bepaalde gevallen overgenomen moet kunnen
worden. Ik zie zelfs de noodzaak in om dat te verplichten. Ik vind deze verplichting
alleen te ver gaan met het oog op de uitlopers van het net waar je met nieuwere
lightrailmodellen kunt gaan werken. Ik wil daar dus een uitzondering voor
maken.Voorzitter. Over het algemeen komt het goederenvervoer er bekaaid vanaf.
Het is weliswaar een miniem stroompje in Nederland in verhouding tot andere
landen, maar wij willen die stroom graag vergroten. De Betuwelijn is in aantocht
en wij hopen dat er veel treinen op zullen rijden. Dan zullen er altijd nog
aanlopen zijn via het oude net om op de Betuwelijn te komen. Wij moeten daar
dus goed rekening mee houden.In de oude situatie van NS Cargo maakten de uitlopers naar de bedrijven
die een verlading per spoor hebben onderdeel uit van NS Spooraansluitingen
BV. Daar zijn ze althans in terechtgekomen. Die BV zit nu bij NS Holding.
Als ik het goed heb begrepen gaat dat deel niet over naar Railinfrabeheer,
maar dat vind ik heel raar. Dat deel moet gewoon over naar de railinfrabeheerder
en formeel in eigendom van de overheid komen. Waar blijven overigens de aandelen
van de Nederlandse Spoorwegen in Railion? Het is weliswaar maar 6%, maar Railion
is nu wel heel groot. Het is namelijk oud DB Cargo, de oude Deense en de oude
Nederlandse railgoederenvervoerders. Het is dus wel een groot bedrijf. Moeten
die aandelen niet ook gewoon weg bij NS Holding en naar het Rijk? Dat lijkt
mij zuiverder.Op grond van Europese richtlijnen moeten wij buitenlandse treinen vrije
toegang geven als het om internationaal vervoer gaat. Kan de minister uiteenzetten
dat wij niet bang hoeven zijn dat dit veel van onze zeldzame capaciteit opvreet?
Theoretisch zou die situatie zich heel goed kunnen voordoen.Met de capaciteitstoedeling hebben wij grote problemen. Ten eerste hebben
wij te weinig capaciteit om iedereen te laten rijden. Er is ook een interim-besluit.
Dan is er de rare situatie dat sommigen een concessie hebben, maar niet gegarandeerd
door slots. Voor de HSL-Zuid moet men veel betalen en volgens sommigen in
deze Kamer zelfs te veel. Ik wijs erop dat er geen slots zijn gegarandeerd
op Amsterdam Centraal, waarvandaan de trein naar Parijs moet vertrekken. Hoe
lossen wij dat dilemma op? Dan is er een algemener probleem. Als NSR die concessie
krijgt, is het wel gek dat men bij de toedeling niet meer aan de beurt komt.
Hoe gaat de minister met die conflictsituatie om? Ik heb eerder gewezen op
de naar mijn smaak foute prioriteitsvolgorde. Het stadsgewestelijk vervoer
staat boven aan de lijst en de intercity komt pas op plek vier. Dat is in
mijn ogen een onjuiste prioriteitenstelling. Is voor stadsgewestelijk vervoer,
met een frequentie van om de tien minuten of om het kwartier, eigenlijk niet
een eigen spoor noodzakelijk? Er moeten dan vier sporen zijn. Als dat niet
mogelijk is, wordt het een chaos als goederentreinen, intercity's en stadsgewestelijk
vervoer door elkaar heen rijden.Hoe is de stand van zaken inzake de afstemming en beslechting van conflicten
die kunnen ontstaan, bijvoorbeeld als het gaat om boetes? NS heeft veel vertragingen
veroorzaakt en werd daarvoor beboet. Daarnaast legde NS zichzelf een boete
op door de tarieven niet te verhogen. Voor Noordnet en Syntus, die niets te
maken hebben met de boete die NS heeft gekregen, was het vervolgens onmogelijk
om hun tarieven te verhogen. Nu ben ik geen voorstander van het fors verhogen
van allerlei tarieven, maar het is een rare situatie, waarin een bedrijf wordt
bestraft dat eigenlijk niet bestraft hoeft te worden. Op allerlei terreinen
kunnen dit soort conflicten zich voordoen. Hoe wordt de beslechting ervan
geregeld?Ik heb gezien dat de wettelijke mogelijkheden voor een infraheffing vrij
ruim zijn. Mijn fractie is van mening dat de totale onderhoudskosten van het
spoor via de infraheffing moeten worden opgebracht. Is de minister dat met
ons eens? Een en ander moet door een goede versleuteling tot
stand komen. Daarnaast biedt de wet de mogelijkheid om rekeningrijden op het
spoor in te voeren. Ik weet niet of wij dat zo snel moeten doen, nu wij dit
op de weg achter ons hebben gelaten. Ook milieuheffing is mogelijk op grond
van de wet. Wanneer treedt die heffing in werking? Is het wel verstandig om
dat op korte termijn te doen?De heer Eurlings (CDA):Ik had de heer Hofstra niet meer willen interrumperen, maar ik ben nu
wel heel erg verheugd. Ik wil graag wat meer uitleg over zijn constatering
dat wij op de weg de kilometerheffing achter ons hebben gelaten. Bekent de
VVD-fractie nu duidelijk kleur door af te zien van de kilometerheffing op
de weg?De voorzitter:Ik ben er niet voor dat de heer Hofstra deze vraag beantwoordt. Dit hoort
bij een ander onderwerp. De heer Hofstra gaat nu verder met zijn betoog over
de twee wetsvoorstellen, dat is al meer dan genoeg voor vandaag.De heer Hofstra (VVD):Om misverstanden te voorkomen: mijn opmerkingen sloegen op het wetsvoorstel.Voorzitter. Voorkomen moet worden dat Railinfrabeheer het spoorvervoer
op een bepaald traject een tijdlang stillegt om onderhoud te plegen. De beste
oplossing daarvoor is dat zij zelf betalen voor het onderhoud. In Groningen
gebeurt dit binnenkort op de A7, dat weet de minister waarschijnlijk beter
dan ik. De aannemer huurt de weg van het Rijk. Als dat ook bij het spoor gebeurt,
ontstaat een systeem waarin men er zelf financieel belang bij heeft om er
niet te lang mee bezig te zijn. Wil en kan de minister een dergelijke suggestie
realiseren? Kan de minister zich voorstellen dat in de wet wordt opgenomen
dat het Rijk nooit subsidie verstrekt aan de exploitatie van het vervoer?
Het lijkt mij helder om dat in de wet op te nemen. Als de minister dat doet,
hoef ik op dat punt geen amendement in te dienen.Mijn volgende punt betreft de kosten van de kleine aanpassingen. Ik geef
er de voorkeur aan, de definities zuiver te houden: aanleg is aanleg, onderhoud
is onderhoud en beheer is beheer. Het verlengen van een perron is een infrastructurele
maatregel, die moet worden uitgevoerd door Railinfrabeheer. Ik wil niet uitsluiten
dat het handiger kan zijn dat de vervoerder het doet, maar dan moet hij het
geld snel terugkrijgen en mag hij daaraan geen exclusieve rechten ontlenen.
De kosten van de infrastructuur komen immers terecht in de gebruiksheffing.
Op dat punt moeten wij heel zuiver zijn.Een andere vraag is: waar berust het eigendom? NS heeft buitengewoon veel
grond en onroerend goed in bezit. Ik ben het met de heer Dijsselbloem eens
dat dit naar het Rijk moet. Ik weet niet of de dienst Domeinen daarvoor de
aangewezen instelling is. Misschien is Domeinen in de tussentijd wat met zijn
tijd meegegaan. Laten wij het hopen. Ik ben er in ieder geval voor dat het
onroerend goed uit de NS Holding wordt gehaald en bij het Rijk wordt gestald.
Ik wil daarbij aandacht vragen voor voorzieningen die vroeger hebben bestaan
en vaak nog fysiek aanwezig zijn, zoals los- en laadplaatsen, die wellicht
in de toekomst kunnen worden gebruikt voor het goederenvervoer per spoor.
Die voorzieningen moeten op waarde worden geschat. Het is wellicht gemakkelijker
als NS Vastgoed op dat punt wat minder macht zou krijgen.Wat de infrabeheerders betreft maakt de wet meer dan één
mogelijk, maar ik pleit ervoor om het met één te doen. Immers,
één is genoeg. Ook de HSL-Zuid moet daar maar onder, evenals
de Betuwelijn, de regionale lijnen en wat wij verder nog allemaal gaan krijgen.
Ik zou er voorts aan hechten om de concessie voor een bepaalde duur, en dus
niet voor onbepaalde duur te verlenen. De rijksoverheid dient nooit meer contracten
voor onbepaalde tijd af te sluiten.Voorzitter. Wij hebben kennisgenomen van de laatste versie van de statuten
en werden daarin onaangenaam getroffen door de mogelijkheid dat ook ambtenaren
commissaris kunnen worden. De minister zou ons een groot plezier doen wanneer
zij in deze statuten en in de nieuwe statuten voor Railinfrabeheer alsnog
zou uitsluiten dat ambtenaren of functionerende politici commissaris van dergelijke
bedrijven worden.De heer Van Walsem (D66):Functionerende politici... Zijn die er óók?De heer Hofstra (VVD):Ja, die zijn er ook, misschien in uw kring niet zo dik gezaaid, maar ze
zijn er wél.Voorzitter. Bij het lezen van de in de wet opgenomen financiële sancties
viel ik niet direct om van de genoemde bedragen. Bij NS hebben wij
voorts nog het probleem dat het een kwestie van vestzak-broekzak is. Immers,
we leggen de NS een boete op en vervolgens krijgen we minder dividend. Hoe
zit het nu precies met dit systeem van sancties en boeten?Vindt de aansturing van het hele railgebeuren plaats vanuit de DG personenvervoer?
Zo ja, moet dat dan niet worden gewijzigd? Moet dit niet worden ondergebracht
bij een meer infrastructurele club?Voorzitter. Ik vraag de minister of deze wet niet de mogelijkheid biedt
om het gebruik van de chipkaart af te dwingen. Onlangs heb ik weer zeer enthousiaste
mensen op bezoek gehad, maar of dit er snel van komt, vraag ik mij af.Ik sluit mijn betoog af, voorzitter, met de stelling dat museumlijnen
met ere in stand moeten worden gehouden en dat deze wet op geen enkele manier
ook maar enige belemmering voor deze prachtige cultuurhistorische objecten
mag inhouden. Ik hoop dat de minister wat dit betreft de heer Stellingwerf
en mij een toezegging wil doen.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20012002-4134-4152.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl