Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen: - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 1999 (26200 XIV); - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Landbouw-Egalisatiefonds, afdeling A, voor het jaar 1999 (26200 B); - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 1999 (26200 G); - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 1998 (26201)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1998-1999, pag. 642-665

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

16-02-1999

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

nr. 18, pagina 642-665

02-02-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26200-GToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 26200-BToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 26201Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 26200-XIVToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Presentie en opening (dinsdag 2 februari 1999)Pagina 607-607
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 2 februari 1999)Pagina 665-666
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 1999 (26200 XIV); - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Landbouw-Egalisatiefonds, afdeling A, voor het jaar 1999 (26200 B); - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 1999 (26200 G); - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 1998 (26201)Pagina 607-628
Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen: - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 1999 (26200 XIV); - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Landbouw-Egalisatiefonds, afdeling A, voor het jaar 1999 (26200 B); - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 1999 (26200 G); - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 1998 (26201)Pagina 642-665
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de artikelen 140 en 443 van het Wetboek van Strafrecht (25638)Pagina 628-639
Behandeling van het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 3 mei 1996 te Genève tot stand gekomen Protocol inzake het verbod of de beperking van het gebruik van mijnen, valstrikmijnen en andere mechanismen, zoals gewijzigd op 3 mei 1996 (Protocol II zoals gewijzigd op 3 mei 1996), en van het op 13 oktober 1995 te Wenen tot stand gekomen Aanvullend Protocol inzake blindmakende laserwapens (Protocol IV), gehecht aan het Verdrag inzake het verbod of de beperking van het gebruik van bepaalde conventionele wapens die geacht worden buitensporig leed te veroorzaken of een niet-onderscheidende werking te hebben (25925, R1614)Pagina 639-642

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 118 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen:Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie
van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 1999 (26200
XIV);Vaststelling van de begroting van de uitgaven en
de ontvangsten van het Landbouw-Egalisatiefonds, afdeling A, voor het jaar
1999 (26200 B);Vaststelling van de begroting van
de uitgaven en de ontvangsten van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 1999
(26200 G);Vaststelling van de begroting van de
uitgaven en de ontvangsten van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 1998
(26201).De beraadslaging wordt hervat.Minister Apotheker:Mijnheer de voorzitter! Kort na het aantreden van de staatssecretaris
en mij is er een gespreksnotitie uitgebracht, de zogenaamde LNV-beleidsagenda
voor de komende periode. Op dit moment wordt er hard gewerkt aan de afronding
van deze notitie, waarin veel maatschappelijke sectoren hun meningen over
landbouw, natuurbeheer, visserij en landelijk gebied hebben kunnen geven.
Ik ben het overigens met de heer Pit eens dat het jammer is dat de eindversie
er niet is. De kern daarvan is dat wij op dit moment staan voor de uitdaging
om herstructureringen in de sectoren en investeringen in de groene ruimte
en in het landelijk gebied tot meerwaarde te laten komen in een zowel economisch
als ecologisch gezond en krachtig landelijk gebied. Ook de heer Varekamp sprak
daarover.De coördinerende rol die het departement en de bewindslieden van
LNV daarbij krijgen, komt vooral tot uiting in de beleidsintensiveringen die
door het kabinet naar voren zijn gebracht en financieel zijn vertaald. De
uitwerking van die coördinatiefunctie ten behoeve van al die investeringen
willen wij ook graag uiteenzetten in de bedoelde beleidsagenda, die als motto
"kracht en kwaliteit" heeft gekregen. In ieder geval is het de opvatting van
de bewindslieden om het beleid op de beleidsterreinen te zien langs een drietal
belangrijke dimensies. Dat is in de eerste plaats de dimensie van de herstructurering
van de sectoren. In de tweede plaats zijn het de investeringen in de ruimtelijke
kwaliteiten van het landelijk gebied, zowel van de natuurgebieden als van
de agro-economische productiegebieden. In de derde plaats, niet onbelangrijk,
is het de schakelrol die het departement en de bewindslieden zullen moeten
vervullen in het stelsel van de wereld, met de WTO-onderhandelingen; Europa,
met Agenda 2000; het eigen nationale beleid, waarvoor kabinetsgelden beschikbaar
zijn, en – veel sprekers wezen daarop – de vertaling naar het
gebiedsgericht beleid. Daarbij zullen de provincies in onze ogen een belangrijke
regisserende en ook planvormende rol moeten krijgen. Dit is het kader van
waaruit wij graag het landelijk gebied met een duurzame landbouw willen ontwikkelen.Dan kom ik op een van de punten die de heer Pitstra naar voren heeft gebracht:
duurzame landbouw. Ook de heer Pit en Holdijk vroegen daarnaar. Wat voor soort
landbouw gaan wij nu tegemoet? Een zo opgevatte moderne landbouw zal in toenemende
mate een biologische landbouw zijn. Ik denk dan aan de omschakeling van de
gangbare landbouw naar een duurzame landbouw, die bij een verbreding van de
definitie in toenemende mate een biologische landbouw zal kunnen zijn. Wat
dat betreft wil ik graag ingaan op het vervroegen van het plan van aanpak
biologische landbouw. Er was voorzien dat het plan tot en met 2000 zou gelden,
maar ik wil al begin volgend jaar een vernieuwd plan van aanpak voor een verdere
stimulering van de biologische landbouw aan de Kamer voorleggen. Reeds nu
zal via een aparte subsidieregeling meer ruimte worden geschapen voor de stimulering
van de biologische landbouw. Een duurzame ondernemersaftrek wordt onderzocht
in het kader van de werkgroep die LNV samen met Financiën ook voor andere
punten heeft, als mogelijke extra fiscale stimulans voor omschakeling. De
omschakeling zelf wordt binnenkort verder gestimuleerd door een verbeterde
omschakelingsregeling, die nu ter goedkeuring in Brussel ligt in verband met
het Europese steunbeleid.Er is naast duurzaamheid nog een facet dat ik graag als algemene lijn
expliciet naar voren breng. Ik heb al gezegd dat wij als bewindslieden een
versterkte lijn willen uitzetten voor het gebiedsgerichte beleid, onder andere
al via de reconstructiewet en de moderne landinrichtingswet. Hiervoor zijn
niet alleen de beleidsintensiveringsmiddelen beschikbaar, maar zeker ook de
nieuwe instrumenten. De moderne landinrichting zal in de vorm van een aangepast
wetsvoorstel voor de zomer aan de Tweede Kamer worden aangeboden, als afronding
van vele gesprekken met de provincies. De reconstructiewet, waarop ik straks
terugkom in verband met de varkenshouderij, ligt op dit moment bij de Tweede
Kamer. Naast financiële middelen zijn er dus juridische instrumenten
om gebiedsgericht beleid als derde pijler naast internationalisering en sectorbeleid
onder de algemene beleidsvoering van de bewindslieden te brengen.De heer Holdijk stelde de prealabele vraag of een eigen minister van LNV
noodzakelijk en blijvend wenselijk is om het beleid te kunnen uitvoeren, en
heeft er ook antwoord op gegeven. Hij noemde hierbij de kritische kanttekening
die de Raad voor het landelijke gebied daaromtrent gemaakt heeft. De raad
is in zijn notitie echter heel bevestigend en duidelijk. Hij stelt met de
bewindslieden dat het beleid voor het landelijke gebied integraal door een
ministerie moet worden uitgevoerd. De Raad voor het landelijke gebied trekt
de wenselijkheid van een eigen ministerie dan ook niet in twijfel, maar stelt
wel eisen aan de beleidsvoering en de rol van zo'n departement en dus van
de bewindslieden ervan. Ik ben het in hoofdlijn eens met de analyse die in
de notitie van de raad is gegeven.Een belangrijke vraag bij het uitvoeren van de geschetste beleidslijnen
is of de financiën voldoende zijn. De heer Braks heeft er scherp en duidelijk
naar gevraagd en kanttekeningen erbij geplaatst. Ik hoef het hier niet uiteen
te zetten, maar zeg graag samenvattend dat de beleidsintensiveringen die nu
op LNV zijn gericht, omvangrijk zijn. In totaal is in deze regeerperiode 650
mln. aan nieuwe middelen beschikbaar gesteld. Deze komen onder andere tot
uiting in de stimulering van de glastuinbouw, reconstructiemiddelen ter grootte
van 320 mln. om de eerste jaren een flink begin te maken, het veiligstellen
van de ecologische hoofdstructuur, enz., enz. Opgeteld is het een stevige
financiële impuls, een kwaliteitsimpuls voor het landelijke gebied.De heer Braks vroeg of er op dit moment niet veel beleidsuitgaven aan
komen wegens niet structurele, beleidsmatige, maar grotendeels incidentele
ontwikkelingen. Ook hierop wil ik ingaan; ik schuw dit punt niet. Het gaat
hierbij om de waterschade, BSE en de varkenspestbestrijding. Ik ontken niet
dat deze zaken nog open einden hebben. Voor een deel zijn deze echter al in
de vorige periode door het kabinet van geld voorzien of liggen zij in Brussel
ter eindafwikkeling van de declaraties. In verband met de waterschade zullen
de kosten van de WTS1, de WTS2 en de oogstschaderegeling in hun
geheel door het kabinet worden besproken. Op de uitkomst hiervan kan ik uiteraard
niet vooruitlopen, omdat dit in het kader van de voorjaarsnota gepaard zal
gaan met andere financiële problemen, die in totaal een vertaling moeten
krijgen in de aanvullende bezuinigingsopdracht die per departement ongetwijfeld
enige substantie zal kennen. Dat wil ik niet ontkennen, maar het is niet zo
dat binnen LNV nu opeens een mêlee van zaken blokkerend zou zijn voor
de beoogde nieuwe beleidsintensivering.Mijnheer de voorzitter! Naast deze schets van de hoofdlijnen van beleid
en de middelen, de financiën en organisatie en werkwijze, nu een van
de andere hoofdzaken die door veel leden van deze Kamer naar voren zijn gebracht,
namelijk het grote mondiale kader: waar doen we het eigenlijk voor, in termen
van wereldvoedselvoorziening gesproken?De heer Varekamp heeft de vraag gesteld of het zo is, dat in het kader
van het nieuwe beleid niet alleen de klassieke driehoek van markttoegang,
exportsubsidies en interne ondersteuning, maar ook milieu, dierenwelzijn,
voedselveiligheid en consumentenbelang een toenemende rol zullen spelen, zowel
bij WTO-rondes, alsook bij Agenda 2000. Het antwoord daarop is voluit ja.
Het is het beleid ook van mij.Zijn vervolgvraag was hoe het zit met die gele, blauwe en groene boxen:
is dat voldoende veiliggesteld en onderscheidend van elkaar om ook helder
beleid te kunnen voeren? Ik denk dat het zo zit: de blauwe box zal ter discussie
komen. Een gevolg van Agenda 2000 is natuurlijk dat de gele box verkleind
zal worden en dat de inkomensondersteuningen in de vormen van dier- en hectaretoeslagen
in feite de blauweboxdiscussie zullen gaan bepalen. Op zichzelf is dat niet
erg; het kan een helderheid hebben die we ook in onze beleidslijn, in onze
positie, zullen moeten bevorderen. En de groene box is natuurlijk iets dat
de afgelopen jaren tot ontwikkeling is gekomen en waar ik ook mee verder zou
willen gaan. Milieu- en natuurrandvoorwaarden stellen aan agrarische en voedselproductie
is een goede zaak en is ook passend in het model van een Europese landbouw,
die nu eenmaal anders is dan de wetten van de algemene economie en ook anders
dan het Amerikaanse liberale landbouwmodel. Dat is de lijn die ik daaromtrent
helder naar voren zou willen brengen en houden.Het resultaat van Agenda 2000 zal wat dat betreft ook beslissend zijn
voor de kansen in hoeverre een nieuwe wereldhandelsronde vanuit een bolwerk
Europa, met voldoende voorwerk, geslaagd zal zijn. Maar de mix van belangen
zal altijd ook in de wereldhandelsrondes vanuit Europa worden ingebracht.
Ook voedselpreventie, voedselveiligheid, en natuur- en milieueisen en dierenwelzijnseisen
zullen daarin een rol spelen.Mijnheer de voorzitter! De heer Hessing heeft specifiek gevraagd naar
de stand van zaken van de Agenda 2000-besluitvorming, de voortgang. Het zal
u niet ontgaan zijn dat, naast de lijnen die vanuit algemeen kabinetsbeleid
hieromtrent al naar voren zijn gebracht, de Europese Landbouwraad zichzelf
heeft voorgenomen in februari inhoudelijk het hele landbouwpakket te willen
bespreken. Voorzien is dat op de top van eind maart besluitvorming over het
gehele pakket van Agenda 2000, wat natuurlijk aanzienlijk meer is dan alleen
landbouwhervormingen, zal kunnen plaatsvinden. Ik merk aan de Duitse voorzitter
dat hij zowel de landbouwafhandeling en conclusievorming in februari, als
het daar naartoe willen brengen, als het gaat om de maartbesluitvorming, zeer
serieus neemt en het ook noodzakelijk acht. Het zou heel slecht zijn, wanneer,
over het Duitse voorzitterschap heen getild, pas in de tweede helft van 1999
deze Agenda 2000-besluitvorming zou worden afgerond.Over de noodzakelijkheid van de hervormingen wil ik kort zijn, mijnheer
de voorzitter. Het is duidelijk welk beleid LNV voorstaat. Hervormen is nodig;
hervormen vergroot de wereldhandelsronde en -kansen, en hervormen is vooral
ook nodig om de uitbreiding van de Unie minder moeilijk te maken. In het algemeen
is een op meer verscherpte concurrentiekracht gerichte Europese landbouw –
met behoud van het Europese landbouwmodel; laat ik dat herhalen – een
goede zaak.Er zijn een paar onderdelen in de huidige voorstellen die verzet vanuit
Nederland oproepen, als het gaat om het onverkort handhaven daarvan. De voorstellen
ten aanzien van de relatief nadelige positie waarin de aardappelzetmeelsector
zou komen te verkeren, geven mij aanleiding in ieder geval een krachtig pleidooi
te houden voor aanpassing van die voorstellen. Ook de kalfsvleessector die
in de compensatie voor de rundvleessector geheel is overgeslagen, moet mijns
inziens met compensatie in inkomenstoeslagen worden bediend. En met het voorstel
voor de quotumuitbreiding in de zuivel – in ieder geval de gedifferentieerde
verhoging – kan ik absoluut niet instemmen. Zelfs wanneer de discussie
zou worden toegespitst op de vraag, of er überhaupt wel een quotumverhoging
moet komen, zou ik mij scharen bij degenen die dit gezien de marktverhoudingen
op dit moment niet nodig vinden. Cross compliance kan een goede afronding
zijn van de Agenda 2000-voorstellen. Daarmee wordt een relatie gelegd naar
de goede landbouwpraktijk die de subsidiegelden van de overheid met zich mag
brengen.Mijnheer de voorzitter! In het algemeen kan men uit mijn woorden afleiden,
dat kwaliteitsbeleid in brede zin een doelstelling is van het nieuw te vormen
gemeenschappelijk landbouwbeleid. In die zin kan ik de desbetreffende vraag
van de heer Braks volmondig met "ja" beantwoorden. De eerste voorbeelden hebben
wij al gezien. In december heeft standaardisering van de biologische landbouw
plaatsgevonden. Ik wijs ook op de ontwikkelingen in het kader van kwaliteitsstandaarden
en op de voorstellen met betrekking tot een samenballing van kleine plattelandsverordeningen
tot een grote kaderregeling, die per lidstaat ruimte biedt voor differentiatie
en gebiedsgericht beleid op basis van regionale ontwikkelingsplannen op ruraal
gebied. Verder zijn er voorstellen rondom dierenwelzijn en voedselveiligheid.
De eerste deelbesluiten in dezen zijn reeds gevallen. Ik verwijs naar de BSE-lijn
en de GGO-besluitvorming.De leden Varekamp en Hessing hebben gevraagd, of een dergelijke opvatting
wel mogelijk is in financiële zin. De budgettaire aspecten van Agenda
2000 moeten – ik vind dat een kwestie van verantwoordelijk besturen –
gepaard gaan met duidelijke opvattingen over de financiële positie die
een lidstaat wil innemen als de voorstellen worden uitgevoerd. Nederland mag
 met recht verwijzen naar de slechte nettobetalerspositie en
daaruit afleiden dat onder andere binnen het landbouwbeleid nulgroei c.q.
stabilisatie van uitgaven een goede lijn kan zijn. Het is nu eenmaal zo, dat
een beperking van de uitgaven, los van discussies over nettobegrenzers, cofinanciering
in algemene zin of überhaupt een andere verdeelsleutel, uiteindelijk
leidt tot stabiliteit. Het ene land accepteert de eerste jaren een hobbel
door aanvaarding van een tijdelijke verhoging. Nederland streeft ernaar in
2002 op de nullijn te zitten, waardoor inverdienen ten opzichte van de huidige
meerjarenramingen feitelijk mogelijk zal zijn. Dat bedrag is op de totale
Europese uitgaven taakstellend 1,3 mld.Binnen de landen in de landbouwgroep zijn er op dit moment acht die stabilisatie
van uitgaven als eindresultaat steunen. Het gaat daarbij om Frankrijk, Duitsland,
Denemarken, het Verenigd Koninkrijk, Finland, Oostenrijk, Zweden en uiteraard
Nederland. Daarnaast zijn Duitsland en Nederland de enige twee landen die
met goede redenen zeggen, dat cofinanciering van die directe inkomenssteun
ten gevolge van de omslag van prijssteun naar inkomenstoeslagen, heel goed,
financieel aantrekkelijk en inhoudelijk juist is. Men zou immers kunnen stellen,
dat de core business van het Europese uitgavenbeleid verschuift van marktordening
naar inkomenstoeslagen op bedrijfsniveau. Dat is een fundamentele verschuiving,
waarbij het begrip "kwaliteit" en het Europese landbouwmodel nationale inkleuring
kunnen krijgen. Ik doel niet op verschillende uitgaven per land, maar wel
op de relatie met natuur, milieu en gebiedsgericht beleid. Alleen al om die
reden zou cofinanciering – wij zien het immers ook bij de plattelandsverordeningen –
ook hier reëel en gangbaar kunnen zijn. Een geringe cofinanciering zou
al snel leiden tot een nettovoordeel voor de Nederlandse betalingspositie
van honderden miljoenen. Het kabinet en deze minister zijn dan ook daarop
uit. In tegenstelling tot bij de nulgroeilanden tekent zich hier nog geen
grote groep landen af, maar het is en blijft een legitiem argument om ook
om inhoudelijke redenen hiernaar te streven.Voorzitter! Ik kom bij het derde punt van het algemene kader, de herstructureringen.
Gelukkig hebben vele sprekers niet alleen vragen gesteld, maar ook inhoudelijke
oordelen gegeven over de voortgang van de herstructurering in de varkenssector.
Ik heb in mijn positie sinds 3 augustus vorig jaar de door mij genomen maatregelen
steeds in één kader en onder één motto willen
plaatsen: dynamiek en duidelijkheid. Dat begon al met het oprekken van het
varkensbesluit, het uitstellen van de verplichte eisen. Het begon met het
ruimhartig vertalen van de knelgevallenregeling in een tiental extra categorieën.
Het voorlopige sluitstuk is het aanbieden van het pakket flankerende maatregelen
binnen de 475 mln., waarvan nu ongeveer 375 mln. is geëtiketteerd, aan
de sector in de hoop dat ze zullen aanslaan. Gelukkig is dat het geval. Wij
kunnen constateren dat er veel aanmeldingen zijn voor opkopen. Behalve opkopen
zijn nu ook afromingen mogelijk. De normale handel begint nu toch een beetje
vorm te krijgen. Kortom, ik kan mij geen herstructurering voorstellen zonder
een Wet herstructurering varkenshouderij die de begrippen varkensrechten,
afroming en dergelijke kent om zodoende een feitelijke reductie en daardoor
kleinere maar betere varkenshouderij mogelijk te maken.Van daaruit heb ik gekeken naar het rechterlijk tussenvonnis dat onlangs
is uitgesproken. Voor mij is de uitdrukkelijke beleidsnoodzaak om die wet
te handhaven te allen tijde leidend geweest om in ieder geval in beroep te
gaan. In het tussenvonnis was immers uitgesproken dat bij een eindvonnis,
als de schaderegeling er nog niet zou zijn, de wet buiten werking zou treden.
Die situatie is voor mij zeer leidend geweest, los van de mogelijke staatsrechtelijke
en constitutionele argumenten bij een tussenvonnis op dit niveau. De regering
en het parlement zijn toch helder en willens en wetens, alle feiten kennende,
tot besluitvorming overgegaan om dit tussenvonnis, dat op dit stuk een eindoordeel
betrof, aan te vechten en beroep in te stellen.De tweede reden is dat ik vind dat er zo snel mogelijk – dat kan
door meteen in beroep te gaan, ook bij een tussenvonnis – een eventueel
eindoordeel in hogere instantie moet liggen bij alle partijen die met de herstructurering
te maken hebben. Ik verschil overigens van mening met sommige sprekers, die
onduidelijkheid zien in de opstelling van de minister en verwachten dat het
veld in onduidelijkheid zal verkeren. Ik heb het omgekeerde beoogd door zo
snel mogelijk het juridische punt te isoleren. Onder het motto "gedane zaken
nemen geen keer" – de eerste korting heeft plaatsgevonden – wil
ik de feitelijke herstructurering met deze wet zo goed en zo adequaat mogelijk
ter hand nemen. Ik ga verder niet in op nog veel meer juridische argumenten
die je zou kunnen hanteren om in beroep te gaan. De zaak is onder de rechter.
Vanuit mijn verantwoordelijkheid als bewindsman, wetende dat het jaar 1999
beslissend kan zijn voor het daadwerkelijk een begin maken met reductie en
ook verbetering van de sector, heb ik deze positie helder en duidelijk ingenomen.
Ik doe dat ook om 1999 volop het jaar te laten zijn waarin via de opkoopregeling
en het afromen via normale onderlinge handel de zogenaamde tweede generieke
korting niet of nauwelijks noodzakelijk zal zijn. Dat vind ik ook onze plicht,
ook los van eventueel resterende juridische onzekerheden. Een kabinet dat
een sector wil herstructureren, moet alle financieel verantwoorde middelen
inzetten om generieke kortingen zo weinig mogelijk noodzakelijk te laten zijn.
Dat was dan ook het voornemen.Er is ook gevraagd naar de belangstelling voor de opkoopregeling. Op dit
moment zijn reeds 127.000 varkensrechten aangeboden bij het bureau heffingen
in Assen. Er moeten nog eindtoetsen plaatsvinden; er moeten nog handtekeningen
worden gezet. Deze telling is op basis van de formulieren die de varkenshouders
hebben teruggestuurd. Dit aanbod van 127.000 kan ertoe leiden dat binnenkort
een tweede opkoopregeling van hetzelfde karakter in de markt wordt gezet.
Ik ben daartoe bereid en zal daarover binnenkort duidelijkheid geven.De heren Varekamp en Hessing hebben gesproken over de stand van zaken
rondom de reconstructiewet, alsmede over de kritiek van de Raad van State
en de wijze waarop de minister zou zijn omgegaan met het gewijzigde wetsvoorstel
dat nu bij de Tweede Kamer ligt. Kern van de accentverandering is dat nu vanuit
de dominantie van de veterinaire argumentatie is gekozen voor de noodzakelijke
kwaliteitsimpuls in bredere zin van de varkensconcentratiegebieden. Dat is
dus een verschuiving. Het is een integrale kwaliteitsimpuls
die ook is gericht op natuur en landschap en op het verplaatsen van slecht
liggende varkenshouderijen, ook aan de randen van de ecologische hoofdstructuur.
Er komt meer ruimte voor de provincies om de begrenzingen te kunnen bepalen
en meer rekening te kunnen houden met de natuurlijke begrenzingen, waarmee
twee doelen tegelijkertijd worden gediend. Er wordt afgestapt van vaste getallen,
bijvoorbeeld van 1 miljoen varkens per gebied. Belangrijker is de vraag hoe
op een logische wijze beekdalen en ecologische hoofdstructuren als begrenzingen
van de nieuwe varkensgebieden kunnen dienen. Binnen die gebieden kan dan kwaliteit
worden geschapen. De rijksuitgangspunten zijn helder. Ik zei al dat de regierol
van de provincies is versterkt. Hierover zijn met IPO en VNG goede afspraken
gemaakt. Ook de gemeenten zijn nu tevreden over de rol die zij bij de planvorming
en bij de doorwerking van de reconstructieplannen als planologisch instrument
spelen. Kortom, ik kan nu een optimistisch geluid laten horen over zowel de
rijksargumentatie c.q. de rijksdoelen die met de reconstructiewet zijn gediend
als over de medewerking van provincies en gemeenten bij deze werkwijze. In
de definitieve memorie van toelichting zal ook helderheid worden geboden over
het stank- en ammoniakbeleid, zoals collega Pronk heeft toegezegd. De Kamers
krijgen daarmee de gelegenheid dit punt in dit kader inhoudelijk aan de orde
te stellen. Die gesprekken lopen nog; ik hoop ze binnenkort af te ronden.
Een bijkomend voordeel is dat in het kader van de vernieuwing van het instrument
landinrichting en de financiële problematiek van de vele langlopende
verplichtingen nu ook wordt bekeken of de reconstructiemiddelen als landinrichtingsimpuls
kunnen functioneren. Zo kunnen omzet en kwantiteit van de werkzaamheden van
de Dienst landelijk gebied worden gecompenseerd door een gedeelte van de reconstructiemiddelen.
Ingevolge hun sturende en opdrachtgevende rol moeten de provincies de meerjarige
bezuinigingen op de landinrichting nu eenmaal zien te verwerken. Een en ander
belooft een interessant mix van afstervend oud beleid en nieuw beleid.Mijnheer de voorzitter! Wat de varkenshouderij betreft, liggen nog twee
punten voor. Schone gebieden moeten schoon gehouden worden. De heer Varekamp
heeft hier expliciet over gesproken. Ingevolge de systematiek van de herstructureringswet
kunnen niet grondgebonden rechten van het concentratiegebied naar het niet-concentratiegebied
worden verplaatst, mits dit leidt tot een grondgebonden bedrijf met niet meer
dan 15 varkenseenheden per geregistreerde hectare landbouwgrond. In de loop
van het jaar zullen in verband met de uitwerking van de motie-Blauw ook de
grondgebonden varkensrechten verhandelbaar worden. Een en ander moet qua bedrijfsvoering
echter wel leiden tot een grondgebonden bedrijf. Dat provincies en gemeenten
in hun eigen beleid soms strakkere voorwaarden hanteren voor het toelaten
van deze tak van intensieve veehouderij, moet ik, gezien de bestuurskolom,
als feit accepteren.Het tweede punt betreft het rapport Mythen en sagen rond de varkenshouderij.
Op zichzelf is dit geen opwekkende titel, want die begrippen doen mij niet
aan motoriek, dynamiek, verbetering en vernieuwing denken. In het rapport
wordt gelukkig duidelijk gemaakt dat de sector nu zelf aan zet is om ingrijpende
wijzigingen als pad voor zichzelf vast te stellen. De basisconclusie van dit
op zichzelf qua analyse interessante rapport is dat er anders geen perspectief
is voor de sector. Ook het appèl op de sector om niet alleen naar overheden
of anderen te kijken, maar het zelf te organiseren, is van grote waarde. Dat
is de spiegel die het Kenniscentrum Wageningen de sector voorhoudt. De sector
heeft hier overigens zelf aan meegewerkt.Over de flats kan ik op dit moment kort zijn. Het is een van de ideeën
die nog uitgewerkt moeten worden. De huisvesting van varkens zal gewoon worden
getoetst op de consequenties die vastliggen in onder andere het Varkensbesluit,
op het terrein van welzijn, veiligheid en milieu. Op dit moment kijk ik neutraal
naar wat daar uitkomt. Iedere prikkelende gedachte kan goed zijn voor de sector,
alhoewel het woord "flat" nou ook niet leidt tot geweldig positieve associaties.
In navolging van het rapport zou ik zeggen: laat men het zelf doen en laat
men zich aan zet voelen.De heer Braks heeft opnieuw gevraagd naar de noodzaak om in het kader
van de intensieve veehouderij 14 miljoen kilo fosfaat uit de markt te nemen
ter onderbouwing van de wet. In mijn brief van 15 januari aan de Tweede Kamer
heb ik een uiteenzetting gegeven over mijn beleidsdoelen en de feitelijke
ontwikkeling. Het is waar dat de conclusie gewettigd is dat het niet zo is
dat die 14 miljoen nu opeens niet meer noodzakelijk zou zijn. Er zijn tegenvallers
aan het front van de fosfaatproductie. De export van pluimveemest is de afgelopen
jaren verder afgenomen in plaats van toegenomen. Voor 1998 wordt de export
van pluimveemest ingeschat op 5 à 7 miljoen kilo fosfaat, terwijl de
prognose 15 miljoen kilo was, om maar eens een tegenvaller te noemen. Ook
de distributie blijft achter bij de prognoses. Daar komt nog bij dat als gevolg
van de invoering van het Minas in de akker- en tuinbouw en de voorgenomen
aanscherping van de stikstofverliesnormen in het kader van het aanvullende
stikstofbeleid de kans nu ook groot wordt dat de distributie structureel op
een lager niveau komt te liggen dan de prognose in de integrale notitie. Naast
de aandacht voor fosfaat zullen de akkerbouwers en tuinbouwers die mest aanvoeren
ook nauwkeuriger moeten letten op de aanvoer van stikstof op hun bedrijf om
te kunnen voldoen aan de stikstofverliesnorm. In ieder geval is mijn beeld
dat, als niet alle zeilen worden bijgezet, het landelijk mestoverschot in
de toekomst eerder groter dan kleiner zal zijn dan destijds in de Integrale
notitie voor het peiljaar 2002 is berekend. Maar wij gaan in ieder geval in
2000 evalueren. Dan kan de toets in het verkeer tussen minister en parlement
wederom plaatsvinden.De heren Hessing en Pitstra hebben over het Minas als zodanig gesproken.
Zij hebben dat in relatie gebracht met het kansrijk zijn van het aanvullend
nitraatbeleid, zoals dat door collega Pronk en ondergetekende aan de Kamer
is voorgehouden en in Brussel is neergelegd. De inzet van Nederland is heel
helder. Wij vinden dat het Minas een goed systeem is – dat is gebleken –
dat het in technocratische zin een hanteerbaar systeem is en dat de Europese
Commissie daarin een reden zou moeten vinden om de bedenkingen die zij een
beetje had tegen het Minas overboord te zetten. De Commissie
is niet negatief over het Minas als systematiek, maar zij vindt het niet goed
dat Nederland niet aan alle eisen van de Nitraatrichtlijn voldoet, vooral
wat betreft het controleerbaar opnemen van gebruiksnormen voor dierlijke mest,
uitgedrukt in kilo's stikstof. De fijnzinnigheid van en de kansen van het
Minas bieden nu juist de mogelijkheid om daar anders tegenaan te kijken. Wij
zullen dus doorgaan met dit succesverhaal. Dat het een succes is, blijkt wel
uit de 140 deelnemers aan het praktijkproject. Wij zullen dat als doorslaggevend
punt bij de Commissie neerzetten, naast het aanvullend beleid, de verscherping
en de vervroeging van de normen. Het kabinet vindt dat op die manier adequaat
wordt gereageerd op de noodzakelijke verscherping van het aanvullend beleid.De pluimveehouderij is in 1999 zelf aan zet. Daartoe is een stuurgroep
voorzien, bestaand uit mensen van LNV en mensen met kennis terzake. De kern
is dat na de standstill van november vorig jaar 1999 het jaar moet zijn, waarin
de voorstellen over de noodzakelijke en verbeterde huisvestingssystemen en
die over de vraag hoe het mestprobleem wordt aangepakt, tot overtuigende conclusies
zullen moeten leiden, ook wat mij betreft. Vóór de zomer is
een rapportage voorzien, waarin de sector aangeeft langs welke twee lijnen
men kan en wil werken. In het najaar volgt de fase, waarin politiek-bestuurlijke
conclusies kunnen worden getrokken uit de eigen herstructurering van de pluimveesector.
Mocht het anders lopen, zoals velen denken en ik hoop, dan staat overeind
dat het regeerakkoord een politiek akkoord is, gesloten door de meerderheid
van de fracties uit de Tweede Kamer.Dan de glastuinbouw. De noodzakelijke aanpassing van het voor de glastuinbouw
beschikbare instrumentarium heeft geleid tot de introductie van de RSG en
de nieuwe infrastructuurregeling. Om de effectiviteit van de RSG te vergroten,
heb ik die regeling onlangs veranderd, ook met het oog op de samenhang tussen
beide instrumenten, want die moet niet uit het oog worden verloren. Met betrekking
tot de infrastructuurregeling, gericht op het Westland en Aalsmeer, is helaas
nog van te weinig activiteiten sprake. Dat was de achtergrond van mijn kritische
uitlating destijds. Ik deed dat niet om de sector daarmee te bekritiseren,
maar vanwege het belang van de groenestadsvernieuwing, gericht op mensen die
op het punt staan om te verplaatsen. Daarvoor moeten nieuwe projectlocaties
voorhanden zijn. Die prikkel moet daar duidelijk worden neergelegd. Als het
gaat om de nieuwe projectlocaties moet die prikkel door het kabinet worden
gevoeld en worden omgezet in helder ruimtelijk beleid. Collega Pronk en ik
hebben afgesproken daarover binnenkort met nadere duidelijkheid te komen.
Het beleid zal zijn – daarover bestaat geen onduidelijkheid –
dat bij een uitdunning, een herstructurering in de westelijke concentratiegebieden
er, los van landsdelige projectlocaties in het noorden, midden of zuiden van
het land, ook binnen een straal van 50 tot 60 kilometer van die concentratiegebieden
voldoende projectlocatiemogelijkheden moeten zijn voor verplaatsers die een
grotere sociale afstand niet willen overbruggen.De transport- en logistieke ontwikkelingen worden inderdaad gevolgd en
worden feitelijk in acties en ideeën omgezet in het project EFFORT, waar
de heer Varekamp op wees. EZ, VenW en LNV hebben dat project samen ingericht.
Er is al een subsidieaanvraag bij het Stimuleringskader ingediend ter grote
van ongeveer 4 mln. Daar moet nog een besluit over worden genomen, maar de
eerste concrete zaken die hieruit voortvloeien zijn dus al subsidiebeoordelingsrijp.
Ik hoop dat die zaak een vervolg kan krijgen.Ook in het kader van de ruimtelijkeordeningsnota en de stadsnota zijn
de corridorgedachte en de wijze waarop de mainports wel of niet op de plek
zullen blijven of zullen veranderen van locatie erg belangrijk, ook voor de
tuinbouw- en glastuinbouwsector. Dat is ongetwijfeld ook de achtergrond van
de opmerking van de heer Varekamp.Ik heb al aangegeven wat mijn lijn is terzake van een verhoging van melkquota.
De kosten van melkquota baren mij in die zin zorg dat LTO-Nederland en LNV
het noodzakelijk hebben gevonden om na te denken maar ook concrete voorstellen
te ontwikkelen over het verlagen van lease- en quotumkosten, om daarmee een
van die kapitaalfactoren die in de melkveehouderij zo belangrijk is, beheersbaar
te houden.Ik heb er vertrouwen in dat tijdig wordt besloten – waarom ook niet? –
tot verlenging van de quotering tot 2006. Natuurlijk is de Europese Landbouwraad
zich er goed van bewust dat die helderheid snel moet komen. Nederland stelt
zich op het standpunt dat in 2003 er een stevige evaluatie moet plaatsvinden
over de vraag: wat dan na 2006? De bende van vier bestaat eigenlijk al niet
meer, omdat bleek dat er totaal verschillende argumentaties aan die groepering
ten grondslag lagen. Dat neemt allemaal niet weg dat ik met een aantal andere
landen vind dat er veel redenen zijn om in 2003 een eerlijk en open evaluatie
over de dan ontstane situatie te hebben. Nu is het een weinig kostende Europese
zuivelsector, met een goede marktstabilisatie. Dat is een feit dat wij nu
moeten constateren. Vanuit die positie zeg ik dat een continuering tot 2006
de nodige duidelijkheid moet geven.Tot slot zal ik ingaan op een paar zaken rondom het Stimuleringskader,
in het leven geroepen om vernieuwingen en innovaties ook daadwerkelijk te
steunen en mogelijk te maken. In de beleidsagenda Kracht en kwaliteit zullen
wij aangeven langs welke lijnen de twee hoofdrubrieken van het Stimuleringskader
zouden kunnen en moeten worden veranderd wat betreft beleidsprioriteiten en
wijze van toedienen en toesluizen van dit op zichzelf zeer interessante subsidiekader.
Daaromtrent kan ik nu dus nog geen duidelijkheid geven, behalve dan dat de
evaluatie er een zal zijn die tot veranderingen aanleiding zal geven. Het
is waar dat er signalen zijn dat er betere mogelijkheden zouden zijn van toesluizing
van subsidies naar die organen en instanties die daar misschien geëigender
voor zijn of daar in ieder geval een goede bijdragende rol zouden kunnen vervullen.
Dan denk ik wederom aan de provincies als het gaat om het deelkader vernieuwing
landelijk gebied.Mijnheer de voorzitter! Last but not least de vernieuwing van de LNV-kennisinfrastructuur,
de LUW en het hoger agrarisch onderwijs. Belangrijk is dat de Wageninger universiteit
en researchcentra als LUW en DLO nu echt hard werken aan dat kenniscentrum
van wereldniveau. Ik ben het met de heer Pit eens dat wij ons
dat niet mogen laten ontglippen. Ik volg met belangstelling de wijze waarop
men als cluster in een juridische fusie de kennisnetwerken zowel nationaal
als internationaal nog steeds weet te imponeren. Ook mijn departement zal
als opdrachtgever de cordiale relatie met dit bolwerk blijvend onderhouden.
Dat neemt niet weg dat de Wageningers de bezuinigingen moeten doorvoeren die
ook hen als gevolg van het regeerakkoord zijn opgelegd. Ik moet constateren
dat in het ondernemingsplan Krachtig op koers anno 2002 vier kernthema's naar
voren komen die goed sporen met het beleid van LNV en van de bewindslieden.
Die vier kernthema's zijn: 1. de duurzame productieketens, zowel
plantaardig als dierlijk;2. de agrotechnologie, het gehele technische
complex rondom voeding en gezondheid, waarbij aan de eisen van een veranderende
wereld moet worden tegemoetgekomen, ook omvattend het agro-businesscomplex
dat in Nederland zo sterk is;3. de natuurontwikkeling en het beheer
van natuurlijke hulpbronnen, waarbij de water- en biodiversiteitsproblematiek
een belangrijke rol spelen;4. het multifunctioneel gebruik van de
blauwe en de groene ruimte, variërend van natuurontwikkeling tot algemene
rurale ontwikkeling; één van de studierichtingen die nadere
aandacht zullen krijgen.Die vier thema's zijn sterk en vertegenwoordigen de kernfuncties van LNV.
Daarmee wordt voldaan aan de eisen die de internationale samenleving stelt
aan een agrokennisbolwerk. Daar heb ik vertrouwen in. Ik zal een en ander
uiteindelijk toetsen op een aantal punten. Ik noem in dit verband de internationale
oriëntatie. Daar is Wageningen altijd sterk in geweest en daardoor neemt
Nederland een sterke positie in, ook als het gaat om vernieuwingen. Ook noem
ik de pluriforme benadering. Ik zal volgen of de ontwikkelingen van de sporen
in het Wageningse parallel lopen met de verbreding die wij voor ogen hebben
als het gaat om het Europees landbouwmodel en de modellen voor groene ruimte.
Uiteindelijk zal een basistoetssteen zijn, of het nu ruimte, natuur of productiesystemen
betreft, dat het gaat om duurzaamheid en kwaliteit. Ik hoop het proces, waarbij
de Wageningse actoren zelf een grote verantwoordelijkheid hebben, te kunnen
blijven volgen. De heer Varekamp vroeg naar mijn rol hierin. Hij vroeg zich
af of ik mij anders zal opstellen dan mijn collega van OCW. Ik heb wat dat
betreft dezelfde opvatting als mijn collega van OCW: deregulering en versterking
van de autonomie van de instellingen en een overheid die toezicht houdt op
de kwaliteit; dat kan heel goed samengaan.Mijnheer de voorzitter! Er zijn vragen gesteld over het aantal studenten
en studierichtingen. Ik wil daar nog schriftelijk op ingaan. Natuurlijk baart
de afname van het aantal studenten mij zorgen, maar de inkrimping van het
aantal studierichtingen kan sporen met de vier kerngebieden die ik noemde
en daar heb ik een gematigd optimistisch gevoel bij. Ook de samenwerking tussen
de LUW en de HAO's kan van belang zijn. Het aanbrengen van een sterkere relatie
tussen het HBO en de universiteit kan ertoe bijdragen om de teruggang van
studenten gedeeltelijk tot staan te brengen. Het aardige van het aantal instellingen
op dit terrein is dat het om een beperkt aantal HBO's en één
universiteit gaat. Ik heb het er wel eens met collega Hermans over gehad.
Je zou hier een zeer mooie casus "Hoe kan integratie van HBO en universiteit
echt vorm krijgen?" van kunnen maken. Daarom wordt op dit moment onderzocht
of een propedeuse in Leeuwarden kan bijdragen aan een verhoogde instroom.
Men moet dan wederzijds afstappen van de gedachte dat je als LUW een student
die eerst naar het HAO gaat, later krijgt. Of omgekeerd, dat je als HAO een
student krijgt, die later naar het LUW zal gaan. Men moet dat doen vanuit
de constatering dat het studentenaantal in beide instellingen terugloopt en
dat er alleen maar iets te winnen of te verliezen valt in de studentenmarkt.
Ik heb die houding aan de instellingen voorgehouden.De vraag of iets sectoraal of intersectoraal moet gebeuren, is daarbij
van minder belang. De landbouw is verbreed, terwijl de natuur- en groeneruimteontwikkelingen
al zodanig zijn dat een multisectorale samenwerking op regionaal niveau evident
is en past in de wijze waarop ik als bewindsman tegen het landbouw- en natuurontwikkelingsveld
aankijk. Die breedte en diepgang kan niet alleen worden gezocht in de sectorale
samenwerking maar ook in de regionale varianten die de heer Varekamp daarbij
voor ogen heeft en die ik daarbij ook voor ogen heb.Staatssecretaris Faber:Mijnheer de voorzitter! In de eerste plaats hartelijk dank voor de vele
woorden van welkom. Zeker op de eerste oudehalfjaarsavond geeft dat een verfrissing
die zeer welkom is.Mijnheer de voorzitter! Een goed en gezond product en een ongeschonden
vertrouwen van de consument in dat product zijn de twee dragende pijlers onder
het LNV-voedingsbeleid. Sinds mijn aantreden als staatssecretaris heb ik,
uiteraard indringender dan voorheen, ervaren dat die beide pijlers kwetsbaar
zijn. Het motto "kracht en kwaliteit" is daarom onverkort van toepassing op
het diergezondheids- en voedselveiligheidsbeleid.Overigens gaat het bij de kwaliteit van voeding om veel meer dan alleen
de veiligheid en de zichtbare en proefbare kwaliteit. De heer Braks wees daar
ook al op. Deze bredere opvatting van het begrip "kwaliteit" zal dan ook prominent
in onze beleidsagenda aan de orde komen. Consumenten stellen immers ook steeds
hogere eisen aan de manier waarop het voedsel wordt geproduceerd.Mijnheer Pitstra heeft hier een vraag over gesteld. Ik kan hem toezeggen
dat wij het als bewindslieden als onze taak zien, te bevorderen dat aan deze
"consumer concerns" tegemoet wordt gekomen. Wij willen dergelijke maatschappelijk
gewenste ontwikkelingen stimuleren en nieuwe deelmarkten waarvoor hogere normen
gelden dan het wettelijk minimum, helpen tot ontwikkeling te brengen.Mijnheer de voorzitter! In een dichtbevolkt land als het onze waar we
vaak het gevoel hebben te moeten woekeren met de ruimte, is het scheppen van
ruimte voor natuur van essentiële betekenis. Terecht is in 1990 in het
Natuurbeleidsplan de ecologische functie van de natuur centraal gesteld. In
de bijna afgelopen eeuw heeft de natuur in ons land immers al te letterlijk –
velen van u hebben daarop gewezen – veel terrein moeten prijsgeven.
Maar evenals voor de voedselpro ductie geldt ook voor de natuur
dat deze aan kracht en kwaliteit kan winnen door nieuwe maatschappelijke allianties
aan te gaan. Het is voor iedereen in Nederland van belang om te kunnen genieten
van rust en ruimte en om zicht te hebben op natuurlijk groen in de directe
leefomgeving. Maar de maatschappelijke betekenis van de natuur gaat verder
dan dat. Zo groeit het inzicht dat een integrale aanpak van milieu-, water-
en ruimtelijke vraagstukken in vele gevallen veel effectiever in samenhang
met versterking van natuur en landschap kan plaatsvinden. Deze inzichten leiden
ertoe dat wij de komende jaren vijf deels nieuwe accenten zullen geven aan
het natuurbeleid. Niet nieuw is de realisering van de ecologische hoofdstructuur.
Deze houdt prioriteit, waarbij versterkt wordt ingezet op grotere eenheden
natuur, waar de heer Bierman op wees, en op goede verbindingen tussen de natuurgebieden,
waar de heer Pitstra over sprak. In de brief over de tussendoelen die ik aan
beide Kamers heb geschreven, staat dat ik wel degelijk belang hecht –
sterker nog: prioriteit geef – aan die grote natuurgebieden, juist vanwege
de biodiversiteit.Over de verbindingszones waar de heer Pitstra over sprak, de goede verbindingen
in en tussen de natuurgebieden, kan ik zeggen dat er naar aanleiding van de
natuurverkenningen een vervolgproject verbindingszones gestart zal worden
met de provincies en met het maatschappelijk veld, zodat er zowel wordt gestuurd
op de hectares ecologische hoofdstructuur als op de aantallen verbindingszones.Een van de andere accenten die ik de komende jaren aan het nieuwe natuurbeleid
zal geven, is: meer natuur dichtbij de stad, omdat de natuur binnen handbereik
moet zijn van grote groepen mensen. Een ander punt is dat de nadruk zal worden
gelegd op de versterking van de voor Nederland karakteristieke en internationaal
zo belangrijke natte natuur. Om de milieucondities te verbeteren zal voor
het realiseren van natuurdoelen steeds vaker moeten worden gekozen voor een
geïntegreerde, gebiedsgerichte aanpak. Bij dat alles zal ook de financieringsbasis
voor natuurbeheer verbreed moeten worden. Ik denk dat dit kan, onder andere
door fiscale maatregelen en door publiek-private samenwerking.Bij de ecologische hoofdstructuur hebben sommigen een soort ronde door
Nederland gemaakt. Gaasterland is zowel door de heer Braks als door de heer
Pit genoemd. Ik ben heel blij met de steun van het CDA en de Partij van de
Arbeid voor die aanpak van Gaasterland. Ik heb nu ook begrepen dat het uit
de boezem van deze Kamer komt om het op deze wijze aan te pakken. Ik was laatst
in een overleg waar werd gesproken over het Gaasterlandmodel. Ik zie dat dit
tot tevredenheid stemt en dat doet mij goed.Die bottom up-benadering, het creëren van draagvlak en die samenwerking
van verschillende organisaties met verschillende belangen in een bepaald gebied
zijn van groot belang, maar een aantal doelstellingen zullen wel degelijk
op rijksniveau gerealiseerd moeten worden, bijvoorbeeld bij het nitraatbeleid.
Dan heb je de combinatie van top down en bottom up.De heer Pitstra vroeg naar de Veluwe als aaneengesloten natuurgebied.
In het eindadvies van de voorlopige commissie voor nationale parken is ervoor
gepleit om te onderzoeken of de Veluwe als aaneengesloten natuurgebied beheerd
kan worden. In een reactie op dat eindadvies heeft mijn ambtsvoorganger aangegeven
dat hij het met dit streven eens is. Ik ben blij dat ik dat niet hoef te herroepen,
want ik ben het daarmee eens.Sinds enige tijd voert de provincie Gelderland overleg met alle betrokken
terreinbeheerders om te zien of een gezamenlijk beheer mogelijk is. Dat komt
langzaam op gang. Dan praten wij over Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten, de
kroondomeinen en het park Hoge Veluwe. Wij moeten ons hierbij wel realiseren
dat sommige beheerders, bijvoorbeeld het nationale park de Hoge Veluwe, voor
hun exploitatie afhankelijk zijn van het omroosterde gebied. Op zichzelf ben
ik graag bereid te bekijken hoe het met dat overleg gaat en dat zo nodig te
versterken. Wij kunnen ook bekijken hoe de rijksinstrumenten ingezet kunnen
worden om de Veluwe als één natuurgebied te beheren. Ik ben
bereid om daarover in de loop van het jaar te rapporteren.De heer Hessing heeft het ook uitgebreid over de ecologische hoofdstructuur
gehad. Hij heeft zijn teleurstelling uitgesproken over de provincies, maar
ik weet niet of ik deze hier moet verdedigen. Met de heer Hessing had ik ook
liever gezien dat zij zich aan de afspraak hadden gehouden en dat het allemaal
wel begrensd was. Ik heb de provincies dan ook gevraagd om aan te geven hoe
ver ze waren en waarom het niet gelukt is. Behalve dat de provincies hebben
aangegeven dat ze maar 75% hebben begrensd, hebben ze nog per gebied aangegeven
waarom het in sommige gevallen niet is gelukt. Daar waren eigenlijk heel goede
redenen voor, bijvoorbeeld omdat de reconstructie eraan kwam. Dat is voor
sommige gebieden, waar we de EHS voor een deel willen realiseren, een goed
argument, want daar kan het van afhankelijk zijn. Wat mij betreft, krijgt
de Kamer die brief, want daarin staan de argumenten heel duidelijk op een
rij. Ik vond het in ieder geval heel verhelderend. Het is een goed punt om
verder met elkaar te overleggen over de vraag hoe we zo snel mogelijk aan
die begrenzing kunnen komen. Overigens is de begrenzing van de ecologische
hoofdstructuur één ding, de realisering ervan in 2018 is weer
wat anders. Het heeft met elkaar te maken, maar we kunnen voorlopig nog wel
even voort.De heer Pitstra heeft gevraagd naar het actieplan Verdroging binnen de
ecologische hoofdstructuur. Ik kan zeggen dat er in het kader van de vierde
nota waterhuishouding sprake zal zijn van een voortzetting van de zogeheten
GeBeVe-regeling. Ook de uitvoering bij de waterschappen komt steeds beter
van de grond. Bovendien doen zich de laatste tijd weer nieuwe mogelijkheden
voor bij de waterberging. Er zijn inmiddels twee proefprojecten gestart, waarin
Staatsbosbeheer en Rijkswaterstaat samenwerken.De heer Varekamp heeft het gehad over particulier en agrarisch natuurbeheer
en ook de heer Pit heeft daar een opmerking over gemaakt. Hij had het met
name over het belang daarvan om de natuurdoelen te behouden. Het moge helder
zijn dat mijn beleid er ook op is gericht om ruimte te bieden aan particulier
natuurbeheer. In de voorstellen voor het Programma Beheer wordt het particuliere
natuurbeheer ook nagestreefd. In dat verband is ook het agrarisch natuurbeheer
van belang. Zoals bekend heeft het kabinet daar extra middelen voor uitgetrokken.
Ik zie particulier natuurbeheer en agrarisch natuurbeheer,
naast het beheer door de klassieke terreinbeherende organisaties, als een
middel om de ecologische hoofdstructuur te realiseren en ook als een middel
om buiten de ecologische hoofdstructuur natuurbeheer mogelijk te maken.In het kader van de ecologische hoofdstructuur werd gevraagd of er wel
voldoende rekening wordt en is gehouden met de stijging van de grondprijzen.
Aangegeven is hoezeer die zijn gestegen. De heer Hessing vroeg hoe het zat
met die 1,95 mld. die bedoeld was als intensivering voor de realisering van
de ecologische hoofdstructuur en of dat bedrag nog wel toereikend is. Het
kabinet heeft in het regeerakkoord extra middelen beschikbaar gesteld voor
de realisering van de ecologische hoofdstructuur. Voor de periode tot en met
2010 is 980 mln. beschikbaar, bedoeld voor compensatie van de grondprijsstijging.
Hiervan is circa 235 mln. gereserveerd voor deze kabinetsperiode. Dat is dan
gebaseerd op het prijspeil van 1996. De 1,95 mld. waar de heer Hessing het
over had, betreft de totale intensivering die dit kabinet heeft afgesproken,
zowel voor natte natuur en agrarisch natuurbeheer als voor de ecologische
hoofdstructuur.Wij hoeven ons op dit moment nog niet echt zorgen te maken over de grondprijsstijging,
omdat we kwantitatief op schema liggen met betrekking tot de verwerving van
gronden in de ecologische hoofdstructuur. Dat neemt niet weg dat je de ogen
niet kunt sluiten voor de prijzen voor grondverwerving in de zeer nabije toekomst.
Ik denk dat een deel van die prijsstijgingen voor 1999 en 2000 in overleg
met de provincies kan worden opgevangen door het naar voren halen van leenmogelijkheden
via het Groenfonds. Het is door de vele exogene factoren heel lastig om een
exacte inschatting te maken van de toekomstige grondprijzen en de mate waarin
dit doorwerkt naar de kosten van grondverwerving en -beheer. Het is dus van
ontstellend groot belang om de ontwikkeling van de grondprijzen zeer nauwkeurig
te blijven volgen. Verder bekijken wij op dit moment mogelijkheden die kunnen
bijdragen aan de realisatie, de realisatiesnelheid en de financiering van
groene functies. Hierbij wordt gedacht aan het verder concretiseren van vormen
van publiek-private samenwerking en aan private medefinanciering van groen.
Uit het laatste komt de kreet "rood betaalt groen" of "rood voor groen" voort.
Ook verkennen wij in hoeverre fiscale maatregelen het particuliere natuurbeheer
en het investeren in groen aantrekkelijker kunnen maken. Natuurbeheer door
particulieren, dus zonder aankoop, voorkomt immers stijging van de grondprijzen.
Ik verwacht dat hier in de loop van dit jaar meer duidelijkheid over komt.De heer Varekamp vroeg hoe het staat met het Programma Beheer en waarom
de inwerkingtreding ervan is uitgesteld. De regelingen zijn opnieuw tegen
het licht gehouden omdat er berichten over waren dat zowel de tijdelijke regeling
als de conceptregeling die inmiddels bekend was, erg ingewikkeld, erg bureaucratisch
en weinig flexibel was. Dan kun je beter nog eens bekijken hoe een vereenvoudiging
van het nieuwe subsidiestelsel voor natuurbeheer mogelijk is, vooral om er
flexibiliteit in te brengen, maar ook voor een betere controleerbaarheid en
handhaving. Dit heeft geleid tot verbeteringsvoorstellen voor de uitvoeringssystematiek
van het Programma Beheer. De brief hierover heb ik onlangs naar de Tweede
Kamer gestuurd. De uitgangspunten van het Programma Beheer zijn overigens
recht overeind gebleven: resultaatgerichte subsidiëring van natuurbeheer,
bijdragen van particulieren aan natuurbeheer en mogelijkheden voor natuurbeheer
buiten de ecologische hoofdstructuur. In de komende periode moeten de wijzigingsvoorstellen
echt in regelingen worden vervat, waarna deze regelingen naar de Europese
Commissie worden gestuurd. De verwachting is dat het Programma Beheer uiterlijk
op 1 januari 2000 operationeel is, en er wordt alles aan gedaan om dit voor
elkaar te krijgen.De heer Varekamp stelde een paar vragen over de gebieden van de Vogelrichtlijn.
Hij vroeg onder andere of het beleidsmatig nog wel allemaal te overzien is
en of de ambities niet te groot zijn, vooral in verband met de cumulatie van
natuurgebieden. Dat valt reuze mee omdat de aan te wijzen gebieden alle deel
uitmaken van de ecologische hoofdstructuur, zoals reeds vastgelegd in het
Structuurschema groene ruimte uit 1995. Het daarin geformuleerde afweegkader
geldt ook voor de inrichting van de vogelrichtlijngebieden. Er is dus geen
sprake van extra beleid of van inzet van extra middelen. De huidige aanwijzingen
zijn conform de ambities die reeds jaren geleden zijn vastgesteld.Het antwoord op de vraag of het klopt dat de aanwijzingen zijn gedaan
zonder overleg met betrokkenen, is ja en nee. De regering heeft inmiddels
de gebieden aangewezen, maar dit betekent dat nu de echte aanwijzing zal plaatshebben.
Eigenlijk heeft de regering dus een voornemen tot aanwijzing uitgesproken.
Wij gaan nu de inspraakprocedure starten: op 10 februari begint deze met een
bekendmaking in de landelijke en regionale bladen, kortom met een openbare
kennisgeving van het voornemen tot aanwijzing van de gebieden. Hierdoor heeft
iedereen de gelegenheid om te reageren en informatie op te vragen. Wij zullen
ook met de provincies, gemeenten en waterschappen in overleg treden en er
worden hoorzittingen gehouden. De verwachting is dat de definitieve aanwijzing
van de gebieden, na de uitgebreide inspraakprocedure, eind juni zal plaatsvinden.Een geheel ander onderwerp betreft de vossen. De heer Varekamp vroeg of
het toenemende aantal vossen leidt tot aantasting van de biodiversiteit en
of in dat geval het probleem niet landelijk moet worden aangepakt. De signalen
over het toenemende aantal vossen zijn bekend, zij het dat dit vooralsnog
zeer lokaal is. Een groter aantal vossen betekent dat meer andere dieren worden
opgegeten. Er ontstaat dan een nieuw evenwicht tussen het aantal vossen en
het aantal dieren die gegeten worden. Op zich is dit geen achteruitgang van
de biodiversiteit te noemen.In antwoord op schriftelijke vragen van het lid van deze Kamer Van Heukelum
heb ik onlangs aangegeven dat over de ontwikkeling van het vossenbestand in
Nederland overleg heeft plaatsgevonden met terreinbeherende organisaties en
LTO en dat het Jachtfonds is geconsulteerd. Uit dat overleg en de consultaties,
maar ook uit recent onderzoek, is mij gebleken dat er op dit moment onvoldoende
basis is om voor vossen een landelijke of provinciale vrijstelling te verlenen
van de beschermende bepalingen. Met de inwerkingtreding van de Flora- en faunawet
gaat het faunabeheer over naar de provincies; die voeren nu
overigens ook al het beleid. Vooralsnog is er wat mij betreft geen reden om
weer een landelijk beleid te gaan voeren. Wel is het ook hier van belang om
goed te monitoren en het overleg met de provincies gaande te houden, om de
vinger ook op dit punt aan de pols te houden.Van de vossen is het een kleine stap, wat mij betreft, naar de hobbyjacht,
waar de heer Pitstra het over had. In 1998 is de Flora- en faunawet behandeld,
ook in uw Kamer, en is daarmee een wet geworden. Ook in die discussie is de
positie van de jacht expliciet aan de orde geweest. Op dit moment ben ik bezig
met de algemene maatregelen van bestuur die op vele terreinen met betrekking
tot die wet gemaakt moeten worden. Ik moet u zeggen dat ik er de voorkeur
aan geef om de algemene maatregelen van bestuur aan te doen sluiten op een
discussie die zo recent in het parlement heeft plaatsgevonden.De heer Pitstra vroeg of artikel 33 van de Gezondheids- en welzijnswet
voor dieren en artikel 13 van de Flora- en faunawet zo op elkaar afgestemd
worden dat het houden van in het wild levende dieren niet wordt toegestaan.
Op zich heeft hij terecht gewezen op het rekening houden met de intrinsieke
waarde van het dier in de Flora- en faunawet, maar met betrekking tot die
relatie merk ik het volgende op. Het invoerverbod van artikel 13 van de Flora-
en faunawet voor alle uitheemse dieren werkt handelsbelemmerend en moet daarom
aan de Europese Commissie worden genotificeerd. Het oordeel vanuit Brussel
over dit artikel wil ik eerst afwachten en daarna zal ik bekijken of het nodig
is om uit het wild afkomstige dieren te betrekken bij de uitwerking van artikel
33 van de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren. Ik wil er overigens wel
op wijzen dat artikel 33 een zelfstandige beoordeling vraagt. Artikel 13 van
de Flora- en faunawet gaat over invoer en op grond van artikel 33 van de GWWD
moet zelfstandig worden bekeken of dieren geschikt zijn om in Nederland in
gevangenschap te houden.De Waardevolle Cultuurlandschappen, mijnheer de voorzitter, zijn ook nog
aan de orde geweest. We kunnen inderdaad constateren dat in de elf Waardevolle
Cultuurlandschappen de uitvoering van het beleid van het Structuurschema groene
ruimte goed is opgepakt. Het heeft inmiddels geleid tot vele initiatieven,
die door de gezamenlijke partijen ook financieel worden ondersteund. In de
periode 1994-1997 zijn bijna 1100 projecten van start gegaan en de meeste
van deze projecten kenden een integrale doelstelling. Verschillende partijen
zijn gezamenlijk een bedrag van 155 mln. aan verplichtingen aangegaan en het
LNV-aandeel hierin bedroeg 67 mln. Die tussentijdse ervaringen tonen aan dat
de kracht van de WCL-aanpak ligt in het breed gedragen gebiedsperspectief
en een goede gebiedsorganisatie. Ik denk ook dat dit in de toekomst een belangrijke
plaats in het beleid zal krijgen, zeker als je praat over een nota Vitaal
platteland.De heer Varekamp heeft gevraagd of het dan verstandig is om na relatief
korte tijd de bijdrage voor het WCL-beleid te verminderen of geheel af te
bouwen. Op zich ben ik natuurlijk heel blij met de waardering van de VVD-fractie
voor het WCL-beleid, maar de looptijd van het WCL-beleid en de daarvoor beschikbare
financiële bijdrage van LNV zijn al enige jaren geleden bepaald en met
de WCL-gebieden afgesproken. Op dit moment worden door VROM en LNV de mogelijkheden
van een interdepartementale regeling voor gebiedsgericht beleid onderzocht.
De WCL-regeling zou dan daarin op moeten gaan. Je zou misschien zelfs kunnen
zeggen dat het huidige WCL-beleid in belangrijke mate model staat voor de
te ontwikkelen nieuwe regeling, met daarbij grotere verantwoordelijkheden
voor provincies en met het Rijk meer op afstand bij de uitvoering.Er zijn vragen gesteld over het Identificatie- en registratiesysteem.
De heer Braks vroeg, hoe het mogelijk is dat er fouten in het systeem zijn
geslopen. Ik zou het niet weten, maar zij zijn er gewoon. Dat bleek tot onze
grote schrik naar aanleiding van het BSE-geval in Vriescheloo. Toen –
ik praat over eind augustus 1998 – bleek dat een aantal dieren niet
opgespoord kon worden via het I&R-systeem. Er was sprake van "zwevende"
runderen. Ik heb toen de Stichting gezondheidszorg voor dieren gevraagd te
onderzoeken of dit een incident was of dat het meer structureel van aard was.
Eind september/begin oktober bleek uit de rapportage van de Gezondheidsdienst
voor dieren dat er sprake was van zo'n 10% à 12%, ongeveer 500.000
"zwevende" runderen. Ik heb dat begin oktober tijdens de begrotingsbehandeling
de Tweede Kamer ogenblikkelijk laten weten.Ik vond het een onacceptabele uitkomst. Dit was voor mij aanleiding om
een onafhankelijke organisatie te vragen een audit uit te voeren van het I&R-systeem
bij runderen. Deze zal eind maart gereed zijn en richt zich met name zowel
op lacunes van technische aard als op lacunes in het beheer en gebruik van
het systeem. Op grond van de resultaten van deze audit zal ik definitief besluiten
over de te nemen verbeteringsmaatregelen. Vooruitlopend hierop heb ik al wel
een project van het bedrijfsleven gesubsidieerd voor een on line controle
van I&R gegevens bij aanvoer in slachthuizen.De heer Holdijk heeft gesproken over de zogeheten gewetensbezwaarden.
Hij heeft het woord zelf niet gebruikt, maar zo worden ze genoemd. De afgelopen
weken zijn de gele oorflappen opnieuw uitgebreid in de publiciteit geweest.
Als gevolg van een nieuwe Brusselse verordening zou LNV de koeien van zogenaamde
oormerkweigeraars gaan doden en vernietigen.Mijnheer de voorzitter! Hiervan is geen sprake! In de Brusselse verordening
staat aangegeven dat runderen zonder oormerken die niet binnen twee dagen
kunnen worden geïdentificeerd, moeten worden afgemaakt. LNV is op dit
moment met oormerkweigeraars het overleg gestart om te bezien, hoe aan deze
identificatievereisten kan worden voldaan, zodat de genoemde sanctie niet
behoeft te worden uitgevoerd.De heer Holdijk heeft gevraagd, of ik de door het PVV vastgestelde sanctiebepalingen
heb goedgekeurd. Ter uitvoering van de I&R-regelgeving van de Europese
Unie is medebewind gevorderd van het PVV. Dit medebewind omvat mede de toepassing
van de door de EU voorgeschreven sanctiebepalingen. Ter implementatie van
die sanctiebepalingen heeft het PVV medio december zijn I&R-verordening
aangepast. Die wijzigingsverordening doorloopt thans de goedkeuringsprocedure.
Die goedkeuring kan op korte termijn worden tegemoet gezien. Overigens, deze
wijziging ziet niet toe op de door de EU voorgeschreven maatregel om niet
 geïdentificeerde dieren te vernietigen. De sanctie tot
vernietiging kan rechtstreeks op basis van de Europese sanctieverordening
worden opgelegd en vereist geen nadere regelgeving van het PVV. Mede naar
aanleiding van het overleg met de zogeheten gewetensbezwaarden beraad ik mij
nog op de vraag, hoe ik de sanctieregeling zal toepassen.Wat het antibioticadossier betreft, eind augustus was er een advies van
de Gezondheidsraad om zes stoffen al op korte termijn te verbieden en de andere
binnen drie jaar. De regering heeft de aanbevelingen van dat advies als uitgangspunt
genomen. Ik heb met het bedrijfsleven intensief contact over het maken van
een plan van aanpak. Tegelijkertijd heb ik ingezet op een verbod in Europa.
Dat is veel sneller gegaan dan verwacht. In december is dat dossier in Brussel
in een stroomversnelling geraakt. Dat betekent dat op dit moment een voorlopig
verbod op één van de stoffen omgezet wordt in een definitief
verbod en vier andere stoffen per 1 juli verboden zullen zijn. Ik heb deze
week nog een gesprek met het bedrijfsleven over implementatiemaatregelen en
onderzoek om binnen drie jaar een totaalverbod mogelijk te maken. Daarbij
is het ook mijn inzet om het gebruik van de zesde stof zo snel mogelijk te
beëindigen.Ik kom bij de vraag over de GGO-vrije keten die tot stand kan komen in
het kader van de biologische landbouw. De nationale inzet is erop gericht
om een zodanige definitie en organisatie van de biologische landbouw te creëren
dat die GGO-vrij is. Dat bepleiten wij ook in het kader van de Europese Unie.
Voorts streven wij in dat Europese kader naar transparantie inzake markttoelating
van GGO's en heldere afspraken over etikettering van non-GGO's, bijvoorbeeld
via ondergrenzen. Ook vind ik dat in het WTO-kader afspraken moeten worden
gemaakt over informatie aan de consument.Tot slot kom ik bij het fytosanitair toezicht en het gewasbeschermingsbeleid.
In december jongstleden heb ik de Tweede Kamer bericht over de voortgang van
het Meerjarenplan gewasbescherming. De heer Braks en de heer Pitstra spraken
over het gewasbeschermingsbeleid. Het was overigens opmerkelijk dat de ene
zei dat het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen was afgenomen en dat de
andere zei dat het was toegenomen. Het ligt er maar aan welke definitie je
hanteert. Het gebruik van grondontsmettingsmiddelen is afgenomen, maar het
gebruik van fungiciden is toegenomen. In het algemeen overleg met de Tweede
Kamer op 16 december heb ik een aantal additionele maatregelen aangekondigd,
omdat de afspraken met de LTO op een zestal speerpunten onvoldoende voortgang
hadden. Het betreft een verplichte registratie van het gebruik van bestrijdingsmiddelen
op bedrijfsniveau met ingang van het jaar 2000 en een onderzoek naar een mogelijke
heffing op bestrijdingsmiddelen. Dit is eigenlijk alleen bedoeld als een stok
achter de deur, want ik ben nog steeds van mening dat het LTO dat zal moeten
regelen.Het verbruik van fungiciden is in 1998 inderdaad opnieuw gestegen. Er
wordt op dit moment bekeken of ook daarvoor additionele maatregelen zullen
moeten worden genomen. Ik verwijs in dit verband naar het Masterplan Phytophtora,
een initiatief van LTO Nederland. Ik meen dan ook dat wij op dit moment de
goede kant opgaan met dat dossier.De heer Braks (CDA):Voorzitter! Ik wil de bewindslieden zeer hartelijk danken voor de beantwoording
van de door ons aan de orde gestelde vragen en thema's. Zeer veel opmerkingen
zijn gestoeld op nieuwsgierigheid: hoe zal het worden? In dat opzicht heeft
de minister moeten reageren dat er hard wordt gewerkt, maar dat het beleid
nog niet is afgerond. Er zit beleid in de pijplijn onder de titel "kracht
en kwaliteit" dat ons hopelijk spoedig zal kunnen bereiken. Hij heeft nog
geen precieze aanduiding kunnen geven van het moment. Kern van dat beleid
is de herstructurering en inrichting van de landelijke gebieden. Wij zijn
zeer benieuwd wat dat zal opleveren, omdat het totale pakket aan activiteiten
betreffende de agrarische sector en het landelijk gebied hierin wordt vervat.
Er zullen toch nogal wat spanningen in zitten, niet alleen omdat het beleid
zal moeten worden bijgesteld, maar ook omdat de omgeving en het internationale
kader sterk veranderen. Ik ben met de heer Holdijk benieuwd hoe geprangd de
agrarische sector en in het bijzonder de boeren en de tuinders, de mensen
die erin werken, er straks uit zullen komen. Ik wacht uiteraard die communicatie
met het kabinet af.De duurzame landbouw zal een belangrijke plaats innemen. Het blijft natuurlijk
altijd gissen naar de precieze definitie van "duurzaamheid", want er wordt
veel onder verstaan. Voor het aspect "biologische landbouw" is met name door
de heer Pitstra – dat mogen wij verwachten – uitvoerig aandacht
gevraagd. Die is er bij ons ook. Het viel mij op dat de minister in dat verband
sprak over een verbreding van de definitie. Dat klinkt goed, want uiteraard
moet elke landbouwproductie biologisch verantwoord zijn en voldoen aan bepaalde
uitgangspunten. Als dat kan geschieden door het als het ware naar elkaar toegroeien
van nu nog tegenover elkaar staande activiteiten in de agrarische sector,
dan is er heel veel verdiend. Wij zien met grote belangstelling de notitie
hopelijk nog in dit millennium tegemoet.Ik zie ook de nieuwe wet met betrekking tot de landinrichting graag tegemoet.
Ik schrok een beetje van het woordje "afsterven". Ik geloof dat niet bedoeld
zal zijn dat wij geen herinrichting meer toepassen, want ook bij de reconstructieactiviteiten
zullen belangrijke herinrichtingsactiviteiten aan de orde zijn. Bepaalde elementen
daarvan zullen steeds gehandhaafd moeten blijven.Ik was verheugd over de opstelling van de minister over het behoud van
het eigen departement. Men kan er op allerlei wijzen tegenaan kijken, maar
ik ken geen land ter wereld dat er geen departement van landbouw en het landelijk
gebied op nahoudt. Willen wij internationaal kunnen communiceren, dan lijkt
het mij goed dat de desbetreffende beleidstaken onder één departement,
uiteraard van algemeen bestuur maar met specifieke kerntaken, vallen. Wat
ons betreft, ligt daarbij de nadruk op de economische activiteiten in het
landelijk gebied, zoals uitgevoerd door de agrarische sector en meer in het
bijzonder de primaire agrarische sector. Deze activiteiten moeten de aandacht
behouden, zoals zij de afgelopen eeuw ook in belangrijke mate de overheidsaandacht
hebben verkregen. Daardoor hebben zij ook vorm gekregen. Het moet toch mogelijk
zijn om hiervoor voor de komende eeuw in goed gezamenlijk overleg
een vorm te vinden, waarbij de consensus, die ten grondslag heeft gelegen
aan het Nederlandse landbouwmodel, niet teloorgaat.Dat was ook de reden waarom ik zo benieuwd was naar de financiën.
De minister heeft daarop op een uitermate eerlijke wijze gereageerd. Er zijn
natuurlijk al bepaalde middelen aangeduid, zoals in het regeerakkoord en anderszins,
maar er zitten toch nog forse open einden in. Daarom heb ik dit ook zo aan
de orde gesteld als ik gedaan heb. Door een toevallige samenloop van omstandigheden
wordt toch plotseling erg veel geld gevraagd voor een aantal incidentele calamiteiten
en beleidswijzigingen. Ik wens de minister daarbij heel veel succes. Als immers
een substantieel deel van die open einden op zijn departement terechtkomt,
zou dat veel afbreuk doen aan het functioneren ervan. Ik was overigens blij
met de opstelling van de heer Pit, die het ook vanzelfsprekend vond dat een
eventuele schadeloosstelling bij de varkenswet voor rekening van het hele
kabinet komt omdat het kabinet daarvoor ook collectief de verantwoordelijkheid
heeft genomen.Wat het internationale beleid betreft, wachten wij de genoemde ontwikkelingen
graag af. Natuurlijk sprak de minister van behoud van het gemeenschappelijk
landbouwbeleid, maar mij ging het ook om de vraag welk gemeenschappelijk landbouwbeleid
dat dan is. Er was sterke cohesie in de gemeenschappelijke financiering, in
de gemeenschappelijke solidariteit. Ik maak mij er zorgen over dat daaraan
afbreuk zal worden gedaan als een goed deel van de directe inkomenssteun aan
boeren en tuinders, die aan het EEG-verdrag wordt ontleend, nationaal wordt
gefinancierd. De voorwaarden voor financiering en de beschikbaarheid van compensatiemiddelen
kunnen in de verschillende lidstaten natuurlijk verschillend worden uitgelegd,
waardoor wij toch spreken van een stukje renationalisering. En dat staat haaks
op de internationalisering, de globalisering en versnelde integratie van het
economische beleid in Europa als gevolg van de euro, etc. Ik blijf dan ook
zeer terughoudend reageren, ook al kan ik begrip opbrengen voor de noodzaak
van beperking van de totale landbouwuitgaven. Dat is vanzelfsprekend het geval.
Maar wij hebben altijd met grote kracht voor de drie basisbeginselen gepleit,
met de gemeenschappelijke financiering als belangrijkste beginsel. Ik vrees
voor een middelpuntvliedende kracht waardoor een stukje renationalisatie onvermijdelijk
is.Ik had graag van de minister een uitvoeriger betoog gehoord over de toekomstige
wereldvoedselvoorziening in relatie tot de groei van de wereldbevolking. Als
dat nu niet kan, dan graag op een ander moment. Dit thema wordt blijkbaar
niet besproken, omdat het zulke ernstige consequenties kan hebben als de voorspelde
groei van de wereldbevolking uitkomt. Wij kunnen dat niet psychologisch wegduwen,
want het is dichterbij dan velen denken. Vorige week heeft de heer Loudon
hiervan bij de behandeling van de begroting van Economische Zaken als eerste
gewag gemaakt. Het kwam dus een keer uit een heel andere hoek. Ik had er graag
nu ook wat meer over gehoord. Als dat nu niet kan, verzoek ik de bewindslieden
om dit aspect in de toekomst niet uit het oog te verliezen.Ik ben het er van harte mee eens dat kwaliteitsbeleid als doelstelling
van het gemeenschappelijk landbouwbeleid wordt aangemerkt. Ik heb onze nieuwe
opvattingen hierover gedefinieerd. Zij sluiten aan bij de opvattingen van
de bewindslieden. De opvattingen binnen de Europese Unie over kwaliteitsbeleid
lopen echter nog sterk uiteen. Het aspect dierenwelzijn maakt hier voor mij
ingevolge de brede formule van kwaliteit onderdeel van uit. Een vertegenwoordiger
van de dierenbescherming zei deze week echter nog dat het maatschappelijk
draagvlak om hier iets aan te doen, al vrij snel afneemt, als je Wuustwezel
bent gepasseerd. Hoe denkt de minister hier een beter draagvlak voor te bevorderen
in de Europese Unie, zodat het ook daadwerkelijk onderdeel van beleid kan
worden?Ik kom toch weer op de varkens. Dat is onvermijdelijk in mijn leven. Ik
heb al geprobeerd om dit punt over te dragen, maar dat lukt mij niet helemaal.
Ik heb er in mijn eerste termijn al gewag van gemaakt dat ik er op basis van
de opstelling van het Europese Hof van overtuigd ben dat een schadevergoeding
onvermijdelijk is. Dit geldt in het bijzonder voor de relatie met het Europees
verdrag voor de rechten van de mens en de eigendomsbepalingen daarin. Wij
hebben hier al verschillende voorbeelden van. Dat is ook de reden waarom wij
niet eerder naar dit instrument gegrepen hebben. De rechter komt nu al met
een eindoordeel. De minister heeft beroep aangetekend. Ik heb daar begrip
voor, maar ik heb daar ook zorgen over. Daarmee is namelijk opnieuw bevestigd
dat men wil vluchten in juridische aangelegenheden om een geweldig maatschappelijk
probleem, in dit geval van de varkenshouders, te ontlopen. Natuurlijk hebben
zij in het verleden hun hand overspeeld, maar de combinatie van de varkenspest
en de erbarmelijk slechte prijzen brengt een aantal Nederlanders op dit moment
in een heel slechte situatie. Je leest daar eigenlijk elke dag over. Mede
gelet op die uitspraak van de rechter, heb ik een beroep op de minister gedaan
om nog eens met de sector om de tafel te gaan zitten om te praten over een
daadwerkelijke invulling van de noodzakelijke beperking van de sector. Ik
denk dat daar op dit moment een draagvlak voor is. Er is nu aanzienlijk meer
begrip voor dat er iets moet gebeuren dan in het verleden. Ik gun het deze
minister graag dat hij de dialoog met de sector op een constructieve wijze
kan oppakken. Anders blijft de sfeer bestaan dat men zich in de steek gelaten
voelt. Ik herhaal dat, omdat ik dat in het veld ook regelmatig hoor. Ik wil
die oproep vandaag dus nog eens doen.Misschien is de tweede generieke korting niet meer helemaal nodig. De
situatie in de sector is inderdaad zo slecht dat dit soort vragen in de hand
wordt gewerkt. De eerste generieke korting is er echter wel. Daarvoor moet
de wet ook blijven functioneren. Er blijft natuurlijk commotie rond de sector
bestaan. Hoe wij het ook wenden of keren, ook in het rapport Mythen en sagen
rond de varkenshouderij wordt gesteld dat dit instrumentarium niet deugt.Ook over de 14 miljoen kilo heb ik nog een vraag. De export van pluimveemest
is niet helemaal gelukt. Hoe staat de minister tegenover de nieuwe projecten
met verbranding van pluimveemest? Ik hoor hier graag een reactie op.In verband met de melkquota heb ik nog een vraag over de quotabeurs. Er
mag geen misverstand over bestaan dat ik daar een voorstander van ben. Ik
had met dat instrument in handen altijd al graag wat meer sturing
gegeven aan de bedrijfsontwikkeling. De minister zei eigenlijk hetzelfde,
toen hij sprak over leasen etc.Wat Wageningen betreft, moet de minister natuurlijk wel zijn vertrouwen
uitspreken. Ik blijf echter twijfel hebben. Het imago van de agrarische sector
is natuurlijk ook geen stimulans om mensen naar Wageningen te trekken. Als
er geen studenten komen, is dat ook zorgelijk voor de toekomst. Ik denk dat
de minister meer verantwoordelijkheid heeft dan hij liet blijken door te stellen
dat men zelf maar plannen moet ontwikkelen. Volgens mij ligt er net als in
het verleden een grote verantwoordelijkheid bij de rijksoverheid om de kennis
van het Nederlandse landbouwmodel op peil te houden. Ik deel nog mee dat de
vaste commissie heeft besloten om binnenkort een werkbezoek aan Wageningen
te brengen. Zo'n hoge prioriteit heeft dat instituut bij onze commissie.Ik dank staatssecretaris Faber voor haar reactie. Ook zij sprak over kracht
en kwaliteit. Zij heeft de kans om op een geweldige wijze vorm te geven aan
nieuwe aspecten in het landbouwbeleid. Dat is het kwaliteitsbeleid waarover
de staatssecretaris sprak. In die zin is als het ware een kanteling gaande.
Ik wens haar daar heel veel succes mee, maar ik wijs er wel op dat er vele
en brede opvattingen over het begrip "kwaliteit" leven. Het was een geweldige
uitdaging om in Nederland te beginnen met de EHS. Ik ben blij dat de staatssecretaris
daar hoge prioriteit aan geeft. Het CDA is er bijzonder mee ingenomen dat
de staatssecretaris het begrip "Gaasterland" momenteel als model hanteert.
Met name collega Jos van Gennip die daar zo voor heeft gestreden, zal dat
goed doen.Ik ben heel blij met de snelle communicatie over de I&R-regeling.
Dat was ook nodig, want als groot exportland heeft Nederland een geweldig
goede naam te verliezen. Ik was daar persoonlijk nogal van geschrokken. In
de jaren dat ik deze beleidsverantwoordelijkheid mocht dragen, is één
ding mij nooit overkomen, namelijk dat er werd getwijfeld aan het functioneren
van de toezichtsystemen in Nederland. Die werden altijd als voorbeeld genoemd,
want wij konden eventuele problemen heel snel traceren. Dank voor de aandacht
daarvoor, maar zoals de staatssecretaris zelf al zei: een en ander is onacceptabel.
Ik neem die woorden graag over.Aan het adres van de heer Varekamp merk ik nog op dat het verleden niet
geheel vrij is van de toekomst, zoals Kennedy dat zei. Hij kon het zich blijkbaar
veroorloven om te zeggen dat hij zich niet bezighield met het verleden, maar
alleen met de toekomst. Er is echter een relatie. Dat ervaart een andere president
in de VS op dit moment maar al te goed.De heer Varekamp (VVD):Voorzitter! Ik dank de bewindslieden voor hun uitvoerige reactie. Die
was op een aantal punten zeer to the point. Dat neemt niet weg dat ik nog
een paar opmerkingen heb en nog een paar vragen wil stellen, want op een aantal
vragen is gedeeltelijk ingegaan. Ik heb in eerste termijn zo'n 25 vragen gesteld.
Ik heb op 23 vragen antwoord gehad, op twee helemaal niet en op drie vragen
is een beetje een impliciet antwoord gegeven.Ik kom eerst te spreken over de budgettaire positie van het ministerie
van LNV. Met de heer Braks ben ik blij met de eerlijke opening van zaken,
zoals die is gegeven. De minister heeft overigens alleen een beeld geschetst.
Hij heeft dat niet ingevuld met bedragen en richtingen. Ik ben het met de
heer Braks eens dat, mede door de cumulatie van incidentele en deels komende
structurele kwesties, de budgettaire positie zorgen baart. Ik neem aan dat
dit ook geldt voor de minister. Ik wens hem veel sterkte bij het kabinetsberaad,
waarbij hij gaat proberen om de zorglijke budgettaire positie te verbeteren
en te brengen op het niveau waar die thuishoort. De minister is echter gewaarschuwd,
want een aantal zaken is duidelijk aan de orde. Ik zeg dat ook, omdat voorkomen
moet worden dat straks andere beleidsvelden, c.q. -sectoren gedeeltelijk worden
aangesproken op hun budgetten, omdat de incidentele en komende structurele
financiële offers niet anders kunnen worden verwerkt.Dan de Agenda 2000. De minister heeft nadrukkelijk aangegeven dat wat
hem betreft de Nederlandse inzet erop is gericht om voor zetmeelaardappelen
en kalverhouderij nadere compensatie te krijgen. Daar ben ik blij mee. Maar
hoe kijkt de minister wat meer structureel naar de toekomst van deze sectoren?
Met name de zetmeelaardappelen, die jarenlang een zeer unieke positie hebben
gehad – er was een bepaalde systematiek om de productie voor de aardappeltelers
lonend te houden – krijgen in toenemende mate structurele concurrentie
van andere zetmeelfabricages. Denk maar aan graanzetmeel. Zeker als je toelaat
dat grote multinationale ondernemingen zich daarmee bezig gaan houden, zal
de concurrentiepositie een heel lastige worden. Behalve de inzet die nu wordt
gepleegd om op korte termijn een groot inkomensverlies te voorkomen, is het
goed om na te denken over de positie van een dergelijke sector in Nederland
en de andere Europese landen in de toekomst.De minister heeft in het kader van Agenda 2000 gesproken over het melkquotum
en gezegd dat geprobeerd wordt tot een bepaalde verruiming te komen en een
bepaalde verdeling. Wij hebben daar kennis van genomen. Wij zullen de ontwikkelingen
belangstellend volgen en wij wensen de minister veel sterkte met het daarheen
leiden dat het voor Nederland in ieder geval een acceptabele situatie wordt.De melkquotering is in 1984 ingevoerd en bestaat dus al zo'n 15 jaar.
Ik denk dat er alles aan gelegen is dat dit voorjaar het dossier Agenda 2000
kan worden afgesloten, zeker wat het landbouwgedeelte betreft, want anders
loopt de quotumregeling gewoon af. Hoe je er ook tegenaan kijkt en of je vindt
dat op den duur deze quotumregeling niet meer handhaafbaar is en er om allerlei
redenen niet meer moet zijn, het zou te vlot zijn als aan het eind van het
jaar er ineens geen quotumregeling in Europees verband meer zou zijn. Natuurlijk
past daarbij het verlagen van de kosten. Dat zou kunnen door het mogelijk
verhogen van de mobiliteit van quotum, maar je zult er toch rekening mee moeten
houden dat als de productierechten verhandelbaar zijn, een verhandeling van
efficiency plaatsheeft. De efficiency van de Nederlandse melkveehouderij is
toch al zodanig dat het tot aanzienlijke kapitalisatie van dit productierecht
is gekomen.Wat de WTO betreft ben ik blij met de brede inzet die de minister heeft
toegezegd. Ook daarbij is de vraag hoe dat zal gaan lopen. Ik herinner mij nog maar al te goed de vorige Uruguay-ronde, toen de Nederlandse
commissaris voor landbouw de heer Andriessen was. Die zei: het is met de Amerikanen
altijd wat lastig praten, want zij komen naar je toe met in de ene hand de
bijbel en in de andere hand een revolver. Dat is een beetje het onderhandelingssfeertje
waar je dan met elkaar in zit. Ik weet uiteraard dat de Europese Unie die
onderhandelingen doet en niet de Nederlandse overheid, maar ik denk toch dat
het goed is dat de Nederlandse overheid die optiek erbij betrekt en elke vorm
van naïviteit daarbij vermijdt.Over de verdeelsleutel in het kader van de financiering en van Agenda
2000 het volgende. Ik heb al gezegd dat de VVD voor cofinanciering is. Na
de McSharry-hervormingen draagt Nederland in grote mate bij aan de inkomenscompensatie
van de Franse graanboeren. Dat daar beperkingen in aangebracht worden of dat
dat in grote mate voorkomen gaat worden, daar zijn wij het mee eens. In de
Europese Unie en het landbouwbeleid werden zaken gedaan op basis van een "gemeenschappelijke
menukaart". Iedereen eet wat hij wil, maar deelt het bedrag gelijkelijk. Dat
was ook de financiële solidariteit. Dat had een enorme mate van compromisbereidheid
in zich, want iedereen kreeg wel wat, de totale rekening werd hoger, maar
die werd weer met elkaar gedeeld en dan was het wel weer te verstouwen. Cofinanciering
zal volgens mij een geringere compromisbereidheid in zich hebben. Ik hoop
dat de minister daar attent op zal zijn bij de verdere besluitvorming in het
kader van Agenda 2000.Dan kom ik bij de Wet herstructurering varkenshouderij. De minister heeft
gezegd dat de beleidsnoodzaak van de wet aanwezig blijft. Dat wordt naar mijn
mening in algemene zin wel onderschreven. Zelfs LTO-Nederland heeft na aanneming
van deze wet in de Kamer gezegd: mensen, nu niet meer zeuren, aan het werk;
het is nodig dat dit gebeurt; de politiek heeft gesproken. Men heeft moeten
erkennen dat het beleid voor deze sector bijgesteld moest worden. De toenmalig
minister van Landbouw Van Aartsen heb ik toen gevraagd naar de tweede generieke
korting. Volgens mijn berekening zou elke zichzelf respecterende ondernemer
de 5% via het voerspoor weten te realiseren. Vervolgens zou er via afroming
en opkoop ook nog iets gedaan kunnen worden. In feite zou die tweede generieke
korting voorkomen kunnen worden. Ik heb ook gevraagd daar eventueel een zodanig
actief beleid te voeren, samen met het bedrijfsleven, dat die tweede generieke
korting niet meer aan de orde is. De minister is wat dat betreft al aardig
op de goede weg. Ik hoop dat zijn beleid ertoe bijdraagt dat dit de realiteit
zal worden.Een punt dat in de wettelijke procedure overeind blijft betreft de vergoeding
voor de varkensrechten. De heer Braks heeft de erbarmelijke situatie in delen
van de sector geschetst. Iedereen zal overtuigd zijn van de ernst van de situatie.
In dit kader zeg ik tegen de heer Braks dat ik weet dat aan het heden een
verleden is voorafgegaan en dat de toekomst volgt op het heden. Ik ben inmiddels
wel zo kaal en grijs geworden om dat te weten. Wij hebben echter nu met een
feitelijke situatie te maken, waarover al onder het kabinet Paars I door de
Staten-Generaal uitspraken gedaan zijn. Ook nu speelt het nog. Het lijkt mij
verstandig om wat dit betreft de hoogste juridische uitspraak af te wachten.
Ik acht het ook belang om dat ook in andere situaties te doen en ik denk daarbij
aan het pluimveedossier. De minister heeft aangegeven dat er ook voor die
sector aan maatregelen gedacht wordt. Dan is duidelijkheid gewenst, zowel
voor beleidsmakers als voor betrokkenen. Het lijkt mij beter om de verdere
discussie hierover af te wachten.De minister heeft met betrekking tot de reconstructie van de varkenshouderij
gezegd dat de veterinaire dominantie wat afgenomen is en dat een algehele
reconstructie en herstructurering, ook in het kader van de gewenste ecologische
hoofdstructuur, meer aan de orde zijn. Hij heeft bij mij niet de zorg weg
kunnen nemen over de doorlooptijd. In de huidige landinrichtingswet wordt
gesproken over 20 jaar en meer. Er is gesproken over een verkorting van procedures.
Ik heb gevraagd of in de reconstructiewet wordt geregeld dat gemeentelijk
en provinciaal beleid door de minister via een aanwijzing overruled kan worden
om de gang erin te houden. Ik hoop dat dit onderwerp, ook als de minister
er nu geen antwoord op kan geven, meegenomen wordt bij deze problematiek.
Ik vraag de minister, aangezien de varkensvrije brandgangen niet zo nadrukkelijk
meer aan de orde zijn, of een nadere toespitsing op de ecologische hoofdstructuur
dan aan de orde is.Voorzitter! Vervolgens kom ik bij het adagium "schone gebieden schoon
houden". Ik was blij te horen dat de motie-Blauw binnenkort zal worden uitgevoerd.
Ik heb er begrip voor dat gemeentelijk en provinciaal beleid gerespecteerd
moet worden. De minister kan niet anders en wij kunnen ook niet anders. Het
kan zijn dat er een bepaalde perceptie is ontstaan op basis van vooroordelen
en niet op basis van geobjectiveerde feiten. Dat vind ik jammer. Misschien
kan de minister hier in het kader van voorlichting het nodige aan doen.De minister heeft met betrekking tot de glastuinbouw opgemerkt dat er
voldoende samenhang moet zijn tussen de RSG en de infrastructuurregeling.
Ik ben blij dat te vernemen, maar ook op dit punt blijf ik enige zorg houden.
In de oude regeling voor de glastuinbouwgebieden was en is de reconstructiecommissie,
voorzover de regeling nog twee jaar functioneert, de trekker op het gebied
van de infrastructuur. De herverkaveling, de kavelruil en de meervoudige kavelruil
werden in het algemeen aan het bedrijfsleven overgelaten. Op zich is daar
op dit moment vrij brede belangstelling voor, gelet op de ervaringen die ik
daarmee heb. Bij de nieuwe infrastructuurregeling moet de trekkracht bij de
gemeente liggen. Ik weet dat in Aalsmeer en het Westland de infrastructuurplannen
inmiddels zijn vastgesteld. Ik voel echter bij de gemeenten aarzelingen om
de trekkersrol op zich te nemen, ook vanwege de grotere bijdrage die zij moeten
leveren in relatie tot de oude regeling. Ik zou het jammer vinden als hierdoor
aarzelingen zouden ontstaan.Ik ben blij dat de minister bij het creëren van nieuwe gebieden heeft
toegezegd dat het én-én is. Voor mij is een leidend principe
dat je die gebieden moet inrichten waar de markt om vraagt. Ik heb dat ook
bij mijn inbreng in eerste termijn bedoeld. Niet de overheid – of dat
nu een provinciale of een landelijke overheid is – moet willen bepalen
waar een economische activiteit gaat plaatsvinden, tenzij allerlei andere
dan economische ontwikkelingen zich daartegen verzetten. Het bedrijfsleven,
dus de markt, moet als het kan zoveel mogelijk gevolgd worden.De minister heeft aangegeven dat op basis van een te plegen evaluatie
nadere beleidsprioriteiten aan het Stimuleringskader gesteld zullen worden.
Ik heb gedoeld op het Stimuleringskader met de daaraan verbonden regelingen
bij LNV. Er is een soortgelijke regeling, niet voor landbouwactiviteiten maar
voor andere economische activiteiten bij EZ, de regeling CENTER. CENTER doet
vier keer per jaar gestructureerd aan openstellen en beoordelen. Men heeft
een goede tenderplanning. De LNV-regeling is niet onderhevig aan een tenderplanning
en is ook niet gedecentraliseerd. Het is aan de minister om die tender al
dan niet open te stellen. Dat maakt de beweging wat ondoorzichtig voor de
sector. Wanneer wordt een tender ingesteld? Wanneer wordt beoordeeld? Ik heb
begrepen dat hier ook in de Tweede Kamer vragen over zijn gesteld, omdat de
doorlooptijd af en toe zelfs oploopt tot zeven maanden. Dat is voor de stimulering
van innovatie niet erg bevorderlijk.De minister heeft gesproken over de landbouwuniversiteit en het agrokennisbolwerk.
Ik onderschrijf dat. Ik ben het met de heer Braks en anderen eens dat dat
gekoesterd moet worden. Mijn zorg is alleen of de WUR in de nieuwe situatie
voldoende kritische massa heeft om ook in de toekomst als een zelfstandig
agrokennisbolwerk te kunnen blijven bestaan. Ik weet ook niet waar je dat
aan moet afmeten. Ik heb in mijn bijdrage in eerste termijn gevraagd of 3600
studenten en 12 opleidingsrichtingen voldoende is om in de toekomst bestaansrecht
te hebben. Ik zou dat heel graag willen, maar ik heb daar mijn zorg over.
Waar gezwaluwstaart kan worden met het hoger agrarisch onderwijs in het kader
van de propedeuse in Leeuwarden, heb ik daar geen enkele moeite mee. We moeten
hier een wat ruimere optiek hebben dan alleen maar het enge kijken vanuit
het eigen institutiebelang.De voorzitter:Ik maak u erop attent dat u nu anderhalf keer zolang hebt gesproken als
u hebt aangegeven. Het maakt mij niet uit, maar misschien uw fractie wel.De heer Varekamp (VVD):Er is weinig fractie meer aanwezig, maar alle gekheid op een stokje: ik
zal snel afronden.Voorzitter! Ik ben blij met de wijze waarop de staatssecretaris de Vogelrichtlijn,
het Programma Beheer en het particulier natuurbeheer heeft benaderd. Ik heb
alleen wat moeite met de benadering van het natuurlijke evenwicht bij de vossen.
Vossen hebben geen natuurlijke predator. De staatssecretaris zegt dat dit
evenwicht zich weer hervindt omdat er straks tekort aan voedsel is. Maar dan
is er wel wat gebeurd. Bijna de hele biodiversiteit die in de aanslag ligt
voor de vos om als prooi te dienen, moet dan eerst weg zijn voordat het vossenbestand
gaat slinken. Ik kom in de lokale pers, bij mij in verstedelijkt gebied, de
drama's tegen die elke keer bij huishoudens plaatsvinden met kippen, honden,
katten, eenden, en de dieren die mensen nog meer houden. Als je dan van een
ambtenaar van het Zuid-Hollands landschap de opmerking hoort: daar kunnen
die vossen niets aan doen, maar de mensen zijn te dichtbij de duinen gaan
wonen, denk ik dat hier twee werelden zijn met zoveel onbegrip voor elkaar
dat ik er niets mee kan. Ik heb al gezegd dat Nederland een Europese stadsdeelstaat
is, zeker hier in het westen. Wij kunnen niet doen of wij nog in de vrije
ruimte leven waar dit soort processen een natuurlijk evenwicht kunnen creëren.Mijn collega Van Heukelum vroeg hoe groot de schade is. Daarop werd geantwoord:
niet groot genoeg om maatregelen te treffen. Zo kunnen wij nog wel aardig
met elkaar in discussie gaan. Ik hoorde in de dinerpauze een verhaal over
een inboorling die een horloge had gekregen van een blanke en dat trots aan
een mede-inboorling liet zien. Hij zei: kijk eens, ik heb een horloge. Daarop
zei de ander: zo, hoe laat is het nu? Daarop zei de desbetreffende inboorling:
kijk zelf maar. Daarop zei de ander: is het al zo laat? Dat is een vorm van
discussie waar wij niets mee kunnen. Zij zal wat meer kwantitatief ingestoken
moeten worden.Wij gaan akkoord met het WCL-beleid. Ik ben blij dat de staatssecretaris
blij is dat wij, de VVD-fractie, hier blij mee zijn. Ik ben ook blij dat er
een nieuwe regeling voor wordt getroffen met VROM.Mijnheer de voorzitter! Ik wilde nog heel veel zeggen over het gewasbeschermingsbeleid
en ik had nog een mooi verhaal voor de heer Pitstra, gebaseerd op de Huizingalezing
van prof.dr.ir. Louise Fresco, werkzaam bij de FAO. Volgens Eurostat gebruikt
Nederland 3% van alle actieve stof die in vijftien Europese landen wordt gebruikt.
Nederland is na Finland een goede tweede bij de vermindering van actieve stof:
met 43%. In sommige landen is zelfs nog sprake van een toename, bijvoorbeeld
in Frankrijk, Portugal en Spanje.Ik dank de bewindslieden voor de aandacht die zij aan mijn inbreng hebben
gegeven.De heer Pitstra (GroenLinks):Voorzitter! Ik zal proberen mijn tweede termijn wat korter te houden,
want de teller wordt bij mijn fractie wel in de gaten gehouden.Ik begin met de inbreng van de Kamer. Sommige fracties zijn begonnen over
de bezuinigingen bij de Landbouwuniversiteit. Ik heb deze in eerste termijn
niet aangekaart, maar ik sluit mij wel aan bij de twijfel en minder bij het
beeld van de minister dat het wel meevalt en dat zij de nieuwe bezuinigingen
wel goed zal verwerken. Wij gaan er op bezoek, maar misschien is dat te laat.
Wat is de stand van zaken nu? Zijn die besluiten al definitief of is er nog
op terug te komen? Ik heb zelf het gevoel dat er nog wel een discussie mogelijk
is.De andere fracties zijn begonnen over de herstructurering van de varkenshouderij.
Wij hebben deze met wat twijfel en kritiek gesteund. Over de vergoedingen
waren wij het toen ook met de minister eens. Wij wachten het hoger beroep
af en dan zullen wij wel zien wat eruit komt. Ik ben er nog lang niet van
overtuigd dat het 3 mld. zal kosten.Dank voor de antwoorden van de minister. Hij zegt dat duurzame landbouw
in toenemende mate biologische landbouw wordt. Dat doet mij deugd. Hij kondigt
zelfs een vernieuwd plan van aanpak aan, eind 1999. Ik heb heel veel suggesties
gedaan in mijn eerste inbreng. Misschien kunnen wij zaken doen en zeggen dat
alle suggesties die ik heb gedaan, in het nieuwe plan van aanpak worden behandeld
en besproken, want dan hoef ik ze niet te herhalen. Cruciaal blijft dat ik
het verkeerd vind dat de minister geen kwantitatieve doelstellingen
wil noemen. Ik heb niet voor niets verwezen naar het verkiezingsprogramma
van D66. Ik blijf het toch merkwaardig vinden dat daar zo gemakkelijk afstand
van wordt genomen, en dat zal ik ook zeggen bij de jacht.Het Europese model moet behouden blijven. Ik ben kort over de Agenda 2000.
Wij hebben een wat radicaler scenario voor productiebeheersing. Onze positie
over minder marktwerking is bekend. De minister zegt dat het puur liberale
denken dat in andere sectoren van de economie misschien kan, niet van toepassing
is op de landbouw, want dan heb je dat het water op een gegeven moment over
de dijken loopt, en andere plagen, zoals de regen.Ik vind de houding van de minister ten opzichte van die varkensflats toch
iets te gemakkelijk. Hij heeft gezegd dat hij gaat toetsen, maar ik wil toch
graag ook een inhoudelijke uitspraak horen van de minister. De heer Braks
vroeg het ook. Moeten die megastallen en die varkensflats er wel komen? We
willen toch dat varkens in de toekomst naar buiten kunnen lopen. We willen
toch niet dat ze op de galerij buiten kunnen lopen. Ze moeten in de bodem
kunnen wroeten.De minister zegt over het Minas dat er aanvullend en verscherpt beleid
is gemaakt en hij verwacht dat het voldoende zal zijn. We wachten dat maar
af. Ik zet daar grote vraagtekens bij. Ik denk dat hij de nitraatnormen, die
keihard zijn, niet zal halen, ook niet met het aanvullende, verscherpte beleid.
Dan zullen nog zwaardere maatregelen noodzakelijk zijn, met name voor de zandgronden.In 2003 moet er een open en eerlijke evaluatie van de melkquota komen.
Proef ik uit die woorden dat de minister dat een beetje op de helling wil
zetten? Kan open en eerlijk niet betekenen dat het een effectief en adequaat
instrument is om tot productiebeheersing te komen of zou dat ook onder open
en eerlijk kunnen vallen?Ik kom dan bij de staatssecretaris. Over de richting die wij moeten uitgaan
met de Veluwe zijn wij het eens. De staatssecretaris wil kennelijk ook dat
de lynx terugkomt. Ik heb begrepen dat we daar een rapportage over krijgen,
zodat we verder kunnen discussiëren over de Veluwe.Wat Gaasterland betreft wil ik het feestje niet bederven. Ik heb ook gezien
dat er nu meer een bottom up-systeem is. Op zichzelf klopt het ook dat het
systeem daar top down was en dat de voorlichting slecht was. Ik denk dat de
staatssecretaris gelijk heeft als zij zegt dat de nationale doelstelling wel
gehaald moet worden met het bottom up-model. Wat betreft die vliegende hectares
zou ik wel eens goed op een rijtje willen krijgen of dat nou echt werkt voor
de natuur.Over verdroging zegt de staatssecretaris dat het allemaal beter loopt.
We zijn met de waterschappen bezig. Er is inderdaad een tweetal proefprojecten
met waterberging gestart. Toch is mijn beeld bij het verhaal dat het er niet
echt florissant voor staat. Ik heb in mijn bijdrage in eerste termijn cijfers
genoemd van verdroogde gebieden binnen de ecologische hoofdstructuur en ik
denk dat een veel sterkere aanpak noodzakelijk is.Inzake de vossen zijn wij het meer eens met de staatssecretaris dan met
de VVD-fractie. Dat was vorig jaar al zo en dat is zo gebleven. De commotie
ontstaat natuurlijk als eigenaren van klein wild zien wat er gebeurt als een
vos 's nachts op bezoek is geweest. Het is inderdaad een gruwelijk beeld,
maar het is toch ook een kwestie van zorgen dat die hokken goed dicht zitten.
Bij alle incidenten die ik ben nagegaan, ook via de dierenbescherming, bleek
steeds dat de hokken niet goed dicht waren. Verder eten vossen gewoon konijnen,
ratten en muizen. Als daar minder van zijn, komen er gewoon minder vossen.
Zo werkt het, alhoewel ik moet toegeven dat ze ook de patatboer wel frequenteren.
Of dat in het biologisch evenwicht past, weet ik niet.De heer Varekamp (VVD):Mijnheer de voorzitter! Weet de heer Pitstra wat het probleem van een
vos is? Het is geen eter, maar het is een "killer". Als hij maar één
kip nodig heeft om zijn maag te vullen, roeit hij een heel kippenhok uit.
Het is mij wat te gemakkelijk om te zeggen dat mensen er zelf voor moeten
zorgen dat een aantal dingen wordt voorkomen. Ik hoop dat GroenLinks die opmerking
in andere situaties ook maakt.De heer Pitstra (GroenLinks):Als mensen kippen en pauwen houden, dan moeten ze ervoor zorgen dat die
vossen er niet bij kunnen. Mijn fractievoorzitter woont op een mooi terreintje.
Hij houdt kippen en af en toe komt mijnheer de buizerd langs die er één
pakt. Dat hoort er gewoon bij. Je kunt die hokken ook helemaal gaan overkappen,
maar dat doet hij niet. Ik ben het eens met de staatssecretaris. Ik zou zeggen:
hou vast en laat de VVD'ers zich maar tegen de vos afzetten.Over de hobbyjacht zijn we het minder eens. De staatssecretaris heeft
gezegd dat er net een nieuwe wet is gekomen en dat we daar eerst mee aan het
werk moeten. Aan de andere kant komt er ook weer een nieuwe nota. Er lag al
een nota Dynamiek en vernieuwing en nu moet die Kracht en kwaliteit gaan heten.
Dat spreekt mij trouwens helemaal niet zo aan. Ik vind het allemaal vaag.
Ook hierin had de staatssecretaris tot nieuwe verschuivingen kunnen komen.
In de verkiezingsprogramma's van D66 en van de PvdA, waarop zij ook beoordeeld
mag worden, staat een heel heldere passage over het afschaffen van de hobbyjacht.De kwestie van artikel 13 van de Flora- en faunawet en artikel 23 van
de Gezondheids- en welzijnswet komt terug. Ik laat dit nu even rusten.Verder ben ik wel tevreden over datgene wat de staatssecretaris heeft
gezegd over de GGO en de vrije markt. Zij heeft een duidelijke inzet en wil
het niet alleen aan de markt overlaten.Met de heer Varekamp wil ik graag een keer over Louise Fresco en haar
Huizingalezing discussiëren. Ik volg dat soort zaken allemaal en heb
het gevoel dat zij meer op de lijn van GroenLinks zit dan op die van de heer
Varekamp. Misschien mogen wij het eens meemaken dat wij ons kunnen verenigen
via Louise Fresco.Een vraag die niet is beantwoord, is die over de hennep. Dit heeft mij
wat verbaasd, want de minister kent de hennep wel in de veenkoloniën
van Oost-Groningen. Op die vraag wil ik alsnog een antwoord.Verder noem ik nog de positie van het RIVM, dat het nawoord mag hebben
op de maatregelen van de staatssecretaris op het moment dat er weer het signaal
komt dat het niet goed gaat. Dit lijkt mij ook voor het parlementaire debat
verstandig. Ook hierop hoor ik graag een reactie. Ik heb ook geen reactie gekregen op mijn tekst over de legbatterij. Ik
heb gezegd dat een Nederlands verbod hierop wordt voorbereid, wat ik erg goed
vind. Ik ging ervan uit dat dit niet alleen wordt voorbereid, maar ook wordt
uitgevoerd.De heer Pit (PvdA):Mijnheer de voorzitter! Bij wijze van uitzondering doe ik eens wat de
heer Pitstra altijd doet, namelijk beginnen met ingaan op datgene wat collega's
hebben gezegd. Ik wil er graag een korte opmerking over maken. Het boeiende
in de heer Pitstra is dat hij mensen niet tot de natuur rekent. Ik heb het
al eerder geconstateerd. Vossen en andere wezens in de natuur mogen hun hobby's
vrijuit bedrijven en mogen hierin niet belemmerd worden, maar mensen moeten
op alle mogelijke manieren beperkt worden in het uitoefenen van hun hobby's.
Zoals wel vaker bij de heer Pitstra staat mijn verstand dan stil.De heer Pitstra (GroenLinks):Ik vind de mens ook een onderdeel van de natuur. Wat die vossen doen,
is geen hobby, maar een natuurlijke neiging. Ik wil juist niet dat zij die
helemaal uitleven, maar dat er goede hokken komen, zodat zij niet meer bij
die kippen en die pauwen kunnen komen. U vat mijn inbreng dus niet goed samen.De heer Pit (PvdA):Het is geen hobby, maar een natuurlijke neiging, zegt de heer Pitstra.
Dan moet hij ook eens zien welke natuurlijke neigingen mensen hebben. Ik moet
zeggen dat ik er wel een paar kan bedenken die veel op die van dieren lijken.
Zoals wel vaker in dit soort discussies met de heer Pitstra kom je niet echt
tot de kern, omdat hij naar mijn gevoel niet consequent is in zijn redenering.
Hij zegt dat wel, maar hij is het volgens mij niet.Ik ga naar de bewindspersonen. Ik dank hun voor alles wat zij gezegd hebben.
Het is mij, om met een eufemisme te beginnen, niet tegengevallen. Ik vond
het antwoord eigenlijk best aardig. Ik heb geen 25 vragen geteld en dus ook
niet geteld of ik 23 antwoorden heb gekregen, maar ik heb wel het idee dat
de bewindspersonen in redelijke mate in de geest van mijn standpunten en vragen
gereageerd hebben.Ik hoorde de minister zeggen dat voor hem de kernpunten zijn: herstructureren,
investeren en een schakel zijn. Dit betekent dat centraal doelen en randvoorwaarden
worden gesteld, waarna de sector, de sectoren of de groep betrokkenen zelf
voor de uitvoering zorgdragen. Dit spreekt mij zeer aan.Hierbij is het model-Gaasterland aan de orde gekomen, dat in de boezem
van deze Kamer is geboren. Ik gun het de heer Van Gennip van harte dat hij
van de heer Braks een pluimpje kreeg voor zijn inspanningen van toen. De heer
Van Gennip zal zich kunnen voorstellen dat ik mij de discussie van destijds
nog levendig kan herinneren. Als ik het goed heb onthouden, ging het eigenlijk
om een verzoek van deze hele Kamer. Het verschil met de heer Van Gennip was
dat hij dat wilde bekrachtigen met een motie die overbodig was en die hij
later ook heeft ingetrokken. Het was, dacht ik, zoals de meerderheid van de
Kamer toen zei: wat de minister toezegt, voert hij uit en daar heeft hij geen
motie voor nodig.De heer Van Gennip (CDA):Mijnheer de voorzitter! Ik gun het graag dat de hele Eerste Kamer verantwoordelijkheid
voor het Gaasterlandmodel neemt, maar ik moet wel zeggen dat het in tweede
instantie was, nadat er wat voorzetten en voorstellen gedaan waren die het
ook mogelijk maakten om te zeggen, dat de minister toen de motie zou uitvoeren
conform het gevraagde.De heer Pit (PvdA):Nu, succes, voorzitter, kent vele vaders en moeders. Dat blijkt hierdoor
maar weer eens. Ik heb geen behoefte om wat dat betreft in concurrentie te
gaan.Een concrete vraag die ik wel heb aan de minister of de staatssecretaris,
dat weet ik niet, betreft het volgende. Wat mij niet helder is, is hoe straks
de stadseconomie en de plattelandseconomie gezwaluwstaart worden, want dat
zal toch moeten gebeuren op de een of andere wijze. Wat mij wel aansprak was
die coördinatie- en regiefunctie op provinciaal niveau, die op een ander
moment aan de orde kwam. Echter, dat zwaluwstaarten zal toch op de een of
andere manier moeten gebeuren, ook op rijksniveau. Dan mag best de uitvoering
lager, bij de provincie, liggen, maar het Rijk zal daar iets moeten doen.
Op die vraag wil ik graag antwoord.Een tweede punt waar ik ook graag antwoord op wil hebben, betreft het
kennis- en innovatiecentrum in Wageningen. Ik ben daar ook niet helemaal gerust
op, zo moet ik u eerlijk zeggen. Anders dan de heer Varekamp, gun ik het niet
alleen en zou ik het niet alleen graag willen, maar vind ik het ook noodzakelijk
met het oog op alle veranderingen die hier, maar ook in ontwikkelingslanden,
te wachten staan, dat wij Wageningen overeind houden als een klein wondertje
in zo'n klein land: een kennis- en innovatiecentrum. Ik vind dat daar alles
aan gedaan moet worden.Als de minister dan zegt dat hij er met belangstelling naar kijkt, dan
zou ik hem het volgende willen vragen. Kijk, aan die bezuinigingen wil ik
niet komen, maar wel aan de manier waarop die worden ingevuld. Daar kun je
op een aantal manieren naar kijken. Daar kun je naar kijken op de manier zoals
er al eerder, ook bij de fusie tussen de Landbouwuniversiteit en DLO, naar
gekeken is en zo kun je het op een aantal velden en terreinen versterken.
Maar je kunt er ook op een boekhoudkundige manier naar kijken en ik heb de
indruk dat er op dit moment of in de afgelopen maanden te veel op een boekhoudkundige
manier is gekeken, waardoor sterke onderdelen van de universiteit de dupe
zijn geworden en zwakke overeind zijn gebleven, terwijl in feite een andere
volgorde gevolgd zou moeten worden. Ik zou willen dat de minister er op toeziet,
dat de bezuinigingen zo worden uitgevoerd dat er een beleidsmatige aanpak
komt, die de sterke punten van de landbouwuniversiteit en het onderzoekscentrum
verder versterkt.Dan kom ik bij de herstructurering van de varkenshouderij. Ik zou graag
de oproep van de heer Braks volgen om de minister op te roepen met de sector
te gaan praten, maar ik weet niet of dat nog wel kan. Dat had nog gekund ten
tijde dat wij hier de wet behandelden, zo denk ik, maar of dat nu nog kan,
weet ik niet. Het is toch zo dat Wien van den Brink en de NVV een kort geding
hebben aangespannen. Als dat wordt afgewezen – ga daar maar eens even
van uit – gaan ze zonder twijfel verder in hoger beroep: bodemprocedures,
noem maar op. Dat is toch een gerechtelijke lijdensweg. Als
het wordt toegewezen, dan betekent het dat zowel de Herstructureringswet,
als de Reconstructiewet moet wachten op die adequate schaderegeling. Heb ik
dat goed begrepen, zo vraag ik nu aan de minister.Ik denk dat het deel van de sector dat georganiseerd is in de NVV, niet
bereid zal zijn om op dit moment te praten. Die ruiken bloed en willen gewoon
geld zien, zo denk ik. Daarom hecht ik eraan de minister het volgende te vragen.
Ik heb begrepen dat er vanuit de Tweede Kamer ook initiatieven worden genomen
om te kijken hoe met instandhouding van de Wet herstructurering toch een modus
kan worden gevonden om er op een goede en snelle manier uit te komen. Ik zou
graag willen dat de minister op die initiatieven ingaat en daarvan probeert
het beste te maken wat ervan te maken is.De heer Braks (CDA):Dat is ook precies mijn bedoeling. Ik leef in de overtuiging – en
met mij velen – dat aan een schadevergoeding voor de door middel van
de generieke korting weggenomen varkensrechten als vermogensbestanddeel niet
te ontkomen valt. Aan de andere kant is er een kader nodig om de sector beheersbaar
te maken. De kwalificaties die aan de Nederlandse vakbond voor varkenshouders
werden gegeven, ken ik wel. Maar van de zijde van LTO Nederland zijn er duidelijke
uitspraken gedaan. De heer Pit refereerde daaraan, evenals de heer Varekamp.
Men is er rijp voor om via andere modellen te gaan praten om de zaken te beperken.
Laten wij maar zeggen wat de bedoeling is. Als er straks toch geld gegeven
moet worden voor schadeloosstelling – het zal wel geen 3 mld. zijn,
maar veronderstel dat het 1 mld. is – vaak aan willekeurige mensen en
waarmee structureel niets bereikt wordt, zou het dan niet veel beter zijn
om met elkaar aan tafel te gaan zitten met wat geld? Dat geld ben je immers
toch kwijt als je doorzet! Zou het niet beter zijn, te proberen vormen te
vinden om aan de meest schrijnende gevallen iets meer tegemoet te komen dan
nu het geval kan zijn?De heer Pit (PvdA):Over die schadevergoeding kom ik nog te spreken, als ik de heer Varekamp
recht doe met betrekking tot het artikel over de VVD en de heer Varekamp in
het Agrarisch Dagblad van 23 januari.Ik ben het eens met LTO. Ik heb gevraagd, hoever men bereid is te gaan.
Het antwoord was, dat men weer on speaking terms was met de minister; dat
er weer overleg wordt gevoerd en standpunten uitgewisseld. Dat gebeurt op
een vriendelijke manier. De gerechtelijke procedures worden echter van beide
kanten doorgezet. Ik ben met de heer Braks verontrust over de gang van zaken.
Ook ik heb de overtuiging dat er een schadevergoeding moet komen. Het was
niet voor niets dat collega Jurgens even interrumpeerde, want die heeft indertijd
voor mij de hele wettelijke onderbouwing uitgezocht, ook met betrekking tot
het Europese recht. Hij heeft mij toen de argumenten gegeven waarom de PvdA-fractie
van oordeel was dat er een schaderegeling moest komen. Toen was het misschien
door overleg nog te voorkomen geweest. Ik weet echter niet of dat nu nog kan.
Als dat mogelijk is, dan erg graag.De heer Hessing (D66):Betekent dit dat de heer Pit het erop aanstuurt de verdere uitvoering
van de Wet herstructurering varkenshouderij aan te houden? In mijn beeld is
het pad voor een goed deel gestort. De eerste 10% zijn gekort. Alle inspanningen
worden erop gericht om de tweede generieke korting weg te nemen. Dan hebben
wij het doel voor een goed deel bereikt. Wat dan nog over is, betreft een
juridische kwestie en schadevergoeding. Die staan los van de effecten en de
doorwerking van de Wet herstructurering varkenshouderij.De heer Pit (PvdA):Het is voor mij zeer de vraag, of wij dan het doel hebben bereikt. De
vraag is, of wij dan niet een kleine, zwakke, op sterven na dode sector hebben,
behalve dan die hele grote megabedrijven die wij geen van allen willen! Misschien
houden wij wel véél meer minder varkens over dan destijds de
bedoeling was. Of er dan sprake zal zijn van een kleinere gezonde sector,
waarmee een aantal varkensboeren een bestaan krijgt en een economische activiteit
van belang ontstaat, weet ik niet. Ik heb nu niet gevraagd de wet aan te houden.
Dat heb ik wel gedaan toen wij de wet hier behandelden. Ik heb toen gevraagd,
de wet boven de markt te laten hangen en te gaan praten. Ik heb nu gezegd,
dat ik mij kan voorstellen dat de minister de Wet herstructurering in stand
wil houden. Ik heb ook gezegd, dat er, met dat als uitgangspunt, in de Tweede
Kamer initiatieven zijn om te proberen eruit te komen. Ik zou graag willen
dat de minister op die initiatieven ingaat. Ik hoef de heer Hessing niet te
herinneren aan zijn bijdrage bij de behandeling van de wet. Ook hij kwam tot
de conclusie dat aan schadevergoeding niet te ontkomen zou zijn.Voorzitter! Ik zou willen afsluiten met het artikel in het Agrarisch Dagblad.
Boven dat artikel staat: "De VVD in Eerste Kamer bezorgd over ontwikkeling
Varkenswet." De heer Varekamp heeft in dezen gelijk. Er zijn twee punten waarover
de VVD bezorgd is: de kwestie van de schadevergoeding en de vrijheid die de
rechter heeft genomen om zich met de inhoudelijke onderbouwing van de wet
te bemoeien. Dat zou hij niet mogen, dat zou hij niet moeten doen, dat zou
hij aan het parlement moeten overlaten. Ik kan mij er iets bij voorstellen.
Ik weet niet of het juridisch mogelijk is, maar het is in ieder geval een
punt van zorg.Over de schadevergoeding zegt de krant in ieder geval: de VVD-fractie
in de Eerste Kamer denkt dat nauwelijks valt te ontkomen aan een schadevergoeding
bij de varkenswet. Als een gelouterde en doorgewinterde senator zoals de heer
Varekamp zegt dat er nauwelijks aan te ontkomen valt, dan moet je daarvan
aftrekken of daarbij optellen de van nature aangeboren twijfel die je bij
dergelijke dingen in acht moet nemen. Maar hij kan zich nauwelijks voorstellen
dat eraan te ontkomen is. Vervolgens zegt hij dat de juridisch specialisten
in zijn fractie tot deze conclusie komen op grond van het tussenvonnis. De
heer Varekamp zegt verder dat de specialisten in zijn fractie nu stelliger
zijn dan tijdens de behandeling van de wet. Toen hebben zij vooral geleund
op de Grondwet en niet op de Europese regelgeving. Die hebben zij er nu bij
betrokken en daarom zijn zij nu zo stellig in hun verwachtingen. Ik heb niet
het idee dat ik verkeerd heb geciteerd. Ik wil hem recht doen in die zin dat
hij zich bezorgd toont. Maar als ik hem hoor zeggen dat aan een schadevergoeding
nauwelijks valt te ontkomen, dan denk ik: minister, denk nog eens na en probeer toch een weg te vinden in overleg met de Tweede Kamer om
er op een goede manier uit te komen.Ik wens zowel de minister als de staatssecretaris heel veel succes, niet
alleen bij deze punten, maar bij alle punten die zij hebben te behandelen.
Het zijn geweldige uitdagingen, het is geweldig mooi. Ik zal het niet meer
meemaken, want het is voor mij de laatste periode, maar ik zal het zeker volgen.
Ik heb deze vier jaar voor het eerst Landbouw gedaan. Het is fascinerend om
dat te doen.De heer Hessing (D66):Voorzitter! Ik dank de bewindslieden voor hun compacte en heldere antwoorden.
Er zijn veel punten meegenomen. Een enkele korte reactie van mijn kant is
op zijn plaats, alleen al met het oog op de tijd.Wat mij betreft, heeft de minister een duidelijk beleid gevoerd inzake
de implementatie van de Wet herstructurering varkenshouderij. Hij heeft dat
zorgvuldig gedaan met als rode draad het houden van dynamiek in de sector.
Dat is de enige manier waarom de omslag en de kanteling kunnen worden bereikt
naar een duurzame sector. De minister heeft dat aangehouden als basis voor
het beleid. Het hoger beroep dat hij nu heeft aangetekend tegen het tussenvonnis
heeft wat mij betreft niet geleid tot onduidelijkheid of tot afbreuk aan zijn
inzet. Integendeel, ik denk dat zijn inzet bij dat hoger beroep juist is geweest
om versneld helderheid te krijgen over de schadeplicht. Ik vind dat dit van
belang is. Als daarvan sprake is, dan zitten wij met een fors financieel punt.
Ik ben evenwel van mening dat wij er nu niet op moeten vooruitlopen. De inspanningen
moeten er nu op gericht zijn dat de herstructurering doorgang kan vinden.
Tegen die achtergrond heeft mijn fractie dan ook met voldoening ervan kennisgenomen
dat er fors is ingetekend op de opkoopregeling en dat de minister voornemens
is om een tweede opkoopregeling in diezelfde trant in te zetten. Verwacht
hij dat die tweede generieke korting als het ware verdampt? De dreiging van
de tweede korting zou dan kunnen worden voorkomen. Dan hebben wij het alleen
nog over een schadeplicht voor een punt uit het verleden.Over het financiële kader was de minister gematigd optimistisch,
als ik het positief formuleer, zij het met een enkele kanttekening. Er is
een aantal open einden geconstateerd. Ook wordt een bezuinigingstaakstelling
bij de Voorjaarsnota verwacht. Nu blijkt dat een rekenfoutje op centraal niveau
snel is gemaakt – ik wijs op minister Peper – met vooralsnog onvoorspelbare
gevolgen voor het totaal, is mijn fractie er niet geheel gerust op dat LNV
niet zal worden aangeslagen bij de komende bezuinigingsronde, zeker in het
licht van de komende ontwikkelingen. De reconstructie zal een forse aanslag
betekenen. Het is ook een beleidsterrein met onvoorspelbare momenten, zoals
bij de waterschade, de BSE en de varkenspest bleek. Deze dynamiek kan financiële
tegenslagen met zich brengen. Dat maakt LNV kwetsbaar als het gaat om extra
bezuinigingen. Ik wens de minister en de staatssecretaris uiteraard sterkte
toe bij die discussie. Zoals gezegd, is mijn fractie op voorhand niet geheel
gerust.Tot slot reageer ik op wat de heer Braks zei over de gedeeltelijke renationalisatie.
Ook mijn fractie onderkent de minpunten die daaraan vastzitten. Wellicht is
het financieel noodzakelijk om daartoe over te gaan. Dat kan zo zijn, maar
de vraag is of een ontwikkeling in die richting wel spoort met de toekomstige
ontwikkeling van Europa en het streven naar economische integratie. De vraag
is dan of je een terugtred moet inzetten op een belangrijk beleidsterrein
dat juist werd gekenmerkt door een Europese inzet. De kanttekeningen op dit
punt zijn dan ook op hun plaats.Minister Apotheker:Mijnheer de voorzitter! De opmerking van de heer Braks over hoe de sector
uit alle herstructureringen en beleidsintensiveringen zal komen, geeft mij
ook de gelegenheid om in te gaan op de intrigerende vraag van de heer Holdijk:
is sprake van een geprangde landbouw, ja of nee? Ik heb in eerste termijn
de nadruk gelegd op de kansen die er zijn en blijven voor het producerend
areaal van ons land. Het gaat dan om 70% van de 3 miljoen ha, waarmee iets
fout kan gaan, waar verloedering kan plaatsvinden en waar ook onzorgvuldige
bedrijfsvoering plaatsvindt. Dat zal de komende jaren een grote zorg in ons
beleid zijn. Wij moeten in feite spreken van de kansen op een dubbele groene
kwaliteit: de groene kwaliteit van de niet-producerende gebieden en de groene
kwaliteit van de producerende gebieden. Er blijven kansen liggen om ook dat
gebied ten behoeve van de 16 miljoen Nederlanders te ontwikkelen. Een gemiddelde
toerist of passant beseft overigens soms amper het verschil tussen een producerend
gebied in een Waardevol Cultuurlandschap en een robuust door terreinbeheerders
ontwikkeld en beheerd natuurterrein. Die verwevenheid willen de staatssecretaris
en ik aanbrengen. Dat willen wij de Nederlandse samenleving en de actoren
binnen het landelijk gebied ook voorhouden.Ik ga thans in op de planologische beelden die worden gehanteerd bij de
verhouding tussen stad, platteland, landelijk gebied en de algemene economie.
Laten wij geen van de gehanteerde beelden uitvergroten. Het is niet waar dat
Nederland met zijn compactestadbenadering in ruimtelijke zin opeens een stedenland
zou zijn of een stadsdeelstaat. Dat is misschien in Noordwest-Europese economische
zin wel het geval, maar niet in wat men rijdend door Nederland tegenkomt.
Wij hebben nog steeds het beeld van een land met middelgrote steden, want
echt grote steden kennen wij niet: 30 kilometer openbare ruimte, waarvan 70%
agrarisch economisch, en dan komt er weer een stad met een netwerk van verbindingen
die dat ook op een efficiënte wijze bereikbaar houdt, ongeacht de mobiliteitsdiscussie
die daaromtrent nu wordt gevoerd. Als wij dan naar de vijfde nota ruimtelijke
ordening kijken, dan zeg ik dat een goede coalitie is gesloten tussen de algemene
planologie en ruimtelijke ordening en de gebiedenstrategie voor het landelijk
gebied. Het bewindsliedenduo van LNV staat dan ook voor de invulling en uitvoering
daarvan. Het is voor het eerst dat een dergelijke nota zo'n gebiedenstrategie
omvat. Dat beeld is voor mij bepalend voor de geruststelling van degenen die
zich afvragen waar de landbouw gebleven is en hoe de landbouw hieruit moet
komen met dit model voor de ruimtelijke ordening en dit model van LNV. In
reactie op de vraag hoe wij nu tegen de landelijke gebieden en hun functies
aankijken, spreek ik niet van een geprangde landbouw, maar misschien wel van
 een verlangde landbouw. Wat dat betreft, is er nog veel werk
aan de winkel.Het zwaluwstaarten van een stadseconomie en een regionale economie moet
ook in dit beeld plaatsvinden. Hierbij kom je op datgene wat wij ons voornemen,
namelijk dat er per landsdeel accentverschillen moeten zijn. Dan zal het zo
zijn dat de WLTO met LNV voor de invulling van het landelijk gebied met andere
modellen van een plattelandseconomie en een verbrede economie in de zin van
de land- en tuinbouw komt dan de modellen die in het Noorden of Zeeland worden
gemaakt. Zo gezegd, zal de matching tussen sectorbeleid en gebiedsgericht
beleid met de provincies de komende jaren heel interessant zijn. Wij nemen
ons dit voor.De heer Pitstra heeft mij onder verwijzing naar mijn politieke lidmaatschap
nogmaals gewezen op zijn stelling dat het onbegrijpelijk is dat kwantitatieve
doelen ontbreken. Los van het feit dat het op dit moment voor D66 wat moeilijk
is om voluit kwantitatieve doelen uit te spreken, ben ik het met hem eens
dat voor het aanpakken van de biologische landbouw meer gedaan moet worden
dan alleen het volgen van de marktontwikkeling en constateren dat de consument
biologische producten wil. Het plan van aanpak zal dus heldere uitspraken
moeten doen over de productiezijde en de ketenontwikkeling. Het gaat erom
hoe wij het areaal biologische landbouw in Nederland kunnen vergroten. Verder
moet het plan van aanpak gaan over de vraaggestuurde ontwikkeling. Zonder
die pijler kun je niet. Het is de vraag wat de consument wil. Ik denk dat
die zaken in toenemende mate zullen samengaan. De biologische landbouw komt
dan namelijk los van het geforceerde idee dat het iets anders is wat je moet
afdwingen. Een combinatie van consumententrends en een goede opbouw van een
primaire sector die ook weet waar, waarom en hoe hij de producten tegen goede
prijzen kwijt kan, kan dan een succesvolle formule zijn. En die wil ik begin
volgend jaar in een plan van aanpak aan het parlement voorleggen.In tweede termijn is nog ingegaan op de budgettaire positie van LNV. Ik
wil niet het beeld laten ontstaan als zou ik vol grote zorgen daarover zijn.
Dat is niet het geval. In reactie op de inbreng van de heer Braks heb ik gezegd
dat de waterschade nog een financiële vertaling moet krijgen en dat dit
collegiaal in het kabinet gedaan zal worden. Zoals de besluitvorming over
WTS 1, WTS 2 en de oogstschaderegeling ontstaan is, zo zal de financiële
besluitvorming ook collegiaal plaatsvinden. Er is dus wel sprake van een open
einde, maar het is nu al zeker dat het niet 1 op 1 op de LNV-begroting zal
neerslaan. Het zou ook te gek voor woorden zijn, wanneer dat zou gebeuren.Voor de afwikkeling van de kosten in verband met de varkenspest zijn in
principe financiële kaders opgesteld. Op zichzelf wordt het begrip "open
einde" daar begrensd door de einddeclaratie en de afronding bij Brussel en
de plaatsing daarvan binnen de in het verleden vastgestelde budgetten. Natuurlijk
wil ook ik de besprekingen over de voorjaarsnota collegiaal ingaan, maar ik
wil daar ook zo weinig mogelijk collegiaal geschoren uitkomen. Dat kan echter
niet anders dan door eerlijk te zeggen – ik was dat gewend in mijn vorige
beroep en zal die houding hier niet verlaten – dat een gezamenlijke
problematiek ook gezamenlijk moet worden opgelost. Ik begrijp dat de Kamer
daar begrip voor heeft.In het kader van de financiële positie maak ik nog een opmerking
over het Stimuleringskader. Ik ben in eerste termijn inderdaad onvoldoende
ingegaan op het signaal dat de heer Varekamp heeft gegeven. Dat signaal betekent
dat de tenderplanning beter moet. Dat zal ook een onderdeel van de evaluatie
zijn. Ik heb in eerste termijn te weinig expliciet gezegd dat een en ander
meer gestroomlijnd moet worden en dat er meer helderheid moet komen over het
tijdsbeslag. Los van inhoudelijke verschuivingen zal dit ook een verandering
moeten betekenen. Dat is de achtergrond van de signalen waar de heer Varekamp
op doelde.Dan kom ik te spreken over de Agenda 2000 en de WTO-zaken. Ik wil de indruk
wegnemen alsof ik vóór renationalisatie zou zijn, zoals andere
landen dat soms bedoelen. Als ik cofinanciering zeg, dan heb ik het over een
financieel-technische vorm van medebetaling door een lidstaat op het punt
van een uniform afgesproken steunstelsel. Cofinanciering wil niets anders
zeggen dan dat een rijksdaalder naar de Brusselse gelden gaat, terwijl daar
een gulden voor terugkomt en dat dit naar een niveau moet worden gebracht
dat er een gulden wordt betaald, terwijl er ook een gulden terugkomt. Geen
renationalisatie met beleidspluriformiteit dus.De heer Braks (CDA):Voorzitter! Ik begrijp dat wel, want ik kan mij haast niet voorstellen
dat een Nederlandse bewindsman voor een dergelijke renationalisatie zou zijn.
Ik ben wel bezorgd dat dit de consequentie zal zijn van het nu ingezette beleid.
De minister maakte er straks gewag van dat Duitsland in dit opzicht een bondgenoot
is. Duitsland is echter een gevaarlijke bondgenoot, want dat land is altijd
tegen een volledige integratie van het landbouwbeleid geweest. Duitsland had
daar als importland ook niet zoveel belang bij als Nederland, dat een exportland
is. Als je de situatie bij ons goed onder ogen neemt, dan is het voor een
exportland uitermate gevaarlijk dat men elders de ruimte krijgt om delen van
de inkomensondersteuning van de boeren nationaal te gaan financieren. De budgetten
zijn niet overal even ruim. De minister zei zojuist dat het samen thuis en
samen uit is als het om de Voorjaarsnota gaat. Ik respecteer dat, maar dat
betekent toch dat er beperkingen aan de dag zullen worden gelegd met betrekking
tot de beschikbaarheid van compensaties. Dat heeft tot gevolg dat daar concurrentieverstoringen
uit kunnen voortvloeien. Ik geloof niet dat dit de intentie van de bewindsman
is, maar ik maak mij ernstige zorgen dat dit uiteindelijk wel de consequentie
kan zijn.Minister Apotheker:Voorzitter! Die tweede suggestie, namelijk dat cofinanciering een druk
zou leggen op de nationale financiële middelen, is onjuist. Gezien de
nettobetalingspositie van Nederland, gezien de verhouding tot de rijksdaalder
in het Landbouwuitgavenbeleid – daar komt een gulden van terug –
wil dit zeggen dat de discussie daar helemaal niet over hoeft te gaan. Iedere
10% cofinanciering van het totale Europese stelsel leidt tot een miljoenenvoordeel
voor de Nederlandse nettobijdrage.De heer Braks (CDA):Ik geef toe dat de minister daarmee een goed argument in handen heeft
om de discussie te starten. Ik vraag mij wel af of dit steekhoudend
blijft als ik kijk naar al die claims ten behoeve van de sector die onder
dit departement valt, ook gelet op het overleg met de andere bewindslieden,
meer in het bijzonder met de minister van Financiën. De invalshoek is
inderdaad niet ongunstig, maar er zitten veel ijzers in het vuur. Die kunnen
moeilijk allemaal worden gehonoreerd.Minister Apotheker:Ik ben blij dat wij het juiste begrip voor ogen hebben als het om cofinanciering
gaat en hoe dat met de andere landen kan worden uitgewerkt.Dan de zetmeelsector binnen de Agenda 2000. Het is juist dat dit soort
gebieden op zoek moet naar andere teelten om op middellange termijn een antwoord
te hebben op de dan ongetwijfeld nog weer scherper wordende concurrentiepositie
ten opzichte van andere zetmeelgrondstoffen. Een kleine kwetsbare teelt in
een klein gedeelte van Noordwest-Europa kan dan wel marktleider zijn in bepaalde
aardappelzetmeelderivaatontwikkelingen, maar niet in de algehele zetmeelsector.
Daar is men een kleintje. Daarom is er, met het oog op de herinrichting als
gebiedsbeleid – dat wordt inderdaad al 20 jaar gevoerd – door
LTO-Noord-Nederland en de regiodirectie van LNV een stuurgroep ingesteld,
met provinciale en gemeentebestuurders. Die moet de vraag beantwoorden welke
verbrede landbouw, welke nieuwe agro-economische functies in het veenkoloniaal
gebied moeten worden ontwikkeld om uiteindelijk een ander teeltplan, een andere
basis onder de agro-economie te krijgen dan nu het geval is. Dat betekent
niet dat de aardappelzetmeel als verloren wordt beschouwd. Dat is niet het
geval. Vandaar het pleidooi voor een stevige compensatie om de pijler in dat
gebied, die verwerkende industrie, in de benen te houden. Men moet echter
stapsgewijs toe naar andere vormen. Dat kunnen interessante vormen zijn van
niet-agro-economische ontwikkelingen, bijvoorbeeld een project Zuidoost-Drenthe/Klazienaveen,
dus de moderne landgoederen. Dat is een particulier/publieke investeringsvorm,
waarbij bosteelt, biologische landbouw, gebouwen, woonfuncties op een groot
aantal hectares tot ontwikkeling worden gebracht. Dat zijn zo van die voorbeelden
van nieuwe ontwikkelingen.De heer Braks heeft aandacht gevraagd voor het vraagstuk van de voedselzekerheid
en de positie van Nederland in Europa binnen dat geheel. De Nederlandse inzet
is gebaseerd op het actieplan Wereldvoedseltop 1996. Daarin worden de nationale
overheden gevraagd ook voor zichzelf, als verantwoordelijke lidstaten, de
voedselzekerheidsvraag te beantwoorden. Dan is het goed te constateren dat
wij voor zo'n mondiaal vraagstuk veel goede antwoorden kunnen leveren, door
de positie die wij de afgelopen 40 tot 50 jaar hebben opgebouwd. Het is waar
dat de noodzakelijke verdubbeling van het wereldvoedselaanbod – dat
is de opgave voor de komende 25 jaar – op een ongeveer gelijkblijvend
landbouwareaal, geen eenvoudige opgave is. Een land als Nederland met intensieve
landbouw en veel technologische innovatie heeft veel te bieden. Het oog hebben
voor de effecten van de voedselzekerheid, met name in ontwikkelingslanden,
kan ertoe leiden dat in samenwerking met Ontwikkelingssamenwerking en dus
ook met LNV, een goede mix van instrumenten te bereiken valt. Nederland stelt
niet alleen zijn expertise beschikbaar, maar omgekeerd kunnen wij door de
ontwikkelingen elders weer leren van landbouweconomische ontwikkelingen. Er
zijn contacten met FAO, OESO, CPD en Wereldbank, samen met Ontwikkelingssamenwerking.
Dat is de lijn die de heer Braks wellicht bedoelde toen hij daar wat meer
aandacht voor vroeg. Ik hoop daar later meer over te kunnen zeggen.Ik ben blij dat de heer Braks zegt dat hij met betrekking tot het melkdossier
de voorstellen van de stuurgroep afwacht, maar dat hij zo'n quotumbeurs voor
de beheersing van de kosten een goede voorzet vindt. Die gedachte is eerder
ontwikkeld. Ik wacht ook af. Ik heb ook gevraagd om dit idee te becommentariëren
in de voorstellen. Ik hoop dat de stuurgroep binnenkort met een eindrapport
komt.De heer Pitstra suggereerde een beetje dat mijn woorden "een open en eerlijke
evaluatie" zou kunnen betekenen dat er al voorevaluaties zijn geweest. Dat
is niet het geval. "Open en eerlijk" betekent precies wat in die twee woorden
ligt besloten. Je moet zo'n discussie niet met een dubbele-agendastrategie
ingaan, maar je moet duidelijk zeggen: het is nu een goede marktordening anno
1999, maar in 2003 moet je die vraag opnieuw beantwoorden. Dan pas is doorgaan
met een verlengd stelsel ook gelegitimeerd. Zo heb ik het bedoeld.Over de varkens en de wijze waarop tot nu toe het beleid bij de herstructurering
is gevoerd het volgende. Ik wil nog een belangrijk punt herhalen en stevig
aanzetten. Het is niet waar dat deze minister niet overlegt met de sector.
Er worden nu gesprekken gevoerd, uiteraard oriënterend en wetend dat
de minister in beroep is gegaan en dat de NVV een kort geding heeft aangekondigd.
Velen zijn tot de conclusie gekomen dat het op zichzelf mogelijk en nastrevenswaardig
is om te vinden dat het eventuele resterende juridische probleem – ik
ben dus nog niet toe aan de constatering dat dit er is; anderen wel –
geïsoleerd kan en moet worden van het feitelijk doorgaan met de herstructurering.
Dat houdt in dat het nemen van maatregelen nu ertoe leidt dat de tweede korting
niet nodig zal zijn. Ook gaat het erom kwaliteitsontwikkelingen in de sector
in 1999 te entameren, al dan niet op basis van rapporten van Wageningen. Zo
is er een ketenontwikkeling biologische varkenshouderij in de markt en LNV
wil niets anders dan dat stimuleren. Zo is kolomcertificering al in uitvoering.
Volgens velen kan de kwaliteit wat dat betreft nog verbeterd worden. De sector
moet op die manier aangeven, ook in de keten, een verantwoordelijke en kwaliteitsbewuste
sector te zijn.Zo geredeneerd kom ik bij het juridische vraagstuk van wel of geen schadevergoeding.
Ik meen dat een geslaagde herstructurering dit jaar en wellicht het volgende
jaar, als kern van de aanpak 1999/2000, de basis biedt voor een iets kleinere,
slagvaardiger en kwalitatief betere sector. Op 1 september 1998 is het begrip
varkensrechten ingevoerd en heeft het een juridische status en dus ook een
vermogensstatus gekregen. Dat betekent dat er, om in termen van de varkensrechten-AEX-index
te spreken eind 1999 of eind 2000 een andere vermogenspositie voor de houders
van die certificaten is dan een half jaar geleden. Dan hebben wij toch samen –
overheid, sector en de individuele bedrijfsvoerders – een betere sector
gemaakt? Dat is een materiële benadering van het juridische
probleem naar aanleiding van het vraagstuk of nu wel of niet een schadevergoeding
noodzakelijk was bij de eerste korting. Er zijn natuurlijk knelgevallen die
ten gevolge van die eerste korting in het gedrang zijn gekomen. Ik zie overigens
niet veel bedrijven over de kop gaan. Er zijn weinig meldingen van bedrijven
die failliet zijn gegaan. Maar dan is er nog steeds het opgepoetste instrument
van het borgstellingsfonds en straks van een borgstellingsfonds-plus. Men
kan terecht bij het overheidsloket om ook een iets kleiner aantal varkensrechten
aan te bieden tegen een marktconforme prijs. Kortom, de overheid voldoet aan
haar streven om knelpunten weg te nemen tijdens een proces van herstructurering.
Dat behoort zij ook te doen. Zo hoeven kleine geprangde varkensboeren niet
het noodlot van een onomkeerbaar faillissement te ondergaan.De heer Braks (CDA):De minister zei dat hij niet veel bedrijven over de kop ziet gaan vanwege
een faillissement. Ik wijs erop dat in de agrarische sector überhaupt
niet zoveel bedrijven over de kop gaan, omdat er gelukkig vermogensbestanddelen
zijn waarvoor men tijdig een regeling kan treffen. Maar het is toch een bijzonder
indringend gegeven, dat betrekkelijk kleine ondernemers in de kortst mogelijke
tijd hun vermogen – vaak gaat het om familievermogens – zien wegvloeien.
Dan is het geen faillissement. Toch meen ik dat er een ondersteuningsmechanisme
moet zijn voor bedrijven die in één keer met alle problemen
te maken krijgen, de combinatie van varkenspest en de historisch lage prijzen.
Dan moeten wij niet afwachten totdat er sprake is van een faillissement. Dat
getuigt van een hardheid die in de sector niet begrepen zal worden. Uit de
berichten blijkt dat sommige mensen al voordat zij aan een faillissement toe
zijn de situatie niet meer dragelijk vinden. Dat punt van zorg wil ik naar
voren brengen.Minister Apotheker:Die zorg deel ik en daarom heb ik ook voorzichtig aangegeven dat statistisch
gezien niet veel bedrijven failliet gaan en dat een eventueel faillissement
niet veroorzaakt wordt door de korting van 10%, maar door de algehele prijzenmalaise.
Ieder varken dat men bezit leidt tot een negatieve kostenpost. Ik heb willen
aangegeven dat het doorgaan met herstructurering, het gezond maken van de
sector met de huidige wet, veel belangrijker is. Dan zullen wij de situatie
bereiken dat men met een 10% gekorte varkensstapel na 1,5 jaar in een gezonde
sector weer echt geld kan verdienen.De heer Braks (CDA):De tijd schiet tekort om hierop door te gaan. Ik vind – en velen
met mij – dat in zo'n situatie, ook al is deze een gevolg van conjuncturele
omstandigheden, de overheid een zekere verantwoordelijkheid heeft om daar
overbruggend in te opereren. Dat is de achtergrond van mijn pleidooi om aan
tafel te gaan zitten. Als er straks miljarden aan schadeloosstelling moeten
worden gegeven – want het gaat over enorme bedragen – dan zou
je aan tafel moeten gaan zitten. Maar ik geef toe dat ik dan een opschorting
van de wet beoog. Dat is in lijn met de opstelling van onze fractie in deze
Kamer.Minister Apotheker:Ik moet constateren dat we dan fundamenteel van mening verschillen.De heer Braks (CDA):De eerlijkheid gebiedt mij dit nu te zeggen. Dat mag u niet verwonderen,
al was u er toen nog niet bij. Het zal de Kamer ook zeker niet verwonderen,
omdat onze opstelling altijd in die lijn geweest is. Nu het niet verwachte
rechterlijke element uit de toetsing komt dat het vrijwel zeker is dat tot
schadeloosstelling moet worden gekomen, zou de sector enorm tegemoetgetreden
kunnen worden – met zoveel geld op de achtergrond – met afspraken
die ook leiden tot het beoogde doel. Want dat is altijd ons uitgangspunt geweest.Minister Apotheker:De berekeningen over een mogelijke omvang van een schadevergoeding laat
ik voor wat ze zijn. Ik ben in mijn redenering nog helemaal niet toe aan uitspraken
daarover. Ik heb het beeld volgehouden van de varkensrechten-AEX-index die
aan het einde van de rit een betere plaat te zien geeft dan er ooit geweest
is. Als men was begonnen met het invullen van een schaderegeling en als daar
een vergoedingssystematiek op gezet zou zijn die leidde tot bepaalde bedragen,
dan durf ik de volgende stelling aan. Dan zou wat nu gebeurt, namelijk geld
voor een opkoopregeling en flankerend beleid 475 mln. waarschijnlijk niet
eens mogelijk zijn geweest, omdat alles dan meteen financieel zou zijn afgeblokt.
Ik had dan nog moeten zien of er überhaupt een proces van herstructurering
op gang was gekomen en of niet alles was gestrand in een financiële giga-ontwikkeling
van een onhaalbare wet. Die vraag heb ik ook nooit door iemand horen beantwoorden.
Maar goed, de Kamer heeft daartoe niet besloten, dus ik heb een wet aangetroffen
zonder schadevergoeding, waarmee ik dus werk.De heer Braks (CDA):Ik begrijp dat er financiële inspanningen zijn geleverd in het kader
van de wet waarin geen schadevergoeding was opgenomen. Ik geloof echter niet
dat die argumentatie in de juridische procedure die zich nu voordoet, opgeld
kan doen. Het gaat daar in feite om de constatering dat er sprake is van een
onteigening van vermogensbestanddelen.Minister Apotheker:Dat was niet de reden waarom ik het zei. Ik vroeg aan u welke opstelling
de CDA-fractie heeft, zowel in de Tweede Kamer als hier, als het gaat om miljoeneninvesteringen
om een sector te herstructureren, als u ook nog een schadevergoeding wilt.
Waar wilt u dan 1,5 mld. vandaan halen? En hoe wilt u daarnaast 500 mln. voor
flankerend beleid uittrekken? Hebt u dan een prioriteitsafweging gemaakt binnen
bijvoorbeeld LNV-beleidsprioriteiten? Overigens ben ik blij dat u met mij
enige bezorgdheden hebt over de financiële positie.De heer Braks (CDA):Nee, ik heb dat niet gedaan. Ik heb de kans niet gehad, omdat de wet doorgedrukt
werd zoals deze doorgedrukt is. Dat had tot gevolg dat dat wettelijke kader
er was. De consequentie van het doordrukken van die wet – ik zeg dat
niet per ongeluk – is dat men nu met een schadeloosstelling geconfronteerd
wordt. Ik kom niet aan een prioriteitsstelling toe. Ik was gelukkig met het
feit dat men door het gegeven dat die wet er lag, met opkoop- en afkoopregelingen
kwam. Men moet mij achteraf niet vragen om mijn prioriteiten bij te stellen.
Mijn prioriteit was het niet tot stand brengen van die wet.Minister Apotheker:Mijn gegeven was een wet zonder schadevergoeding, dus doorgaan met herstructurering.
Ik ben ervan overtuigd dat dit lukt. Ik moet proberen met de sector niet alleen
in gesprek te blijven maar ook de zaken te ontwikkelen, onder erkenning van
de mogelijkheid dit juridische vraagstuk te blijven isoleren, in afwachting
van de finale uitspraak. Ik zeg nu ook formeel:laten we er geen juridische
argumentaties meer aan toevoegen, de zaak is onder de rechter. Een gesaneerde
varkenssector is ook een vermogensgegroeide varkenssector. Dat beeld blijf
ik handhaven. Daar werk ik aan. Dat is een van de redenen om daar gemotiveerd
aan te blijven werken, mijnheer de voorzitter.Ik ben in eerste termijn helder ingegaan op de verschoven argumentatie.
Ik proef uit de tweede termijn van de Kamer dat deze ook als juist en waardevol
wordt gezien om de reconstructie die noodzakelijk is in die gebieden gemotiveerd
aan te pakken. Daarbij proef ik ook steun voor de lijn om de provincies daarin
een belangrijke rol te geven.Van de varkens naar het pluimvee. De heer Pitstra heeft in eerste termijn
uit mijn woorden duidelijk kunnen horen dat het regeerakkoord het regeerakkoord
is. Dat steunt op een politieke meerderheid in de Tweede Kamer. De tekst daarvan
is helder. In 1999 kan de sector met mij in gesprek zijn om op te bouwen waar
men zichzelf toe in staat acht en de maatregelen die men zich voorneemt op
het terrein van de huisvesting, mestafzet en distributie. Dat gaat wel gepaard
met belangrijke politieke beoordelingsmomenten: een voor de zomer en een in
het najaar. Aan die lijn wil ik graag vasthouden.Er zijn initiatiefnemers voor pluimveemestverbranding, waar de heer Braks
over sprak. Zij hebben stevige randvoorwaarden van ons gekregen. In principe
ben ik hier niet tegen. Ik hoop dat er iets goeds uitkomt. Daar moeten wij
positief tegenover staan, omdat het aantal mogelijkheden niet zal toenemen,
maar eerder zal afnemen. Wij moeten het ook in deze technische ontwikkelingen
blijven zoeken.De heer Varekamp heeft er terecht op gewezen dat je goed moet kijken of
de trekkracht van de nieuwe infrastructuurregeling overeind blijft. Ik begrijp
die gemeenten gedeeltelijk wel, maar dat was ook een achtergrond van mijn
bezorgdheid. Zij staan voor de afweging van andere functies in hun gebied
die zij planologisch moeten vertalen. De gesprekken die ik hierover tot nu
toe heb gevoerd, leiden er wel toe dat iedereen ervan overtuigd is dat een
geslaagde herstructurering per saldo een wat uitgedunde sector in de concentratiegebieden
betekent. Naast de grote projectlocaties moet men ook zoeken naar ruimte in
of vlakbij het gebied zelf, die op korte termijn kan worden aangeboden. Dat
kan bijvoorbeeld in de B-driehoek. Langs deze lijnen wil ik verder werken.De cijfers over Wageningen heb ik niet genoemd, omdat zij helder zijn
in de beantwoording van de schriftelijke vragen en ook anderszins wel bekend
zijn. Zij blijven toch de kern om de bezuinigingen die in het regeerakkoord
zijn afgesproken, ook legitiem en terecht te vinden. Na een aantal jaren van
teruggang en amper aanpassing van de inpassing moet de Landbouwuniversiteit
nu deze slag maken. Er is al een slag uitgevoerd van Landbouwuniversiteit
en DLO naar Wageningen universiteit en research center. Daar ligt ook een
kans om een internationale rol te blijven spelen met de kritische massa die
daar wel degelijk in zit, want het begrotingstotaal is aanzienlijk vergroot
door deze combinatie.De stand van zaken is dat het ondernemingsplan wordt voorgelegd aan allerlei
geledingen, conform de wet op de inspraak en medezeggenschap. Ik heb de indruk
dat uit de opstelling van de minister van LNV niet kan worden afgeleid dat
mijn rol passief is. Ik heb er alleen op gewezen dat de uitvoering van een
bezuinigingspakket op een gegeven moment een aantal maanden moet worden overgelaten
aan de dragers van dat bolwerk. Anders is er een dubbele knellende situatie:
en zeggen hoeveel je moet bezuinigen en dan ook nog waarlangs, hoe laat en
met wie. Dat heb ik niet willen doen. Ik heb gezegd dat het daarmee is gedaan
voor de komende periode. Die zekerheid heb ik de betrokkenen gegeven. Ik heb
toegezegd na de inspraakronde met de geledingen met het college van bestuur
te willen spreken over de uitvoeringsmodaliteiten.Die procedure stel ik mij voor. Een versterking van het bolwerk, met een
kleinere input aan middelen en met een kleiner aantal studenten, is zeker
mogelijk bij de door mij bedoelde integratie met het hoger agrarisch onderwijs.
Dat blijf ik Wageningen en de HAO's voorhouden om de unieke rol van dit kleine
land met z'n hoge export, kennisontwikkeling en goede internationale positie
te blijven waarmaken.Staatssecretaris Faber:Voorzitter! Ik vind het prettig dat u in ieder geval nog een paar keer
het woord "visserij" in de mond heeft genomen, maar dat terzijde.Ik begrijp dat de heer Pitstra en de heer Varekamp nog een keer een discussie
hebben te voeren over de gewasbescherming. Ik kan daarop zeggen dat het ook
kan aan de hand van een nota die ik in de loop van het jaar naar de Tweede
Kamer zal sturen, waarin het beleid wordt voorgesteld met betrekking tot gewasbescherming
na 2000. Daarop moeten wij nieuw beleid maken en daar kun je niet vroeg genoeg
bij zijn. De heer Varekamp noemde daarbij ook cijfers. Hij had het over een
vermindering van 43% in Europees verband. Ik heb in eerste instantie gezegd
dat het gebruik van fungiciden maar heel langzaam is afgenomen en in het afgelopen
jaar, 1998, zelfs weer is toegenomen. Dat is een heel zorgelijke ontwikkeling.
In eerste instantie had de heer Pitstra het over een verslaving. Dat woord
gebruik ik niet, maar wij willen wel de afhankelijkheid van gewasbeschermingsmiddelen
verminderen. Kortom, de discussie zal de komende jaren volop worden gevoerd.Dat geldt misschien ook voor de discussie over de vossen. Ook daar hebben
zij het beiden over gehad. Hoe groot is die schade? Ik heb in eerste termijn
aangegeven dat het monitoren de kern van onze aanpak is, maar het overleg
met de provincies is toch ook van belang, omdat daar nu eenmaal het beleid
ligt. Zij zullen op basis van hun nieuwe bevoegdheden het vossenbeleid moeten
formuleren. Ik zeg wel toe dat ik met het op te richten Faunafonds in overleg
zal treden om de omvang van de schade door de vossen nog eens in kaart te
brengen. Wat versta je precies onder schade? Dat is wellicht ook nog een discussiepunt.
Laten wij het daarom maar eens opschrijven en er vervolgens over praten.De heer Pitstra had het nog over de verdroging. Hij vond het beeld niet
florissant. We zijn er ook nog niet. Laten we dat heel duidelijk
vaststellen. Ik heb toch het idee dat we langzaam maar zeker op de goede weg
zijn.Dan wil ik nog wat zeggen over de vliegende hectares, waar de heer Pitstra
het over had. De gedachte is dat op lokaal niveau, zoals in Gaasterland, kan
worden ingespeeld op de mogelijkheden die er op dit moment liggen. Bij de
realisering van de ecologische hoofdstructuur gaat het er natuurlijk wel om
dat die vliegende hectares ook worden neergelegd. Het is dus een tijdelijk
mechanisme. Over de effectiviteit ervan zal ik ook gaarne nog eens met de
provincies spreken. Mijnheer Braks, ik heb geen idee hoe tijdelijk het mechanisme
is. Dat zal achteraf moeten blijken. Wij weten niet hoe lang dat systeem niet
deugt. De heer Braks doet het voorkomen alsof het vroeger klopte en nu niet,
maar dat weten we niet. Feit is dat het er is en dat we er hard aan moeten
werken om het zo snel mogelijk te regelen. Kortom, we blijven streven naar
kwaliteitsbeleid.De beraadslaging wordt gesloten.De wetsvoorstellen worden zonder stemming aangenomen.Sluiting 23.25 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19981999-642-665.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl