Gezamenlijke behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (XIV) voor het jaar 2006 (30300 XIV); het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 2006 (30300 F)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2005-2006, pag. 736-771

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

02-11-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

nr. 13, pagina 736-771

26-10-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30300-XIVToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 30300-FToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Vragen van het lid Verhagen aan de minister van Financiën over de hoogte van de energietarieven (mondelinge vragenuur)Pagina 727-729
Regeling van werkzaamheden (woensdag 26 oktober 2005)Pagina 732-736
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 26 oktober 2005)Pagina 771-775
Vragen van het lid Omtzigt aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het gebruik van premiekortingen en de gevolgen daarvan op de langere termijnPagina 729-732
Gezamenlijke behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (XIV) voor het jaar 2006 (30300 XIV); het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 2006 (30300 F)Pagina 736-771
Presentie en opening (woensdag 26 oktober 2005)Pagina 725-725
Overlijden Karin AdelmundPagina 725-727

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 657 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de gezamenlijke behandeling van:het wetsvoorstel
Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit (XIV) voor het jaar 2006 (30300 XIV);het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Diergezondheidsfonds
voor het jaar 2006 (30300 F).De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Waalkens (PvdA):Voorzitter. Voor mijn fractie is deze behandeling van de LNV-begroting
niet business as usual nu Karin Adelmund is overleden. Ik zal proberen in
haar lijn mijn bijdrage te leveren.Ik wil vandaag drie thema's aan de orde stellen: het dierenwelzijn, de
ontwikkeling van het platteland via het ruimtelijk spoor en de biologische
en verbrede landbouw.Gandhi heeft gezegd dat de beschaving van een samenleving is af te meten
aan de manier waarop met dieren wordt omgegaan. Dat laat weinig heel van ons
beschavingsniveau. Ik denk aan het opengesneden paard in Ruinen, Belinda Meuldijks
ezel, die is overleden aan de gevolgen van een verkrachting, en de intensieve
veehouderij waar kostenbesparing belangrijker is dan het dierenwelzijn. De
LID en de AID komen steeds vaker gevallen van ernstige verwaarlozing tegen.
Het zijn stuk voor stuk excessen die vragen om maatregelen en een harde aanpak.
Het kabinet krijgt op het terrein van het dierenwelzijn een dikke onvoldoende.
Ooit liep Nederland voorop in het diervriendelijk beleid, maar die positie
zijn wij helaas kwijtgeraakt.Komende maand komt de PvdA met een initiatiefvoorstel om seks met dieren
strafbaar te stellen. Een initiatiefwet gericht op een importverbod op zeehondenbont
gaat binnenkort naar de Raad van State. Wij moeten op deze punten initiatieven
nemen omdat de minister nalaat om zelf met maatregelen te komen. Veel van
de maatregelen die de afgelopen jaar in de Kamer zijn aangenomen om het dierenwelzijn
te verbeteren, worden door het kabinet teruggedraaid of vertraagd. De minister
stimuleert kostenbesparing en schaalvergroting in de intensieve veehouderij
ten koste van het dierenwelzijn. Besluiten over de legkippenhuisvesting zijn
naar de toekomst verschoven en het varkensbesluit is aangepast. In de verborgen
bio-industrie (de konijnen- en kalkoenhouderijen) is geen enkele welzijnsverbetering
te bespeuren. Het wetsvoorstel om de nertsenfokkerijen aan te pakken, is ingetrokken.
Koeien worden steeds meer op stal gehouden en de absoluut foute normstelling
in de mestwetgeving zal die trend alleen maar versterken. Hier en daar een
subsidie of een verbinding tussen ondernemers die koeien adopteren, zal die
trend niet doorbreken. Wij vragen de minister, keiharde afspraken te maken
met de sector en stellen dan ook voor om toeslagen of melkpremie
afhankelijk te maken van de weidegang.Ons initiatief om financiering te vinden voor schutstallen voor verwaarloosde
en ontheemde landbouwhuisdieren brengen wij opnieuw in. Voor de huisvesting
in de intensieve veehouderij moeten systeemdoorbraken worden geforceerd, zoals
in de kalverhouderij tien jaar geleden. Een verbetering in centimeters is
niet voldoende. Er moeten nieuwe vormen van huisvesting komen waarbij dieren
buiten kunnen lopen zonder dat er provisorische netten of tenten nodig zijn.De heer Koopmans (CDA):De heer Waalkens kondigde een aantal initiatieven aan. Een aantal maanden
geleden meldde hij in het Agrarisch Dagblad met een initiatiefvoorstel te
zullen komen om de nertsenhouderijen te verbieden, maar nu heb ik het niet
gehoord.De heer Waalkens (PvdA):Ik constateer zonder enige vreugde dat het wetsvoorstel om nertsenhouderijen
te verbieden, is ingetrokken.De heer Koopmans (CDA):Dus de PvdA-fractie zal zelf geen initiatieven nemen op dit punt?De heer Waalkens (PvdA):Wij nemen initiatieven op de fronten waarop wij denken steun van de Kamer
te krijgen.De heer Oplaat (VVD):Even voor de geschiedschrijving: het voorstel voor een verbod op het houden
van nertsen is niet ingetrokken. Sterker nog, minister Brinkhorst heeft het
niet aangedurfd of heeft verzuimd om het voorstel in te dienen.De heer Waalkens (PvdA):Het kabinet heeft het voorstel in ieder geval niet verder gebracht.Voorzitter. De PvdA-fractie maakt zich zorgen over de keuzes die de minister
maakt, of eigenlijk over de keuzes die hij niet maakt. Onlangs heeft hij de
nota Kiezen voor landbouw uitgebracht. Dat is een misleidende titel, want
als in de nota één ding niet wordt gedaan is het wel kiezen.
Het is een goede analyse, waarin de problemen in kaart worden gebracht, maar
de minister laat alles op zijn beloop. Keuzes worden niet gemaakt. In de gevallen
waarin de minister in zijn nota en in de begroting wel kiest, kiest hij voor
nostalgie, voor een vorm van boerenromantiek. Er is echter geen tijd voor
nostalgie. De Partij van de Arbeid kiest voor de toekomst van het platteland
en van de landbouw. De bewoners van het platteland moeten kunnen meebeslissen
over hoe de toekomst er uitziet. Wij moeten eerlijk zijn tegen alle gebruikers
en bewoners van het platteland. Daarbij zijn duidelijke regels en afspraken
nodig. Voor het leefbaar houden van het platteland is meer nodig dan een balletschool,
een zorgboerderij of klompendanslessen.Uit de antwoorden van de minister blijkt dat de ondersteuning van de landbouw
snel zal worden afgebouwd, wat voor boeren grote financiële consequenties
zal hebben. Mijn fractie is voorstander van deze afbouw, maar wil de minister
vragen hoe de invulling van die nieuwe initiatieven op het platteland zal
plaatsvinden. Wil hij het platteland aan zijn lot overlaten? Houdt hij met
de toeslagen vast aan het dode spoor van historische referenties? Wij kiezen
voor nieuwe doelen en nieuwe instrumenten. Wij kiezen voor een landbouw langs
het ruimtelijk spoor. De verrommeling die op het platteland plaatsvindt, dient
te stoppen. De provincies krijgen alle ruimte, ook binnen de Nota Ruimte,
om de zaken los te laten. De minister accordeert reconstructieplannen die
absoluut geen onderscheid maken tussen de landbouwontwikkelingsgebieden en
de verwevingsgebieden. Hij kiest daar dus ook niet voor de landbouw.Mijn fractie kiest voor een agrarische hoofdstructuur en vraagt de minister
om dat ook te doen. Daar waar grootschaligheid in het landschap past, zou
de landbouw als economische sector de ruimte moeten krijgen. Daar kan de sector
zonder subsidies floreren. Wij koppelen landbouw aan kwaliteitseisen op het
gebied van landschap, dierenwelzijn en milieu, kortom: natuurlijk, groot en
gezond. Nederland moet voorop blijven lopen. Doorbraken in innovatie zijn
nodig. Die innovatie kan alleen gestalte krijgen via pilots. De PvdA-fractie
wil de minister een pilotproject voor het decentraal verwerken van suikerbieten
in Nederland aanbieden, zodat dit project onderdeel uitmaakt van de beraadslagingen.
Ik heb een exemplaar bij mij dat ik ter beschikking zal stellen.De voorzitter:Het document zal worden rondgedeeld onder de woordvoerders.De heer Atsma (CDA):Dit is niet nieuw. Wij hebben al eerder kennisgenomen van het initiatief
van de heer Waalkens. Het is wel een beetje wrang om vast te stellen dat dit
dan de redding van het platteland moet zijn. Ik heb verder nog weinig nieuws
gehoord. Zelfs de agrarische hoofdstructuur werd al door de heer Waalkens
bepleit toen hij vier jaar lang namens een van de paarse partijen woordvoerder
was. Toen is dit punt niet gerealiseerd. Het is het goed recht van de heer
Waalkens om er acht jaar lang op te blijven terugkomen, maar wat betekent
het nu concreet? Daarbij schoffeert de heer Waalkens de provincies en gemeenten
door het te hebben over de verrommeling van het platteland, terwijl dit kabinet
de provincies en gemeenten terecht de ruimte biedt. Ik mis een echte nieuwe
impuls, even afgezien van het pilotproject dat hij nu aan de minister aanbiedt.De heer Waalkens (PvdA):Ik was begonnen met het schetsen van de toekomstperspectieven voor de
functies op het platteland. Wat mijn fractie betreft, wordt gekozen voor grootschaligheid,
voor de trend van schaalvergroting op plekken waar het landschap zich daarmee
verhoudt. De tweede lijn is de combinatie van de functies natuur en landbouw.
Het dubbele gebruik vraagt om financiering uit het publieke budget. Daarom
pleiten wij voor de combinatie van groene en blauwe diensten en voor een eerlijke
beloning voor de beheersfunctie op het platteland. De derde functie die in
het beheer van de groene ruimte haar beslag zou moeten krijgen, is de natuurfunctie.
Deze kan volledig uit het publieke budget worden gefinancierd. Daarbij gaat
het niet alleen om de aankoop, maar ook om het beheer en de inrichting. Wij
gaan dus uit van een indeling in drie categorieën, die als voertuig kan
worden gebruikt voor het verdelen van het geld uit Brussel. Daar waar de grootschaligheid
niet wordt verhinderd, zou de landbouw als economische sector zijn kans moeten
krijgen. Als er sprake is van een dubbele functie, hebben wij te maken met
een publieke verantwoordelijkheid, ook in budgettaire zin. Als het gebied
een natuurfunctie heeft, is er heel nadrukkelijk aansluiting bij het publieke
budget.De heer Atsma (CDA):Het is mij nog niet helemaal duidelijk waar de fundering ligt voor de
forse kritiek die u in uw openingsbod uitte op het kabinet en op datgene wat
de meerderheid van het parlement wil. Wij kunnen discussiëren over de
hoogte van bedragen en over de omvang van gebieden, maar in de kern zegt u
eigenlijk niets nieuws. Eigenlijk zegt u tegen de minister dat hij het tot
nu toe heel goed heeft gedaan.De heer Waalkens (PvdA):Het kabinet kiest voor historische referenties bij het bepalen van het
moment om de herverdeling en herverkaveling van het geld uit Brussel ter hand
te nemen. Het kabinet baseert zich op wat er in het verleden is gepresteerd,
en er is geen enkele incentive om uit het desbetreffende budget middelen in
te zetten voor de nieuwe functies van het platteland. Dit budget is beperkt,
en dat vraagt om scherpe keuzes. In tegenstelling tot het kabinet en de CDA-fractie
kiezen wij voor een scherpe herverdeling van de Brusselse gelden. Wij willen
geen toeslagen op basis van historische referenties, maar financiering van
de nieuwe instrumenten, met de bijbehorende nieuwe budgettering. Dit alles
moet gebeuren via hectaretoeslagen, welke kunnen variëren van gebied
tot gebied.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Wat is dan precies het verschil? Kabinet en Kamer zijn het volgens mij
in grote lijnen met elkaar eens over het drielagenmodel. Waar ligt in uw optiek
het wezenlijke verschil? Wilt u hectares voor één bepaalde laag
helemaal laten verdwijnen? Weest u daar duidelijk in, zodat men weet wat men
aan de PvdA-fractie heeft. De minister is voorstander van het drielagensysteem.
U bent daar ook voor, maar vervolgens hoor ik u het hele verhaal van tafel
vegen.De heer Waalkens (PvdA):U maakt geen keuzes. Als wij de drie lagen gaan invullen, moet dat consequenties
hebben voor de financiering en voor de financieringsruimte die wij willen
toedelen aan het platteland. Het budget is te krap en daarom wordt de pijn
verdeeld over heel veel partijen. Iedereen vindt daardoor dat hij te weinig
krijgt en iedereen is ontevreden en ongelukkig. Wij willen dat er scherpe
keuzes worden gemaakt. In de economische sector land- en tuinbouw is er ruimte
voor grootschaligheid, ook in verband met de concurrentiepositie. Als er sprake
is van dubbele functies, willen wij het budget, dat al te klein is, specifiek
toedelen.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Betekent dit dat de grootschalige landbouw in uw visie de hectaretoeslag
absoluut kwijt raakt?De heer Waalkens (PvdA):Wij moeten kiezen voor hectaretoeslagen. Wat ons betreft varieert deze
toeslag tussen € 0 en € 500 per hectare.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Het zou wel duidelijk zijn als u ja of nee zei.De heer Waalkens (PvdA):Ik denk dat ik duidelijk genoeg ben geweest.De heer Van den Brink (LPF):Ik heb een simpele vraag. Stel dat wat u zou willen, werkelijkheid werd.
Voor hoeveel mensen is er dan nog plaats in de primaire landbouw in Nederland?De heer Waalkens (PvdA):In ieder geval net zo veel als op dit moment. Dat is een heel groot deel
van de primaire landbouw, die nu al zonder subsidies draait, vaak beter dan
de sectoren die wel met subsidies op de been blijven.De PvdA kiest dus voor de ontwikkeling langs het ruimtelijk spoor. In
de verbrede landbouw zijn initiatieven nodig, onder andere die van zorgboerderijen.
Die ontwikkeling krijgt veel positieve reacties. Het Steunpunt Landbouw en
Zorg heeft de komende drie jaar nog ongeveer € 700.000 nodig. Wij
vragen de minister dan ook om de financiering van dit steunpunt, die afloopt
per 1 juli 2006, voor de komende drie jaar te continueren.De Raad voor het Landelijk Gebied heeft op verzoek van de Kamer aanbevelingen
gedaan voor de financieringsinstrumenten die nodig zijn om alle transities
op het platteland mogelijk te ondersteunen. Deze aanbevelingen komen er nadrukkelijk
op neer dat de toeslagen moeten worden verbonden aan kwaliteitseisen. Ik vraag
een reactie van de minister op één van deze aanbevelingen. Hoe
kijkt hij terug op de openbaarmaking van de Europese landbouwsubsidies in
Nederland? Uit de chaos die bij de Evert Vermeerstichting werd aangeleverd,
en uit de chaos die kennelijk dus ook bij het ministerie heerst, valt op te
maken dat er geen flauw benul is van de verdeling van de gelden op macro-
en op microniveau. In plaats van historische referenties pleiten wij voor
een plaatsgebonden hectaresteun, die wel afhankelijk wordt gemaakt van prestaties.
Dat betekent iets anders dan het antwoord van de minister dat een boer eigenlijk
niet anders hoeft te doen dan aan de wettelijke vereisten voldoen om steun
te verkrijgen. Stel je voor dat boeren zich daaraan niet zouden houden! Wij
willen de echte meerwaarde die wordt geleverd belonen. Dan gaat het om duurzaam
produceren, om biologische landbouw en om boeren in gebieden met te hoge waterstanden.
Daarbij kunnen heel nadrukkelijk basisbedragen per hectare worden ingesteld.
Men kan ook denken aan het in stand houden van identieke landschappen.Voor de PvdA is het absoluut een wenselijke zaak dat de eerste pijler
van het gemeenschappelijk landbouwbeleid sneller wordt afgebouwd dan nu gebeurt.
Wij kennen daarvoor cross compliance en de systematiek van modulatie. Wat
ons betreft, beginnen wij met grotere staffels dan de verplichte modulatie
van 3%, die mondjesmaat wordt opgerekt, via 5% en 7%
tot 9%. Waarom kunnen wij dit niet sneller doen?Mevrouw Van Velzen (SP):Ik hoor de heer Waalkens zeggen dat de informatie op het WOB-verzoek over
de Europese subsidies die in Nederland worden uitgekeerd nogal chaotisch is
overgekomen. Ik had ook die indruk. Moeten wij niet aan de minister voorleggen
dat wij, die toch die subsidies enigszins zouden moeten controleren, daarin
inzicht dienen te krijgen middels een leesbaar overzicht voor de Kamer opdat
wij hierover op een later moment een inhoudelijk debat kunnen voeren?De heer Waalkens (PvdA):Jazeker. Het heeft mij in die zin ook verbaasd dat het ministerie, in
het verlengde van het WOB-verzoek van de Evert Vermeerstichting,
de gegevens niet op een overzichtelijke manier beschikbaar heeft willen stellen,
ook via de website. Ik weet niet hoe veel diskettes naar de Evert Vermeerstichting
zijn gestuurd, maar bij de chaos die hieruit naar voren komt, heb ik ook mijn
twijfels over de controle van de Europese Rekenkamer. Als de informatie daar
ook zo wordt aangeleverd, kan ik mij niet voorstellen dat men daaruit wijs
wordt. Er zijn heel veel dubbelingen, fouten en onjuiste tenaamstellingen.
Ik kan mij niet voorstellen dat de Europese Rekenkamer hier zomaar een akkoord
heeft gegeven.De heer Oplaat (VVD):Nu wij deze vorm van agrarisch exhibitionisme kennen, wat hebben wij daar
nu aan? Wij wisten al dat Campina, een heel groot bedrijf, het meeste opstrijkt.
Wij weten nu ook dat boer Waalkens in Finsterwolde bijna € 40.000
opstrijkt. Wat moeten wij daar nu mee? Wat is dit nu voor onzin?De heer Waalkens (PvdA):Daar waar wij spreken over openheid en transparantie – zoals blijkt
uit de bijlage bij de begroting, komt er 1,2 mld. uit Brussel terug –
mogen wij toch tenminste verwachten dat wij rekening en verantwoording waarom
wij vragen tot achter de komma kunnen naspeuren? Dat heeft niets met exhibitionisme
te maken. De heer Oplaat houdt een pleidooi om de black box maar mooi ver
weg te stoppen met mooi veel geld erin en het zo te laten als het is. Niks
ervan, mijnheer Oplaat! Wij willen openheid. Wij willen transparantie. Wij
willen een eerlijk debat voeren over de belasting die je aan de ene kant krijgt
opgelegd en aan de andere kant als burger weer gaat besteden. Wij zijn ervoor
ingehuurd om dat te controleren. Ik vind het eigenlijk te gek voor woorden
dat wij hierover een discussie moeten voeren.De heer Oplaat (VVD):Ik meen dat de VVD koploper is geweest in de aanpak van landbouwsubsidies.
Dat heeft men ons vaak verweten. Je kunt dus niet zeggen dat wij het willen
wegstoppen. Maar nu weten wij het dus. Wat dan nu? De heer Waalkens komt ook
niet verder. Hij roept er schande van, zegt het niet te willen wegstoppen
en bepleit transparantie. Wat nu? Wij komen geen stap verder!De heer Waalkens (PvdA):Dit geeft een fundament om te kijken naar de nieuwe verdeling van de eerste
pijler en verschuiving naar de tweede pijler. Er moeten scherpe keuzen worden
gemaakt ten aanzien van de subsidies, die nu over heel veel adressen en heel
veel functies worden verdeeld. De fractie van de heer Oplaat is net als de
mijne van mening dat het budget moet worden verlaagd. Het komt er dan eens
te meer op aan dat je de keuzen scherp maakt. Daarvoor moet je eerst weten,
welke keuzen nu worden gemaakt. De heer Oplaat kruipt ervoor weg. Ik vind
dat allemaal prima. Hij moet dat maar doen in zijn eigen termijn. Ik pleit
voor transparantie en openheid. Wij willen het controleren. Volgens mij is
dat een van onze taken.Naar onze mening kan de afbouw van de eerste pijler worden versneld. Ik
vraag aan de minister om zich er in Europa voor in te zetten dat de verplichte
modulatiestappen in grotere passen worden genomen. Dat helpt ons erbij om
de cofinanciering waarover in het kabinet is gesproken, dichterbij te brengen.
Hoe kunnen wij oordelen over de cofinanciering? Hoe kunnen wij het budget,
dat op scherp wordt gezet, beter toedelen dan wanneer wij er zelf de besluitvorming
over nemen en dus niet hoeven mee te betalen aan de besluitvorming in bijvoorbeeld
Frankrijk? Wij vinden de cofinanciering van de eerste pijler, en zeker ook
van de tweede pijler, van belang.Wij maken een keuze voor de biologische landbouw. Het kabinet streeft
naar 10% biologische landbouw. De biologische omzet stijgt, maar lang
niet sterk genoeg. Het areaal biologische landbouw is de afgelopen twee jaar
gedaald. De minister stelt ten aanzien van zijn ambitie van 10% in
de begroting een bezuiniging van 4 mln. voor. De minister kiest niet voor
een hectaretoeslag voor de biologische boeren maar voor een tegemoetkoming
in de kosten voor certificering. Als de certificeringskosten sterk stijgen,
is het terecht dat duurzame ondernemers die zich moeten laten certificeren
een tegemoetkoming geeft om niet al te grote drempels op te werpen om de kostprijs
voor het duurzaam produceren nog groter te maken.Je zou een dubbelslag moeten maken door zowel de systematiek van een hectaretoeslag
voor de biologische boeren te introduceren als hen een tegemoetkoming te geven
in de certificeringskosten. Dit is een heel gemakkelijke route om het ministerie
erbij te betrekken door eerst de kosten voor de certificering enorm te laten
verhogen en daarvoor vervolgens subsidie te geven. Ik vind dat geen goede
zaak! Ik verzoek de minister nog eens uit te leggen waarom hij niet kiest
voor een hectaretoeslag voor de biologische landbouw en alleen maar kiest
voor een bijdrage in de kosten van certificering.De heer Oplaat (VVD):Nu begrijp ik het helemaal niet meer. Wij hadden net een kleine discussie
over de landbouwsubsidies. De heer Waalkens schermt met termen als transparantie
en helderheid. Hij zegt dat het allemaal niet goed wordt geregeld. Maar hoor
ik hem nu een pleidooi houden dat de biologische boer in de vorm van een hectaretoeslag
nog extra geld gaat krijgen? Dezelfde boer in Finsterwolde die ik als voorbeeld
gaf, gaat dan dus nog meer krijgen dan € 46.000?De heer Waalkens (PvdA):Met een pleidooi voor de hectaretoeslag geef je handen en voeten aan het
level playing field in Europa. Veel landen om ons heen hebben hectaretoeslagen
voor de biologisch en duurzaam producerende boeren ingevoerd. De minister
kiest daar niet voor. Namens mijn fractie houd ik een pleidooi voor het instellen
van hectarepremies. Ik bepleit hectaretoeslagen die zijn verbonden aan tegenprestaties.
Het pleidooi van de heer Oplaat om de toeslagen te laten doorlopen op basis
van historische referenties, doet ons verzeild raken in een moeras waarin
je niet meer kunt uitleggen dat je tien jaar geleden ook ooit nog eens een
keer tarwe of aardappelen hebt verbouwd.De heer Oplaat (VVD):Dit is geen antwoord op mijn vraag. Krijgt de biologische boer in Finsterwolde,
die € 40.000 per jaar opstrijkt, hierdoor meer? Ik verwacht een
ja of nee.De heer Waalkens (PvdA):Het gaat niet om die boer in Finsterwolde.De heer Oplaat (VVD):Daar gaat het wel om. De heer Waalkens zegt dat een en ander
transparant moet zijn. Tezelfdertijd pleit hij ervoor dat die ene specifieke
boer meer geld krijgt.De heer Waalkens (PvdA):Ik houd dat pleidooi in alle openheid en namens mijn fractie. Wij stellen
een hectaretoeslagregeling voor.De heer Oplaat (VVD):Als ik daarin mee moet gaan, wil ik wel weten wat de consequenties voor
die boer zijn. Krijgt die biologische boer, die nu een bedrag van € 40.000
per jaar ontvangt, dan meer dan hij nu krijgt?De heer Waalkens (PvdA):Dat hangt af van het gebied waarin hij woont. Ik heb gezegd dat de ontwikkeling
van de landbouw via het ruimtelijk spoor moet lopen. Als de grootschaligheid
een kans krijgt, wordt de concurrentiekracht van het bedrijf versterkt. Aan
de ene kant kun je dan een min krijgen, maar aan de andere kant een plus.
Per saldo kan het uitkomen op meer of minder. Dat weet je pas als je met elkaar
bereid bent het systeem van hectaretoeslagen te verbinden. Het landschap waarin
de boer is gevestigd, de mogelijkheden die hij heeft voor schaalvergroting
en de mate waarin dat wordt verbonden aan milieu- en kwaliteitseisen, geven
een deugdelijke legitimatie voor de hectarepremie en dat staat ver af van
dat wat via toeslagen met historische referenties wordt binnengehaald.Het wordt een administratieve chaos, zoals te lezen is in het interview
met Peter Draaisma van de Dienst Regelingen. Hij zegt dat 90.000 bedrijven
bericht hebben gekregen, terwijl slechts drie kwart heeft gereageerd. Met
een eenvoudige hectaretoeslag, die verbonden is aan kwaliteitseisen, kunnen
wij een veel grotere stap maken, waarmee je aan de buren kunt uitleggen waarom
je überhaupt steun zou moeten krijgen. Er zijn veel midden- en kleinbedrijven
die helemaal geen steun krijgen.De heer Oplaat (VVD):De VVD-fractie steunt niet de ombouw van de certificeringondersteuning
naar dit ondoorzichtige systeem van de heer Waalkens.De heer Waalkens (PvdA):Ik ben benieuwd naar de inbreng van de VVD-fractie, die wil vasthouden
aan dat wat in het verleden is gepresteerd. Ik wens de heer Oplaat veel succes
als hij dit moet uitleggen aan zijn buren op verjaardagsfeestjes.Bij het onderwerp dierenwelzijn heb ik een offensieve agenda neergelegd.
Ik heb de minister voorgehouden dat hij keuzes zal moeten maken. Het is een
goede zaak als hij de ontwikkelingsmogelijkheden en de ontwikkelingsplanologie
via de agrarische hoofdstructuur meeneemt in zijn beoordeling en reactie op
mijn inbreng.Mevrouw Kruijsen (PvdA):Voorzitter. Wat is natuur? Mijn krappe spreektijd laat het niet toe uitvoerig
stil te staan bij deze vraag. Toch zijn de antwoorden cruciaal en bepalend
voor het verloop van dit debat. Ons beeld van de natuur bepaalt namelijk hoe
wij omgaan met die natuur. Namens de PvdA-fractie behandel ik in vier thema's
het onderdeel natuur en landschap en daarna het onderdeel visserij.Wat is natuur? Ons beeld van natuur wordt gevormd door de ervaring die
wij met de natuur hebben. Onze eerste natuurbeleving bepaalt in hoge mate
hoe wij de rest van ons leven tegen natuur aankijken en hoe wij ermee omgaan.
Studies naar natuurbeleving van jongeren van onderzoeksbureau Alterra en Staatsbosbeheer
in 2004 laten echter zien dat minder dan 30% van de kinderen tussen
de 14 en 18 jaar slechts eenmaal per jaar of zelfs nog minder in een natuurgebied
komen. Als je dat omdraait, betekent het dat 70% bijna nooit in een
natuurgebied komt. Kinderen en jongeren liggen niet meer met hun neus in het
gras, rollen niet meer in de herfstbladeren, bouwen geen boomhutten meer,
voelen niet meer de warmte en zachtheid van bijen in een imkerij, vangen geen
kikkervisjes meer en ontdekken ook niet meer welke flora en fauna zich in
de sloot bevinden. Wil de minister er samen met de minister van OCW, in aansluiting
op de initiatieven van VWS en OCW om kinderen meer te laten bewegen, voor
zorgen dat natuur door kinderen meer kan worden beleefd? Te denken valt aan
natuur- en milieueducatie, waarbij men samen zou kunnen optrekken met natuurorganisaties
en natuurbeschermers.De heer Koopmans (CDA):Is mevrouw Kruijsen met mij van mening dat het volstrekt belachelijk is
dat Natuurmonumenten en de AID als politieagenten aangaan achter gezinnen
met kinderen die in de natuur af en toe een tak afsnijden om daarmee thuis
een mooi herfststukje te maken?Mevrouw Kruijsen (PvdA):Ik ben niet bekend met dit voorval, maar ik kan mij goed voorstellen dat
men kinderen bewust maakt van het belang om de natuur te beschermen. Het lijkt
mij niet de bedoeling dat kinderen zomaar in de natuur takken afsnijden.De heer Koopmans (CDA):Ik vind het hypocriet om aan de ene kant te zeggen dat wij de natuur veel
meer moeten beleven, en aan de andere kant mensen te verbieden om paddestoelen
te plukken in de vrije natuur. Mevrouw Kruijsen moet kiezen voor het een of
voor het ander en niet, zoals zij nu doet, voor allebei.Mevrouw Kruijsen (PvdA):Ik hoop dat die mensen dan niet giftige paddestoelen plukken, maar dat
terzijde. Het lijkt mij belangrijk dat wij hierin samen optrekken. Ik begrijp
niet waarom wij zouden moeten kiezen. Het lijkt mij juist heel belangrijk
dat natuurorganisaties een rol hebben om jongeren natuur te laten beleven.Wij hebben de Natuurbalans ontvangen, waarmee een wetenschappelijke terugblik
en evaluatie van de kwaliteit van de natuurrealisatie op tafel is gelegd.
Dit rapport liegt er niet om. Met het huidige beleid zullen wij de ehs in
2018 niet realiseren. Dat betekent dat wij het beleid moeten aanscherpen.
Het betekent ook dat er keuzen moeten worden gemaakt en dat er niet nog meer
versnippering moet plaatsvinden. De A6-A9 zal dan niet door het Naardermeer
kunnen lopen. De ingezette ontsnippering in de Hoge Veluwe daarentegen, waar
hekken weggehaald zouden worden, moet vooral worden doorgezet.Op de Veluwe is gelukkig al sprake van een grote eenheid in de natuur.
Die grote eenheden willen wij ook elders in Nederland realiseren. Helaas ligt
die realisatie soms stil doordat kleine percelen niet kunnen worden verworven,
omdat de huidige eigenaar niet wil meewerken aan de benodigde inrichtings-
en beheersvormen. Planologische bescherming, zoals het vignet "bestaande natuur",
is dan absoluut niet voldoende. Ik noem drie voorbeelden. In het Leggelderveld
dreigt een stukje van slechts 1 ha de inrichting van 40 ha te frustreren,
waardoor de waterstand weer omlaag moet en de investeringen in de natuur teniet
worden gedaan. In de Kortenhoefseplas worden ook investeringen in de natuur
tenietgedaan doordat kleine stukjes niet kunnen worden gerealiseerd. Hetzelfde
geldt voor het Dwingelderveld. Wil de minister dan ook de gelden die op dit
moment beschikbaar zijn voor verwerving ook inzetten en beschikbaar maken
voor dit soort afrondingsaankopen?Het is een prima doel om rijksdoelen bij provincies te realiseren. Onze
fractie steunt dat doel, maar heeft er ook zorgen bij. Een van die zorgen
betreft de afstemming tussen provinciegrensoverschrijdende natuurgebieden,
zoals bij de Kel tussen Limburg en Gelderland en bij de Ronde Venen. Bij de
Ronde Venen zijn zelfs drie provincies betrokken, namelijk Utrecht, Zuid-
en Noord-Holland. Wat vindt de minister van de suggestie van de Partij van
de Arbeid om een rijkscoördinator aan te stellen voor dit soort knelpunten?
De rijkscoördinator steunt provincies om met andere betrokken partijen
tot een oplossing te komen. Hij probeert de afstemming binnen het Investeringsbudget
Landelijk Gebied (ILG) handen en voeten te geven.De regering heeft ervoor gekozen om bij de realisatie van het restant
van de ecologische hoofdstructuur een groot deel te laten uitvoeren door agrariërs.
De animo hiervoor is groot. Echter, de wetenschappelijke beoordeling van de
kwaliteit van de resultaten in vergelijking tot de oorspronkelijke doelstellingen
is zeer kritisch. Er zijn op dit moment veel onderhandelingen in de maak.
Betrokken burgers en agrariërs zijn bezig om een stukje natuur te realiseren
en dat juichen wij toe, zeker als dit binnen de ecologische hoofdstructuur
plaatsvindt. Maar dat proces mag niet worden gefrustreerd doordat er opeens
geen geld meer beschikbaar is. Een voorbeeld is de gruttokring in Zuidwest-Friesland.
Die zal door de stop niet door kunnen gaan terwijl er wel een enorm draagvlak
voor is, wat volgens mij ook een doelstelling van het huidige kabinetsbeleid
is. Is de minister nog wel betrouwbaar, als hij op het ene moment roept dat
hij alle aanvragen honoreert en een paar maanden later daarop moet terugkomen?
Zal hij aanspraken nakomen die soms alleen nog maar op de handtekening na
zijn gemaakt en zal hij inzetten op continuïteit en kwaliteitsverbetering?Nationale landschappen zijn bij de behandeling van de Nota Ruimte aangegeven,
maar de verdere uitwerking verloopt nog lang niet overal even voortvarend.Mevrouw Van Velzen (SP):Ik wil even terug naar het vorige onderwerp. Agrarisch natuurbeheer heeft
natuurlijk ook mijn steun. Ik deel uw pleidooi dat die regeling weer wijd
opengesteld moet worden. De minister geeft aan er geen geld voor te zoeken:
ik stel het niet open, omdat ik er het geld niet voor over heb. De VVD-fractie
stelt voor om het dan maar uit het ehs-budget te halen. Ik neem aan dat dit
niet de lijn is van de PvdA. Waar wilt u geld vandaan halen?Mevrouw Kruijsen (PvdA):Bedankt voor uw vraag. Ik heb voor de start van dit debat een amendement
ingediend waarin wij dekking hebben gezocht bij particulier natuurbeheer.
De afgelopen jaren hebben laten zien dat particulier natuurbeheer slechts
voor eenderde van de beoogde middelen is gerealiseerd. De verwachting is dat
dit in de toekomst hoger zal zijn, maar onze verwachting is dat dit niet zo
hoog zal zijn als de inzet van de budgetten die nu in de begroting zijn gepresenteerd.
Voor de komende zes jaar verwachten wij geen toename ten opzichte van de nu
geraamde budgetten voor particulier natuurbeheer. Daar halen wij steeds 1,5
mln. weg, wat wij inzetten voor deze projecten.Mevrouw Van Velzen (SP):Bedankt voor het antwoord, maar dat is nog steeds niet de verbreding van
de middelen voor natuurbeheer in zijn algemeenheid die wij graag zouden zien.
Ik vraag u om te kijken naar compleet andere budgetten, bijvoorbeeld inkomsten
uit toerisme. Wij hebben het over landschapsbeheer. Dat gaat veel verder dan
het ministerie van LNV alleen. Wilt u met mij meegaan in de gedachtegang om
daar geld vandaan te halen?Mevrouw Kruijsen (PvdA):Ik zal nog vragen om een verkenning in hoeverre de inzet van FES-gelden
bijdraagt aan het vestigingsklimaat, de landschapswaarden en de leefbaarheid.
Wellicht is het mogelijk dat wij daarvoor FES-middelen inzetten. Ik roep bij
dezen de minister op om dat te onderzoeken. Het blijkt dat ook anderen daar
benieuwd naar zijn.De heer Koopmans (CDA):Wie is hier onbetrouwbaar? U stelt voor om 1,5 mln. uit particulier natuurbeheer
te halen, zodat wij overmorgen weer kunnen spreken over de tekorten daar,
waar dan weer een soort onbetrouwbaarheid ontstaat. Belangrijker nog is dat
het geen amendement is; het is een amendementje. Het gaat om 1,5 mln. Als
er volgend jaar aanvragen voor 2, 3 of 4 mln. liggen, zegt u dan: ik heb 1,5
mln. geregeld, maar de rest kan niet? Dan doet u hetzelfde als de minister.Mevrouw Kruijsen (PvdA):Ik zal niet meteen hetzelfde doen als de minister. Wij hebben bekeken
hoe groot het bedrag zou moeten zijn om de knelpunten van waardevolle projecten
uit de brand te helpen. Daaruit kwam een bedrag tussen de 1,5 en 2 mln. Wij
moeten keuzen maken. Daarom hebben wij ervoor gekozen om ervoor te zorgen
dat die 1,5 mln. beschikbaar is. De mogelijkheden en aanvragen voor particulier
natuurbeheer blijven ver achter bij de ramingen. De PvdA kiest voor een eerlijk
plaatje. Wij willen dat misschien wel, maar als het niet kan moeten wij daarop
inspelen en de middelen daarvoor inzetten voor agrarisch natuurbeheer.De heer Koopmans (CDA):Als er volgend jaar extra aanvragen voor 3 mln. komen, dan is dit amendement
toch half werk?Mevrouw Kruijsen (PvdA):Ik zou niet zeggen, zoals de minister kennelijk doet: dien alles in, ik
zal alles honoreren. Wij willen juist een eerlijk beeld schetsen: dit is het
budget voor volgend jaar en dat is het maximum. Als er meer aanvragen zijn,
zullen wij moeten kiezen. Wij kunnen dus niet alles honoreren.Mevrouw Vos (GroenLinks):Het gaat om geld voor natuur. Er is een kritisch rapport van het Natuurplanbureau,
dat een behoorlijk stevig punt maakt van de kwaliteit van dit
type agrarisch natuurbeheer. De minister zegt dat hij wel geld wil uittrekken
voor kwaliteitsverbetering, bijvoorbeeld voor weidevogelprojecten. Vindt u
ook niet dat u op zijn minst extra kwaliteitseisen zult moeten verbinden aan
het maken van extra ruimte voor dit soort weidevogelprojecten?Mevrouw Kruijsen (PvdA):Ik onderschrijf uw zorg. Ik heb de natuurbalans gelezen. De oorspronkelijke
doelstellingen van het agrarisch natuurbeheer waren behoorlijk hoog. Wij vragen
de agrariërs niet bepaald niks en ik vind dan ook dat wij hen daarin
moeten steunen. Wij moeten daar echter ook, zoals ik net al zei, heel eerlijk
over zijn. Ik denk niet dat alle projecten dat hoge kwaliteitsniveau kunnen
halen en daarom zal er niet meteen 10 mln. nodig zijn. Als er evenwel projecten
komen die aan de kwaliteitscriteria voldoen, dan moeten die volgens mij gehonoreerd
worden.Mevrouw Vos (GroenLinks):Zegt u daarmee dat u de kwaliteitsdoelen zoals die al in de projecten
aanwezig zijn, voldoende zijn? Vindt u niet ook dat nader bekeken moet worden
of een aantal kwaliteitseisen scherper geformuleerd kan worden?Mevrouw Kruijsen (PvdA):Ik denk dat de eisen zelf wel scherp zijn. Het gaat vooral om de uitvoering,
de controle en de tussentijdse evaluatie van de projecten die nu lopen. In
de Natuurbalans wordt geconstateerd dat die projecten niet opleveren wat wij
gehoopt hadden. Die projecten baren mij zorgen en die moeten geëvalueerd
worden. Dat kan ook gebeuren in het kader van het Programma Beheer waarover
wij, als het goed is, binnenkort komen te spreken in de Kamer en waarin wordt
aangegeven hoe de huidige projecten worden uitgevoerd. Ik wil de lat echter
hoog leggen voor projecten die wij vanaf nu gaan honoreren.Voorzitter. Ik zet mijn betoog voort. Ik was net begonnen met de landschappen.
Terecht wordt gesteld dat het goed is om karakteristieke landschappen te behouden
en ruimte te bieden voor nieuwe ontwikkelingen, maar dan wel met respect voor
en in relatie tot de karakteristieke kenmerken. De vraag is evenwel of het
Groene Hart nog wel groen is, als wij dat aanmerken als karakteristiek kenmerk
van het Groene Hart. Verder is het de vraag of er nog voldoende coulissen
zijn in de Achterhoek en hoe het staat met de Maasheggen in het Maasdal. Juist
die karakteristieke kenmerken zullen wij moeten waarborgen en, waar nodig,
ook moeten ontwikkelen. Gelukkig zijn er bezorgde bewoners die zich daar sterk
voor maken. Het is echter ook een rijksbelang. Nationale landschappen en herkenbare
landschappen hebben namelijk iets te maken met het vestigingsklimaat. Dat
betekent dat er boter bij de vis moet worden gedaan. Wij zullen de kernkwaliteiten
van de nationale landschappen verder moeten uitwerken, maar er zullen ook
fondsen moeten komen om een en ander vervolgens ook waar te kunnen maken.
Wil de minister de vorming van dergelijke landschapsfondsen onderzoeken? Hiermee
kom ik ook even terug op de opmerking van zo-even over de FES-middelen. Wellicht
kan bij de verdere invulling van de besteding van de FES-middelen juist het
onderwerp "nationale landschappen" een rol gegeven worden.In het kader van natuur en landschap kom ik tot slot op het groen in het
stedelijk gebied. Meer dan 85% van de Nederlanders woont in stedelijk
gebied en dus is de aanwezigheid van groen cruciaal voor de leefbaarheid.
Investeren in groen betekent dan ook investeren in een grotere leefbaarheid
en een verbeterd vestigingsklimaat. Investeren in groen is investeren in duurzame
ontwikkeling, namelijk ecologische duurzaamheid, het groen, sociale duurzaamheid,
de leefbaarheid, en economische duurzaamheid, het vestigingsklimaat. Dat betekent
dat er een balans gezocht moet worden tussen deze drie takken van duurzaamheid.
Helaas is geconstateerd dat budgetten te beperkt zijn en dat Rood voor groen,
een van de instrumenten om die balans te vinden, niet altijd het geplande
en benodigde groen oplevert. Voorbeelden als Leidsche Rijn bij Utrecht laten
schrijnend zien dat, hoewel er in de plannen nog veel groen was opgenomen,
daar bij de uitvoering weinig van overblijft. Onze zorg is dat het bij projecten
als Meerstad bij Groningen dezelfde kant opgaat. Geconstateerd is dat in Rotterdam
750 ha broodnodig is. Daarbij gaat het niet alleen om wandelaars die een ommetje
willen maken – die kunnen nu met de 500 km wandelpad over boerenland
gelukkig een stukje verder komen – maar ook om kinderen die willen spelen.
Het gaat om de groene longen van Rotterdam, een stedelijk gebied met veel
havens waarin groen niet mag ontbreken. De vraag aan de minister is dan ook
hoe hij kan zeggen dat dit belangrijk is, zonder daar een financiële
impuls voor te regelen. Wellicht kunnen de FES-middelen ook hier uitkomst
bieden.Tot slot kom ik op de visserij. Ook op dit punt zullen wij duurzame ontwikkeling
moeten nastreven met oog voor de ecologische duurzaamheid, de visstand, en
de sociaal-economische duurzaamheid. Wij moeten eerlijk zijn en doorpakken
met de sanering, want er is nu allesbehalve sprake van een duurzaam evenwicht.
De sector vist nu het kapitaal weg, terwijl hij zich zou moeten beperken tot
het bevissen van het rendement en het kapitaal zou moeten koesteren. Het gaat
echter ook om bewustwording. De consument heeft vaak geen idee of hij een
duurzame vis eet of een vis die met uitsterven bedreigd wordt. Als een visliefhebber
een stukje kabeljauw eet, vindt hij dat heerlijk, maar hij weet niet dat die
vis eigenlijk met uitsterven bedreigd wordt en hij vraagt zich dus niet af
hoe lang hij nog kabeljauw kan eten. De overheid heeft dus wel degelijk een
verantwoordelijkheid. Een van de mogelijkheden is het aangeven en merken van
wat duurzame vis is.Daarom stel ik vier vragen aan de minister. Is hij bereid om in navolging
van wat inmiddels in het Verenigd Koninkrijk gebeurt een bijdrage te leveren
aan ontwikkeling en invoering van certificering? Er is nu een afspraak dat
voorlopig 400 pk wordt gedoogd, maar eigenlijk moet dat terug naar 300 pk.
Internationaal is er veel kritiek. Wat doet de minister als die afspraak niet
houdbaar is? Over de saneringsmaatregelen voor het IJsselmeer het volgende.
Klopt het dat wat met de ene hand wordt gegeven door LNV, met de hand van
Financiën voor de helft moet worden teruggegeven? Bepaalde vistechnieken
hebben desastreuze gevolgen middels bijvangsten, die vaak tot vreselijk leed
leiden. Maar het gaat ook over de dood van beschermde diersoorten, in het
bijzonder zeezoogdieren, zoals bruinvissen. Nederland behoort te weten wat
er aan bijvangsten wordt binnengehaald en hoort er vervolgens op toe te zien
dat dat niet meer gebeurt. Wat gaat de minister hieraan doen?De heer Atsma (CDA):Voorzitter. In tegenstelling tot collega Waalkens, die hier liet doorschemeren
dat hij het beleid van deze minister niets vindt, is de CDA-fractie ronduit
positief over de hoofdlijnen van het beleid, zoals door het kabinet verwoord,
met name in de nota Kiezen voor landbouw. Deze nota staat voor medio volgend
jaar op de agenda van onze Kamer en waarover de komende maanden in tal van
gremia zal worden gesproken. Wij vinden dat in deze nota een evenwichtig beeld
wordt gegeven van wat er aan de hand is, terwijl daaruit heel uitdrukkelijk
naar voren komt dat er perspectief is voor de landbouw. De minister heeft
in een toelichting gezegd: de boer moet zijn als een rusteloze visser, op
zoek naar nieuwe kansen. Ik denk dat dat een treffende typering is. Een boer
moet voortdurend op zoek zijn naar nieuwe uitdagingen en initiatieven die
er links of rechts zijn te vinden, ondanks de vele problemen waartegen hij
anno 2005 aanloopt.Vorig jaar heb ik aangegeven dat de landbouw in Nederland gelukkig nog
altijd een vitale sector is. Er zijn nog altijd tussen de 80.000 en 90.000
bedrijven actief in de primaire sector, die direct en indirect zorgt voor
zo'n 660.000 banen, waarbij ik het nog niet eens heb over de exportwaarde
van tientallen miljarden, met een zeer fors overschot op de Nederlandse handelsbalans.
Kortom, een sector die er in alle opzichten toe doet.Maar zoals ik al zei, toch is het niet overal rozengeur, integendeel.
Er zijn ook veel zorgen, waarbij ik alleen maar wijs op de recente cijfers
over de inkomensontwikkeling van het afgelopen jaar: het boereninkomen is
er gemiddeld zo'n 11% op achteruitgegaan. Maar er zijn ook andere zorgen,
zoals over de leefbaarheid van het platteland. De SER heeft de afgelopen weken
een belangwekkend advies uitgebracht, waarvan wij hopen dat de minister daarop
op korte termijn een reactie kan geven, zodat wij die bij de verdere behandeling
van zijn nota kunnen betrekken. Kortom, veel ontwikkelingen, enerzijds kansen,
anderzijds zaken die tot nadenken stemmen, zoals de knelpunten die door de
SER zijn genoemd. Het is verontrustend dat, waar kabinet en Kamer terecht
vinden dat waar mogelijk gedecentraliseerd moet worden, de SER opmerkt dat
het gebrek aan kennis op gemeentelijk niveau vaak een sta-in-de-weg is voor
veel ontwikkelingen. Wij hopen dat de minister in zal gaan op dat punt.De heer Van den Brink (LPF):U zegt dat u het beleid van de minister positief vindt. U noemt met name
de nota Kiezen voor landbouw. Wat is er naar de mening van de CDA-fractie
goed aan die nota? Kan de heer Atsma enkele punten noemen?De heer Atsma (CDA):Ik neem aan dat de Kamer daarop begin volgend jaar uitgebreid terugkomt.
Dan zullen wij tot in detail ingaan op de inhoud van de nota van de minister.
Er leven inderdaad vragen die ook in de nota van de minister terugkomen. Daarop
zal ik later in mijn betoog ingaan. Uit de nota blijkt tot onze vreugde dat
er wel degelijk perspectief is voor de primaire sector. Dat geldt overigens
voor alle sectoren. Het gaat erom dat wij dat perspectief, ook dat vanuit
de wereldmarkt, waar mogelijk en noodzakelijk door structuurversterking handen
en voeten kunnen geven. Belangrijk is dat het eerste vertrekpunt perspectief
biedt. In vergelijking met voorgaande kabinetten heeft dit kabinet veel bereikt.
Het biedt perspectief, terwijl vorige kabinetten alle perspectieven in de
kiem hebben gesmoord en de boer als het ware een kopje kleiner hebben gemaakt.
Natuurlijk is de boer voor een groot deel zelf verantwoordelijk voor het perspectief,
maar de overheid moet hulp bieden waar dat kan. Zij dient faciliterend, ondersteunend
en structuurversterkend op te treden als dat nodig is. Daarop komen wij volgend
jaar uitgebreid terug. Het belangrijkst is dus naar mijn idee dat er perspectief
uit de nota doorklinkt.De heer Van den Brink (LPF):Ik ben blij met die nuancering. De heer Atsma heeft opgemerkt dat hij
de nota van de minister goed vindt, omdat die perspectief biedt. Ik constateer
echter dat hij geen exacte punten kan noemen die naar zijn oordeel goed zijn.
Het lijkt mij daarom goed dat wij op een later tijdstip over de inhoud van
de nota spreken.De heer Atsma (CDA):Dat is de interpretatie van de heer Van den Brink. Het lijkt mij goed
om vast te stellen waar wij vandaan zijn gekomen, waar wij staan met de Nederlandse
land- en tuinbouw en wat de betekenis is. Ik blijf bij mijn standpunt dat
wij gelukkig zijn met het feit dat de minister niet opnieuw met een enorme
lappendeken aan maatregelen en voorstellen is gekomen om die sector in de
kern een fase kleiner te maken. Het zou de heer Van den Brink sieren als ook
hij de minister daarvoor prees. Ik raad hem aan dat hij de kans grijpt die
nu wordt geboden. Ik doe dat graag namens de CDA-fractie.De heer Slob (ChristenUnie):De heer Atsma heeft aangegeven dat uit de nota blijkt dat er voor alle
sectoren sprake is van perspectieven. In de nota staat over de melkveehouders
dat na 2014 de melkquotering niet meer zal worden verlengd. Kan de heer Atsma
mij uitleggen wat voor die mensen het perspectief is?De heer Atsma (CDA):De minister stelt zich terecht de vraag wat er moet gebeuren met de melkquotering.
De CDA-fractie pleit er op dit moment absoluut niet voor om te stoppen met
de melkquotering. Dat is echter wel een onderwerp dat in de komende maanden
aan de orde zal komen. Voor dit onderwerp moeten wij de ogen niet sluiten.
Daarom zullen er in het land gesprekken plaatsvinden en om die reden zullen
ook de boeren discussieavonden over de nota van de minister organiseren. Het
is belangrijk om met elkaar het debat aan te gaan over de consequenties van
het mogelijk stopzetten van de melkquotering. Dat zijn er namelijk nogal wat.
Het stopzetten van de melkquotering zal niet in de laatste plaats invloed
hebben op het kapitaal van de individuele ondernemer. Er zal dan onmiddellijk
een discussie plaatsvinden over de vraag hoe de productiebeheersing in de
hand moet worden gehouden. Als de individuele ondernemer wordt gedwongen om
ook voor de wereldmarkt te produceren, is er natuurlijk ook iets voor te zeggen
om discussie te voeren over de vraag of in een wereldmarkt een quotering past.
Die vraag hebben wij niet beantwoord, die heeft de minister niet beantwoord
en die heeft de landbouw nog niet beantwoord. Ik vind het te gemakkelijk om
nu te zeggen dat wij voor afschaffing van de quotering zijn. Er zijn namelijk
heel veel kanttekeningen bij te maken. Ik heb er een paar genoemd. Ik vind
dat de sector de komende maanden volop aan het werk moet gaan
om te formuleren wat de voor- en nadelen van de zuivelquotering zijn. Als
dat niet gebeurt, voorspel ik dat de melkveehouderij straks te laat is. Het
kan niet zo zijn dat men pas in 2009 gaat nadenken over de consequenties.
Dat moet men nu doen, al is het alleen al vanwege het feit dat men op enigerlei
wijze datgene wat men heeft gekocht, bij voorbeeld een quotum, op een fatsoenlijke
manier kan afschrijven. Wat dat betreft hoef je de moderne boer niets te vertellen,
want hij heeft dat allang op zijn eigen sigarendoosje – als hij nog
rookt – berekend.De heer Slob (ChristenUnie):Ik begrijp hieruit dat afschaffing van de quotering voor de CDA-fractie
nog een discussiepunt is, terwijl ik in de notitie van de minister heb gelezen
dat hij die melkquotering na 2014 niet meer wil verlengen.De heer Atsma (CDA):Ja, voor ons is het absoluut een discussiepunt. Ik heb het overigens ook
niet zo gelezen dat de minister dat als een wet van Meden en Perzen ziet.
Ik heb niet begrepen dat de minister ermee wil stoppen. Bovendien is dit geen
zaak waar Nederland op eigen houtje over moet beslissen. Wij maken deel uit
van de Europese Unie en als wij op de grote wereldmarkt – volgens sommigen
de grote boze wereldmarkt – nog een rol willen spelen, moeten wij over
tal van andere factoren wel degelijk een standpunt hebben bepaald. Het kan
niet zo zijn dat wij in Nederland en Europa tal van eisen ten aanzien van
dierenwelzijn, landschap, natuur en milieu aan de individuele ondernemer opleggen,
terwijl wij vervolgens massaal importeren uit andere continenten waar dat
soort eisen niet wordt gesteld. Dus het vraagstuk is complexer dan even ja
of nee zeggen. Wij moeten alles tegen elkaar afwegen. Wij vinden dat de zuivelsector
de komende maanden zijn huiswerk moet doen. Ik hoop dat het maatschappelijke
debat hierover in de komende maanden wordt opgestart, anders zijn wij over
twee jaar volstrekt te laat. In die zin prijs ik de minister dat hij in elk
geval de moed heeft gehad om die discussie in alle openheid aan te zwengelen.
Je ziet dat nu ook gebeuren. Dit geldt overigens niet alleen voor de melkquotering,
maar ook voor een aantal andere marktordeningsectoren.De heer Van der Ham (D66):De heer Atsma doet aan zelfbedrog en aan geschiedvervalsing. Hij zegt
dat vorige kabinetten – en dan doelt hij natuurlijk op Paars –
geen perspectief boden aan de boerensector. Dat is onwaar. Het klopt dat de
bio-industrie moest inkrimpen, bij voorbeeld bij de varkenssector. Dat is
echter een consequentie van de manier waarop daar jarenlang mee is omgegaan,
onder andere door het CDA. De heer Atsma erkent toch inmiddels wel dat het
juist door het beleid van het CDA fout is gelopen? Vindt hij het niet teleurstellend
dat deze minister, wanneer het gaat over het perspectief bieden aan de landbouw
en aan de bio-industrie, eigenlijk nog een beetje het idee laat bestaan dat
wij zo door kunnen gaan? Het verbaast mij zeer dat de heer Atsma daar nog
een tandje bovenop doet door te stellen dat het bij de bio-industrie in Nederland
hetzelfde kan blijven.De heer Atsma (CDA):Beste mijnheer Van der Ham, weet u hoeveel varkens er de afgelopen jaren
minder zijn gekomen in Nederland? Weet u hoeveel kippen er minder zijn gekomen?
Weet u waar ik op doelde? Ik doelde op de openingszinnen van uw partijgenoot –
ik hoef zijn naam niet meer te noemen; die is vaak genoeg gevallen –
die bij zijn aantreden zei dat wij in Nederland drie problemen hebben, namelijk
dat er te veel koeien, te veel varkens en te veel kippen, ergo te veel boeren,
in Nederland zijn. Dat was het vertrekpunt. Vervolgens voegde hij daar nog
eens aan toe dat al die boeren aan de subsidietrog lagen. Collega's van mij
herinneren zich dat soort uitspraken wel. Daarmee werd elk perspectief de
diepste grond ingeboord. Daarmee heb je volstrekt afstand genomen van een
sector die ertoe doet, die zorgt voor 660.000 banen, die zorgt voor een vitaal
platteland. Ik prijs dit kabinet, ook met diezelfde minister, maar gelukkig
op een andere portefeuille, dat het erin slaagt om dat perspectief weer terug
te brengen.Mevrouw Vos (GroenLinks):U noemde het Europese landbouwbeleid. Mij is opgevallen dat uw coalitiepartners
D66 en de VVD vinden dat deze minister niet hard genoeg loopt als het gaat
om het omvormen van de Europese landbouwgelden. Wat vindt u daarvan? Vindt
u ook dat deze minister sneller een aantal steunmaatregelen zou moeten afschaffen
en deze zou moeten omvormen naar bij voorbeeld plattelandsbeleid?De heer Atsma (CDA):Het tempo dat je moet volgen, wordt altijd bepaald door de zwakste schakel
en door het laatste lam dat in hetzelfde ritme mee zou moeten kunnen en willen
gaan. Wat dat betreft vind ik dat de minister niet harder hoeft te lopen.
Hij heeft er al stevig de pas in als ik zie wat hij aan ambities en nota's
heeft geproduceerd. Dit in tegenstelling tot de heer Waalkens, maar daar gaat
hij zelf over. Wij hebben gekozen voor de lijn die het suikerplatform heeft
aangegeven: iets minder hard lopen om te voorkomen dat er allerlei nutteloze
hervormingen plaatsvinden die alleen maar slachtoffers vergen in Nederland
en andere landen.Mevrouw Vos (GroenLinks):Het is opmerkelijk dat uw coalitiepartners vinden dat het sneller moet
en dat dit tempo het perspectief voor de landbouw zelfs in gevaar kan brengen.De heer Atsma (CDA):Het is maar wat je opmerkelijk vindt. We hebben gelukkig
maar één minister van LNV en daar ga ik voorlopig maar op af.
Dat hier en daar wat wordt geroepen, vind ik niet zo'n probleem. De minister
hoeft voor mij niet sneller te lopen op een aantal dossiers. Integendeel,
ik heb al gewezen op de zorgelijke situatie in een aantal sectoren. Bij elke
maatregel die je neemt, moet je precies weten wat je doet. Deze minister heeft
de steun van de CDA-fractie. Ik hoop dat de door u bedoelde collega's straks
zullen uitleggen wat zij ervan vinden.De heer Waalkens (PvdA):De CDA-fractie heeft de motie-Van Baalen/Timmermans over Europese financiering
in de periode 2007-2013 medeondertekend. Het verbaast mij dat u daar nu afstand
van neemt. Het CDA spreekt kennelijk niet met één mond. U gaat
eraan voorbij dat de minister heeft gezegd: boeren en boerinnen, wees erop
verdacht dat de subsidies worden verminderd. Hoe communiceert uw fractie hierover
met de boeren? U kunt toch niet zeggen dat zij het zelf maar moeten uitzoeken?De heer Atsma (CDA):Nog niet zo lang geleden hebben wij hierover ook gesproken in de Kamer.
Het kabinet heeft een stappenplan uitgezet voor de periode 2003-2013 en voorzover
de motie past binnen dat beleid, hebben wij geen enkele aanleiding gezien
om er afstand van te nemen. Dat vervolgens de interpretaties alle kanten opvliegen,
is een andere zaak. U wilt kennelijk dat wij ook een andere interpretatie
gaan steunen, maar dat zullen wij niet doen.De heer Waalkens (PvdA):De indiener van de motie heeft er een mondelinge bijsluiter bij geleverd
die volstrekt duidelijk was. U zegt dat de perspectieven van de nota Kiezen
voor landbouw erg helder zijn, maar ondertussen worden de subsidies wel afgebouwd.
Net als bij de melkquotering hebt u absoluut geen antwoord aan de boeren.
U kruipt ervoor weg en dat vind ik laf.De heer Atsma (CDA):Zoals u het formuleert, is het de weg van de minste weerstand. Ik ben
blij dat u nu andere bewoordingen kiest dan in de aanloop van uw eigen inbreng.
Het is goed dat er enige nuancering ontstaat. Als de minister in zijn nota
aangeeft dat het vertrekpunt 2003 is en het eindpunt 2013-2014 wat betreft
de marktordeningsproducten is daar geen letter Spaans bij. Iedereen weet dan
wat het afgesproken traject is. Dat geldt voor de zuivel en voor de andere
sectoren. Op dit moment wordt er overigens nog volop gediscussieerd over het
suikerdossier. De heer Waalkens heeft uiteindelijk de motie van onze hand
gesteund over het suikerdossier. Dat valt hem zeer te prijzen. Dat heb ik
op andere momenten en in andere zalen al gezegd. Daarmee nuanceert hij als
het ware ook zijn woorden van zo-even. Hij is immers ook niet voor een al
te harde ingreep. Nogmaals dank voor de steun aan de door het CDA ingediende
suikermotie.De heer Van der Vlies (SGP):Ik ben niet geoefend in natrappen, wel in wegslikken. Ik heb het bedoelde
debat bijgewoond. Ik heb geconstateerd dat er een verschil van interpretatie
is opgevoerd dat er niet was in het debat waarin de motie is ingediend en
aanvaard. Dan wordt het moeilijk om niet te erkennen dat het CDA verkeerd
gestemd heeft of achteraf, na alle discussie en ruis, er spijt van heeft gekregen
de motie gesteund te hebben. De heer Barroso heeft gemeld de landbouwsubsidies
wel degelijk eerder dan het jaar 2013 ter discussie te willen stellen, los
van de agenda van de betalingspositie van het Verenigd Koninkrijk. Aanvankelijk
waren die punten gekoppeld, maar Blair heeft daar een prachtige "move"
op gevonden. Nu lijkt men het wel even te gaan regelen. Is de heer Atsma bereid
om mij te steunen in een krachtige oproep aan de minister om minister Bot,
staatssecretaris Nicolaï en de gehele ministerraad ervan te overtuigen
om geen millimeter af te wijken van het traject dat in juni-juli in het kabinet
is herijkt en opnieuw is vastgesteld? Dat traject stelt immers dat er tot
2013 geen "gezeur" zal zijn.De heer Atsma (CDA):Ik doe dat graag. Ik teken daarbij aan dat ons alleen uit de media bekend
is wat Barroso heeft gezegd. Ik heb daarvan meegekregen dat hij niet aan de
budgetten tornt, maar wel een interne verschuiving aanbrengt. Ik ben geweldig
benieuwd naar de reactie van dit kabinet op wat Barroso naar ik denk op persoonlijke
titel heeft voorgesteld. Hij laat het budget voor het Europees beleid intact,
maar hij gaat schuiven. Ik weet niet of wij daar gelukkig mee moeten zijn.
Ik ben benieuwd naar de reactie van de minister. Die heeft een- en andermaal
betoogd dat afspraken afspraken zijn. Hij wil er niet al te veel aan tornen.
Ik heb de neiging om af te wachten wat de heer Barroso precies heeft gezegd.
Ik heb duidelijk begrepen dat hij niet aan de totale budgetten wil knagen,
maar dat hij interne verschuivingen wil aanbrengen. Als dat betekent dat de
eerder gemaakte afspraken onderuitgeschoffeld worden, is de CDA-fractie daar
niet gelukkig mee. Wij zullen dat ook bekend maken in dit huis op het moment
dat dit nodig is. Misschien is dat al op korte termijn. Ik heb begrepen dat
het op korte termijn gaat spelen. Wij horen morgen van de minister wat de
heer Barroso precies heeft beoogd en wat het voornemen van de minister is.
Wij zeggen echter: afspraak is afspraak. Daaraan moeten wij elkaar ook committeren.De heer Van der Vlies (SGP):Ik heb inderdaad de indruk dat het nu al nodig is. Ik gun de heer Atsma
echter een dag respijt. Wij horen morgen van de minister wat de heer Barroso
precies wil doen. Wat de media laten horen, is echter verontrustend genoeg.
Wij moeten een front maken. In die richting moeten wij geen beweging toestaan.De heer Atsma (CDA):Wij zijn het eens. Ik voeg eraan toe dat ik heb begrepen dat de heer Barroso
het totaalbudget ongemoeid laat, maar dat hij daarbinnen wil schuiven. Dat
kan allerlei onbedoelde neveneffecten hebben. Daar moet je geweldig voor uitkijken.
Ik waarschuw de minister dus bij dezen.De heer Slob (ChristenUnie):De heer Van der Vlies heeft geen behoefte aan natrappen. Dat heb ik ook
niet. Maar ook niet aan wegslikken. Het is vooral de CDA-fractie die iets
moet wegslikken. Ik heb in mijn hand zowel de motie van de leden Timmermans
en Van Baalen als de brief van de minister van Landbouw. Ik kan niet anders
dan constateren dat de CDA-fractie een fout heeft gemaakt door voor deze motie
te stemmen. De fractie is echter gered door de brief van minister Veerman,
die er een draai aan heeft gegeven. Dat moest ook gezien de afspraken
over deze periode. Waarom geeft de heer Atsma dit niet toe? Dat zou logisch
zijn.De heer Atsma (CDA):Dat zou juist raar zijn. Ik wil best het debat overdoen van een aantal
maanden geleden. Wat is er gebeurd? Er is een motie ingediend waarop het kabinet
met een positief preadvies heeft gereageerd. De CDA-fractie is daarop, met
rede, ingegaan. De achtergrond van dat positieve preadvies heeft de minister
in een brief verwoord. Het is onterecht om te stellen dat dat de draai is
die vervolgens gemaakt is. Eerst was er een motie, toen kwam het advies van
het kabinet en ten slotte kwam de toelichting van het kabinet. Als het advies
van het kabinet spoort met de toelichting van het kabinet, dan begrijp ik
niet waarover u zich druk maakt.De heer Slob (ChristenUnie):Volgens mij weet de heer Atsma drommels goed waarover ik mij druk maak.
Ik kijk niet zomaar een beetje terug want deze zaken kunnen straks op dezelfde
wijze aan de orde zijn. Dit debat is nog lang niet afgerond. De minister-president
heeft inderdaad gezegd dat de motie een ondersteuning van het algemene beleid
was. Die stelling is gelet op de letterlijke tekst van de motie en de daarin
genoemde periodes echter niet houdbaar. Het is daarom goed dat de minister
van LNV dat in een breder kader heeft gezet. Dat is ook uw redding geweest
want daar kunt u zich nu achter verschuilen. Ik begrijp niet waarom u dat
niet gewoon over uw lippen krijgt. Zeg dat toch gewoon.De heer Atsma (CDA):Ik voel er niets voor om als probleem te zien wat naar mijn mening helemaal
geen probleem is. Het kabinet heeft gezegd dat de motie een ondersteuning
van het beleid is. Ik ben blij dat u dat heeft bevestigd zodat iedereen dat
heeft kunnen horen. Er is dus zorgvuldig gehandeld. Het kabinet heeft vervolgens
een en ander nog eens toegelicht, waarna over de motie gestemd is. Ik begrijp
dus niet waarom u mij een niet-bestaand probleem in de mond en de schoenen
wilt schuiven. Het standpunt van de CDA-fractie is dat het vertrekpunt 2003
is. Het eindpunt is helder geformuleerd. Het is lastig genoeg voor alle sectoren
om daar handen en voeten aan te geven.De heer Van der Ham (D66):U sprak over het perspectief van de Nederlandse boer, die te maken heeft
met Europa en de wereldmarkt. Europa krijgt nu de historische kans om samen
met andere delen van de wereld een deal te sluiten. Ook voor de Nederlandse
boeren kan die deal heel gunstig zijn. Verder wordt daarmee voldaan aan allerlei
duurzaamheidsdoelstellingen, waar volgens mij ook de CDA-fractie voor staat.
De Europese Commissie vraagt om een beetje onderhandelingsruimte, ook op het
punt van 2013. U wilt die ruimte niet geven. Ik begrijp niet waarom niet.
Gaat het om blinde belangenvertegenwoordiging? Ik gebruik bewust het woord "blind"
want er wordt uiteindelijk geen doel mee gediend. Of gaat het om een hoger,
voor mij niet te ontwarren ideaal?De heer Atsma (CDA):Ik moet even nadenken over de vraag en de bewoordingen die u gebruikt.
Mijn fractie staat voor betrouwbaarheid; daar zou u ook voor moeten staan.
Mijn fractie staat ook voor het nakomen van afspraken. Als ingrijpende hervorming
nodig is, bijvoorbeeld op het suikerdossier, staat mijn fractie voor het behartigen
van de belangen van ondernemers en van mensen die direct en indirect werkzaam
zijn in de sector. Mijn fractie staat dan voor de belangen van de huishoudens
die hun brood verdienen in de sector. Verder staat de CDA-fractie voor de
belangen van mensen die in andere continenten hun brood moeten verdienen in
de suiker. In dit geval gaan die belangen hand in hand. De voorstellen die
voorliggen, kunnen niet op de steun van mijn fractie rekenen omdat de ontwikkeling
veel te hard gaat en er geen boer en dus geen verwerkende industrie overblijft,
zodat het platteland opnieuw een dreun krijgt van jewelste en duizenden mensen
direct de bijstand in kunnen. Bovendien wordt bij uitvoering van de voorstellen
de suikerindustrie in de minst ontwikkelde landen van de ene op de andere
dag de nek omgedraaid. Dat wil mijn fractie niet. U zou dat ook moeten erkennen.De heer Van der Ham (D66):Betrouwbaarheid gaat ook over wat je uiteindelijk wilt bereiken in dit
wereldwijde probleem. Er is op dit moment een onderhandeling gaande die in
een cruciale fase is beland en Mandelson vraagt de steun van zoveel mogelijk
lidstaten. Dan moeten wij toch onze minister oproepen, hem voluit te steunen?
Er moet voor gezorgd worden dat er zo veel mogelijk ruimte komt om dit historische
moment te grijpen. Ik vind het niet consequent en niet betrouwbaar van de
CDA-fractie dat zij een dergelijk moment niet grijpt en dat men uiteindelijk
om kleinere belangen een positie bepaalt.De heer Atsma (CDA):Het is jammer dat collega Van der Ham niet alle debatten over dit onderwerp
heeft meegemaakt. Ik nodig hem uit, er de volgende keer wel bij te zijn. Wij
hebben juist daarover uitvoerig gesproken. Wij hebben gezegd dat het nooit
zo kan zijn dat er maar van één kant een arm wordt uitgestoken.
Wij hebben immers ook te maken met handelspartners aan de andere kant van
de oceaan. Als je stappen gaat zetten, dan moet je die altijd tegelijkertijd
zetten. Ik zal u niet vermoeien met cijfers, maar het kan niet zo zijn dat
wij hier straks het gelag betalen, dat er in Afrika het gelag wordt betaald
en dat de lachende derden in Brazilië zitten bij Coca Cola, laat ik het
zo maar zeggen. Dat hebben wij uitvoerig besproken en het is niet voor niets,
mijnheer Van der Ham, dat de fracties van links tot rechts, van SP tot VVD
en van CDA tot GroenLinks, unaniem de lijn hebben gekozen, zo dicht mogelijk
bij de uitgangspunten van het suikerplatform te blijven. Ik ga dat nu niet
herhalen, maar ik maak mij wel zorgen over wat er op dit moment gebeurt. Er
wordt gesproken over een blokkerende minderheid in Europa. Elf landen kunnen
de voet dwars zetten in die onderhandelingen. Als dat moet, dan moet het.
Ik ben er niet bij, wij horen het misschien morgen van de minister, maar het
kan niet zo zijn dat in dit geval de stappen en de liefde van een kant komen.
Dat is absoluut uitgesloten. De heer Van der Ham zou dat misschien willen,
maar het is echt onverstandig.Voorzitter. Ik was eigenlijk bezig met de inleiding van mijn betoog, maar
ik wil een aantal opmerkingen maken over de vitaliteit van het platteland.
Die gaat ons namelijk zeer aan het hart. Ik heb, voordat ik werd geïnterrumpeerd,
een aantal opmerkingen gemaakt over de SER-rapportage. Ik hoop dat de minister
daar op korte termijn met een reactie op terug wil komen. Er staat een aantal
kritische kanttekeningen in dat ons niet bevalt, althans wij
zijn teleurgesteld dat het gebrek aan kennis bij andere overheden kennelijk
zo groot is dat dit ontwikkelingen op het platteland in de weg staat.Als het gaat om het vitale platteland, dan gaat het niet alleen om boeren
die nog kunnen wonen en werken op het platteland, maar ook om voorzieningen
en om infrastructuur. Is bekend in hoeveel gebieden het ontbreken van een
breedbandverbinding een blokkade vormt voor moderne bedrijfsvoering? Dan gaat
het dus ook om ICT-ontwikkelingen en die zijn een toenemend probleem. Ik hoef
alleen maar te wijzen op het voornemen vanuit Hilversum om de analoge etherverspreiding
stop te zetten op het platteland. Ook dat heeft weer consequenties voor tal
van ontwikkelingen. Als je er bij dat soort zaken niet bovenop blijft zitten,
dan leidt dat tot een verdere verschraling en uitholling van wat wij een vitaal
platteland noemen.Twee weken geleden hadden wij hier een uitgebreide hoorzitting over de
prijzenoorlog, een onderwerp waarover wij vorig jaar uitvoerig hebben gesproken.
Het kabinet heeft gezegd te willen kijken naar de mogelijke effecten van wetgeving
om verkoop onder de inkoopprijs tegen te gaan. Het resultaat was naar de mening
van de CDA-fractie teleurstellend. Wij hebben tijdens de hoorzitting vanuit
de Kamer alleen maar bijval gekregen voor onze mening dat er toch wetgeving
zou moeten komen, in de mededingingswet of zelfs in de vorm van een antidumpingwet.
Dat zou voor delen van het platteland net dat kleine steuntje in de rug kunnen
betekenen waarmee die ene belangrijke voorziening behouden kan worden. Ik
heb vorig jaar gezegd dat de prijzenoorlog 15.000 banen heeft gekost. Inmiddels
staat de teller op 36.000 banen, voor een deel ook in de foodsector. Inmiddels
zijn vele tientallen winkels gesloten, vaak de laatste in een dorp of in een
wijk en dat beperkt dus ook de leefbaarheid.De voorzitter:Een vraag van mevrouw Van Velzen. Wilt u het echt bij één
vraag houden? Ik ga nu wat meer vaart maken. Ik zeg dit niet aan uw adres,
maar meer in het algemeen.Mevrouw Van Velzen (SP):De heer Atsma spreekt over de prijzenoorlog en dat is een onderwerp dat
ook voor agrariërs van groot belang is. Minister Brinkhorst gaat daarover.
Ik heb aan de minister van LNV gevraagd wat de effecten zijn op het inkomen
van Nederlandse agrariërs, en daar kon hij geen antwoord op geven. Het
lijkt mij handig om daar ook inzicht in te hebben om het draagvlak binnen
het kabinet voor een verbod op verkoop onder de inkoopsprijs wat groter te
maken. Steunt u mijn verzoek om in elk geval onderzoek te doen naar de effecten
van de prijzenoorlog die nu gaande is op de inkomsten van Nederlandse agrariërs?De heer Atsma (CDA):Natuurlijk steun ik u. Ik heb die vraag zelf immers al eerder gesteld.
Wij hoeven daar dus vandaag geen discussie over te voeren. Vandaag werden
cijfers van het CBS bekend waaruit kan worden afgelezen dat boereninkomens
niet beïnvloed zouden zijn door de prijzenoorlog. Ik waag dat zeer te
betwijfelen. Het betreft vaak indirecte geldstromen. Boeren verkopen niet
rechtstreeks aan supermarkten, maar altijd via bijvoorbeeld de zuivelsector
of andere tussenschakels. Het gemiddelde inkomen is met 11% gedaald.
Dat is in absolute zin een teruggang van enkele duizenden euro's. MKB-bedrijven
zijn er daarentegen enkele duizenden euro's op vooruit gegaan. De kloof is
dus alleen maar toegenomen. De CDA-fractie is ervan overtuigd dat er absoluut
een oorzakelijk verband is tussen teruglopende inkomsten en hetgeen zich de
afgelopen twee jaar heeft afgetekend in de retailsector.Ik heb nog een aantal opmerkingen over de bureaucratie waarmee de individuele
ondernemer wordt geconfronteerd. Ik wil dat koppelen aan Europa en het onderzoek
van de Europese Rekenkamer. Wij hebben eerder onze zorg uitgesproken over
de cross compliance in relatie tot de 38 richtlijnen waarmee rekening zou
moeten worden gehouden in de uitwerking. Het aantal richtlijnen is gelukkig
bijna gehalveerd. Ik meen dat het is teruggebracht tot achttien. Het zijn
er nog altijd veel te veel. In het rapport van de Europese Rekenkamer staat
dat er kanttekeningen zijn te plaatsen bij de controleerbaarheid en de effecten.
Ik wil graag een inhoudelijke reactie van de minister op dat punt. Dit brengt
mij ook bij de discussie over de flat rate en de hectaretoeslag. De bureaucratie
blijft maar toenemen terwijl wij tegelijkertijd roepen dat de reductie van
de regelgeving met 25% allang is gehaald. De individuele ondernemer
merkt daar te weinig van, ook vanuit Europa. Als dat het geval blijft, krijgen
wij straks een andersoortige discussie. Kan de minister hierop reageren?Het Kamerlid De Nerée heeft in een ander debat gezegd dat toezichthouders
veel weg hebben van zelfrijzend bakmeel. Wij hebben de afgelopen jaren veel
groei gezien bij de VWA. Er zijn de afgelopen weken hoorzittingen gehouden
over dit onderwerp. Het is ons niet ontgaan dat de onvrede over hetgeen door
de VWA in Nederland wordt gedaan snel toeneemt. Dat zou niet moeten kunnen.
Wij hebben gisteren gelezen dat alleen de regelgeving met betrekking tot voedselveiligheid
al 1,7 mld. aan kosten met zich meebrengt. In de analyse van het ministerie
staat dat die voor 98% worden veroorzaakt door Europese wet- en regelgeving.
Dat wil er bij ons eigenlijk niet in, zeker niet gehoord wat hier de afgelopen
weken over is gezegd tegen de Kamer. Het zou goed zijn als de Algemene Rekenkamer
daar eens naar zou kijken. Ook voor de VWA zou moeten gelden dat het aantal
regels met 25% moet worden verminderd. Dat betekent misschien ook wel
dat het aantal ambtenaren met 25% moet worden teruggebracht.De heer Waalkens (PvdA):U sprak over een andersoortige discussie over de flat rate en hectaretoeslagen.
Wat zegt u daar nu mee? Bent u ook van mening dat wij naar een andersoortige
legitimatie moeten komen van de verdeling van de gelden uit Brussel en dat
die discussie wel eens uit zou kunnen komen op een eenvoudig systeem van hectaretoeslagen?De heer Atsma (CDA):Dat laatste zeg ik zeker: hoe eenvoudiger, hoe beter. De boeren worden
gek van alles wat er aan papieren rompslomp in hun huis terecht komt. Wij
dachten dat wij met de mestwetgeving een flinke haal door de wet- en regelgeving
hadden gezet. Wij zien echter dat er via de voordeur tal van nieuwe zaken
terugkomen. Soms kan het ministerie daar niets aan doen, bijvoorbeeld als
er sprake is van zelfregulering vanuit de sector. De afname moet echter per
saldo merkbaar zijn. Ik ben het dus met u eens dat er minder regeldruk moet
komen, wellicht door het opzetten van eenvoudigere systemen. Als de achttien
EU-richtlijnen waarover ik sprak kennelijk ook in de praktijk
veel problemen opleveren voor de individuele boer en voor de controleerbaarheid
en handhaafbaarheid, moeten wij de moed hebben om die discussie aan te gaan.Een half uur geleden is er gesproken over de melkquotering in relatie
tot het kiezen voor landbouw. Misschien past het goed bij de brede discussie
die wij gaan voeren. Ik besef dat het een belangrijk onderwerp is en een onderwerp
dat ertoe doet. Daarmee wordt veel ondernemers wellicht een dienst bewezen.
Uit de primaire sector horen wij verschillende geluiden, dus laten wij de
komende maanden die discussie maar aangaan. Ik hoop dat ik u voldoende tegemoet
ben gekomen met de opmerking dat de CDA-fractie dat debat met u graag wil
aangaan op basis van een open vertrekpunt.Voorzitter. Verleden jaar heb ik in verband met de melkveehouderij mijn
zorgen uitgesproken over de ontwikkeling dat er steeds meer koeien uit de
wei verdwijnen. Ik heb ook gezegd dat ik een boer goed kan begrijpen als hij
uit bedrijfseconomische overwegingen zijn vee op stal houdt. Als de samenleving
echter vindt dat koeien buiten in de wei moeten lopen, zou de samenleving
daar wat voor over moeten hebben. De brief die wij na ettelijke maanden in
reactie op de desbetreffende motie hebben ontvangen, vond ik ronduit teleurstellend.
Het was wel bemoedigend dat de minister daarna het aspect van de te kleine
huiskavel bij de boerderij proactief heeft opgepakt. Door het vergroten van
de huiskavel via het daarvoor bestemde instrumentarium heeft de minister de
boer een argument in handen gegeven om de koeien buiten in de wei te laten
lopen op de momenten dat dit mogelijk is en wanneer de boer dat wil. Wij juichen
het dan ook zeer toe dat de minister de Koopmansgelden daarvoor inzet. Vooralsnog
gaat het om een bedrag van 20 mln. Dat bedrag wordt vervolgens nog een keer
gematcht in Brussel. Het bedrag van 20 mln. is relatief laag, maar toch is
het op zichzelf geen klein bedrag. Op de door mij beschreven wijze wordt er
in verhouding veel geld gemaakt. Wij hopen ook dat dit een positief resultaat
heeft. Misschien kan de minister ons alvast een doorkijkje geven in de ontwikkelingen
op dit punt. Overigens gaan wij ervan uit dat deze regeling voor heel Nederland
geldt. Wij willen expliciet benadrukken dat dit het geval is, te meer daar
in steeds meer regio's door de toenemende schaalvergroting en de roep om grotere
bedrijven, vergroting van de huiskavel alleen maar urgenter wordt.Het zal de minister niet verrassen dat wij weinig voelen voor het vrijmaken
van 15 mln. van de Koopmansgelden voor het oplossen van milieuproblemen op
met name de zandgronden. Collega Koopmans heeft daarover in het desbetreffende
wetgevingsoverleg al het nodige gezegd. Het CDA kiest in die situatie liever
voor andere instrumenten en andere opties die gecreëerd kunnen worden
ter versterking van de melkveehouderij in combinatie met extensivering van
de melkveehouderij. Immers, dat was in eerste instantie het vertrekpunt voor
de Koopmansgelden.Het water staat veel vissers in verschillende sectoren tot aan de lippen.
Dat is niets nieuws; ook de andere woordvoerders hebben daar zojuist op gewezen.
Het is in dit verband goed om te benadrukken dat er nieuwe initiatieven zijn
die voor sommige vissers kansen bieden. De motie die collega Van der Vlies
hierover bij de algemene politieke beschouwingen heeft ingediend, breng ik
hier weer onder de aandacht. Wij hopen namelijk echt dat wat daarin staat,
echt van de grond komt.Er zijn zorgen over de IJsselmeervissers. Het is opvallend dat de Visserijbond
om geld wordt gevraagd en dat de minister minder heeft geboden. Wij zien nu
dat de vissers die zich voor de warme sanering heeft gemeld, eigenlijk op
de vingers van één hand te tellen zijn. Hoe kan dat? Is dat
omdat er te weinig geld is of omdat er door anderen te veel wordt meegekeken,
bijvoorbeeld door minister Zalm, waardoor de warme sanering niet aantrekkelijk
is? Als er inderdaad te weinig geld is voor een warme sanering van ongeveer
50% van de IJsselmeervloot, voelt de CDA-fractie ervoor om het beschikbare
bedrag te vergroten. Wat ons betreft, kan dat bedrag gehaald worden uit de
pot voor natuur. Wij denken namelijk dat dit hetzelfde doel kan dienen. Overigens
zouden wij graag zien dat de initiatieven voor het beheer van de populatie
aalscholvers actief werden ondersteund.Wij hebben met enige spijt kennis genomen van berichten in de media dat
het bedrag dat is becijferd voor de uitkoop van de kokkelvisserij niet een
op een voldoende is om daadwerkelijk tot uitkoop over te gaan. Het bedrag
wordt substantieel lager, zo hebben wij uit de media begrepen. Dat verbaast
ons. Misschien kan de minister daar morgen op ingaan. Waar moet het geld vandaan
komen? Het was niet de bedoeling dat het uit het Waddenfonds zou komen, maar
het bedrag daarvoor is opgehoogd van 500 mln. naar 800 mln. De fractie van
het CDA gaat er nu mee akkoord dat geld uit dat fonds nu wel wordt gebruikt
voor uitkoop van de kokkelvisserij. Wij kunnen ons er echter absoluut niet
in vinden dat nu wordt afgestapt van het voornemen de ene helft van het Waddenfonds
te bestemmen voor duurzame economische ontwikkeling en de andere helft voor
ecologie. De fifty-fiftyverdeling is wat ons betreft een must. Wij hebben
daarop aangedrongen. De minister heeft in de overleggen gezegd dat dit wat
hem betreft alleszins bespreekbaar zou zijn, mits er goede projecten zouden
zijn. "Uiteraard", zou ik willen zeggen. Bij dezen herhaal ik nog
eens het pleidooi voor een fiftyfiftyverdeling van middelen uit het Waddenfonds.
Als de minister op dit punt geen toezegging doet, komt de fractie van het
CDA daar graag met een uitspraak van de Kamer op terug.De heer Koopmans (CDA):Voorzitter. De landbouw heeft weer perspectief, zo zei collega Atsma zojuist.
Als ik dan de intensieve veehouderij het eerst mag noemen, constateer ik dat
daar weer ruimte komt om te ondernemen. Het kabinet heeft de wetsvoorstellen
over stank en ammoniak naar de Raad van State gestuurd. Wij gaan ervan uit
dat zij nadat zij terug zijn van de Raad van State zo snel als mogelijk is
bij de Kamer worden ingediend, zodat wij heel snel komen tot een echte verruiming
van mogelijkheden.Op de begroting van VROM is 10 mln. gereserveerd voor het onderzoek naar
en de ontwikkeling van luchtwassers. De problemen rond de luchtkwaliteit in
ons land zijn duidelijk. Het kabinet heeft 900 mln. gereserveerd voor het
verbeteren van de luchtkwaliteit in de komende jaren. De landbouw, in het
bijzonder de intensieve veehouderij, is verantwoordelijk voor 25% van
hetgeen wij nationaal toevoegen aan de algemene luchtkwaliteitsproblematiek.
Worden bedragen en procenten naast elkaar gelegd, dan is 10 mln. voor onderzoek
en ontwikkeling wel buitengewoon weinig. Wij menen dat het kabinet meer zou
moeten doen, om een soort stimuleringsregeling voor luchtwassers voor de intensieve
veehouderij te ontwikkelen. Wij verzoeken de minister om al voor 2006 met
een voorstel voor een regeling te komen, van minimaal 15 mln., bovenop hetgeen
op de begroting van VROM staat en bovenop de stimuleringsmogelijkheid die
al in de zogenaamde MIA-regeling, een fiscale regeling, is besloten.Mevrouw Vos (GroenLinks):Wij zouden de minister ook kunnen vragen om de intensieve veehouderij
op een bepaald moment te verplichten om overal luchtwassers aan te brengen.
Is dat niet een betere weg?De heer Koopmans (CDA):Nee, de fractie van het CDA is niet van het verplichten. Het hele land,
en deze sector in het bijzonder, heeft al buitengewoon veel last van verplichtingen.
Er is al een debatje geweest tussen de heer Atsma en de heer Van der Ham over
de getalsmatig enorme verkleining die de sector heeft meegemaakt. Er zijn
enorme problemen geweest op het punt van de prijsvorming, maar daar staat
tegenover dat de sector een geweldig innovatieve kracht heeft laten zien op
het gebied van dierenwelzijn en milieu. Daar zijn stevige bewegingen gemaakt,
die vaak uit de eigen portemonnee zijn betaald. Wij willen geen verplichting.
Wij willen een subsidiemogelijkheid, net zo goed als voor roetfilters in auto's.
Wij willen daarmee een stimulans geven voor het volgend jaar, die moet worden
doorgezet in de komende jaren. Dan moet dat gebeuren uit FES-middelen of op
een andere manier. Er moet een afdoende ontwikkeling op de bedrijven komen,
zodat de problemen van stank, ammoniak en fijn stof in de komende vijf tot
tien jaar afdoende worden opgelost.De heer Van den Brink (LPF):Ik neem aan dat de minister zijn eigen verantwoordelijkheid heeft en dat
dit ook geldt voor de CDA-fractie. Als je dan dit zegt, waarom heb je dan
niet het lef om met een amendement te komen?De heer Koopmans (CDA):Dat is een terechte vraag. Wij hebben een conceptamendement klaarliggen
en u weet hoe dat gaat met amendementen: dan kijk je eens naar de dekking.
Welnu, er ligt er een klaar, waarbij hier en daar wat geld is weggehaald voor
apparaatskosten en waarbij gebruik is gemaakt van wat vrije ruimte. Zo komen
wij wel aan 15 mln. Ik geef echter liever eerst de minister de mogelijkheid
om in het kader van het debat dat hij volgens de CDA-fractie heeft te voeren
met de staatssecretaris van VROM over de 900 mln. die het kabinet beschikbaar
heeft gesteld voor de verbetering van de luchtkwaliteit, te bezien waar dat
geld precies vandaan dient te komen. Wij vinden dat er in 2006 een regeling
moet komen van minimaal 15 mln. Het kan zijn dat die marge, na afloop van
het debat of na de stemmingen, via een amendement dat mogelijkerwijze ingediend
wordt, uit de LNV-begroting komt. Het kan ook zijn dat de minister morgen
zelf zegt dat hij al met de staatssecretaris van VROM heeft gesproken en dat
hij, gehoord wat de Kamer heeft gezegd, die 15 mln. bij hem heeft gevonden
of dat men het samen doet. Dit is iets dat ik tot morgen zou willen bewaren.
Wij staan echter wel voor die 15 mln.De heer Van den Brink (LPF):Ik vind dat wij hier en nu in een dualistische tijd leven, wat betekent
dat je als CDA-fractie moet doen wat je vindt. Dat houdt in dat je die 15
mln. wilt hebben, zoals je hebt gezegd: punt uit! Dien dus het amendement
in!De heer Koopmans (CDA):Het bedrag van 15 mln. moet er komen, punt uit! Die opvatting delen wij
volstrekt met elkaar. Ik wil echter het gesprek of wellicht zelfs het gevecht
tussen de bewindslieden over de vraag waar dit geld vandaan moet komen, even
afwachten. Zo nodig zullen wij daar echter bij helpen.Voorzitter. Positief zijn wij over de ontwikkelingen met betrekking tot
de ruimte om te ondernemen. Waar ik wat moeite mee heb, is met het feit dat
het niet echt opschiet met de uitvoering van de toezegging van de minister
betreffende het overbrengen van de dieren van het medebewind van de dierenwelzijnswetgeving
naar de productschappen. Ik heb hier een brief van 23 juni 2005 van de
minister voor mij liggen, gericht aan het bestuur van de productschappen.
In deze brief refereert de minister aan zijn toezegging, gedaan in het kader
van de LNV-begrotingsbehandeling 2005. Dat is echter een foutje in deze brief,
want de minister heeft de toezegging al gedaan bij de begrotingsbehandeling
2004. Wij vieren nu de tweede verjaardag van die toezegging. Ik heb het programma "Yes,
minister" één keer gezien en dat was voor mij voldoende.
De minister heeft die toezegging hier gedaan en ik ga ervan uit dat zijn medewerkers
loyaal de toezegging uitvoeren. Ik denk daarom dat het goed is dat de minister
morgen in zijn antwoord aangeeft op welke datum in dit jaar, 2005, de regeling
afdoende bekend en voorbereid is, zodat wij volgend jaar dit medebewind bij
de productschappen kunnen neerleggen.Ik wil het volgende opmerken met betrekking tot de subsidieregeling voor
stof, ammoniak en stank. Wij merken op grond van contacten die wij met het
veld hebben, dat een aantal initiatieven onvoldoende toegang krijgt tot beide
departementen. Betrokkenen krijgen onvoldoende het gevoel, bijvoorbeeld als
het gaat om een project in het Twentse gebied, dat goede ideeën worden
opgepakt en ondersteund. Kan de minister hierop ingaan?De heer Waalkens (PvdA):Over het initiatief om te komen tot de ontwikkeling van luchtwassers heb
ik de volgende vraag. Wilt u daar niet de eis aan verbinden dat op het moment
dat je goede systemen hebt, het ook verplicht dient te zijn? U zegt dat u
niet bent van de club van de verplichtingen. Het kan toch echter niet de bedoeling
zijn om eerst geld te steken in de ontwikkeling hiervan en dat vervolgens
maar weer vrijblijvend weg te zetten?De heer Koopmans (CDA):Er is helemaal niets vrijblijvends aan. Nadat ondernemers al zoveel geïnvesteerd
en meegemaakt hebben dat het onmogelijk was een voldoende eigen inkomen te
genereren, worden zij wederom gevraagd om te investeren. Die verplichting
willen wij de ondernemers niet opleggen. Wij willen hen wel helpen met een
subsidieregeling waarmee zij, als er investeringen aan de orde zijn, het beste
systeem kunnen kopen, inclusief luchtwassers die het fijn stof
tegenhouden.De heer Waalkens (PvdA):Op het moment dat het CDA dit gaat ontwikkelen en de ondernemers ertoe
verplicht, heeft het de steun van de Partij van de Arbeid en anders niet.De heer Koopmans (CDA):Aan dit soort steun heb ik geen behoefte, collega Waalkens.Marktontwikkelingen en energieprijzen vergen weer het uiterste van het
innovatieve vermogen van de glastuinbouwsector. Er moet geïnvesteerd
worden in nieuw modern glas met optimale voorzieningen op het gebied van energiebesparing
en terugdringen van lichtuitstoot. Deze sector draagt economisch gezien geweldig
veel bij aan de Nederlandse samenleving. Wij hebben hoge verwachtingen van
de innovatieve kracht van deze sector. Ook het kabinet geeft deze sector de
nodige erkenning in het sleutelgebied flowers en food van het Innovatieplatform.
Komen er voldoende resultaten vanuit het Innovatieplatform? Ziet de minister
voldoende mogelijkheden om de sector op de een of andere manier te ondersteunen
bij de ontwikkelingen die daar plaatsvinden?Wij zijn grote voorstander van de greenportgedachte. Collega Mastwijk
heeft dat onlangs nog gezegd in een overleg. Er zijn veel investeringen nodig
in de vijf greenports in Nederland. Wij achten het terecht dat de minister
van LNV bij de eerstkomende verdeling van FES-middelen een forse claim neerlegt
bij de minister van Financiën. Dat is economisch gezien volstrekt te
beargumenteren. Hoe staat het eigenlijk met de regelvrije greenport Californië?
Ik refereer hier aan een eerdere toezegging van de minister.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Ik heb geen steun gevoeld van het CDA toen ik tijdens het desbetreffende
algemeen overleg de minister heb opgeroepen om direct een beroep te doen op
het FES. De minister gaf aan, te willen bekijken of dat in het voorjaar mogelijk
was. Ik heb hem toen namens de fractie van de VVD gevraagd, dat direct te
doen. De woordvoerder van het CDA gaf echter niet thuis! Natuurlijk ben ik
blij met uw steun, mijnheer Koopmans.Voorzitter: Ten HoopenDe heer Koopmans (CDA):De afgelopen maand is in dit huis heel veel gesproken over FES-middelen.
De week vóór het oktoberreces hebben wij met elkaar buitengewoon
intensief gesproken over de besteding daarvan. De claim voor dit jaar was
al gedaan. Er is gesproken over eventuele vervolgclaims voor 2006. Wij willen
nu voor 2006 markeren dat de minister van LNV een forse claim op het FES legt
om investeringen in die infrastructuur mogelijk te maken.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Het AO vond plaats na de algemene politieke beschouwingen en ging al over
de begroting 2006. Het is goed te vernemen dat de CDA-fractie op één
lijn zit met die van de VVD.De heer Koopmans (CDA):Dat horen wij ook altijd graag. Ondernemers vertellen ons vaak dat het in de markt zetten van innovaties
buitengewoon moeilijk is. Er zijn natuurlijk genoeg ideeën, maar om deze
tot een product te maken, is heel ingewikkeld. En het in de markt zetten van
zo'n product, vergt een lange weg die moeilijk te financieren is. Wij vragen
de minister om het Ontwikkelings- en saneringsfonds een rol te laten spelen
en om dat aan te wenden als een soort revolving fund, waaruit ondernemers
leningen kunnen krijgen voor met name het traject dat begint na de ontwikkeling
van een product en dat duurt tot het verschijnen ervan op de markt. Als de
geleende middelen zo kunnen worden ingezet dat het product winstgevend wordt,
is er een terugbetalingsverplichting. Wat ons betreft gaat het hier dus om
een risicodragende lening.Vaak horen wij ook van ondernemers dat subsidieregelingen voor innovatie
veel bureaucratie met zich brengen. Als men om een miljoen vraagt, is men
al gauw twee ton kwijt voor de begeleiding. In dit verband denk ik ook aan
de begeleidingskosten door SenterNovem en dergelijke instellingen. Wij krijgen
graag van de minister te horen hoe hij de bureaucratie die de subsidieregelingen
voor innovatie met zich brengen denkt te kunnen verminderen.Voorzitter. Ik wil vervolgens enkele opmerkingen maken over het onderwerp
bedrijfsopvolging. De CDA-fractie is tevreden over de stappen die de minister
en staatssecretaris Wijn voor de ondernemers in de afgelopen tijd hebben gezet.
Zij werden bij hun acties aangejaagd door de Kamer. Ook collega Van Vroonhoven
heeft de bewindslieden aangesproken.Bedrijfseconomisch is de bedrijfsovername nog heel erg moeilijk, maar
de fiscale hindernissen zijn langzamerhand geslecht. Echter, er is een nieuw
vuiltje aan de lucht. De regeling voor de landbouwvrijstelling wordt in 2006
geëvalueerd, blijkt uit een klein zinnetje in de landbouwbegroting. Laat
ik duidelijk zijn: het CDA hecht sterk aan behoud van de landbouwvrijstelling.Dan wil ik iets zeggen over het punt van het agrarisch natuurbeheer. In
algemene zin hechten wij buitengewoon sterk aan agrarisch en particulier natuurbeheer.
Er is zojuist over dit onderwerp al gediscussieerd. Door het Milieuplanbureau
is een rapport uitgebracht en daarin staat eigenlijk dat agrarisch natuurbeheer
niet echt werkt. Alterra heeft echter het rapport Boerendiversiteit voor biodiversiteit
uitgebracht en daarin staat dat agrarisch natuurbeheer wel werkt. Nu heeft
de Raad voor het Landelijk Gebied het rapport uitgebracht, getiteld Kies positie
en transitie. Daarin wordt ook niet negatief gesproken over boer en natuur.De CDA-fractie weet dat Nederlanders houden van boeren en van boerennatuur.
De regeling die deze minister heeft opgesteld, is wat ons betreft een buitengewoon
houdbare regeling. Boeren kunnen aan de hand van de bestaande regelingen op
economisch verantwoorde wijze en op een goede manier invulling geven aan hun
bestaan. Wat ons betreft kan het tekort voor de SAN-regeling niet aan de orde
zijn. Wij hebben op dit punt geen amendement opgesteld. Er zijn er reeds vijf
ingediend waarmee wordt beoogd om de SAN-problematiek op te lossen. Wij vinden
dat elke boer die aan de regeling voldoet in 2006 een positieve reactie op
zijn aanvraag moet krijgen. De benodigde middelen moeten er dan zijn. De minister
vraag ik hoe hij met deze uitgangspositie de middelen wil organiseren.Mevrouw Vos (GroenLinks):De crux betreft de vraag: hoe gaan wij dit betalen? Natuurlijk, ook wij
willen elk initiatief op dit punt ondersteunen. Echter, de vraag is of je
de initiatieven betaalt met geld voor natuur of dat je dat op een andere manier
doet. Mevrouw Snijder wil met haar amendement heel duidelijk het geld voor
natuur aanwenden, maar dat gaat voor mijn fractie echt te ver. Als je dat
doet, moet je hoge kwaliteitseisen aan dit type natuurbeheer stellen. Nu zegt
de heer Koopmans dat de minister met geld moet komen. Moet hij dat geld putten
uit de landbouwpot?De heer Koopmans (CDA):De landbouwpot? Die ken ik niet op de begroting.Mevrouw Vos (GroenLinks):U begrijpt wel wat ik bedoel.De heer Koopmans (CDA):Misschien bedoelt u: minder ambtenaren. Ik weet dat er apparaatskosten
zijn. Er is inderdaad een vrije ruimte. Wat ons betreft zijn dergelijke dekkingsmiddelen
voor ons bespreekbaar. Misschien heeft de minister een beter idee, maar belangrijk
is dat de uitgangspositie wordt gekozen die met zich brengt dat elke agrarische
ondernemer die voldoet aan de criteria van de regeling en die volgend jaar
mee wil doen als antwoord van deze overheid krijgt: ja, u kunt eraan meedoen,
u krijgt een contract voor zes jaar op grond van de bestaande SAN-regeling.Mevrouw Vos (GroenLinks):U kent het amendement van de VVD-fractie. Daarmee wordt geld weggehaald
uit het budget voor werving en inrichting van de natte ecologische hoofdstructuur.
Is voor u dat amendement een goede oplossing of wilt u dat de natuurgelden
niet op deze manier worden aangewend?De heer Koopmans (CDA):De CDA-fractie heeft al heel vaak bij monde van mevrouw Schreijer-Pierik
uitgesproken er voorstander van te zijn om zich te houden aan de afspraak
dat in 2018 de ecologische hoofdstructuur zal zijn gerealiseerd. Tegelijkertijd
hebben wij bij de start van dit kabinet, waarbij 700 mln. extra beschikbaar
kwam voor het totaal van ehs, reconstructie en ecologie, aangegeven dat een
fors deel bestemd zou moeten worden voor agrarisch natuurbeheer. Daaraan zou
zeker een bedrag van 100 mln. tot 150 mln. besteed moeten worden. Als aan
de orde is dat op de begrotingen middelen moeten worden gezocht, dan is voor
de CDA-fractie bespreekbaar dat middelen verschoven worden van verwerven naar
beheer. Overigens zijn wat ons betreft ook andere opties aan de orde. Over
het onttrekken van gelden aan particulier natuurbeheer ten behoeve van agrarisch
natuurbeheer, heb ik zo-even al iets gezegd in het interruptiedebatje met
mevrouw Kruijsen.Mevrouw Van Velzen (SP):Waar wij hier praten over de verwerving en het beheer van de agrarische
natuurgebieden vind ik het nu zo jammer dat wij qua middelen steeds binnen
de potjes van de verschillende natuurtoepassingen aan het schuiven zijn. Het
CDA heeft zo-even als optie genoemd het snijden in het aantal ambtenaren.
Er zijn nog een heleboel andere opties denkbaar. Ik wil de heer Koopmans daarin
dan ook steunen. Het is heel goed om de middelen voor natuur te verbreden
in plaats van er onderling mee te gaan schuiven. Mag ik de heer Koopmans stimuleren
om daarvoor met voorstellen te komen, anders dan om geld weg te halen uit
de ehs, waar ik in ieder geval geen voorstander van ben?De heer Koopmans (CDA):Het betreft hier een van de mogelijkheden. Ik wil daar nu niet verder
op vooruitlopen. Ik wil de minister morgen de gelegenheid bieden om in te
gaan op de uitgangspositie die wij hebben geschetst en de voorwaarden die
wij daarbij hebben gesteld. De belangrijkste is dat elke boer die aanklopt
bij het loket ja te horen krijgt en mee mag doen aan de SAN-regeling.Mevrouw Van Velzen (SP):Daar steun ik de heer Koopmans helemaal in. Ik wil hem er alleen wel voor
behoeden dat hij steun geeft aan het amendement van mevrouw Snijder. Ik zou
graag samen met hem in de begroting willen spitten om te proberen tot een
beter amendement te komen, zodat er meer geld beschikbaar komt voor natuur.
Ik hoop hierop een toezegging van hem te krijgen.De heer Koopmans (CDA):Daar kunnen wij best een deel van de avond aan besteden.Mevrouw Kruijsen (PvdA):Wij hebben hier besloten om de ecologische hoofdstructuur te realiseren
via drie middelen, te weten verwerving, particulier natuurbeheer en agrarisch
natuurbeheer. Ook is afgesproken hoe dat gerealiseerd moet worden. Het betekent
dat wij heel efficiënt moeten omgaan met onze middelen als wij een goede
ehs in 2018 tot stand willen brengen. Door nu een soort carte blanche te geven
met betrekking tot boeren die een aanvraag doen inzake agrarisch natuurbeheer,
vraag ik mij af of wij dit nu niet allemaal zomaar gaan vrijgeven. Het is
vooral de vraag of daardoor de middelen wel zo efficiënt mogelijk worden
ingezet om de beoogde doelen te realiseren. Waar de boeren een kwalitatief
hoogwaarde bijdrage leveren aan de ehs zijn wij daarvan een voorstander. Echter,
uit de studie blijkt dat niet alle boeren bijdragen aan die ecologische hoofdstructuur.De heer Koopmans (CDA):Ik heb tot drie keer toe gezegd: de boeren die voldaan aan de criteria
van de bestaande SAN-richtlijnen.Voorzitter. Wat ons betreft is een nieuw onderzoek naar de kwaliteit niet
nodig. Wij hebben het volste vertrouwen in de huidige regeling en de prestaties
van de boeren op dat gebied.Met betrekking tot de biobrandstoffen zouden wij het volgende willen opmerken.
Het is positief dat het kabinet ook op dat punt perspectief biedt. In het
Belastingplan wordt evenwel gesproken over de bijmengverplichting inzake biobrandstoffen,
waardoor het lijkt alsof de projecten ten aanzien van de puur plantaardige
olie ofwel de koolzaadolie, buiten de vrijstellingsregeling vallen. De CDA-fractie
zou daar geen voorstander van zijn. Integendeel. Er zijn op dit punt wel degelijk
goede projecten, zoals in Groningen, Limburg, Zeeland, Twente en in de polder.
Wij krijgen graag bij deze begrotingsbehandeling en bij de behandeling van
het Belastingplan de toezegging dat puur plantaardige olie ook onder de accijnsvrijstelling
valt. Door de hoge prijs komt het gebruik van fossiele energiebronnen onder
grote druk te staan. Op veel plaatsen wordt naar oplossingen gezocht. Eén
daarvan is de zogenaamde bio-based economy; een economie die niet gebaseerd
is op olie, gas en kolen, maar op grootschalige geteelde en verwerkte organische
producten. In de verwerking worden de organische stoffen afgebroken tot molecuulniveau
waarna opbouw mogelijk wordt naar herbruikbare grond- en brandstoffen. Op
welke wijze steunt de regering dit soort in onze ogen kansrijk elementair
onderzoek op dit terrein? Ziet de minister hierbij een rol voor de agrarische
sector weggelegd?De heer Waalkens (PvdA):Mijn pilot sluit precies aan bij deze vraag. Steunt de CDA-fractie dit
soort concrete acties?De heer Koopmans (CDA):Een snelle blik op uw voorstel leerde mij dat u uitgaat van sluiting van
suikerfabrieken en dat er om de paar hectare een lokale verwerkingsinstallatie
moet komen. Dat betreft weliswaar de praktische uitvoering, maar ik vraag
mij af hoe dat financieel zal uitwerken. De basisgedachte dat er onderzoeks-
en ontwikkelingstrajecten in het kader van bio-based economy gestart moeten
worden, vinden wij echter buitengewoon belangrijk. Het kabinet moet op dit
punt fors aan de slag met onderzoeksinstituten en met het bedrijfsleven.De heer Waalkens (PvdA):Het lijkt mij goed dat u na die snelle blik het voorstel nog eens goed
leest. Er staat nergens dat suikerfabrieken gesloten moeten worden.De heer Koopmans (CDA):Daar neem ik kennis van.Mijn laatste punt betreft de deregulering. De minister weet dat administratieve
lastenverlichting en kostprijsverlaging voor ons kernpunten zijn. Dit is echter
ook een belangrijk onderdeel van het kabinetsbeleid. De minister-president
heeft tijdens de algemeen politieke beschouwingen toegezegd voor de begrotingsbehandeling
met een reactie op ons negentigpuntenplan te komen. Het is dan ook teleurstellend
dat wij die reactie tot nu toe niet hebben ontvangen. Ik som snel de belangrijkste
punten voor het departement van LNV op: geen papieren gewasbeschermingsplan,
intrekking van de Boswet, vermindering van verplichte testen en keuringen,
bundeling van het bezoek van inspecties van alle overheden, vereenvoudiging
van de Flora- en faunawet door het schrappen van de nationale kop, diverse
vereenvoudigingen op het terrein van het vervoer van dieren, koppeling van
bedrijfsbezoeken door dierenartsen aan verplichte controles, afschaffing van
de meldplicht van ongeschikte producten in het kader van de General Food Law,
harmonisering van het residubeleid zonder nationale kop en afschaffing van
de nultolerantie.Voorzitter. Wij horen graag van de minister dat hij deze voorstellen allemaal
overneemt.Mevrouw Kruijsen (PvdA):Ik begrijp dat dit het eind is van de inbreng van de CDA-fractie. Het
verbaast mij dat zij slechts enkele opmerkingen heeft gemaakt over het agrarisch
natuurbeheer. Betekent dit dat de CDA-fractie verder geen opvattingen over
het natuurbeheer heeft? Heeft zij geen ambities op dit punt? Er is een niet
oninteressante natuurbalans uitgebracht die nogal wat duidelijk maakt over
het natuurbeleid van deze minister. Accepteert het CDA dat?De heer Koopmans (CDA):Ik heb de Natuurbalans net al naast het rapport van Alterra gelegd. Ik
heb daarmee onze conclusie neergezet. Wij hebben veel meer met het Alterrarapport
dan met de Natuurbalans. Wij zijn het eens met het beleid van de minister.
Wij steunen hem op het punt van realisatie van de ehs. Er is buitengewoon
veel geld beschikbaar op allerlei fronten en binnen allerlei middelen. De
heer Atsma sprak al van de 50%-verdeling bij het Waddenfonds. Wij zijn
meer dan tevreden over de hoeveelheid middelen die voor natuurbeleid beschikbaar
is in dit land.Mevrouw Vos (GroenLinks):Het CDA is meer dan tevreden. Het CDA neemt blijkbaar alleen onderzoeken
die haar visie ondersteunen serieus. Onderzoek dat tot vragen leidt, telt
dus niet mee. Is dat de manier waarop het CDA omgaat met serieus onderzoek
van het Natuur- en milieuplanbureau? Is het niet zinvol om de conclusies van
dat onderzoek op haar merites te beoordelen?De heer Koopmans (CDA):Ik lijk wel een politicus. Die roepen immers wat harder over wat hen goed
uitkomt dan over hetgeen hen minder goed uitkomt. Inhoudelijk kiezen wij uitdrukkelijk
voor meer boerenmilieu in Nederland. Het oordeel van het Natuur- en milieuplanbureau
daarover delen wij volstrekt niet. Wij hebben ook geen behoefte aan nieuw
onderzoek op dat punt. Ik heb gezegd dat Nederlanders van boerennatuur houden.
Overigens, zet bij deze dossiers vijf deskundigen bij elkaar en je krijgt
vijf keer vijf meningsverschillen te zien. Wij maken een politieke keuze.
Wij staan voor de ehs en voor het agrarisch natuurbeheer. Op het punt van
het agrarisch natuurbeheer na, de SAN, zijn er afdoende middelen beschikbaar.Mevrouw Vos (GroenLinks):Volgens het CDA hoeven wij geen enkel onderzoek meer te doen. Alles is
immers politiek. De keuzes worden toch wel gemaakt. Het gaat hier echter om
de effectiviteit van gemeenschapsgeld dat ingezet wordt voor natuur. Het Natuur-
en milieuplanbureau heeft daar belangrijke opmerkingen over. Het gaat toch
wel erg ver als het CDA zegt dat dit er allemaal niet toe doet. Zij gaan gewoon
door. Voor hen is het enige dat telt het agrarisch natuurbeheer. Dat hoor
ik de heer Koopmans zeggen. Het is bijzonder teleurstellend dat hij verder
niets te melden heeft over natuur in Nederland.De heer Koopmans (CDA):Mevrouw Vos maakt een karikatuur van de bijdrage van de CDA-fractie en
van onze inzet op dit dossier. Het Alterrarapport, overigens ook betaald door
de belastingbetalers, is buitengewoon positief over agrarisch natuurbeheer.
Wij hebben een en ander gewogen. Wij hebben vervolgens de politieke conclusie
getrokken die ik zo-even heb neergezet.Mevrouw Van Velzen (SP):Voorzitter. Het Centraal Bureau voor de Statistiek meldt dat het afgelopen
jaar gemiddeld 4,4 boerenbedrijven per dag zijn omgevallen. Dat vind ik een
schrikbarend hoog getal. Ik concludeer dat wij een probleem
hebben. De boer als landschapsbeheerder en de boer als voedselproducent vallen
in rap tempo weg. De oplossing ligt ten dele in het belonen van de maatschappelijke
diensten die de agrariër levert. De groene en blauwe diensten van de
boer moeten betaald worden. In een ideaal economisch systeem moet dat gewoon
meegenomen worden in de kostprijs van de producten die in de winkel liggen.
De moordende mondiale concurrentie maakt dat helaas onmogelijk. Grote economische
hervormingen kunnen wij ook niet in dit gebouw bewerkstelligen. Wel kunnen
wij spreken over het belonen van groene en blauwe diensten. Dat wordt immers
niet meegenomen in de kostprijs.In het Europese subsidiebeleid is een grote transitie van productiesteun
naar inkomenssteun aan de gang. Ik ben dan ook verbaasd over de uitkomsten
van het beroep op de Wet openbaarheid van bestuur van de Evert Vermeer Stichting.
De miljoenenontvangers blijken niet de boeren te zijn die het moeilijk hebben,
maar grote multinationals zoals DSM, Heineken en Shell. Ik kan dat echt niet
uitleggen! Is de minister het niet met mij eens dat inkomenssteun toch terecht
zou moeten komen bij bedrijven die die steun nodig hebben en niet bij bedrijven
die miljoenen of zelfs miljarden winst per jaar boeken? De controle op de
besteding van de Europese subsidiegelden lijkt mij onvoldoende. De heer Waalkens
sprak al over de Europese Rekenkamer. Ik denk dat ook het Europees Parlement
veel te weinig te zeggen heeft over de landbouwuitgaven. Is de minister bereid
de Kamer een goed uitgewerkte versie te verstrekken van de gegevens die uit
het WOB-verzoek van de Evert Vermeer Stichting komen? Net als de PvdA-fractie
vind ik dat het overzicht dat die stichting heeft gehad en dat wij via haar
hebben gekregen inderdaad nogal chaotisch is. Op basis daarvan kan ik in ieder
geval geen goede controle uitvoeren en dat lijkt mij zeker wel nodig. Als
het Europees Parlement geen controle kan uitoefenen, hebben wij als Nederlandse
volksvertegenwoordigers wel die taak. Ik heb het overzicht bekeken, alle punten,
komma's en jaren zijn nogal onoverzichtelijk, maar ik denk te kunnen concluderen
dat grote budgetten worden uitgetrokken voor de promotie van vlees in Nederland.
Ik weet niet of ik wel de juiste getallen bij elkaar heb opgeteld –
nogmaals het is nogal chaotisch – maar zo heb ik gezien dat het Voorlichtingsbureau
Vlees iets in de buurt van 1,4 mln. voor de promotie van vlees in Nederland
ontvangt. Ook het voorlichtingsbureau van het Productschap voor Pluimvee en
Eieren krijgt een soortgelijk bedrag. Wat trekt Nederland buiten die Europese
subsidies nog uit voor de promotie van vleesconsumptie? Vindt de minister
dat ook de toekomst? Is dat nu een duurzame manier van het investeren van
Europese subsidies? Hoe moet ik dat overigens zien in het licht van de uitspraken
van staatssecretaris Van Geel dat vlees het meest milieubelastende onderdeel
in het voedselpakket van de Nederlandse consument is?Op het punt van het dierenwelzijn heeft de heer Waalkens al een goede
voorzet gegeven. Ik wil nog ingaan op de vragen van de heer Oplaat over het
nertsenverbod dat van tafel is of nooit aan de Kamer is gepresenteerd. Als
hij dat zou steunen, ben ik graag bereid om een initiatiefwet in te dienen.
Ik hoor dat wel en dan ben ik meteen uit deze Kamer weg en ga ik meteen schrijven.
Ik zie de heer Oplaat naar de microfoon lopen en ik zeg hem alvast dat dit
meer een retorische opmerking was.De heer Oplaat (VVD):Het zou mij een lieve duit waard zijn als u uw betoog vervolgde en hier
bleef!Mevrouw Van Velzen (SP):Dat is een duidelijk antwoord op een niet gestelde vraag!In de media heb ik vernomen dat Frankrijk heeft gevraagd om de fois gras,
de ganzenlever, als cultuurerfgoed te bestempelen. Ik vraag de minister met
klem om deze dwangvoedermethode waarmee ganzenlever wordt geproduceerd op
de Europese agenda te zetten. Een dergelijke voedermethode vindt mijn fractie
onacceptabel, dat is echt puur dierenleed! Wij hebben hier in de Kamer verleden
jaar met succes actie gevoerd om ganzenlever van het kerstmenu te krijgen.
Daar was gelukkig een superbrede steun voor. Ik neem aan dat het plaatsen
op de Europese agenda van deze voedermethode om die uiteindelijk verboden
te krijgen eveneens zo'n brede steun zal krijgen. Ik vraag de minister dan
ook deze toezegging.Wat het bontdossier betreft, verbaast het mij dat de minister na mijn
motie over het verbieden van bont van honden en katten in Nederland wel een
onderzoek heeft laten starten maar de Kamer tegelijk meldt dat hij die motie
niet wil uitvoeren omdat hij dat op Europees niveau wil regelen. Ik hoop dat
mijn twijfels zullen worden ingehaald door mooie harde besluiten van Europa,
maar ik heb daar zo mijn twijfels over. Waarom niet gewoon die motie uitvoeren?De Kamer heeft toch breed aangegeven geen zeehondenbont in Nederland te
willen, dat wij daarvoor een nationaal import- en handelsverbod willen? Vlak
voor het zomerreces heeft de minister een prachtige toezegging gedaan, maar
nu lees ik ergens tussen de regels van dat veertig pagina's tellende document
met antwoorden op onze vragen dat hij toch maar niets gaat doen, waarbij hij
spreekt over WTO-conformiteit. Veel andere landen doen echter toch wel iets
zinnigs, komen toch met een strak vergunningenbeleid of hebben soms zelfs
al een verbod? Waarom nu zo bang voor de WTO? Kan de minister de Kamer niet
alle moeite besparen en gewoon zijn werk doen en een verbod uitvaardigen?
Waarom zeggen dat iets niet kan en niet met alternatieven komen?Mevrouw Kruijsen (PvdA):Ik vind het helemaal niet erg om aan zoiets te werken en wij zijn er al
druk mee bezig. De minister heeft inderdaad laten merken dat hij de AMvB niet
bij ons kan neerleggen. Op dit moment ligt de tekst van het zeehondenwetsvoorstel
bij de juristen van Justitie en wij hopen het zo snel mogelijk naar de Raad
van State te kunnen sturen zodat Nederland, in ieder geval deze Kamer, voor
het nieuwe jachtseizoen het duidelijke signaal laat uitgaan dat wij dat niet
pikken!Mevrouw Van Velzen (SP):Dat is mij duidelijk en het is prachtig dat u dat werk doet maar het is
godgeklaagd dat de minister dat werk aan u overlaat terwijl hij voor de zomer
nog toezegde het zelf te doen. Hij geeft geen enkele reden daarvoor behalve
een zin over "WTO-conformiteit". Er is een aantal landen waar heel
strikte vergunningstelsels gelden. Deze minister kan ook een dergelijk stelsel
invoeren maar hij wil dat niet. Hij wil dat u zijn werk doet zodat hij dat
straks met steun van een meerderheid kan afschieten. Ik vind dat jammer.Ik hoor graag van de minister een toezegging dat er welzijnsregels komen
voor konijnen en kalkoenen; die laten al te lang op zich wachten.
Ik ben ook bezorgd over het toenemende aantal meldingen van dierenmishandeling.
Naar mijn mening moet op dat terrein meer mankracht worden ingezet.Over het Cites-beleid heb ik al eerder met de minister gesproken. Ik doel
op de smokkel van exotische dieren en planten. Nederland wordt de spil in
een smokkelnetwerk en dat moet stevig worden aangepakt. De minister heeft
echter besloten om mensen te rouleren. Alle mensen die verstand hebben van
de bestrijding van smokkel worden doorgeschoven. Ik heb gehoord dat zelfs
de boa's, de buitengewone opsporingsambtenaren, uit hun functie worden gezet.
Vindt de minister het nog wel belangrijk om smokkel in exotische dieren tegen
te gaan? Ik heb begrepen dat een nieuwe criminaliteitsbeeldanalyse is opgesteld.
Het is een oude traditie om de Kamer daarover te informeren. Is de minister
bereid om daar weer een gewoonte van te maken? Ik ben van plan om net als
vorig jaar een amendement in te dienen om extra AID'ers te bekostigen om dit
werk te doen.Aangezien mijn spreektijd voorbij is, slik ik de rest van mijn betoog
in. Ik maak nog een enkele opmerking over het SAN-beleid. Ik heb al in een
interruptie aangegeven, dat mijn fractie het heel belangrijk vindt om de SAN
open te stellen. Daarvoor moeten extra middelen gevonden worden, buiten het
ehs-potje. Ik verzoek de minister met klem om geld te zoeken. Voor natuurbeheer,
landschappen, proeftuinen, heggen en wallen moet toch gewoon geld zijn? Dat
is toch een ontzettend belangrijk deel van ons land en een aspect dat wij
aan de komende generatie moeten doorgeven? Daarvoor moet gewoon geld worden
gevonden. Ik vind wel dat extra kwaliteitseisen gesteld moeten worden. Ik
vraag de minister of hij daarover een toezegging wil doen.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Voorzitter. Namens de VVD-fractie doe ik de aftrap. De heer Oplaat sluit
daarop aan.Voorzitter. Waarom voeren wij hier beleid? Toch zeker voor de toekomst
van ons en zeker van onze kinderen en kleinkinderen en om ervoor te zorgen
dat Nederland een prettig land blijft om in te leven. Hoe ziet de VVD-fractie
2015? Een land waarin ondernemers mede het landschap onderhouden, waar ouders
en hun kinderen het heerlijk vinden om van de prachtige natuur en de cultuurlandschappen
te genieten. De ehs is nog niet helemaal voltooid maar inmiddels is sprake
van natuur met kwaliteit. Het landschap is niet verrommeld maar ligt er piekfijn
bij. Kinderen weten inmiddels weer dat de melk van een koe komt en gaan met
hun ouders maar wat graag op stap de natuur in, in tegenstelling tot begin
2000. Op scholen is inmiddels ook het natuuronderwijs weer als volledig vak
ingevoerd. De consument is zich ervan bewust dat het een voorrecht is, in
een land te leven waar elke dag voldoende veilig en gezond voedsel in de winkels,
bij de groenteboer en de slager, ligt. Voor het zover is, moet er nog heel
veel werk worden verricht en zullen de bakens hier en daar moeten worden verzet.
Ik kom daarmee op het eerste punt van de begrotingsbehandeling 2006.De heer Van der Ham (D66):Ik hoor een mooie echo van de algemene politieke beschouwingen. U spreekt
over de idealen van de VVD-fractie. Een van die liberale idealen, die ook
door de heer Cliteur is verwoord, nog steeds lid van uw partij, is een goed
dierenwelzijnniveau. Ook dat is een liberale waarde kan ik als sociaal-liberaal
zeggen. Wat gaat u daar eigenlijk aan doen? Waarom komt dat helemaal niet
voor in uw ideaalplaatje van Nederland en in uw verhaal over hoe wij met dieren
omgaan?Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Ik heb mij natuurlijk beperkt, er komt nog een woordvoerder. In mijn verhaal
zit het niet, omdat ik mij helemaal op de natuur richt. Ik heb het even niet
over dierenwelzijn. Luistert u goed naar de initiatiefwetsvoorstellen waar
de VVD-fractie nog mee komt over zeehondenbont en naar onze andere voorstellen.
Het moet u direct aanspreken dat de VVD-fractie wel zo realistisch is –
dat weet u ook van onze andere woordvoerders – dat zij een eerlijk speelveld
wil. Het helpt niet als wij hier zaken voor de kip afspreken, terwijl dat
in andere landen niet wordt gedaan. Dan verschuiven wij gewoon de problemen
en dat wil de VVD-fractie niet. Dierenwelzijn gaat voor ons heel ver, maar
wij mogen geen problemen verschuiven.De voorzitter:Afrondend de heer Van der Ham.De heer Van der Ham (D66):Voorzitter. Daar kunnen wij een eindeloos debat over voeren. Dat zullen
wij hier niet doen. Keuzevrijheid is eveneens een liberale waarde. Deze minister
heeft ons al jaren beloofd dat er een stippensysteem komt, zodat de consument
kan zien wat goed vlees is en wat slecht vlees is. Dan kun je de consument
via marktwerking ook de verantwoordelijkheid geven voor een beter dierenwelzijnsniveau.
Dat is er nog steeds niet. Gaat de VVD-fractie mijn voorstel, mijn motie steunen
om de minister op dat gebied de wacht aan te zeggen?Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Ik ga niet zeggen wat goed en slecht vlees is. Als u mijn verhaaltje hebt
gehoord, weet u dat ik al geloof dat wij nu redelijk duurzaam produceren.
Ik zeg wel dat het bewustzijn er bij de consument in 2015 zal zijn, maar de
VVD-fractie is zich nu reeds bewust dat wij heel veilig en gezond voedsel
hebben.De heer Van der Ham (D66):Voorzitter. Voor de goede orde...De voorzitter:Nee, want u loopt vooruit op uw eigen termijn.De heer Van der Ham (D66):Ik wil even iets uitleggen aan mevrouw Snijder.De voorzitter:Nee, want daar hebt u uw eigen termijn voor. Ik ga over naar mevrouw Vos.Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik hoorde zo een mooi zinnetje. Mevrouw Snijder hoopt dat kinderen heerlijk
met hun ouders naar de boerderij gaan en dat het allemaal prachtig is. Dat
kon kennelijk begin 2000 niet, maar mijn vraag is: hoort bij die heerlijke
boerderij waar de kinderen naartoe gaan, ook de bio-industrie? Wat moet ik
mij daarbij voorstellen?Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Ik denk dat het goed is dat de consument alles ziet, dat
de consument zich bewust is van wat er geproduceerd wordt. Ik denk dat het
goed is dat wij de consument duidelijk maken hoe en wat er geproduceerd wordt
in Nederland en dat vooral de consument zich heel bewust is dat er hier voldoende
goed, gezond en veilig voedsel is, want daar is het de consument vooral om
te doen.Mevrouw Vos (GroenLinks):Moet de bio-industrie er dan in uw toekomstbeeld niet heel anders uitzien
dan nu, met veel meer dierenwelzijn en veel meer uitloop voor dieren? Zou
dat niet eigenlijk veel beter in uw ideaalplaatje passen?Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Voorzitter. Het is even de vraag of wij het woord "bio-industrie"
heden ten dage nog wel in de mond moeten nemen.Mevrouw Van Velzen (SP):Ik snap niet waarom u die opmerking maakt, maar goed, die laten wij liggen.
Ik zou graag willen weten of er in 2015 in uw visie ook nog een prijzenoorlog
is of dat de VVD-fractie daar voor die tijd iets aan gedaan heeft. Heeft de
VVD-fractie dan inzicht gekregen in de effecten die dat heeft op de inkomsten
van agrariërs en heeft u dan een stok gestoken voor de dumping?Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Als u goed hebt geluisterd, hebt u mij horen zeggen dat de consument zich
heel bewust is van het feit dat er voldoende gezond en veilig voedsel is.
Ik denk dat daarbij een bepaalde prijs hoort.De voorzitter:Afrondend, nog kort.Mevrouw Van Velzen (SP):Voorzitter. Voldoende en gezond en veilig heeft niets met de prijzenoorlog
te maken. Er is voldoende aanbod en het is gezond en veilig. De vraag is...Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Dat heeft álles met de prijs te maken.De voorzitter:Ik stel voor dat mevrouw Van Velzen haar vraag kort afmaakt.Mevrouw Van Velzen (SP):De vraag is uit wiens portemonnee daarvoor wordt betaald. Bent u van plan
om de CDA-fractie en mijn fractie te steunen in het streven naar een verbod
op het dumpen van producten? Wij willen inzage in wat de huidige prijzenoorlog
voor effect heeft op de inkomsten van agrariërs. Steunt u ons daarin?Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Waar het om gaat is dat de consument zich daar bewust van wordt.Mevrouw Van Velzen (SP):Dat is toch geen antwoord! Ik ben beter gewend van u.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Wij spreken over een traject van tien jaar en ik hoop dat ik gelijk krijg
met mijn verhaal dat de consument zich daar dan van bewust is.Mevrouw Van Velzen (SP):Steunt u de fracties van CDA en SP? Daar kunt u toch gewoon ja of nee
op zeggen?Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Daar gaat het in mijn verhaal helemaal niet om en dat is nu ook niet relevant.Mevrouw Van Velzen (SP):Voorzitter...De voorzitter:Nee, mevrouw Van Velzen, niet meer.Mevrouw Van Velzen (SP):Het is gewoon een heel nuchtere vraag. Steunt u de fracties van het CDA
en de SP, ja of nee? Gaan wij iets doen aan de prijzenoorlog of niet? Dat
dit niet in uw verhaal te pas komt, daar ga ik niet over, zeg.De voorzitter:Deze vraag is als zodanig niet gesteld, want ik had mevrouw Van Velzen
het woord niet gegeven en zij nam het toch. Ik stel voor dat mevrouw Snijder-Hazelhoff
haar betoog vervolgt.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Laat ik dan in ieder geval nog antwoord geven: het gaat om het bewustzijn
van de consument. Dat is een heel belangrijke taak die wij ook hier in de
Tweede Kamer hebben.Ik zei dus dat ik toe was gekomen aan mijn eerste punt wat betreft de
behandeling van de begroting. Het echte werk moet nu nog komen. Uit diverse
onderzoeken hebben wij kunnen opmaken dat in elk geval in Nederland de kwaliteit
van de natuur nog niet op peil is. Onze grote vraag is wat de basis is voor
deze onderzoeken. Welke natuurdoelen worden getoetst? Op basis van wat wordt
de kwaliteit bepaald? Wat zijn de natuurdoelen voor de verschillende gebieden?
De minister heeft een aantal keer gezegd dat de provincies deze gaan bepalen.
In de begroting staat dat er sprake is van een dynamisch beleidsdoel dat niet
op enig moment zal worden vastgelegd. Wij konden ons daar iets bij voorstellen,
want het begrip natuur is niet helemaal vastomlijnd. Het is ons echter nog
steeds niet duidelijk wanneer de natuurdoelenkaart wordt vastgesteld. Er moet
toch een basis zijn waarop een doel wordt vastgesteld? Wordt er rekening gehouden
met wat burgers belangrijk vinden in de beleving van de natuur?Wij zien een aantal ontwikkelingen waarvan wij ons afvragen of de Nederlandse
burger daar nu op zit te wachten. Ik kreeg vorige week het bericht dat voor
omwonenden van het Drents-Friese Wold en het Dwingelder Veld de maat vol is.
Zij signaleren dat op dit moment hun prachtige bestaande bos- en heidegebied
wordt heringericht waarbij een geheel ander landschap moet ontstaan. Waarom
krijgen wij zulke reacties van burgers? Zij willen graag hun landschap behouden.
Er komen jaarlijks meer dan een miljoen mensen in die gebieden om te genieten.
Nu worden die in hun ogen verwoest. De VVD-fractie vindt dat mensen meer moeten
worden betrokken bij wat er gebeurt. De vraag moet worden gesteld wie bepaalt
welke natuur ergens komt. Deze vraag leg ik aan de minister voor. Het is de
hoogste tijd dat die wordt beantwoord.De VVD-fractie wil inzetten op kwaliteit, net als het kabinet. Het kabinet
maakt een duidelijke keuze door nu een aantal nationale landschappen aan te
wijzen. Wij ondersteunen dat van harte. Daar moet echter dan wel daadwerkelijk
iets gebeuren. In de Natuurbalans en in rapporten van de Raad
voor het Landelijk Gebied staat dat er vele miljoenen tekort zijn om de nationale
landschappen de aandacht te geven die eigenlijk nodig is. Wij nemen dit serieus
en daarom willen wij via daar via een amendement 10 mln. extra voor vrijmaken.
Wij realiseren ons dat dit een eerste aanzet is want de Natuurbalans en de
Raad voor het Landelijk Gebied spreken over vele miljoenen extra. Wij willen
deze middelen specifiek inzetten voor het beheer van de nationale landschappen,
juist om de kwaliteit die er nu is te behouden. Het is een eerste aanzet om
van 18 mln. nu 28 mln. te maken.De heer Koopmans (CDA):U wilt de extra middelen reserveren voor het beheer van de nationale landschappen.
Dit onderwerp is voor het eerst aan de orde gekomen in de Nota Ruimte. Tot
nu toe is er sprake van niet meer dan een idee dat nog moet leiden tot aanwijzing
en noem maar op. Als u 10 mln. beschikbaar wilt stellen voor beheer van nationale
landschappen, leidt dit vooral tot onderzoeken en inzet van onderzoeksbureaus
en ambtenaren. Ik denk niet dat dit uw bedoeling is. U haalt 10 mln. weg bij
Staatsbosbeheer. Onder de post voor Staatsbosbeheer vallen bijvoorbeeld wandelpaden.
Het lijkt mij geen goed idee om dit soort budgetten fors te verminderen.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Het is natuurlijk niet mijn bedoeling om allerlei onderzoeken te entameren.
Wij willen direct aan de slag. De nationale landschappen zijn inmiddels voor
het grootste deel aangewezen. Het kabinet heeft de contouren aangegeven en
de provincies zijn ermee bezig. Het gaat de VVD-fractie er juist om dat de
kwaliteit die er nu is niet verloren gaat. Dat horen wij namelijk heel vaak.
Wij zijn met heel veel zaken bezig, maar wij moeten nu reageren om daar de
kwaliteit te behouden. Daar is het ons om te doen. U zegt dat ik de middelen
weghaal bij Staatsbosbeheer. Ik haal de middelen heel bewust weg bij de recreatieve
voorzieningen. Staatsbosbeheer kan daarbij een rol vervullen; dat maakt mij
niet uit. Het gaat er mij om dat de huidige kwaliteit van de nationale landschappen
gewaarborgd wordt, dus dat wij die niet verliezen. Daarom geef ik het kabinet
een signaal. Ik denk dat de andere organisaties dat ook al duidelijk hebben
gedaan: denk erom, kabinet, u maakt deze heel goede keuze, maar zorg ervoor
dat de kwaliteit behouden blijft.De heer Koopmans (CDA):Wat beschouwt u als kwaliteit? U zegt dat 10 mln. besteed moet worden
aan kwaliteit in de nationale landschappen. Wat is dat concreet? Naar wie
worden er rekeningen gestuurd en wie krijgt van die 10 mln. een bedrag overgemaakt?Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Ik verwijs naar het Groene Hart. Daarvoor is in de begroting een extra
budget gereserveerd. Hebt u enig idee wat er moet gebeuren om het Groene Hart
werkelijk te behouden? Ik denk dat degenen die bij het Groene Hart betrokken
zijn, ook de provincies, dolblij zijn als er nog een miljoen extra voor komt.De heer Koopmans (CDA):Dit is totaal geen antwoord op mijn vraag waaraan die 10 mln. uitgegeven
moet worden.De voorzitter:Mevrouw Snijder gaat over haar eigen antwoord.De heer Koopmans (CDA):Toch was het geen antwoord.De heer Van der Ham (D66):In de motie over de 15 mln. stond: nationaal landschap en andere zaken,
zoals parken en bossen langs de steden. Het betreft dus niet alleen maar de
nationale landschappen. Toch vind ik de dekking ook nogal raar. Bent u bereid
om na te denken over een andere dekking? Ik denk aan de FES-middelen die ook
weer volgend jaar worden verdeeld. Wellicht kan op die manier nog wat meer
geld aan de nationale landschappen worden gegeven.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Het is heel aardig dat iedereen roept dat er van alles gedaan moet worden,
maar daarvoor moet wel dekking worden aangegeven. Welnu, de VVD heeft het
lef gehad om dat te doen bij een amendement. De VVD vindt ook dat er extra
middelen naar de nationale landschappen moeten. Wij hebben dus onze nek uitgestoken.
Als u een beter voorstel hebt, ben ik altijd bereid om daarnaar te kijken.
Ik zeg wel dat ik dit niet wil doorschuiven naar de volgende FES-discussie.De heer Van der Ham (D66):Die discussie wordt al heel snel gevoerd.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Wij hebben het nu over de begroting.De heer Van der Ham (D66):Ik stelde de open vraag of u bereid bent om, los van de 10 mln., te bekijken
of het geld dat nog nodig is voor de nationale landschappen en natuur bij
de verdeling van de FES-middelen gevonden kan worden.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):U kunt niet van mij verwachten dat ik het hele FES-budget voor de nationale
landschappen beschikbaar stel.De heer Van der Ham (D66):Mijn vraag sloeg op een deel van het FES-budget.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Ik denk dat mijn antwoord duidelijk is.De heer Van der Ham (D66):Dus niet.Mevrouw Vos (GroenLinks):De plaatsen waar u dekking zoekt, vind ik zo tegenstrijdig. U hebt zojuist
gezegd dat natuur toegankelijk moet zijn en dat mensen en kinderen daar moeten
kunnen genieten. Het zou één groot feest worden en daar ben
ik ook een voorstander van. Staatsbosbeheer werkt daar hard aan. Toch zegt
u: jammer, maar Staatsbosbeheer moet maar 10 mln. inleveren. Dat begrijp ik
dus niet. Moet u niet iets anders verzinnen?Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Als u goed naar de begroting kijkt, ziet u dat daarin voor de toegankelijkheid
nog een aantal miljoenen beschikbaar gesteld worden. Specifiek voor de recreatieve
voorzieningen is er een bepaald budget gereserveerd; als ik mij niet vergis,
is dat een budget van 22 mln. of 23 mln. Daar wil ik eenmalig een
bedrag van 10 mln. afhalen om een eerste aanzet te geven.Mevrouw Vos (GroenLinks):Volgens mij is dat niet eenmalig, maar structureel. Zo werkt dit soort
amendementen. U haalt de helft weg van het budget voor Staatsbosbeheer/recreatieve
voorzieningen. Dat bedrag wilt u overhevelen naar iets anders. Overigens ben
ik het eens met dat doel.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):U mag naar andere posten zoeken voor een oplossing, maar ik spreek nu
over mijn amendement. De VVD staat voor dit amendement met de daarin aangegeven
dekking.De heer Waalkens (PvdA):Ik wil u helpen met het zoeken naar oplossingen van het probleem. Er is
een probleem bij de financiering van het beheren van de nationale landschappen.
Bij het Groene Hart hebben wij hectaretoeslagen geïntroduceerd voor de
veenweidegebieden. Waarom gaat u in dit geval ook niet het pad van de hectaretoeslagen
bewandelen? Zo is er in Groningen een convenant gesloten. Daar zijn boeren
en boerinnen "op slot" gezet door het eeuwenoude cultuurlandschap.
Het zou een fantastisch instrument zijn om de boeren per hectare een vergoeding
te geven voor het beheren van het authentieke landschap om de identiteit daarvan
te behouden. Kunt u in die lijn van redenering meegaan?Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Wij hebben nu een eerste aanzet willen geven voor specifiek het beheer
in algemene zin. Het staat de fractie van de PvdA natuurlijk hartstikke vrij
om ook met zo'n amendement te komen. Ik denk dat de nationale landschappen
daar maar wat goed mee gediend zouden zijn.De heer Waalkens (PvdA):Gaat u voor de financiering van het beheer verder langs de lijn van subsidies,
door 10 mln. in te zetten waarvan de dekking zeer betwistbaar is? Dat is absoluut
niet duurzaam. U presenteert nu al de onbetrouwbaarheid van de VVD, door nu
10 mln. ter beschikking te stellen, terwijl men maar moet afwachten wat men
het jaar daarop kan krijgen. Waarom kiest u geen structurele oplossing?Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Omdat wij het kabinet nu heel specifiek een signaal willen geven. Denk
erom, kabinet, dat de nationale landschappen heel waardevolle landschappen
zijn, waarvoor op korte termijn meer middelen nodig zijn dan nu beschikbaar
zijn! Ik heb heel duidelijk aangegeven dat wij ons er zeer van bewust zijn
dat wat wij voorstellen nog maar peanuts is, in vergelijking met wat nodig
is. Ik zou maar wat blij zijn als er meer signalen uit de Kamer kwamen en
de Kamer meer keuzes durfde te maken, door met middelen te schuiven. U kiest
heel anders dan ik.Mevrouw Van Velzen (SP):Ik wil samen met mevrouw Snijder een signaal aan het kabinet geven. Meer
geld voor nationale landschappen lijkt mij heel goed. Minder geld voor recreatievoorzieningen
van Staatsbosbeheer, daar heb ik mij twijfels over. Voor mij is een begroting
niet een rekenschriftje, waar je maar een beetje in schrijft. Daar zitten
mensen en projecten achter. Ik heb de indruk dat Staatsbosbeheer het potje
recreatievoorzieningen gebruikt voor de kindertjes die in 2015 het bos in
huppelen, voor toegankelijkheid en educatie. Kunt u mij uitleggen wat naar
uw mening Staatsbosbeheer op dit moment doet met de 10 mln. die u daar weg
snijdt?Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Niet de projecten die u net noemt. Ik denk vooral aan de aanleg van echt
recreatieve voorzieningen.Mevrouw Van Velzen (SP):Wat denkt u dat u echt wegneemt bij Staatsbosbeheer?Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):U maakt uw eigen keuzes. Ik zou heel blij zijn als u ook een amendement
met 10 mln. voor de nationale landschappen had.Mevrouw Van Velzen (SP):Waarom geeft u mij nooit antwoord? Dat vind ik zo gemakkelijk.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Ik ga over mijn eigen antwoorden. Ik ga ook over de keuze die de VVD heeft
gemaakt. Zij kiest er duidelijk voor om een stukje van de recreatieve voorzieningen
weg te halen. Dat heeft alles met beheer te maken. Dat geld kan ook worden
ingezet voor de nationale landschappen. Met het amendement komen wij op 28
mln.Ik kom te spreken over de betrouwbare overheid. Wij hebben met het kabinet
afgesproken dat wij meer natuurbeheer door particulieren willen laten plaatsvinden.
De VVD gaat daar duidelijk voor. Vanuit de ministeries wordt een beleid in
gang gezet waarop de ondernemers anticiperen. Vlak voordat een nieuw jaar
begint hebben ondernemers hun plannen klaar en dan kan de minister niet de
kraan even dichtdraaien, omdat er onvoldoende middelen zijn. Dat is voor ons
niet acceptabel. Wat de oorzaak is, of er te veel geld wordt uitgegeven aan
andere facetten van het natuurbeheer of dat er te veel enthousiaste aanvragers
zijn, maakt ons niet uit. Het probleem dient te worden opgelost.Mevrouw Kruijsen (PvdA):Mevrouw Snijder spreekt over de inzet van particulieren, maar doelt volgens
mij specifiek op agrariërs. Volgens mij moeten wij dat even scherp scheiden.
Er vindt verwerving en inrichting door de grote natuurbeheerders plaats. Er
vindt particulier natuurbeheer plaats en agrarisch natuurbeheer. Volgens mij
heeft mevrouw Snijder het nu over agrarisch natuurbeheer.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Ook agrariërs zijn particulieren. U hoort zo waar het over gaat.Het gaat, zoals het CDA al heeft gezegd, onder andere over de SAN. De
VVD heeft ook de nek uitgestoken om 10 mln. extra voor het SAN-beheer weg
te zetten, zodat de aanvragen voor 2006 kunnen worden gehonoreerd. Wij hebben
de keuze bewust gemaakt. De VVD wenst blijvend in te zetten op agrarisch en
particulier natuurbeheer. Met het amendement geven wij aan dat het ons ernst
is.Mevrouw Vos (GroenLinks):U sprak net over een betrouwbare overheid, maar vindt u het betrouwbaar
dat jaar op jaar geld uit de ecologische hoofdstructuur wordt weggehaald om
in het agrarisch natuurbeheer te steken? Vindt u niet dat u de minister moet
vragen om het geld ergens anders vandaan te halen?Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Wij hebben de durf gehad om een keuze te maken. Wij hebben ook steeds
gezegd dat er meer agrarisch en particulier natuurbeheer moet komen. Daarom
maken wij nu ook die keuze. Wij hebben welbewust de keuze gemaakt om niet
bij de droge ehs middelen weg te halen. Wij hebben heel bewust de keuze gemaakt
om dit te doen én bij een stukje verwerving én bij een stukje
inrichting natte natuur, waar wij ook een aantal punten zien waarvan wij zeggen
dat je daar wat zou kunnen schuiven. Dat is waarvoor wij heel bewust hebben
gekozen. Het is niet zo dat wij almaar zaken aankruisen waarop wij nog iets
kunnen wegstrepen. Wij hebben heel kritisch gekeken om te zien waar er voor
ons een mogelijkheid is om middelen weg te halen tot een bedrag van 10 mln.
Die middelen halen wij eenmalig weg; zo staat het ook in het amendement. Structureel
kunnen wij daarmee de afspraken nakomen voor in ieder geval de periode van
zes jaar op basis waarvan de afspraken moeten worden gemaakt. Er is dan ongeveer
1,6 mln. à 1,7 mln. op jaarbasis beschikbaar voor de SAN. Als je iets
afspreekt en daarbij wilt voldoen aan het kenmerk van een betrouwbare overheid,
moet je nu niet 1,5 mln. voor één jaar ergens uit halen. Immers,
dan kun je geen afspraken maken voor zes jaar.Mevrouw Vos (GroenLinks):Als u het eenmalig wilt laten zijn, moet u een ander voorstel indienen.
Ik lees het als een structurele verschuiving van gelden.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Het is eenmalig bedoeld en wel om de aanvragen die er nu liggen, voor
zes jaar te kunnen voldoen.Mevrouw Vos (GroenLinks):Het gaat erom dat u geld dat bedoeld is voor natuur en voor natuurkwaliteit,
daar weghaalt en inzet voor agrarisch natuurbeheer. Er gaat daarmee wat verloren
in de natuur: hoe gaat u dat oplossen? Welke voorwaarden gaat u stellen aan
het agrarisch natuurbeheer, opdat daar wel degelijk natuur geproduceerd wordt?Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Het moet volledig passen binnen de SAN. De natuur die er nu is en ten
aanzien waarvan wij middelen weghalen, moet nog worden verworven. Dat is nog
niet verworven natuur.Mevrouw Van Velzen (SP):Het klopt dat mevrouw Snijder wel het lef heeft gehad om met een dekking
te komen. Het mag duidelijk zijn dat er partijen in de Kamer zijn die daar
moeite mee hebben. Ik zou mevrouw Snijder echter het volgende willen voorleggen.
Ik spreek veel met mensen die met projecten van natuurbeheer bezig zijn. Zij
geven eigenlijk aan dat zij bang zijn voor de overheid, omdat die niet betrouwbaar
is. Zij weten nooit hoe lang een regeling echt doorloopt. Dat blijkt nu ook
maar weer; de regeling wordt nu weer opengesteld voor nieuwe projecten.Wat vindt u ervan, mevrouw Snijder, om eens te gaan kijken naar fondsvorming?
Wij parkeren dan gewoon een bedrag dat zijn eigen geld genereert, zodat er
een beetje stabiliteit is in de financiering van agrarisch natuurbeheer, particulier
natuurbeheer enz. Dat is een stukje marktwerking waar u wel wat van zou moeten
lusten. Sterker nog, ik heb de minister twee jaar geleden al gevraagd om eens
aan te geven wat nu de knelpunten zijn. Wij hadden het toen over de proeftuinen
en ik zei tegen de minister dat ik hem er een half jaar voor gaf. De minister
zei toen dat hij daar geen uitspraak over kon doen en dat hij ging kijken
wat de knelpunten zijn. Ik heb er nooit iets van gezien. U deelt toch wel
mijn mening dat fondsvorming een mooie oplossing biedt?Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Voor ons is belangrijk dat je beloften nakomt en dat als wij ergens een
inzet plegen, je dit structureel goed houdbaar maakt. De minister heeft meegeluisterd
en ik stel voor dat hij er straks een aardig antwoord op geeft. De vraag is
waarschijnlijk al eerder gesteld. Voor mij hoeft fondsvorming niet plaats
te vinden. De VVD-fractie wil het binnen de begroting hebben. Wij hebben nu
ook weer een voorstel dat ertoe strekt dat wij structureel voor zes jaar onze
afspraken nakomen. Op die manier kan het ook binnen de begroting.Mevrouw Van Velzen (SP):Ik houd u voor dat fondsvorming de overheid minder geld gaat kosten en
bovendien duurzamer en betrouwbaarder is. Ik zou graag van u horen wat uw
reactie daarop is, zonder dat u de bal terugkaatst naar de minister.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Mijn reactie is dat het heel aardig klinkt, maar dat het voor mij de vraag
is of het een oplossing is.Mevrouw Kruijsen (PvdA):Mevrouw Snijder begon met heel mooi te zeggen dat zij het, net als het
kabinet, belangrijk vindt dat er wordt ingezet op kwaliteit. Ik ben wat dat
betreft ook blij met deze begroting, waarin het woordje "kwaliteit"
zo prominent terugkomt. Het betekent ook dat wij verschillende kwaliteiten
moeten inrichten. Mevrouw Snijder verwijst terecht naar de natuurdoelenkaart,
maar daar worden verschillende natuurdoelen en verschillende kwaliteiten aangegeven.
Dat is niet voor niets, want die hebben wij nodig om de biodiversiteit in
Nederland te behouden.Snijder-HazelhoffHoe kunt u het dan verantwoorden, mevrouw Snijder, dat u eigenlijk niet
meer streeft naar biodiversiteit, maar alleen nog inzet op agrarisch natuurbeheer
en natte natuur? Het betekent dat, als u daar de dekking vandaan
haalt, u zaken voorlopig niet kunt laten realiseren.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Nee, het is absoluut niet waar, als u zegt dat er alleen gekozen wordt
voor agrarisch natuurbeheer. Inderdaad, wij hebben gezegd dat wij daar veel
meer op gaan inzetten. Echter, wij zetten ook in op de andere natuur. Dat
kunt u door de hele begroting heen zien; daar komen wij beslist niet aan.
Als u ziet welk klein onderdeeltje wij halen uit de natte natuur en als u
de perspectieven ziet die daar nog staan, in het licht van de miljoenen in
de hele begroting, dan is dat inderdaad maar een heel klein onderdeeltje.Mevrouw Kruijsen (PvdA):Toch snijdt u in de natuurdoelenkaart.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Ik snijd, maar ik snijd niet in natuur. Ik breng ook natuur terug omdat
ik agrariërs direct met de SAN-pakketten aan de gang kan laten gaan.
De minister heeft dat tot nu toe niet kunnen doen!Mevrouw Kruijsen (PvdA):Er moet biodiversiteit zijn, verschillende natuurtypen, daar gaat het
om. Mevrouw Snijder snijdt wel degelijk in die verschillende natuurtypen.
Zij wil meer agrarische dan natte natuur.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Dat is een bewuste keuze. Wij willen inderdaad meer agrarische natuur
en halen een heel klein stukje uit de natte natuur.Ik hoor dat ongeveer 70% van de scholieren nooit in de natuur komt,
laat staan er enige affiniteit mee heeft. Vorige week hoorde ik het volgende
schokkende voorbeeld. Een natuurorganisatie ging op dierendag naar diverse
scholen. Toen een dame een cavia op de schoot van een leerling zette, kwam
na drie minuten de vraag: "Mevrouw, kan dit ook uit?" Over het computertijdperk
gesproken!Dit voorbeeld geeft aan dat kinderen bijna niet meer weten hoe zij met
dieren moeten omgaan. Natuurlijk geldt dit niet voor alle kinderen, maar veel
kinderen weten bijna niet meer wat natuur betekent. Wordt het daarom geen
tijd om in dit computertijdperk na te denken over de vraag hoe onze toekomstige
generatie aan natuurbeleving doet? Met miljardeninvesteringen zorgen wij voor
hoogwaardige natuurgebieden waarvan vooral de toekomstige generaties mogen
c.q. moeten genieten, maar die weten straks absoluut niet wat zij ermee moeten.
Wordt het daarom geen tijd om ons af te vragen of daarop de aandacht niet
gericht moet worden? Natuur terug op school? Graag vernemen wij de reactie
van de minister hierop.Mevrouw Kruijsen (PvdA):Geeft de VVD hiermee steun aan ons voorstel om LNV te laten optrekken
met OCW en met organisaties in het veld die zich bezighouden met educatie
op het gebied van natuur en milieu, om ervoor te zorgen dat jongeren meer
natuur kunnen beleven?Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):In ieder geval moet er méér aandacht voor natuur komen,
misschien wel tijdens de biologielessen. Wij moeten veel diepgaander over
dit vraagstuk nadenken, maar wij moeten wel iets doen. Ik hoop dat de minister
hierop heel actief ingaat.Mevrouw Kruijsen (PvdA):Mevrouw Snijder verwijst naar een bijeenkomst waarbij wij allebei aanwezig
waren. Daar werd duidelijk dat de biologieles eigenlijk alleen nog maar uit
een boekje gegeven wordt. Kinderen moeten echter naar buiten en de natuur
daadwerkelijk voelen en proeven! Hoe denkt u dat te kunnen bereiken, mevrouw
Snijder?Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Wellicht door natuuronderwijs in te bedden in het lespakket. Ik heb dat
ook in mijn voorwoord gezegd. Ik ben heel erg benieuwd hoe het kabinet daarover
denkt. Natuur is een belangrijk onderwerp en daarom moeten toekomstige generaties
weten wat natuur is.De heer Van den Brink (LPF):Zegt mevrouw Snijder dat er nu iets wordt ingericht voor de toekomstige
generatie die daarvoor echter geen belangstelling heeft?Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Zo heb ik het niet gezegd. Als deze plannen in 2015/2018 gerealiseerd
zijn en de toekomstige generatie kinderen de leeftijd heeft waarop zij zou
moeten genieten van die natuur, komen wij wellicht tot de conclusie dat die
kinderen helemaal niets meer hebben met natuur. Als uit onderzoeken blijkt
dat heel veel kinderen niet meer weten wat natuur is en die ook niet beleven,
is het wellicht onze taak om natuur weer onder de aandacht te brengen. Wij
denken namelijk dat het erg goed is als mensen iets met natuur hebben.De heer Van den Brink (LPF):Dan ben ik blij dat ik op de Veluwe woon. Daar zie ik elk jaar gigantisch
veel jonge mensen vanuit alle streken van het land van de natuur genieten.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Dat is ook een voorrecht. Dat ben ik helemaal met u eens.Voorzitter. Afrondend wil ik de minister drie puntjes onder de aandacht
brengen. De ib-vrijstelling voor de subsidieregeling Natuurbeheer is niet
gerealiseerd. Wij willen met de CDA-fractie dat de landbouwvrijstelling blijft
bestaan. Hierover hebben wij de kabinetsleden al een aantal keren vragen gesteld.
Voor opmerkingen over de visserij heb ik nu geen spreektijd meer. Ik weet
dat er een aantal brieven onderweg is en de fractie van de VVD wil dat wij
daarover op korte termijn heel nadrukkelijk met de minister uitvoerig spreken.De heer Oplaat (VVD):Voorzitter. Mijn collega Snijder is haar betoog begonnen met een visie
op de ontwikkeling van het landelijk gebied tot 2015. Ik wil spreken over
de sector en het onderwijs.In 2015 floreert niet alleen de landbouw als bedrijfssector in economisch
opzicht, ook het landbouwonderwijs is dan van hoog niveau. Daarom worden Nederlandse
hoveniers ook buiten Nederland graag gezien. Daarom worden Nederlandse landbouwingenieurs
geroemd om hun slimme oplossingen voor de Europese mestproblematiek. In 2015
is de Nederlandse agrifoodsector wereldwijd toonaangevend. De innovatiekracht
in Nederland is nog steeds groot. Verschillende onderzoeksinstituten, hogescholen
en universiteiten werken nauw samen: Wageningen, universiteiten en research-instellingen.
Deze instituten worden niet gehinderd door allerlei belemmerende
regelgeving en zijn toonaangevend op het gebied van biotechnologische ontwikkelingen
die kunnen bijdragen aan het verminderen van ziekten en plagen, aan het verminderen
van milieudruk en die het economisch rendement kunnen vergroten.Voorzitter. Vanuit de lucht gezien lijkt ons land nog altijd op een groot
park, maar dat natuurlandschap wordt wel goed onderhouden. Natuurbeheer en
landbouw bijten elkaar niet, maar zij vullen elkaar aan. Boer en natuurliefhebber –
vaak is dat ook nog dezelfde persoon – weten dat ze elkaar nodig hebben.
In Nederland komen onder anderen Belgen, Tsjechen en Britten om te leren hoe
het moet. Omdat onze studies zo goed zijn en omdat afgestudeerden in het landbouwonderwijs
snel aan een goede baan komen, zijn studenten graag bereid om een goed collegegeld
te betalen. Niemand begrijpt dat collegegelddifferentiatie ooit zo'n moeizaam
politiek onderwerp was. De gedachte dat je voor iedere studie hetzelfde bedrag
betaalt, behoort tot een grijs verleden. Aan de Wageningen Universiteit hoeft
in 2015 niet voor elke studie hetzelfde collegegeld te worden betaald. Kunnen
wij op de minister van LNV, tenslotte medeondertekenaar van alle wetgeving
voor landbouwonderwijs, in de komende jaren rekenen?Niet alleen het onderwijs is van hoog niveau en sluit goed aan bij de
praktijk, ook op het gebied van onderwijs en wetenschap zijn slimme keuzen
gemaakt. Zowel de procesindustrie als de agribusiness werkt nauw samen met
wetenschappers. Praktijkmensen uit bedrijven geven colleges voor een overvolle
zaal en ambitieuze dertigers en veertigers kiezen voor bijscholing of gaan
promoveren. De mensen van hun bedrijf zien het nut van een wetenschappelijke
specialisatie en financieren die mee. Onderzoekers leggen hun uitvindingen
vast in een octrooi en het bedrijfsleven betaalt voor de licentie. De opbrengsten
gaan in gelijke delen naar de universiteit, de faculteit en de onderzoeker
zelf. De verhouding tussen publiek en private middelen voor het onderwijs
en het onderzoek is daarom in balans. De gebruiker betaalt dus gewoon mee,
omdat hij profiteert. De onderzoeker wordt beloond voor het goede werk dat
hij heeft gedaan. Kortom, de cultuur is energiek, praktisch en ondernemend.
In 2015 wil iedereen studeren, werken en promoveren aan een Nederlandse landbouwinstelling.Voorzitter. Voor de opmaat van een succesvol landbouwbedrijfsleven in
2015 zijn minder regels en een positief investeringsklimaat van groot belang.
Voor het begrotingsjaar 2006 heeft de minister aangekondigd sterk in de regelgeving
te willen snijden en te willen komen tot reductie van de administratieve lasten.
Hij heeft een lijst van regels opgesteld die hij zal afschaffen. Er blijkt
veel slapende regelgeving tussen te zitten, het zogenaamde dorre hout. Leuk
op papier, maar het wordt niet gemerkt aan de keukentafel.Vorig jaar heeft de VVD aangedrongen op echte afname van de regelgeving.
Wij hebben dat benadrukt door met een voorstel te komen dat vraagt om één
loket waar de ondernemer één keer per jaar zijn relevante gegevens
aan levert. Alle overheden die er toegang tot hebben, zoals de rijksoverheid,
gemeenten, provincies en waterschappen, kunnen daar gegevens van de desbetreffende
ondernemer opvragen. Op deze manier kan de administratieve lastendruk daadwerkelijk
naar beneden. De minister vond dit vorig jaar een goed idee, maar wij zijn
inmiddels een jaar verder. In de antwoorden op onze schriftelijke vragen in
de aanloop naar deze begrotingsbehandeling, stelt de minister dat er misschien
in 2007 op dat punt iets van kracht zal worden. Minister, waarom duurt dat
zo lang? Dat kan toch wel sneller geregeld worden in dit land?Ook dit jaar heeft de minister de mond vol van vermindering van regels.
In de praktijk, aan de keukentafel is er echter weinig van te merken. Mijn
fractie heeft de buik vol van mooie woorden en wil daden zien. Dat geldt niet
alleen voor deze minister, maar ook voor andere ministers. De VVD zal er ten
aanzien van meerdere departementen op terugkomen. Wij hebben de buik vol van
prachtige lijstjes van vermindering van regels. Wij hebben de buik vol van
prachtige staatjes die ons worden getoond, van percentages van afgeschafte
regels en van prachtige klokken die op het ministerie aangeven hoeveel minder
regels er reeds zijn. Allemaal onzin, zo lang het niet gevoeld wordt aan de
keukentafel, in de bedrijfskantine of op de bedrijfsvloer. Het is dan alleen
maar een papieren oplossing.De VVD zou het mooi vinden als 25 willekeurige boeren in dit land aangezocht
werden om mee te werken aan een maandelijks keukentafelverslag. Die ondernemers
kunnen heel simpel per mail aanleveren wat ze per maand hebben gedaan, hoeveel
papieren ze hebben ingevuld en hoeveel uur ze daarin hebben moeten steken.
Als wij dat een jaar monitoren, kunnen wij uiteindelijk zien of het meer of
minder is geworden aan de keukentafel. Het is een soort peilstok aan de keukentafel.
Er zijn vrijwilligers genoeg voor, want heel veel boeren zeggen tegen ons:
kom eens bij ons kijken wat wij allemaal moeten doen en het wordt alleen maar
meer.Er zijn voorbeelden van op zichzelf simpele transacties waarbij boeren
te maken hebben met maar liefst 12 instanties. Onlangs is in de provincie
Overijssel, naar ik meen op last van het waterschap, een grote milieucontrole
gehouden bij bedrijven. Vol trots werd er gemeld dat er 52 instanties bij
betrokken zijn met wel 2000 mensen. Dit is de idiotie ten top. Het resultaat:
1600 kleine boetes voor kleine onzinnige foutjes, vaak buiten de schuld van
de ondernemer omdat een gemeente iets voorschrijft wat vervolgens conform
de arboregelgeving niet mag. In wat voor een land leven wij? Als wij wat willen,
zal dat gevoeld moeten worden aan de keukentafel.Vorig jaar heb ik Fibroned als voorbeeld genoemd, een bedrijf dat uit
droge kippenmest groene stroom gaat maken. Sinds 1993 is dat bedrijf bezig
met het realiseren hiervan. Procedure op procedure. Ook deze minister sprak
zich als vierde minister op rij positief uit over dit project. Inmiddels zijn
wij weer een jaar verder en met als resultaat dat er nog geen vergunning is,
omdat VROM de regelgeving nog aan het aanpassen is. Maar die aanpassing zal
voor het bedrijf, wil het de subsidie van 5,7 mln. voor de innovatie binnenhalen,
voor 1 januari 2006 geregeld moeten zijn. Ja, zegt de staatssecretaris,
dan vind ik ook. En wat schrijft de staatssecretaris in zijn brief? Dat hij
het gaat aanpassen. Inderdaad, maar voor april 2006. Wie is er nu gek in dit
land? Is dit nu een vorm van ambtelijke onwil of politieke onwil? Willen wij
nu innovatie of niet? Het bedrijf Fibroned heeft reeds 8 mln. geïnvesteerd
in aanvragen en procedures. De VVD vraagt de minister om dit zo spoedig mogelijk –
wat mij betreft vanavond nog – met zijn collega van VROM te bespreken
en om voor 1 januari de boel te regelen. Anders loopt dat
bedrijf 8 mln. plus 5,7 mln. mis. Regel zulke dingen nu gewoon!Mevrouw Van Velzen (SP):Ik heb mij in dit dossier verdiept en toen is mij duidelijk geworden dat
buurtbewoners terecht bezwaar hebben gemaakt, waardoor het proces is vertraagd.
Ik wil mij daar verder niet in mengen. Tijdens de eerste termijn van de PvdA-fractie
heeft u veelvuldig boer Waalkens uit Finsterwolde aangesproken. Kunt u duidelijk
maken wat uw verhouding met dit bedrijf is? De kranten melden dat uw broer
een contract met Fibroned heeft en dat u de rechten van uw bedrijf bij deze
broer geparkeerd heeft. Kunt u aangeven welk belang u hierbij heeft en waarom
u zo vaak op dit bedrijf terugkomt?De voorzitter:Het lijkt mij dat wij het hier vooral over het beleid moeten hebben.De heer Oplaat (VVD):Wat die rechten betreft, heeft mevrouw Van Velzen ongelijk. Ik heb nergens
rechten geparkeerd. Zij heeft wel gelijk dat mijn broer een contract heeft
met dit bedrijf. Ik wil daar heel open en eerlijk over zijn. Ik breng dit
punt elk jaar weer op omdat ik de bedenker van dit systeem ben. Op 26 augustus
1993 was de toenmalige vaste Kamercommissie onder leiding van Piet Blauw op
bezoek bij mijn bedrijf. Ik had toen net in World Poultry, een internationaal
pluimveeblad, gelezen dat het mogelijk is om energie uit droge kippenmest
te halen. De VVD heeft vervolgens jaar in, jaar uit hiervoor gepleit via Kamervragen
en in debatten. Vier achtereenvolgende ministers tot en met minister Veerman
vonden en vinden dit een goed systeem dat bijdraagt aan de oplossing van de
mestproblematiek. Daar moeten wij aan werken.Mijn broer heeft inderdaad een contract met dat bedrijf. Mijn broer rijdt
in een auto en wij gaan ook over de belasting op auto's. Mijn broer heeft
een hypotheek en de VVD is voor handhaving van de hypotheekrenteaftrek. Mijn
vader wordt over drie jaar 65. De VVD is voor de AOW en wil die uitkering
als het kan nog een beetje verhogen. Mijn broer heeft twee kinderen en krijgt
daarvoor kinderbijslag. Dat willen wij voorlopig ook zo houden. Mijn broer
wil in de toekomst wellicht luchtwassers aanschaffen om te voldoen aan de
luchtkwaliteitsnormen. Op die manier wordt een bijdrage geleverd aan het verminderen
van de uitstoot van fijn stof. Het is goed dat mijn collega van het CDA daar
een pleidooi voor heeft gehouden. Mijn fractie steunt dat. Sterker nog, wij
hebben na een bezoek aan een bedrijf samen dit initiatief genomen.Zelf sta ik helemaal los van dit bedrijf. Ik geloof dat ik de enige ben
die geen belangen heeft. Ik leef niet in een gesubsidieerd voormalig kraakpand
en eet niet in gesubsidieerde ecologische restaurants. Ik ben een eerlijke
jongen met een eerlijk verleden. Ik ben nooit veroordeeld en zelfs nooit verdacht
geweest. Kunt u dat ook zeggen, mevrouw Van Velzen?Mevrouw Van Velzen (SP):Ik woon niet in een kraakpand, maar daar gaat het niet over. Wij hebben
een debat met minister Veerman gehad over bepaalde belangen en over het opbouwen
van pensioen. Ik veroordeel u niet en u hoeft mij ook niet te veroordelen.
Het enige wat ik zeg, is dat persoonlijke belangen bij een bepaald onderwerp
benoemd moeten worden. Ik vind het jammer dat ik dit in de krant heb moeten
lezen. Wij kunnen gewoon benoemen waar wij staan.De heer Oplaat (VVD):Ik vraag u mijn website te bezoeken: www.gert-janoplaat.nl. Daar kunt
u lezen dat ik hier al jaren mee bezig ben. Dan kunt u ook zien dat ik voorzitter
ben van de raad van adviseurs van Metgezel Beheer BV op de Veluwe; een bedrijf
dat zich met pluimvee bezighoudt. Dat ben ik al jaren en daar ben ik altijd
duidelijk over geweest.Mevrouw Van Velzen (SP):Ik ben blij dat u uw relatie met Fibroned duidelijk heeft gemaakt.De heer Oplaat (VVD):Het is niet mijn belang dat dit bedrijf van de grond komt, maar dat van
de gehele pluimvee- en varkenssector. Het gaat erom, een eventueel mestoverschot
economisch verantwoord weg te kunnen werken. Dat daarbij het milieu gespaard
wordt, is alleen maar grote winst. De VVD blijft zich inzetten voor Fibroned
totdat het bedrijf er staat.De heer Koopmans (CDA):Voorzitter. Even terug naar een onderwerp waar boeren zich echt druk over
maken, namelijk vermindering van de regelgeving. Ik kan mij wel iets voorstellen
bij de opmerking dat boeren het aan de keukentafel moeten merken. Het is echter
belangrijker dat overbodige regels worden afgeschaft. Voor boeren zijn vier
bewindslieden in beeld. Minister Zalm coördineert het beleid en beheert
de fiscale kant. Minister Dekker houdt zich bezig met de VROM-regelgeving.
Minister Hoogervorst is mede verantwoordelijk voor 1,6 mld. in kader van de
VWA-regelgeving en natuurlijk hebben de boeren ook te maken met minister Veerman.
Ik roep de heer Oplaat op om de andere ministers even sterk aan te spreken
als minister Veerman op hun verantwoordelijkheid voor de regelgeving op rijksniveau.De heer Oplaat (VVD):Deze woorden zijn mij uit het hart gegrepen. Ik heb al gezegd dat de vermindering
van de regelgeving ook geldt voor andere ministers. Bij de behandeling van
de begroting van EZ zal mijn collega Aptroot zeggen dat mkb'ers aan de keukentafel
moeten ervaren dat er minder regels zijn. Het moet gemakkelijker worden om
een boekwinkel of een tankstation te runnen. Dit land is overregeld en dat
leidt tot verstikking, wat veel geld en arbeidsplaatsen kost.De VVD-fractie heeft veel kritiek op het tempo van de vermindering van
de regels. Het moet sneller en gerichter, opdat de ondernemer het aan de keukentafel
merkt.De VVD wilde een nieuwe gewasbeschermingsmiddelenwet. De minister wilde
het aanvankelijk niet. Na veel vijven en zessen en na een aangekondigd initiatiefvoorstel
keerde echter het tij. De minister kondigde gelukkig een nieuwe wet aan met
tijdspad. Het tijdspad is echter weer niet gehaald. Wij liggen achter op schema.
Ik ben niet geïnteresseerd in de reden waarom. Ik wil resultaat. De minister
regelt het maar. Wij moeten zo snel mogelijk aan de slag met de nieuwe gewasbeschermingsmiddelenwet.Die regels moeten afgeschaft worden die bijdragen aan de regel- en lastendruk.
Bij het algemeen overleg over de Meststoffenwet heb ik, in navolging van mijn
Europese college Jan Mulder in het Europees Parlement, ervoor gepleit om de
Nitraatrichtlijn in te trekken op het moment dat de Grondwaterrichtlijn,
met daarin een norm voor nitraat, van kracht wordt. Die wordt immers overbodig.
De eerste reactie van staatssecretaris Van Geel was defensief, namelijk door
alle bezwaren naar voren te brengen in plaats van de mogelijkheden en positieve
kanten te bekijken. Het milieubelang is afgezegeld met de Grondwaterrichtlijn.
De Nitraatrichtlijn kan dus verdwijnen. Dubbele regelgeving werkt immers verstikkend.
Mijn fractie is bereid, hierover in tweede termijn een motie in te dienen.
Die vraagt om op het moment dat de Grondwaterrichtlijn van kracht wordt de
Nitraatrichtlijn in te trekken.Mijn fractie heeft behoefte aan een inventarisatie van alle regels die
er zijn op het gebied van LNV, waarbij per regel wordt aangegeven of wij die
volgens Brussel uitvoeren of dat wij er een nationale kop op hebben gezet.Voor de VVD is de Nederlandse boer geen onderbetaalde parkwachter, maar
een ondernemer die zijn geld in de markt moet verdienen. Hij produceert wat
de consument verlangt. Dat betekent dat waar productondersteunende subsidies
worden afgebouwd, dit ook gepaard moet gaan met minder bemoeienis van de overheid.
Waar dat niet kan door maatschappelijke of landschappelijke belemmeringen,
milieu, dierenwelzijn et cetera, dient de boer een verantwoorde vorm van steun
te ontvangen.De VVD is voor liberalisering. Dat is geen doel op zich, maar een middel
om te komen tot een gelijk concurrentieveld. Zolang wij alleen de factor prijs
liberaliseren en niet andere factoren zoals milieu, welzijn, natuur en noem
maar op, is het voor een liberaal alleszins te verantwoorden dat er een vorm
van nationale of internationale steun blijft voor de boer die wij beperkingen
opleggen.De heer Waalkens (PvdA):De heer Oplaat zegt dat de boer, waar het niet anders kan, gesteund moet
worden. Dat houdt in dat het huidige systeem van toeslagen daar niet in past.De heer Oplaat (VVD):Dat past er wel in. Wij leggen de boer in dit land immers beperkingen
op. Tegenover de maïspremie staat dat de boer er met de mechanische schoffel
doorheen moet en dat gewasbeschermingsmiddelen niet gebruikt mogen worden.
Wie een beperking oplegt, moet daar iets tegenover zetten. Een boer in een
waterwingebied mag zijn eerste gras niet vóór, ik dacht, 21 juni
maaien. Daar moet wat tegenover staan. Als wij willen dat de boer iets doet
of laat, moeten wij ervoor betalen. Anders moeten wij er met de vingers van
afblijven.De heer Waalkens (PvdA):De toeslagen zoals die nu geïnstalleerd worden, zijn gebaseerd op
historische referenties zonder enige tegenprestatie of zonder enige belemmering.De heer Oplaat (VVD):Ik heb net een voorbeeld gegeven dat er wel prestaties tegenover staan.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter. Verleden jaar predikte minister Veerman bescheidenheid met
de woorden "ik stuur niet, ik faciliteer alleen maar". Dit jaar
schrijft hij in zijn begroting: "De autoriteit van de overheid is niet
langer vanzelfsprekend. De overheid is steeds minder in staat op een breed
front oplossingen te bieden en steeds minder bij machte de maatschappij te
sturen." Je zou kunnen zeggen dat daar wat in zit, maar ik krijg er toch
een wat ongemakkelijk gevoel bij. Is de minister niet vooral excuses aan het
verzinnen voor alles wat hem niet lukt? Hoe moet ik deze zelf gekozen onmacht
rijmen met de enorme smak gemeenschapsgeld die nog steeds naar de landbouw
gaat? Hier klopt iets niet! Is de overheid alleen maar een gulle gever die
verder de mond houdt?De markt moet van deze minister zelf zorgen voor duurzame en diervriendelijke
productie; hij is daarop niet aanspreekbaar. Maar de werkelijkheid is dat
de overheid wel degelijk macht heeft. Nederland mag milieueisen stellen aan
subsidies, maar doet dat nauwelijks. Nederland mag 10% van de inkomenssteun
afromen om in te zetten voor duurzame landbouw, maar Nederland, deze minister
doet dat niet. GroenLinks neemt geen genoegen met deze passieve rol, omdat
er kwetsbare belangen op het spel staan.De minister weigert in te zetten op versnelde omvorming van het gemeenschappelijk
landbouwbeleid, voor hem telt de afspraak met de boeren uit 2003 dat er tot
2013 niets verandert, blijkbaar zwaarder dan belangrijke argumenten, zoals
belangen van ontwikkelingslanden, natuur, milieu, verspilling van gemeenschapsgeld,
het afkalven van het draagvlak voor de steun aan landbouw. Ik hoor graag een
reactie van de minister op de nieuwe voorstellen van de heer Barroso die wel
degelijk verder en sneller wil gaan.Ik noem ook de vogelpest. Het fundamentele debat over de intensieve veehouderij
in Nederland gaat deze minister uit de weg, terwijl het toch zonneklaar is
dat die geen stand kan houden: zo veel kippen, koeien en varkens op een klein
oppervlak zijn ideale voedingsbodems voor ziektes en vroeg of laat komt nu
ook de vogelpest naar Nederland. Hoe is Nederland daarop voorbereid? Is deze
minister bijvoorbeeld bereid om over te gaan op preventief enten? Wanneer
zal insleep tegen worden gegaan door een stop op veetransporten uit risicolanden?
Morgen praten wij hier verder over, maar wat ons betreft zal er veel meer
moeten gebeuren!In eigen land heeft de minister de kans laten lopen om duurzame landbouw
te bevorderen via een nationale enveloppe – ik doel op die 10%
afroming van landbouwgelden uit de eerste pijler – bijvoorbeeld om weidegang
te belonen en in plaats daarvan het jaar rond op stal zetten te belasten.
Nederland bungelt op dat punt achteraan en heeft vrijwel niets gedaan in vergelijking
met andere Europese landen. Ik hoor daar graag een nadere reactie van de minister
op. Ik zie dat hij toekijkt, terwijl zich op het platteland een ontwikkeling
voordoet naar steeds grootschaliger met een steeds grotere impact op het landschap.
De koe wordt het varken van de toekomst! Er verrijzen steeds meer megastallen
met verlichting als een voetbalstadion. Koeien krijgen zestien uur per dag
licht voor een constant hoge melkproductie. De seizoenen worden uitgeschakeld.
Is dit nu wat wij willen? Tegelijkertijd geeft dit kabinet een verkeerd signaal
af door de heffing op grondwater af te schaffen omdat de administratie door
boeren als irritant wordt ervaren! Nederland verdroogt, maar de boeren mogen voortaan gratis hun gewassen besproeien. Ook hierop graag een reactie
van de minister.Ook met biologische landbouw loopt het niet zoals afgesproken. Het aandeel
biologische producten groeit uitermate langzaam. Het areaal is zelfs licht
gedaald! Minister, wat gaat u daaraan doen? Wij weten dat u de 8 mln. die
u de biologische boeren en tuinders hebt toegezegd alleen maar wil koppelen
aan de kosten die zij maken voor certificering en controle van de producten.
Daarmee miskent u dat deze boeren en tuinders een reële beloning willen
en daar ook recht op hebben voor de mooie producten die zij leveren. Ik vraag
u dan ook die 8 mln. onverkort te blijven inzetten als beloning voor de diensten
van biologische boeren en tuinders.Het experiment ter stimulering van de verkoop van biologische producten
verloopt eveneens uitermate traag. Een jaar lang wachten wij al op het groene
licht. Nijmegen wil, Groningen wil, allerlei gemeenten in Nederland willen
gaan meedoen. Wat kan de minister deze enthousiaste steden nu toezeggen?Sinds kort is bekend dat de intensieve veehouderij naast het verkeer een
grote bron is van fijn stof dat zorgt voor een slechte luchtkwaliteit. Bomen
en planten zouden juist het fijn stof in de lucht kunnen verminderen. Dat
kan een goede reden zijn om groene projecten te versnellen, bijvoorbeeld rond
steden. Is de minister bereid om de positieve invloed van bomen en planten
op de luchtkwaliteit te onderzoeken en om aan de hand daarvan plannen op te
stellen?De GroenLinks-fractie vindt dat er te weinig tegen dierenmishandeling
gebeurt. Mijn fractie heeft al eerder amendementen ingediend ter verhoging
van de straffen. Wij hebben ook gepoogd om handelaren die dieren mishandelen,
het recht op handelen te ontnemen. Die voorstellen hebben tot nu toe geen
meerderheid in de Kamer gekregen, maar wij gaan door. Wij vinden het belangrijk
dat er meer menskracht wordt ingezet voor de opsporing van dierenmishandeling.
Wij willen meer inspecteurs van de dierenbescherming hiervoor reserveren en
hebben daarvoor een amendement ingediend.Met betrekking tot natuur en het landschap heeft het kabinet het over
stabilisering, maar dat vind ik een wel zeer zonnige kijk, of liever gezegd:
struisvogelpolitiek. De Natuurbalans is uitermate duidelijk over een aantal
forse bedreigingen en vraagt om actie: oprukkende bebouwing, versnippering,
milieu- en watercondities de onder de maat zijn. Voor het landschap is onvoldoende
geld beschikbaar. Wij willen dat het FES volgend jaar hiervoor een fors bedrag,
100 tot 200 mln., uittrekt. Ook de planologische bescherming van bestaande
natuur die onderdeel gaat uitmaken van de ehs en robuuste verbindingszones,
is onvoldoende. Vindt de minister ook niet dat hiervoor meer nodig is? Wij
vinden dat er iets moet gebeuren aan de versnippering van bestaande natuur.
Die mag niet meer worden aangekocht. Wij vinden dat dit wel moet. Ik zal samen
met collega's Kruijsen en Slob een amendement indienen dat vraagt om 5 mln.
hiervoor op tafel te leggen.Tot slot vraag ik de minister hoe hij de toezegging over een "wandelpakket"
in het Programma Beheer wil gaan uitvoeren, evenals zijn toezegging over wandelen
en mestvrije zones. Ook vraag ik hem hoe hij ervoor gaat zorgen dat de langeafstandswandelpaden
eindelijk eens goed worden beschermd.Mevrouw Van Velzen (SP):Een vraag over het beleid voor biologische landbouw. De minister wil het
prijsexperiment doorvoeren, het "Havanna aan de Waal" zoals mijn
gewaardeerde collega het noemt. Bent u niet van mening dat er al experimenten
genoeg zijn gedaan, ook door de biologische winkels en natuurwinkels zelf?
Die tonen aan dat mensen meer bereid zijn om biologische producten te kopen
als de prijzen lager zijn. Het geld dat in het experiment wordt gestoken,
kan dus beter rechtstreeks aan goed beleid worden besteed.Mevrouw Vos (GroenLinks):Wij voeren hierover al heel lang een discussie met de minister. Ook mijn
fractie ziet dat het grote prijsverschil tussen biologische en gewone producten
een grote drempel voor mensen vormt. Wij willen dus ook dat de minister direct
beleid gaat maken. Hij heeft echter gezegd dat daar veel haken en ogen aan
zitten, onder andere door Europese regelgeving, en wilde eerst een experiment
doen. Op zich vind ik dat prima, als dat experiment er maar snel komt; het
duurt allemaal veel te lang. Na dat experiment moeten er snel conclusies worden
getrokken. Als de minister daarvoor zorgt, kunnen we in ieder geval snel verder.Mevrouw Van Velzen (SP):Neem de natuurwinkels, die elk jaar rond prinsjesdag een experiment met
kortingen houden: dan blijkt de omzet te verdubbelen. We kennen de uitkomst
van het experiment al, dus waarom blijft u daarvoor pleiten? Kan dat geld
niet beter naar goede subsidies voor onderzoek, naar hectarepremies, naar
rechtstreekse steun voor de biologische landbouw?Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik ben zeer voor hectaresteun; daarom heb ik ook gezegd dat die 8 mln.
daarvoor moet blijven bestaan en aan de boeren moet worden uitgekeerd. Ik
ben ook voor het zoeken naar goede oplossingen om het prijsverschil te overbruggen.
De minister zegt dat het niet eenvoudig is om dit op een goede manier te regelen,
dat hij rekening moet houden met Brussel en daarom dat experiment nodig heeft.
Ik ben het ermee eens dat je over die noodzaak kunt discussiëren, maar
ik wil het woord van de minister serieus nemen. Hij zegt dat hij er nu echt
werk van gaat maken. Ik vraag hem, dat snel te doen en snel met conclusies
te komen, zodat het prijsverschil snel kan worden overbrugd.De heer Van der Ham (D66):Voorzitter. Met een wereldbevolking die met het jaar stijgt en massaal
naar de steden verhuist – meer dan de helft van de wereldbevolking woont
in steden – kunnen wij het ons niet meer veroorloven om groene zaken
te verspillen. Andere woordvoerders spraken al over bio-based economy en ik
onderstreep de pleidooien daarvoor. De partijgenoot van de minister, prof.
Sanders, schetste onlangs in een rapport dat de Nederlandse landbouwsector
de ultieme proeftuin moet zijn voor onderzoek en opschaling van bio-based
toepassingen in de volle breedte. Wat is de reactie van de minister op dat
rapport? De fractie van D66 ziet graag een actieplan gebaseerd op bio-based
economy. Waarom zou niet een doelstelling van 30% in 2030 kunnen worden
nagestreefd met betrekking tot bio-based toepassingen? Van al het geproduceerde voedsel in Nederland wordt 40% weggegooid,
500 volle supermarkten per jaar, 1 mld. schade per jaar. In alle schakels
van de keten treedt derving op en door onvoldoende afstemming in de keten
en de logistiek worden de problemen steeds groter. Dat verlies van grondstoffen
moet ook voorkomen worden. Wat wil de minister daaraan doen? Is hij bereid
om een convenant te sluiten met alle partijen om dat terug te dringen, juist
in het belang van de bedrijven? Met een betere afstemming kan ongelooflijk
veel, economische, winst geboekt worden.De heer Atsma (CDA):Bent u het ermee eens dat een en ander ook een gevolg is van Nederlandse
regelgeving? Ik wijs op de voorschriften voor voedselveiligheid en de in mijn
ogen soms te minimale perioden waarin voedsel bewaard mag worden in de schappen.De heer Van der Ham (D66):In een convenant tussen overheid en bedrijfsleven moet het mes aan twee
kanten snijden. Daarbij hoort ook innovatie en onderzoek naar een langere
houdbaarheid van producten in supermarkten. De voedselveiligheid staat voorop,
maar het pakket aan regelgeving moet ook worden gebruikt om de reststromen
zoveel mogelijk te beperken zodat wat geproduceerd wordt daadwerkelijk wordt
opgegeten.De heer Atsma (CDA):Binnenkort wordt het debat gevoerd over de Voedsel en Waren Autoriteit.
Er zijn in de afgelopen weken tal van voorbeelden aangedragen op dit punt,
bijvoorbeeld van de bakker die zijn gevulde koeken slechts een bepaalde periode
mag uitstallen omdat deze onderhevig zijn aan omgevingsfactoren die kennelijk
ongezond zijn. Moeten wij tegen dat soort zaken niet gewoon "nee"
zeggen?De heer Van der Ham (D66):De fracties van het CDA, de VVD en D66 hebben samen een motie ingediend
om behoorlijk te bezuinigen op de Voedsel en Waren Autoriteit zodat deze zich
vooral richt op onderwerpen die van belang zijn. Als uit onderzoek blijkt
dat een langere uitstalling van gevulde koeken geen kwaad kan, dan moeten
daarvoor geen regels worden opgesteld. Op dat punt vinden wij elkaar ongetwijfeld.Ik maak nog een paar opmerkingen over innovatie. Het Innovatieplatform
van de minister-president houdt zich ook bezig met de sleutelgebieden van
LNV, waaronder flowers and food. Het bedrijfsleven heeft een plan gemaakt
maar dat is zo slecht dat het CPB er niet mee kon instemmen. De minister zal
het met ons betreuren dat het bedrijfsleven zijn huiswerk zo slecht heeft
gedaan. Hoe kan de minister dat in het vervolg voorkomen? De minister heeft
gezegd dat hij deze sector zo belangrijk vindt voor de Nederlandse landbouw.
Welke rol kan hij spelen bij een ombuiging voor het einde van het jaar? Ik
geef de minister niet de schuld van het slechte stuk, maar misschien moet
hij het bedrijfsleven en de onderzoekers helpen om mee te doen in de vaart
der volkeren.Op het terrein van dierenwelzijn is het doodstil rond de minister. Hij
heeft heel veel gepraat in de afgelopen jaren, maar nu is het stil geworden
rond de zaken die hij moet oppakken. Wij kunnen eindeloos spreken over level
playing field en dergelijke, en die debatten voeren wij ongetwijfeld nog een
keer, maar wanneer wordt dat concrete punt van het stippensysteem uitgevoerd?
Consumenten kunnen daar echt een rol in spelen door het uitkiezen van de juiste
producten. Een dergelijk systeem is nog steeds niet ingevoerd. Hoe is dat
mogelijk? In een interruptie heb ik al gezegd dat zo'n stippensysteem zo snel
mogelijk moet worden ingevoerd, voorzien van een duidelijke tijdsplanning.
Ik overweeg om daarover een motie in te dienen als de minister dat niet kan
toezeggen.Mevrouw Van Velzen (SP):Ik wil niet de rol van de minister overnemen maar mij is allang duidelijk
wanneer dat stippenplan er komt. De minister heeft heel duidelijk gezegd dat
hij ervoor is maar dat hij het niet zelf gaat uitvoeren, zoals hij zo veel
beleid aan de sector overlaat. Ik wil er graag samen met de heer Van der Ham
op aandringen dat de minister het wel zelf gaat doen, maar ik vrees dat daarvoor
in deze Kamer geen meerderheid is. Er is nu een jungle aan keurmerken.De heer Van der Ham (D66):Ik spreek hierbij de fracties van het CDA en de VVD aan. Als zij vinden
dat consumenten een grote rol hebben in het duurzaam maken van de markt, moet
consumenten ook de mogelijkheid worden gegeven om daarin inzicht te krijgen.
Als de Nederlandse boeren inderdaad veel meer doen aan dierenwelzijn dan boeren
in bijvoorbeeld Thailand, dan zullen de consumenten Nederlandse biefstukjes,
hamlapjes of kipfiletjes kopen. De Nederlandse boeren hebben in dat opzicht
een groot marktvoordeel, omdat zij een hoger niveau hebben van dierenwelzijn
dan de ontwikkelingslanden.De heer Oplaat (VVD):Het bedrijfsleven heeft al regels genoeg. Ons antwoord is dan ook: nee.
Dit geldt ook voor de CDA-fractie, zo wordt mij ingefluisterd.De heer Van der Ham (D66):Dan wil ik graag horen wat de argumenten daarachter zijn. Er is nu een
wirwar aan keurmerken, wat het voor consumenten moeilijk maakt om te beslissen
welk stukje vlees zij het beste kunnen kopen. Het is juist in het belang van
de Nederlandse landbouw en voedselindustrie om hierin gezamenlijk op te trekken.
Uiteraard moeten zij inspraak krijgen in hoe het wordt vormgegeven –
voor mijn part kan dat via een convenant – maar het is belangrijk dat
het hoge niveau van de Nederlandse landbouw zichtbaar wordt voor de consument.
Dat is goed voor de dieren maar ook voor de Nederlandse voedselindustrie.
Dit zouden de fracties van de VVD en het CDA toch moeten steunen? Er zouden
niet allerlei verschillende regels voor specifieke keurmerken moeten zijn
maar meer algemene regels.De heer Oplaat (VVD):Nogmaals, het antwoord is: nee. Indien je met stippen gaat werken, geef
je impliciet aan dat bepaalde producten niet goed zijn. Er is maar één
stempel dat er op moet worden gezet: "made in Holland". Dat staat
voor een goed product.De heer Van der Ham (D66):Voor veel Nederlanders is dat stempel blijkbaar toch te weinig reden om
dat goede stukje vlees te kopen. Heel vaak staat het er niet eens op waar
het vandaan komt. Althans, je moet erg goed kijken. Als je al vindt dat "made
in Holland" voldoende is, dan hoef je ook niet bang te zijn voor zo'n
stippensysteem.De heer Van den Brink (LPF):Ik heb maar één vraag: waarom heeft de heer Van der Ham
zo allemachtig weinig vertrouwen in de consument? Deze kan ook zonder die
stippen wel zijn oordeel vellen.De heer Van der Ham (D66):Het CBS heeft onderzocht hoe burgers omgaan met dit soort vraagstukken.
Zij willen heel graag duurzaam kopen en zo een bijdrage leveren aan zaken
als een beter milieu en dierenwelzijn; dingen waar de heer Van den Brink waarschijnlijk
ook voor staat. Zij zeggen echter: in de supermarkt ben ik consument, ik loop
daar rond en kijk met een heel andere bril dan wanneer ik op de bank naar
het dierenleed in de bio-industrie kijk. Zij vragen aan de overheid als verlengstuk
van bedrijfsleven en samenleving: help mij bij het maken van een juiste keuze.
Burgers zeggen eigenlijk: ik vertrouw mijzelf onvoldoende, help mij een handje
door het inzichtelijker te maken. Daar kan iedereen toch alleen maar voor
zijn?De heer Van den Brink (LPF):Is de heer Van der Ham er dan niet van op de hoogte dat supermarkten als
Albert Heijn zeggen dat de consument alleen maar koopt naar gelang zijn portemonnee
toestaat?De heer Van der Ham (D66):Voor heel veel mensen is het natuurlijk doorslaggevend wat er in hun portemonnee
zit. Mensen die het zich kunnen veroorloven, zoals ik, kopen dat heel dure
biologische vlees. Wat moet echter een bijstandsmoeder doen die hieraan ook
een bijdrage wil leveren? Zij kan in ieder geval scharrelvlees of -eieren
kopen; het hoeft niet altijd biologisch te zijn. Er zit een gradatie in. Met
andere woorden, ook de wat armere consumenten moet je het makkelijker maken
om de juiste keuze te maken.De heer Van der Vlies (SGP):De vraag is dan of dat met een stippenkaart te regelen valt of dat je
naar andere elementen moet kijken, bijvoorbeeld de prijsstelling, de verpakking,
het aanzien van het product, of het al of niet moet glimmen. Deze dingen acht
ik ook sturend voor mensen.De heer Van der Ham (D66):De heer Van der Vlies heeft volkomen gelijk. Het is een totaalpakket.
Ik zeg er met nadruk bij dat dit niet alleen een pleidooi is voor biologisch
vlees. Biologisch vlees is natuurlijk ideaal, maar wij zouden ook scharrelproducten
moeten promoten of producten die voor Nederlandse dierenwelzijnsbegrippen
al een stuk beter zijn dan wat er bijvoorbeeld uit Thailand komt. Het is dus
een totaalpakket van het slechte ten opzichte van het wat betere. Als wij
de bio-industrie en het aankoopgedrag van de consumenten iets kunnen verbeteren,
dan is dat al enorme winst.Mevrouw Van Velzen (SP):Ik merk dat de heer Van der Ham het alleen over vleesproducten heeft.
Wat mij betreft, gaat het over alle producten die in een supermarkt verkrijgbaar
zijn. Ik wijs bijvoorbeeld op de steeds maar voortdurende berichtgeving over
eierfraude. Ik weet er het fijne niet van, de minister is al vrij lang bezig
met een onderzoek dat maar niet afgerond wordt, maar als een consument denkt:
ik ga voor veilig en neem scharreleieren en dat blijken dan helemaal geen
scharreleieren te zijn, dan moeten wij het toch niet alleen over vlees hebben?
Dan moeten wij alle producten meepakken en daar duidelijkheid in creëren.De heer Van der Ham (D66):Waarvan acte. Natuurlijk, vanzelfsprekend. Ik heb het hier over vlees,
omdat daar nu juist de concurrentie uit andere delen van de wereld zo sterk
is. Maar het spreekt vanzelf dat dit voor zoveel mogelijk producten moet gelden.
Laten wij het eerst maar eens met de vleesproducten doen.Voorzitter. Natuur is eveneens zeer belangrijk. Wij hebben het bij de
algemene politieke beschouwingen gehad over 15 mln. voor groen in de Randstad
en voor de nationale landschappen. Het groen moet naar mijn mening niet alleen
maar naar het nationale landschap. Er moet ook nieuw groen komen. Er moeten
bomen, parken en bossen bij steden worden aangelegd. Wij moeten niet alleen
beschermen wat mooi is, maar ook nieuwe mooie dingen maken. Wat de verdere
uitbouw en de bescherming van nationale landschappen betreft, willen wij graag
dat deze minister bij een volgende ronde probeert, meer geld vrij te krijgen
voor de nationale landschappen, bijvoorbeeld vanuit het FES.Dan heb ik nog een opmerking over de versnippering van de natuur, over
de puzzelstukjes die aan elkaar moeten worden gelegd. Daar is ook een amendement
over ingediend. Ik ondersteun dat van harte, maar ik hoop eigenlijk dat de
minister ruimhartig genoeg is om daaraan tegemoet te komen, omdat het ongelofelijk
belangrijk is.De heer Koopmans (CDA):Voorzitter. Ik had verwacht dat de heer Van der Ham zou aangeven hoe hij
de besteding ziet van de 30 mln. voor het Groene Hart als nationaal landschap
waarin is voorzien in de nota van wijziging, in een verdeling van 12 mln.
voor 2006 en 18 mln. voor 2007. Hoe vindt hij dat dit geld besteed zou moeten
worden?De heer Van der Ham (D66):Ik heb het kort gezegd. Het zou niet alleen besteed moeten worden aan
fietspaden en aan nationale landschapselementen. Het Groene Hart is prachtig,
ik kom er zelf vandaan. Sommige delen zijn prachtig. Andere delen zijn niet
zo de moeite waard. Daar zou je eigenlijk meer mee moeten doen. Je zou er
nieuwe dingen mee moeten doen. U had het geloof ik zelf over de glastuinbouw.
Die zou je in het Groene Hart veel meer moeten bundelen of misschien zelfs
wel uitplaatsen. Volgens mij zou je er echter ook nieuwe recreatiegebieden
en parken moeten aanleggen. Het Amsterdamse Bos is 70 jaar geleden aangelegd.
Dat soort grote projecten spreekt tot de verbeelding, dat vinden mensen leuk
en het is dicht bij huis. Volgens mij is dat ook natuur waar mensen meer mee
kunnen. Ik vind dan ook dat er wat buiten de box moet worden gedacht als het
om nieuwe natuur in Nederland gaat, vooral in de verstedelijkte gebieden.Voorzitter. Ik had het over internationale milieu- en natuurbescherming.
Er is veel werk gedaan om natuurgebieden van internationale betekenis te beschermen,
aan te kopen of te beheren. Wij zouden graag zien dat het bedrag daarvoor
wordt opgehoogd om dit verder te ondersteunen.Mijn volgende opmerking betreft Europa. De onderhandelingen over de WTO
zijn in volle gang. Het schiet niet op. Wij vinden het goed dat de minister
niet heeft meegedaan aan de reactionaire poging van een paar landen
om bij die onderhandelingen op de rem te gaan staan, maar dat is eigenlijk
niet voldoende. Deze minister zou veel meer moeten doen om Europa bij de kopgroep
te krijgen, om ervoor te zorgen dat die akkoorden zo snel mogelijk worden
opengebroken. Desnoods moeten ook afspraken worden opengebroken die binnen
Europa zijn gemaakt, ten gunste van een groter ideaal, namelijk een liberalisering
van de handel en het openbreken van de markten. Ik sta wat dat betreft lijnrecht
tegenover een aantal andere leden van de Kamer, vooral van de CDA-fractie,
omdat ik vind dat Nederland nu een historische kans heeft om die bijdrage
te leveren. Ik wil niet alleen maar"follow-Tonymoties" hoeven steunen
in deze Kamer, die overigens van de VVD-fractie waren. Ik wil ook de "chase-Ceesmoties"
steunen om ervoor te zorgen dat hij dingen aanvecht en aanvoert in Europa
samen met andere progressieve landen om ervoor te zorgen dat die markten worden
geliberaliseerd en al die rare subsidies, voor zover zij raar zijn, worden
afgebouwd.De heer Oplaat (VVD):U zegt zo heel dapper dat het allemaal verder moet. Geeft u eens wat voorbeelden.
Steunt u bijvoorbeeld het kabinet in het suikerdossier?De heer Van der Ham (D66):Over het suikerdossier is een motie ingediend door de heer Atsma. Die
hebben wij gesteund. Wij moeten in alle gevallen proberen om ervoor te zorgen
dat wij samen optrekken met onder andere de industrie om dat op een goede
manier te regelen. Dat is prima. De discussie die nu door de heer Mandelson
wordt gevoerd, gaat een stapje verder. Er zijn voorstellen van de Amerikanen
waarin op zich enige ruimte in zit en die Europa een historische kans bieden
om ervoor te zorgen dat in de WTO andere zaken ook eindelijk van de grond
komen. Laten wij die kans grijpen en Mandelson de onderhandelingsruimte geven
om ervoor te zorgen dat er ook echt een stap wordt gezet.De heer Oplaat (VVD):Ik vroeg naar het suikerdossier. Steunt u de lijn van het kabinet of blijft
u dichter bij de motie? Het kabinet wijkt immers behoorlijk van de motie af.De heer Van der Ham (D66):Ik heb die motie niet voor niets ondersteund.De heer Koopmans (CDA):Bent u er ook zo blij mee dat in Europa al te gemakkelijk afscheid wordt
genomen van de non trade concerns als inzet van Europa voor de WTO-onderhandelingen?De heer Van der Ham (D66):Ik heb gezegd dat er in de onderhandelingen ruimte moet zijn om een beter
resultaat te bereiken dan wat er nu ligt. U weet hoe zeer de D66-fractie hecht
aan de non trade concerns. Het ligt er overigens een beetje aan welke non
trade concerns het betreft. Ik vind dat er een resultaat moet worden bereikt
dat veel beter is dan wat er nu ligt. Sommige landen zijn al op voorhand,
dus voor de onderhandelingen zijn begonnen, op de rem gaan staan. Deze minister
heeft daar gelukkig niet aan meegedaan. Dat levert immers helemaal geen ruimte
op.De heer Koopmans (CDA):Dan zou u toch niet zo enthousiast moeten zijn over hetgeen er nu aan
het gebeuren is?De heer Van der Ham (D66):Ik word er niet enthousiast van dat bepaalde landen en bepaalde politici –
daar reken ik u ook een beetje onder – bijna niet willen onderhandelen
en onderhandelaars niet enige ruimte willen geven om de mogelijkheid te creëren
dat er wel iets goeds uitkomt. Ik word er niet enthousiast van dat zij het
bij wijze van spreken van te voren al niet geloven dat er iets beters uit
zo kunnen kom en dat zij denken dat de bestaande belangen van Nederlandse
en Europese boeren zouden kunnen worden geschaad. Ik neem dat op de koop toe.
Ik vind het niet per definitie erg dat de belangen van Europese boeren worden
geschaad als dat tot gevolg heeft dat het in Afrika wat beter gaat en er positieve
effecten zijn op andere terreinen die de D66-fractie belangrijk vindt, zoals
milieu en dierenwelzijn.De heer Van den Brink (LPF):Voorzitter. Van mijn vrouw die thuis op de boerderij de administratieve
zaken doet en probeert wat lijn te brengen in de regels die moeten worden
ingevuld, krijg ik steeds het verwijt dat wij best kletsen in Den Haag. Zij
zegt dat zij nog niet ziet dat er veel regels zijn afgeschaft en dat degene
die zijn afgeschaft in de praktijk allang niet meer werden gebruikt. In de
toekomstvisie van de minister van LNV wordt de nadruk gelegd op ondernemerschap
en innovatie. Mijn fractie is het ermee eens dat dit belangrijke voorwaarden
zijn voor het toekomstperspectief. Wij vinden echter dat deze twee voorwaarden
op een tweede en op een derde plek komen. Wij zijn van mening dat de minister
de belangrijkste voorwaarde voor perspectief maar amper benoemt in zijn stukken,
namelijk het gelijke speelveld. En dat is het gelijke speelveld (level playing
field). Wij zijn er namelijk van overtuigd dat je, als er in Europa geen gelijk
speelveld is, wel alle mogelijke dingen kunt doen op het gebied van innovatie
en ondernemerschap, maar dat aan het eind de boer en zijn gezin het niet zullen
halen. Vandaar steeds maar weer de vraag: wanneer is er op Europees niveau
een level playing field voor gewasbescherming, dierenwelzijn, bestrijding
dierziektes, voedselveiligheid, enzovoorts? Ik hoor wel steeds in de Kamer
hoe belangrijk dierenwelzijn is. Zal er in de Kamer veel verschil van mening
zijn over het belang van dierenwelzijn? Ik geloof van niet. Belangrijk is
in dezen het gelijke speelveld. Als dat is bereikt, is de situatie veel minder
erg en kan je veel gemakkelijker voorwaarden stellen voor het houden van dieren.
Daardoor kan de situatie op een hoger plan worden gebracht. Vandaar nogmaals
de nadrukkelijke vraag aan de minister: wanneer is dat gelijke speelveld bereikt
op Europees niveau?De minister zegt in zijn begroting dat hij faciliterend bezig wil zijn.
Gezien wat hij op het gebied van de biologische landbouw doet, heb ik echter
de indruk dat hij aan het stuur zit. Hij gaat zelfs zo ver dat hij 3 mln.
wil uittrekken voor het promoten van die biologische landbouw. Is dat niet
de reinste concurrentievervalsing? Als straks de "gangbare" landbouwer
morgen bij het ministerie komt om zijn producten te promoten, kan hij dan
ook op die centen rekenen? Ik denk het niet, dus waarom de een wel en de ander
niet? Wij kennen eigenlijk al de uitslag, als het promoten voorbij is en de
prijs van de biologische producten weer is gestegen: het goedkoopste en het
gezondste passen de consument het best. Aangezien biologische producten niet
gezonder zijn dan de producten van de gangbare landbouw, is de uitkomst nu
dus al bekend.Mevrouw Van Velzen (SP):Ik denk dat de LPF een hele stap vooruit is gegaan. Ik heb u namelijk
eerder horen betogen dat biologische landbouw eigenlijk helemaal niet bestaat.Ik heb de minister een keer gevraagd om na te gaan wat de externe kosten
zijn van de bio-industrie, en wel van de varkenshouderij. Hij heeft daarop
een heel kort onderzoekje door het LEI laten uitvoeren. Daaruit bleek dat
de externe kosten, dus de verborgen subsidiëring, voor een kilo varkensvlees
ongeveer 58 eurocent zijn. Het LEI heeft daarbij aangegeven dat er min of
meer alleen een literatuurstudie is verricht en dat het onderzoek niet diep
genoeg is gegaan. Het LEI heeft daarom om een vervolgopdracht gevraagd. Bent
u het met mij eens dat wij, wanneer wij een oordeel moeten vellen over wat
er wel en niet gesubsidieerd moet worden, ook de verborgen kosten moeten weten
die de overheid op zich neemt, zonder dat die als subsidie worden beschouwd?
Vindt u ook niet dat de minister het LEI opdracht moet geven voor een diepgaander
onderzoek?De heer Van den Brink (LPF):Ik ben het niet met u eens, als u zegt dat de verborgen kosten 58 cent
zijn. Voor mij hoeft er dus verder geen onderzoek verricht te worden.In het verleden heb ik, als ik over biologische productie sprak, gezegd
dat gangbare landbouw ook biologisch is. Ik heb de verschillen niet aangebracht.
Wie de biologische landbouw nu entameert, doet net alsof gangbare landbouw
niet biologisch is.Mevrouw Van Velzen (SP):De heer Van den Brink is het niet met mij eens dat er 58 eurocent op een
kilo varkensvlees zit. Dat is niet mijn mening, maar dat is wat onderzoekers
op het Landbouw-Economisch Instituut hebben aangegeven. Zij vragen om meer
tijd om het echt goed te onderzoeken. Ik vraag de heer Van den Brink niet
of hij het met de onderzoekers eens is, maar of hij het ermee eens is dat
wij moeten weten wat de overheid in de landbouw steekt aan verborgen kosten.De heer Van den Brink (LPF):En ik antwoord mevrouw Van Velzen dat ik de uitgangspunten van dat onderzoek
niet juist vond. Daarom wens ik het onderzoek verder niet.Vervolgens lees ik dat de minister de medewerkers van het ministerie van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit alleen nog maar de mogelijkheid wil geven
om biologisch voedsel te consumeren. Wat een kapitale discriminatie! Ik vind
het een klap in het gezicht van al die mensen die ook ander voedsel produceren.
Ik heb niks tegen biologisch voedsel, maar door de manier waarmee er wordt
omgegaan, is het net alsof de rest niet goed is. Laat ook de ambtenaren alsjeblieft
gewoon de keuze.De heer Van der Ham (D66):Dit vind ik zo inconsequent. U vraagt de hele tijd, ook aan mij, waarom
wij de consumenten zo dom vinden. Die zullen heus wel de goede producten kopen.
In andere debatten hebt u wel gezegd, dat biologisch voedsel, bijvoorbeeld
voor het dierenwelzijn, wel een paar voordelen heeft. Nu is de minister de
baas van het departement. Samen met bijvoorbeeld de ondernemingsraad bepaalt
hij dat er biologisch voedsel wordt ingeslagen. Dat is dan toch een hartstikke
goede, kapitalistische, marktgerichte keuze? Wat zegt u nu voor onzin? Het
is de keuze van de minister geweest.De heer Van den Brink (LPF):D66, Democraten 66!De heer Van der Ham (D66):Nou en of!De heer Van den Brink (LPF):Als u medewerkers had, zou u nog voor ze willen beslissen wat zij moesten
eten.De heer Van der Ham (D66):Nee, dat zou ik samen met de mensen van mijn ministerie bepalen. Ik denk
dat ik ze goed zou kunnen overtuigen.De heer Van den Brink (LPF):Mocht ik nog wat in het democratische gehalte van D66 hebben geloofd,
dan is het nu over.De heer Van der Ham (D66):Wat is er niet-democratisch aan als de minister samen met zijn ambtenaren
kiest om biologisch voedsel te eten? U maakt een beetje een karikatuur van
uw eigen opvattingen. U verwijt anderen altijd dat zij de mensen het niet
zelf laten uitmaken. Als een bedrijf of een ministerie zelf daarvoor kiest,
is dat toch hartstikke goed? Wat is dat nu voor onzin?De heer Van den Brink (LPF):Ik denk dat het ministerie van Landbouw in dienst is van de samenleving.
In algemene zin maken wij hier in de Kamer uit wat daar gebeurt. Als een meerderheid
van de Kamer straks zegt dat de minister een stap te ver zet, omdat zijn medewerkers
vrijheid in hun keuze behoren te hebben, juich ik dat van harte toe.Tegenover het biologische verhaal zegt de minister over ggo's dat het
bedrijfsleven het zelf maar moet uitvinden. De LPF vraagt hem, alsjeblieft
wat geld van de biologische landbouw naar onderzoek voor de ggo-teelt te zoeken.
Daartoe hebben wij een amendement ingediend. Wij hebben een amendement ingediend
om nog wat geld bij de biologische landbouw weg te halen, want dat geld moet
in onze ogen gewoon uit de markt komen. Biologische landbouw is niet anders
dan andere landbouw. Zorg dat je daarbij de duurzame productie van co-vergisting
wat subsidieert, zodat wij over een aantal jaren kunnen zeggen dat wij een
duurzaam stuk productie van biomassa hebben. Daarmee kunnen wij duurzame energie
opwekken en bovendien hoeven wij dan al die biomassa niet over een lange afstand
te vervoeren.Nu wij dan toch, zijdelings, over mest spreken, is mijn vraag of de minister
een eerste reactie kan geven op het voorstel van het bedrijfsleven betreffende
het tweede spoor. Is de minister bereid daarvoor te zijner tijd middelen ter
beschikking te stellen?Over agrarisch natuurbeheer en de rest kunnen wij kort zijn. Wij als LPF-fractie
zijn niet blij geweest met vele aankopen; wij waren blij dat het op een andere
manier ging gebeuren. Als nu echter blijkt dat je weer 50 mln. in je begroting
zet om aan te kopen en vervolgens voor agrarisch natuurbeheer
onvoldoende centen hebt, dan zeggen wij: minister, even wat minder aankopen
en zorg dat de ecologische hoofdstructuur invulling krijgt. Is het zo'n ramp
als dat net niet met aankopen gebeurt, maar met beheer? Ook daarvoor hebben
wij een amendement ingediend.Is de minister met ons van mening dat zolang wij het dierlijk meel niet
meer opnemen in ons veevoer, de overheid altijd een bijdrage zal moeten leveren
aan de destructie?De heer Atsma sprak vandaag over de Voedsel en Waren Autoriteit en ook
wij hebben de indruk dat het een koninkrijkje in een koninkrijk wordt. Ik
heb er één vraag over. Als wij vanuit de Kamer zouden zeggen:
wat minder centen voor die club, kunnen zij dan via een eigen tarievenstelsel
het bedrijfsleven met hogere tarieven opzadelen?De varkenspest is onze grens tot op 80 km genaderd en is weer, zoals altijd,
uitgebroken onder wilde zwijnen. Zou de minister ervoor kunnen zorgen dat
er geen wilde zwijnen meer voorkomen in de zogenaamde nuloptiegebieden? Immers,
wil je duurzaam produceren, dan zul je er ook voor moeten zorgen dat wilde
zwijnen de kans niet krijgen om het virus over te brengen.Er is, zo zegt de minister, toekomst voor de Nederlandse land- en tuinbouw.
Onze fractie vindt – ik hoop dat de minister dit ook bedoelt –
dat het veel belangrijker is om te kunnen zeggen dat er toekomst is voor onze
boeren en boerengezinnen en voor tuindersgezinnen. Daar gaat het om. Wij houden
hier geen bureaucratisch verhaal over landbouw. Nee, het gaat om boeren en
boerengezinnen. Dat is waarom wij overheidsbeleid inhoud geven – niet
alleen zakelijk, zoals Pim Fortuyn het zei, maar wel net zo zakelijk dat het
hart duidelijk blijft.Mevrouw Van Velzen (SP):De heer Van den Brink houdt een pleidooi voor verschuiving van subsidiegeld
vanuit het potje biologisch naar genetisch gemodificeerde organismes (ggo's).
Ik acht dat het een goede verschuiving. Heeft de heer Van den Brink enig idee
hoeveel subsidie er op dit moment al verdwenen is in het potje genomics? Heeft
hij dat bestudeerd voordat hij met dit voorstel kwam?De heer Van den Brink (LPF):Ik heb gezien dat er veel geld voor dit onderzoek beschikbaar is. Ik ben
blij dat mevrouw Van Velzen deze vraag stelt, want vanwege de tijd heb ik
dit stukje overgeslagen.China en India zijn druk bezig met ggo-ontwikkeling. Vanuit Wageningen
wil Nederland zich als kennis- en informatieland promoten. Als wij echter
niet heel snel zijn met dat ggo-onderzoek, kunnen wij straks naar China en
India gaan. Daarom moet er nog meer geld komen voor dat onderzoek.De heer Slob (ChristenUnie):Voorzitter. Als er in de plenaire zaal gesproken wordt over landbouw,
wordt dat spreken de laatste tijd regelmatig versmald tot een spreken over
het budgettaire beslag van de landbouw in de begroting van de EU. Dat bleek
wel tijdens het debat over de Europese Top in juni en uit de toen ingediende
motie van de leden Timmermans en Van Baalen, die gesteund werd door een meerderheid
van de Kamer, waaronder alle coalitiepartijen. Mijn fractie heeft toen met
overtuiging tégen deze motie gestemd. Zij acht een kleinere nettobijdrage
van Nederland aan de EU ook van belang, maar niet op deze wijze. Die gaat
namelijk min of meer over de ruggen van de boeren. Wij waren dan ook blij
met de brief die minister Veerman in juli naar de Kamer heeft gestuurd en
waarin hij een en ander in een historisch perspectief geplaatst heeft. Dat
is van belang.De toekomst van de boer is en blijft onzeker. Dat is ook de reden waarom
wij met interesse kennisgenomen hebben van de landbouwvisie Kiezen voor landbouw,
die de minister heeft gepresenteerd. Men zou kunnen zeggen dat hiermee het
drieluik van het werkveld van het ministerie van LNV is voltooid. Als opmaat
naar de bespreking hiervan in februari, permitteer ik mij nu reeds een aantal
opmerkingen.In de visie, die zeer fraai is uitgegeven, lezen wij dat volgens de minister
de landbouw steeds meer een gewone economische sector geworden is. Die ontwikkeling
is onmiskenbaar. Ondernemerschap staat dan ook steeds meer centraal. Echter,
de grondgebonden landbouw is en blijft meer dan een economische sector alleen.
Ondanks het hart voor boerenondernemers dat in deze landbouwvisie doorklinkt,
doet deze minister wel zeer vergaande uitspraken. Zo moet wat hem betreft
de melkquotering in 2014 niet verlengd worden. Dat is in ieder geval voorshands
niet de inzet van het kabinet. Dat betekent dat de economische randvoorwaarden
waarbinnen grondgebonden ondernemers moeten opereren, sterk zullen verslechteren.
Is dat nu werkelijk een perspectief voor deze boeren?De minister stelt ook dat de culturele eigenheid van de landbouw vervaagt.
Hoe waardeert de minister dit? Is er niet een nauwe samenhang tussen enerzijds
de publieke dimensie van met name de grondgebonden landbouw en de positieve
publieke waardering van de sector en anderzijds die culturele eigenheid? En
als dat zo is, gaat een verdere teloorgang van de culturele eigenheid dan
niet ten koste van de publieke kwaliteit en van de maatschappelijke waardering?
Zou bij een verdere economisering van de landbouw de economische winst, zo
die er al is, niet gepaard gaan met een groot maatschappelijk verlies? Die
zorg hebben wij wel! De minister wijst erop dat de ondernemers andere inkomensbronnen
zoeken. Het landbouwbedrijf levert voor veel ondernemers blijkbaar te weinig
op. De vraag is natuurlijk of dat een gezonde ontwikkeling is. Ons valt op
dat met de visie eigenlijk geen aandacht wordt besteed aan de toenemende armoede
in de landbouwsector. Het bestaan van armoede blijkt uit diverse LEI-publicaties.
Sowieso wordt met de visie nauwelijks iets gezegd over de inkomenspositie
van boeren. De opmerkingen beperken zich tot de toegevoegde waarde op sectorniveau,
maar daarmee hanteert men een veel te abstract begrip voor een goed inzicht
in de inkomenssituatie. Wij vinden het een gemis dat zo weinig is te vinden
over de ontwikkeling van bedrijfsinkomens van groepen boeren en tuinders.
Dan is het toch de vraag aan de minister of hij dit punt niet belangrijk genoeg
vindt om erover te spreken. Veel fundamenteler is het volgende. Zoals de minister
weet, voltrekken de aanpassingsprocessen in de landbouw zich via onderbeloning
van de productiefactoren. Dat is een kernprobleem van de landbouwsector. Was
dat voor de overheid in de achter ons liggende decennia niet een belangrijke
reden om zich met zowel de aanbodkant, de structuur als de afzetkant, de prijsvorming
in de landbouwsector, actief bezig te houden? Blijft er op termijn
nog iets van dat beleid over?Voorzitter. Wij hebben met onze tegenbegroting het punt van de boeren
in de probleemgebieden aan de orde gesteld. Wij roepen de regering op om ruimhartiger
gebruik te maken van de bergboerenregeling. In Nederland hebben wij het wat
ons betreft dan over bijvoorbeeld de veenweidegebieden en de kleinschalige
zandlandschappen. Dat zijn zeer waardevolle cultuurlandschappen. De vergoeding
wordt nu verstrekt via de SAN. Die kent beheersverplichtingen. Is de minister
met het oog op de nieuwe programmeringsperiode voor de kaderverordening plattelandsontwikkeling
per 1 januari 2007 bereid om vergoedingen voor natuurlijke handicaps
te verstrekken zonder beheersverplichtingen? Is de minister ook bereid om
per 1 januari 2007 binnen de door de Europese Commissie geboden ruimte
maximaal gebruik te maken van de bergboerenregeling, zowel met betrekking
tot de hoogte van de vergoeding als de aan te wijzen probleemgebieden? Wordt
de probleemgebiedenvergoeding dan ook van kracht voor de kleinschalige zandlandschappen
ondanks het feit dat er problemen zijn met de begrenzing van deze gebieden?
Daarover moeten wij natuurlijk wel van gedachten wisselen. Mijn fractie acht
het van belang dat boeren die te maken hebben met een concurrentienadeel vanwege
omgevingsfactoren tegemoet worden gekomen. Wij menen dat dat ruimhartiger
kan dan nu gebeurt.De heer Waalkens (PvdA):Moet die boeren compensatie worden geboden voor inkomensverlies of moet
gedacht worden aan beloning voor het beheer van die kwetsbare landschappen?De heer Slob (ChristenUnie):In het kader van Vitaal Platteland hebben wij hierover uitvoerig gesproken.
De bestaande regeling kent heel nadrukkelijk de koppeling met de beheersverplichting.
Daarvoor was de bergboerenregeling in essentie niet bedoeld. Het was dus niet
de bedoeling dat de uitvoering van die regeling allerlei beheersverplichtingen
met zich zou brengen. Die was bedoeld, zoals de heer Van den Brink aangaf,
voor het creëren van een level playing field. Het geld moet je dan ook
ten goede laten komen aan de boeren in die omgeving waar zij te maken hebben
met de factoren die ertoe leiden dat hun situatie niet gelijkwaardig is aan
die van collega's elders in het land.De heer Waalkens (PvdA):Zodra je gebruik maakt van de bergboerenregeling of de SAN geef je compensatie
voor verlies aan inkomen. Dat verlies aan inkomen ontstaat vanwege het ontstaan
van andere functies. Zouden wij het compensatiebeginsel niet moeten verlaten
en moeten overstappen op een beloningssysteem? Als je namelijk voor een bepaald
deel niets verdient, hoef je ook niet gecompenseerd te worden. Dat hebben
wij keer op keer meegemaakt bij toepassing van de SAN.De heer Slob (ChristenUnie):Het gaat hierbij niet alleen om het verlies aan inkomen. In bepaalde gebieden
waar de omgevingsfactoren minder goed zijn, wordt het steeds moeilijker om
aan landbouw te blijven doen. Met de bergboerenregeling zou men de boeren
een steuntje in de rug kunnen geven, zodat zij wel aan landbouw kunnen blijven
doen. Daarvoor is de regeling ook ten principale bedoeld. Voor een dergelijke
toepassing moet er natuurlijk wel geld zijn.Voorzitter. Wat de biobrandstof betreft sluit ik mij kortheidshalve aan
bij de vragen die de heer Koopmans daarover heeft gesteld. Wij zullen er ongetwijfeld
op terugkomen als het Belastingplan aan de orde is.Voor de bespreking van het onderwerp natuur en landschap heb ik een behoorlijk
stuk tekst voor mij, maar gemakshalve kan ik mij aansluiten bij de vragen
die mevrouw Kruijsen heeft gesteld. Ik wil natuurlijk in het bijzonder een
reactie hebben op het amendement dat mede namens mij en mevrouw Vos is ingediend.Ten slotte kom ik dan te spreken over de visserij, een sector die ons
na aan het hart ligt. Voor ons staat bij deze sector verduurzaming zeer hoog
genoteerd. Bij verduurzaming denk ik in dit verband ook aan het motorvermogen
en aan de vistechnieken. Bij de behandeling van het FES is de motie van collega
Van der Vlies aangenomen. Daarmee wordt het kabinet opgeroepen om over een
paar maanden bij de nieuwe ronde te zoeken naar geld. In ons ongeduld hebben
wij een amendement neergelegd waarin wij tot uitdrukking willen brengen dat
wij echt vinden dat er op dit punt geld beschikbaar moet komen. Linksom of
rechtsom, dat maakt ons eerlijk gezegd niet uit, als het geld er maar komt.
Het mag wat ons betreft in ieder geval niet nog eens vele maanden worden doorgeschoven.Wat betreft de visserij ben ik verder benieuwd naar de laatste stand van
zaken rond de pogingen om te komen tot een garantiefonds. Ik doe daarbij overigens
niet alleen een appel op de minister, maar ook op de aan de visserij gelieerde
bankinstellingen om in dat opzicht leiderschap te tonen en maatschappelijke
verantwoordelijkheid te nemen. Het is heel hard nodig dat een oplossing wordt
gevonden voor de vissers die om hun moverende redenen niet gebruikmaken van
de saneringsregeling maar die door willen gaan en steun nodig hebben in deze
heel zware tijd.De heer Atsma (CDA):U wijst terecht op een motie die door de heer Van der Vlies bij de algemene
financiële beschouwingen is ingediend over het FES. U heeft zo-even gezegd
dat u zelf een amendement heeft ingediend. Mijn vraag is nu of u dat handhaaft.
Het is wat mij betreft namelijk van tweeën één. Of wij
halen het geld via de minister weg bij het FES of wij gaan uw amendement volgen.
Met u vinden wij overigens dat er geld moet komen, dus daarover is geen discussie.
Echter, als je het één doet, kun je het ander laten. Het is
wel verstandig dat wij daarover goede afspraken maken.De heer Slob (ChristenUnie):De motie van de heer Van der Vlies gaat veel verder dan alleen maar de
duurzaamheid binnen de visserij. De motie gaat ook over de land- en tuinbouw.
Wij moeten nog maar afwachten of hetgeen daarin gevraagd wordt, straks uiteindelijk
ook gaat lukken. Ik ben ook benieuwd naar de inschattingen van de minister
op dat punt. Ik heb ons ongeduld in ieder geval willen verwoorden in een amendement.
Zoals gezegd, linksom of rechtsom, er moet in ieder geval geld voor komen.De heer Van der Vlies (SGP):Het verschil tussen het amendement van de heer Slob en de motie die ik
heb ingediend en die inmiddels is aanvaard, is natuurlijk dat de dekking van
het amendement binnen de begroting van LNV wordt gezocht –
terecht, want die behandelen wij hier – terwijl mijn motie de claim
legt bij de eerstvolgende ronde van de verdeling van de FES-middelen. Ik begrijp
van de heer Slob dat het hem worst zal zijn hoe het geld er komt, als het
er maar komt. Wellicht zou het een afspraak kunnen zijn dat wij morgen het
antwoord van de minister eerst aanhoren. Vervolgens hoop ik natuurlijk dat
wij kunnen blijven kiezen voor mijn motie.De heer Slob (ChristenUnie):Ik eet ook graag worst. Dus in dat opzicht zijn de bewoordingen van de
heer Van der Vlies raak gekozen. Hij heeft mij in ieder geval goed beluisterd.
Het doet er niet toe waar het geld vandaan komt, als het er maar komt. Als
de minister wat dat betreft hoge verwachtingen heeft van de FES-ronde, waarvan
wij ook allemaal weten dat er veel meer gegadigden zijn die uit deze ruif
willen eten, overigens op een manier die enkele vraagtekens oproept, dan horen
wij wel van hem wat zijn perspectief is. Op basis daarvan zullen wij dan morgen
ons standpunt bepalen.Vorig jaar zijn wij zeer geraakt door de wijze waarop de minister zijn
bijdrage in de Kamer heeft afgesloten. Hij heeft toen geciteerd uit het bijbelboek
Jesaja. Een schitterende tekst die afsloot met de zin: "Het is zijn God
die hem daarin onderricht, die hem leert wat hij doen moet." Een prachtige
tekst die nog eens het bijzondere karakter van de landbouw onderstreept. In
dat besef heeft de minister vorig jaar zijn begroting ter hand genomen en
wij gaan ervan uit dat hij ditzelfde besef zal tonen in het nieuwe begrotingsjaar.
Namens mijn fractie wil ik hem en al zijn ambtenaren daarbij van harte Gods
zegen toewensen.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. Het thema van de begroting 2006 is duurzaam ontwikkelen. In
de beleidsagenda wordt dit thema verder uitgewerkt in de bekende trits economische,
ecologische en sociale duurzaamheid. Duurzaamheid – de SGP-fractie koppelt
daar altijd graag het begrip "rentmeesterschap" aan – is van
groot belang voor de instandhouding van Gods schepping.Kernvraag in de nota Kiezen voor landbouw was wat de economische duurzaamheid
van de Nederlandse landbouw op de langere termijn is, gelet op de ontwikkelingen
in WTO-verband. Die ontwikkelingen vervullen de SGP-fractie met grote zorg.
Natuurlijk kan een deel van de landbouw en met name de tuinbouw concurreren
tegen wereldmarktprijzen, maar de akkerbouw, schapen- en rundvleeshouderij
niet. Daarnaast dreigt de WTO de duurzaamheid te ondergraven door aan de ene
kant de Nederlandse suikertelers op termijn te laten stoppen – het wordt
in ieder geval ten zeerste bemoeilijkt om het bedrijf renderend voort te zetten –
terwijl aan de andere kant het kappen van het Braziliaanse regenwoud wordt
toegestaan voor de aanleg van suikerplantages. Geen eenzijdige economische
liberalisatie alstublieft.Ook de economische duurzaamheid van de Nederlandse landbouw in EU-verband
baart ons grote zorgen. Ik herinner aan de discussie over de motie-Timmermans/Van
Baalen. Bij interruptie heb ik daar mijn opvattingen over gegeven. Ik heb
tot nu toe steeds de minister van Landbouw kunnen steunen in zijn ferme opstelling
om tot 2013 de gemaakte afspraken na te komen: een man een man, een woord
een woord. Maar er zijn tegengeluiden. Barroso had het over 2009. Ik ga er
zonder meer van uit dat de minister zijn termijn zal aangrijpen om zijn licht
daarover te laten schijnen.Na 2013 volgt een drastische verlaging van de inkomensondersteuning volgens
de minister. Ik vond dat een robuuste en eigenlijk ook wat voorbarige uitspraak.
Het jaar 2013 komt al heel snel. Hoe kan een boer daarop duurzaam anticiperen?
De SGP-fractie is er wel heel positief over dat komend jaar nog eens 6 mln.
beschikbaar is voor jonge boeren. Die maatregel heeft goed gewerkt. Bij goede
plannen mag geen "nee" verkocht worden alleen vanwege een tekort
aan geld. In dat geval moeten wij juist alles op alles zetten om bij te plussen.
Het is prima dat de regeling volgend jaar wordt opengesteld voor een behoorlijk
aantal aanvragen, gezien het betalingsritme in de begroting van 1 mln., 6
mln., 2 mln. en ten slotte nog eens 2 mln. De landbouwvrijstelling moet worden
gehandhaafd.Ons land had volgens de EU-afspraken eigenlijk al dit jaar 2% biobrandstoffen
moeten bijmengen, maar daar is het niet van gekomen. Door de hoge brandstofprijzen
is er enorm veel behoefte aan alternatieve brandstoffen. Ook door de markt
worden heel veel goede initiatieven genomen. Krijgen die een kans? Uit de
begroting maak ik op dat er op het terrein van de accijnzen voornemens zijn,
maar er zou een tandje bij moeten. Innovatieve ideeën moeten worden gepromoot.
Er moet actief met het bedrijfsleven worden meegedacht. Door pilotprojecten
kunnen ideeën worden getest. Een interdepartementale werkgroep waarbij
LNV het voortouw heeft en VROM, EZ en wellicht Financiën meedoen, past
mijns inziens in de visie van de minister: niet zorgen voor, maar zorgen dat.
Graag een concrete reactie van de minister op dit punt.Ook in de visserij is duurzaamheid van belang, met de pulskor als een
te ontwikkelen mogelijkheid. Bij de algemene beschouwingen is mijn motie aangenomen
om van het FES gebruik te maken voor duurzame landbouw en visserij. De Kamer
heeft "ja" tegen deze motie gezegd. Ik neem graag aan dat de minister
ervoor staat en ervoor gaat om deze motie uitgevoerd te krijgen. Ik erken
dat hij er anderen bij nodig heeft. Het gaat echter om zijn inzet.De meerjarige quota lijken er nog niet te komen. Ik zie met grote zorg
de aanstaande beslissingen op Europees niveau tegemoet over de vangstrechten
voor het komende jaar. Hier hebben wij met elkaar een probleem. Meerjarige
quota kunnen een zekere bedrijfszekerheid inbouwen. Ik blijf daarvoor pleiten.De minister blijft onder de nadeelcompensatie van 85 mln. van het rapport
van de commissie-Maljers. Ik vraag hem dit te verantwoorden en uit te leggen.
Gezien de voorgeschiedenis moet de commissie-Maljers in zijn inspanningsverplichting
worden gevolgd. Hoe staat het trouwens met het aalplan?De ehs moet er gewoon komen. Het traject moet tot 2018 doorlopen worden.
Ik sluit mij aan bij wat over het agrarisch natuurbeheer is gezegd. De subsidieregeling
daarvoor moet ook het komend jaar ruimhartig opengesteld worden.De duurzaamheid op het platteland is van belang. Daarvoor zijn vitale
boerenbedrijven onmisbaar. Het bevorderen van de sociale cohesie is een aandachtspunt
van deze regering dat wij onderschrijven. De Landelijke Vereniging voor Kleine
Kernen komt, samen met andere organisaties, op voor de leefbaarheid
van het platteland. In de brief van 18 oktober vraagt de LVKK om een
subsidieverhoging van€ 50.000. Dat is 50% van de financiële
taakstelling voor continuering van het plattelandsparlement. Ik heb er geen
amendement voor ingediend. Hoe groot moet een bedrag zijn voor indiening van
een serieus amendement? Ik heb echter de steun van de Kamer om dat geld hier
los te peuteren. De woordvoerders zaten allemaal op het podium bij dat parlement.
Ik wacht de reactie van de minister af. Graag een concrete toezegging.Mijn fractie was net als die van de ChristenUnie vorig jaar zeer onder
de indruk van de slotwoorden van de minister die hij nam uit Jesaja 28. Wij
willen hem en uiteraard alle anderen een citaat uit Spreuken 3 voorhouden: "Vereer
de Heere van uw goed, en van de eerstelingen van al uw inkomst, zo zullen
uw schuren met overvloed vervuld worden, en uw perskuipen van most overlopen."De algemene beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Wij zijn aan het einde gekomen van de eerste termijn. Morgen zal het kabinet
in eerste termijn antwoorden.Sluiting 19.36 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20052006-736-771.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl