Behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Kabinet voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken (IV) voor het jaar 1997 (25000 IV)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1996-1997, pag. 615-626

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

13-02-1997

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

nr. 16, pagina 615-626

04-02-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25000-IVToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Kabinet voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken (IV) voor het jaar 1997 (25000 IV)Pagina 615-626
Behandeling van: het wetsvoorstel Aanpassing en intrekking van een aantal wetten in verband met de opheffing van het adviesstelsel in zaken van algemeen verbindende voorschriften en beleid van het Rijk alsmede enkele overwegend technische aanpassingen van een aantal wetten (Aanpassingswet herziening adviesstelsel) (24749)Pagina 626-628
Lijst van ingekomen stukken (dinsdag 4 februari 1997)Pagina 642-643
Voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Kabinet voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken (IV) voor het jaar 1997 (25000 IV)Pagina 628-642
Presentie en opening (dinsdag 4 februari 1997)Pagina 615-615

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 66 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling
van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Kabinet voor Nederlands-Antilliaanse
en Arubaanse Zaken (IV) voor het jaar 1997 (25000 IV).De beraadslaging wordt geopend.De heer Hirsch Ballin (CDA):Mijnheer de voorzitter! Mijn fractie heeft geen geestverwanten in partijpolitieke
zin in dit kabinet, maar bij de minister voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse
Zaken ervaren wij desalniettemin geen vreemdheid ten opzichte van de doelstellingen,
de inzet en veel van wat tot stand is gebracht in zijn periode tot op heden.
Op deze bodem van verwantschap, zij het niet in partijpolitieke zin, is het
mogelijk wat vooruit te kijken. Daar wil ik namens mijn fractie allereerst
enkele opmerkingen over maken.De gevolgen van de bestendigde koninkrijksrelaties tussen Nederland, de
Nederlandse Antillen en Aruba zijn naar onze waarneming eigenlijk tot nu toe
te weinig verwerkt binnen de drie landen van het Koninkrijk. Wij willen Nederland
daar niet van uitsluiten. Wij hebben te maken met een wereld van groeiende
samenhang op allerlei terrein, een "interdependent world" zoals men zegt,
waarin het oude schema van binnenlandse en buitenlandse aangelegenheden, van
afbakening van competentiesferen steeds meer aan bruikbaarheid verliest en
waarbij het krampachtig eraan vasthouden vaak averechtse gevolgen heeft. De
oude schema's van intern en extern zijn niet meer afdoende. Dit geldt zowel
voor de verhouding land-Koninkrijk als voor de verhouding tussen het Koninkrijk
als deelnemer aan het internationale verkeer en de buitenwereld.Aangelegenheden die enkele decennia geleden nog als intern konden worden
aangemerkt, zijn nu verweven geraakt met externe relaties en omgekeerd. Denk
aan de ontwikkeling van de economie, het financiële verkeer, de criminaliteit
en het gebruik van de taal. Onderwerpen die men in de wereld van meer dan
vijftig jaar geleden met een gerust hart als interne relaties kon aanmerken,
zij het ook toen al niet helemaal en niet over de hele linie, zijn nu zo verstrengeld
geraakt met relaties die de grenzen van een land of van een
staatsverband, dus ook van het Koninkrijk, overschrijden dat die afbakening
niet meer deugt.Dit heeft heel wat gevolgen. Er ontstaan spanningen wanneer in strijd
met de werkelijke dimensie van relaties en van gevolgen een beroep wordt gedaan
op het interne karakter, zoals dat dan heet, van een aangelegenheid. Wat Aruba
betreft, geldt dit voor de rol van het openbaar ministerie en de acceptatie
van de rol die het openbaar ministerie toekomt. Voor de Nederlandse Antillen
geldt dat voor het fiscale en financiële beleid. Voor Nederland geldt
het voor zijn aandeel in het Europese beleid. Dit zijn drie voorbeelden van
aangelegenheden waarbij men kan pretenderen dat dit interne aangelegenheden
zijn waar de buitenwacht, partners in het Koninkrijk bijvoorbeeld, niet mee
te maken hebben, maar waarbij het niet deugt als je kijkt naar de werkelijke
gevolgen. Ik heb bewust voorbeelden genomen die de drie landen van het Koninkrijk
betreffen.De bereidheid om dit onder ogen te zien, groeit. Er is echter méér
nodig om een aaneenrijging van incidenten te voorkomen. Vandaar dat wij de
volgende vraag stellen. Wat betekent deze groeiende verstrengeling van interne
en externe relaties tussen de delen van het Koninkrijk en tussen hen en de
buitenwereld, voor het Statuut, voor de organisaties van de rechtshandhaving,
voor de Europese Unie en, last but not least, voor onderwijs- en cultuurpolitiek?
In dit debat willen wij een aanzet geven voor vernieuwing op deze terreinen
en wij nodigen de regering uit om haar visie bij de onze te voegen.Wat het Statuut betreft is de afbakening van koninkrijkstaken versus landstaken
nog steeds gebaseerd op wat meer dan een halve eeuw geleden als intern en
als extern kon worden beschouwd. Zo gaat men in artikel 25 uit van een scheiding
van internationale economische betrekkingen en andere internationale betrekkingen.
Echter, een dergelijke scheiding hebben wij in Nederland uitdrukkelijk verworpen
bij de herijking van het buitenlandse beleid. Dat was een consequentie, verbonden
aan de ontwikkelde realiteit; internationale economische betrekkingen en andere
internationale betrekkingen zijn niet van elkaar los te maken.De handhaving van de onafhankelijkheid en de verdediging waarover in artikel
3, eerste lid, onder a, wordt gesproken, werden in dat tijdsgewricht betrokken
op vreemde staten, en niet op andere machten die deze bedreigen. Ook dat is
anders geworden. Nu worden onafhankelijkheid en het vermogen om werkelijk
naar de eisen van democratie en rechtsstaat over de eigen aangelegenheden
te beslissen – voorzover ze eigen zijn – meer bedreigd door de
macht van de georganiseerde misdaad, ongecontroleerde geldstromen en druk
die op mensen kan worden uitgeoefend, dan door het opstomen van de vloot van
een naburig land op het Zuid-Amerikaanse continent.Voorzitter! Ook uit de artikelen 39 en 40 blijkt dat criminaliteit als
een interne aangelegenheid van de landen werd gezien, en niet als een gemeenschappelijk
probleem. Om daarin verandering te brengen en er rekening mee te houden dat
"binnen" en "buiten", voor het Koninkrijk en van het Koninkrijk, zich niet
meer op dezelfde manier laten scheiden als ruim een halve eeuw geleden het
geval was, zou het goed zijn wanneer er ook in andere richting in termen van
verandering van het Statuut en de onderlinge relaties kon worden gedacht.
Dat zou open en onbevangen moeten gebeuren, zonder dat onmiddellijk de stelling
wordt betrokken van de interne aangelegenheid waarover zelfs niet mag worden
gesproken in de zin van: zou dat niet eens anders moeten worden beoordeeld?Zou het niet goed zijn om onderwerpen waarop een staat ook internationaal
wordt aangesproken, als koninkrijksaangelegenheden te beschouwen? Anders gezegd:
kan dat eigenlijk wel anders? Het is mogelijk dat de koninkrijksregering in
internationale fora wordt aangesproken op aangelegenheden zoals de bestrijding
van de misdaad, de naleving van milieuvoorschriften, de behoorlijke omgang
met import- en exportverhoudingen in de geest van de WTO of het beëindigen
van handel in bedreigde diersoorten. Op het moment echter dat het op uitvoeren
aankomt, moet worden gemeld dat men zijn constitutie als Koninkrijk zó
heeft georganiseerd dat er wel kan worden overlegd, overlegd en overlegd,
maar dat er geen gremium in het Koninkrijk te vinden is dat de knopen kan
doorhakken.Voorzitter! Als wij deze invalshoek zouden kiezen en minstens die onderwerpen
waarop een staat ook internationaal wordt aangesproken als koninkrijksaangelegenheden
zouden gaan zien, zou dat wellicht een redelijke afbakening opleveren bij
de verdeling van bevoegdheden en kosten ten aanzien van de politie en justitie.
Er is ten slotte geen reden om alle zaken die op een dergelijk beleidsterrein
een rol spelen, tot aangelegenheid van het Koninkrijk als geheel te maken.
De vraag hoe dit bevredigend kan worden afgebakend, leidt vervolgens tot een
verlammende besluiteloosheid, terwijl misschien een heel zinnig criterium
gevonden zou kunnen worden in de aan- of afwezigheid van internationale verplichtingen.Een taai probleem is echter, ook bij een herijking van het begrip "koninkrijksaangelegenheden",
dat het Statuut een weeffout bevat inzake de democratie op koninkrijksniveau.
Er is geen als eenheid optredend orgaan dat democratisch gelegitimeerd is
om bij meningsverschillen tussen de drie landen knopen door te hakken. Er
is wel een geschillenprocedure voorzien in artikel 12 van het Statuut, maar
mede daardoor wordt in de Nederlandse Antillen en Aruba besluitvorming door
organen van het Koninkrijk beschouwd als feitelijke onderwerping aan het Nederlandse
oordeel. Wijziging van het Statuut kan zelfs door elk der drie landen worden
geblokkeerd, hetgeen een onderhandelingsproces – als wijziging van het
Statuut dan toch nodig is – tot een extreem moeilijke aangelegenheid
maakt, waarbij het onwrikbare standpunt van een van de partners het totale
proces lam kan leggen. Eigenlijk is het een ongerijmdheid dat het federale
staatsverband van het Koninkrijk der Nederlanden wel één nationaliteit
heeft, zodat het in internationaal-juridische zin één staatsvolk
vormt, maar geen federaal parlementair orgaan. Uiteraard denken wij niet aan
grote vergaderingen met een dito aantasting van het milieu door een veelheid
van intercontinentale vluchten, maar het inrichten van een praktisch en zeker
niet grootschalig federaal parlementair orgaan zou wel eens heel veel beter
kunnen zijn dan de energie die in meer dan één opzicht
wordt besteed aan vrijblijvend overleg. En dit is naar ons inzicht het scharnierpunt
bij een herijking van de verdeling van de taken. Wij beseffen overigens dat
de minderheid beschermd moet worden, wanneer er zo'n parlementair orgaan voor
het Koninkrijk als geheel wordt ingericht, omdat de omvang van de bevolkingen
in de landen van het Koninkrijk zo sterk uiteenloopt. Maar er is veel ervaring
in andere staten met een federale structuur met het inrichten van zo'n bescherming,
bijvoorbeeld in de vorm van een constitutionele rechtspraak ten aanzien van
de criteria die in acht moeten worden genomen bij de besluitvorming van zo'n
parlementair orgaan voor het Koninkrijk.Aan de andere kant kan de positie van de Nederlandse Antillen niet langer
worden geïsoleerd van de relaties die Nederland binnen de Europese Unie
onderhoudt. De kwestie van de rijstimport en de slepende kwestie van de migratie
van Nederlanders tussen de delen van het Koninkrijk zijn in dat opzicht een
teken aan de wand. Wij willen de minister hierbij trouwens ook opheldering
vragen over andere aspecten van deze kwesties dan de aspecten die tot nu toe
aan de orde zijn geweest. Daarbij ging het namelijk in hoofdzaak om de betekenis
uit juridisch oogpunt, de verhouding tot de LGO-regeling en de financiële
belangen die daarmee gemoeid zijn. Maar wat is nu eigenlijk, afgezien van
de deviezen- en douanevoordelen, de procentuele toegevoegde waarde van de
bewerking, hoeveel arbeidsplaatsen staan hierbij nu eigenlijk op het spel?Terug naar de hoofdlijn. Zou er in samenhang met een herijking van het
begrip "koninkrijksaangelegenheden" en de invoering van een parlementair orgaan,
dat het regeringsbeleid op koninkrijksniveau beoordeelt, een punt dat ook
aan de orde is geweest in een recent contactoverleg, niet ook een stap moeten
worden gezet om de relaties met de Nederlandse Antillen en Aruba een plaats
in Europa te geven? Wij vragen ons af of er niet op dit punt in het deels
al wat verdere verleden, en niet alleen aan Nederlandse, maar ook aan Nederlands-Antilliaanse
zijde, interessante en positieve mogelijkheden van een sterkere betrokkenheid
bij Europa over het hoofd zijn gezien. Het Verdrag van Maastricht is bij rijkswet
goedgekeurd, maar de bekrachtiging geldt alleen voor Nederland. Er is reden
om de voor- en nadelen van die beperking te heroverwegen.Wij hebben één nationaliteit, er is vrije toegang van Nederlanders
uit de Caribische delen van het Koninkrijk tot Nederland en het hele gebied
van de Europese Unie, als sequeel daarvan. En wij veronderstellen dat het
Statuut berust op een gezamenlijk ideaal van democratie, rechtstaat en bescherming
van grondrechten. Is het dan te verdragen dat er zo weinig wordt gedaan aan
het ontwikkelen van een gemeenschappelijke belevingswereld? Zeker, er zijn
koninkrijksspelen en geregeld vindt er op kleine schaal uitwisseling plaats,
ook op het gebied van onderwijs en cultuur, maar de taalproblemen van jongelui
uit de Nederlandse Antillen, wanneer zij het eiland verlaten, of zelfs als
zij werk vinden waarbij zij mensen uit andere landen op het eigen eiland ontmoeten,
zijn notoir groot. En dat is op de eerste plaats schade voor hen, alsook voor
de samenhang in het Koninkrijk als geheel.Omgekeerd is er in Nederland, ook bij de overheid, te weinig besef dat
mensen uit de Nederlandse Antillen en Aruba niet alleen maar een subcategorie
van "allochtonen" of "immigranten" zijn, zoals zij in andere beleidssectoren
dan die van de minister met wie wij vandaag van gedachten wisselen, vaak worden
gerubriceerd en ingedeeld. Welnu, het onderwijs heeft daarin een taak. Moet
er niet voor de drie landen van het Koninkrijk zoiets komen als leerdoelen
en eindtermen die gericht zijn op de vereiste kennis van de gemeenschappelijke
officiële taal en de gemeenschappelijke staatsinrichting?Het gerecht van eerste aanleg op Curaçao heeft recent een uitspraak
gedaan over de vrijheid van onderwijs die in acht moet worden genomen op het
punt van het taalregime. Wij vragen hier geen uitspraak over deze kwestie –
die als een eigen aangelegenheid mag of moet worden gezien – van de
taal waarin het onderwijs begonnen wordt, de instructietaal in de eerste leerjaren,
maar wij vragen een uitspraak over de taal die iedereen toch moet leren om
te kunnen deelnemen aan het verkeer, aan het gemeenschapsleven, van een staatsverband
van het Koninkrijk als geheel. Dit wordt nog eens onderstreept door het rechtsfeit
van het recht op toegang tot Nederland en via Nederland de Europese Unie én
door de gevolgen van een naturalisatie van ingezetenen van een van de landen
van het Koninkrijk, die uiteraard ook geldt voor het Koninkrijk als geheel.Ik maak nog enkele opmerkingen over het kabinet voor Nederlands-Antilliaanse
en Arubaanse Zaken. Het is naast de gewone ministeries eigenlijk als een klein
ministerie dat de werkzaamheden van het vroegere ministerie van Overzeese
Rijksdelen voortzet, in de rijksdienst geplaatst. Dat is de huidige situatie.
De tendens is nu om het in te lijven bij een groter ministerie, zij het met
een bijzondere status ten opzichte van de gewone directoraten-generaal. Wij
vragen ons evenwel af of deze organisatiekwestie niet ook moet worden gezien
in relatie tot wat wij zojuist naar voren hebben gebracht over de toekomst
van de koninkrijksverhoudingen. Is dat dus eigenlijk wel verstandig in het
licht van de in onze ogen vereiste duidelijker onderscheiding van aangelegenheden
van het land Nederland en koninkrijksaangelegenheden? Voor deze laatste zal
toch een overheidsdienst nodig zijn? En dan ligt het weinig voor de hand,
daarmee bijvoorbeeld het Nederlandse ministerie van Binnenlandse Zaken te
belasten.Onze fractie heeft begrip voor de problemen van werklast die de minister
ondervindt, doordat hij tevens aan het ministerie van Defensie leiding geeft,
met alle verplichtingen, ook over de grenzen heen, die daaraan verbonden zijn.
Deze problemen zijn aanleiding geworden om een gevolmachtigde aan te stellen,
waarvoor een zeer ervaren oud-ambtenaar van de buitenlandse dienst bereid
is gevonden. Zijn staatsrechtelijke positie kan intussen geen andere zijn
dan die van een hoge ambtenaar met een bijzondere opdracht; anders had een
staatssecretaris moeten worden benoemd, hetgeen ook tussentijds kan en zou
hebben gekund. Wij vernemen graag of de minister dit kan bevestigen en zo
ja, of het Koninklijk besluit van 23 december 1996, gepubliceerd in de Staatscourant
van dit jaar, nr. 17, wel voldoet aan artikel 109 van de Grondwet, dat een
wettelijke grondslag voor de rechtspositie van ambtenaren vereist.Verder zullen wij graag vernemen wat de stand van zaken is bij een paar
belangrijke onderwerpen. Ik zal die kort aanduiden, zonder daarmee het belang
te onderschatten. Allereerst de ontwikkeling van de overheidsfinanciën
in verband met de inschakeling van het IMF voor de Nederlandse Antillen. Volgend
jaar zijn er verkiezingen, ook aan de overzijde, en dan is er helderheid nodig
over de boedel die de nieuwe regeringen zullen aantreffen.Voorts vernemen wij graag nader over de ontwikkeling van rechtshandhaving
en veiligheid. Hoe staat het met de uitvoering van de besluiten naar aanleiding
van het rapport-De Ruiter c.s.? Ik doel op andere aanbevelingen dan de personele.
In het bijzonder verneem ik graag hoe en wanneer de onderzoeken naar de besluitvorming
inzake de zaak Setar/Favela en inzake de luchthaven Reina Beatriz ter hand
worden genomen en waarom de in het protocol Aruba/Nederland in 1993 voorgenomen
regeling van de openbaarheid van partijfinanciering nog uitblijft.Wij ontvingen zojuist de standpuntbepaling van de koninkrijksregering
naar aanleiding van het rapport van de commissie-Aarts, bestaande uit de heer
Aarts, inzake de ontwikkelingen op Aruba. De koninkrijksregering – wij
spreken de minister aan als de verantwoordelijke minister voor dit standpunt –
komt daarin tot een alomvattend oordeel dat eigenlijk opvalt door de voorzichtigheid,
om niet te zeggen de verrassend positieve toonzetting, na eerdere instemming
met een aantal bevindingen van de commissie-De Ruiter. Wij lezen dat de gerealiseerde
en geplande – ik voeg daaraan toe: vaak reeds lang geplande –
bestuurlijke verbeteringen naar de verwachting van de koninkrijksregering
"in belangrijke mate zullen bijdragen" aan een aantal positieve dingen.Aruba heeft een kleinschalig staatsverband. De redenen daarvoor zijn gelegen
in de eigen specifieke, onderscheidende cultuur van Aruba en de Arubaanse
samenleving, ook in verhouding tot andere eilanden waarmee het voorheen in
landsverband leefde. Uiteraard hoort bij die eigen cultuur ook dat het verkeerd
zou zijn en alleen maar van onbegrip zou getuigen, als iemand zou denken dat
dit op miniatuurschaal allemaal hetzelfde kan zijn als in Nederland. Maar –
zoals we eerder al zeiden in de bijdrage van onze fractie aan dit debat –
we veronderstellen wel het een en ander aan gemeenschappelijkheid: democratie,
rechtsstaat en alles wat daarbij hoort.Voor een kleinschalig staatsverband geldt dat er een aantal voorwaarden
is waaraan moet worden voldaan. Ik wil deze voorwaarden niet in staatsrechtelijke
regels uitdrukken, maar in dat wat eronder zit, wat er aan ten grondslag ligt
en wat nodig is om die staatsrechtelijke regels naar behoren te doen functioneren.
Daar hoort bij doorzichtigheid van machtsverhoudingen, ook als ondernemerschap
in het spel is. Daar hoort bij een evenwicht tussen machten in het landsverband
en daar heb je een aantal garanten voor nodig, een aantal tegenwichten ook
tegen een in hoge mate gepolitiseerd openbaar bestuur.Dat politiseren van veel aangelegenheden mag een culturele factor hebben,
maar juist als dat zo is, geldt in een klein landsverband des te meer dat
de tegenwichten die ervoor zorgen dat er ook op andere gronden dan politiekebelangenverhoudingen
beslissingen kunnen worden genomen, op orde moeten zijn en gerespecteerd moeten
worden. Dat geldt bijvoorbeeld voor de positie van de gouverneur, van het
openbaar ministerie, van de rechtspraak en van een rekenkamer. En er is voor
nodig dat er open kan worden gesproken. Daarbij gaat het er ook om hoe de
media functioneren en dat eenzijdigheden daarin een punt van zorg moeten zijn,
ook voor een Arubaanse regering. Als er verkeerde voorstellingen van zaken
worden gegeven in media, die bijvoorbeeld de positie in de samenleving van
het openbaar ministerie uithollen en ondermijnen, mag daar niet het zwijgen
toe worden gedaan.Op dit punt hebben wij zorgen, als het gaat om de geschiedenis van de
afgelopen twee jaren op Aruba. Het is alarmerend, voor wie daar eerlijk naar
kijkt, om te zien hoe stap voor stap de leiding van het OM in diskrediet werd
gebracht en deze het werken gaandeweg onmogelijk werd gemaakt. Als wij dit
zeggen met zorg, dan zeggen wij het ook met de vraag wat de koninkrijksregering
denkt te doen met dat wat eronder ligt – dat zijn andere dingen dan
in de slotalinea van het standpunt waar ik het net over had, naar voren komen –
en hoe dat weer in rechte banen kan worden geleid. Dat vergt de bereidheid
om je uit te spreken, niet alleen van de Nederlandse regering, maar ook van
de Arubaanse regering – die mag erop worden aangesproken.De Arubaanse regering verwijt nu de politiechefs die ontslagen zijn, dat
zij met een rapport naar haar toe zijn gekomen dat niet deugde. Het is goed
dat dit wordt gezegd, ook van de kant van de Arubaanse regering, en dat de
gevolmachtigde minister van Aruba doet blijken dat er aan de procureur-generaal
onrecht is gedaan. Het is goed dat dit nu wordt gezegd, maar het was beter
geweest als het eerder was gezegd. Wij kunnen er ook niet aan voorbij gaan,
te constateren dat dit rapport, dat nu een van de redenen is voor ontslag
van deze politiechefs, wel onder de arm naar Nederland is meegenomen en daar
kritiekloos een rol heeft gespeeld bij het in diskrediet brengen van de positie
van het OM. Het gaat intussen om meer dan het OM alleen, het gaat ook om de
landsrecherche, om de mogelijkheid om een open gesprek te voeren over financiële
verhoudingen en over besluitvormingsprocessen. Dat onderstreept het belang
van een goede wisselwerking tussen instellingen, instellingen van het Koninkrijk
en instellingen die aan de orde zijn in het protocol dat indertijd met Aruba
is gesloten, ook met de toenmalige oppositieleider. Het onderstreept dat die
wisselwerking tussen de instellingen en de manier waarop de samenleving functioneert,
beslissend is voor de beoordeling of wij kunnen zeggen dat daar een democratie,
een rechtstaat leeft die wij samen verder ontwikkelen.Voorzitter: Heijne MakkreelDe heer Van Graafeiland (VVD):Mijnheer de voorzitter! De behandeling van de begroting Nederlands Antilliaanse
en Arubaanse Zaken voor 1997 wordt, wat onze fractie betreft, geen verhaal
waar de minister overmatig vrolijk van wordt.Wij zijn nu vanaf 1954 beleid aan het voeren, dat wil zeggen, meer dan
veertig jaar en het is de vraag of men enig idee heeft hoe
de situatie nu is. - Op de Antillen met uitzondering van Saba,
bestaan ernstige sociale problemen.- Werkloze jongeren vervallen
in criminaliteit.- Er is diepe armoede naast gigantische rijkdom,
er is werkloosheid en drugsverslaving.- Van de jongeren verlaat 43%
voortijdig het basis- of voortgezet onderwijs en slechts 38% haalt een diploma.- Op Curaçao en Bonaire komen er per jaar 1000 kansarme jongeren
bij.- Op Curaçao is 28% tussen de 15 en 24 jaar werkloos en
in sommige wijken is dat 60%.- Er zijn 280.000 inwoners op de Nederlandse
Antillen en Aruba en er verblijven 90.000 Antillianen en Arubanen in Nederland.- 10.000 bewoners van Curaçao ontvangen onderstand en voor
een moeder met twee kinderen is dat ƒ 310 per maand.- Het
aantal eenoudergezinnen is in deze meer dan 40 jaar gegroeid van 25% tot 54%.- Van alle pasgeborenen heeft 15% een moeder van 14 tot 18 jaar.- Kinderen komen met een lege maag op school.Voorzitter! Ik zuig dit niet uit de duim want dit is de situatie die de
minister woordelijk aan de overzijde heeft geschetst bij de behandeling van
deze begroting. Het is in feite te beschouwen als een langdurig testimonium
paupertatis over waartoe het beleid de afgelopen decennia heeft geleid.Vorig jaar heb ik namens mijn fractie een vergelijking getrokken met een
willekeurige begroting, namelijk die van 1985. Ik heb toen kunnen constateren
dat er in die tijd vrijwel niets was verbeterd in de wijze van aanpak en dus
ook niet in de resultaten. Zo is het eigenlijk gegaan met alle beleidsdebatten
tot nu toe, waarbij de opmerkingen van alle fracties in onze Kamer, zij het
in verschillende bewoordingen, toch dezelfde teneur hadden.Voorzitter! Ik stel onze conclusie over de begroting voor 1997 maar vast
voorop. Naar aanleiding van de beschrijving van de minister zelf, stellen
wij dat de minister het beleid wel heeft opgebaard, maar dat hij geen reden
ziet om het te begraven. U weet, voorzitter, wat er met een opgebaarde gebeurt:
hij gaat in ontbinding en hij gaat ook niet ruiken naar 47/11. Er zijn in
de afgelopen decennia meters rapporten geproduceerd en tientallen beleidsprogramma's
aangenomen, maar zij zijn niet uitgevoerd of aan de omstandigheden aangepast
en wat dies meer zij. En het resultaat is dus bedroevend als althans de langere
termijn in aanmerking wordt genomen. De centrale vraag is of met de begroting
voor 1997 fundamentele veranderingen in dat beleid worden aangebracht.Voorzitter! Mijn fractie constateert dat met het instellen van commissies
wordt doorgegaan, wij in beginsel bereid blijven om financieel bij te dragen
aan de bekostiging van programma's, wij onverminderd aandacht besteden aan
de rechtshandhaving, wij blijven voor het versterken van het openbaar bestuur,
wij blijven voor de verbetering van het financieel beheer en voor de rechtshandhaving,
wij weer gaan discussiëren over het toekomstig beleid op het gebied van
personele samenwerking en dat nu onder auspiciën van het United Nations
Development Program, de discussie over de staatkundige herstructurering hoog
op de politieke agenda wordt gezet, verschillende zaken een punt van zorg
blijven, er redenen zijn voor bezinning in verband met het bestuurlijk functioneren
van de strafrechtelijke rechtshandhaving op Aruba, er weer wordt gezegd dat
er betere afspraken moeten komen over criteria en procedures en project- en
programmabeoordelingen, dat het Structureel aanpassingsprogramma, SAB, in
de toestand van de overheidsfinanciën alleen maar verbeteringen kan aanbrengen
indien maatregelen worden genomen op het gebied van begrotingsbeleid, schuldenbeleid,
arbeidsvoorwaardenbeleid, fiscaal beleid, privatisering, arbeidsmarktbeleid
en kostenbeheersing in de gezondheidszorg.Voorzitter! In de besprekingen met de Italiaanse Credietverzekeringsmaatschappij
aangaande de hotels op Aruba wordt geen voortgang gemaakt door wijzigingen
in de Italiaanse politieke situatie en op het gebied van onderwijs worden
afspraken gemaakt maar tegelijkertijd wordt het Papiamento op de lagere scholen
als voertaal ingevoerd, zodat er in de toekomst geen enkele aansluiting meer
is met het Nederlands hoger onderwijs. Er moeten weer beleidsprogramma's worden
opgesteld voor de belangrijke economische sectoren, die krijgen hun weerslag
weer in ontwikkelingsplannen per eilandgebied en dat is weer de basis voor
de samenwerking met Nederland, enz. enz. enz. Er moet – nota bene na
veertig jaar! – een inventarisatie worden opgesteld van de verantwoordelijkheden
van het land en de eilandgebieden.Voorzitter! Als je dat leest, dringt zich toch permanent de vraag op of
dit allemaal al niet eerder is vertoond en of er nu wel sprake is van fundamentele
wijzigingen in de aanpak gedurende die veertig jaar. Is er nu daadwerkelijk
iets nieuws onder de zon? De toelichting op de begroting is in dat opzicht
behoorlijk teleurstellend. Iets anders ligt dat, althans ten dele, met de
behandeling van de begroting door de minister aan de overzijde. Overigens,
wat ons verbaast, en dat is niet de eerste keer, is dat aan de overzijde vraagstukken
aan de orde worden gesteld en behandeld op een manier alsof daar ineens het
licht is doorgebroken, terwijl aan deze zijde van het Binnenhof, en ik zei
het al: ook dat tamelijk unisono, vrijwel alle aan de orde komende vraagstukken
aan de orde zijn geweest en daarbij zijn voorzien van duidelijke aanbevelingen.
Dat blijkt eigenlijk ook nu weer. We hebben de heer Hirsch Ballin gehoord.
Natuurlijk is de een beter onderlegd in het spreken over de statutaire en
juridische problematiek dan de ander en zal weer een ander wat meer geneigd
zijn om de praktisch getinte vraagstukken in hun totaliteit te behandelen.
De conclusie is in ieder geval, dat een veelkleurig palet aan bruikbare ideeën
voorhanden is.Terug naar de behandeling aan de overzijde, die natuurlijk voor een belangrijk
deel door de minister werd gevuld met het geven van antwoorden op gestelde
vragen. Zo gaat dat. Dit is het normale politieke handwerk. Dus wordt gesproken
over de commissie-Van Lennep, de commissie-De Ruiter, de rechterlijke macht,
de orkaan, de commissie-Roozemond en de kustwacht. De minister heeft daarover
behartigenswaardige dingen gezegd, zeker in antwoord op vragen van mevrouw
Mulder-van Dam.Maar ik wil het daar niet over hebben; waar ik het over wil hebben is
de enkele opmerking die door de minister wordt gemaakt, maar jammer genoeg
ook weer niet verder wordt uitgewerkt en waarvan naar onze
overtuiging de uitwerking essentieel is om te voorkomen dat in het jaar 2030
weer veertig jaar beleid zou moeten worden opgebaard. Ik doel hiermee op het
besef van de noodzaak tot samenwerking in een echt Koninkrijk met sterk gelijkwaardige
partners, zoals hij zei, met een autonomie in de zin van zelfredzaamheid,
die vooral de eigen problemen oplossen. Ik doel daarmee op de opmerking van
de minister over de uniciteit van dit transatlantisch staatkundig verbond,
waarbij de Antillen en Aruba belangrijke schakels tussen de drie Amerika's
en de Europese Unie zijn. Maar, voorzitter, uitgewerkt wordt dat niet. De
wijze, waarop de officiële delegatie onder leiding van de staatssecretaris
van Economische Zaken tijdens de World Trade Organisation in Singapore niet
of nauwelijks over de belangen van de Antillen en Aruba sprak, leidt niet
direct tot de gedachte, dat daar over de belangen wordt gesproken, en ook
niet tot de gedachte, dat die belangen centraal staan in de belangstelling.
Juist op zo'n punt moet dat op de Antillen en Aruba argwaan opwekken, argwaan
die nu juist zou moeten worden weggenomen. Dit zou moeten gebeuren, doordat
Nederland daarbij een krachtige stem laat horen.Dat geldt natuurlijk ook voor de huidige problematiek rond de rijst- en
suikerexport naar Europa. In het overleg daarover op 22 januari werd volgens
de berichtgeving van onze griffier van Nederlandse zijde goede nota genomen
van de naar voren gebrachte bezwaren. Er wordt geïnventariseerd, doch
er worden geen conclusies aan verbonden. Als ik dat zo lees, voorzitter, zie
ik het dan goed dat bij een fundamentele wijziging in het beleid daar van
Nederlandse zijde toch eigenlijk anders mee zou moeten worden omgegaan?Een volgende opmerking die voor ons aanleiding is, te veronderstellen
dat er misschien iets gaat veranderen, is dat de minister nadrukkelijk stelt,
dat het intensiveringsbeleid 15 tot 20 jaar moet worden volgehouden, dus door
een reeks van kabinetten, van welke politieke samenstelling dan ook. Daarbij
moet het op de eilanden volstrekt duidelijk en helder blijven, dat het door
Nederland gevoerde beleid, voorzover dat op de langere termijn is gericht,
niet zal worden beïnvloed, ook niet door politieke wispelturigheid aldaar.
Want één van de eigenheden aan de andere kant van de oceaan
is nu eenmaal de snelle opeenvolging van kabinetten. Uiteraard heeft dat te
maken met de groei van de democratie. Wij moeten ons natuurlijk niet mengen
in de Hoekse en Kabeljauwse twisten, zoals ik ze maar even noem.Voorzitter! Mijn fractie dringt erop aan, dat met name aan het langetermijndenken
gestalte wordt gegeven, en met name aan de opstelling van Nederland in de
toekomst. Zoals ik al zei, zijn daarover in deze Kamer van verschillende zijden
de nodige aanbevelingen gedaan. Als ik mij beperk tot hetgeen namens mijn
fractie bij het beleidsdebat is opgemerkt – dat is dus traceerbaar –
breng ik de minister het navolgende onder de aandacht. In 1992 heeft onze
fractie aandacht gevraagd voor de noodzaak, de culturele verschillen, de verschillen
in leefritme en levenswijze, mee te wegen in en invloed te laten hebben op
onze eigen stellingname en handelwijze. In 1993 hebben wij het vraagstuk weer
aan de orde gesteld, en geconstateerd dat het goedbedoelde en breed gedragen
beleid, dat decennia is gevoerd, mede op basis van de deugdelijkheid van bestuur
en rechtshandhaving, niet heeft geleid tot een brede basis van wederzijds
vertrouwen, een basis die een stootje kan verdragen. Wij hebben daarbij geconstateerd,
dat er ook onvoldoende wordt geïnvesteerd in de analyse van de maatschappelijke
processen en cultuurpatronen in het Caribisch gebied, en de verschillen ten
opzichte van hetgeen nu eenmaal in Nederland gebruikelijk is, zodat daarmee
een beetje rekening kan worden gehouden. Hetzelfde geldt voor de inhoud van
de voorstellen en de processen die we inzetten om een gezamenlijk doel te
bereiken. Er wordt, zeiden wij, geen aandacht besteed aan tropische varianten
op wat wij in Nederland tussen overheden aanvaardbaar tot normaal achten.Bij diezelfde begrotingsbehandeling is gewezen op de geweldige angst voor
het verlies aan autonomie, indien Nederland zich zou gaan bemoeien met de
zogeheten interne aangelegenheden, waar wij ons op grond van het Statuut van
1954 niet mee te bemoeien hebben. Met plezier heb ik ook in dit opzicht naar
collega Hirsch Ballin geluisterd. Wij zeiden in 1993 dat de problematiek op
de eilanden bij herhaling deed denken aan de relatie tussen Rijk, provincie
en gemeenten, en het veelvuldig beproefde instrumentarium dat door het Rijk
ter beschikking ter beschikking wordt gesteld, waar het gaat om financiële
bijstand, ingeval een gemeente wordt geconfronteerd met structureel verstorende
factoren, waardoor een evenwicht tussen inkomsten en uitgaven überhaupt
niet haalbaar is. Wij hebben ons afgevraagd waarom niet geïnvesteerd
wordt in het duidelijk maken dat het er niet om gaat, de Caribische eilanden
vergelijkbaar te maken met de formele positie van een gemeente in Nederland.
Wij hebben gevraagd om duidelijk te maken dat het gaat om de gelijkheid van
de problematiek en om het toepassen van een instrumentarium in de zin van
processen en procedures. Daar is in Nederland zeer veel ervaring mee opgedaan
en daarvoor behoeft de staatkundige situatie in onze rijksdelen, de autonomie,
niet ter discussie te worden gesteld.Wij zeiden eerder al dat het bijzonder wenselijk zou zijn om de volstrekt
verkeerde ideeën te bestrijden die leven aangaande het toezicht van de
zijde van Nederland ingeval van financiële bijstand. Wij hebben ook later
gepleit voor een gedachtebepalende notitie in dit verband omdat er, indien
men zich in ons land aan de voorwaarden houdt, geen enkele sprake is van enige
aandrang om de autonomie ter discussie te stellen, zelfs niet in Nederland.Voorzitter! Ik lees nu dat de Tweede Kamer pleit voor het inschakelen
van de VNG en ook de hier eerder uitgesproken gedachte om de relatie tussen
KabNA en het ministerie van Binnenlandse of Algemene Zaken te verstevigen,
lijkt aan de overzijde van het Binnenhof niet meer onbespreekbaar. Een vraagstuk
zoals dit krijgt niet de aandacht die het naar ons gevoelen al jaren verdient.Wij hebben eerder het feit aan de orde gesteld dat de aandacht van de
koninkrijksdelen niet beperkt blijft tot de direct verantwoordelijke bewindspersonen.
Dat beleid heeft minister Voorhoeve ingezet. Uit de stukken blijkt ook dat
er behoorlijke afspraken worden gemaakt, maar de toen reeds
uitgesproken vrees dat de capaciteit van KabNA niet opgewassen is tegen de
extra coördinatietaak wordt, denk ik, wel bewaarheid door het feit dat
het aantal formatieplaatsen drastisch aan het toenemen is. Bijkomend voordeel
van de aandacht die andere ministeries voor onze rijksdelen hebben, is natuurlijk
dat de kennis ervan toeneemt, want onbekend maakt nu eenmaal onbemind. Er
moeten overigens ook geen uitspraken worden gedaan zonder inzicht. Wellicht
kan dit ter overdenking aan rondtrekkende fractievoorzitters worden meegegeven.Voorzitter! Het is te voorspellen dat het volkomen uit de hand gaat lopen
als de coördinerende taak die KabNA in dat verband wil vervullen, alleen
maar leidt tot grotere frustraties. Het staat vast dat men dat niet aankan.
Er zullen frustraties ontstaan tussen de verschillende departementen en ook
ten aanzien van het Caribisch gebied. Ook dit op terrein pleiten wij dus voor
processen en procedures die vergelijkbaar zijn met de relatie tussen ministeries
en andere overheden in ons land. Ook in dit opzicht moet weer eens grondig
duidelijk worden gemaakt – op de Nederlandse Antillen en op Aruba –
dat er geen sprake is van verlies aan autonomie indien regels worden toegepast
die vergelijkbaar zijn met de gang der dingen in Nederland, wellicht met een
tropisch sausje.Voorzitter! Het zal de minister zijn opgevallen dat wij met geen woord
hebben gesproken over de Antilliaanse en Arubaanse regeringen of over de eilandsbesturen;
niet omdat wij van mening zouden zijn dat deze besturen niet van grote importantie
zijn, want natuurlijk zijn ze dat wel. Wij hebben hier echter te maken met
de wijze waarop de Nederlandse overheid met de rijksdelen in het Caribisch
gebied opereert. Wij hebben te maken met de antwoorden op de vragen waartoe
het beleid de afgelopen decennia heeft geleid – en dat weten wij dus –
en of deze begroting nu iets te zien geeft op grond waarvan mijn fractie zou
kunnen zeggen dat er een begroting ligt waarin niet dezelfde paden als de
afgelopen veertig jaar worden bewandeld. Mijn fractie constateert dat er met
enige goede wil gesproken kan worden van "aanzetten tot" en dat blijkt dan
met name uit hetgeen de minister in de Tweede Kamer tijdens de begrotingsbehandeling
heeft gezegd. De uitwerking en de prioriteitsstelling ontbreken echter.Voorzitter! Als wij ons buigen over de toekomst van de Caribische rijksdelen,
dan spreken wij veelal over de materiële en de politieke condities. Het
is echter goed om te blijven beseffen dat deze vanzelfsprekend uiteindelijk
een hoger doel dienen en dat is een behoorlijke toekomst van allen die op
de Antillen en op Aruba leven. Wij zijn en blijven bezorgd over de inhoud
van het beleid. Je moet ook wel een onverwoestbaar optimisme meebrengen om
in dit opzicht perspectief te zien in de begroting.Voorzitter! Met een parafrase op een uitspraak van Boelie van Leeuwen,
al sinds jaren een interessant figuur op cultureel en literair gebied, zou
ik willen zeggen dat het goed is dat Nederland de projectie overzee op de
Caribische rijksdelen behoudt omdat het gebrek eraan onze ruimtelijke situatie
verkleint en daardoor onze geest.Voorzitter! Mijn fractie heeft ongeveer 20 minuten uitgetrokken voor dit
beleidsdebat. Ik heb waarschijnlijk ook alle tijd intussen gebruikt. Ik heb
dat met voorbedachte rade gedaan, want wij geven de minister en zijn ambtenaren
een en ander ter overdenking mee. Ik denk dan ook dat wij geen behoefte zullen
hebben aan een tweede termijn. Ik denk ook dat er in mijn fractie gediscussieerd
zal worden over de vraag of wij ieder jaar een beleidsdebat als dit over de
Antillen moeten houden en of zich dit niet over een wat langere termijn moet
uitstrekken.De heer Van de Zandschulp (PvdA):Voorzitter! Het beleid ten aanzien van de Antillen en Aruba wordt gekenmerkt
door intensivering van contacten en samenwerking, die minder vrijblijvend
is dan voorheen. De intensivering van de samenwerking wordt voor een groot
deel gedicteerd door de financiële crisis van de Antillen en de rechtshandhavingscrisis
op Aruba. Aldus vat ik – wel zeer kort door de bocht geformuleerd –
de memorie van toelichting op deze begroting samen.De nauwere betrokkenheid komt onder andere tot uiting in een verdere inschakeling
van de vakdepartementen, maar ook in de recente reis van de Tweede-Kamervoorzitter
en vier fractievoorzitters naar de West en blijkt ook uit een urenvergelijking
van deze minister van Nederlands-Antilliaanse zaken met die van een van zijn
voorgangers. Sprak wijlen Jan de Koning nog over een tijdsbeslag van ongeveer
drie uur per week, deze minister spreekt over een tijdsbeslag van 25 à
30 uur per week en heeft onlangs een gevolmachtigde aangesteld.Mijn fractie onderschrijft de noodzaak van intensievere samenwerking.
Nederland heeft te lang en te lijdelijk toegezien hoe de overheidsfinanciën
op de Antillen en de rechtshandhaving op Aruba ontspoorden. Postkoloniale
trauma's, onduidelijkheden in de verantwoordelijkheidsverdeling en onhelderheid
over toekomstige staatkundige relaties hebben ons – wederzijds –
te lang parten gespeeld. Meer betrokkenheid betekent ook meer kans op confrontatie
en spanningen. Dat bleek al bij het recente bezoek van een zware Tweede-Kamerdelegatie
aan Aruba.Er is een spanningsveld tussen respectering van autonomie en de noodzaak
tot bemoeienis, tussen gelijkwaardigheid en kwantitatief grote ongelijkheid.
De commissie-De Ruiter, die harde noten kraakte over het bestuurlijk handelen
van Aruba, maar ook over het te lang lijdelijk toezien van Nederland, gaf
haar rapport de titel mee "Met alle respect".Het kan wel: harde noten kraken, met alle respect; maar het vraagt evenwichtskunst.
Een nadere verduidelijking van staatkundige verhoudingen, onder andere via
modernisering van het Statuut, zou hierbij behulpzaam kunnen zijn. Ik kom
hier aan het einde van mijn betoog nog even op terug. Ik stel eerst nog enkele
nadere vragen en maak enkele opmerkingen over actuele ontwikkelingen op de
Antillen en Aruba.Voorzitter! Mijn indruk is dat het kabinet-Pourier op consciëntieuze
manier begonnen is met de sanering van de overheidsfinanciën volgens
het Structurele aanpassingsprogramma, maar dat er in het overleg met het IMF
wel veel vertraging optreedt. Het laatste bericht dat ik erover las was in
december en daarin stond dat de nieuwe streefdatum voor afronding van
het akkoord met het IMF 1 februari van dit jaar was. Kan de minister ons nader
informeren over de stand van zaken?Sanering van overheidsfinanciën in een land waar Westerse rijkdom
en schrijnende derdewereldarmoede vlak naast elkaar liggen, kan sociaal explosief
uitwerken. Er wordt daarom een sociaal noodprogramma ontwikkeld met accenten
op wijk- en woningverbetering van krottenwijken, op programma's voor jongeren
en op verbetering van basis- en beroepsonderwijs. Nederland is bereid, hieraan
75 mln. bij te dragen. Als ik het goed begrepen heb, wordt dit sociale noodprogramma
geregisseerd door een comité van vijf personen. Mijn vraag is hoe in
die constructie de parlementaire verantwoordelijkheid georganiseerd zal worden.Bij het toch al ingrijpende, financiële saneringsproces van de Nederlandse
Antillen werden wij onlangs opgeschrikt door het besluit van de Europese Commissie
om de import van lichtbewerkte rijst vanuit de Antillen naar Europa drastisch
te beperken. Dat zou voor Curaçao en Bonaire een verlies van vele honderden
arbeidsplaatsen betekenen.Ik heb geprobeerd, de berichtgeving daarover zo goed mogelijk te volgen.
Mijn indruk is dat Nederland aanvankelijk iets te nonchalant is omgesprongen
met vitale Antilliaanse belangen toen het kabinet op 16 december vorige jaar
instemde met een Iers compromis, zij het met een inhoudelijk voorbehoud. Nederland
wenste iets hogere quota en maakte het procedurele voorbehoud van goedkeuring
door de koninkrijksregering. De minister-president Pourier meldde dat hij
vooraf slechts telefonisch hierover geraadpleegd was door minister Van Mierlo.De Antillen hebben met enig recht alarm geslagen over het tijdelijk quotumbesluit
van de Europese Commissie en hebben hun underdogpositie bekwaam publicitair
uitgebuit. Na dit hoogopgelopen incident is inmiddels de kou weer even uit
de lucht. Nederland spant een procedure aan tegen het zogenaamde vrijwaringsbesluit
bij het Hof in Luxemburg. In afwachting van die uitspraak zal Nederland in
Brussel niet verder onderhandelen over het Ierse compromisvoorstel.Het eigenlijke probleem is echter in het geheel niet opgelost. Het protectionistische
Europese landbouwbeleid en de handelspreferenties voor LGO-landen botsen met
elkaar. Een vraag resteert. Was dit hoogopgelopen incident niet te beperken
geweest als Nederland alle tactische en strategische dilemma's over de opstelling
in de Europese ministerraad grondig had doorgesproken met de Antillen? "Met
alle respect" betekent toch ook dat in de ongelijke machtsverhoudingen in
het Koninkrijk de kleinere partner in alle stadia volledig betrokken wordt
bij de afweging van de Nederlandse opstelling in Europa als er voor de Antillen
zulke belangen op het spel staan? Natuurlijk garandeert zo'n intensief vooroverleg
niet dat men tot overeenstemming komt. Dat weet ik ook wel.In de slotverklaring van het parlementaire contactplan, ruim een jaar
geleden, vroegen de delegaties aan de koninkrijksregering, op korte termijn
een notitie op te stellen over de complexiteit van de verhouding van de landen
van het Koninkrijk tot de Europese Unie waarin wordt aangegeven welke wijzigingen
in de Europese Unie te verwachten zijn, welke gevolgen deze ontwikkeling kan
hebben voor de Caribische delen van het Koninkrijk en hoe de koninkrijksregering
denkt de belangen van de rijksdelen te behartigen. Bovendien vraagt men spiegelbeeldig
aandacht voor de gevolgen van eventuele Caribische regiovormen voor het Koninkrijk.
Wij wachten met enig ongeduld het verschijnen van deze notitie af.Over de zogenaamde task force Antilliaanse jongeren wil ik nog een enkele
opmerking maken. Als wij goed geïnformeerd zijn, wordt het voorlichtingscentrum
over Nederland op de Antillen een dezer dagen geopend en krijgt het een ruime
taakomschrijving, waaronder eventueel ook taalcursussen voor aspirant-migranten.
De andere kant van de medaille is de opvang en begeleiding van Antilliaanse
jongeren in Nederland. Voor Antilliaanse studenten zijn er wel voorzieningen,
maar sommige andere jongeren vallen in een diep, zwart gat. Er zou gewerkt
worden aan een verplichte voogdijregeling voor deze minderjarigen, maar ook
daarover lijken nu problemen te bestaan. Kan de minister ons daarover nader
inlichten?Van Willemstad naar Oranjestad is maar een kwartier vliegen, maar het
is wel een wereld van verschil. Aruba is economisch welvarend en kent nauwelijks
werkloosheid. Er zijn wel ernstige problemen. Er is een nauwe verstrengeling
van economische en politieke belangen, gebrekkige verantwoording aan het parlement
en een crisis in de rechtshandhaving, onder andere door te lang slepende loopgravenoorlogen
tussen politietop en openbaar ministerie. Daarbij trad het politiek bestuur
niet op als bestuur, maar als partij in het conflict. In terughoudende bewoordingen
heeft de commissie-De Ruiter dit scherp geanalyseerd. Na het nodige verbale
geweld is er inmiddels een begin van een oplossing geforceerd via het ontslag
van de politietop en het terugtreden van de procureur-generaal. Dat zijn negatieve
voorwaarden voor een oplossing. Mij is nog niet helder of er ook voldoende
positieve voorwaarden voor een oplossing van deze crisis gecreëerd zijn.
Ik ben daar nog niet zo gerust op.Ik keer terug naar Nederland. In Nederland spelen drie onderling samenhangende
vragen, aldus de minister: "De KabNA-organisatie, de bestuurlijke inbedding
in het departementale landschap van Den Haag en de bestuurlijke inbedding
in de ministerraad en de rijksministerraad." Ik plaats daar slechts een paar
kleine kanttekeningen bij. De minister heeft uitvoerig gereageerd op eerdere
kritische vragen over het functioneren van KabNA, zoals die opkwamen bij het
laatste parlementaire contactplan, dat gevolgd werd door een soort zwartboek
van Antilliaanse zijde. Er is, met een bescheiden personele uitbreiding, een
begin gemaakt met de reorganisatie van KabNA en voor facilitaire ondersteuning
wordt nu een loopbruggetje geslagen naar Binnenlandse Zaken. Vrij algemeen
is inmiddels de wens om af te komen van de zwerftocht van KabNA, dat bij elke
opeenvolgende kabinetsformatie weer bij een andere portefeuillehouder werd
aangehaakt. Iets minder uitgekristalliseerd is het antwoord op de volgende
vragen: waar moet KabNA verankerd worden, moet een minister of een staatssecretaris
met deze portefeuille worden belast en moet het voor de portefeuillehouder
een bijbaan of een hoofdbaan zijn? Ook ik heb daar geen uitgesproken mening
over, maar ik heb wel grote aarzeling over een eventuele staatssecretaris.
Een staatssecretaris is geen lid van de ministerraad of de koninkrijksministerraad
en de keus voor een staatssecretaris zou op de Antillen en op Aruba allicht
worden opgevat als een degradatie van hun belang. Hoe het ook zij, ik dring
er bij de minister op aan dat hij deze discussie intensiveert opdat de contouren
bij de komende kabinetsformatie helder zijn en de vraag niet aan het eind
van de kabinetsformatie als een restpost wordt behandeld.De discussie over de staatkundige verhoudingen in het Koninkrijk is wat
op de achtergrond geraakt, mede omdat op de Antillen zelf een discussie aangezwengeld
werd over de interne staatkundige verhoudingen. Die discussie is inmiddels
weer overschaduwd door de financiële crisis. Nederland hoeft, als een
van de drie koninkrijkslanden, natuurlijk niet te wachten op de eventuele
uitkomst van de discussie over interne aangelegenheden op de Antillen. Het
statuut van 1954 is op onderdelen achterhaald en onvoldoende duidelijk en
de parlementaire verantwoording van de koninkrijksregering is er onvoldoende
in verankerd.In de Tweede Kamer is dit najaar een nogal vreemde motie-Te Veldhuis aanvaard,
waarin het kabinet werd uitgenodigd om de voors en tegens van een aantal modellen
van staatkundige verhoudingen te inventariseren. De indiener gaf er een veel
ruimere interpretatie aan dan de medeondertekenaars en de minister omarmde
de motie nadat hij, via een fraaie eigen interpretatie, de angel eruit had
getrokken. De indiener wilde allerlei opties serieus onder ogen zien: van
een al dan niet bijgestelde samenwerking van de drie landen, een Koninkrijk
van twee landen na abandonnering van Aruba en de Antillen als provincie van
Nederland tot aan een gemenebestconstructie. Ik denk dat wij bij een discussie
over staatkundige verhoudingen moeten uitgaan van de volgende democratisch
gelegitimeerde feitelijkheden. Wij hebben recentelijk met algemene stemmen
artikel 62 van het statuut geschrapt en daarmee uitgesproken dat Aruba lid
van het Koninkrijk blijft. Onafhankelijkheid van dit eiland op die plek op
de wereldkaart is een irreële optie.De Antillen hebben zich recentelijk in een referendum per eiland met grote
meerderheid uitgesproken om als land bijeen te blijven en geen provincie van
Nederland te worden.Wat ons betreft, zijn dit voorlopig gegevens bij de discussie over de
staatkundige verhoudingen en een eventuele modernisering van het Statuut.
Waarover zou die discussie dan bijvoorbeeld wel kunnen gaan? De heer Hirsch
Ballin heeft daar een veel breder betoog over gehouden dan ik nu zal doen.
Ik heb daar met belangstelling naar geluisterd. Ik heb voor mijzelf drie punten
opgeschreven.1. De discussie zou kunnen gaan over een nadere precisering van de vraag
wat koninkrijksaangelegenheden zijn en wat tot de autonomie van de eilanden
gerekend moet worden. Onder andere bij de oprichting van de Kustwacht ontstond
daarover verwarring en irritatie.2. De discussie zou ook kunnen gaan over een zekere herziening van de
besluitvorming in koninkrijksverband, waarbij in ieder geval op hoofdpunten
helder moet zijn wat bij rijkswet geregeld behoort te worden en wat via algemene
regelen van rijksbestuur geregeld kan worden. Misschien zou ook iets geregeld
kunnen worden over een voorhangprocedure bij algemene maatregelen van rijksbestuur.
Er moet denk ik iets in staan over versterking van de parlementaire verantwoordingsplicht,
eventueel via de instelling van een koninkrijksparlement.3. De discussie zou verder kunnen gaan over een nadere regeling van de
Nederlandse Antillen en Aruba bij de opstelling van Nederland in de Europese
besluitvorming, voorzover dit hun belangen raakt, en van de rol van Nederland
bij eventuele Caribische regionale samenwerkingsverbanden.Als de gespreksnotitie van de minister daarover nadere suggesties of voorstellen
bevat, kan dit, denk ik, leiden tot een zinvolle discussie in koninkrijksverband
en kan dit de periodiek oplaaiende frustraties en irritaties meer binnen de
perken houden.De heer Staal (D66):Voorzitter! Mijn illustere voorganger prof. Hoefnagels placht zijn jaarlijkse
bijdrage aan dit debat aan te vangen met een treffend Antilliaans spreekwoord.
Ik kan hem in dit opzicht niet navolgen. Ik zal dat ook niet proberen. Laat
ik het anders doen en stellen dat, als er iets spreekwoordelijks in het Nederlands
te zeggen zou zijn over dit dossier, het wel is dat voorzichtigheid ook hier
de moeder van de porseleinkast lijkt. Wat kost het – en dit geldt voor
de landen aan beide zijden van de oceaan – kennelijk toch een moeite
om niet alleen standpunten in te nemen, maar ook nog om deze klip en klaar
te verwoorden en om te zetten in afspraken. Als wij er eens gezamenlijk in
zouden slagen om iets van die voorzichtige sfeer te doorbreken, denk ik dat
de oplossing van verschillende vraagstukken wel eens mee zou kunnen vallen.Bij het lezen van de dossiers van vele jaren kan ik mij niet aan de indruk
onttrekken dat ingehouden duidelijkheid vanuit Nederland hand in hand gaat
met een begrijpelijk gevoel van bevoogding van de andere kant. Dat is weinig
vruchtbaar. Dit kan maar op één manier ten goede keren en dat
is door van beide zijden gewoon te zeggen wat men vindt en wil. Daarbij moet
men niet bang zijn om voor koloniaal te worden versleten, maar moet men wel
rekening houden met een aanmerkelijk verschil in cultuur en dus oog hebben
voor de werkelijkheid en de noodzaak om vooruitgang te boeken. Wij schrijven
toch niet voor niets dat het beleid gericht is op het versterken van de betrekkingen
tussen de koninkrijksdelen? Daarmee zijn de relaties binnen het Koninkrijk
minder vrijblijvend geworden. Dit is een citaat uit de vorige begroting.De tijd lijkt rijp voor realiteitszin van beide zijden, niet langer zonder
oog te hebben voor de ander, maar ook niet langer met ingepakte bewegingen
uit vrees voor verwijt. Daarom grijp ik terug op vrijwel dezelfde items die
ik vorig jaar heb aangestipt. Die zijn zodanig concreet dat ook nu helder
vast te stellen moet zijn hoe het zit met de vooruitgang. Ik wijs nog eens
op het belang van openheid. Op het toneel van het samenspel van de onderdelen
van het Koninkrijk lijkt het weghalen van de coulissen de enige mogelijkheid,
omdat – eigenlijk alleen maar door de gelijkwaardigheid tussen partijen –
consensus de voorwaarde voor vooruitgang is. In dat opzicht vernemen wij graag
van de minister hoe hij het recente bezoek van de voorzitters van grote fracties
heeft ervaren, ervaren in de zin van: wel of niet een bijdrage
aan die vooruitgang.De begroting 1997 is niet minder duidelijk over wat de onderwerpen zijn.
De minister schrijft dat de verhoudingen tussen de koninkrijkspartners de
komende periode vooral beheerst worden door de financieel-economische beleidsdialoog
met de Antillen en de rechtshandhavingssituatie op Aruba. Een dialoog, natuurlijk,
maar daarbij hoort ook de vraag naar afspraken en maatregelen. In dat opzicht
ontbrak het ook vorig jaar al niet aan eensgezindheid. Met betrekking tot
de meeste onderwerpen bleek een zelfde ongerustheid. De minister constateerde
dan ook dat er vanuit de Kamer en vanachter de regeringstafel geen verschil
te bespeuren viel in dringendheid en prioriteitsstelling.Inmiddels zijn we weer twee stations verder. Dat wil zeggen, met het regeringsstandpunt
inzake het rapport Schuld of toekomst en met het verschijnen van het rapport
Met alle respect. Deze beide rapporten bestrijken het grootste deel van de
problematiek. Daarom ook ziet de fractie van D66 graag een reactie van de
minister tegemoet inzake de stand van zaken met betrekking tot de uitwerking
van de aanbevelingen van beide rapporten. Het rapport Schuld of toekomst liet
aan duidelijkheid niets te wensen over. Als kern van de problematiek schetste
de regering de slechte staat van de overheidsfinanciën, die niet alleen
het gevolg is van inadequaat beleid als reactie op economische problemen,
maar ook van onvoldoende begrotingsbeheersing. In het oog springende problemen
zijn de structuur van de overheidssalarissen, de belastingstructuur en de
inningspraktijk ten aanzien van belastingen. Terecht wees het kabinet op de
noodzaak van een aanzienlijke beleidsinspanning, waarbij de aanbevolen maatregelen
centraal staan. Graag vernemen wij van de minister hoe het daarmee staat.
Met andere woorden, hoe zit het met de voortgang en hoe ziet de aangekondigde
nadere uitwerking eruit?Het rapport Met alle respect bestrijkt een tweede soort probleem. Het
is helder in zijn aanbevelingen. Ook in dit rapport ontbreekt het niet aan
het benadrukken van de twee kanten van het probleem. Je kunt als Nederland
niet zo maar de maatlat leggen. Er zal begrip moeten zijn voor verschil, maar
ten aanzien van de conclusies over structurele aanbevelingen kan een beroep
op cultureel verschil niet de reactie zijn. Zoals gezegd vernemen wij graag
hoe de minister aankijkt tegen het overnemen van de aanbevelingen; dat wil
zeggen, zoals de heer van de Zandschulp al aangaf, de positieve voorwaarden.
Hierbij is het ook van belang dat er gevolgen verbonden zijn aan bijvoorbeeld
het vormen van één gezamenlijk openbaar ministerie. Welk gevolg
zou dat hebben voor de staatsrechtelijke verhoudingen tussen Aruba en de Antillen?
Sterker nog, wat valt er nog te denken van de afzonderlijke positie van Aruba
binnen dat verband, dan wel de verwachtingen die je daarvan zou mogen hebben?
Wat betreft de incidentele aspecten vernemen wij eveneens graag meer over
de stand van zaken.Tot slot besteed ik nog aandacht aan een drietal onderwerpen uit de recente
actualiteit. Allereerst is dat het bericht over de persoonlijke bejegening
van staatssecretaris Vermeend tijdens zijn laatste bezoek. Hoe incidenteel
is dat en welke reactie heeft de minister daarop gegeven? Duidelijk is dat
dergelijke acties zeer te denken geven. De vraag is uiteraard ook welke reactie
en actie hierop is geweest van de zijde van de Antilliaanse regering. Het
tweede punt uit de actualiteit betreft de rijstproblematiek. Ik behoef slechts
te verwijzen naar de recente berichten en volsta graag met de vraag aan de
minister welke verwachtingen wij mogen hebben met betrekking tot de door de
overzijde geuite zorgen. Welke mogelijkheden ziet de regering om daaraan het
hoofd te bieden?Het laatste punt betreft de geopperde gedachte van een afzonderlijke minister
voor de Nederlandse Antillen en Aruba. Allereerst benadrukken wij begrip te
hebben voor het argument, dat te maken heeft met de andere portefeuille van
deze minister. Wij kunnen ons voorstellen dat, daar waar de combinatie voorheen
denkbaar was, er de afgelopen periode een behoorlijke druk op is gekomen.
Als de optie van een afzonderlijke minister het overwegen waard zou zijn,
dan moet toch het doorslaggevende argument gezocht worden in de problematiek
van de portefeuille zelf. Al jaren is de portefeuille, uit oogpunt van onderlinge
verhoudingen binnen het Koninkrijk, in handen van een minister. Dat is terecht.
Qua zwaarte, echter, is al sinds jaar en dag deze gecombineerd geweest met
een andere portefeuille. Tegen die achtergrond is er geen reden om tot een
wijziging te komen. En toch, voorzitter, wil de fractie van D66 dit voorstel
niet direct van tafel vegen. Wat ons betreft geldt een andere reden en wellicht
is dat ook de reden van de minister. Gelet op de huidige problematiek en op
de traagheid waarmee vooruitgang wordt geboekt, is het het overwegen waard
om één regeerperiode te kiezen voor een afzonderlijke minister,
maar dan met bijbehorend helder plan, neergelegd in het regeerakkoord. Graag
vernemen wij de reactie van de minister hierop. Wij zien dit tegen de achtergrond
van de rode draad in onze bijdrage van het vorige jaar en in die van dit jaar:
geen onduidelijkheid over wat er zou moeten gebeuren maar hooguit de vraag:
wie, waar en wanneer?De heer Schuurman (RPF):Mijnheer de voorzitter! Vanmiddag spreek ik ook namens de fracties van
SGP en GPV.Terwijl ik me zette tot het schrijven van een bijdrage aan het begrotingsdebat
over de Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken, meldden de media dat de
verhouding met Nederland nog nooit zo slecht was geweest als toen het geval
was. De ministers Voorhoeve en Zalm die op de Antillen aanwezig waren, waren
echter van plan zich in te zetten voor een nieuw partnership.De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat zulke situaties zich ook in het verleden
voordeden. De onderlinge relaties laten al vele jaren te wensen over. Ik vermoed
dat die ook niet gemakkelijk zullen veranderen, tenzij er van beide kanten
een fundamentele bezinning wordt ingezet. Ik zou daaraan een bescheiden bijdrage
willen leveren door in te gaan op de studie waarin de bestuurlijke situatie
van de Franse gebiedsdelen in de Caribische regio in kaart is gebracht. Bij
het begin van dit debat wil ik de minister voor die studie allereerst hartelijk
danken. Ik heb er vorig jaar nadrukkelijk om verzocht.De minister stelt in zijn aanbiedingsbrief dat de studie naar verwacht
een bijdrage kan leveren aan de verbetering van de samen werking
met de Franse departementen overzee. Dat voordeel zit er inderdaad aan, maar
daaraan had ik niet in de eerste plaats gedacht. Ik had veel meer het oog
op een mogelijke les zowel voor Nederland aan de ene kant als voor de Nederlandse
Antillen en Aruba aan de andere kant voor wat betreft hun onderlinge relatie.Ik vroeg mij namelijk af of de Fransen dezelfde problemen tegenkomen in
het Caribisch gebied als Nederland. Bij ons bezoek aan de Nederlandse Antillen
vorig jaar viel mij direct het grote verschil op inzake het onderhoud van
infrastructurele werken. Het Franse deel van Sint Maarten was er heel wat
beter aan toe dan het Nederlandse deel. De vraag kwam op, ook toen ik vervolgens
met andere problemen kennismaakte, of de "Départements d'outre-mer",
omdat ze een integraal deel uitmaken van de Franse republiek, in allerlei
opzichten eigenlijk niet veel beter uit zijn dan de Nederlandse Antillen en
Aruba. Inzicht in de juiste situatie van deze DOM's zou ook voor de toekomst
van de Nederlandse Antillen en Aruba van belang kunnen zijn.Het inwonertal van de Franse DOM's is 1,5 miljoen en toch vormen ze geen
zelfstandige staten. Dat ze tot Frankrijk behoren, heeft vele voordelen: geen
problemen met de rechterlijke macht of met de politie; goed afgestemd economisch
en buitenlands beleid; het onderwijs, de gezondheidszorg en de sociale zekerheid
hebben hetzelfde niveau als in Frankrijk. Tegelijk hebben de DOM's als speciale
departementen wel hun eigen, ruime bevoegdheden via hun zelfgekozen raden.
Grondwettelijk is vastgelegd dat hun specifieke situatie het mogelijk kan
maken bijzondere aanpassingsmaatregelen te nemen. De verschillen van politieke,
economische en sociale aard, naast de grote afstand tot Europa, vereisen voor
de gebieden overzee een verschillende aanpak. Ook hun uitvoeringstaken zijn
daarop afgestemd en hebben dus een ruimere strekking dan die van de eigenlijke
Franse departementen. In vergelijking met de Nederlandse Antillen, Aruba en
Nederland komen voor de DOM's gemeenschappelijke regelingen beter en sneller
tot stand. Zo is de samenwerking tussen de Franse gendarmerie, de Amerikaanse
kustwacht en de overheidsinstellingen van een aantal buurlanden in het kader
van de drugsbestrijding veel gemakkelijker van de grond gekomen dan een dergelijke
kustwacht voor de Nederlandse Antillen en Aruba. Ook schijnt deze kustwacht
zeer effectief te werken.Tussendoor zou ik in dit verband aan de minister de vraag willen stellen
of het in de toekomst bij nieuwe gemeenschappelijke problemen geen aanbeveling
verdient, samenwerking met de Fransen te bevorderen. Is dit mogelijk en zo
ja, hoe?Een groot voordeel van de Franse relatie blijkt te zijn dat internationale
verdragen, bijvoorbeeld inzake milieu, door de DOM's veel sneller worden aanvaard
en dus geëffectueerd, dan op de Nederlandse Antillen en Aruba. Als nadeel,
als daar in dit verband van te spreken valt, moet wel worden genoemd dat de
DOM's zo veel meer welvaart kennen dan de omliggende gebieden en daarom ook
veel illegalen aantrekken. Vanwege de politieke instabiliteit van omringende
landen is waakzaamheid voortdurend geboden. In elk geval zou er een verkeerd
beeld worden geschapen als er gezegd werd dat de Franse DOM's geen problemen
kennen en de Nederlandse Antillen en Aruba wel. Toch, als de balans wordt
opgemaakt, heb ik de indruk dat de bevolking van de DOM's vele keren beter
uit is dan die van de Nederlandse Antillen en Aruba.De vraag is interessant of de DOM's ook beter uit zijn vanwege hun sterkere
relatie met de EU. Daarover spreekt de studie zich niet expliciet uit. Alhoewel
het EEG-verdrag in principe alleen van toepassing is op het Europese grondgebied,
heeft Frankrijk toch een uitzondering kunnen bedingen voor de DOM's. Een aantal
met name genoemde terreinen van Europese regelgeving is volledig van toepassing
op de DOM's; hiertoe behoren onder meer het vrij verkeer van personen, goederen
en diensten, de landbouw en de mededinging. Met betrekking tot bijzondere
regelingen, bijvoorbeeld voor bepaalde hulp, kan de Europese Raad snelle beslissingen
nemen. Voor economische ontwikkeling krijgen de DOM's uit de structuurfondsen
van de EU meer geld dan de Nederlandse Antillen en Aruba uit het Europees
Ontwikkelingsfonds. Als ik het goed heb, betekent dat zelfs dat de DOM's per
inwoner vijf à zes keer meer steun ontvangen dan de Nederlandse Antillen
en Aruba per inwoner. Zou de minister willen toezeggen om ook op alle punten
die vanuit Europa gezien van belang zijn, eens een vergelijking te trekken
tussen de Franse DOM's en de Nederlandse Antillen en Aruba? Daarbij zouden
dan ook vooral toekomstige ontwikkelingen van de EU en de EMU betrokken moeten
worden. Deze vraag heeft zelfs een bijzondere actualiteit gekregen nu Brussel
Aruba en de Nederlandse Antillen uitvoerbeperkingen heeft opgelegd, die voor
de werkgelegenheid en de economische ontwikkeling zeer schadelijk zijn.In dat verband een vraag aan de minister. Alhoewel Nederland voor de Nederlandse
Antillen en Aruba soortgelijke maatregelen heeft nagestreefd, blijkt dat in
de huidige praktijk de gunstige handelsregelingen gemakkelijk onder druk komen
te staan of zelfs worden gewijzigd, zodat de verschillen met de DOM's weer
groter worden. De DOM's lijken bovendien een veel betere uitgangspositie te
hebben, omdat zij onderdeel van de EU zijn en aldus aanspraak kunnen maken
op hun rechten, terwijl de Nederlandse Antillen en Aruba de Europese ontwikkelingshulp
voortdurend moeten bevechten. Bovendien – en dat is toch wel heel belangrijk –
hebben de DOM's vanwege hun directe binding met de EU goede exportplatforms
voor Europese producten op de Caribische en Amerikaanse markten. Is deze constatering
juist en is het mogelijk dat die voordelen in de toekomst ook kunnen gelden
voor de relatie tussen Nederland, de Nederlandse Antillen en Aruba?Welke les zou nu uit het voorgaande te trekken zijn? In elk geval deze,
zoals de studie ook aangeeft, dat er meer samenwerking mogelijk moet zijn
tussen de Nederlandse Antillen en Aruba aan de ene kant en de DOM's aan de
andere kant. Maar zou bij bezinning op en bestudering van de toekomstige relatie
tussen Nederland, de Nederlandse Antillen en Aruba ook niet het Franse model
getoetst moeten worden op zijn bruikbaarheid voor de onderlinge relatie?Ik besef, mijnheer de voorzitter, dat ik nu een uitermate gevoelig punt
aansnijd. Natuurlijk denk ik er niet aan dat vanuit Nederland de Nederlandse
Antillen en Aruba een eenzijdig dictaat opgelegd zou moeten worden. Maar toch
zou het gemeenschappelijk inzicht kunnen groeien dat de Fransen en hun drie
gebiedsdelen in het Caribisch gebied voor een andere en even goede relatie
gekozen hebben als Nederland, de Nederlandse Antillen en Aruba. Het is voor
mij de vraag of de bevolking van de Nederlandse Antillen en Aruba niet ook
een soortgelijke relatie met Nederland zou willen hebben als de DOM's met
Frankrijk. Om dat te weten te komen, zou er meer aan voorlichting moeten worden
gedaan en zou eventueel via referenda de mening van de bevolking kunnen worden
gevraagd. Uit de laatst gehouden referenda bleek hoezeer de bevolking de band
met Nederland op prijs stelt. Daar zit een belofte in!Ik begrijp best dat mijn voorstel nogal verstrekkend is, maar is er voor
de toekomst echt een andere weg? Wanneer ik bijvoorbeeld de problemen van
Aruba van de laatste tijd bekijk, vraag ik me af of die problemen echt op
te lossen of te voorkomen zijn bij onafhankelijkheid van Aruba. Is het eiland
niet te klein en is de geografische ligging (rondom zee) geen voortdurende
bedreiging om zich in onze tijd als zelfstandige rechtsstaat staande te kunnen
houden? Dan zie ik nog maar even af van de vele verstrengelingen van persoonlijke
belangen op de verschillende beleidsterreinen, die vanwege het geringe inwonertal
maar moeilijk zijn te voorkomen. De commissie-De Ruiter heeft daar treffende
voorbeelden van gegeven.Een minder verstrekkend voorstel om tot verbetering van onderlinge samenwerking
te komen, is gedaan door Hans Lammers, voormalig commissaris van de koningin
in Flevoland en momenteel wederopbouwcoördinator namens Nederland op
Sint Maarten. Hij stelde een paar maanden geleden voor, een heel andere samenwerking
met de Nederlandse Antillen en Aruba op te bouwen. Om ontevredenheid bij de
Antillen en Aruba weg te nemen, zou de financiële hulp via een nieuw
te vormen fonds geregeld moeten worden. Hij wil de financiële hulp loskoppelen
van de andere terreinen waarop binnen het Koninkrijk wordt samengewerkt. Voor
de ontwikkelingshulp stelt hij een speciaal fonds voor, dat te vergelijken
is met het Gemeentefonds in Nederland.Dit voorstel van Lammers komt tegemoet aan de bezwaren van de Nederlandse
Antillen, dat het vaak onduidelijk is of een ontwikkelingsproject wel of niet
financieel zal worden ondersteund. Ook heerst er op de eilanden de mening
dat Nederland zich via de geldbuidel wil mengen in het lokaal bestuur. Om
dat in de toekomst te voorkomen, vindt Lammers dat het bestuur van het nieuwe
fonds duidelijke normen moet stellen aan de hand waarvan kan worden bepaald
hoeveel geld elk eiland krijgt en welke projecten worden gesteund. In het
fonds zouden de 300 mln. ontwikkelingsgeld moeten worden gestort en in het
bestuur zouden de drie koninkrijksdelen vertegenwoordigd moeten zijn. Graag
verneem ik de reactie van de minister op de voorstellen van Lammers. Graag
verneem ik ook of er op de Antillen en op Aruba instemming mee is.Tot slot wil ik nog aandacht vragen voor een aantal zaken, die ook door
voorgaande sprekers al aan de orde zijn gesteld en die stuk voor stuk eigenlijk
onderstrepen dat we toe zijn aan een fundamentele herziening van het koninkrijksstatuut.
Allereerst blijft daar de grote financiële problematiek van de Nederlandse
Antillen. Heeft de minister het vertrouwen dat consequent de aanbevelingen
van het IMF en van commissie-Van Lennep worden uitgevoerd? Indien er bij de
uitvoering twijfels zijn, moet toch worden vastgesteld dat er juist vanwege
de ernst van de situatie – die is namelijk onhoudbaar – iets fundamenteel
anders moet gebeuren dan tot nu toe is voorgesteld?Wanneer 65% van de inkomsten van de Antilliaanse overheid opgaat aan het
ambtelijk apparaat, blijft er voor overige overheidstaken veel te weinig ruimte
over. Worden die taken toch nog enigszins aangepakt, dan ligt een faillissement
in het verschiet. Helemaal navrant is het in die situatie, dat het overtollig
ambtenarenapparaat niet in staat blijkt te zijn om belastingen op tijd en
doeltreffend te innen. Gelukkig heeft de regering-Pourier drastische maatregelen
voorgesteld. Maar wat is de uitkomst van de uitvoering tot nu toe? En wat
moet er niet worden ondernomen om in zo'n slechte financiële situatie
ook nog iets te kunnen doen voor de broodnodige economische ontwikkeling?Een andere zaak: het feit dat de minister een gevolmachtigde voor de Nederlandse
Antillen en Aruba heeft benoemd en er duidelijk voor heeft gepleit om bij
een nieuwe kabinetsformatie een aparte minister met de Nederlands Antilliaanse
en Arubaanse zaken te belasten, laat wel zien dat ook hij van mening is dat
voortdurend de vinger aan de pols moet worden gehouden om slagvaardig en daadkrachtig
te kunnen optreden. De tijd is blijkbaar voorbij dat een bewindsman de Antilliaanse
en Arubaanse zaken als een bijbaantje kan beschouwen. Mag ik de minister vragen
of er mogelijk nog andere overwegingen bij hem een rol speelden toen hij zijn
suggesties deed? Waaraan denkt hij bovendien toekomstig beleid? Welke prioriteiten
kiest hij met name?Met belangstelling zullen we straks naar de minister luisteren.Tot slot: wij wensen de minister bij zijn beleid veel wijsheid en zegen
toe.De beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:In afwachting van de komst van de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken
schors ik de vergadering.De vergadering wordt van 15.06 uur tot 15.20 uur geschorst.Voorzitter: Tjeenk Willink 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19961997-615-626.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl