Voortzetting van de behandeling van:  - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2003 (28600 VII);  - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het gemeentefonds voor het jaar 2003 (28600 B);  - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het provinciefonds voor het jaar 2003 (28600 C)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2002-2003, pag. 1811-1835

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

11-12-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

nr. 26, pagina 1811-1835

27-11-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28600-VIIToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28600-BToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28600-CToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2003 (28600 XVI).Pagina 1835-1886
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 6 november 2002 over arbeidsdeelname van vrouwen uit etnische minderheidsgroepen en over herintredende vrouwenPagina 1789-1794
Noten, bij pagina 1805, over sluitende sociale opvang en extra veiligheidsbanen, en bij pag. 1835, met schriftelijke antwoorden van minister De Geus (VWS) op vragen, gesteld tijdens de eerste termijn van de begrotingsbehandeling voor het jaar 2003 (kamerstuk 28600 XVI)Pagina 1888-1914
Behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2003 (28600 VII); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het gemeentefonds voor het jaar 2003 (28600 B); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het provinciefonds voor het jaar 2003 (28600 C)Pagina 1794-1811
Presentie en opening (woensdag 27 november 2002)Pagina 1789-1789
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2003 (28600 VII); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het gemeentefonds voor het jaar 2003 (28600 B); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het provinciefonds voor het jaar 2003 (28600 C)Pagina 1811-1835
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 27 november 2002)Pagina 1886-1887
Regeling van werkzaamheden (woensdag 27 november 2002)Pagina 1811-1811

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 118 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2003 (28600 VII);het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat
van het gemeentefonds voor het jaar 2003 (28600 B);het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het provinciefonds
voor het jaar 2003 (28600 C).De algemene beraadslaging wordt hervat.De heer Luchtenveld (VVD):Mijnheer de voorzitter. De VVD zal bij de behandeling van de voorliggende
begroting van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties een aantal thema's
aan de orde stellen.Allereerst betreft dat het thema van de relatie tussen burger en overheid.
De burger vraagt van de overheid primair om zo efficiënt en effectief
mogelijk, dus snel en adequaat, de aan de overheid toevertrouwde taken te
behartigen. De verkiezingsuitslag van 15 mei heeft wel duidelijk gemaakt dat
de burger onder meer over de resultaten op het gebied van de veiligheid niet
tevreden was. Op 11 oktober verscheen het veiligheidsplan en dat wordt maandag
in een groot overleg besproken. Ik wil er nu dus kort over zijn.Het veiligheidsplan betreft het gehele brede veiligheidsbeleid, dus politie
en de gehele justitiële keten. De VVD wil wat de meeste mensen ook willen:
meer agenten, agenten meer op straat, meer bevoegdheden voor de burgemeesters
om op te treden tegen overlast, meer rechters, snellere rechtspraak, justitie
in de buurt en meer boeven achter de tralies, desnoods in één
cel. Meer saamhorigheid en meer fatsoen jegens elkaar, een overheid met minder
overbodige regeltjes, bureaucratie die burgers minder laat horen: "daarvoor
hebben wij geen prioriteit of capaciteit". De VVD-fractie heeft amendementen
ingediend bij de behandeling van de begroting van Justitie en heeft daarbij
tevens een motie neergelegd die ertoe strekt meer te gaan werken met het instrument
van de bestuurlijke boeten en daarmee haast te maken.Ook buiten het terrein van de veiligheid wil de burger vooral graag een
overheid treffen die de haar toegewezen taken zo goed mogelijk uitoefent.
Dus efficiënt, effectief, met vermijding van onnodige kosten en onnodige
vertraging. Hier is nog een wereld te winnen. De VVD constateert al jaren
stroperige procedures, lange voorbereiding van regelgeving, voortdurende discussie
over de organisatie van het binnenlands bestuur, het stapelen van adviescommissie
op adviescommissie en een steeds grotere vertraging bij het benutten van de
elektronische snelweg ten gunste van de burger. Dieptepunt was wel om te lezen
dat de proef met het stemmen op afstand wordt verschoven van de Statenverkiezingen
2003 naar de Europese verkiezingen in 2004. Onlangs heeft de Kamer aangedrongen
op versnelling en zijn daaraan een AO en een VAO gewijd, zodat ik er kort
over kan zijn. Er is inmiddels een nieuwe brief inzake "Kiezen op afstand"
binnengekomen. De VVD wil nog steeds een kleinere overheid die zich richt op kerntaken
en die daadkrachtig is. Minder beleid, minder regels, minder commissies, minder
vooruitschuiven. Bureaucratie komt sneller dan dat die weer kan worden opgeruimd.
Zij komt te paard en gaat te voet. Nieuw beleid vertaalt zich vaak te snel
in nieuwe regels en een groter ambtenarenapparaat.De heer Eerdmans (LPF):Ik prijs de heer Luchtenveld om zijn inzet om de bureaucratie te verminderen.
Het is een thema waarop de Lijst Pim Fortuyn reeds enkele maanden studie maakt.
Het klopt inderdaad dat de bureaucratie te paard komt en te voet verdwijnt,
maar heeft de VVD enig idee hoe zij dat proces concreet denkt te kunnen versnellen?De heer Luchtenveld (VVD):Ja, wij hebben daartoe een aantal voorstellen ontwikkeld, die ik verderop
in mijn verhaal zal bespreken. Een voorbeeld van bureaucratie is het volgende.
Wij willen allemaal graag meer mensen aan het werk helpen, maar het is schrikbarend
om te zien hoe in een paar jaar tijd het woud van regels, subsidies en beleidsintenties
is gegroeid dat Rijk en gemeenten hebben opgebouwd rondom het thema werk en
inkomen. Gelukkig heeft dit kabinet nu ook gezegd dat er veel meer gedecentraliseerd
moet worden en dat veel meer door de gemeenten moet worden uitgevoerd. Het
is vaak met de beste bedoelingen dat overheden een kluwen maken waaraan de
mensen uiteindelijk geen touw meer kunnen vastknopen. Overheden moeten niet
verstrikt raken in eigen regels en bureaucratieën maar moeten mensen
de ruimte geven. Ze moeten de eigen kracht van mensen in de samenleving stimuleren
en moeten bij conflicten die om overheidsoptreden vragen, snel knopen durven
doorhakken.Voortdurende aandacht vragen wij ook voor de integriteit van de overheid.
Op dat thema willen wij uitgebreid terugkomen nadat het rapport van de enquêtecommissie
bouwfraude is verschenen. Wij weten nu namelijk al dat er op dat terrein veel
over de integriteit van de overheid te zeggen is.De heer Eerdmans vroeg zo-even om concrete voorstellen voor minder bureaucratie
en meer slagvaardigheid. Het regeerakkoord bevat terecht een pleidooi voor
vermindering van de bureaucratie en voor een meer slagvaardige overheid. Paars
2 hield overigens hetzelfde pleidooi op papier, maar slaagde er te weinig
in om vis aan de graat te krijgen. Procedures lijken af en toe belangrijker
dan besluiten die door een grote meerderheid van de volksvertegenwoordiging
zijn genomen. De VVD wil de burger principieel en graag beschermen tegen een
almachtige overheid, maar individuele rechtsbescherming behoeft en moet niet
zover gaan dat het algemeen burgerbelang daardoor onevenredig wordt geschaad
of gefrustreerd. Wij houden dan ook een pleidooi om een stevig actieplan naar
de Kamer te sturen en dit na instemming met grote voortvarendheid in te voeren.
De volksvertegenwoordiging moet van haar kant bureaucratie ook niet uitlokken,
bijvoorbeeld door een diarree aan moties, door detailamenderingen, door het
vragen van eindeloze en zeer gedetailleerde stukken. Met andere woorden: de
hand moet ook in eigen Kamerboezem worden gestoken. Indachtig de Trias Politica
van Montesquieu moet de Kamer geen pseudo-regelgeving willen maken en een
stevig stuk willen meeregeren.De heer De Graaf (D66):U vraagt om een actieplan. Heeft u nu de indruk dat dit kabinet voortvarend
te werk is gegaan met de ontbureaucratisering en een sturingsvisie? Want alleen
maar schrappen in het aantal ambtenaren wil nog niet zeggen dat daarmee de
bureaucratie van tafel is. Als ik u goed begrijp, heeft u er geen vertrouwen
in dat het kabinet er zelf mee komt, want u vraagt om een actieplan.De heer Luchtenveld (VVD):Wij hebben geconstateerd dat het bij Paars 2 te veel bij woorden is gebleven
en dat de ontbureaucratisering en dejuridisering op te weinig onderdelen heeft
plaatsgevonden. Wij vinden dat dit kabinet moet aangeven hoe het deze periode
en de volgende kabinetsperiode wel beter en sneller kan.De heer De Graaf (D66):Dus mijn conclusie is juist dat u dat nog niet heeft aangetroffen bij
dit kabinet?De heer Luchtenveld (VVD):Wij willen graag dat de vermindering van het aantal ambtenaren gepaard gaat met minder regels en minder bureaucratie. Ik heb overigens
het voorbeeld genoemd rondom werk en inkomen, ten aanzien waarvan het kabinet
terecht heeft gezegd dat er veel meer naar gemeenten moet worden gedecentraliseerd
en dat gekomen moet worden tot één budget op grond waarvan gemeenten
zelf maatwerk kunnen leverenMevrouw Kalsbeek (PvdA):Die 1% efficiencykorting is heel sterk gericht op de ontbureaucratisering.
U hebt dat zelf tijdens het algemeen overleg over de trendnota Arbeidszaken
aangegeven. Ik neem aan dat u net zoals ik erg benieuwd ben naar de wijze
waarop dat ingevuld gaat worden door het kabinet.De heer Luchtenveld (VVD):Uiteraard.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Bent u het dan met mij eens dat dit eigenlijk nu zou moeten gebeuren,
dus voor de verkiezingen in januari?De heer Luchtenveld (VVD):Wij hebben het kabinet gevraagd om met een plan te komen om echt iets
te doen waar het gaat om ontbureaucratisering en dejuridisering. Ik heb zelf
een aantal suggesties genoemd.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Laten wij ervan uitgaan dat wij het over het uitgangspunt eens zijn. Vervolgens
moet dat echter wel ergens neerslaan. U noemt de sector werk en inkomen. De
vraag is dan wel over welke mensen het dan gaat, wie er dan weg moeten etc.
Of als wij het over de departementen hebben; moet daar de kaasschaaf over
of moet er iets anders gebeuren?De heer Luchtenveld (VVD):Er dienen zich al een aantal voorbeelden aan, Bij werk en inkomen moet
meer sturing bij de gemeenten plaatsvinden en minder bij het Rijk. Op dat
punt zijn er allerlei regels die in elkaar grijpen, elkaar belemmeren en in
de weg zitten. Een ander punt dat zeker genoemd moet worden, is de aanpak
van de ruimtelijke ordening. Minister Kamp heeft daarover een aantal dingen
naar voren gebracht, die er onder andere op neerkomen dat er meer ruimte voor
provincies moet komen in de ruimtelijke ordening en dat slechts een aantal
hoofdlijnen op rijksniveau moeten worden bepaald. Het gaat er vooral om dat
gemeenten en provincies meer ruimte krijgen. Men moet dus niet op het ministerie
van VROM heel gedetailleerd allerlei kaartjes gaan zitten inkleuren.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Los van de vraag of ik het met u eens ben op de punten die u noemt, wil
ik naar voren brengen dat u ze noemt, maar het kabinet niet. Dat bent u toch
met mij eens?De heer Luchtenveld (VVD):Het punt dat ik zojuist noemde, is door minister Kamp naar voren gebracht.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Het is echter nog niet vertaald in concrete maatregelen, bijvoorbeeld
in die 1% efficiencykorting. Wij moeten toch boter bij de vis vragen van dit
kabinet?De heer Luchtenveld (VVD):Uiteraard moet duidelijk worden waar die bezuinigingen kunnen worden gevonden.
Ik denk dat dit een paar voorbeelden zijn die zich ongetwijfeld ook zullen
vertalen in de ambtelijke organisatie op rijksniveau.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Dit zijn uw voorbeelden, maar het gaat om de kabinetsvoorbeelden.De heer Eerdmans (LPF):De bureaucratie in de Kamer zelf is groot. Dat ben ik met de heer Luchtenveld
eens. Als het gaat om de diarree van moties, zoals hij dat noemt, denk ik
dat het verstandig is om...De voorzitter:Die komen uit alle fracties.De heer Eerdmans (LPF):Wij hebben daar in het Presidium over gesproken en ook in de commissie
voor de Werkwijze der Kamer.De voorzitter:Met excuses aan de heer Eerdmans dat ik hem onderbreek, maar misschien
is dit wel een goed moment om te zeggen dat bij de begrotingsbehandelingen
die er tot nu toe zijn geweest – dat zijn er acht of zeven of negen,
ik weet dat niet precies – er 170 moties zijn ingediend. Dat zijn er
misschien wel 100 te veel. Gaat u echter door, mijnheer Eerdmans, want het
is geheel buiten de procedures dat ik u onderbreek in een interruptie.De heer Eerdmans (LPF):Wat mij betreft is dit een zeer terechte opmerking en ik steun uw pleidooi.
Er zijn te veel moties. Het is in dit huis een recht om met te veel moties
te komen. Ik wil de heer Luchtenveld echter op het volgende aanspreken. Als
wij kijken naar de inhoud van die moties, zijn het vaak beleidsverzwarende
aanbevelingen en een extra impuls om nog meer beleid te ontwikkelen of nog
meer studies te doen. Zullen wij eens kijken of wij met elkaar moties kunnen
bedenken en ondersteunen die juist efficiency zouden kunnen opleveren en minder
in plaats van meer kunnen opleveren?De heer Luchtenveld (VVD):Dat was de kern van mijn betoog. Wij moeten de hand in eigen boezem steken
en er zelf ook op letten of wij niet ook bureaucratie uitlokken. Wij vragen
bijvoorbeeld vaak om een monitoring op elk klein beleidsonderdeel.De heer Teeven (Leefbaar Neder- land):Voorzitter. U zei dat alle fracties veel moties indienen. Ik heb het uitgerekend.
Ik heb in vijf maanden tijd vijf moties ingediend. Dat was niet uit luiheid,
maar omdat meer dan vijf niet zinnig was. Die opmerking wilde ik toch even
maken. Je moet je tenslotte toch onderscheiden.De voorzitter:Excuses. Ik ben blij dat u in de zaal bent om mij op dit punt te kunnen
corrigeren. U heeft gelijk.De heer Luchtenveld (VVD):Voorzitter. Naast dat de Kamer de hand in eigen boezem moet steken, willen
wij ook concrete voorstellen neerleggen. Wij hebben een conceptinitiatiefwetsvoorstel
opgesteld om de actio popularis af te schaffen, het zogenaamde procesrecht
voor elke willekeurige burger, ook voor degene die alleen maar wil tegenwerken,
maar geen belang heeft. Dat concept hebben wij aangeboden aan onze coalitiepartners.
Wij hopen dat over niet al te lange tijd daadwerkelijk te kunnen indienen.
Maar ook het kabinet heeft op dit punt het een en ander in het vooruitzicht
gesteld. Wij vragen hoe het staat met de initiatieven van het kabinet op dit
terrein.Wij bepleiten andermaal om meer te werken met speciale wetgeving voor speciale grote projecten, de lex specialis. Bijvoorbeeldéén
wet voor de Betuwelijn en één wet voor de vijfde baan bij Schiphol,
in plaats van honderden vergunningen. Dat kan snel werken en heel veel bureaucratie
weghalen, mits er één basisregeling komt en het mogelijk is
om één keer een volwaardige rechtsbescherming voor de burgers
te waarborgen, dit mede op grond van het Europese verdrag voor de rechten
van de mens. Nogmaals, wij willen niet tornen aan rechtsbescherming, maar
wij willen het wel binnen een kortere tijd afhandelen.De heer Wolfsen (PvdA):Ik heb een korte vraag om te kijken of ik het goed begrepen heb. U sprak
over het afschaffen van de actio popularis en zei dat iedereen die geen belang
heeft niet meer zou moeten procederen. Dat is zo basaal juridisch: geen belang,
geen actie. Dus mensen die geen belang hebben, kunnen nu al niet procederen.
U wilt dus kennelijk mensen die wel belang hebben dat recht ontzeggen. Waar
denkt u dan aan?De heer Luchtenveld (VVD):Wij denken bij die actio popularis met name aan die gevallen, waarin iedere
milieuorganisatie, ook die niet direct een belang heeft, in het geweer kan
komen.De heer Wolfsen (PvdA):Dat is al zo: als je geen belang hebt, heb je geen actie.De heer Luchtenveld (VVD):Dat is niet waar. Wij hebben er een aantal gevallen van gezien. Wij denken
bijvoorbeeld ook aan het kopen van een vierkante meter bos rondom Schiphol,
om zodoende een belang te kopen. Die actie is alleen maar gericht op het tegenhouden
van die baan en niet op het daadwerkelijk behartigen van de belangen van omwonenden.
Ook naar dat soort dingen willen wij kijken.De heer Wolfsen (PvdA):U wilt de mensen die nu wel een belang hebben, bijvoorbeeld milieuorganisaties,
dat recht gaan ontzeggen.De heer Luchtenveld (VVD):Wij willen dat recht in ieder geval beperken tot datgene waarvoor het
bedoeld is, namelijk om de inhoud van de zaak te laten beoordelen door de
rechter en niet om allerlei vertragingen te laten plaatsvinden. Ook als het
democratisch besluit genomen is, wordt vaak van te voren aangekondigd: wij
kunnen het in ieder geval nog vijf jaar tegenhouden. Dat vinden wij niet een
goede zaak.De heer Wolfsen (PvdA):Dan zegt u eigenlijk dat als er mensen procederen het veel sneller moet.
Dat is een heel andere kwestie.De heer Luchtenveld (VVD):Sneller, korter en misschien niet iedereen.De heer Rietkerk (CDA):Ik kan het betoog van de heer Luchtenveld een heel eind volgen. Hij noemt
voorbeelden uit met name de VROM-sector. Afgelopen maandag is een motie ingediend
door de CDA-, de VVD- en de LPF-fractie, waarin ook op dit punt wordt ingegaan.
Heeft hij aan deze minister vragen over de actio popularis en de Algemene
wet bestuursrecht of heeft u ook in relatie tot de milieuwetgeving vragen
aan deze minister? Dat moet wel even duidelijk zijn.De heer Luchtenveld (VVD):Wij vragen bij deze begrotingsbehandeling om overheidsbreed te kijken
waar het minder kan met de regels. Dat kan onderdeel zijn van een breder actieplan
waar wij om vragen. Zorg voor minder regels, maak de procedures sneller en
verminder de bureaucratie. Als concrete bijdrage van onze kant heb ik gewezen
op het initiatiefvoorstel dat de heer Te Veldhuis heeft gemaakt om een einde
te maken aan de actio popularis.De heer Van der Staaij (SGP):Het begrip belanghebbenden is uitgewerkt in het Algemene wet bestuursrecht.
Dat geldt dus heel breed voor allerlei procedures. Wilt u die definitie van
het begrip "belanghebbenden" nu ook aangepast zien?De heer Luchtenveld (VVD):Ja. Het gaat om een aanscherping van de Algemene wet bestuursrecht. Dat
staat in het initiatiefvoorstel.De heer Van der Staaij (SGP):U wilt aanscherping en verandering van de Algemene wet bestuursrecht.
Daarin staat geformuleerd: iedereen die rechtstreeks in zijn belang is betrokken.
Ik neem aan dat u daar geen wijziging in wilt.De heer Luchtenveld (VVD):Het gaat om de definiëring van wat dat precies betekent.De heer Van der Staaij (SGP):Verder staat erin dat het juist gaat om die organisaties die een algemene
doelstelling hebben. Wilt u met name die groep aanpakken, dus de organisaties
die via hun doelstelling een brede reikwijdte hebben?De heer Luchtenveld (VVD):Er zijn voorbeelden van wetten, ook in andere landen, waarin bijvoorbeeld
milieuorganisaties geen kans hebben als er omwonenden zijn die al een rechtstreeks
belang hebben bij hetzelfde onderwerp. Dat is een uitwerking waar je over
zou moeten discussiëren. Dat gaat in het kader van deze begrotingsbehandeling
echter te ver.De heer Eerdmans (LPF):Voorzitter. Ik kan u navolgen door te zeggen dat wij verleden jaar voor
de 1300 wetten die wij kennen in Nederland, ruim 3000 wetswijzigingen hebben
doorgevoerd als Staten-Generaal. De heer Luchtenveld heeft het over regelzucht.
Die willen wij allemaal terugdringen. Er zijn heel veel regels die elkaar
tegenspreken, er zijn onuitvoerbare regels en er zijn overbodige regels. Is
het niet een aardig idee om eens te kijken of wij niet de stelregel kunnen
opstellen: voor elke nieuwe regel, een oude regel afschaffen?De heer Luchtenveld (VVD):Dat automatisme lijkt mij iets te eenvoudig. Wij moeten echter wel terughoudend
zijn met steeds weer nieuwe regelgeving en steeds weer te denken dat wij te
maken hebben met een maakbare samenleving. Wij moeten meer aan de samenleving
en aan het decentraal bestuur over laten.Ook ten aanzien van onze hoogste wet, de Grondwet, stuitten wij onlangs
op een regelgeving die eenvoudiger kan: het veranderen van de tweede lezing
grondwetswijziging. De regering dient een in eerste lezing aanvaard wetsvoorstel
tot wijziging van de Grondwet integraal en ongewijzigd aan de Staten-Generaal
voor te leggen ten behoeve van de zogenaamde tweede lezing, zo zegt artikel
137, vierde lid van de Grondwet. Zelfs als de regering tegen
de inhoud van het wetsvoorstel is en als in een regeerakkoord is afgesproken
dat een grondwetswijziging niet moet doorgaan. Dit geval doet zich concreet
voor bij het correctief wetgevingsreferendum. De regering meldt de Kamer nu
dat zij het door haar ingediende wetsvoorstel niet zal steunen. Wij vinden
dat in dit soort gevallen een nieuwe, andere wijze van procederen mogelijk
zou moeten zijn. Ik heb een paar suggesties. Je zou kunnen denken aan een
besluit van de regering, de Tweede Kamer en Eerste Kamer, om van de tweede
lezing af te zien of om de eerste lezing ongedaan te maken door een intrekkingsbesluit.
Of welke andere vorm dan ook, al dan niet bij wet in formele zin. Er moet
in ieder geval niet een tweede lezing van een grondwetsherziening komen, als
niemand daar meer op zit te wachten.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Dat is toch wel even schrikken. Ik heb altijd begrepen dat de VVD staat
voor de rechtstatelijkheid van ons land. De Grondwet is er vooral om burgers
te beschermen en fundamentele rechten te geven. Het is niet voor niets een
zwaarwichtige procedure. U wilt nu zomaar die procedure veranderen. Nog geen
drie minuten geleden hebt u gezegd dat u het begrip "belanghebbenden" in de
AWB – ook een kernbegrip in onze rechtsstaat – wilt afslanken.
Dat vind ik nogal wat! Hoe komt opeens die verandering tot stand?De heer Luchtenveld (VVD):Wat ik voorstel, is een wijziging van de Grondwet. Die wijziging zal natuurlijk
gewoon volgens de regels voor de wijziging van de Grondwet moeten plaatsvinden,
dus is er een tweederde meerderheid voor nodig. Er is in dit regeerakkoord
afgesproken dat wij het correctief wetgevingsreferendum niet meer willen.
Natuurlijk moet daar nog besluitvorming over plaatsvinden, maar het is vreemd
dat de regering ondanks die afspraak nu verplicht is om de grondwetswijziging
in tweede lezing in te dienen, terwijl zij daar zelf bij schrijft: wij zullen
dit wetsvoorstel niet verdedigen. Dat is een heel rare positie.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Gelukkig worden uw plannetjes niet een, twee, drie werkelijkheid. Er is
voor een grondwetswijziging inderdaad een tweederde meerderheid nodig. Maar
dat is niet het politieke punt dat ik wil maken. Het verbaast mij dat de VVD –
die ik kende als een partij die eveneens voor rechtsstatelijke principes staat –
nu opeens wijzigingen op twee heel belangrijke punten bepleit. Ik vind dit
echt het opmerken waard.De heer Luchtenveld (VVD):U ziet dat wij nieuwe wegen inslaan om de bureaucratie te verminderen.
Wij hebben geen behoefte aan het rondpompen van papieren en stukken die de
regering uiteindelijk niet bereid is te verdedigen.De heer De Graaf (D66):Dit doet denken aan oude politiek die graag vernieuwend wil zijn, maar
het niet is. Deze procedures zijn er niet voor niets, zoals mevrouw Kalsbeek
terecht zegt. Dat nog daargelaten, begrijp ik niet wat u echt wilt. U wilt
een wijzigingsprocedure voor de Grondwet introduceren voor die ene keer dat
de regering bij nader inzien een wetsvoorstel in tweede lezing niet kan steunen,
omdat er sinds de eerste lezing een regeerakkoord is gesloten. Daar wilt u
een nieuw grondwetsartikel voor maken, respectievelijk allerlei procedures
zoals die van een wet in formele zin. Ik ben daar geen voorstander van. U
kent de opvatting van mijn fractie over de inhoud van het wetsvoorstel. De
regering zegt het voorstel niet te steunen en dan kunnen de Tweede Kamer en
de Eerste Kamer het in tweede lezing verwerpen. U werpt alleen maar complicaties
op, terwijl u verder niets oplost. Vindt u niet dat u het beter zo kunt laten?
Het is een vorm van bureaucratie om weer nieuwe regels te maken. Dat is nergens
voor nodig, zou ik zeggen.De heer Luchtenveld (VVD):Wij achten het goed mogelijk om middels een geringe wijziging van de formulering
in de Grondwet ervoor te zorgen dat in dit soort situaties veel sneller kan
worden besloten om geen tweede lezing te houden, bijvoorbeeld door een intrekkingsbesluit.
Dat gaat veel sneller. Wij vragen het oordeel van de minister hierover, maar
het lijkt ons verstandig om goed te kijken naar artikel 137, lid 4, van de
Grondwet. Dat dwingt immers nu tot het indienen van een wetsvoorstel waarvan
je op voorhand weet dat het waarschijnlijk niet eens een meerderheid haalt,
laat staan een tweederde meerderheid.Er zijn meer regel die wij willen schrappen. VVD-fractie wil graag een
einde maken aan de mogelijkheid van lijstverbinding. Het systeem van lijstverbinding
kan behoorlijke onrechtvaardigheden opleveren bij verkiezingen. Ik noem u
een treffend voorbeeld. Bij de stadsdeelraadsverkiezing van 6 maart jongstleden
in Amsterdam kreeg de SP 1140 stemmen, terwijl het CDA uitkwam op 2329 stemmen.
Dat is iets meer dan twee keer zoveel. De lokale partij OOZ'81 haalde 2051
stemmen, hetgeen iets minder was dan twee maal zoveel als de SP. Het CDA was
een lijstverbinding aangegaan met OOZ'81 en deze partijen kregen aldus samen
4380 stemmen, iets minder dan vier keer zoveel als de SP. De zetelverdeling
gaf echter het volgende beeld: de SP een zetel, het CDA vier zetels en OOZ'81
drie. De scheve zetelverdeling – 1:7 in plaats van 1:4 – is het
gevolg van de lijstverbinding en de restzetelverdeling die daarmee samenhangt.
Uit een eigen analyse van het VVD is gebleken dat het sinds 1983 geldende
systeem van lijstverbindingen voornamelijk ten goede komt aan de kleinere
partijen. Zo verloor de VVD bij de laatstgehouden Tweede-Kamerverkiezing op
15 mei bijna een restzetel aan de lijstcombinatie van GroenLinks en de SP.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):U heeft hem toch gekregen!De heer Luchtenveld (VVD):Ik zei ook "bijna". Kleinere partijen snoepen door de lijstverbindingen
zetels af van de grote partijen, maar gaan na die lijstverbindingswinst doorgaans
weer hun eigen politieke weg. Wij vinden dat het bij de nieuwe politiek hoort
dat men een keuze maakt. Of men gaat samen de verkiezingen in met één
lijst of men moet op eigen kracht zetels zien te behalen.De heer Rietkerk (CDA):Ik ga even niet in op dit voorbeeld, dat kennelijk in het voordeel van
het CDA was. Een uitgangspunt van het CDA is het respect voor minderheden,
dus voor kleinere partijen. Waarom staat dit voorstel overigens in het actieplan
voor minder bureaucratie? Op welke wijze wordt de bureaucratie hiermee verminderd? Zijn de partijen zelf niet volwassen genoeg om te bepalen
hoe zij hiermee omgaan? Moet dit vanuit Den Haag via de Kieswet geregeld worden?De heer Luchtenveld (VVD):De Kieswet is heel ingewikkeld, ook met het berekenen van de verkiezingsuitslag
rondom de lijstverbinding. Dat is bijna niet meer uit te leggen. Het kan een
stuk eenvoudiger als de lijstverbinding uit de Kieswet wordt gehaald.Wij vinden dat er respect voor minderheden moet zijn, maar wij vinden
het feit dat er aanzienlijke verschuivingen in zetelaantallen kunnen plaatsvinden
alleen als gevolg van de lijstverbinding een te grote inbreuk op het stelsel
van evenredige vertegenwoordiging. Ook al omdat in de praktijk vaak blijkt
dat het zelfs voorkomt dat één partij van de lijstverbinding
de oppositie in gaat en de andere een collegefractie ondersteunt in de gemeenteraad.
Het zou zelfs kunnen dat in deze Kamer één fractie in de oppositie
gaat en een andere fractie van de lijstverbinding het kabinet gaat ondersteunen.
Van echte politieke duidelijkheid voor de burger is onvoldoende sprake, ook
omdat niet wordt aangegeven op het stembiljet dat er sprake is van een lijstverbinding.De heer Van der Staaij (SGP):In veel gevallen wordt wel aangegeven dat er een lijstverbinding is. Het
is dus bekend. De burger weet dan toch beter wat er met de reststemmen kan
gebeuren?De heer Luchtenveld (VVD):Wij vinden dat de reststemmen beter verdeeld kunnen worden op basis van
de verkiezingsuitslag per lijst in plaats van door het samenvoegen van lijsten
bij de verdeling.De heer Van der Staaij (SGP):Ik begrijp dat uw pijnpunt voornamelijk is dat een grotere partij als
de VVD te weinig kan profiteren van reststemmen.De heer Luchtenveld (VVD):Nee, wij hebben geconstateerd dat grotere partijen over het algemeen minder
profiteren van lijstverbindingen dan kleinere. Ons hoofdargument voor het
afschaffen van de lijstverbindingen is dat wij vinden dat er optimale duidelijkheid
moet zijn. Er moet politieke duidelijkheid zijn voor de kiezer. Een aantal
personen of een politieke groepering komt met een lijst. Als een andere groepering
niet zodanig wil samenwerken met die lijst dat men echt kiest voor een gezamenlijke
lijst, moet men de lijsten ook niet met elkaar verbinden om een soort saamhorigheid
uit te spreken. Wij vinden dat geen goed instrument. Er zijn andere instrumenten,
men kan bijvoorbeeld samenwerking zoeken in het parlement. Wij vinden het
niet goed dat twee verschillende partijen door een lijstverbinding wezenlijk
invloed kunnen uitoefenen op de verkiezingsuitslag.De heer Van der Staaij (SGP):Als u wilt dat een grotere partij zoals de VVD meer zetels krijgt, kunt
u het beter zoeken in een heldere boodschap voor de kiezer dan in gerommel
rond een lijstverbinding.De heer Luchtenveld (VVD):Wij hebben deze keuze gemaakt omdat wij de lijstverbinding een inbreuk
vinden maken op de evenredige vertegenwoordiging en op de duidelijkheid voor
de kiezer.De heer Teeven (Leefbaar Neder- land):Ik verbaas mij toch een beetje. Ik heb niet begrepen wat het voorstel
van de heer Luchtenveld te maken heeft met bureaucratie. Ik begrijp wel dat
hij de Kieswet wil hervormen en dat hij van die lijstverbindingen af wil.
Overigens betekent een groot aantal zetels niet altijd meer inhoud, maar dit
terzijde. Wat heeft dit nu met bureaucratie te maken?De heer Luchtenveld (VVD):Er is een enorme bureaucratie rondom de berekening van de verkiezingsuitslag.
De lijstverbinding heeft invloed op de voorspelbaarheid en speelt ook een
rol bij alle formele handelingen die moeten worden verricht. Door dit af te
schaffen wordt wel degelijk een bijdrage geleverd aan de vermindering van
regels en bureaucratie. Er werd gezegd dat men ook eens iets moet durven afschaffen,
nou dat durven wij. Maar los daarvan is het gewoon een voorstel dat wij hier
vandaag bij deze begrotingsbehandeling ter discussie willen stellen. Wij denken
dat het goed is om in de toekomst af te stappen van de lijstverbinding.De heer Teeven (Leefbaar Neder- land):De heer Luchtenveld heeft natuurlijk de vrijheid om alles ter discussie
te stellen wat hij wil. Het voorstel heeft toch niets te maken met het gebrek
aan respect voor minderheden, voor kleinere partijen die wellicht op die manier
in staat zijn hun standpunt wat beter te verwoorden in de Kamer?De heer Luchtenveld (VVD):Ik heb alle respect voor kleine partijen, maar die moeten het wat ons
betreft niet hebben van een lijstverbinding, maar gewoon van hun eigen kracht
in de samenleving.De heer De Graaf (D66):Ik heb de heer Luchtenveld wel eens een liberaler voorstel horen doen.
Hij stelt nu voor om van overheidswege te bepalen of partijen al of niet willen
samenwerken en ook van overheidswege te bepalen wat de burger daarvan moet
denken. Dit is eigenlijk te gek voor woorden. Als hij eerlijk zou zijn, zou
hij daarbij ook zeggen dat het systeem van restzetelverdeling in Nederland
vooral ten goede komt aan de grote partijen. Hij zegt dat de kleine partijen
daardoor meer zetels krijgen. Ik voel een beetje met hem mee, want onze laatste
restzetel is naar de lijstverbinding ChristenUnie en SGP gegaan. Dit was heel
vervelend voor ons. Hij zou dan echter ook het systeem van de restzetelverdeling
moeten aanpakken. Het systeem dat nu in Nederland wordt gehanteerd, is vooral
goed voor grote partijen. Over evenredigheid van de uitslag en de vertaling
daarvan gesproken!De heer Luchtenveld (VVD):Ik heb het nu over de lijstverbinding. Ik heb gezegd dat de lijstverbinding
het meeste ten goede komt aan de kleinere partijen.De heer De Graaf (D66):In combinatie met de restzetelverdeling. De heer Luchtenveld moet dan
beide aspecten bij elkaar nemen. Het een is misschien moeizaam voor de evenredigheid –
hoewel het een keuze is van de partijen en van de burgers om dit te accepteren –
maar voor het andere kunnen de burgers helemaal niet kiezen. Als zij dan op
een grote partij stemmen, wordt die partij per definitie nog eens extra bevoordeeld
en dit wenst de heer Luchtenveld niet aan te pakken. Dit riekt dan toch een
beetje naar opportunisme.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):De heer Luchtenveld zegt steeds maar weer: wij hebben geconstateerd. Het
is mij echter in het geheel niet duidelijk wat hij nu precies heeft geconstateerd.
Het lijkt er een beetje op dat hij met behulp van zijn zakjapannertje heeft
onderzocht wat voor- en wat nadelig is voor de VVD-fractie. Vervolgens is
hij met een voorstel gekomen dat alleen maar voordelig is voor zijn fractie.
Hij weet net zo goed als ik dat het huidige systeem soms in zijn en soms in
mijn voordeel werkt. Ik vind het natuurlijk jammer als het in zijn voordeel
werkt, want op die manier heeft zijn fractie bij de laatste Tweede-Kamerverkiezingen
de heer Nicolaï binnen kunnen halen.De heer Luchtenveld moet de relevante zaken met elkaar verbinden en er
niet een punt uit pakken. Wij zijn oprecht en eerlijk en zeggen klip en klaar
met welke partijen wij een lijstverbinding aangaan, omdat wij liever willen
dat de stemmen bij een andere linkse partij terechtkomen dan bij de VVD. Dat
gaat nu meer dan ooit op, omdat de VVD-fractie nu zo overduidelijk probeert
om kleinere politieke partijen op een zijspoor te zetten. Dat kan toch niet
de bedoeling zijn van een liberaal?De heer Luchtenveld (VVD):Mijn fractie wil een zo goed mogelijke evenredige vertegenwoordiging.
Dat is de achtergrond van mijn voorstel. Ik zal u wat cijfers geven.Bij de Statenverkiezingen van 1999 zijn in negen provincies door partijen
lijstcombinaties aangegaan. In Groningen waren dat het GPV, de RPF en de SGP,
met als resultaat een extra zetel voor de SGP. GroenLinks en de SP zijn daar
ook een combinatie aangegaan, zonder dat dit resultaat had. In Friesland:
de SGP, het GPV en de RPF, geen resultaat. Drenthe: PvdA en GroenLinks, een
zetel voor GroenLinks. Overijssel: de RPF en het GPV, een zetel voor het GPV.
GroenLinks en de SP, een zetel voor de SP. Flevoland: het GPV, de RPF en de
SGP,...Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter. Misschien kan de heer Luchtenveld ons deze lijst schriftelijk
doen toekomen?De heer Luchtenveld (VVD):U vroeg om cijfers.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Deze lijst maakt echter niet duidelijk wat volgens hem het echte probleem
is. Uiteindelijk loste het zich immers met wat plussen en minnen altijd heel
redelijk op. Voelt hij zich nu zo te kort gedaan of is het een serieus voorstel.
Ik moet u eerlijk zeggen dat ik dit voorstel niet onderbouwd vind. Het is
ook een vreemd voorstel, want de partijen die een lijstverbinding aangaan
doen dat open en bloot. Het lijkt er al met al toch een beetje op dat de heer
Luchtenveld als lid van een grote partij twee keer wil graaien. Zijn partij
heeft al een voordeel bij de verdeling van de restzetels en nu wil hij ook
nog eens de lijstverbindingen tegengaan. Over bureaucratie gesproken!De heer Luchtenveld (VVD):De VVD krijgt vaak het verwijt niet open te staan voor voorstellen voor
staatsrechtelijke of bestuurlijke vernieuwing. Nu doen wij een keer een voorstel
om iets te veranderen aan een regeling, die overigens pas in 1973 is ingevoerd,
en dan is het weer niet goed! Het is volgens mijn fractie helemaal geen vreemde
zaak om dit een keer ter discussie te stellen. Mijn fractie wil terug naar
een zuivere evenredige vertegenwoordiging. Dat is een verdedigbaar standpunt.
Dat mevrouw Van Gent het daar niet mee eens is, is haar goed recht, maar ik
wil dit punt gewoon ter discussie kunnen stellen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Het lijkt mij een eenzaam avontuur en dat moet ook zo maar blijven.De heer Luchtenveld (VVD):Voortvarend en duidelijk was de toespraak van de minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties op het IPO-congres. Dat congres vond overigens
al weer even geleden plaats. Deze begrotingsbehandeling is dan ook wat uitgesteld.
Dat doet echter allemaal niets af aan de waarde van deze toespraak.De VVD-fractie is blij met het voornemen om de Kaderwet bestuur in verandering
niet te verlengen en het wetsvoorstel inzake bestuur in stedelijke regio's
in te trekken. Samenwerking in stedelijke regio's is gewenst, maar mag niet
vrijblijvend zijn en evenmin ontaarden in een extra bestuurslaag. De VVD-fractie
dringt erop aan dat het huis van Thorbecke verder in ere wordt hersteld door
ook bij andere departementen rechtstreekse geldstromen naar kaderwetgebieden
en samenwerkingsverbanden in de toekomst weer via de provincie te laten lopen.
Wij denken dan bijvoorbeeld aan de bijdragen die het ministerie van Verkeer
en Waterstaat uitkeert. Dat sluit overigens "doordecentralisatie" door de
provincie niet uit. Het is gewoon zuiverder als het via de provincies loopt.
Dat is ook het bezwaar van mijn fractie tegen de brief van de vier grote steden.
Zij dringen namelijk te zeer aan op een soort kaderwetachtige constructie
voor de grote vier steden. Nogmaals: geen vrijblijvende samenwerking, maar
in het kader van de WGR-plus moet de provinciale rol niet geheel worden weggepoetst.Mevrouw Smilde (CDA):Wat is de mening van de heer Luchtenveld over de brief van de G4, die
als eerste door burgemeester Opstelten is ondertekend?De heer Luchtenveld (VVD):Mijn bezwaar tegen die brief is dat het voorstel van de G4 het gevaar
met zich brengt dat er toch weer een soort kaderwetachtige constructie ontstaat.
Dat de grote vier ook onder de WGR vallen, neemt het gevaar niet weg dat het
uitgroeit tot een eigen bestuurslaag en dat is een ongewenste verandering
in het huis van Thorbecke.Mevrouw Smilde (CDA):Zo heb ik die brief niet gelezen. Ik heb die brief zo gelezen dat dit
juist wordt voorkómen door samenwerking op verschillende gebieden binnen
de grootstedelijke gebieden, ook in samenwerking met de provincie. Het gevaar
dat de heer Luchtenveld schetst, zie ik dus niet.De heer Luchtenveld (VVD):Mijn fractie vindt dat de brief heel veel goede punten bevat over intergemeentelijke
samenwerking. Die moet in de grootstedelijke gebieden zeker een verplichtend
karakter dragen, daarover mag geen misverstand bestaan. De rol van de provincie
is echter wel erg naar de achtergrond gedrongen. Er wordt tevens aangedrongen
op het in stand houden van de rechtstreekse geldstromen van bijvoorbeeld de
ministeries van Verkeer en Waterstaat en VROM naar de grootstedelijke gebieden.
Dat gaat mijn fractie te ver. Wij kiezen voor het model waarin
het geld via de provincie, eventueel doordecentralisatie, naar de samenwerkingsgebieden
gaat.Mevrouw Smilde (CDA):Ik ben zo langzamerhand heel benieuwd naar de reactie van de minister
op deze plannen.De heer Luchtenveld (VVD):Dat zijn wij uiteraard ook, maar wij leggen hier onze stelling neer. De
minister heeft aangekondigd met een notitie te komen. Ik neem aan dat hij
daarin op dit onderwerp terugkomt. Dat zal hij ook wel doen in zijn beantwoording
morgen.Voorzitter. De minister heeft een duidelijke lijn getrokken ten aanzien
van het grotestedenbeleid: 30 gemeenten en niet meer voortdurende discussies
over G4, G21, G25 en de aanleungemeenten. Prima! Niet de structuurdiscussie,
maar het resultaatgericht werken verdient alle energie. Toevoeging van veiligheid
als vierde pijler aan het GSB is mooi, maar de mensen in de stad zullen de
overheden afrekenen op het resultaat in de wijken en de buurten. Daar is een
wereld te winnen. Integratie en inburgering lopen stroef, stedelijke vernieuwing
komt te traag tot stand en sommige buurten zijn nog onveilig. Met het veiligheidsplan
en het GSB kan het Rijk forse impulsen geven, maar de steden zelf zullen het
met hun burgers vooral moeten doen. Rotterdam lijkt met onorthodoxe methoden
en veel bestuurlijke energie nu echt geen woorden, maar daden te leveren.
Dat hebben wij ook gezien bij het bezoek aan Rotterdam op 28 oktober.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Hoe kan de heer Luchtenveld dit met droge ogen zeggen terwijl hij net
zelf de brief aanhaalt die burgemeester Opstelten van Rotterdam heeft geschreven?
Opstelten geeft in die brief juist aan dat hij te weinig mogelijkheden heeft
om genoemde problemen goed aan te pakken.De heer Luchtenveld (VVD):Wij hebben goed geluisterd tijdens dat werkbezoek. Bij de begroting van
het ministerie van Justitie hebben wij dan ook een aantal concrete voorstellen
gedaan, onder andere voor meer geld voor de rechterlijke keten. Mijn fractie
luistert dus heel goed naar de problemen, maar zij is van mening dat de steden
het zelf moeten aanpakken. Het collegeprogramma van Rotterdam is daarvan een
uitstekend voorbeeld: heel concreet met doelstellingen per wijk en buurt.
Het zou ons een lief ding waard zijn als meer gemeenten in den lande Rotterdam
tot voorbeeld namen bij de aanpak van veiligheid en de bestrijding van criminaliteit.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Ik wil geen kwaad woord zeggen over Rotterdam, maar als die gemeente zelf
schrijft dat het die regelingen voor de intergemeentelijke samenwerking wel
nodig heeft, is dat toch een vraag aan het kabinet en aan ons allemaal om
het zo te doen? Dan kan de heer Luchtenveld toch niet zeggen dat het in Rotterdam
allemaal pico bello in orde is? Daar denkt de gemeente Rotterdam zelf in ieder
geval anders over.De heer Luchtenveld (VVD):Ik denk dat Rotterdam niet kan volhouden dat de veiligheid niet kan worden
aangepakt en dat de leefbaarheid in de steden niet kan worden verbeterd, als
er een zware samenwerkingsregeling wordt geschapen, terwijl de provincie in
het huis van Thorbecke daarin een zekere rol houdt.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Dus hetgeen burgemeester Opstelten schrijft, is onzin?De heer Luchtenveld (VVD):Nee, dat heb ik niet gezegd. Ik heb er genuanceerd over gesproken en ik
heb er kanttekeningen bijgeplaatst.Voorzitter. Ik kom dan op het afschaffen van de OZB voor woningen. Allereerst
wil ik in herinnering roepen dat Kamervragen zijn gesteld over de nogal grote
OZB-verhogingen die een aantal gemeenten heeft doorgevoerd in de begroting
voor 2003 en de meerjarenraming voor de jaren daarop. Soms was daarvoor een
reden, heb ik begrepen, omdat de gemeenten erg lage tarieven hanteerden. Her
en der is evenwel sprake van extreme percentages. Mijn fractie kan zich in
een aantal gevallen niet aan de indruk onttrekken dat dit mede is gebeurd
met het oog op een mogelijk hogere compensatie van het Rijk bij de afschaffing
van de OZB op woningen. Er kunnen sowieso grote vraagtekens worden gezet bij
enorme stijgingspercentages, zoals 40% in Putten en zelfs meer dan 80% in
Wassenaar, in een tijd waarin wordt geroepen om loonmatiging en waarin de
overheid een pas op de plaats zou moeten maken als het gaat om verdere lastenverhogingen
voor de burgers.De heer Wolfsen (PvdA):Ik wil hier één vraag over stellen. De heer Luchtenveld
vertegenwoordigt de partij voor vrijheid en democratie. Hij zei zonet dat
hij het huis van Thorbecke wil herstellen. De kern daarvan is: wat lokaal
kan, kan lokaal. Het gaat om de lokale democratische vrijheid. Voorzover er
OZB-verhogingen zijn, zijn die democratisch vastgesteld, voor de volle 100%
gelegitimeerd. In dat licht is het toch gek dat de heer Luchtenveld vraagtekens
zet bij democratisch gelegitimeerde beslissingen?De heer Luchtenveld (VVD):De enige vragen die ik heb gesteld, gaan erover of het in 2005 zou worden
gecompenseerd. Deze heb ik schriftelijk gesteld. Mijn andere punt is dat wij
vinden dat gemeenten rekening zouden moeten houden – zij zijn onderdeel
van een gedecentraliseerde eenheidsstaat en geen eiland – met beleid
van de rijksoverheid. Wij vragen gemeenten vaak om te komen tot een gezamenlijk
aanpak; zonet hadden wij het in dat kader nog over veiligheid. Wij mogen op
hen best een beroep doen: matig uw tarieven in een tijd waarin algemene loonmatiging
als buitengewoon belangrijk wordt ervaren.De heer Wolfsen (PvdA):Ja...De voorzitter:Eén vraag; u zei zelf: ik wil nog één vraag stellen.
Die heeft u al gesteld. Het woord is aan de heer Rietkerk.De heer Rietkerk (CDA):Ik heb ook twee vragen.De voorzitter:Ook voor u geldt: één vraag.De heer Rietkerk (CDA):Dan stel ik een combinatievraag. De heer Luchtenveld heeft het over de
OZB.De voorzitter:Gewoon één vraag. Niet altijd proberen om de leukste van
de zaal te zijn: één vraag.De heer Rietkerk (CDA):Mijn vraag is: waarom laat de heer Luchtenveld de OZB voor de bedrijven
onge moeid; wordt deze dan geen melkkoe, zodat de bedrijven
straks het gat in de OZB voor de gewone woningen moeten gaan betalen?De heer Luchtenveld (VVD):Dat was een van de punten waarvan wij de minister wilden vragen om er
aandacht aan te besteden in de notitie over de afschaffing van de OZB voor
woningen. Wat ons betreft, mogen gemeenten niet vluchten in de OZB voor bedrijven
door die tarieven tot enorme hoogte op te voeren. Er is nu een vastgestelde
verhouding tussen de OZB voor bedrijven (niet-woningen) en de OZB voor woningen.
Als de OZB voor woningen helemaal wegvalt – dit is de parel van ons
verkiezingsprogramma – moeten bedrijven niet opeens vogelvrij worden
verklaard.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik zou zeggen: een parel voor de zwijnen. De heer Luchtenveld zegt altijd
dat decentraliseren van groot belang is; gemeenten moeten meer zeggenschap
krijgen. Ook hij heeft de afgelopen tijd ongetwijfeld een stapel brieven gekregen
van al die gemeenten, van links tot rechts, die heftig protesteren tegen de
afschaffing van de OZB. Daaronder waren overigens ook veel VVD-wethouders.
Is de VVD-fractie in deze Kamer autistisch geweest bij het continu opvoeren
van dit punt? Is het wel gedecentraliseerd met de achterban besproken? Het
valt mij op dat die achterban, inclusief de VVD-wethouders, mordicus tegen
is.De heer Luchtenveld (VVD):Er zijn ook positieve reacties, maar ik wil niet ontkennen dat wij veel
negatieve reacties ontvangen, zoals moties van gemeenteraden. Wij kijken echter
ook naar de kracht van de argumentatie. De argumentatie die wordt geleverd
door die gemeenten, is al in belangrijke mate meegewogen bij de besluitvorming
in de algemene vergadering bij de opstelling van ons verkiezingsprogramma.
Daar lagen, zeker uit gemeentelijke kring, forse bezwaren tegen het opnemen
van het afschaffen van de OZB, destijds nog voor zowel woningen als bedrijven.
Dat is gewogen en de algemene vergadering heeft, kennende die kritiek, uiteindelijk
met 88% voor en 12% tegen besloten om het punt wel op te nemen. Daar waren
goede redenen voor, onder andere de vele klachten van burgers. Met elkaar
hadden wij toch afgesproken meer naar de burgers te luisteren. Er zijn heel
veel klachten over de ingewikkelde OZB en de ingewikkelde taxaties. De burgers
hebben bij ons dus meer gehoor gevonden dan die gemeentebesturen. Vooralsnog
zien wij geen aanleiding om dit punt niet meer te verdedigen of ervan af te
willen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Wij zijn natuurlijk niet de algemene vergadering van de VVD, maar de Tweede
Kamer, die ook naar signalen moet luisteren. De heer Luchtenveld zegt dat
ook altijd. Zijn eigen mensen in de regio, in de gemeenten – dat geldt
overigens ook voor mensen van andere partijen – protesteren tegen de
afschaffing van de OZB. Ik begrijp niet dat hij daar niet beter naar luistert.
De tijd loopt door en die mensen worden op gemeentelijk niveau met problemen
geconstateerd. De heer Luchtenveld doet net of hij doof en blind is, en negeert
zijn eigen mensen in de regio, die kunnen weten hoe het zit. Waarom doet hij
dat?De heer Luchtenveld (VVD):Naast de brieven van gemeentebesturen liggen stapels brieven van bijvoorbeeld
oudere mensen. Deze hebben een woninkje dat zij hebben afbetaald, maar zij
worden telkens geconfronteerd met steeds hogere waardetaxaties en OZB. Er
wordt namelijk al heel gauw geredeneerd dat het eigenarendeel toch ten laste
komt van de mensen met grote dure woningen, zodat zij de OZB-verhoging wel
kunnen hebben. Wij zien dat aan het prijsindexcijfer. Het cijfer van het Gemeentefonds
is sinds 1994 gestegen naar 115, maar het prijsindexcijfer van de OZB is gestegen
naar 128. Over het algemeen verhogen gemeenten de OZB veel meer dan de gemiddelde
prijsontwikkeling is. De woningen zijn over het algemeen inderdaad heel zwaar
belast door gemeentebesturen die daaruit extra inkomsten voor gemeentelijke
zaken genereren. Daartegen is heel veel protest, ook al vanwege de wijze waarop
de taxaties plaatsvinden. Dat is een ander groot bezwaar. Het afschaffen van
de OZB heeft een aantal positieve effecten: het is goed voor de armoedeval
en bovendien kunnen de huren omlaag omdat de woningcorporaties de OZB doorberekenen
in de huren. Nogmaals, er is buitengewoon veel ergernis over deze belasting.
Wij denken dat het toch wel erg triest is gesteld met de gemeentelijke autonomie
als die alleen maar tot uitdrukking kan komen in het heffen van alsmaar meer
belastingen. Juist als gemeenten gedwongen worden keuzes te maken in wat wel
en niet wordt uitgegeven...De voorzitter:Mijnheer Luchtenveld, wilt u uw antwoord op een interruptie iets beknopter
houden?De heer De Graaf (D66):Ik dacht dat de partij van de heer Luchtenveld in Wassenaar zelfs een
absolute meerderheid had. De verhoging van 80% die daar plaatsvond, was naar
ik meen ingegeven door de vrees van dezelfde gemeenteraad en dezelfde VVD-fractie
dat dit nog één keer kon en daarna nooit meer. Als de heer Luchtenveld
zegt dat het een schande is dat de OZB zo hoog oploopt, heb ik daar wel enige
verklaring voor. Wil hij de OZB-afschaffing ook eens relateren aan het feit
dat het kabinet in het Strategisch akkoord kiest voor een ombuiging van meer
dan een miljard euro op het Gemeentefonds en het Provinciefonds? Men doet
namelijk twee dingen tegelijk: men schaft de OZB af en tegelijkertijd buigt
men om bij het Gemeentefonds. Het laatste is in tegenstelling tot wat het
vorige kabinet deed, want dat liet het Gemeentefonds gelijk lopen met rijksintensiveringen.
Kan de heer Luchtenveld zich voorstellen dat heel veel gemeenteraadsleden,
inclusief zijn partijgenoten, dat te gek voor woorden vinden?De heer Luchtenveld (VVD):Wat er op het gebied van het Gemeentefonds gebeurt, is volgens de afspraken
dat er in een tijd dat er minder wordt uitgegeven, ook minder wordt gestort
in het fonds, verder zijn er rente-inkomsten uitgenomen. Dat stond in bijna
alle verkiezingsprogramma's voor de verkiezingen van 15 mei, dus bijna elk
kabinet zou dat gedaan hebben.De heer De Graaf (D66):Als u goed citeert, weet u ook welke partijen dat niet hebben gewild.De heer Luchtenveld (VVD):Er zijn ook partijen die het niet wilden, maar heel veel grote partijen
hadden het wel staan in hun verkiezingsprogramma voor de verkiezingen van
15 mei. Het is bovendien besproken met de decentrale overheden.
De afschaffing van de OZB is pas voorzien voor 2005. Dat gemeenten hun tarieven
fors opschroeven voor 2003 en 2004 in de verwachting dan een veel hogere compensatie
te krijgen, hebben wij als niet juist beoordeeld. Het lijkt ons juist om het
jaar 2002 als eindjaar te nemen. Dat heeft de minister ook geantwoord op de
Kamervragen. Je zou ook nog kunnen kijken naar de absolute hoogte in relatie
tot bijvoorbeeld het rekentarief. Vorige week heeft de heer Zalm in debat
met de heer Pans van de VNG aangegeven hoe wij de compensatie zien. Volgens
ons krijgen alle gemeenten namelijk compensatie op basis van het tarief van
2002. Geleidelijkaan moet je naar één niveau groeien. Het rekentarief
zou daarvoor een goede indicatie kunnen zijn. Daarbij zou je weer het accres
van het Gemeentefonds kunnen inzetten.De heer Slob (ChristenUnie):De heer Luchtenveld heeft een aantal keer gesuggereerd dat een aantal
gemeenten de OZB behoorlijk hebben laten stijgen om beter gecompenseerd te
worden als de OZB wordt afgeschaft. Is die stelling vol te houden na de beantwoording
van de vragen door de regering? Ik vraag het mij ten zeerste af.De heer Luchtenveld (VVD):De heer De Graaf suggereerde het ook. Sommige gemeenten hebben het met
zoveel woorden gezegd. Andere gemeenten hebben aangegeven dat zij een heel
laag tarief hadden en dat ze een x-aantal investeringen deden en dat de OZB-verhoging
al in het meerjarenplan zat. Per gemeente zal dat ongetwijfeld verschillen.
Er is echter zeker een aantal gemeenten die in contacten hebben toegegeven
dat zij de OZB verhogen omdat ze bang zijn dat ze anders in lengte van jaren
gestraft worden voor het feit dat ze zuinig zijn geweest. Nijmegen zit bijvoorbeeld
op het dubbele van het rekentarief. Die gemeente heeft er ook allerlei dingen
ingebouwd, zoals rioolrecht en huisvuilbelasting. De angst dat zulke gemeenten
een veel grotere compensatie zouden krijgen, is inderdaad het oogmerk geweest
van een aantal gemeenten.Voorzitter. Ik heb al gezegd dat wij ook graag de bureaucratische regels
rondom de Wet waardering onroerende zaken (Wet WOZ) verder willen vereenvoudigen.
De Wet WOZ levert veel kritiek op. Zij geeft verstopping bij de belastingkamers
van de gerechtshoven en bij de gemeenten vanwege de enorme stroom bezwaarschriften.
In het kader van de evaluatie van de Wet WOZ hebben wij aantal suggesties
gedaan op welke manier daar anders mee om kan worden gegaan, bijvoorbeeld
door niet elke gemeente op precies hetzelfde tijdstip te laten taxeren, zodat
je meer spreiding krijgt van de capaciteit en van het aantal bezwaarschriften.
Je zou ook nog meer met indexering kunnen werken, maar dát er een taxatie-instrument
moet blijven, ook voor de andere fiscale wetten, is wel duidelijk.Wel is ter discussie wie het dan moet doen. Wat dat betreft is het in
ieder geval goed dat de gemeenten ook daarover snel duidelijkheid krijgen.
Wat ons betreft kan na de afschaffing van de OZB het beste worden gekozen
voor de belastingdienst, omdat dan de relatie tussen het gemeentelijke beleid
en de taxatie van de woningen veel minder groot is dan wanneer de OZB nog
zou bestaan. Wij willen graag vernemen – hetzij nu, hetzij straks in
een notitie – hoe de minister daar tegenaan kijkt.Voorzitter. De minister leverde als staatssecretaris in het vorige kabinet
de nota over wonen: Mensen, wensen, wonen. Nu vragen wij hem, de staatssecretaris
en de overige leden van het kabinet: maak mogelijk wat mensen wensen, namelijk
wonen in een veilige en leefbare gemeente.De heer Eerdmans (LPF):Voorzitter. Allereerst felicitaties voor mevrouw Smilde van de CDA-fractie,
die vandaag haar maidenspeech hield.Voorzitter. Graag neem ik u kort mee naar vorige week. Toen vond in dit
huis een beladen debat plaats over uitspraken van minister Nawijn over de
herinvoering van de doodstraf. Op het moment dat ik diens uitspraak in de
Nieuwe Revu las en de reacties daarop van de andere fracties vernam, realiseerde
ik mij dat er een stevig debat zat aan te komen over de wenselijkheid van
een discussie over de herinvoering van de doodstraf in Nederland.Dat die discussie een keer gevoerd moet worden, lijkt de LPF goed, want
om en nabij 40% van onze bevolking voelt vóór herinvoering van
de doodstraf. Tot nog toe is de discussie daarover een van de laatste, zorgvuldig
beschermde taboes in Nederland gebleven. In de Kamer werd die dinsdag echter
nauwelijks over doodstraf gediscussieerd. Belangrijker was de vraag in welke
hoedanigheid de heer Nawijn zijn uitspraken had gedaan: als minister, als
lijsttrekker of als mens? De heer Nawijn zelf had toen al drie keer, zowel
schriftelijk als mondeling, aangegeven een persoonlijke worsteling te hebben
doorgemaakt en dus puur op persoonlijke titel te hebben gesproken: niet namens
het kabinet, noch namens de LPF. Maar nee, daar nam men geen genoegen mee.
Diverse fracties vonden het belangrijker om minister Nawijn de duimschroeven
aan te draaien en hem de mond te snoeren. Dit gedrag heeft de fractie van
de LPF verbijsterd. Wij zijn daar zeer boos over: hier is een minister gemuilkorfd.De voorzitter:Ik moet de aanwezigen op de publieke tribune vragen, geen tekenen van
goed- of afkeuring te geven, want anders moet ik tot andere maatregelen overgaan.Het woord is aan de heer De Graaf voor een interruptie.De heer De Graaf (D66):Voorzitter. Dit is gezwam van de heer Eerdmans en dat weet hij heel goed.
Vorige week hebben diverse fracties hun inhoudelijke standpunten over de doodstraf
aangegeven. Zij hebben ook gezegd: als de heer Nawijn een man was geweest,
dan had hij gezegd dat hij had gesproken als LPF'er en als lijsttrekker, ook
al was zijn partij het niet met hem eens. Als hij dit had gezegd, dan had
hij van ons een inhoudelijk debat teruggekregen, want dat willen wij best
voeren. Als echter het staatsrecht met voeten wordt getreden, als een minister
gaat draaien en zegt dat hij het zo niet bedoeld heeft en het ook niet in
die of die hoedanigheid heeft gezegd, dan mag hij figuurlijk gezien een pak
slaag van de Kamer krijgen, en dat is ook gebeurd. Maar er is geen sprake
van muilkorven: dat had de heer Eerdmans vorige week eens moeten beweren,
maar dat heeft hij toen niet gedaan. Nu komt hij erop terug en ik heb maar
één vraag aan hem: wat heeft dit met de begroting van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties te maken?De voorzitter:Van mijn kant merk ik het volgende op. Omdat ik wilde horen, mijnheer
Eerdmans, wat uw vraagstelling ging worden, heb ik u uiteraard laten zeggen
wat u heeft gezegd. Ik sta, na de interruptie van de heer De Graaf, ook kort
andere interrupties toe die nog komen, maar wij gaan absoluut niet het debat
van vorige week overdoen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik heb zelf dat debat met veel interesse gevolgd en het viel mij ook op
dat diverse fracties helder hebben aangegeven hoe zij tegenover de doodstraf
staan. Dit geldt ook voor bijvoorbeeld minister Donner die zijn standpunt
heel goed heeft onderbouwd in zijn beantwoording; daar was ik persoonlijk
nogal van onder de indruk.Soms vraag ik mij wel eens af in de richting van de LPF-fractie: is het
nu uw hobby om tegenstellingen te creëren, als deze er niet zijn? Als
die tegenstellingen er zijn, moet u daar zeker op terugkomen, maar ik krijg
nu een beetje de indruk dat u ze zelf oproept, terwijl alle fracties er vorige
week zeer serieus op in zijn gegaan. Misschien bent u het daar niet mee eens;
dat kan natuurlijk. Ook het kabinet – er waren maar liefst drie leden
van het kabinet aanwezig – heeft toen uitgebreid de gelegenheid gehad
erop in te gaan. Namens wie spreekt u hier eigenlijk? Ik denk dat de heer
Nawijn prima voor zichzelf kan opkomen. Misschien dat u nog eens wilt herhalen
wat de LPF vindt, maar creëer geen tegenstellingen als die er niet zijn!
Dat vind ik namelijk echt vervelend in het politieke debat.De voorzitter:Ik wil mijnheer Luchtenveld maar meteen een opmerking laten maken, maar
korter dan mevrouw Van Gent. Wij gaan het debat van vorige week echt niet
overdoen.De heer Luchtenveld (VVD):Wil de fractie van de LPF een discussie in deze Kamer over invoering van
de doodstraf in Nederland? En zo ja, mijnheer Eerdmans, waarom heeft u dan
geen initiatief daartoe genomen bij de begroting van Justitie?De heer Eerdmans (LPF):Dat is niet mijn pleidooi. Wij gaan het debat van vorige week niet overdoen,
daarin steun ik de voorzitter. Iedereen heeft herinneringen aan wat hier toen
gebeurd is, u de uwe, mijnheer Luchtenveld, en ik de mijne. Zullen wij het
daarbij houden?De heer De Graaf (D66):Ik heb de heer Eerdmans gevraagd, wat dit met de begroting van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties te maken heeft.De heer Eerdmans (LPF):Laat mij maar mijn betoog vervolgen.De voorzitter:Ik zeg tegen de heer Eerdmans dat wij nu naar de orde van de begroting
van BZK gaan, maar dat spreekt vanzelf.Voorzitter: TerpstraDe heer Eerdmans (LPF):Zoals gezegd, vond de LPF-fractie het een ondermaatse vertoning. Dat merken
wij overigens ook uit de reacties die wij uit alle hoeken en gaten krijgen
van onze partijleden die minister Nawijn een hart onder de riem willen steken.Ik kom tot mijn punt. Wanneer een minister in dit land niet eens meer
als mens zijn mening mag geven, lijkt het alsof wij met z'n allen sinds 6
mei erg weinig hebben geleerd. De Lijst Pim Fortuyn roept daarom de minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties als hoeder van de Grondwet op,
erop toe te zien dat de vrijheid van meningsuiting in dit land onverkort en
in al haar facetten voor iedereen geldt. Is de minister bereid om aan deze
oproep gehoor te geven? Ook wil de Lijst Pim Fortuyn in deze Kamer een debat
entameren over de vrije meningsuiting en de bedreigingen daarvan. Er is het
afgelopen jaar te veel gebeurd om dit debat nog langer uit de weg te gaan.De heer Teeven (Leefbaar Neder- land):Ik hoor de heer Eerdmans praten over vrijheid van meningsuiting. Ik ben
dat van harte met hem eens, maar was het niet de LPF-fractie die minister
Remkes naar de Kamer wilde halen omdat hij wat vrijmoedig had gesproken over
zuiverheid in de politiek, over wat wel en niet kon en over het aanzien van
de politiek? Laat deze minister dan ook gewoon praten als minister Nawijn
dat mag.De heer Luchtenveld (VVD):Ik vind het vreemd dat u om toch binnen de orde van de begrotingsbehandeling
van Binnenlandse Zaken te komen de vrijheid van meningsuiting erbij haalt.
Als u wilt discussiëren over het invoeren van de doodstraf, moet u daarvoor
bij de begroting van Justitie een debat vragen en niet via de vrijheid van
meningsuiting alsnog die discussie hier binnenbrengen terwijl de voorzitter
die wilde afsluiten.De heer Rietkerk (CDA):De heer Eerdmans doet terecht een appèl op de Grondwet. Maar zorgt
juist het staatsrecht er niet voor dat je hier niet als mens praat maar als
volksvertegenwoordiger of als minister of als toekomstig lijsttrekker? Bent
u dat met mij eens of niet?De heer Eerdmans (LPF):Het is niet mijn bedoeling om hier een discussie over de doodstraf te
beginnen. Het gaat mij om het muilkorven van een minister die als mens heeft
gesproken. Hij heeft driemaal bevestigd dat hij noch als minister noch als
lijsttrekker van de LPF heeft gesproken maar een persoonlijke worsteling heeft
doorgemaakt na de verschrikkelijke incidenten waarbij het ging om moord op
mensen. Hij heeft daarvan verslag gedaan in een human-interest interview –
als ik het zo mag zeggen – met de Nieuwe Revu. Ik vind het ongehoord
dat deze Kamer hem daarin heeft gekapitteld en er alleen voor heeft gezorgd
dat hij zijn mond hield zonder in discussie te willen gaan. Minister Nawijn
was zeker bereid geweest een discussie te starten als de Kamer dat gevraagd
had. Ik vind het niet terecht als hem dat verwijt wordt gemaakt. Wij hebben
allemaal onze eigen herinneringen aan dat debat. Dit is wat de Lijst Pim Fortuyn
op de kaart wil zetten.Voorzitter. Ik kom dan bij de begroting van BZK voor 2003 en de stand
van de collectieve sector. Allereerst past hier een gelukwens aan de minister
die gisteren een akkoord sloot met de bonden, waarmee een nieuwe cao voor
de rijksambtenaren is verzekerd.In het Strategisch akkoord heeft het terugdringen van regelzucht en bureaucratie
een prominente plek gekregen en ook de begroting van BZK ademt een geest uit
van meer efficiency en resultaatsgerichtheid. De LPF prijst dat. In ons land
gaan wij immers gebukt onder enerzijds grote druk op de collectieve voorzieningen
en anderzijds een door bureaucratie verstikte publieke sector.
De LPF wil dat de servicevragende burger beter geholpen wordt en dat de bureaucratie
hard wordt teruggedrongen. Hoewel de overheid de laatste jaren vele initiatieven
en verbetertrajecten heeft ingezet, is de strijd tegen de bureaucratie in
dit land nog lang niet gewonnen. Sterker, de meeste zogenaamde oplossingen
leiden tot nog meer bureaucratie. Neem bijvoorbeeld het project Beleids- en
beheersinstrumentarium (BBI) uit 1987. Doel van dit project was, gemeenten
efficiënter te laten werken. Dit project werd in 1995 afgerond. Op zichzelf
was dat een novum, want de meeste overheidsprojecten lopen door tot in het
oneindige. Na afronding van het project BBI bleek dat dit niet tot veel efficiëntie,
maar wel tot veel staffunctionarissen, veel papier en vooral tot veel nieuwe
bureaucratie had geleid. Dit was zelfs in die mate het geval, dat de Groningse
bestuurskundige Aardema er afgelopen vrijdag op is gepromoveerd. Zijn belangrijkste
conclusie luidt, dat rijksambtenaren vooral veel energie steken in het elkaar
bezighouden. Zo stelde hij vast dat 45% van de ambtenaren bij het ministerie
van VROM bezig is met het interne functioneren. Daarmee houden zij vrijwel
continu de externe, op de uitvoering gerichte, ambtenaren van hun werk. Helaas
is het project BBI geen uitzondering. Op departementen lopen projecten zonder
dat iemand nog weet waarom. Bij de overheid moet de bezem door het beleid
en door de gehele papierwinkel.De heer De Graaf (D66):Kunt u een paar voorbeelden geven van projecten die doorlopen zonder dat
iemand weet waarom?De heer Eerdmans (LPF):Ik ken er vele, maar dan kom ik terecht op het terrein waarop ik vroeger
heb gewerkt, het ministerie van Justitie en de gemeente Rotterdam. Ik vind
het buitengewoon onkies om daar nu over te verhalen. De desbetreffende projecten
lopen nog steeds.De heer De Graaf (D66):Ik vind het onkies dat u zegt dat er zoveel projecten zijn waarvan niemand
meer weet waarvoor zij dienen, terwijl u weigert ze te noemen. Dat kunt u
niet maken, niet als mens en niet als volksvertegenwoordiger.De heer Eerdmans (LPF):Kunt u de stelling onderschijven dat er in dit land veel projecten lopen
die niet doelmatig zijn en dat er ook ondoelmatige en ineffectieve projecten
zijn, of ontkent u die stelling?De heer De Graaf (D66):U vraagt mij nu iets geheel anders dan ik u heb gevraagd. Mijn vraag ging
niet over doelmatigheid, maar over projecten waarvan niemand meer wist waarvoor
zij waren bedoeld.De heer Eerdmans (LPF):Dat is ondoelmatig!De heer De Graaf (D66):Dat is maar de vraag. De projecten kunnen doelmatig zijn, maar de ambtenaren
zijn misschien helaas vertrokken. U moet echter boter bij de vis leveren en
voorbeelden geven. U geeft aan dat u er zelf veel ervaring mee hebt. Dan is
het voor u helemaal gemakkelijk om voorbeelden te geven. Noemt u gewoon man
en paard, dat is toch onderdeel van uw politieke filosofie?De heer Eerdmans (LPF):Ik vervolg mijn betoog en zal daarbij nog op verschillende voorbeelden
terugkomen.De heer De Graaf (D66):Graag concreet en met naam en toenaam.De heer Eerdmans (LPF):Dat is geen enkel probleem.De heer De Graaf (D66):Waarom zei u dan zojuist dat u dit onkies vindt?De heer Eerdmans (LPF):Ik zal even nadenken over andere voorbeelden dan de projecten waarbij
ikzelf betrokken ben geweest. Ik vind het niet kies om er nu enkele projecten
uit te lichten, terwijl ik de afgelopen week met een macroplan ben gekomen
om de bureaucratie te bestrijden. Het gaat om vele zaken, niet om een enkel
project waarvan u zo graag de naam wilt weten.De heer De Graaf (D66):Voorzitter...De voorzitter:Neen, neen, u hebt uw punt gemaakt.De heer Wolfsen (PvdA):Ik sluit mij aan bij wat de heer De Graaf heeft gezegd. Ik vind het stuitend
en beledigend voor de ambtenaren bij het ministerie van VROM dat de heer Eerdmans
zegt dat daar projecten lopen waarvan niemand de zin meer weet. U moet dan
concrete projecten noemen, anders is het niet meer dan een stuitende en beledigende
opmerking.De heer Eerdmans (LPF):U hebt mij verkeerd verstaan en dat valt u te verwijten. Ik heb de gepromoveerde
bestuurskundige Aardema aangehaald, die onderzoek heeft gedaan bij het ministerie
van VROM. Volgens hem is 45% van de ambtenaren meer met zichzelf bezig dan
met de uitvoering. U verwart dit met mijn opmerking dat wij van veel projecten
bij de rijksoverheid niet meer weten wat hun doel is en waar kop noch staart
aan is. Bij die stelling blijf ik.Beleidsafdelingen zouden in onze ogen waar mogelijk vervangen moeten worden
door probleemgebonden projectteams met een doel, een kort tijdpad en een budget;
concreet en effectief. Ambtenaren moeten daar worden ingezet waar de problemen
zich voordoen. Is het gestelde resultaat behaald, dan wordt het projectteam
ontbonden en wordt een nieuw probleem aangepakt. Deze flexibele manier van
werken is van groot belang, niet alleen voor de overheid maar ook voor de
ambtenaren zelf.De heer Luchtenveld (VVD):Er moet voortdurend worden gelet op de integriteit van de overheid. Dit
onderwerp staat voortdurend op de agenda. Hoe wilt u dat overlaten aan een
projectteam, met een kort tijdpad? Voor de integriteit van de overheid moet
er toch een beleidsafdeling zijn?De heer Eerdmans (LPF):In onze ogen is er sprake van te veel beleid. Dit wil echter niet zeggen
dat elk onderdeel van beleid moet worden gegoten in de vorm van een aflopend
project. Natuurlijk staat de overheid voor betrouwbaar beleid, dus het integriteitsbeleid
moet worden voortgezet. De bezem moet worden gehaald door beleidsafdelingen
waar men continu elkaar bezighoudt zonder dat resultaat wordt geboekt. Werken
met projecten gaat beter en sneller. Het projectteam kan worden ontbonden
op het moment dat het resultaat wel of niet is behaald. Die bedrijfsmatige
insteek ontbreekt veel te veel bij de overheid.De heer Luchtenveld (VVD):Ik hoop dat u nog op voorbeelden komt van gevallen waar mensen elkaar
bezighouden zonder dat er iets uitkomt.De heer Eerdmans (LPF):Prima.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Uw betoog bestaat uit een algemeen verhaal over het verminderen van bureaucratie,
projectmatig werken en het stoppen van projecten als het probleem is opgelost,
maar u noemt niet één concreet voorbeeld. Ik heb daar grote
bezwaren tegen. Kunt u één concreet voorbeeld noemen van een
project waarmee een probleem is opgelost, waarna het project weer is opgeheven?De heer Eerdmans (LPF):Heel goed.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Doet u dat eens.De heer Eerdmans (LPF):Bijvoorbeeld winkeldiefstal, een groot probleem waar winkeliers veel last
van hebben. Het ministerie van Justitie kan een winkeldiefstalproject opstarten
door een team van ambtenaren samen te stellen en budget vrij te maken. Van
dat team moeten bij voorkeur een paar frisse geesten deel uitmaken die niet
dagelijks met de materie te maken hebben. De doelstelling moet zijn om binnen
drie maanden advies uit te brengen aan de minister. Als dat advies er ligt,
moet het team weer worden ontbonden. Op zo'n manier ben je functioneel bezig.
Als je tien jaar lang over winkeldiefstal nadenkt, verzand je in een dagelijks
ritme en weet niemand meer waar je mee bezig bent.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):U bent zo naïef om te denken dat je het probleem van winkeldiefstal
uit de wereld helpt als er binnen drie maanden een ambtelijk advies is geschreven?De heer Eerdmans (LPF):Mevrouw, alstublieft! Dat is zo verschrikkelijk simplistisch. Ik word
daar echt moe van. Wij hebben het over beleidsafdelingen die een advies schrijven
voor de minister. Het is vervolgens aan de minister om daar, na overleg met
uitvoerende ambtenaren, de politie en ander personeel, uitvoering aan te geven.
Het is toch niet aan beleidsambtenaren om het probleem van winkeldiefstal
op te lossen in Nederland?Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Over simplistisch gesproken...De heer Eerdmans (LPF):Geeft u nu eens antwoord op mijn vraag, want ik wil ook een keer antwoord.De voorzitter:Nee, ik laat dit niet toe. Mevrouw Kalsbeek stelt nog één
korte vraag aan mijnheer Eerdmans, waarna hij zijn betoog vervolgt.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Het is prima als er een advies wordt gemaakt dat vervolgens wordt geïmplementeerd,
maar je moet niet zo naïef zijn om te denken dat je daarmee het probleem
hebt opgelost. De meeste maatschappelijke verschijnselen ontwikkelen zich
namelijk en je zult zien dat je de meeste problemen moet blijven volgen. Oplossingen
die op dag A werken, werken op dag B niet meer, omdat mensen zich daartegen
teweer stellen. Voor het meeste beleid is continuïteit nodig. Ik maak
bezwaar tegen uw simplistische benadering. Het is gemakkelijk om te zeggen
dat je tegen bureaucratie bent, maar kom dan ook met een concreet plan en
dat doet u dus niet.De voorzitter:De heer Eerdmans vervolgt zijn betoog.De heer Eerdmans (LPF):Deze flexibele wijze van werken is van groot belang, niet alleen voor
de overheid, maar ook voor de ambtenaren zelf. Om ambtenaren tot grotere prestaties
aan te zetten, zal er ook iets gedaan moeten worden aan het arbeidsklimaat.
De LPF-fractie wil zorgen voor meer dynamiek in het ambtenarenkorps door ambtenaren
meer verantwoordelijkheid te geven. Dat betekent een bonus voor behaald resultaat,
prestatiebeloning, maar ook consequenties na verwijtbaar falen. Sterker nog:
wij willen ook de strafbaarheid van individuele ambtenaren expliciet opnemen
in het Wetboek van Strafrecht. Dit is eerder dit jaar ook voorgesteld door
de commissie-Roelvink. De LPF-fractie stelt zich op het principiële standpunt
dat een ambtenaar die het publiek belang als leidinggevende of opdrachtgever
ernstig heeft geschaad, vervolgd moet kunnen worden. De ambtenaar van de toekomst moet worden bevrijd uit de gouden kooi van
de huidige Ambtenarenwet. Daarvoor krijgt hij vrijheid en ruimte, maar vooral
ook motivatie en veel plezier in het werk terug. De LPF-fractie wil daarom
de knellende Ambtenarenwet uit 1929 en het ambtenarenreglement ARAR afschaffen.De heer Teeven (Leefbaar Neder- land):Ik vraag mij af wat de heer Eerdmans nu precies strafbaar wil stellen
met de individuele strafbaarstelling van ambtenaren, die er overigens wat
betreft strafbaar gedrag van ambtenaren al lang is. Kan hij dat concretiseren?
Dan kunnen de minister en ik er wat mee in het debat.De heer De Graaf (D66):Ook het belonen van ambtenaren naar prestatie kan natuurlijk al lang.
Tenzij de heer Eerdmans bedoelt dat de veranderingen in de samenleving worden
teruggesluisd naar de individuele ambtenaar. Prestatiebeloning in de zin van
gratificaties, extra periodieken enzovoort voor goed presteren, bestaat al
lang. Dat lijkt mij dus ook geen serieus voorstel. Verder wil de heer Eerdmans
de Ambtenarenwet en het ARAR afschaffen. Blijft er dan geen enkele bijzondere
positie meer over voor ambtenaren?De heer Eerdmans (LPF):Daar kom ik nog op.De voorzitter:De heer Eerdmans moet ook nog antwoord geven op de vraag van de heer Teeven.De heer Eerdmans (LPF):We moeten dit wel in de context bekijken. De commissie-Roolvink heeft
in maart wel degelijk voorgesteld, leidinggevende en opdrachtgevende ambtenaren
waar het gaat om verwijtbaar handelen en grove schade door de overheid, te
kunnen vervolgen. Volendam is een bekend voorbeeld. Daar zijn ambtelijke handelingen
verricht, waarvan je achteraf kunt vaststellen dat daaruit grote problemen
zijn voortgekomen. De burgemeester heeft daar consequenties uit getrokken.
We zien overigens wel vaker dat leidinggevenden de consequenties trekken,
maar dat de ambtenaar die daaronder zit, buiten schot blijft. Wij vinden dat
niet terecht, wij willen die verantwoordelijkheid neerleggen
bij de ambtenaar die ook nalatig is geweest. Het sluitstuk van dat betoog
is dat ook strafvervolging van ambtenaren in ernstige gevallen moet gelden.De heer Teeven (Leefbaar Neder- land):Ik vraag mij toch af, of u artikel 51 van het Wetboek van Strafrecht kent.
Alle dingen die u voorstelt, zijn namelijk op dit moment al mogelijk. Het
gaat erom dat de minister van Justitie het openbaar ministerie aanwijzingen
geeft dat dat moet gebeuren. Dat is een politieke vraag, maar niets nieuws.De heer Eerdmans (LPF):Ik weet net zo goed als u wat daar staat: een individuele toerekenbaarheid
aan ambtenaren. Het gaat erom dat overheidshandelen als zodanig kan worden
bestraft, waarvoor een leidinggevende ambtenaar vervolgd dient te worden.
U moet het advies van de commissie-Roolvink beter lezen, waarin dat vermeld
wordt.De heer Rietkerk (CDA):U heeft het over verwijtbaar gedrag en ambtenaren. Geldt uw stellingname
ook voor een staatssecretaris die verwijtbaar gedrag vertoont?De heer Eerdmans (LPF):Ik denk dat de politieke verantwoordelijkheid daarvoor geldt. Hij zal
dan waarschijnlijk zijn biezen moeten pakken. Ook daarvoor geldt inderdaad:
zolang deze functionarissen onder het ambtenarenrecht vallen, komen zij daarvoor
ook in aanmerking.De heer Rietkerk (CDA):Concreet betekent dit dat oud-staatssecretaris Bijlhout, die toch een
beetje verwijtbaar gedrag vertoonde, onder het strafrecht valt, wat u betreft.De heer Eerdmans (LPF):Dat is mijn bezwaar tegen dit soort discussies: we strepen allerlei zaken
tegen elkaar weg. U mag dat overigens doen, dat is uw goed recht. Het gaat
om het algemene punt dat ernstig verwijtbaar handelen in ambtelijke dienst
zou moeten worden vervolgd.De heer De Graaf (D66):Ik probeer het goed te begrijpen. Als het gaat om ambtenaren die verwijtbaar
handelen, niet vallend onder het strafrecht, moeten zij volgens u strafrechtelijk
worden vervolgd. Ministers, staatssecretarissen, wethouders en burgemeesters
moeten maar politieke consequenties trekken. Als zij verwijtbaar handelen,
zij het in het belang van de gemeente, waarvoor moeten zij dan strafrechtelijk
worden vervolgd? U heeft net een vrij harde opmerking gemaakt over ambtenaren
in Volendam. Deze moeten volgens u worden vervolgd. Wegens wat?De heer Eerdmans (LPF):Wij willen dat ambtenaren worden afgerekend op prestaties, positief of
negatief. In Volendam is ambtelijk niet optimaal gehandeld, omdat een inspectie
ervoor had kunnen zorgen dat het Hemeltje zou worden gesloten. Ik vind het
onacceptabel dat de uitvoerende dienst buiten schot blijft, waar de burgemeester
de volgende dag zijn ontslag indiende.De heer De Graaf (D66):U beantwoordt mijn vraag niet. U noemde het voorbeeld van Volendam, in
het kader van de strafrechtelijke vervolgbaarheid van ambtenaren. Vindt u
dat die ambtenaren strafrechtelijk moeten worden vervolgd? Nee, zei u, het
gaat om iets anders. Nee, daar gaat het dus wél om.De heer Eerdmans (LPF):Ik noem een voorbeeld dat iedereen zal aanspreken: Volendam. Ik vind het
niet terecht dat u dan zegt: dus vindt de heer Eerdmans dat een ambtenaar
van Volendam strafrechtelijk had moeten worden vervolgd. Ik geef alleen aan
dat zulke gevallen wellicht voor de strafrechter een reden zijn, tot vervolging
over te gaan. Daar zeg ik niet bij dat ambtenaren in Volendam dat had moeten
overkomen. Snapt u?De voorzitter:Nog één interruptie, en dan gaat de heer Eerdmans door.De heer De Graaf (D66):Ik begrijp nu dat de heer Eerdmans zegt: een ambtenaar die met de beste
intenties faalt in de opdracht van zijn werk, mag niet alleen worden bedreigd
met disciplinaire maatregelen, of met ontslag wegens gebrekkig functioneren,
nee, die moet strafrechtelijk worden vervolgd. Ik wens u veel sterkte bij
het zoeken van een baan als u uit de Kamer vertrekt en de ambtenarij in zou
willen.De heer Eerdmans (LPF):Mijnheer De Graaf zegt het zelf al: met de beste intenties. Maar daar
hebben wij het niet over. Wij hebben het over ernstig verwijtbaar nalatig
handelen. Dat kan het doen van iets zijn, maar ook het niet-handelen. Ik zeg
niet dat wij ambtenaren bij bosjes moeten vervolgen, maar dat de mogelijkheid
moet bestaan om in dat ene geval de strafrechter wel degelijk in beeld te
brengen.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter. Volgens mij bestaan die mogelijkheden juist voor het handelen
in strijd met het Wetboek van Strafrecht. Er worden dan heldere normen overtreden.
Wil de heer Eerdmans dat het mogelijk wordt om ambtenaren strafrechtelijk
te vervolgen zelfs als er geen sprake is van overtreding van het Wetboek van
Strafrecht?De heer Eerdmans (LPF):Ik verwijs naar het advies van de commissie-Roolvink uit maart dit jaar.
Daarin wordt uitdrukkelijk onderscheid gemaakt tussen het frauduleus handelen
van een individuele ambtenaar en het optreden in overheidsdienst. Dan gaat
het om een ambtenaar die handelt door bijvoorbeeld een brief te schrijven
of juist niet of door een horecalocatie te inspecteren of juist niet. Dat
zijn activiteiten die niet aan een individu kunnen worden toegerekend; dat
zijn overheidshandelingen. Daarover moet de heer Van der Staaij meer lezen
in het indrukwekkende advies.De ambtenaar van de toekomst moet worden bevrijd uit de gouden kooi van
de huidige Ambtenarenwet. Daarvoor krijgt hij vrijheid, ruimte en vooral veel
plezier in het werk terug, alsmede motivatie. De Lijst Pim Fortuyn wil daarom
de knellende Ambtenarenwet en het ARAR afschaffen voor toekomstige werknemers.
Wij willen de arbeidsverhouding tussen overheid en ambtenaar normaliseren
en onderbrengen onder gewoon burgerlijk recht. Daarmee ontstaat ruimte voor
wederzijdse resultaatsafspraken, prestatiebeloning, mobiliteit, maatwerk en
noodzakelijke overplaatsingen van ambtenaren bij diensten. Ik noem de Immigratie-
en naturalisatiedienst, die regelmatig met tekorten en dan weer met surplussen
te maken heeft. Dat zal mevrouw Kalsbeek kunnen bevestigen. Het grote voordeel
voor deze nieuwe ambtenaren in dienst van de IND is dat zij niet meer eenzijdig door de overheid worden aangesteld, maar dat het contract een daadwerkelijk
onderhandelingspunt tussen werkgever en werknemer wordt, net als bij alle
andere arbeidsverhoudingen. Graag ontvang ik een reactie van de minister op
dit pleidooi voor meer ambtelijke verantwoordelijkheid en prestaties.De Lijst Pim Fortuyn vindt dat veel, zeer veel belastinggeld ondoelmatig
wordt besteed. Daarvoor is een aantal oorzaken aan te wijzen. De grote regeldruk
leidt tot een gigantische lastendruk die overheden niet alleen het bedrijfsleven,
maar ook elkaar zowel landelijk als lokaal opleggen. De commissie-Linschoten –
dat is de Adviescommissie terugdringing administratieve lasten ofwel de zogenaamde
commissie ACTAL geweest – heeft hierover een rapport geschreven. Naar
onze schatting kan door minder regelgeving zo'n 100 mln euro per jaar worden
uitgespaard. In Nederland besteden wij vervolgens zo'n 17,5 mld euro aan 534
subsidieregelingen. U hoort het goed: 17,5 mld euro. Tijdens de algemene financiële
beschouwingen heeft de Kamer de motie van mijn collega Van As aanvaard die
het kabinet verzoekt een zoeklichtactie te starten naar ondoelmatige en ineffectieve
subsidies. Kan de minister al iets zeggen over de uitvoering van deze motie?De Lijst Pim Fortuyn maakt zich grote zorgen over de explosieve stijging
vorig jaar van de uitgaven ten behoeve van het inhuren van externe consultants
en interim-managers door de overheid. In veel gevallen gaat het hierbij om
werk dat ook door ambtenaren gedaan zou kunnen en in onze ogen zou moeten
worden. Op jaarbasis is hiermee een bedrag van maar liefst 500 mln euro gemoeid,
verspreid over alle departementen, gemeenten en provincies. Wij stellen voor
om het inhuren van externe consultants en adviseurs door de overheid tot een
minimum te beperken. Hoe denkt de minister hierover? Ziet hij mogelijkheden
om die taakstelling rijksdienstbreed in te zetten? Hoe verloopt trouwens de
uitvoering van de 1% efficiencytaakstelling en de 5% volumekorting die in
het Strategisch akkoord zijn opgenomen als korting op de gehele rijksdienst?Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Een van de manieren waarop de 1% efficiencykorting gestalte zou moeten
krijgen, is door daarop te bezuinigen. Wilt u nu nog meer? Wat is precies
uw voorstel? En om hoeveel gaat het dan?De heer Eerdmans (LPF):Wij gaan voor een totale besparing van 3,3 mld euro in de komende vier
jaar.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Gaat u dat nu ook amenderen bij de begroting van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties, voorzover het op BZK betrekking heeft?De heer Eerdmans (LPF):Voor een deel althans; een deel zullen wij in ons verkiezingsprogramma
verwerken.De voorzitter:Als u nog acht minuten wilt overhouden, hebt u nog anderhalve minuut.De heer Eerdmans (LPF):Ik moet dan heel snel gaan, maar het komt door de vele interrupties.De voorzitter:De interrupties gaan ervan af.De heer Eerdmans (LPF):Ik memoreerde al de regelzucht. VNO-NCW, het MKB, maar ook de Wetenschappelijke
raad voor het regeringsbeleid en burgemeester Opstelten van Rotterdam hebben
hierover onlangs de noodklok geluid. Er zijn veel regels en ook veel tegenstrijdige
regels. Ik noem een hilarisch voorbeeld. Als gemeenten de gasmeter bij de
voordeur van een café willen aanbrengen, komt de Arbo-inspectie langs
om dit te verbieden in verband met het gevaar voor het personeel. Deze regels
zijn onwerkbaar en de LPF-fractie wil daarom als stelregel dat voor elke nieuwe
regel die wij verzinnen, een oude regel verdwijnt. Daarnaast willen wij het
totale bestand aan wet- en regelgeving laten doorlichten. Bekeken moet worden
welke regels nut hebben, welke al of niet handhaafbaar zijn, en welke tegenstrijdig
aan elkaar zijn. In onze ogen is de Eerste Kamer der Staten-Generaal een zeer
geschikte instantie voor deze grote operatie. Het gaat hier immers om politieke
keuzes bij het snijden in wet- en regelgeving. Ik wil graag een reactie van
de minister op dit voorstel.De LPF staat een kleiner, slagvaardiger en vooral resultaatgerichter overheidsapparaat
voor. Nu zijn er ongeveer zes personen per departement bezig elkaar te controleren.
Het begint met het afdelingshoofd en loopt door tot en met de hoogste baas,
de secretaris-generaal. Ter vermindering van de hiërarchie op de departementen
stellen wij voor om het niveau van directeur-generaal op te heffen. Deze functionaris
zou kunnen worden belast met het verminderen van de beleidsdossiers op de
ministeries. Ik weet niet of er nu direct een ambtenaar moet vertrekken, maar
wij hopen en denken dat deze functionaris, die uiteraard in dienst kan blijven,
heel goed kan functioneren als stoffer en blik van het departement om de beleidsdruk
te verminderen. Ik zie dat de aanwezige directeur-generaal er nu al zin in
heeft.De voorzitter:Ik laat hierop geen interrupties toe. Gaat u verder.De heer Eerdmans (LPF):Op deze wijze wil de LPF-fractie de bureaucratie aanpakken. Minder regels,
minder beleid, minder ambtenaren, minder papier en minder LKB's houden. Wij
denken dat door het verminderen van beleid en regels het totale aantal ambtenaren
op rijksniveau door natuurlijke uitstroom kan dalen met 12% de komende jaren.
Dat zou een besparing van 350 mln kunnen opleveren. Het voordeel is dat het
een groot multipliereffect heeft, doordat minder papier leidt tot minder computers,
minder ondersteuning enzovoorts. Wij denken in vier jaar 3,3 mld euro te kunnen
bezuinigen en vrij te maken op de rijksbegroting. Ik vraag de minister om
op onze inzet te reageren. Welke plannen heeft hij om de bureaucratie in Nederland
te beteugelen?De voorzitter:U hebt nog 20 seconden.De heer Rietkerk (CDA):Ik steun de roep om minder regels en om een krachtdadige overheid. U had
het over 12% natuurlijke uitstroom, dat is ongeveer 350 mln euro. Vervolgens
komt u op een bedrag van 3,3 mld?De heer Eerdmans (LPF):Ik ben aan mijn spreektijd gebonden. Mag ik reageren, voorzitter?De voorzitter:Ja, dat mag wel, maar het mag niet de rest van uw betoog in beslag nemen.De heer Eerdmans (LPF):De heer Rietkerk kan het teruglezen in het rapport dat ik hier bij mij
heb. Ik kan het niet aan de Handelingen toevoegen, doordat het te dik is;
ook wij schrijven te dikke rapporten. Dit is ons aanvalsplan tegen de bureaucratie
en daarin wordt tot in detail uitgerekend hoe wij op 3,3 mld komen. Wij willen
namelijk ook nog op enige andere zaken besparen.De heer Rietkerk (CDA):U kunt 350 mln besparen via natuurlijk verloop. Dan gaat het om 12% van
het aantal ambtenaren. Wat wilt u nog meer wegstrepen naast ambtenaren en
regels om op die 3,3 mld te komen? Dat is immers een vertienvoudiging.De heer Eerdmans (LPF):Ik heb al de subsidies, de administratieve lasten en de consultants genoemd.
Dat moet u allemaal meerekenen en bovendien willen wij het gevangeniswezen
privatiseren.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Ik kan mij voorstellen dat de punten die u opnoemt op een A4'tje kunnen.
Als wij dat dan van u krijgen, kunnen wij er morgen verder over debatteren.De heer Eerdmans (LPF):Ik bied u graag ons aanvalsplan aan. Daarin kunt u alles terugvinden wat
ik heb gezegd. Als u goede medewerkers heeft, dan kunnen zij dat wellicht
reduceren tot een A4'tje.Dan nog enige opmerkingen over de staatsrechtelijke en bestuurlijke vernieuwing
in Nederland. De gekozen burgemeester en het referendum hebben onze grote
aandacht. Ooit waren dit de trotse paradepaarden uit de stal van D66, maar
nog niet zo lang geleden zei partijleider De Graaf meer last dan lol van zijn
kreunjuwelen te hebben. D66 lijkt de hoop op staatsrechtelijke vernieuwing
te hebben verloren; zo niet de LPF. Net als Pim Fortuyn zelf wil de LPF het
land teruggeven aan de burgers. Voor het eerst sinds 1966 staat op aandringen
van de LPF het voornemen om te komen tot een gekozen burgemeester prominent
in het regeerakkoord. De minister heeft zich onlangs ook uitgelaten over de
gekozen burgemeester. Wij willen graag weten hoe het staat met de procedure.
Welke bevoegdheden moet de gekozen burgemeester volgens de minister krijgen?
Wanneer kunnen wij naar de stembus om onze eigen burgemeester te kiezen?De heer De Graaf (D66):Ik krijg graag van u nog het letterlijke citaat van hetgeen ik heb gezegd.
Het zou u sieren als u letterlijk citeerde in plaats van er uw eigen interpretaties
aan te geven. Was het verder maar waar dat u de gekozen burgemeester kreeg!
Maar ja: u bent uit het kabinet gedonderd en het CDA heeft allang aangegeven
dat het er niets voor voelt, dus zult u wel van een koude kermis thuiskomen.Het referendum waarover u zo hoog opgeeft, heeft u zelf ingeleverd in
het Strategisch akkoord. Wat is nou eigenlijk het nettoresultaat van een halfjaar
LPF geweest? Dat is toch buitengewoon mager.De heer Eerdmans (LPF):Wij zijn uit het kabinet gedonderd, dat klopt. Er is iemand in het gebouw
die heel goed weet hoe je met stekkers moet omgaan, namelijk de heer Zalm.
Wij hadden dit graag voortgezet, maar daar hebben wij het overigens ook eerder
over gehad. Wij hopen dat na de tweede lezing een tweederde meerderheid zal
stemmen voor de gekozen burgemeester in optima forma. Wij gaan net als de
heer Opstelten voor de presidentiële variant met een eigen verkiezingsprogramma
en aanwijzing van eigen wethouders. Wij hopen dat daar in de Kamer een tweederde
meerderheid voor komt.Tot slot het referendum. In het regeerakkoord staat ook dat de tijdelijke
referendumwet wordt ingetrokken. Het is een hardnekkig misverstand dat de
LPF-fractie hier een probleem mee heeft. De tijdelijke referendumwet regelt
de mogelijkheid om wetten en besluiten van overheidswege door burgers per
referendum ongedaan te laten maken. De LPF-fractie is tegen correctieve referenda.
Nadat de voor- en nadelen zijn afgewogen, moet een besluit worden genomen.
Wij zijn wel voorstander van raadplegende referenda en zelfs van het volksinitiatief:
vooraf een bindend referendum. In Zwitserland, waar dit weekeinde een grote
volksraadpleging inzake het vreemdelingenbeleid werd gehouden, heeft men hier
goede ervaringen mee. De Zwitsers kunnen sinds 1891 onderwerpen ter stemming
voorleggen na inzameling van 100.000 handtekeningen binnen een periode van
achttien maanden. De uitslag is bindend, dus kan het parlement de uitkomst
van een referendum niet naast zich neerleggen. Is de minister bereid om over
de invoering van een volksinitiatief naar Zwitsers voorbeeld na te denken?De heer De Graaf (D66):Voorzitter. Een demissionair kabinet moet niet over zijn eigen graf heen
willen regeren. Afgelopen maand is die indruk wel ontstaan. De coalitiemeerderheid
die er eigenlijk niet meer is en het kabinet houden vast aan hun beleidsagenda
op een manier die doet vermoeden dat in ieder geval CDA en VVD de verkiezingen
een hinderlijke onderbreking van vanzelfsprekend regeren vinden. De staatsrechthoogleraar
Engels noemde dat afgelopen zaterdag in de Volkskrant een "politieke prostituering
van het staatsrecht".De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is binnen de
regering de eerste bewaker van de constitutie en van het overige geschreven
en ongeschreven staatsrecht. Het lijkt mij meer dan passend als hij hier in
de Tweede Kamer nog eens uiteenzet wat naar zijn oordeel de grenzen en de
reikwijdte van een demissionair kabinet zijn en wat de betekenis is van ontbinding
van de Kamer. Deelt hij de opvatting van zijn politieke geestverwant en staatsrechtsgeleerde
Oud dat demissionaire kabinetten zich dienen te onthouden van controversiële
besluiten over controversiële onderwerpen, tenzij deze geen uitstel dulden?
Ook al deelt de minister die opvatting niet, dan is het toch interessant te
weten of hij vindt dat onder "lopende zaken" of "het landsbelang" moet worden
verstaan dat dit kabinet in ontbinding op zijn initiatief nog voor de verkiezingen
een wetsvoorstel tot afschaffing van de mogelijkheid van het burgemeestersreferendum
stuurt, of dat dit kabinet nog voor de verkiezingen een brief stuurt over
het kiesstelsel of een wetsvoorstel tot intrekking van het raadgevend referendum.Ik had eerlijk gezegd liever gezien dat minister Remkes, nu hij toch een
politieke nalatenschap op het ministerie van BZK wil achterlaten voor de korte
duur van deze kabinetsperiode, in de afgelopen weken de kans
had gegrepen om een visie te ontwikkelen op de grote en complexe uitdagingen
waarvoor de democratie en het openbaar bestuur staan. Wij horen hem wel over
grootscheepse veiligheidsplannen. Dat is op zichzelf te prijzen. Wij horen
hem ook over het uitdelen van een rotschop. Wij leren van hem een nieuw politiek
jargon zoals"prullenbakkeren". Wij weten wat hij van zijn dierbare collega
Nawijn vindt, maar dat alles blijft een wat beperkte invulling van zijn taak.
Met de begroting en de toelichting komen wij in ieder geval niet veel verder.
Het is een sterke minister met een armzalige begroting: geen visie, geen analyse,
geen toekomstbeeld en geen urgentie. En dat voor een krachtig en helder bestuurder
die, zoals bekend, een van de weinige politici is die in één
hand een biertje en een glas jenever kan vasthouden, met de andere een shaggie
kan rollen en tussendoor ook nog een gloedvol betoog kan afsteken.Ik wil in dit debat over de begroting van BZK drie centrale vragen voorleggen
aan de minister. Nu ook deze minister meent dat demissionair een ander woord
is voor voluit doorgaan, verplicht hem dat natuurlijk tot een inhoudelijk
antwoord.In de eerste plaats ga ik in op de toekomst van de politieke democratie.
Hoe denkt minister Remkes de vervreemding van en het gebrek aan vertrouwen
in onze democratie te keren? Is dat alleen maar een kwestie van de politieke
partijen – die beter hun best moeten doen – of is de minister
bereid om eens dieper te graven? Onze democratische instituties zijn ontwikkeld
en vervolmaakt in verzuilde tijden waarin de politiek werd beschouwd als de
afspiegeling van een onderhandelende samenleving van vastomlijnde stromingen,
namelijk de katholieken, de verschillende protestanten, de gegoede liberale
burgers en de socialisten. De verkiezingsstrijd ging eigenlijk over de vraag
welke zuil een beetje dikker was dan de andere en dus politiek meer recht
van spreken had. Die verzuiling is allang weg. Hiervoor in de plaats is een
samenleving gekomen waarin gemeenschapsbanden niet langer worden bepaald door
klasse of religie, maar door individuele keuze, door werk, door opleidingsniveau
en door leven naar eigen inzicht. Alle maatschappelijke instellingen hebben
zich hieraan aangepast op straffe van verdwijnen. Ondernemingen produceren
maatwerk en richten zich op maatschappelijk verantwoord gedrag omdat consumenten
dat wensen. Maatschappelijke instellingen zoals vakorganisaties, scholen en
ziekenhuizen worden in toenemende mate afhankelijk van de directe betrokkenheid
en de invloed van belanghebbenden.Het enige dat onveranderbaar schijnt te zijn, is de politieke democratie,
die nog steeds uitgaat van die enkele stem eens in de zoveel jaar. Die stem
geeft geen rechtstreekse macht maar alleen een afgeleide, indirecte aanwijzing
aan anderen om macht uit te oefenen. Hoe lang kunnen wij de democratie achter
laten lopen bij de tijd en wat voor gevolgen heeft dat voor de legitimatie
van onze Haagse besluiten?In het Strategisch akkoord wordt de klassieke representatieve democratie
omarmd en worden vormen van directe democratie ten principale afgewezen. Toch
wordt wel de rechtstreeks gekozen burgemeester ten tonele gevoerd. Kan de
minister de consistentie daarvan toelichten of moet ik dat alleen maar zien
als een inmiddels achterhaalde kniebuiging naar een afgeschreven coalitiepartner?
Moeten wij niet juist nu op zoek gaan naar meer ankerpunten voor de democratische
legitimatie door aanpassing van het kiesstelsel, bijvoorbeeld door het mogelijk
maken direct te stemmen voor de persoon die de macht bekleedt en door op vele
manieren betrokkenheid te organiseren bij besluiten die het leven beïnvloeden?
Zoals bekend, wil D66 daar voorstellen voor doen, maar belangrijker dan het
eigen gelijk is het debat over en de analyse van de houdbaarheid van de traditionele
partijendemocratie zoals wij die tot op de dag van vandaag kennen.Kortom, het is mooi dat de minister een commissie heeft ingesteld om te
adviseren over de rechtspositie van ministers en Kamerleden, maar het zou
veel mooier zijn geweest als hij richting zou geven aan de politieke democratie
als zodanig.In de tweede plaats vraag ik de minister naar zijn visie op de bestuurlijke
organisatie van ons land, om te beginnen op rijksniveau. Als pragmatisch man
praat hij liever niet over blauwdrukken en vergezichten, die op de korte termijn
weinig oplossen.De heer Eerdmans (LPF):Is de heer De Graaf al klaar met zijn betoog over de politieke democratie?De heer De Graaf (D66):Omdat D66 een kleinere partij is, heb ik maar tien minuten spreektijd.
Ik kan daarom niet mijn hele betoog hieraan wijden.De heer Eerdmans (LPF):Ik stel toch nog een vraag die hij mij ook bij interruptie stelde.Was het niet de heer De Graaf die bij de aanvaarding van het lijsttrekkerschap
van D66 sprak over "kreunjuwelen", toen het ging om de gekozen burgemeester
en het referendum?De heer De Graaf (D66):Nee, ik vroeg al of de heer Eerdmans zo vriendelijk wilde zijn, juist
te citeren. Zolang hij dat citaat niet bij de hand heeft, ga ik daar niet
verder op in.De heer Eerdmans (LPF):Dat vind ik opmerkelijk.De voorzitter:Mijnheer Eerdmans, u kunt een vraag stellen; u moet geen analyse maken.De heer Eerdmans (LPF):Wat bedoelde de heer De Graaf met die opmerking?De heer De Graaf (D66):Ik zei het al. De heer Eerdmans kan mij niet juist citeren. Ik heb geen
zin om op een onjuist citaat in te gaan.De heer Eerdmans (LPF):Dus de heer De Graaf heeft dat helemaal niet gezegd?De heer De Graaf (D66):Als de heer Eerdmans eerst zijn best doet en precies citeert wat ik heb
gezegd, kom ik erop terug.Voorzitter. De minister praat misschien liever niet over blauwdrukken,
maar hij lijkt mij ook niet de man die wil volstaan met her en der een moertje
en een schroefje aandraaien. Welke oplossingen heeft minister Remkes voorhanden?
De overheidsorganisatie op rijksniveau is nog steeds overmatig verkokerd,
de bewindslieden zijn nog steeds in de eerste plaats vertegenwoordigers van
hun ministerie en bureaucratie verhelp je niet door alleen
maar te snijden in aantallen ambtenaren. Het Strategisch akkoord kondigt een
onderzoek aan naar de organisatie van de rijksoverheid, maar de begroting
van de minister zwijgt daar helaas over. Wordt dat langebaanwerk?Dit kabinet voelde vooralsnog niets voor een kernkabinet, maar heeft wel
besloten dat er gedurende een klein half jaar geen volwaardige ministers van
Economische Zaken en van Volksgezondheid, Welzijn en Sport hoeven te zijn.
Dit doen de collega's van Financiën en van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
er even bij. Zit hier toch een visie achter van een kernkabinet? Ik hoor dit
graag van de minister.Wie heeft eigenlijk de regie over de ontbureaucratisering van de overheid?
Is dit een kwestie van taakstellingen halen, of meet het ministerie van BZK
ook wat ervan terecht komt en wat er gebeurt met de kwaliteit van de dienstverlening?
Wordt daarin ook meegenomen hoe er rijksbreed met externe adviseurs wordt
omgegaan? Eerdere pogingen om hun aantal terug te brengen, liepen op weinig
uit. Ik kan mij dit nog herinneren van de formatie in 1998. Minder ambtenaren
zonder sturing leiden vaak overigens weer tot meer ingehuurde adviseurs. Wat
wil de minister hieraan doen?Ontbureaucratisering heeft natuurlijk ook gevolgen voor de taken van de
overgebleven ambtenaren en voor het onderscheid tussen beleid, uitvoering
en toezicht. Hoe gaat de regering hiermee om?De integriteit van het ambtelijk apparaat staat geregeld onder druk. Ik
verwijs bijvoorbeeld naar de verhalen over de bouwfraude. Het is van belang
dat die integriteit gewaarborgd blijft, maar welke instrumenten zet de minister
daarvoor in? De recente klokkenluiderregeling die in alle gevallen toch weer
uitgaat van de ambtelijke hiërarchie, is daarvoor onvoldoende. Die is
bovendien in strijd met de nadrukkelijke uitspraak van de Kamer dat een klokkenluider
desgewenst ook altijd bij een onafhankelijk instantie terecht moet kunnen.Een derde centrale vraag aan de minister is wat de toekomst is van de
lagere overheden in Nederland. Deze minister voelde als Kamerlid in ieder
geval niets voor stadsprovincies. De kaderwet die de grootstedelijke gebieden
armslag gaf, gaat volgend jaar van tafel en alleen het roestig instrument
van de Wet gemeenschappelijke regelingen blijft over om gebieden als Rijnmond
soelaas te bieden. De burgemeesters van de vier grootste gemeenten klagen
nu al dat het allemaal vederlicht is en waarschuwen voor een bureaucratische
rol van de provincies. Het lijkt dus vooral een agenda van wat er niet mag
en wat er niet moet. Geen grootschalige herindelingen meer, geen stadsprovincies,
geen regiobesturen, geen flexibele maatoplossingen per gebied. Het huis van
Thorbecke moet hoe dan ook overeind blijven al is het inmiddels een bouwval
en zakken de verdiepingen straks van ellende in elkaar.Ik begrijp de weerzin die elke minister van Binnenlandse Zaken wel moet
voelen als hij naar de bestuurlijke organisatie van Nederland kijkt: dertig
jaar ideeën en voor niets echt draagvlak. Trekken aan een dood paard,
noemde een voorganger van de minister het. Toch vraagt de samenleving –
zeker in de zwaar verstedelijkte gebieden – om nieuwe bestuursvormen
die niet alleen maar een optelsom kunnen zijn van ondoorzichtige lapmiddelen
met een twijfelachtige democratische grondslag zoals die gemeenschappelijke
regelingen. Mijn fractie vindt dat geen oplossing bij voorbaat taboe mag worden
verklaard en dat voor een goed bestuur van de toekomst geen verworvenheid
heilig moet worden verklaard. Regionaal bestuur moet per regio worden ingevuld.
Geen eenheidsdenken, maar maatwerk voor elk gebied. Dit betekent ook dat de
rol van de provincie niet per se overal hetzelfde hoeft te zijn. Ik vraag
de minister om in te gaan op de toekomst van de provincies. Het is goed dat
hij mooie redevoeringen houdt voor het IPO, maar ik hoor die liever hier in
de Kamer.Ik wil de minister verder vragen in te gaan op de continuïteit van
het grotestedenbeleid. Mijn fractie is van mening dat het kabinet hieraan
te weinig aandacht en helaas ook te weinig geld besteedt. Ik noem bijvoorbeeld
het ICT-beleid in de grote steden of de voortzetting van het project Buurt
aan zet. Juist een voortgezet GSB-beleid vormt de voorwaarde voor betere veiligheid
en succesvolle integratie in de grote steden. Om die reden is de overgang
van integratie naar het ministerie van Justitie dan ook een miskleun. Nu dreigt
de samenhang uit het beleid weg te lekken. Ik begrijp dat de fysieke overgang
van de betrokken directie in januari aanstaande is voorzien. Volgens ons kan
dit best wel even wachten op een volgende formatie en een nieuw kabinet dat
daarover wellicht anders denkt.De heer Rietkerk (CDA):Ik wil de heer De Graaf nog een vraag stellen over het grotestedenbeleid
en over zijn teleurstelling dat het niet wordt voortgezet. Wil hij aangeven
op welke punten van het beleid hij dan doelt? Ik heb mevrouw De Boer uit Leeuwarden
al geciteerd, maar er zijn er meer die zeggen: wij hadden zorgen, maar gelukkig
wordt dit voortgezet al moeten wij de evaluatie wel gebruiken om iets extra's
te doen.De heer De Graaf (D66):Ik heb niet gezegd dat het beleid niet wordt voortgezet, ik heb gezegd
dat er te weinig aandacht aan wordt geschonken en dat er te weinig geld voor
beschikbaar is. Wij hebben in onze tegenbegroting die wij hebben ingediend
tijdens de algemene beschouwingen, ook aangegeven dat wij op verschillende
terreinen meer geld zouden willen inzetten. Dit komt dan ten goede aan het
grotestedenbeleid. Het heeft niet veel zin amendementen op de begroting van
BZK in te dienen, omdat het geld voor het grotestedenbeleid vaak van andere
ministeries afkomstig is. Ik denk aan ICT, onderwijs en andere gebieden.De heer Rietkerk (CDA):Deze minister werkt in tegenstelling tot de vorige wel aan de vermindering
van de regelgeving. Denkt u ook niet dat het daardoor mogelijk wordt om met
hetzelfde geld meer te doen in de steden?De heer De Graaf (D66):Ik betwijfel niet dat wij moeten streven naar meer vrijheid voor de steden.
De brief van de afgelopen week bevat daarvoor goede elementen. Ik ontken dat
allemaal niet, maar ik vind wel dat wij daarvoor meer financiële ruimte
moeten scheppen. Er is namelijk veel te doen. Een ander belangrijk bezwaar
is dat integratie van het grotestedenbeleid is ontkoppeld. Ik hoop dat dit
kan worden veranderd. De brandweer en de rampenbestrijding zijn na Volendam en Enschede eerder
gezakt dan gestegen op de politieke prioriteitenlijst. De VNG-commissie onder
leiding van voorzitter Brouwer heeft uitgerekend dat er zo'n 200 mln euro
extra nodig is voor een adequate rampenbestrijding. Het kabinet komt daar
dus niet aan. Wie beweert dat meer geld niet nodig is, spreek ik graag als
zich onverhoopt weer een ramp heeft voltrokken.De gemeente Hilversum heeft uitgerekend dat de OZB, die belasting die
de VVD zo graag wil afschaffen, met 13 euro per huishouden moet worden verhoogd
om aan alle eisen op het gebied van controle, handhaving, preventie en oefening
te kunnen voldoen. Voor andere gemeenten kan dit bedrag oplopen tot wel 40
euro per huishouden. Ik bedoel maar! Om tenminste een deel van de nood te
lenigen heeft mijn fractie inmiddels een amendement ingediend. Dit amendement
strekt ertoe dat 15 mln euro wordt toegevoegd aan de rampenbestrijding en
de brandweer. Ik nodig de minister en de staatssecretaris echter van harte
uit om nog creatiever te zijn dan wij en in de begroting nog meer geld voor
dit belangrijke onderdeel te vinden.De heer Rietkerk (CDA):U financiert deze 15 mln door een korting op de middelen voor de asieltaken
van de politiekorpsen. Dat geld is in de huidige systematiek al versleuteld.
Hoe kunt u daar dan nog een keer 15 mln vandaan halen? Leidt dat niet tot
minder blauw op straat?De heer De Graaf (D66):Er is hiervoor een aparte post op de begroting opgenomen. Een deel van
administratieve taken van de politiekorpsen wordt in 2004 overgeheveld naar
de IND. Het is mij daarbij opgevallen dat de IND aanzienlijk minder geld krijgt
voor dezelfde taken dan er nu voor de politie is gereserveerd. Aangezien ook
de asieltaken minder zullen worden naarmate er minder asielzoekers zijn, is
er financiële ruimte voor ons voorstel. Als de minister dit amendement
toch een probleem zou vinden, zou mij dat toch een beetje verbazen, gezien
de grote hoeveelheid geld die wij, overigens terecht, aan politie en veiligheid
uitgeven. Dat geld gaat voornamelijk naar justitie en de handhaving van de
openbare orde. Als je dat geld afzet tegen de hoeveelheid geld die wordt uitgegeven
aan rampenbestrijding en brandweer, moet je wel concluderen dat het tijd is
om die verhouding een beetje meer recht te trekken. Dat is pijnlijk, want
wij zijn hier bezig met de verdeling van schaarste. Ik durf het echter niet
voor mijn verantwoordelijk te nemen dat wij na de volgende ramp weer van iedereen
moeten horen dat de brandweer te weinig oefentijd had en dat er te weinig
geld was voor de brandweer en de rampenbestrijding.De heer Rietkerk (CDA):De vreemdelingenpolitie draagt haar taken over aan de IND. Dat levert
ons eindelijk weer eens wat rechercheurs op. Uw voorstel houdt in dat u het
daarvoor beschikbare geld naar beneden afrondt. Dat bent u zich toch wel bewust?De heer De Graaf (D66):De begroting van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties bestaat voor
een groot gedeelte uit de politiebegroting. Ik moet het geld voor mijn amendement
binnen deze begroting vinden. Ik denk dat dat mogelijk is als wij allemaal
onze verantwoordelijkheid nemen. Er wordt ongeveer 3 mld euro aan politie
uitgegeven en op dat bedrag moet volgens mij 15 mln euro vrij kunnen worden
gemaakt voor brandweer en rampenbestrijding. Als zich weer iets vreselijks
voordoet en men vraagt ons waarom er te weinig geld was voor oefeningen van
de brandweer, wilt u dan daarvoor de verantwoordelijkheid op u nemen? Ik kan
mij dat niet voorstellen.De voorzitter:Dat is een retorische vraag.De heer De Graaf (D66):Het is ook een rake vraag die leuk is om te stellen!De heer Slob (ChristenUnie):Voorzitter. Net zoals voor mevrouw Smilde die vanmorgen haar maidenspeech
hield, is dit voor mij een bijzonder moment. Zes maanden na mijn noodgedwongen
vertrek uit de Tweede Kamer mag ik weer namens de ChristenUnie het woord voeren.
Het is nog een beetje wennen, maar dat geldt voor meer zaken in deze toch
wel sterk veranderende Kamer.In mei kwam er voor mij een abrupt einde aan circa tien jaar actieve deelname
aan het openbaar bestuur. Er brak voor mij een tijd aan van bezinning en reflectie,
ook op mijn tijd in het openbaar bestuur. Op afstand heb ik met belangstelling,
maar soms ook met verbijstering, gevolgd wat er de afgelopen maanden allemaal
in en met het openbaar bestuur is gebeurd. Het was niet altijd even verheffend.
Ik heb de indruk dat het nog niet helemaal is afgelopen, maar ik hoop dat
ik mij vergis. Ik zeg, denk ik, niets te veel als ik opmerk dat het jaar 2002
waarschijnlijk niet de boeken zal ingaan als een kroonjaar van de democratie.
Ik kan mij in dat opzicht wel iets voorstellen bij de woorden van burgemeester
Deetman van Den Haag, die in zijn hoedanigheid als voorzitter van de VNG recent
in een interview aangaf dat het aanzien van de politiek en het openbaar bestuur
in de afgelopen maanden ernstig is geschaad.De heer Teeven (Leefbaar Neder- land):Wil de heer Slob verduidelijken waarom 2002 naar zijn mening geen hoogtepunt
is geweest voor de democratie? Misschien is het dat juist wel, juist omdat
er dingen veranderen. Als er dingen veranderen, kun je een nieuw begin maken.De heer Slob (ChristenUnie):Als er in het jaar 2002 een nieuw kabinet van start gaat dat binnen de
kortste keren weer tot zijn einde komt, niet op inhoudelijke gronden, maar
op basis van persoonlijke verschillen van omgang met elkaar, kan dit vanzelfsprekend
niet bepaald een verheffende vertoning kan worden genoemd. Daarnaast hebben
wij in de afgelopen maanden de enquête bouwnijverheid gehad, waar een
hoop zaken boven tafel zijn gekomen. Zo zou ik nog wel een tijdje kunnen doorgaan.
Al met al denk ik dat het jaar 2002 in dat opzicht geen kroonjaar is geweest,
maar dat is mijn inschatting. Wie weet kunnen wij er met elkaar in de laatste
weken nog een mooi einde aan breien.De heer Teeven (Leefbaar Neder- land):Dat was toch niet helemaal de essentie van mijn vraag. Enquêtes
zijn er ook in eerdere jaren wel geweest. Persoonlijk vond ik de opkomst
van Fortuyn en het gedachtegoed van de partij waar ik nog steeds voor sta,
wel iets bijzonders, omdat de democratie daardoor anders is gaan functioneren.
Wil de heer Slob daarover iets zeggen?De heer Slob (ChristenUnie):Ik heb de naam van de heer Fortuyn niet in de mond genomen. Dat is uiteraard
ook iets dat zich in de afgelopen maanden heeft afgespeeld. Ik kan eerlijk
gezegd zelf niet tot de conclusie komen dat alles dat is losgekomen, de schoonheidsprijs
verdient. Daar wilde ik het graag bij laten.Voorzitter. Ik ga verder met de uitlatingen van de heer Deetman. Hij bekritiseerde
het in zijn ogen verkeerde besef van de publieke zaak, zoals hij en vele anderen
dat in de afgelopen maanden hebben waargenomen. Het openbaar bestuur is geen
willekeurige club, vereniging of bedrijf. Het is iets bijzonders. Als je ervoor
kiest, daarin actief te zijn, ben je niet meer vrij in je handelen. Het is
geen speeltuin, aldus de heer Deetman, en zo is het ook. Als je besef hebt
van de hoogheid van het overheidsambt, van het gegeven dat de overheid een
instelling van God is – dat is onze overtuiging, Deetman zal deze woorden
herkennen – dan doet het pijn als het aanzien en het gezag van dit ambt
in de ogen van veel burgers is geschaad. Wij mogen ons daar niet bij neerleggen.De ChristenUnie pleit in dat opzicht met kracht voor gezagsherstel van
de overheid. Dat moet hoog op onze politieke agenda's komen te staan. De samenleving
heeft recht op een overheid die staat voor haar taak en daarmee ook respect
afdwingt. Daadkracht, besluitvaardigheid en visie zijn daarvoor nodig, maar
ook integriteit en betrouwbaarheid bij iedereen die binnen het overheidsapparaat
werkzaam is. Gezien de zorgelijke situatie waarin het openbaar bestuur zich
op dit moment bevindt, verzoek ik de minister, dit vanuit zijn verantwoordelijkheid
actief te bevorderen en hoge prioriteit in zijn beleid te geven. Ik denk dan
met name aan zijn verantwoordelijkheid inzake het integriteitsbeleid. Daarnaast
ligt hier een duidelijke taak voor politieke partijen en niet te vergeten
voor iedere individuele volksvertegenwoordiger. Ik vergelijk het wel eens
met een mooi bos. Het kost ongeveer 100 jaar om tot een heel mooi bos te komen.
In enkele uren tijd kan het echter zijn afgebrand. Dan kost het weer vele
jaren om de schoonheid weer te herstellen.De fractie van de ChristenUnie vraagt ook hoge prioriteit voor de relatie
tussen de centrale en de decentrale overheden, met name voor de relatie tussen
de rijksoverheid en de gemeentelijke overheden. Mijn fractie heeft het idee
dat deze relatie in de afgelopen maanden sterk onder druk is komen te staan.
De katalysator daarbij was het kabinetsvoornemen om tot afschaffing van de
OZB over te gaan. De gemeenten hebben aangegeven, daardoor in het hart te
zijn geraakt. Aftredend VNG-directeur Van den Berg noemde de voorstellen zelfs
de bijl aan de wortel van de gemeentelijke democratie. Mogelijk is dit wat
zwaar aangezet, maar toch. Binnenkort komt er over dit onderwerp een notitie.
Wat ons betreft mag het debat worden gevoerd, maar wel zorgvuldig en gevoed
door degelijke adviezen. Voor de noodzakelijke bestuurlijke rust en de goede
verhouding tussen Rijk en gemeenten is er misschien wel iets voor te zeggen –
collega Wolfsen heeft daaraan vanmorgen al een paar woorden gewijd –
nu even pas op de plaats te maken.In het licht van de ontevredenheid van burgers vraag ik de minister te
reageren op de uitkomsten van een onderzoek van de Consumentenbond van twee
weken geleden, waaruit blijkt dat burgers ontevreden zijn over de dienstverlening
door gemeenten. Uit dat onderzoek zou ook naar voren komen dat 80% van de
bevraagde raadsleden vindt dat de burger in zijn gemeente geen waar voor zijn
geld krijgt. Verder bestaan er grote verschillen in de prijzen die gemeenten
rekenen, bijvoorbeeld voor de uitgifte van een paspoort. Is de minister het
eens met de Consumentenbond dat er in een soort handvest eenduidige afspraken
moeten worden vastgelegd, zodat de kwaliteit van de dienstverlening door gemeenten
inzichtelijker wordt?Ook de bestuurlijke paragraaf in de Stellingnamebrief Nationaal ruimtelijk
beleid van minister Kamp, die afgelopen maandag in dit huis is besproken en
recent naar buiten is gekomen, heeft bij gemeenten enige onrust veroorzaakt.
Ik zwijg nu nog maar over de normering van het Gemeentefonds. Hoe kijkt de
minister zelf aan tegen de verhouding van het Rijk met de gemeenten? In het
licht van de genoemde Stellingnamebrief hebben wij de indruk dat de positie
van de provincies zal worden versterkt. Daarover valt met de ChristenUnie-fractie
zeker te praten. Wij voeren echter graag het debat in de volle breedte. Ik
heb dat vorig jaar ook al vanaf deze plaats mogen zeggen en in de tussentijd
is er naar mijn inschatting niet veel veranderd. Er moet een inhoudelijk debat
worden gevoerd over de positie van provincies in relatie tot gemeentelijke
overheden, met name de grote steden, en de rijksoverheid. Daarbij moet het
rapport van de commissie-Geelhoed worden betrokken, dat al weer enige maanden
op de plank ligt.De heer Rietkerk (CDA):Wil de heer Slob daarbij ook de gedeconcentreerde rijksdiensten betrekken?
Deze lopen nogal eens voor de voeten van de gedeputeerden. Gebeurt daar geen
dubbel werk?De heer Slob (ChristenUnie):Ik zou het debat het liefst voeren vanaf het punt waarop wij een aantal
maanden stil zijn blijven staan, toen het rapport van de commissie-Geelhoed
uitkwam. Destijds hebben wij wel een aantal andere, losse aspecten die hiermee
te maken hebben, aan de orde gesteld. Wij zouden dat nu allemaal bij elkaar
moeten betrekken – het punt van de heer Rietkerk mag daar dan bij –
zodat het debat in de breedte kan worden gevoerd. Zo kan meer duidelijkheid
worden gegeven, waar nu nog onduidelijkheid troef is. Als ik diep in mijn
eigen bestuurlijke hart kijk, zou het mij een lief ding waard zijn geweest
als het wetsvoorstel dat nu nog bij de Eerste Kamer staat geparkeerd ten aanzien
van het verkleinen van het aantal leden van de provinciale staten, ook van
tafel zou zijn. Dan kan de juiste volgorde van behandeling in acht worden
genomen. Eerst moet worden gepraat over de inhoud en dan pas over de poppetjes.
Dit wetsvoorstel heeft echter al een hele procedure ondergaan, waar ik nu
niet meer aan wil komen.Een van de belangrijkste thema's op het BZK-terrein is de veiligheid.
Komende maandag zullen wij daarop terugkomen. Ik vraag met name aandacht voor
de veiligheid in de wijken en het verder inventariseren van
wat daar al gebeurt. De impuls"Onze buurt aan zet" vinden wij in dat verband
een heel goed initiatief; burgers moeten er actief bij worden betrokken. De
minister stelt in zijn brief van 22 november dat hij die impuls verder wil
verbreden. Kan hij verduidelijken wat hij daarbij voor ogen heeft?Tot slot kom ik bij de positie van de burgemeester. Ik heb zelf de indruk
dat de burgemeester op dit moment een beetje aan een elastiekje bengelt. Burgemeesters
hadden al het gevoel het slachtoffer te zijn geworden van een "politieke uitruil" –
zo noemden zij het – in het regeerakkoord. Nu staat, onder andere door
uitlatingen van de minister-president in zijn hoedanigheid als lijsttrekker
van het CDA, de gekozen burgemeester weer ter discussie. Gezien onze politieke
stellingname op dit punt is dat een hoopgevende ontwikkeling, maar ik begrijp
de recent door de voorzitter van het Nederlands genootschap van burgemeesters
verwoorde onvrede. Zij vinden dat er schade is toegebracht aan het aanzien
van de functie van burgemeester. Ik zou graag willen dat de minister daarop
reageert. Het moet hem een lief ding waard zijn, dat die schade wordt hersteld.De heer Van der Staaij (SGP):Mevrouw de voorzitter. De minister en de staatssecretaris van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties hebben een robuust beleidsprogramma opgesteld
waarmee op limpide wijze uitvoering wordt gegeven aan het Strategisch akkoord,
aldus de begroting. Daadkracht en duidelijkheid dus. Hoewel, duidelijkheid?
Eerlijk gezegd was voor mij op het eerste gezicht nogal duister waar het woord
"limpide" voor staat, maar na raadpleging van het woordenboek werd duidelijk
dat hiermee "doorzichtig" of "helder" wordt bedoeld.Een robuust programma is zeker nodig op het terrein van de veiligheid.
Terecht is veiligheid prioriteit nummer één. De geloofwaardige
handhaving van de openbare orde en het leveren van een bijdrage aan een versterking
van de veiligheid, vragen buitengewoon veel inspanning. Terecht gaat het hier
om een kerntaak van de overheid. Wij steunen het kabinet van harte met het
accent op veiligheid, maar een punt van zorg is daarbij wel de verhouding
tussen ambities en middelen. Wat kan er waargemaakt worden? Wij hopen daarover
volgende week nog uitgebreid door te spreken.Het integratiebeleid is overgeheveld naar Justitie. Dat roept wel de vraag
op hoe de samenhang met het grotestedenbeleid nu wordt gegarandeerd.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):U zegt dat integratie overgeheveld is, maar dat is nog niet het geval.
Er ligt nu een nota van wijziging. Integratie is nog niet overgeheveld van
BZK naar Justitie. Dat brengt mij op de vraag of u het wenselijk vindt dat
die overheveling plaatsvindt. U mag namelijk nog kiezen, om het zo te zeggen.De heer Van der Staaij (SGP):Met "is overgeheveld" doelde ik op de politieke besluitvorming hierover.
Ons is meegedeeld dat de overheveling er is. Wat er nu gebeurt, zie ik eigenlijk
als de uitvoering daarvan of het tijdstip waarop dat plaatsvindt.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Nu onderschat u uw rol als parlementariër misschien toch een beetje.
Het parlement moet de nota van wijziging natuurlijk nog wel goedkeuren. Daarin
moet u natuurlijk ook zelf uw positie bepalen. Daarom vroeg ik naar die positie.De heer Van der Staaij (SGP):Zeker, maar het politieke punt is natuurlijk al eerder aan de orde geweest,
onder meer tijdens de eerste grote debatten die wij hebben gehad, bijvoorbeeld
over het Strategisch akkoord en naar aanleiding van de algemene beschouwingen.
Het punt ligt nu natuurlijk niet voor het eerst voor.De voorzitter:Een ogenblik, alstublieft, mijnheer Van der Staaij. Wij zijn hier aan
het debatteren, zonder dat nog één van de bewindslieden in vak
K zit. Dat kan natuurlijk niet. Daarom schors ik de vergadering totdat de
bewindslieden terug zijn voor het debat, met excuses aan de spreker.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.De voorzitter:Mevrouw Kalsbeek, u mag uw vraag herhalen.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):De heer Van der Staaij heeft er gelijk in dat er eerder over de overheveling
van integratie gesproken is. Ik wees hem erop dat wij nu nog moeten stemmen
over de nota van wijziging. Ik vroeg naar zijn standpunt over de wenselijkheid
om integratie over te hevelen van BZK naar Justitie.De heer Van der Staaij (SGP):Wij zien duidelijke nadelen aan de overheveling en vinden het daarom van
belang dat als de overheveling plaatsvindt, de samenhang in ieder geval goed
gewaarborgd blijft. Mevrouw Kalsbeek gaf in haar betoog aan dat zij het helemaal
oneens was met de keuze, omdat zij het onderwerp zo met Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties vervlochten acht. Ik wijs erop dat wij zelf in de vorige
periode bezwaren hebben geuit, bijvoorbeeld bij de bespreking van het integratiebeleid,
omdat wij vonden dat het accent van onder meer het criminaliteitsbeleid wel
eenzijdig bij preventie terechtkwam en de repressieve elementen te weinig
tot hun recht kwamen. Daarover is nog een motie aangenomen. Het totaal van
het beleid heeft zowel betrekking op Justitie als op Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties. Welke keuze je ook maakt, je loopt altijd het risico
dat ook het deel dat meer natuurlijk thuishoort bij een ander departement,
daardoor onderbelicht blijft.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):U noemt een aantal argumenten. Een ervan, de relatie met het grotestedenbeleid,
zegt u zelf heel belangrijk te vinden. Die relatie wordt natuurlijk wel heel
problematisch. Je ziet dat terug in de nota van wijziging, want daarin staat
dat er gewoon wordt geknipt. Een deel blijft bij BZK en een deel bij Justitie.
Dat wordt natuurlijk heel onhandig. Ik denk dan aan het repressieve beleid,
dat nu al bij Justitie zit en dat is wat mij betreft prima. Wat betreft het
preventieve beleid, dat ook dit kabinet van zo groot belang vindt, wijs ik
erop dat BZK daar in zijn contacten met de steden veruit het beste in is.De heer Van der Staaij (SGP):Daar heeft u zonder meer een aantal punten waar ik niets aan wil afdoen.
Ik wijs er echter op dat er ook andere kanten aan het verhaal
zijn. Wij hebben in de vorige periode debatten gehad over immigratie en integratie
waarbij van allerlei kanten werd gezegd, naar aanleiding van het WRR-rapport,
dat hier toch belangrijke dwarsverbanden liggen en dat het goed is dat die
meer voor het voetlicht komen. Mijn punt is dat wij op zichzelf geen belangwekkende
bezwaren hebben tegen de overheveling, maar dat wij wel vinden dat in ieder
geval de samenhang goed gewaarborgd moet blijven.Mevrouw Kalsbeek (PvdA):Als je heel precies kijkt, gaat het eigenlijk maar om één
punt, namelijk gezinsvorming en gezinshereniging en de mate waarin je vooraf
al voorwaarden stelt ten aanzien van integratie. Dat is een punt dat een directe
relatie heeft met immigratie, maar de rest niet. Het overgrote deel van de
mensen is hier allang en het gaat erom dat wij die een goede plek geven in
onze samenleving.De heer Van der Staaij (SGP):Dat is een concreet punt, maar ik wees zonet al even op het kader van
het CRIEM-beleid, waarin ook Justitie een belangrijke taak heeft. In het totaal
van het integratiebeleid vinden wij het in ieder geval van belang dat ook
het CRIEM-beleid goed uit de verf komt en dat de oververtegenwoordiging van
allochtone jongeren in de criminaliteit voortvarend wordt aangepakt. Ook dat
is een zaak van preventie en repressie, maar deze ligt wel degelijk ook –
ik denk aan individuele trajectbegeleiding en dergelijke – in de sfeer
van Justitie.Voorzitter. Ik sprak over de eindverantwoordelijkheid qua beheer voor
het KLPD. Daarbij wil ik de minister ook aanspreken op de capaciteit van de
digitale recherche. Ik heb de indruk dat daar nog het nodige aan schort. Surveilleren
moet niet alleen op straat maar ook op het internet gebeuren. Welke prioriteit
geeft de minister aan digitale recherche en hoe wil hij dat tot uitdrukking
brengen in de capaciteit?Een robuust beleidsprogramma wordt in de begroting op tal van deelterreinen
van BZK zichtbaar gemaakt. Wie alle voornemens op zich laat inwerken, wordt
getroffen door een waslijst aan concrete actiepunten. De begroting heeft een
sterk handen-uit-de-mouwenkarakter. Daar is niets mis mee, maar een betrouwbaar
en berekenbaar bestuur vraagt evenzeer om een transparante en consistente
visie. Zo'n beleidsvisie die de voorgestelde actiepunten verbindt, is in de
begroting echter nogal mager aanwezig. Sterker nog, ik heb het idee dat juist
op het terrein van Binnenlandse Zaken een aantal compromissen uit het Strategisch
akkoord uitgewerkt moesten worden die op gespannen voet staan met een consistente
beleidsvisie.Ik noem in dit verband allereerst het voornemen van de regering om de
OZB voor particulieren af te schaffen. Het is helder dat daarmee een VVD-verkiezingswens
wordt gehonoreerd. Maar het is bepaald niet helder hoe dit te rijmen is met
gemeentelijke autonomie en versterking van de lokale democratie. Niet voor
niets heeft de OZB-afschaffing heel wat tongen in beweging gebracht en staat
dit punt in de aanloop naar de verkiezingen opnieuw ter discussie. Het betekent
immers een enorme aanslag op het autonome belastinggebied van gemeenten, met
de daaraan verbonden negatieve gevolgen voor de zichtbaarheid van de lokale
democratie. Dat is een reden waarom ook de SGP-fractie voorstander is van
handhaving van de OZB voor particulieren. Wel vraag ik aandacht voor het bredere
probleem van de uitvoeringskosten van de WOZ, waar bijvoorbeeld ook waterschappen
mee te maken hebben.Opvallende voornemens zijn er ook op het punt van de burgemeestersbenoeming.
De dubbele voor- dracht in de huidige benoemingsprocedure van de burgemeester
was een ongelukkige keuze en wordt daarom terecht teruggedraaid. De SGP-fractie
is teleurgesteld over de keuze van dit kabinet voor de gekozen burgemeester.
Het is helder dat hiermee een LPF-wens in vervulling zou gaan – maar
past het ook in een overtuigende beleidsvisie?Enige jaren geleden schreef de huidige minister van Justitie, de heer
Donner, over de personalisering van de politiek als tegenbeweging tegen de
anonimisering van de overheidsmacht. Niet de inhoud – de kracht van
de argumenten – geeft dan de doorslag, maar de aantrekkingskracht van
de persoonlijkheid van bepaalde politici. Donner beschouwde dit als de achtergrond
van het pleidooi voor gekozen functionarissen en wees op het gevaar van concentratie
van politieke macht bij bepaalde personen zoals burgemeesters. De prijs hiervoor
kan uiteindelijk zijn dat niet rechtsverhoudingen maar persoonlijke relaties
de dienst gaan uitmaken. Hoe kijkt de minister van BZK daar tegenaan?De heer Eerdmans (LPF):De LPF is vóór de gekozen burgemeester omdat dit een directe
invloed geeft aan burgers om zo hun eigen burgemeester te kiezen. Bent u het
bijvoorbeeld niet eens met de heer Opstelten die zegt dat een gekozen burgemeester
de beschikking heeft over een eigen verkiezingsprogramma en daarmee veel nadrukkelijker
zijn visie en zijn programmapunten aan de kiezer kan voorleg- gen? Op die
wijze zou je juist het tegenovergestelde krijgen van wat u beweert: méér
inhoud en dicht bij de burger in plaats van andersom.De heer Van der Staaij (SGP):De gekozen burgemeester vind ik een duidelijk voorbeeld van politisering
van de rol van de burgemeester en daar zijn wij juist geen voorstander van.
Wij vinden het van belang dat de positie van de burgemeester blijft zoals
die nu is, te weten een vorm waarin voor hem ook een belangrijke taak als
rijksorgaan is weggelegd.De heer Eerdmans (LPF):Dat zou dan meer een principieel dan een politiek punt zijn? U sprak over
personificatie van de burgemeester als gekozen functionaris. Maar juist omdat
hij gekozen wordt, moet hij veel in zijn bagage hebben waarmee hij de burgers
kan overvallen tijdens de verkiezingscampagne.De heer Van der Staaij (SGP):De heer Donner gaf in zijn analyse van een aantal jaren geleden aan dat
de personen steeds belangrijker worden. Dat is ook een achtergrond van het
pleidooi voor de gekozen burgemeester. Let wel, "dichter bij de burgers" lijkt
sympathiek, maar dat heeft ook het risico dat die rol verder gepolitiseerd
wordt en uiteindelijk niet de rechtsverhoudingen bepalend zijn maar wat personen
ervan maken en hoe zij overkomen op het publiek. Het gaat niet alleen om de
vorm die wordt gekozen, maar ook om de vraag of het beleid zodanig vormgegeven
wordt dat het de burger werkelijk aanspreekt en hem het gevoel geeft dat het echt over zíjn problemen gaat. Dat vinden wij van
groter belang dan zo'n vorm van verkiezing.Hoe is de onafhankelijkheid van het burgemeestersambt gewaarborgd? Het
gevaar is reëel dat de direct gekozen burgemeester een zetbaas van de
politiek wordt, waarmee bovendien de door de dualisering verhelderde rollen
weer kunnen worden vertroebeld. Kortom, mijn fractie kan dit voorstel moeilijk
plaatsen in een consistente visie op het versterken van de representatieve
democratie.De heer De Graaf (D66):Hoe kijkt u aan tegen de rol van de minister-president, mijnheer Van der
Staaij. Is die onafhankelijk? U zegt dat de burgemeester speelbal van de politiek
wordt, maar de hoogste gezagsdrager op rijksniveau is toch ook gewoon een
politicus?De heer Van der Staaij (SGP):Hij is inderdaad gewoon een politicus, maar hij heeft natuurlijk wel een
bijzondere rol als minister-president.De heer De Graaf (D66):Ik vind dat een gekozen burgemeester ook een bijzondere rol heeft en deze
net als een minister-president kan waarmaken, namelijk partijpoliticus zijn
en toch boven de partijen kunnen opereren. Waarom kan dat wel bij ons en niet
bij een gemeente?De heer Van der Staaij (SGP):Wij zijn evenmin voorstander van directe verkiezing van een minister-president.
In die zin zijn wij consistent en gaat de parallel nog steeds op. Ik vind
dat directe verkiezing een politisering van de rol van de burgemeester met
zich brengt. Daaraan hebben wij in ieder geval geen behoefte.De heer De Graaf (D66):Ik begrijp dat de heer Van der Staaij er vanuit zijn politieke overtuiging
geen behoefte aan heeft, maar het ging mij om de argumentatie. Een minister-president,
ook niet rechtstreeks gekozen, is een partijman. De verkiezingen gaan ook
over de vraag, wie de nieuwe minister-president wordt. Blijft dat de heer
Balkenende, of wordt het misschien de heer Bos of iemand anders? Daarover
doet de heer Van der Staaij niet moeilijk, terwijl ook dat tegelijkertijd
de politieke dimensie van het ambt weergeeft. Dat zou men zich bij een burgemeester
ook kunnen voorstellen.De heer Van der Staaij (SGP):Ik erken dat daar vanuit de visie van de heer De Graaf parallellen te
trekken zijn. Ik blijf een verkiezingsstrijd rondom een burgemeester een nadeel
vinden. Bovendien is er het gevaar dat iemand op die manier als het ware een
zetbaas van de politiek wordt.Voorzitter. Versterking van de representatieve democratie verdraagt zich
niet met invoering van het referendum. Die is daaraan wezensvreemd en wordt
derhalve terecht niet doorgezet. De SGP-fractie is blij dat de minister bij
het versterken van de representatieve democratie uitgaat van evenredige vertegenwoordiging.
Mijn fractie kan echter niet inzien hoe wijziging van het kiesstelsel –
bijvoorbeeld regionalisering – met handhaving van het bestaande aantal
Kamerzetels mogelijk is zonder negatieve gevolgen voor de evenredige vertegenwoordiging,
die grondwettelijk is gegarandeerd. Graag een reactie van de minister.In de begroting worden nogal wat voornemens genoemd die betrekking hebben
op de Grondwet. Een opvallend afwachtende houding neemt het kabinet aan tegenover
de introductie van een constitutionele toetsing van wetten aan de Grondwet.
Heeft het kabinet nog geen standpunt over de wenselijkheid van constitutionele
toetsing en waarom moet dat bezien worden in het kader van de Europese Unie?
Hoe is het ontbreken van een constitutionele toetsing te rijmen met het feit
dat wetten wel aan internationale verdragen getoetst kunnen worden?De kritische kanttekeningen die ik hiervoor plaatste, laten onverlet dat
de SGP-fractie waardering heeft voor een aantal opvallende beleidswijzigingen
die wij ook in de begroting aantreffen. Ik denk bijvoorbeeld aan het herindelingsbeleid
waarover mijn voorganger Van den Berg zo vaak de degens heeft gekruist met
de vorige kabinetten. Eindelijk wordt er afgestapt van het streven naar nog
meer grootschaligheid. Terecht krijgen de mening en het belang van rechtstreeks
betrokkenen in het nieuwe herindelingskader een zwaarder accent dan voorheen.
Wat betekent dat overigens voor de bestaande herindelingsplannen, bijvoorbeeld
voor die in de regio's Deventer en Eindhoven? Wil de minister in het licht
van de nodige voorbereidingstijd zo snel mogelijk uitsluitsel geven over zijn
voornemens?Ook de visie van de minister inzake de bestuurlijke samenwerking en de
invulling van het "regionale gat" heeft de SGP-fractie met instemming begroet.
Structuurdiscussies lijken haast eindeloos en remmen goede initiatieven af.
Terecht wordt uitgegaan van de bestaande structuur en wordt met name ingespeeld
op het daadwerkelijk aanpakken van de knelpunten. In de visie van de SGP-fractie
dient de provinciale bestuurslaag daarbij een belangrijke coördinerende
rol te spelen. Welke mogelijkheden ziet de minister voor een verdere revitalisering
van de rol van de provinciale bestuurslaag?Mijn fractie hecht belang aan een daadkrachtig integriteitsbeleid. Het
is terecht dat daaraan in de begroting enige aandacht wordt besteed. Wil de
minister de concrete activiteiten voor de komende tijd op dit terrein aangeven?De heer Teeven (Leefbaar Neder- land):Voorzitter. In het kader van de vrijheid van meningsuiting dank ik de
minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties hartelijk voor zijn
wellicht semi-emotionele uitlatingen over het recht op zelfverdediging van
burgers. Ik denk dat zijn reactie op wat er in Venlo is gebeurd, oprecht is.
Ook zijn opmerking in de ministerraad van afgelopen vrijdag dat te veel show
in de politiek bijzonder schadelijk zou kunnen zijn, was mij uit het hart
gegrepen. De politiek moet aanzien en gezag verdienen. De politiek moet er
ook voor zorgen dat zij dit niet kwijtraakt. Dit is een taak voor parlementariërs,
of zij nu lang of kort in het parlement zitten.Diverse sprekers voor mij hebben opmerkingen gemaakt over leefbaarheid
in de wijken en in de steden. Leefbaarheid begint in de eigen politieke partij,
daar weet ik alles van. Het heeft ook te maken met welbevinden in de eigen
sociale omgeving. Leefbaarheid houdt ook in dat inwoners van steden en dorpen
invloed kunnen uitoefenen op hun keuzes in het leven. Zij moeten het bestuur kunnen beïnvloeden. Het gaat erom dat je je gewoon
lekker voelt in je omgeving. In de grote steden en in de dorpen, afhankelijk
van tijd en plaats en van de constellatie van het gezin, kan het begrip leefbaarheid
overal een andere invulling krijgen. Sociale veiligheid, bij uitstek een onderwerp
van de discussie over leefbaarheid, is er niet overal in ons land in dezelfde
mate.De heer Eerdmans heeft het onderwerp bureaucratie aangekaart. Ik ben het
met hem eens dat wij moeten streven naar minder bureaucratie. Bij het streven
naar vermindering van bureaucratie binnen de rijksoverheid moeten wij het
niet altijd zoeken in structuurveranderingen, maar ook eens bezien of het
cultuurpatroon van ambtenaren kan worden doorbroken. Het begrip "meten is
weten" is heel belangrijk geworden in het overheidshandelen. Dit moet echter
niet allesbepalend zijn. Ambtenaren moeten niet altijd maar achter de cijfertjes
aanrennen, zonder te letten op de echte werkelijkheid en de maatschappij.
Ik ben het met de heer Eerdmans eens dat de neiging om te kijken naar cijfertjes
veel sterker is bij de ambtenaren op de beleidsdepartementen dan bij de mensen
in de uitvoering. Ik wil, in tegenstelling tot de woordvoerder van de LPF-fractie,
in dit verband wel een voorbeeld geven. De toepassing van de Arbeidstijdenwet
bij de politie is een concreet voorbeeld van iets waar ik mij de afgelopen
zes maanden als parlementariër voortdurend aan heb gestoord. Bij de behandeling
van het veiligheidsplan volgende week komen wij daarover wellicht niet te
spreken, omdat het dan over de inhoud van het veiligheidsbeleid gaat. Zoals
ik bij de algemene beschouwingen al heb aangegeven, wordt het werk van de
Nederlandse politie nog steeds knellend beperkt door de Arbeidstijdenwet.
Ik verzoek de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties dringend,
hierop in te gaan. Onlangs heb ik van een aantal korpschefs, maar ook op de
werkvloer, vernomen dat de Inspectie van sociale zaken het achter elkaar werken
van de recherche belet, ook al willen de mensen zelf, de slachtoffers en het
openbaar ministerie dit graag. Korpsen krijgen nog steeds boetes als zij hun
rechercheurs of ambtenaren laten werken. Wij willen niet dat er roofbouw wordt
gepleegd op de politieambtenaren, maar het heeft te maken met bureaucratische
regeltjes. In die zin begrijp ik de opmerking van collega Eerdmans heel goed.Onze fractie is in het kader van de efficiency van de rijksoverheid een
groot voorstander van het zoveel mogelijk koppelen van geautomatiseerde bestanden.
Privacybescherming mag wat onze fractie betreft absoluut geen excuus zijn
voor een doelmatig werkende overheid in een tijd waarin wij om veel meer efficiency
vragen. In Nederland bestaat geen situatie à la "Big Brother is watching
you". Wie niets te verbergen heeft, heeft niets te vrezen. Uiteraard dient
misbruik van overheidsinformatie door ambtenaren direct ambtelijk of eventueel
strafrechtelijk te worden bestraft. Kan de minister aangeven of de koppeling
van geautomatiseerde bestanden binnen de overheid inmiddels helemaal op schema
ligt of dat er nog vertragingen zijn?Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is bij uitstek
verantwoordelijk voor het veiligheidsgevoel onder burgers en in hoge mate
voor concrete veiligheid. Daarover praten wij maandag verder. Voor het creëren
van een situatie van veiligheid is preventie heel belangrijk. Daarover hebben
de vorige sprekers het al gehad. Ik wil in dat verband de minister naar een
concreet project in Rotterdam-Hoogvliet verwijzen, het zogenaamde VOS-project,
dat binnen het korps Rotterdam-Rijnmond wordt gevoerd. Ik zie de staatssecretaris
instemmend knikken, dus hij kent het ongetwijfeld. Het VOS-project is er een
typisch voorbeeld van hoe op een uitvoerend, laag niveau inventief en met
zeer beperkte middelen kansarme jongeren worden ingezet voor de handhaving
van de openbare orde. Juist dit soort projecten dreigt nu de nek te worden
omgedraaid, omdat hogere politieambtenaren in het korps zeggen dat repressie
belangrijk is, het Strategisch akkoord indachtig. Daarom houden zij zich niet
meer met dit soort dingen bezig. Kan de minister, kijkend naar dit concrete
VOS-project in Rotterdam-Hoogvliet en naar andere projecten van Nederlandse
politiekorpsen, zich nu of anders maandag nog eens daarover uitlaten? De herstructurering van steden en dorpen is volgens onze fractie bovenal
een verantwoordelijkheid van lokale overheden. Gemeentelijke herindelingen
dienen bij uitstek uit den boze te zijn als de bevolking er niet mee instemt.
Er moeten eerlijke belangenafwegingen plaatsvinden. Wij moeten niet bang zijn
om terug te komen op gemeentelijke herindelingen die geen succes blijken te
zijn. Ik kijk met één oog naar de minister en met het andere
oog naar de CDA-fractie en wijs dan op de herindeling Den Haag-Voorburg-Leidschendam,
die uiteindelijk is uitgevoerd, maar waartegen nog steeds veel verzet bestaat
in de randgemeenten. Dit is er het voorbeeld van dat politieke motieven hebben
geleid tot een herindeling en niet heel eerlijke economische motieven. Wellicht
is de CDA-fractie toch bereid om op de ingeslagen weg terug te gaan.Op dit moment wordt in de samenleving vormgegeven aan de ID-banen, waarin
nuttige taken worden verricht. Onze fractie beschouwt dat als zeer belangrijk.
Wij zijn dan ook van mening dat het kabinet moet zoeken naar meer ruimte en
meer geld voor de invulling van deze banen. Met de fractie van de VVD zijn
wij van mening dat die ruimte wellicht kan worden gevonden in het budget van
Ontwikkelingssamenwerking.De sector rijksoverheid rammelt aan alle kanten. Personeel wordt niet
aangevuld, gummetjes worden niet gekocht en sollicitatieprocedures worden
afgebroken. Is de minister van mening dat de rijksoverheid nog steeds een
betrouwbare werkgever is en voldoende aantrekkingskracht uitoefent op met
name het hoger personeel binnen de overheidsschalen, de schalen V en hoger.
Zijn er voldoende mogelijkheden om mensen met voldoende niveau aan te nemen?Onze fractie zal van harte het amendement van de CDA-fractie ondersteunen
om de thuislozenzorg in onze samenleving een betere plaats te geven.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Wij zijn gekomen aan het einde van de eerste termijn van de Kamer. De
beraadslaging zal worden voortgezet morgenmiddag om een uur of vijf.De vergadering wordt van 15.56 uur tot 16.33 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20022003-1811-1835.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl