Behandeling van het wetsvoorstel Aanpassing van diverse wetten aan de Wet uniforme openbare voorbereidingsprocedure Awb (Aanpassingswet uniforme openbare voorbereidingsprocedure Awb) (29421)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2004-2005, pag. 792-806

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

10-11-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

nr. 14, pagina 792-806

27-10-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29421Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Presentie en opening (woensdag 27 oktober 2004)Pagina 769-769
Beëdiging mevrouw Roefs tot lid van de Tweede KamerPagina 791-791
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafvordering en enkele andere wetten in verband met de regeling van bevoegdheden tot het vorderen van gegevens (bevoegdheden vorderen gegevens) (29441)Pagina 806-822
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (woensdag 27 oktober 2004)Pagina 848-848
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 11 oktober 2004 over het asielbeleidPagina 769-777
Regeling van werkzaamheden (woensdag 27 oktober 2004)Pagina 791-792
Noot 1 (zie blz. 791): Rapport van de commissie voor het Onderzoek van de geloofsbrieven van mevrouw C.W.J.M. Roefs (in verband met haar benoeming tot lid van de Tweede Kamer)Pagina 849-849
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet waardering onroerende zaken en van enige andere wetten (meer doelmatige uitvoering van de Wet waardering onroerende zaken) (29612)Pagina 781-791
Behandeling van het wetsvoorstel Aanpassing van diverse wetten aan de Wet uniforme openbare voorbereidingsprocedure Awb (Aanpassingswet uniforme openbare voorbereidingsprocedure Awb) (29421)Pagina 792-806
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafvordering (elektronische aangiften en processen-verbaal) (29438)Pagina 822-826
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 13 oktober 2004 over de verkeersveiligheidPagina 777-781
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van Koninkrijksrelaties (IV) voor het jaar 2005 (29800 IV)Pagina 826-848

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 179 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Aanpassing
van diverse wetten aan de Wet uniforme openbare voorbereidingsprocedure Awb
(Aanpassingswet uniforme openbare voorbereidingsprocedure Awb) (29421).De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Wolfsen (PvdA):Mijnheer de voorzitter. De nieuwe uniforme openbare voorbereidingsprocedure
is reeds in de Tweede Kamer vastgesteld. Deze wet is feitelijk techniek, want
die beoogt een aantal andere wetten aan de nieuwe procedure aan te passen.
Los van dit detail, zit er wel een nieuw element in deze wet, namelijk dat
de actio popularis in het omgevings- en milieurecht wordt afgeschaft. Die
actio popularis is het recht van iedereen om zich met besluiten in de voorbereidingsprocedure
te bemoeien en vervolgens in beroep te gaan tegen beslissingen, hoewel men
geen direct belanghebbende is van dat besluit. Over de actio popularis wordt
altijd ten onrechte gesuggereerd dat die iets in zich heeft van misbruik van
procesrecht; iedereen procedeert maar tegen besluiten, houdt het bestuur op
en dat zou meer onrecht doen dan recht.Wij hebben de minister gevraagd of het afschaffen daarvan leidt tot minder
procedures. Op die vraag antwoordde hij dat dit niet het geval zal zijn en
dat er veeleer sprake is van signaalwetgeving. De minister wil het signaal
afgeven dat het de regering ernst is met het terugdringen van het aantal onnodige
beroepsprocedures. Dat staat letterlijk in de memorie van toelichting. Die
gedachte klinkt heel sympathiek. Onnodige beroepsprocedures moeten uiteraard
onmiddellijk worden afgeschaft.Ook mijn fractie is van mening dat het alleen voor daadwerkelijke belanghebbenden –
mensen of organisaties van wie de belangen werkelijk door een bepaald besluit
worden geraakt – mogelijk moet zijn bezwaar te maken of in beroep te
gaan. Hier gaat het met name om het beroep. Wij zijn ook van mening dat het
in beginsel niet mogelijk moet zijn in beroep te gaan als het tot de mogelijkheid
behoorde redelijkerwijs eerder bezwaar te maken of een zienswijze in te dienen.
Wij vinden ook dat je in beginsel geen beroep moet kunnen aantekenen als je
redelijkerwijze al eerder bezwaar had kunnen maken of een zienswijze had kunnen
indienen, maar dat niet hebt gedaan. Wij steunen dus eigenlijk de algemene
lijn van dit wetsvoorstel, maar hoe voorkomen wij nu dat het bestuursorgaan
het indienen van zienswijzen niet meer serieus neemt? De procedure komt er
straks op neer dat er een beslissing wordt voorbereid waarbij iedereen een
zienswijze kan indienen, waarbij iedereen kan meedenken. Dan wordt er een
beslissing genomen en begint er een tweede fase waarin alleen belanghebbenden
in beroep kunnen gaan. Dat is dus een strenger criterium. Maar wij zien natuurlijk
allemaal graag dat bijvoorbeeld organisaties uit de milieubeweging meedenken
bij het voorbereidingstraject. Hoe meer mensen daarbij betrokken worden, hoe
meer mensen er de mogelijkheid van inspraak wordt geboden en hoe beter het
besluit is dat er genomen wordt, des te minder beroepsprocedures er alleen
al daardoor zullen worden aangespannen. Nu is het mogelijk dat zo'n organisatie
wél heeft meegedaan met de besluitvorming in het voorbereidingstraject,
maar dat uit het besluit blijkt dat haar argumenten niet serieus zijn genomen.
Dan kan die organisatie niet in beroep. Het is dus de vraag
hoe je de procedure zo kunt inrichten dat de bijdragen van degenen die hebben
meegedacht in het voorbereidingstraject, altijd serieus worden genomen bij
de besluitvorming. Formeel kan een bestuur immers zeggen: "Leuke inspraak,
maar ik doe er verder niets mee." Dan wordt er een beslissing genomen en dan
is de weg naar beroep afgesneden. Mijn vraag is dus, hoe je de belangen van
deze mensen kunt waarborgen.Voorzitter: Ten HoopenDe heer Luchtenveld (VVD):Voorzitter. Ik vraag me toch af of er geen sprake is van een misverstand.
Als er wordt meegedacht in een inspraakprocedure en als er onvoldoende geluisterd
blijkt te zijn naar wat daarbij naar voren is gebracht, dan is er toch altijd
nog de mogelijkheid om bedenkingen in te brengen en beroep aan te tekenen?
Alleen als je eerst afzijdig blijft en pas later met bezwaren op de proppen
komt die veel beter in een eerder stadium beoordeeld hadden kunnen worden,
heb je geen beroepsmogelijkheid meer, en terecht.De heer Wolfsen (PvdA):Ik begrijp hieruit dat u eigenlijk vindt dat iedereen die zich heeft bemoeid
met het voorbereidingstraject, altijd in beroep moet kunnen gaan als hij of
zij het niet met het besluit eens is. Wij hebben een uitgebreide schriftelijke
voorbereiding van de behandeling van dit wetsvoorstel gehad en ik begrijp
uit de toelichting van de minister dat er bijvoorbeeld door allerlei mensen
kan worden meegedacht over de vestiging van een boerderij waarvan zij stankoverlast
en dergelijke verwachten, ook door mensen die niet direct belanghebbend zijn.
Vervolgens wordt er een beslissing genomen en dan treedt de fase in waarin
de zaak naar de rechter gaat. Daarbij mogen alleen degenen in beroep die echt
belang bij de zaak hebben. Er zit dus een soort knip in. Maar ik begrijp dat
u wilt dat al die mensen ook in beroep moeten kunnen gaan. Wij vinden dat
alleen direct belanghebbenden beroep moeten kunnen aantekenen, dus wij vragen
de minister, deze procedure nog eens uit te leggen.De heer Van de Camp (CDA):Het is ook nog mogelijk om het naar voren mogen brengen van zienswijzen
te beperken tot de belanghebbenden, dan grens je de zaak aan de voorkant af.
Dat zou ook buitengewoon fair zijn. Wat vindt u van dit idee? Ter toelichting
kan ik er nog bij zeggen dat ik straks de vraag zal opwerpen, wie nu gaat
beoordelen of degene die een zienswijze naar voren heeft gebracht, uiteindelijk
een belanghebbende is.De heer Wolfsen (PvdA):Exact. Dat is een belangrijke vraag die ik ook heb.Uw vragen impliceren dat u een andere opvatting hebt dan de heer Luchtenveld.De heer Van de Camp (CDA):Ja.De heer Wolfsen (PvdA):Ik wil eerst een antwoord van de minister. Ik wil wel – die zorg
proef ik ook bij de heer Van de Camp en die deel ik – dat voor iedereen
die heeft kunnen meedenken in de voorbereiding tot het besluit, vervolgens
getoetst moet kunnen worden of zijn inspraak serieus wordt genomen. Iemand
die in het voortraject heeft meegedaan, kan vinden dat zijn belangen niet
serieus zijn genomen. Als hij wordt aangemerkt als een niet direct belanghebbende,
mag hij niet in beroep gaan. Daarop kunnen procedures ontstaan over de vraag
of men in beroep kan gaan. Daardoor kan het wetsvoorstel eerder een aanjagende
werking hebben dan een remmende werking. De minister heeft zelf al gezegd
dat het signaalwetgeving is en dat hij wil bereiken dat mensen minder in beroep
gaan. Het gevolg kan echter zijn dat juist meer mensen in beroep gaan, die
enkel procederen over de vraag of zij al dan niet terecht niet als belanghebbende
worden aangemerkt. Ik ben nog niet zover om te zeggen dat dit in het voortraject
al beperkt moet worden, dat alleen de mensen die direct belanghebbende zijn
bedenkingen en zienswijzen mogen inbrengen. Ik proef dat een beetje in de
vraag van de heer Van de Camp. Ik zou er niet voor zijn, omdat je daarmee
het maatschappelijke middenveld met al zijn organisaties, zoals Natuurmonumenten
en dergelijke, zou weren uit het voortraject. Ik zou dat niet goed vinden.
Omdat deze passages oproepen tot misverstanden, Wolfsenhoor ik graag van de
minister wat hij precies beoogt met dit wetsvoorstel en bij het probleem dat
wij zojuist bespraken.De heer Luchtenveld (VVD):De heer Wolfsen veronderstelt een aantal opvattingen bij mij die ik niet
geheel tot de mijne of tot die van de VVD-fractie wil maken. Ik interrum peerde hem omdat hij het schetste alsof het altijd zo zou zijn dat
je niet mee in beroep kunt als belanghebbende, als je in de voorprocedure
hebt meegedaan. Als je belanghebbende bent, is het geen enkel probleem. Als
je in de voorprocedure meedoet, kun je verder ook meedoen. Daar gaat het om.
De heer Wolfsen sprak zojuist ook weer over een belang dat je onvoldoende
ziet. Het gaat erom of iemand een reëel belang heeft. Men behoort eerst
in de voorprocedure mee te doen, want dat is het beste moment. Men moet zo
snel mogelijk meedoen. Later kan men in de beroepsprocedure meedoen. Daarop
sloeg mijn interruptie.De heer Wolfsen (PvdA):Dat is logisch. Iedereen die in het voortraject meedoet als direct belanghebbende,
dus iedereen van wie de belangen direct worden geraakt door het besluit, mag
bezwaar en zienswijzen indienen en kan vervolgens in beroep. Dat moeten wij
vooral zo houden.De groep is echter groter. In de aanloopprocedure tot het besluit kunnen
meer mensen meedoen, die niet direct belanghebbende zijn.De heer Van der Staaij (SGP):De heer Wolfsen stelde aan de minister de vraag hoe je kunt zien of recht
is gedaan aan de zienswijzen van iemand die geen belanghebbende is, voor wie
hij het wel van belang vindt dat die zienswijzen moet kunnen geven. Het antwoord
is toch vrij eenvoudig: door een beroepsmogelijkheid toe te kennen. Dat gebeurt
nu juist niet. Verdient het niet de voorkeur om een heldere lijn te kiezen
door of in beide gevallen alleen voor de belanghebbende te kiezen of dat juist
niet te doen? Alles ertussen roept toch allerlei vragen op?De heer Wolfsen (PvdA):Dat is precies de kern van mijn vraag. Hoe ziet de minister dit? Hoe borgt
hij de belangen van de mensen of maatschappelijke organisaties die niet direct
belanghebbende zijn, maar die wel mogen meedoen in het voortraject? Hoe borgt
hij hun belangen als zij – het slechte scenario – door het bestuursorgaan
niet serieus worden genomen, terwijl de weg ogenschijnlijk voor hen wordt
afgesloten? Als hierover onduidelijkheid ontstaat en daardoor allerlei procedures
kunnen ontstaan, zou ik ongelukkig zijn met het voorstel. Ik krijg graag een
toelichting van de minister, want hierover zijn misverstanden. Dat blijkt
ook wel uit onze vragen.De heer De Wit (SP):Zou de heer Wolfsen dan niet heel simpel moeten zeggen dat wij de actio
popularis, het recht voor eenieder om door te procederen, moeten handhaven?
Is hij al aan die conclusie toe?De heer Wolfsen (PvdA):Ik ben nog niet toe aan die conclusie. Als de minister gelijk heeft, is
dit een soort symboolwetgeving, wat op zich prima is. Maar als de mensen de
pas wordt afgesneden met dit voorstel, zou ik daar zeer ongelukkig mee zijn.
Ik sluit daarom af met de volgende vraag. Zou de minister een paar voorbeelden
kunnen geven – die zal hij hebben, anders komt hij niet met zo'n wetsvoorstel –
waarbij dat probleem heeft gespeeld? Zou de minister het jaar na inwerkingtreding
van het wetsvoorstel willen volgen, om te zien of het niet aanjaagt tot extra
procedures?De heer Van de Camp (CDA):Voorzitter. De getrapte actio popularis, gekoppeld aan de argumentatieve
fuik, zou ons wel eens in een bestuurlijke lus kunnen brengen! Dit zijn nog
relatief eenvoudige begrippen uit het buitengewoon technische wetsvoorstel
dat wij hier bespreken, dat een aanpassing is. Je bent geneigd, vooral als
je de enorme hoeveelheid papier ziet, om te denken: dat is een aanpassingswet,
dat is technisch, dat zal wel goed behandeld zijn door de minister van Justitie.
Maar bij nadere lezing blijkt dat de minister er een aantal materiële
punten in heeft gestopt. Ik wil niet zeggen dat het een veegwet is, maar het
is meer dan technische aanpassingswetgeving.De CDA-fractie is op zich positief gestemd over het verder uniformeren
van het omgevingsrecht met de Algemene wet bestuursrecht, als het gaat om
de actio popularis. Ik was dan ook niet verbaasd dat collega De Wit op het
laatste moment een amendement indiende om die materiële kern uit dit
wetsvoorstel er weer in te brengen. Maar de "omgeving" van het afschaffen
van de actio popularis brengt wel een aantal vragen met zich mee. Ook dat
bleek reeds bij de discussie met collega Wolfsen.Hoe voorkomen we dat degene die in de voorfase zienswijzen naar voren
brengt, in een latere fase belanghebbende wordt? Wie beoordeelt dat? In de
literatuur zie je nu al publicaties verschijnen dat de gekozen lijn rond het
nieuwe artikel 6:13, waarbij de rechter moet gaan beoordelen of iemand die
een zienswijze naar voren heeft gebracht ook belanghebbende is, meer werk
voor de rechter met zich kan meebrengen dan de huidige gang van zaken. Ik
heb overigens begrepen, ook uit de schriftelijke behandeling, dat de kwestie
van de zienswijze in de hoofdwet uniforme openbare aanbesteding is geregeld.
Het komt hier nu zijdelings terug.Ik heb nog een aantal andere vragen. Hoe staat het met de voorbereiding
van het wetsvoorstel Aanpassing bestuursprocesrecht? Wanneer kan de Kamer
dat verwachten? In deze aanpassingswet wordt namelijk een aantal elementen
gekoppeld aan dat wetsvoorstel. Hoe gaan wij verder om met het voorontwerp
beroep bij niet tijdig beslissen? Ik heb in de schriftelijke voorbereiding
een aantal vragen gesteld over het uitvoeren van de moties-De Krom/Koopmans.
Die moties zijn hier aangenomen en die gaan over het introduceren van fatale
termijnen. In de brief die wij van de minister van Bestuurlijke vernieuwing
hebben gekregen omtrent het afhandelen van emailverkeer, wordt voorgesteld
toch eens na te denken over een zogenaamde fictieve positieve beslissing.
Dan kan een burger, als hij te lang moet wachten, een fictieve positieve beslissing
krijgen. Mijn fractie hecht er namelijk aan dat het bestuur zijn werk op tijd
doet. Vandaar dat wij vast willen houden aan de motie over het introduceren
van fatale termijnen, uit te leggen in een aantal gevallen als een fictieve
positieve beslissing, en die ook bij de onderscheiden dossiers hier naar voren
te brengen.Ik ben een punt vergeten bij de kwestie van de zienswijze en de belanghebbenden.
Wat betekent dat voor de zogenaamde Medembliklijn? Die houdt in dat als je
een aantal bezwaren niet in de voorfase naar voren hebt gebracht, je die in
beroep niet alsnog naar voren mag brengen. Heb ik goed begrepen
dat met artikel 6:13 de Medembliklijn wordt verlaten?Over de brief van de VNG van 11 maart 2004 het volgende. Wij zijn
er content mee dat de overlegverplichtingen die nu zijn opgenomen in de planwet
verkeer en vervoer, alsnog gehandhaafd blijven. Verder kunnen wij ons ook
vinden in de uiteenzetting die de minister geeft bij de brief van de Vereniging
van Nederlandse Projectontwikkelmaatschappijen – die brief is ook door
mijn fractie ingebracht – over de artikel 19-procedure in de Wet op
de ruimtelijke ordening.De heer Luchtenveld (VVD):Voorzitter. De VVD-fractie heeft dit wetsvoorstel opgevat als zijnde een
technische aanpassing en een uniformering van een voorbereidingsprocedure
die al eerder is besproken. Wij vinden het logisch dat de wetgeving meer in
één lijn wordt gebracht en dat gekozen wordt voor harmonisatie,
uniformering en vereenvoudiging. Daarmee wordt ook nog uitvoering gegeven
aan het hoofdlijnenakkoord. Dat ook gaat over meer overzichtelijke regelgeving
en het tegengaan van te gedetailleerde regelgeving. Mijn fractie pleit al
jaren voor dejuridisering en voor een slagvaardiger overheid. In dat kader
past wat ons betreft ook heel goed het afschaffen van de actio popularis.
Wij juichen dan ook van harte toe dat dat nu gebeurt, ook voor de terreinen
van ruimtelijke ordening en de Wet milieubeheer. Collega De Krom heeft bij
andere gelegenheden er steeds voor gewaakt dat bijvoorbeeld bij Europese regelgeving,
vanuit Europa het ongedaan maken van de actio popularis zou worden geblokkeerd.
Hij heeft de toezegging gekregen dat dit niet onmogelijk is vanuit Europa.
Dat blijkt ook uit het feit dat dit wetsvoorstel vandaag plenair kan worden
behandeld. Uit Europees perspectief is er dus geen enkel bezwaar om de actio
popularis af te voeren.Misschien willen wij het begrip "belanghebbende" nog wel verder inperken,
maar dit is niet de juiste plaats daarvoor, omdat dit slechts een aanpassingswet
is. De discussie daarover moet plaatsvinden in het kader van de Algemene wet
bestuursrecht. Het is logisch dat waar staat "eenieder", wordt geschrapt.
Het is echter de vraag, mede gelet op de jurisprudentie, hoe precies om moet
worden gegaan met het begrip "direct belanghebbende" en in hoeverre voorkomen
kan worden dat een organisatie, niet zijnde een direct belanghebbende, dat
wel wordt door één vierkante meter grond in de buurt te kopen.
Dit speelde bijvoorbeeld bij het Bulderbos bij Schiphol. Dit is niet de bedoeling.
Wij willen een slagvaardige, zorgvuldige overheid. Er moeten dus goede inspraakmogelijkheden
zijn en zienswijzen ingediend kunnen worden. Als men een direct belang heeft
bij een overheidsbeslissing en daar mogelijk ook schade van ondervindt, moet
men extra in de gelegenheid worden gesteld om een rechterlijk oordeel te vragen.
Nu werpen organisaties of belanghebbenden zich vaak op zonder direct belang,
met het doel om een besluit op zijn minst te vertragen zo niet tegen te houden.
Het primaat ligt naar onze mening bij het bestuur en de politiek, gericht
op de uitvoering van bepaald beleid. Zorgvuldig handelen ten opzichte van
burgers is daarbij een vereiste.Wij zullen het begrip "belanghebbende" dus later onder de loep nemen.
Wij kunnen nu instemmen met dit wetsvoorstel, met dien verstande dat ik nog
wel benieuwd ben naar het antwoord van de minister op mijn vraag of het risico
bestaat dat de invoering van dit wetsvoorstel extra procedures veroorzaakt,
want daarmee zouden wij het paard achter de wagen spannen. Wij vernemen graag,
dat dit niet het geval is.De heer De Wit (SP):Kan een effect van de door u bepleite afschaffing van de actio popularis
zijn dat juist milieuorganisaties die vierkante meter grond wel kopen? Ik
hoorde afgelopen zondag toevallig een voorbeeld uit Brabant waar dit exact
speelt.De heer Luchtenveld (VVD):Dat gat willen wij dan ook dichten. Direct belanghebbenden zijn burgers,
omwonenden, bedrijven en dergelijke, die direct te maken hebben met de gevolgen
van een voorgenomen besluit, zoals de emissie of geluidsoverlast. De bewoner
van een stuk grond waar men de bedoeling heeft om er een rijksweg over aan
te leggen, kan daar geluidhinder van ondervinden en zijn woongenot kan daardoor
worden aangetast. In dat geval wil je de mogelijkheid hebben om bezwaar te
maken. Maar wij zien niet in waarom bijvoorbeeld een inwoner van Zeeland,
los van de inspraakmogelijkheid, een beroep moet kunnen doen op de rechter
bijvoorbeeld vanwege de aanleg van een vliegveld bij Den Helder.De heer De Wit (SP):Ziet u verschil tussen iemand uit Groningen die bezwaar maakt tegen het
verstrekken van een vergunning voor een dakkapel in Maastricht en een organisatie
die bezwaar maakt tegen het vliegveld in Den Helder omdat het enorme overlast
veroorzaakt in de buurt en de nachtrust van omwonenden verstoort? Deze organisatie
maakt dus bezwaar op basis van de gedachte dat de natuur, de omgeving zuiver
gehouden moet worden.De heer Luchtenveld (VVD):De vereniging van omwonenden in Maastricht kan goed direct belanghebbende
zijn, bijvoorbeeld op basis van de doelstelling dat het milieu in Limburg
prevaleert boven het vlieg- en wegverkeer. Het is echter de vraag of een algemene
milieuorganisatie op basis van algemene doelstellingen hetzelfde geluid drie,
vier, vijf keer moet kunnen laten horen en of toetsing door de rechter mogelijk
moet zijn. Die afweging hoort eerder thuis bij politiek-bestuurlijke organen
thuis, waarin diezelfde belangen ongetwijfeld ook aan de orde zijn, want deze
brieven komen ook daar binnen, vaak met dezelfde stellingen. Het is dus de
vraag of die procedure gevolg moet kunnen worden als sprake is van een democratisch
genomen besluit. Het bekende voorbeeld is Schiphol met de ruim 400 vergunningen
die nodig waren voor de vijfde baan, waardoor de aanleg jaren is vertraagd.
Doordat pas veel later met de aanleg kon worden begonnen hadden omwonenden
jaren langer last hadden van geluidhinder. Wij zijn van mening dat stroomlijning
nodig is. Er moeten minder procedures komen. Misschien moeten wij ook kritisch
kijken naar het begrip belanghebbende. Ik wens in ieder geval geen actio popularis.De heer Wolfsen (PvdA):Besluitvorming vindt over het algemeen plaats in twee fasen.
Er is eerst een inspraakronde waarna een besluit wordt genomen waartegen men
eventueel in beroep kan gaan. In die eerste fase van de inspraakronde heeft
u er vrede mee dat er meer mensen dan de direct belanghebbenden meedenken
en eventueel bezwaar maken. In die tweede fase mogen zij van u niet meer meedoen.
Hoe is in uw ogen geborgd dat de bestuursorganen de argumenten van deze mensen
serieus nemen? Wat kunnen zij doen als hun argumenten niet serieus genomen
worden?De heer Luchtenveld (VVD):Er is niet voor niets een procedure waarin men bedenkingen kan uiten en
inspraak heeft. Die bedenkingen komen altijd terecht bij het democratisch
orgaan. Het is aan het democratisch orgaan om als het tot een besluit komt,
alle zienswijzen en bedenkingen te wegen. Op dat moment dient het besluit
zo zorgvuldig mogelijk te worden genomen. Het is de vraag of als deze persoon
geen direct belanghebbende is, je een rechterlijke uitspraak als extra waarborg
in dat democratische proces moet inbrengen. Als je een slagvaardiger bestuur
wenst dat snel op maatschappelijke ontwikkelingen kan inspelen, bijvoorbeeld
de behoefte aan meer infrastructuur, dan is het erg vervelend als er enorme
vertraging ontstaat, omdat jan en alleman bezwaarschriften of beroepschriften
kunnen indienen, al was het maar om de procedure te vertragen en de start
van de bouw of de aanleg op te houden. Dat is de afweging die wij maken. Er
kan dan best eens iemand tussen zitten met een heel creatief idee, maar zonder
direct belang, waardoor het creatieve idee teloor gaat. Het is onzes inziens
aan het bestuursorgaan daarop te letten en geen argument dat een extra beroepsprocedure
rechtvaardigt.De heer De Wit (SP):Voorzitter. Ook ik beperk mijn bijdrage tot het afschaffen van de actio
popularis, dat wil zeggen de mogelijkheid voor eenieder in ons land, vastgelegd
in een aantal wetten om bezwaar te maken, zienswijzen of bedenkingen te uiten
tegen voorgenomen besluiten op het terrein van milieu en omgeving.De heer Van de Camp (CDA):Nou loopt u toch iets te hard van stapel! Naar mijn mening biedt de UOV
eenieder de mogelijkheid om zienswijzen naar voren te brengen.De heer De Wit (SP):Dat klopt.De heer Van de Camp (CDA):Dit luistert erg nauw. U moet niet alles op een hoop vegen.De heer De Wit (SP):U hebt gelijk. In het wetsvoorstel blijft de mogelijkheid bestaan dat
eenieder zienswijze en bedenkingen kan uiten, maar vervolgens wordt het beroep
op de rechter beperkt tot degene die beschouwd wordt als belanghebbende. Daarover
zijn de heer Van de Camp en ik het eens.Naar de mening van mijn fractie is dit een te drastische beperking van
de mogelijkheden van burgers om zich te bemoeien met de besluitvorming op
het terrein van het omgevingsrecht. De vraag is welke argumenten de regering
aanvoert om deze actio popularis af te schaffen. Volgens de minister zal het
afschaffen van de actio popularis leiden tot een omvangrijke daling van het
aantal beroepszaken bij de rechter. Je kunt je afvragen of dat zo is. Kun
je omgekeerd aannemen dat er nu onzinnige, overbodige procedures door te veel
mensen aanhangig worden gemaakt? Het argument daarvoor geeft de minister zelf,
omdat hij in de memorie van toelichting verwijst naar een onderzoek van de
Universiteit van Utrecht waaruit blijkt dat in de praktijk gemiddeld er niet
al te veel onnodig geprocedeerd wordt. De minister ondergraaft het argument
dus zelf.De heer Luchtenveld (VVD):Volgens u heeft de minister dus gezegd dat het tot veel minder procedures
leidt. De heer Wolfsen zei daarentegen dat de minister niet heeft gezegd dat
het tot veel minder procedures leidt. Waar schrijft de minister volgens u
dat het tot veel minder procedures zal leiden?De heer De Wit (SP):Ik vind dat in ieder geval terug in de memorie van toelichting. Ik zal
dadelijk kijken of ik de juiste pagina kan vinden. Laat ik het dan anders
zeggen. De minister wil een signaal afgeven om onnodige procedures te vermijden.
Ik kan mij voorstellen dat de minister dat argument hanteert, want onnodige
procedures zijn ook wat mij betreft onnodig. De vraag is alleen of je dat
moet doen door deze actiemogelijkheid, dit recht, voor burgers te beperken.
De minister geeft aan dat die vrees niet aanwezig is, omdat uit het onderzoek
uit Utrecht blijkt dat in Nederland niet al te veel onnodige procedures worden
ingesteld. Wat voor signaal moet daar dan van uitgaan als in de praktijk niet
blijkt dat er onnodig en te veel wordt geprocedeerd door mensen die daar eigenlijk
nauwelijks belang bij hebben? Wat voor verschil kan dat signaal uitmaken?
Vervolgens is de vraag of je het signaal dat de regering van dit wetsvoorstel
wil laten uitgaan zo mag gebruiken dat de principiële keuze voor het
instellen van de "actio popularis" wordt beperkt.Ik ben in de wetshistorie van de Wet milieubeheer gedoken en ik ben voor
de motivering van de actio popularis uitgekomen bij het wetsvoorstel uit 1976,
1997, dat nota bene nog is ondertekend door minister Vorrink. Ik wil daar
twee punten uit voordragen. De ondergetekende – dat is de minister –
heeft gemeend dat het zowel om principiële als om praktische redenen
gewenst is voor wat betreft de categorie van bezwaargerechtigden te kiezen
voor "eenieder". Wat de principiële kant van de zaak betreft kan gesteld
worden dat bij de problematiek van de milieuhygiëne – zo heette
dat toen nog – velen, zo niet allen, zijn betrokken. Degenen die bezwaar
willen inbrengen, moeten niet reeds bij voorbaat een wettelijke bepaling op
hun weg vinden die eisen stelt aan de hoedanigheid waarin zij zich als bezwaarde
willen opwerpen.Volgens dezelfde memorie van toelichting is er ook nog een praktisch argument.
Uit praktisch oogpunt gezien heeft het voordelen voor "eenieder" te kiezen.
Hierdoor behoeft de overheid niet bij ieder ingediend bezwaar na te gaan of
degene die een bezwaar inbrengt daar ook daadwerkelijk belang bij heeft. Dat
is de oorspronkelijke motivering. Dat betekent in feite dat er een verschil
is met een gemiddeld besluit, want daarvan kan ik mij voorstellen dat je het
belanghebbendencriterium invoert. Dat staat tegenover een besluit dat te maken
heeft met de inrichting van ons land, de Wet ruimtelijke ordening,
en met het beheer van de natuur, de Wet milieubeheer. Ik kan mij voorstellen
dat je de belangen dan anders weegt dan bij een simpele zaak als het aanleggen
van een straat of een dakkapel.De heer Van de Camp (CDA):Zijn wij niet juist die uniforme, openbare voorbereidingsprocedure begonnen
na de periode van mevrouw Vorrink? Daarna hebben wij het begrip "zienswijze"
geïntroduceerd, opdat eenieder met een milieubelang of een omgevingsbelang
zijn of haar standpunt naar voren kan brengen. Dat is wat anders dan zo iemand
vervolgens als direct belanghebbende aan te merken die in beroep kan gaan.
Dat onderscheid hoor ik u niet maken.De heer De Wit (SP):Dat is net het probleem. Volgens dit voorstel moet eenieder de gelegenheid
krijgen om zijn zienswijze of bedenkingen naar voren te brengen, maar dat
wordt vervolgens beperkt. Dan is de vraag aan de orde wat die zienswijze betekent.
Wat betekent dit voor de mensen die dat hebben gedaan, maar vervolgens niet
tot en met de rechter hun bedenkingen mogen uiteenzetten en de besluitvorming
beïnvloeden? Daar gaat het natuurlijk uiteindelijk om. Dat is volgens
mij de meerwaarde die aan deze actie gekoppeld is. Het gaat hierbij dus om
een principiële argumentatie: het belang van velen bij het behoud van
de natuur en de inrichting van ons land, tegenover de toets of een pure belanghebbende
rechtstreeks in zijn belang is geschaad door een bepaald besluit.De heer Wolfsen (PvdA):Maakt u daarbij nog onderscheid tussen natuurlijke personen en rechtspersonen?
Vindt u dat een burger in Limburg moet kunnen procederen tegen de afgifte
van een bouwvergunning voor een varkenshouderij in Groningen? Of vindt u dat
een natuurlijk persoon dat niet moet kunnen doen, maar een rechtspersoon die
deze belangen tot de zijne heeft gemaakt, wél?De heer De Wit (SP):Ik zie dat onderscheid niet. Juist bij de wetten waar wij het nu over
hebben – de Wet milieubeheer en de Wet ruimtelijke ordening –
denk ik dat het principiële punt overeind moet worden gehouden. Ik zou
dat dan niet willen beperken tot alleen een rechtspersoon. Wat mij betreft
moet dat ruimer gezien worden.De heer Wolfsen (PvdA):Dan kan die burger in Limburg dus altijd in beroep gaan tegen de afgifte
van een vergunning voor een varkenshouderij in Groningen.De heer De Wit (SP):Ja, dat kan nu ook. Als dit onderscheid wordt gemaakt, betekent dit dat
op voorhand wordt gezegd dat de argumenten die een burger kan aanvoeren tegen
het aanleggen van iets of tegen het verlenen van een vergunning, minder juist
zijn dan de argumenten van een organisatie. Ook gaat de wetgever dan betuttelend
te werk, door in feite de vrijheid van burgers te beperken om hun visie naar
voren te brengen en op die manier ook invloed uit te oefenen op de besluitvormingsprocedure.De heer Van de Camp (CDA):Ik denk niet dat wij verder komen door onderscheid te maken tussen natuurlijke
personen en rechtspersonen. Ik vraag de heer De Wit wel, hoe hij het begrip
"direct belanghebbende" wil afgrenzen.De heer De Wit (SP):Bij de actio popularis speelt dat in ieder geval niet. Het speelt wel
in al die andere wetten waar de actio popularis niet in voorkomt, maar daar
wordt precies de rechtspraak op dat punt uiteen gezet. Onze partij heeft vaak
proberen te procederen bij de Raad van State of de civiele rechter, maar al
jarenlang komen wij dan op dit begrip uit. Het heeft dus geen zin om hier
nader over te spreken. Op zichzelf is uw vraag natuurlijk terecht, maar dit
punt is al zo uitgekristalliseerd dat wij dit niet ook nog even kunnen veranderen.
Daar is het voorliggende wetsvoorstel ook niet voor bedoeld. Dat gaat over
de beknotting van de actio popularis in drie wetten, om het zo maar uit te
drukken. In alle andere wetten gaat het om het begrip "belanghebbende", waar
ik op dit moment niet aan kom.De heer Van de Camp (CDA):Maar ik hoor u zeggen dat iedere milieuorganisatie in het omgevingsrecht
per definitie een "direct belanghebbende" is.De heer De Wit (SP):Als u wilt toetsen of iemand een belanghebbende is, komt u uit bij de
jurisprudentie. Als het gaat om zaken die te maken hebben met de Wet milieubeheer
of de Wet ruimtelijke ordening, speelt het niet als wij de mogelijkheid van
de actio popularis handhaven.De heer Luchtenveld (VVD):Ik wil u nog een vraag stellen, om een goed begrip van uw opvatting te
krijgen. Stel: er is een bestemmingsplan in de gemeente Maastricht voor veel
sociale woningbouw, waar dringend behoefte aan is. Uw partij zal dat aanspreken
en de mijne overigens ook, als er behoefte aan is. Daar komt dan één
bedenking op van de Kamer van Koophandel in Groningen, die stelt dat het veel
beter is als Maastricht meer ruimte maakt voor bedrijventerreinen. Die bedenking
wordt door de gemeente afgedaan als niet ter zake doende, en zij houdt vast
aan het woningbouwplan. Vindt het u dan logisch dat de Kamer van Koophandel
in Groningen in beroep kan gaan bij de rechter, waardoor de procedures in
Maastricht vertraagd worden en die sociale woningbouw pas later tot stand
komt?De heer De Wit (SP):Dat is de consequentie als je hiervoor eenmaal gekozen hebt. Dit is op
basis van het huidige recht de systematiek. De overheid die hierover een besluit
neemt, moet zo verstandig zijn om de argumenten te wegen en daar ook een oordeel
over te geven. Het betekent niet dat je tegen iemand uit Groningen zegt dat
hij in Maastricht niets heeft te zoeken. De politiek moet deze bezwaren serieus
nemen om vervolgens snel te beslissen.Wat mij betreft blijft de mogelijkheid van het doen van verzoeken tot
een handhavingsbeslissing bestaan. Hetzelfde geldt voor het doen van verzoeken
tot intrekking of wijziging van een eenmaal afgegeven milieuvergunning. Ik
hoor hierover graag het oordeel van de minister.Op het punt van de actio popularis heb ik een amendement ingediend. In
de toelichting voer ik zowel principiële als praktische argumenten aan.
De burger mag niet de mogelijkheid worden ontnomen om op dit belangrijke punt
zijn zienswijze en bedenkingen naar voren te brengen. Hij moet echter ook
de gelegenheid hebben om op basis van de huidige regels zijn bezwaren aan
de rechter voor te leggen.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter. Een aanpassingswet heeft vaak een technisch karakter en roept
veelal weinig politieke discussie op. Dat geldt ook voor dit wetsvoorstel.
Mijn fractie kan instemmen met de hoofdlijnen, maar wil toch enkele kanttekeningen
maken. Daarbij wordt zij voor een deel geïnspireerd door een artikel
over dit wetsvoorstel in het juninummer van het Nederlands Tijdschrift voor
bestuursrecht.Ook ik vraag mij af of afschaffing van de actio popularis – in bijzonder
het omgevingsrecht – niet moet worden gezien als symboolpolitiek. Voortaan
alleen beroepsrecht voor belanghebbenden, klinkt goed en stevig, maar de minister
is zelf al zo eerlijk om aan te geven dat niet verwacht kan worden dat het
aantal beroepen substantieel zal afnemen. Onderzoek door de Universiteit van
Utrecht heeft dit ook aangetoond. Er wordt zeer beperkt gebruik gemaakt van
de actio popularis door niet-belanghebbenden. Een andere conclusie was dat
de actio popularis in de praktijk niet leidt tot verlenging van de duur van
de bestuurlijke procedures. Ten slotte werd erop gewezen dat zich nogal wat
problemen kunnen voordoen bij het bepalen van de kring van belanghebbenden.
De minister wil echter in ieder geval het signaal afgeven dat het hem ernst
is met het terugdringen van het beroep op de rechter en de stroomlijning van
procedures. Eerlijk gezegd vind ik dit weinig overtuigend. De minister zegt
met andere woorden: het werkt wel niet echt, maar ik laat wel zien wat ik
wil. Het lijkt mij dat je daarvoor beter een ander instrument dan een wetsvoorstel
kunt gebruiken.In 1997 waren er nogal wat bestuurders die in het rapport-Van Kemenade
"Bestuur in geding" de trom roerden over de weelderige regeling van de actio
popularis als een belangrijke oorzaak van juridisering en vertraging. Zij
worden door de voorgestelde afschaffing van de actio popularis op hun wenken
bediend, maar dat is eerder een tegemoetkoming aan de vox populi dan dat er
sprake is van een duidelijke overtuiging. Daarbij komt nog het risico dat
de rechter juist meer te doen krijgt. Hij krijgt er immers een ontvankelijkheidstoets
bij. De minister zal weten dat ontvankelijkheidsvragen soms lastiger zijn
dan de feitelijke geschillen. De minister heeft natuurlijk wel een punt als
hij zegt: wij trekken de lijn van de Algemene wet bestuursrecht door met betrekking
tot het belanghebbendenbegrip. Het is waar dat dit de uniformering is die
wij zoeken. Ik herinner echter aan de discussie die wij onlangs hebben gevoerd
over de derde fase van de rechterlijke organisatie. De minister zei toen:
geen systeemdwang of intellectuele bevrediging; het gaat er wel om of het ook
werkt in de praktijk, op de manier die wij beogen. Als wij al overzichtelijkheid
en helderheid willen bevorderen, dan ligt het zeer in de rede om ook de kring
van de inspraakgerechtigden, dat wil zeggen degenen die een zienswijze mogen
leveren, te koppelen aan het belanghebbendenbegrip. Hoe moet je aan de burger
uitleggen dat hij wel gerechtigd is een zienswijze te geven, maar niet in
beroep mag gaan als hij vindt dat aan die zienswijze onvoldoende recht is
gedaan? Wees dan consequent en zeg: het geven van een zienswijze geldt ook
alleen voor de belanghebbende. Betrokkene wordt verder niet ontvankelijk verklaard,
maar dit neemt niet weg dat het bestuursorgaan wel degelijk ook de bezwaren
van een Brabantse milieufederatie tegen iets wat in Friesland speelt, in de
besluitvorming kan betrekken, als daar interessante dingen in staan. Het is
dan wel helder dat men, als men geen belanghebbende is, niet in beroep kan
gaan als men vindt dat aan zijn zienswijze onvoldoende recht is gedaan.Praktisch gezien vind ik de afschaffing van de actio popularis niet sterk.
Als wij het toch doen, laten wij het dan goed doen en de lijn meteen doortrekken
naar de voorfase en die ook aan het belanghebbendenbegrip koppelen. Dat lijkt
mij de meest logische weg.De wijziging van artikel 6:13 Awb hangt nauw samen met de afschaffing
van de actio popularis. In aanvulling op de huidige bepaling wordt toegang
tot de rechter ook ontzegd aan degene aan wie redelijkerwijs kan worden verweten
dat hij geen zienswijze als bedoeld in artikel 6:13 heeft ingediend. De aanvulling
van artikel 6:13 is logisch en juist, als de actio popularis wordt afgeschaft.
Het is echt een technische aanpassing en tegen de wettekst als zodanig hebben
wij dan ook geen bezwaar. Wij zetten echter wel vraagtekens bij de uitwerking
die in de toelichting op dit artikel wordt gegeven. Er staat dat een redelijke
uitleg van het nieuwe artikel 6:13 met zich brengt dat bij openbaar voorbereide
besluiten van betrokkenen mag worden verlangd dat zij duidelijk maken op welke
onderdelen van het ontwerpbesluit de door hen naar voren gebrachte zienswijzen
betrekking hebben. Bij deze besluiten zal het beroep op de rechter zich dus
niet kunnen richten tegen onderdelen ten aanzien waarvan in die bestuurlijke
voorfase in het geheel geen zienswijzen naar voren zijn gebracht. Dat is het
eerste dat wordt gezegd. Anderzijds betekent het gewijzigde artikel 6:13 Awb
dat de belanghebbende in beroep bij de rechter ter zake van onderdelen van
het besluit die ook al in de bestuurlijke fase ter discussie zijn gesteld,
in beginsel ook nieuwe gegevens, beroepsgronden of bewijsmiddelen kan inbrengen,
tenzij de belanghebbende redelijkerwijs kan worden verweten deze niet eerder
te hebben ingebracht. Zo staat het ongeveer in de memorie van toelichting.In het licht van het commentaar van de juristen Van de Griend en Weggeman
in een artikel in het Nederlands Tijdschrift voor Bestuursrecht van juni 2004
plaats ik vraagtekens bij deze passage. Het lijkt erop dat onder de vlag van
een redelijke uitleg een bepaalde draai aan dit artikel wordt gegeven, die
niet spoort met de bestaande praktijk en ook niet met een gevormde consensus
op dit punt – zonder dat dit overigens in de bewoordingen van de wettekst
tot uitdrukking komt. Als ik het goed zie, wordt het al dan niet op het juiste
moment komen met een beroepsgrond in een openbaar voorbereid besluit in feite
tot een ontvankelijkheidskwestie gemaakt. Als niet de redelijke uitleg van
de toelichting op artikel 6:13 wordt gevolgd, handelt men in strijd met dat
artikel en dan zou het gevolg niet-ontvankelijkheid moeten zijn. Voor de bezwaarprocedure
geldt zo'n regel niet. De toelichting waar ik het zojuist over had, beperkt
zich immers tot de openbaar voorbereide besluiten. In de bestaande praktijk
is de sanctie op het te laat indienen van stukken in het kader van een beroepsprocedure,
na een bezwaarprocedure, het buiten beschouwing laten van bepaalde stukken.
De zaak wordt dan niet in de sfeer van de ontvankelijkheid getrokken,
maar in het al dan niet gegrond zijn van het beroep. Wij geven daar de voorkeur
aan, juist om juridisering en allerlei ingewikkelde discussies over ontvankelijkheid
tegen te gaan. Een van de doelstellingen van dit wetsvoorstel is uniformiteit.
Wordt deze eigenlijk wel bereikt? Als bijvoorbeeld een kapvergunning is voorbereid
met een bezwaarprocedure, wordt er anders mee omgegaan dan wanneer deze is
voorbereid met een uitgebreide openbare voorbereidingsprocedure. Een ander
bezwaar tegen deze redenering is dat het onderscheid tussen gronden en onderdelen
in de praktijk vaak niet scherp te trekken is. Men kan dus wel met nieuwe
beroepsgronden komen in een aantal gevallen, maar men kan niet ingaan tegen
onderdelen waartegen men niet al eerder is ingegaan, waarop men niet al eerder
een zienswijze heeft ingediend. In de praktijk valt echter het onderscheid
tussen gronden en onderdelen niet zo makkelijk te maken. Onderdelen van het
besluit zijn ook niet een criterium dat wij in de Awb tegenkomen. Dat kan
veel discussie geven. Het criterium dat er wordt gegeven over"nieuwe gronden,
gegevens en bewijsmiddelen" roept eveneens vragen, onder andere door de gelijkstelling
van gegevens, bewijsmiddelen en beroepsgronden. Is dat allemaal op een lijn
te stellen? Hoe moet er worden omgegaan met gronden vanuit het EVRM of EG-recht
die in een latere fase aan de orde worden gesteld? Soms wordt er immers in
recente jurisprudentie wel weer ruimte voor geboden om daar nog op een later
moment mee te komen. De minister verwijst naar de commissie-Boukema, de tweede
evaluatie Awb, maar ik kan het niet anders zien dan dat de gedragslijn die
de regering voorstaat daar toch maar op gespannen voet mee staat. De commissie-Boukema
waarschuwt immers voor een juridisering van de voorprocedure die hiervan juist
het gevolg zou kunnen zijn.Kortom, het is inderdaad heel technische en processuele materie. Mijn
verzoek is om deze passage uit de memorie van toelichting niet dé vaststaande
bedoeling van de wetgever te laten zijn, ook met het oog op de praktijk van
wat een ontvankelijkheidskwestie is en wat iets is dat je op een bepaald moment
nog wel of niet in een oordeel kunt betrekken en wat er kan leiden tot al
of niet gegrondverklaring van een beroep. Laat deze passage veeleer een richting
zijn waarin de regering denkt, een inzet voor de verdere discussie hierover,
maar niet iets dat een discussie wil beslechten die in de praktijk mijns inziens
nog helemaal niet uitgekristalliseerd is en zeker niet in de richting zoals
dat nu in deze passage staat verwoord.De vergadering wordt enkele minuten geschorst.Minister Donner:Voorzitter. Het voorliggende wetsontwerp is een uitvoerige aanpassing
van een groot aantal wetten aan de eerdere wet over de uniforme openbare voorbereidingsprocedure.Deze aanpassing is nodig. Twee jaar geleden zijn de twee voorbereidingsprocedures
samengevoegd en nu moeten er ongeveer 70 wetten daarmee in overeenstemming
worden gebracht. De lijn daarbij is dat wij af moeten van allerlei verfijningen
en details in de bestuursrechtelijke wetgeving. Wat wij niet bewust regelen
in de Awb moet ook niet via een omweg terugkomen in allerlei sectorale wetten.
In wezen is dat ook de achtergrond van de voorstellen met betrekking tot de
actio popularis. Het betreft immers, dat is ook in de discussie duidelijk
geworden, een verfijning in twee wetten, namelijk de milieuwetgeving en de
ruimtelijkeordeningswetgeving. De rest van de bestuurswetgeving kent die niet.
Ik ga daar straks op in. Het betreft een verfijning die, zoals de heer De
Wit zei, in de geschiedenis een rol speelde. Sinds de invoering van de Awb
en het belanghebbendenbegrip hebben echter die argumenten in hoge mate aan
relevantie verloren. Ik ga daar straks nog op in.Er is door enkelen, onder anderen door de heer Van der Staaij, op gewezen
dat er een tweede element in zit, namelijk de wijziging van artikel 6:13.
Daarin is de bewoording opgenomen die voorheen in artikel 20.6 Wet milieubeheer
stond om niet de basis voor de Medemblik-jurisprudentie van de Afdeling bestuursrechtspraak
weg te nemen. Dat zou de consequentie zijn van het zondermeer schrappen. Daarom
moet er nu wel worden gekozen. Er kan niet alleen worden geschrapt want dan
vervalt deze basis en zit de rechter met de vraag hoe hij het moet uitleggen.
Wij hebben ervoor gekozen om zoveel mogelijk de bewoording die werd gebruikt
in artikel 20.6 over te nemen in artikel 6:13 om te voorkomen dat er in een
te vroeg stadium van de rechtsontwikkeling wordt ingegrepen. Uit de toelichting
blijkt dat het voorstel mede is bedoeld om de lijn van het rapport-Boukema
te ondersteunen op dat punt. Dat zit vooral in de toelichting. Wij hebben
niet willen proberen om daar in deze fase al via de terminologie van de wet
op vooruit te lopen.De heer De Wit verweet het kabinet dat het dit wetsvoorstel zou verdedigen
omdat het zou leiden tot een omvangrijke afname van het beroep bij de rechter.
Hij zal zeggen er staat "niet in de eerste plaats", dan is het dus in de tweede
plaats. Hij zal echter moeten erkennen dat op de zinsnede "de reden voor de
afschaffing van de actio popularis is niet in de eerste plaats ..." in de
memorie van toelichting onmiddellijk een verwijzing volgt naar het rapport
dat hij heeft genoemd. Hij kan dus niet beweren dat wij vinden dat het in
de tweede plaats wel een omvangrijk beroep is. Wij zouden onszelf dan het
gras voor de voeten hebben weggemaaid.Het motief voor de wijziging op het terrein van de actio popularis is
primair de signaalwerking. In de tweede plaats is de vraag waarom er in de
wetgeving allerlei verfijningen nodig zijn op het terrein van de beroepsprocedures
bij de rechter. Er is nu juist voor gekozen om niet de lijn door te trekken
die hier ook is bepleit, namelijk om ook eenieder te schrappen in de openbare
voorbereidingsprocedure. Dat berust op het gegeven dat in de openbare voorbereidingsprocedure,
de eerste fase, de zienswijze voor het bestuur mede een inspraakfunctie heeft.
Daarom wordt bij de ingang van de zienswijze gesproken van "eenieder" en regelen
wij hier dat het beroep alleen open staat voor belanghebbenden.De heer Wolfsen vraagt terecht wat de garantie is dat dit er niet toe
leidt dat de zienswijzen van personen die geen belanghebbenden zijn zonder
meer terzijde zullen worden geschoven. Hij vroeg wat het controlemechanisme
is. In de eerste plaats zijn dat juist bij belangen die waren
bedoeld bij de actio popularis – dat zijn algemene belangen die niet
ook zijn verdicht tot concrete individuele belangen – de vertegenwoordigende
organen die het bestuur daarover kunnen aanspreken. Zij kunnen vragen aan
het bestuur waarom op ingediende bezwaren niet serieus wordt ingegaan.Er is ook een discussie geweest over de vraag of dit niet juist leidt
tot meer procedures. Het bestuur heeft niet op voorhand zekerheid dat eenieder
die zienswijzen indient niet vervolgens ook als belanghebbende zal worden
aangemerkt. In een aantal gevallen zal dat wel zo zijn, maar er is een derde
potentiële mogelijkheid van controle, in de lijn van versoepeling die
in het rapport-Boukema wordt bepleit met betrekking tot de Medemblikjurisprudentie.
Daarbij is niet meer de strikte eis dat degene die in beroep een bepaald argument
aanvoert dat ook al in de bestuurlijke fase heeft aangevoerd, maar dat hij
geen aspecten aan de orde kan stellen die hij niet al in de bestuurlijke fase
aan de orde heeft gesteld. Wel kan hij eventueel andere argumenten gebruiken.
Hij kan dan de argumenten meenemen die eventueel door een niet-belanghebbende
zijn aangevoerd in de zienswijzeprocedure, ook als hij die niet zelf heeft
aangevoerd.Langs die drie lijnen is er dus wel degelijk toezicht op de ernst waarmee
ook de zienswijzen van niet-belanghebbenden worden meegenomen in de voorbereidingsprocedure.De heer De Wit (SP):Is juist het laatste niet een argument om ons af te vragen waar wij mee
bezig zijn? Is dit niet angst voor de burger die mogelijk als niet-belanghebbende
een heel belangwekkend argument naar voren brengt, dat dan maar moet worden
opgepikt door iemand die wel beantwoord aan het criterium van belanghebbende?
Is dat niet betuttelend? Welk signaal moet er dan nog uitgaan van uw voorstel
om de actio popularis af te schaffen? Dat zie ik niet in.Minister Donner:De signaalwerking die hiervan uitgaat, is het verschil duidelijk maken
tussen wat inspraak is en wat een rechtsbeschermings- en beroepsprocedure
is. Daar heb ik een vergunning die wordt verleend, of een besluit dat wordt
genomen. Dat is ook voor de rechter het best hanteerbaar, namelijk dat iemand
die een duidelijk belang heeft bij een ander besluit daartegen in beroep komt.
Als daar iemand tegen in beroep komt die zelf geen belang heeft bij een ander
besluit maar die zich beroept op algemene beleidsoverwegingen die door het
bestuur niet zouden zijn meegenomen, dient ook de controle daarvan niet primair
bij de rechter te liggen. Deze zou dan namelijk algemene uitspraken doen over
het beleid in plaats van concrete, op de specifieke zaak toegesneden uitspraken.
In de aard van de rechtspraak ligt derhalve al besloten dat de actio popularis
zoals die is uitgewerkt minder geschikt is. Als het gaat om argumenten die
door niet-belanghebbenden worden aangevoerd, moeten die primair in de politieke
fora aan de orde komen en niet in de rechtsfora.De heer De Wit heeft gewezen op de argumenten die in de jaren zeventig
door minister Vorrink naar voren zijn gebracht voor de invoering. Inmiddels
valt via de Algemene wet bestuursrecht een groot gedeelte van de groeperingen
die toen bedoeld waren om te vallen onder de actio popularis nu onder het
belanghebbendenbegrip. In die zin moet ik toegeven dat de milieuorganisaties
in beginsel als belanghebbende zullen worden aangemerkt als het gaat om besluiten
die van invloed zijn op het milieu. Op die basis zullen zij nog steeds een
beroep kunnen indienen.De heer Wolfsen heeft mij gevraagd om voorbeelden van gevallen waarin
niet-belanghebbenden beroep indienen. Ik weet uit eigen ervaring dat dat vaak
bepaalde politieke partijen waren, die als zij hun zin niet hadden gekregen
bij de besluitvorming, via de rechter alsnog probeerden de uitvoering van
besluiten aan te vechten. Daarvan is de vaste lijn dat een politieke partij
niet dient ter bescherming van een specifiek belang.Een ander geval, zij het veel sporadischer, is dat een burger heeft ontdekt
dat hij van een bestuursorgaan dat niet tijdig besluiten kan nemen in tweede
instantie soms een dwangsom ten behoeve van hemzelf kan krijgen als dat besluit
nog steeds uitblijft, en dat het een bron van inkomsten kan zijn op die wijze
bezwaren in te dienen en vervolgens in beroep te gaan tegen een negatieve
beschikking.Kortom, er zijn verschillende figuren waarin dit voorkomt. Ik geef nu
ook voorbeelden van gevallen die ik uit eigen ervaring ken van de Afdeling
bestuursrechtspraak, met name bij de milieurechtspraak.De heer De Wit (SP):Ik kom terug op de vraag wat het signaal is dat de regering doet uitgaan.
De minister komt in feite terug op de vraag wie belanghebbende is. Dat wil
hij door middel van deze wet beperken en dat is het signaal dat hij wil laten
uitgaan. De minister noemde een aantal voorbeelden. Iemand kan uit bezorgdheid
over het milieu vinden dat een vliegveld of een weg niet mag worden aangelegd
omdat dit de natuur schade toebrengt. Het zou dan de vraag zijn of dat te
beschouwen is als een belang van iemand die dus meent dat Nederland anders
naar de knoppen gaat. Het is dan een beperking van het begrip waarvan de minister
zegt dat wij dat vooral naar voren moeten brengen.Minister Donner:De heer De Wit geeft nu precies het voorbeeld waarom dat soort argumenten
voor de rechter niet hanteerbaar is. Het argument dat Nederland naar de knoppen
gaat, behoort hier aan de orde te komen of eventueel in een gemeenteraad.
De rechter kan dat niet beoordelen. Hij kan beoordelen of aan de vereisten
van de wet wordt voldaan en of conform het beleid wordt gehandeld. De rechter
kan echter niet in het algemeen beoordelen of Nederland of het milieu naar
de knoppen gaat.De heer De Wit (SP):Het gaat om het geval dat een burger meent dat een bepaald voorstel, besluit
of voornemen op grond van wetgeving of desnoods op grond van rechtspraak niet
mag doorgaan, omdat Nederland dan naar de knoppen zou gaan. Dan kan men dit
toch ook als gewone burger naar voren brengen? Waarom moet de minister dit
dan beperken tot het rechtstreekse belang? Dat is naar mijn idee een inperking,
die hij niet kan beargumenteren met de opmerking dat daarvan een signaal moet
uitgaan. Nee, daarmee perkt men de rechten van de burger in.Minister Donner:Ik herhaal dat het argument dat iets in strijd is met de wet
doorgaans onmiddellijk wordt overgenomen door anderen die tegen het besluit
in beroep gaan. Dat is de zorg dus niet.Het gaat om beleidsdiscussies en discussies over het punt dat het bestuur
een bepaald besluit niet had behoren te nemen. Dat zijn eindeloze discussies
over vergunningen voor wijzigingen van agrarische bedrijven. Men is bijvoorbeeld
tegen de bio-industrie en vecht dat uit over de geluidshinder en de stankoverlast.
De vraag of wij tegen de bio-industrie moeten zijn, is een politiek besluit
en behoort in de vertegenwoordigende en bestuurlijke organen aan de orde te
komen, niet bij de rechter. De vraag of iets stank- of geluidsoverlast veroorzaakt,
dient te worden beantwoord aan de hand van opmerkingen van degenen die daar
last van hebben, niet aan de hand van de opmerking van iemand die ergens anders
woont en er geen last van heeft maar die meent dat iemand anders daar wel
last van zou kunnen hebben. Als het gaat om de serieuze overweging van milieubelangen,
is het enige punt dat de betrokkene zich zal moeten organiseren via een maatschappelijk
doel in de vorm van een stichting of vereniging die dat belang behartigt.
Hij zal dan vrij snel als belanghebbende worden aangemerkt.De heer De Wit (SP):Voor de burger uit het verre zuiden die opkomt voor iets dat in het noorden
afvalt, wordt een rechtspersoon gecreëerd. Per saldo leidt dit dus niet
tot minder procedures, niet tot tijdsbesparing of een capaciteitsreductie.Minister Donner:Dat is ook niet het argument dat is aangevoerd, dus dat het primair is
bedoeld om tot een aanzienlijke beperking van de belasting te komen. Het is
echter ooit ingevoerd in de tijd dat wij het belanghebbendenbegrip nog niet
kenden. In de jaren tachtig en negentig is met de Algemene wet bestuursrecht
en de jurisprudentie voor het hele bestuursrecht het belanghebbendenbegrip
ingevoerd. De consequentie daarvan is dat datgene wat wij oorspronkelijk deden
in de milieu- en de ruimtelijke ordeningswetgeving, nu wordt gesaneerd om
ten aanzien van het beroepsrecht het bestuursrecht over de gehele linie gelijk
te trekken. Uit een oogpunt van deregulering en het schrappen van bepalingen
die geen functie meer hebben, is dat heel zinvol. Het rapport waarnaar u steeds
verwijst, geeft juist aan dat deze bepaling op die manier geen zin heeft.De heer Van der Staaij (SGP):De minister zegt dat bij zienswijzen het uit de aard van de voorbereidingsprocedure
logisch is dat de kring ruimer is dan alleen belanghebbenden.Minister Donner:Ja. Dat ligt in de aard van de besluiten waarvoor je een openbare voorbereidingsprocedure
volgt. Het is een openbare voorbereidingsprocedure en geen particuliere procedure,
omdat je te maken hebt met algemene belangen en terreinen waarop rechtspersonen
die bepaalde algemenen belangen behartigen, kunnen optreden. In die fase zijn
er inspraakprocedures in het bestuursrecht teneinde de kwaliteit van de besluitvorming
van het bestuur te verbeteren. Dat brengt mee dat vanouds het beginsel bestaat
dat wij zo goed mogelijk willen horen of er steekhoudende bezwaren zijn.De heer Van der Staaij (SGP):Dat klinkt heel redelijk, maar dan is de minister het in feite niet eens
met artikel 3:15. Daarin wordt in het eerste lid vooropgesteld dat belanghebbenden
hun zienswijzen kunnen geven. Vervolgens staat in het tweede lid dat bij wettelijk
voorschrift of per besluit van bestuursorganen het ook ruimer kan worden getrokken
dan alleen belanghebbenden. Wat u zegt, klinkt bijna alsof het in het karakter
van de procedure de regel zou zijn. Er zijn nu nog allerlei gevallen waarin
het, kennelijk ook volgens deze wet, nog steeds niet de regel is.Minister Donner:Dat hangt sterk af van de bestuursrechtelijke wetgeving. Terreinen van
milieu en ruimtelijke ordening zijn juist terreinen die los van de directe
omgeving in het algemeen mensen kunnen raken. Er wordt juist heel genuanceerd
op ingespeeld. Ik wil het kwaliteitselement houden door mensen in de inspraakprocedure
te blijven betrekken. Op het terrein van het beroep bij de administratieve
rechter wil ik de zaak recht trekken en de actio popularis daar schrappen.De heer Van der Staaij (SGP):Ik begrijp dat het niet het karakter Donnervan de procedure als zodanig
is, maar in relatie met een bepaald soort besluiten dat aan de orde is.Minister Donner:Op dit punt ben ik heb met de heer Van der Staaij eens.Vervolgens is gevraagd of het niet tot meer werk voor de rechter leidt. Men moet zich goed voorstellen hoe het gaat. Nu worden zienswijzen
ingediend. Het bestuur gaat daarop in. Een aantal personen die zienswijzen
hebben ingediend, of allen, zullen in beroep gaan. De beperking die wij nu
aanbrengen, kan niet leiden tot meer procedures. Het zou alleen kunnen gaan
om procedures die niets anders tegen een besluit in te brengen hebben dan
het enkele feit dat men niet erkend is of wordt, eventueel door de rechter,
als belanghebbende. De toetsing of iemand belanghebbende is, ligt niet bij
het bestuur maar bij de rechter. Er zullen dus evenveel procedures komen als
er nu komen. Alleen sommige ervan zullen vanwege niet-ontvankelijkheid worden
afgewezen, omdat men geen belanghebbende is. Om die reden leidt het dus niet
tot meer procedures. Potentieel kan het leiden tot meer procedures als er
een beroepsmogelijkheid was bij besluitvorming in eerste instantie. Wij praten
hier echter over het terrein van de milieuwetgeving en de ruimtelijke ordening
en daarop wordt maar inéén rechterlijke instantie geprocedeerd.
Het argument dat het tot meer procedures leidt, is dus niet steekhoudend.De heren Van de Camp en Wolfsen hebben gevraagd of het niet ertoe leidt
dat sommige belangenorganisaties buiten de boot vallen en wanneer iemand belanghebbende
is. Nogmaals, het begrip "belanghebbende" is geleidelijk aan uitgekristalliseerd
en is primair een kwestie van rechtspraak. Daarom zie ik met enige huiver
voorstellen tegemoet om via de wetgeving het begrip "belanghebbende" nader
te gaan definiëren. Meestal breng je daarmee kettingreacties op gang,
die meer kwaad dan goed doen. Het is niet zo dat door deze wijziging belangenorganisaties
die nu als belanghebbende zouden worden aangemerkt, buiten de boot vallen.
De enige belangenorganisaties die bij mijn weten buiten de boot vallen, zijn
politieke partijen.De heer Luchtenveld (VVD):Regionaal georganiseerde organisaties vallen daar toch ook buiten? Een
kamer van koophandel in Friesland moet toch niet tegen een besluit in Zeeland
kunnen gaan protesteren?Minister Donner:Dat soort organisaties valt zonder meer buiten de boot. Het belanghebbendenbegrip
veronderstelt een maatschappelijke organisatie die in haar maatschappelijk
doel duidelijk de bescherming van het belang op die plaats waar het besluit
wordt genomen heeft opgenomen. De stichting milieubescherming voert door het
hele land een groot aantal procedures, met name tegen boerenbedrijven.De taakverzwaring van de rechter heb ik behandeld.De heer Van der Staaij (SGP):U bent daar voor een deel op ingegaan, waar het ging om meer zaken. Maar
de taakbelasting van de rechter kan ertoe leiden dat er nieuwe ontvankelijkheidsvragen
aan de orde komen. Wat is uw inschatting daarvan?Minister Donner:De praktijk wijst uit dat er niet veel zaken zijn die onder de actio popularis
wel ontvankelijk zijn, en onder het belanghebbendenbegrip niet. In die gevallen
zou er dus sprake kunnen zijn van extra werk. Er zal mogelijk iets meer werk
in zitten, doordat het bestuur zich er mogelijk vaker op beroept dat de organisatie
die beroep heeft aangetekend geen belanghebbende in de zin van de wet is.
Nogmaals, de jurisprudentie over het begrip "belanghebbende" is, ook omdat
deze op veel andere terreinen bepalend is voor de toegang tot de rechter,
geleidelijk aan zo uitgekristalliseerd dat je bij de behandeling van een zaak
vrij snel kunt zien of er sprake is van een belanghebbende. Tegenover de beoordeling
daarvan staat de besparing dat je de argumenten niet meer hoeft te noemen.
Het levert op dat terrein geen wezenlijk nieuwe werkzaamheden op. Dat punt
moet worden meegenomen bij de beoordeling. Ik zal dat primair doen in contact
met de Raad van State. Ik zal laten bekijken of er een mogelijkheid is om
te registreren of deze besluiten in veel gevallen plotseling moeten worden
teruggedraaid. Of dat precies over een jaar is, weet ik niet.De heer Van der Staaij ging in op artikel 6:13, waarnaar ook de heer Van
de Camp heeft gevraagd. Artikel 6:13 wordt geïntroduceerd om de basis
voor de Medemblikjurisprudentie te handhaven. Tegelijkertijd is ervoor gekozen
zo veel mogelijk aan te sluiten bij de bewoording van artikel 20.6, teneinde
niet door een andere bewoording een andere ontwikkeling in gang te zetten.
In de memorie van toelichting is aangegeven dat de bedoeling is om de Medemblik-jurisprudentie,
maar dan in de bijgestelde vorm van het rapport-Boukema, zo veel mogelijk
als basis aan te bieden. Het betreft hier een doctrine die sterk jurisprudentieel
is en die in één hand is vanwege de argumentatie dat het bij
de Afdeling bestuursrechtspraak geconcentreerd is. Om die reden heb ik er
vertrouwen in dat die lijn voortgezet kan worden, zij het met de bijstelling
zoals is voorgesteld in het rapport-Boukema. Dat biedt tegelijkertijd een
antwoord op de vraag van de heer Wolfsen hoe wordt toegezien op een serieuze
behandeling van bezwaren die zijn ingebracht.De heer Van de Camp heeft gesproken over de nadere implementatie van de
twee moties van de heren Koopmans en De Krom. De eerste motie ging over fatale
termijnen. Collega De Graaf heeft de Kamer geïnformeerd over de afhandeling
van burgerbrieven en elektronische berichten. Het kabinet wil bezien of de
figuur van de fatale termijn, die dan leidt tot een positief besluit, nog
meer kan worden gebruikt. Zeker op een terrein als hier aan de orde is, moet
u daar niets van verwachten. Het kan namelijk niet zo zijn dat een bedrijf
een vergunning krijgt, omdat het bestuursorgaan de termijnen niet heeft kunnen
halen. De activiteiten van bedrijven die juist de grootste zorgvuldigheid
vergen zijn ook de activiteiten waarover vaak niet binnen de termijnen kan
worden besloten. Wij zouden dan de vreemde figuur invoeren dat de duidelijk
positieve en de duidelijk negatieve gevallen er wel uitgehaald kunnen worden,
maar dat de grensgevallen, die per definitie meer tijd vergen, automatisch
een vergunning krijgen. Dat is gevaarlijk. Bestuursorganen is het er niet
om te doen termijnen te overschrijden, maar omdat men vaak niet kan plannen
op de hoeveelheid vergunningen die worden aangevraagd en de moeilijkheden
die zich daarbij voordoen, kan het voorkomen dat termijnen overschreden worden.
Het is dan maar de vraag of je dat op een algemene wijze kunt corrigeren.De tweede motie dringt aan op de invoering van een eenvoudige herstelmogelijkheid
voor administratieve en procedurele fouten. Het is de bedoeling
om dat te gaan regelen in het aangekondigde wetsvoorstel Aanpassing bestuursprocesrecht.
Het is de bedoeling dat wetsvoorstel begin volgend jaar in te dienen bij de
Kamer. De beoogde datum van inwerkingtreding is 1 januari 2007.De heer Van de Camp (CDA):Hoe staat het met het voorontwerp Beroep niet tijd beslissen?Minister Donner:Ik bezin mij nog op een dergelijke regeling. Er is een concreet voorstel,
dat daar geldelijke boetes op wil zetten. Daar ben ik geen groot voorstander
van. Ik weet dat de heer Wolfsen op dat punt nog een verrassing in petto heeft.
Ik bezie op het moment wel welke andere mogelijkheden er zijn om daar een
oplossing voor te vinden, die de rechter niet te veel belast. Ik weet uit
het blote hoofd niet precies wat de verwachting is. Als u daar behoefte aan
heeft, kan ik daar bij de behandeling van het volgende wetsvoorstel op terugkomen.De heer Wolfsen (PvdA):Voorzitter. Ik dank de minister voor zijn heldere beantwoording. Hij maakt
scherp onderscheid tussen de inspraakronde voordat het besluit wordt genomen
en de toets door de rechter. Dat schept een verplichting, ook voor ons en
voor partijgenoten die in volksvertegenwoordigende organen zitting hebben.
Ik moet het eens zijn met de minister. In de inspraakronde moet royaal ruimte
wordt gegeven, ook aan anderen, om mee te denken. Daarbij komen vaak algemene
politieke dingen aan de orde en dan ben je als volksvertegenwoordiger de aangewezen
persoon om erop toe te zien dat de bestuurders hun werk goed doen en de inspraak
ook serieus nemen. Ik ben het eens met die opdracht van de minister. Als wij
als volksvertegenwoordigers ons werk niet goed doen, dan kan inspraak minder
serieus worden genomen. Dat kan weer leiden tot extra procedures, omdat mensen
niet goed bediend worden. Vervolgens kan men procederen over de vraag of men
wel of niet belanghebbende is vanwege het feit dat men niet serieus is genomen.
Als iedereen zijn werk goed doet, zal het aantal procedures niet toenemen.
De minister zegt dat het aantal ook niet zal afnemen. In sommige procedures
kan het beroep sneller worden afgedaan omdat het zich beperkt tot de vraag
of men al dan niet belanghebbende is. Ik ben blij met de toezegging van de
minister dat gevolgd wordt of er het komend jaar extra procedures zullen zijn
vanwege de vraag of men wel of niet belanghebbende is. Als dit het geval is,
dan moeten wij alsnog het amendement van de heer De Wit steunen, omdat dan
de oude procedure weer moet worden ingevoerd.De heer De Wit (SP):Is dat het enige argument om het te steunen? De principiële vraag
is of het moet gaan om eenieder dan wel om een belanghebbende op dit terrein
van milieu en ruimtelijke ordening.De heer Wolfsen (PvdA):Iedereen moet in de inspraakronde royaal het woord krijgen. Wij moeten
erop toezien dat onze collega's in de andere vertegenwoordigende organen de
inspraakprocedures serieus nemen. De rechtmatigheidstoetsing en dus toetsing
in beroep, moeten naar de mening van mijn fractie beperkt worden tot de echt
belanghebbenden, zij het dat rechtspersonen, zoals milieuorganisaties enz.
die zich de belangen aantrekken van het milieu en ruimtelijke ordening, altijd
belanghebbenden zijn. Zij kunnen dus altijd procederen en in beroep gaan.De heer Van de Camp (CDA):Voorzitter. Ik sluit mij aan bij het dankwoord van collega Wolfsen. Wij
zullen het amendement-De Wit niet steunen, omdat het een continuering is van
de huidige gang van zaken. Het Staatsblad bij de uitgebreide openbare voorbereidingsprocedure
dateert van 24 januari 2002. De aanpassingwet is van 7 januari 2004.
Wat heeft de minister in die twee jaar gedaan?De heer Luchtenveld (VVD):Voorzitter. Ik constateer met vreugde dat ook de PvdA-fractie ervan overtuigd
is geraakt dat het primaat bij het bestuur moet liggen. Het gaat om een slagvaardig
bestuur, dat zorgvuldig omgaat met alle inspraakreacties en met alles wat
bij de voorbereiding van het besluit naar voren wordt gebracht, ook door derden,
die geen direct belang erbij hebben. In de rechterlijke fase, bij de toetsing
van de rechtmatigheid, gaat het echter alleen om de belanghebbenden bij het
besluit. Wij realiseren ons goed dat het begrip "belanghebbende" is uitgekristalliseerd
in de jurisprudentie. Dat neemt niet weg dat wij de behoefte hebben daar later
nog een keer naar te kijken. Daar is het nu niet het juiste moment voor. Nu
steunen wij het wetsvoorstel. Het amendement daarentegen steunen wij niet.Ik sluit mij aan bij de woorden van dank aan de minister voor diens uiteenzetting.De heer De Wit (SP):De minister heeft nog niet geantwoord op mijn vraag aan het slot van mijn
bijdrage in eerste termijn. In de huidige Wet milieubeheer bestaat voor eenieder
de mogelijkheid een verzoek te doen tot handhaving en/of intrekking dan wel
wijziging van een vergunning. In die wet wordt deze ruime formulering gebruikt.
Wil de minister daar in zijn tweede termijn alsnog op ingaan?Wat is het oordeel van de minister over het door mij ingediende amendement?
Ik heb inmiddels al wel een vermoeden, maar ik hoor toch nog graag zijn expliciete
mening.Voor mij blijft de vraag: waar praten wij eigenlijk over? Waar gaat het
nu over? De minister zegt zelf het eens te zijn met de correctie inzake omvangrijke
procedures dan wel meer procedures. Hij verwacht niet veel extra procedures,
sterker nog, hij verwacht niet dat er meer procedures zullen zijn dan onder
de huidige wetgeving. Is er dan reden om te veronderstellen dat er te veel
onnodig wordt geprocedeerd? Uit onderzoek blijkt dat dit niet het geval is.
Wat is er dan op tegen als mensen die begaan zijn met het milieu op grond
van een bepaald artikel, bepaalde wet of jurisprudentie reden zien om zich
als bewoner van een heel andere streek uit te laten over het voornemen om
een bepaald plan neer te leggen of een bepaald besluit uit te voeren?Het gaat om de mondigheid van de burger en de vrees van de overheid voor
een burger. Die vrees is volkomen misplaatst, want in de praktijk
blijkt er geen reden voor te zijn. De burger kan een antwoord krijgen als
hij een zienswijze heeft ingediend. De burger krijgt ook van de rechter antwoord
als hij bezwaar of beroep heeft ingesteld. Daar is op dit moment helemaal
niks mis mee, anders dan het begrip stroomlijning. Stroomlijning is inhoudelijk
niet te verdedigen. Je kunt namelijk met evenveel reden zeggen dat de burger
ook al is hij niet rechtstreeks belanghebbende, toch heel deugdelijke argumenten
kan aandragen die de overheid die een beslissing moet nemen tot een ander
inzicht kunnen brengen.Kortom, naar mijn mening is er aanleiding om de actio popularis te handhaven.
Om die reden handhaaf ik mijn amendement.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter. Ik dank de minister voor zijn antwoord. Ik heb in eerste termijn
al gezegd dat dit onderdeel van het wetsvoorstel, het afschaffen van de actio
popularis en de zienswijze om eenieder wel de mogelijkheid tot het indienen
van een zienswijze te bieden, niet echt groot enthousiasme bij ons kan wekken.
Ik heb echter ook geen doorslaggevende bezwaren tegen deze benadering. Ik
heb de neiging mij daarin te voegen en er op basis van de evaluatie verder
over te praten.Ik houd moeite met het enigszins halfslachtige karakter van het wetsvoorstel.
De minister zegt dat juist bij dit type besluiten het in het kader van de
openbare voorbereidingsprocedure nuttig is, eenieder te laten reageren, omdat
het belang vaak heel breed is. Als je deze redeneerlijn volgt, zou je in de
beroepsfase kunnen zeggen dat het wel eens lastig kan zijn, ook al is het
begrip belanghebbende uitgekristalliseerd, bij dit type besluiten een, twee,
drie aan te wijzen wie nu wel of niet belanghebbende is. Het zou dus problemen
kunnen oproepen. Ook al is het begrip belanghebbende uitgekristalliseerd,
het kan nieuwe vragen oproepen in relatie tot dit type besluiten. Naar mijn
mening moeten wij die stap maar wagen en bij de evaluatie zien hoe in de praktijk
de taakbelasting van de rechter hiermee bezwaard wordt.De minister is heel in het algemeen ingegaan op artikel 6:13 AWB. Zijn
antwoord was niet echt bevredigend. Ik heb wat meer specifieke vragen gesteld
in het licht van de uniforme benadering van de bezwaarprocedure, te weten
de beslissing op bezwaar en de beslissing na een voorbereidingsprocedure.
Wordt het op grond van deze uitleg van artikel 6:13 AWB niet zo dat bij een
beroep na een beslissing op bezwaar op een andere manier wordt omgegaan met
laat in het proces ingediende gegevens, dan wanneer iets bij een openbare
voorbereidingsprocedure is voorbereid? Ik heb nog steeds het idee dat artikel
6:13 door de uitleg ten aanzien van het aanvoeren van gronden of stukken in
het kader van de voorbereidingsprocedure als een ontvankelijkheidskwestie
wordt gezien, terwijl wij dat in het beroep na de bezwaarprocedure niet doen.
Wij kijken dan meer materieel of dit argument moet meewegen of niet omdat
het te laat is ingediend. Nogmaals, ik heb het gevoel dat dit verschil nu
wel wordt gemaakt, terwijl het in bepaalde gevallen om hetzelfde type beslissingen
kan gaan. Het kan een kapvergunning zijn die bij een beslissing op bezwaar
is gekomen en een kapvergunning die met een uitgebreide openbare voorbereidingsprocedure
is voorbereid. Is dat logisch? Is dat de uniformiteit die de minister beoogt?
Is dit een beoogde consequentie van deze bepaling?De minister heeft gezegd dat het in lijn is met de ideeën van de
commissie-Boukema, maar daar zet ik eerlijk gezegd grote vraagtekens bij.
De leidende gedachte van het advies van de commissie-Boukema is dat ook laat
ingebrachte gronden en argumenten niet worden gesanctioneerd met rechterlijke
uitsluiting. Dat staat haaks op het voorstel tot wijziging van 6:13. De minister
heeft mij op dit punt niet overtuigd, maar het zou al winst zijn als hij zou
zeggen dat hij niet heeft beoogd om de rechtsontwikkeling te fixeren. Ik heb
geen bezwaar tegen de letter van de wet, maar er moet wel een opening blijven
voor andere toepassingsmogelijkheden die een grotere uniformiteit kunnen brengen.
Kan de minister uitspreken dat hij niet heeft beoogd een keurslijf op te leggen
met alle onbeoogde gevolgen van dien? Als het zo blijft, dan zouden de toepassing
en de effecten van artikel 6:13 ook in de evaluatie kunnen worden meegenomen.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Minister Donner:Voorzitter. Ik dank de leden die zich ervan hebben laten overtuigen dat
er wel degelijk waarborgen zijn dat de inspreker serieus wordt genomen. Er
resten nog een paar vragen.De heer Van de Camp vroeg wat de minister in de tussentijd heeft gedaan.
Hij heeft zelf al gewezen op de ingewikkeldheid van deze wetgeving. Het gaat
in totaal om zo'n duizend aanpassingen in deze wet. Voor deze aanpassing moest
de gehele bestuurswetgeving nagevlooid worden en dat is in die twee jaar gebeurd.
Dit is natuurlijk niet het enige wat het departement doet; er zijn ook nog
andere wetten. Ik beschik niet over één groot team dat binnen
een paar maanden al die wetten kan doornemen. Je moet ook serieus andere departementen
vragen hoe het precies zit. Dat vergt zorgvuldigheid en dat kost tijd. Bovendien
zijn er in de tussentijd nog twee keer verkiezingen geweest.De heer Van de Camp (CDA):Mijn vraag was bepaald niet bedoeld om een verwijt te maken. Leidt de
uitspraak dat er meer dan 1000 aanpassingen moeten worden doorgevoerd, nog
tot een fundamenteel debat? Wij maken het zó ingewikkeld met elkaar.
Ik weet wel dat u dit nu niet kunt beantwoorden, maar ik zal er het verslag
bij de vierde tranche van de Awb wel voor misbruiken. Voor een normaal opgeleid
academicus zoals ik is het niet meer te volgen.Minister Donner:De aanpassingswetgeving is ingewikkeld omdat wij in iedere wet afzonderlijk
de procedures willen regelen. De andere methode is om in geen enkele bestuurswetgeving
meer procedures te regelen en het te houden bij één standaardmodule
in de Awb. Dan is er in één keer duidelijkheid. Uit het blad
RegelMaat blijkt dat er op het departement – dat is overigens niet in
officiële zin het departement, want het gaat om ideeën van ambtenaren –
wordt nagedacht over de vraag of op het terrein van technische wetten gekomen
kan worden tot een vereenvoudigde vorm van wetgeving. Het is de vraag of je
bij dit soort aanpassingswetgeving echt de hele parlementaire
procedure zou moeten doorlopen; misschien kan daar een wat andere methode
voor gekozen worden. Punt is vooral waar je de procedures wilt regelen. De
aanpassing is ingewikkeld als je alle afzonderlijke wetten zo duidelijk mogelijk
wilt maken, maar als je het alleen in de algemene wetten regelt, maak je weer
van de afzonderlijke wetten een enorme puzzel, omdat je dan voor ieder onderdeel
weer naar de algemene wetten moet kijken, waar de algemene modules in geregeld
zijn. Voor dat dilemma sta je hier.De voorzitter:Ik vind het goed als u nog één vraag stelt, mijnheer Van
de Camp, maar dit ligt wel enigszins buiten het onderwerp dat nu aan de orde
is.De heer Van de Camp (CDA):Wat ik nu ga vragen, is absoluut buiten de orde. Ik besef heel goed dat
ik nu de marge van deze aanpassingswet wat misbruik, maar ik heb altijd begrepen
dat wij met de Awb begonnen zijn om meer uniformiteit te bereiken en om het
geheel helderder en doorzichtiger te maken. Nu passen wij een afdeling van
de Awb aan, en dat leidt dan tot 1000 aanpassingen. Wat hebben wij dan bereikt?Minister Donner:Dat komt omdat de wetgever in iedere afzonderlijke wet de procedure op
maat wil snijden. Vaak wordt die variatie bij amendement ingevoerd. Overigens
zijn hier in het algemeen natuurlijk geldige argumenten voor te geven. De
vraag is dus: wil men de afzonderlijke wetten steeds op maat hebben, of wil
men werken met algemene systemen? Dit is echt een vraag van algemene wetgevingstechniek
en ik denk dat het meer op zijn plaats is om daar volgende week over te discussiëren.De heer De Wit vroeg mij hoe het zit met de handhavingsbesluiten. Ik kan
hem antwoorden dat ook voor de handhavingsbesluiten de actio popularis wordt
afgeschaft. Hier wordt dus een gelijke lijn gevolgd.Verder vroeg hij mijn oordeel over zijn amendement. Dat amendement strekt
tot het behoud van de bestaande actio popularis. Ik zou echter geen voorstel
hebben gedaan om de wet te wijzigen als ik niet oprecht van mening was dat
de actio popularis beter kan worden afgeschaft. Daarom ontraad ik aanneming
van het amendement. Het argument "baat het niet, het schaadt ook niet" vind
ik niet overtuigend tegen de achtergrond van ons streven om de wetgeving te
vereenvoudigen. Je moet niet vasthouden aan regels als de problemen waarvoor
die regels zijn ingevoerd inmiddels op een andere manier zijn opgelost. Het
belanghebbendenconcept is nu het algemene begrip in het bestuursrecht op basis
waarvan deze afbakening wordt gemaakt. De logica vergt om wat betreft het
beroep tot een zekere sanering te komen. Nogmaals, dat geldt niet voor het
inspraakelement.Voorzitter. Aan het adres van de heer Van der Staaij merk ik nog op dat
er kennelijk sprake is van een misverstand. Er is geen onderscheid tussen
bezwaarschriften en de gevallen die onder de openbare voorbereidingsprocedure
vallen. Het is jurisprudentieel recht en in beide gevallen wordt eerst een
oordeel geveld over de ontvankelijkheid en vervolgens wordt ingegaan op het
oorspronkelijke geschil.De heer Van der Staaij (SGP):De Medemblik-jurisprudentie slaat op een bepaald type besluiten, maar
het wordt nu veel breder gemaakt. Als je in beroep na een bezwaarprocedure
komt met gegevens waarmee je eerder had moeten komen, wordt het beroep ongegrond
verklaard. Het zal echter nu anders gaan lopen als je in het kader van de
openbare voorbereidingsprocedure op een te laat tijdstip met bepaalde grieven
komt. Dan zou je – gelet op de toelichting bij artikel 6:13 –
niet ontvankelijk worden verklaard.Minister Donner:Men is ook nu niet ontvankelijk.De heer Van der Staaij (SGP):Misschien bij een bepaald type besluiten, maar niet in een geval waarin
een bezwaarschriftenprocedure is gevolgd die eindigt bij de rechter.Minister Donner:Ook dan past de rechter de Medemblik-jurisprudentie toe ...De heer Van der Staaij (SGP):Dat is echt niet het geval.Minister Donner:...tenzij in de aard van het besluit besloten ligt dat dat niet de bedoeling
is. Er is dus geen sprake van een wezenlijke verandering. Vreest u dat de
Medemblik-jurisprudentie te breed wordt toegepast of anders wordt toegepast?De heer Van der Staaij (SGP):Te breed en te star. De beoogde uniformiteit wordt niet bereikt door de
wijze waarop in rechtszaken wordt geopereerd nadat de bezwaarprocedure is
gevolgd. In bepaalde gevallen wordt gezegd dat je voor een onderdeel niet
ontvankelijk bent, maar de hoofdlijn is dat je helemaal wel of niet ontvankelijk
bent.Minister Donner:Ik kan mij niet goed voorstellen welke gevallen u bedoelt. Als de procedure
door deze formulering te star wordt, zou daarvan bij de bestaande formulering
ook al sprake moeten zijn. Ik denk dat juist voor deze formulering is gekozen
om heel duidelijk tot uitdrukking te brengen, ook in de toelichting, dat het
niet de bedoeling is om met deze formulering een verandering in de jurisprudentie
teweeg te brengen. Als de jurisprudentie niet star is, zal deze het hiermee
ook niet worden.U vreest dat met deze formulering de Medemblik-jurisprudentie wordt ingevoerd
op terreinen waarop die nu niet wordt gehanteerd. Ik betwijfel dat, maar misschien
moeten wij dat separaat bekijken. De administratieve rechtspraak past het
beginsel toe waar het geëigend is voor het besluit. Dat wordt hiermee
ook niet veranderd, want in wezen worden dezelfde bewoordingen gebruikt.De heer Van der Staaij (SGP):Ik denk dat het inderdaad te ver gaat om dit onderwerp in detail te bespreken
in deze mondelinge gedachtewisseling. Het is jammer dat de artikelen waarnaar
ik verwees, pas in een late fase naar voren kwamen. Ik wijs er alleen maar
op dat ook vanuit de praktijk van de rechtspraak wordt gezegd dat dit niet
de uniformiteit is die met het wetsvoorstel wordt beoogd, en dat is ook de
analyse vanuit de bestuursrechtelijke hoek. Ik verwijs naar het artikel in
het NTB van juni.Minister Donner:Ik heb mijn algemene toelichting op dit punt gegeven. Het is niet de bedoeling
om de jurisprudentie en de ontwikkeling daarvan met deze verandering te onderbreken. Dat zou het geval zijn bij schrapping van artikel 20.6
Wet milieubeheer, omdat dan de basis wegvalt onder de ontwikkeling van de
jurisprudentie tot dusver. Als ik, met de heer Van der Staaij, zou concluderen
dat er inderdaad iets in zit om een en ander nader te preciseren, kom ik daarop
terug bij de stemming over het wetsvoorstel.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, over het wetsvoorstel en het ingediende amendement volgende
week dinsdag te stemmen.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20042005-792-806.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl