Voortzetting van de behandeling van de Voorjaarsnota 2001 (27734)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2000-2001, pag. 5939-5964

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

13-07-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

nr. 95, pagina 5939-5964

04-07-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27734Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 4 juli 2001)Pagina 5997-5997
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2001 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota) (27782)Pagina 5973-5976
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2001 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota) (27777)Pagina 5976-5987
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 28 juni 2001 over chloorthalonilPagina 5964-5967
Behandeling van de Voorjaarsnota 2001 (27734)Pagina 5913-5938
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 2001 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota) (27780)Pagina 5967-5973
Presentie en opening (woensdag 4 juli 2001)Pagina 5913-5913
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 27 juni 2001 over privatisering van de gassectorPagina 5993-5994
Voortzetting van de behandeling van de Voorjaarsnota 2001 (27734)Pagina 5939-5964
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 4 juli 2001 over warmtekrachtkoppelingPagina 5994-5997
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 26 juni 2001 over de politiePagina 5991-5993
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2001 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota) (27776)Pagina 5987-5991
Regeling van werkzaamheden (woensdag 4 juli 2001)Pagina 5938-5939

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 123 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: de Voorjaarsnota 2001 (27734).De beraadslaging wordt hervat.Minister Zalm:Voorzitter. Ik meen dat het de eerste keer is dat er zo weinig tijd zit
tussen de eerste termijn van de Kamer en die van de regering. Dat is in veel
opzichten prettig. Je hoeft er ook niet meer tijd in te steken dan er is,
maar het betekent wel dat mijn verhaal wat minder gestructureerd zal zijn
dan u van mij gewend bent. Wil ik de compleetheid der dingen een beetje in
het oog houden, dan moet ik de sprekers een voor een langslopen. De heer Balkenende
valt als eerste spreker volledig in de prijzen. Ik zal proberen om ook andere
betogen te vervlechten in mijn reactie op zijn betoog. Voor degene die als
laatste in de rij staat, heb ik nog een paar losse opmerkingen, althans als
ik aan een afzonderlijke rubriek toekom.Ik wil niet te veel spreken over de studiegroep Begrotingsruimte. Ik ben
er vroeger lid en ook nog secretaris van geweest, dus het onderwerp ligt mij
zeer na aan het hart. Het kabinet heeft evenwel gezegd: wij sturen dit toe
aan de Kamer; het is van nut voor politieke partijen als ze hun verkiezingsprogramma
opstellen en straks bij de kabinetsformatie, dus wij nemen er geen apart kabinetsstandpunt
over in. Ik heb ook geen kabinetsstandpunt over de alternatieve voorstellen
van de heer Vendrik. Ook daarop zal ik zeer beperkt ingaan, hoe graag ik het
ook anders zou willen doen, maar ik moet enigszins consistent blijven. Als
ik geen standpunt heb over de studiegroep, dan kan ik het ook niet hebben
over de voorstellen van de heer Vendrik.Het lijkt mij goed om in te gaan op de begrippen. Diverse sprekers hebben
gememoreerd dat volkomen onduidelijk is wat de Zalmnorm is. Er is een set
van aannames – de studiegroep rafelt dat ook uiteen – wat je bij
de formatie en wat je na de formatie regelt. Bij de formatie is van belang
hoe behoedzaam je je groeivoet kiest. Je kunt kiezen voor geen enkele behoedzaamheid,
zoals de heer Vendrik doet. Je kunt kiezen voor echte behoedzaamheid, zoals
in de afgelopen twee perioden is gedaan met een half tot driekwart procent
korting op de raming van het BBP. Je kunt ook kiezen, zoals de SER unaniem
doet en door de studiegroep wordt nagevolgd, voor een zeer bescheiden en toch
voorzichtige marge beneden je trend. Je hebt verder de inkomsten- en uitgavenscheiding,
die ik vrij wezenlijk acht. Ook heb je een eventuele verdeelsleutel over de
inkomsten, die ik minder wezenlijk acht. Dat is echter de hiërarchie
die ik persoonlijk apprecieer. Ik heb altijd als belangrijkste punt gezien
dat je na een regeerakkoord, hoe je dat ook in elkaar draait, een vast reëel
uitgavenkader handhaaft. Over indexatietechnieken kun je natuurlijk ook discussiëren.De heer Balkenende vraagt naar mijn beoordeling van de economische situatie.
Hij is zelf ook ietwat ambivalent, als ik hem goed heb beluisterd. Hij brengt
niet alleen het aanjagen van de goed draaiende economie naar voren, maar ook
de vrees voor een recessie. Hij beschuldigt ons er gelukkig niet van dat wij
de recessie aanjagen.De heer Balkenende (CDA):Dat zal wel meevallen, hè?Minister Zalm:Ja, dat loopt weer goed. Het is wel een beetje tussen hoop en vrees in.
Ik kan dat ook wel begrijpen. Wij hebben een heel goede periode van economische
ontwikkeling achter de rug en nu lijkt er een kentering te zijn. Die is nog
niet zichtbaar in termen van de groei van de werkgelegenheid en helaas ook
niet in de inflatie. De lagere oververhitting is dus helaas nog niet zichtbaar,
maar ik hoop dat het inflatiecijfer van vrijdag een knikje zal geven. Wie
nu de groei geleidelijk aan naar beneden bijstelt, heeft gelijk. Het CPB,
De Nederlandsche Bank en alle internationale instellingen hebben dat gedaan.
Wij hebben net een nieuwe CPB-rapportage waarin men inderdaad met de prognose
verder naar beneden gaat. In september zal ik onthullen hoe het eruit ziet
in de echte macro-economische verkenning. De nieuwe cijfers van het CPB wekken
geen grote beroering op budgettair terrein, want dat lijkt allemaal redelijk
rustig uit te vallen.De heer Balkenende uit kritiek op het inzetten van lage rente-uitgaven.
Die kritiek kan ik niet delen. Een en ander is afkomstig van de heer Kalfshoven
van de Volkskrant, die overigens over het algemeen tamelijk constructief schrijft
over het begrotingsbeleid. Ik moet dus een beetje voorzichtig zijn met hem
te bekritiseren. Maar op dit punt heeft hij geen gelijk. Het gaat natuurlijk
wel om de toekomst, maar wij verkopen de huid niet voordat de beer geschoten
is. Het bestaande beleid heeft namelijk tot een begrotingsoverschot geleid.
Als je een begrotingsoverschot handhaaft in plaats van een begrotingstekort,
dan betekent dat een oplopend voordeel in de rentelasten. Dat is geen kwestie
van huiden en beren, maar een kwestie van boekhouden en een rekensom maken.
In die zin is het een nette dekking. Ik zie daar het probleem dus niet in.
Wij weten ook dat er in het begin sprake is van wat eenmaligheden en daarna
van een oploop in meer structurele zin. Dat houdt dus in dat de dekking voor
intensiveringen vrij structureel is.De heer Balkenende (CDA):In deze financiële systematiek neem je wel een zeker voorschot op
het begrotingsbeleid in de komende kabinetsperiode.Minister Zalm:Nee, tenzij een komend kabinet het overschot verkleint of naar een tekort
brengt. Dan moet het ook het leed van de rente-uitgaven die dat teweegbrengt,
voor eigen rekening nemen. Wij realiseren nu een overschot en wij gaan ervan
uit dat dat gehandhaafd blijft. Meer niet. In vergelijking met meerjarencijfers
die uitgaan van een permanent tekort, is er dan een oplopend rentevoordeel.
Dat beschouw ik niet als het bestelen van een toekomstig kabinet. Integendeel.
Wij hebben ervoor gezorgd en wij benutten dat, ook in structurele zin.De heer Balkenende (CDA):Het is een opmaat om in een komende kabinetsperiode door te gaan met begrotingsoverschotten
en reductie van de staatsschuld. En dan komt de zaak goed.Minister Zalm:Uiteraard. Als wij een overschot achterlaten – dat zal zelfs de
heer Vendrik met mij eens zijn, want hij wil dat ook handhaven – dan
mogen wij ook rekenen met de voordelen daarvan. Ik hoef niet alleen het leed
te ondergaan van het feit dat u hier in de Kamer steeds zegt dat wij te zuinig
zijn, dat wij schotten hadden moeten verplaatsen of dat wij een kwart van
de inkomstenmeevallers naar de uitgaven hadden moeten doen om vervolgens niet
het voordeel te laten zien van het feit dat wij zo netjes voet bij stuk houden.
Ik vind het alleszins gerechtvaardigd om daarmee wel degelijk rekening te
houden. De berekeningen van het CPB voor de komende kabinetsperiode tonen
dat ook aan. In de vorige periode van 1998 tot 2002 had men een ruimte berekend
van 4,5 mld gulden, uitgaande van een niet al te royale loonontwikkeling en
van een zorguitgavenontwikkeling met alleen de demografische stijging erin
verwerkt. Inmiddels heeft het CPB een nieuwe prognose voor de komende periode
gemaakt. Daarbij wordt rekening gehouden met een sterkere of realistischer
reëleloonstijging en met het feit dat de zorguitgaven 1,5% boven de demografische
ontwikkeling stijgen. Toch blijft dan meer ruimte over dan in de vorige periode,
namelijk zo'n 7 mld gulden. Het is een globale adstructie – dat geef
ik toe – maar hieruit blijkt wel dat de erfenis van dit kabinetsbeleid
voor het volgende kabinet bepaald niet slecht is.Alle leden hebben gesproken over zorg en veiligheid, zij het de een wat
waarderender dan de ander. De heer Balkenende heeft gezegd dat de resultaten
wat mager zijn, nadat wij zeven vette economische jaren hebben gehad. Ik wijs
hem in dit verband op de calculaties van de studiegroep Begrotingsruimte.
Op bladzijde 28 van haar rapport is aangegeven wat er onder Paars 1 en Paars
2 in reële zin is gebeurd met de collectieve uitgaven, dus los van de
inflatiecomponent. Voor Paars 2 kan dit uiteraard slechts tot en met 2001
in beeld gebracht worden. Als je naar het totaal kijkt, is het resultaat inderdaad
mager. Onder Paars 1 was de reële groei zo'n 0,5% per jaar en onder Paars
2 zo'n 1,5% per jaar. In vergelijking met de economische groei van 3% tot
4% is dat mager.Als je vervolgens evenwel ook kijkt naar de inflatiecomponent en je rekening
houdt met het feit dat de rente-uitgaven voor de socialezekerheidsuitgaven
dalen, dan zie je een veel interessanter beeld. Dan kom je namelijk op een
reële groei van de collectieve uitgaven met 2,5% per jaar onder Paars
1 en 3,5% in de eerste drie jaar van Paars 2. Voor onderwijs en zorg zijn
die getallen nog wat fraaier. Onder Paars 2 zitten wij voor onderwijs zelfs
op een jaarlijkse reële groei van 5% en bij zorg op 4,75%. Die groei
is dus groter dan de groei van het BBP. Voor infrastructuur en veiligheid
gelden overigens vergelijkbare getallen. Binnen het krimpende totaal is dus
wel degelijk zeer veel prioriteit gegeven aan de zaken waar wij politiek aan
hechten. Verder moet geconstateerd worden dat de groei in ieder geval onder
Paars 2 groter is dan de reële groei van het BBP. Ik vind dat dan ook
geen magere prestaties. Het zijn prestaties van formaat, in termen van middelen
die ter beschikking zijn gesteld.De heer Balkenende (CDA):Vanuit het perspectief van de overheidsfinanciën heeft de minister
wel een punt. Als je naar de cijfers kijkt, zie je inderdaad dat er een toename
in zit. De minister heeft terecht opgemerkt dat een deel van de stijging van
het budget weer opgaat aan de loonkostenontwikkeling. Die stijging is in de
zorg zelfs zo groot dat daar nu weer sprake is van een tekort van 200 mln
gulden. Daar ging het mij evenwel niet om. Ik heb namelijk al aangegeven dat
ik het prima vond dat er miljarden bij zijn gekomen. Het merkwaardige is dat
wij, ondanks de miljarden die erbij zijn gekomen, wel te maken hebben met
wachtlijsten in de zorg en tekorten aan materiële voorzieningen. De financiën
nemen weliswaar toe, maar wij hebben ook te maken met de kwaliteit van de
zorg en het onderwijs. Toen ik het over magere prestaties had, doelde ik erop
dat er een slag gemaakt moet worden naar minder bureaucratie.Minister Zalm:Ja, maar wij spreken nu over de financiën. U zult het mij dus niet
euvel duiden dat ik vooral de financiële dimensie naar voren breng. Ik
ben het met u eens dat wij nog niet klaar zijn met deze onderwerpen, maar
ik ontken dat wij daar ondanks de economisch geweldig goede jaren te weinig
middelen voor hebben uitgetrokken. De middelen zijn meer gegroeid dan het
BBP. Er is in financiële zin ook al heel wat aan restauratiewerkzaamheden
gerealiseerd in de collectieve voorzieningen. Dat geldt ook voor de salarissen
waar wij in de voorjaarsnota en de begroting voor volgend jaar het nodige
aan doen.De inflatie is een apart punt van zorg. Hierbij spelen veel factoren een
rol. Deels zijn zij van algemene internationale aard. Aan de stijging van
de olieprijs en de dollarkoers kunnen wij echter niet veel doen. De inflatie
wordt deels ook veroorzaakt door een statistisch verschijnsel dat samenhangt
met het Belastingplan. Daarbij gaat het om ongeveer 1%. Echter, ook als je
de cijfers daarvoor corrigeert, dan nog komt Nederland iets hoger uit dan
in Europa gebruikelijk is. Er is dus sprake van een typisch Nederlandse factor,
namelijk de tendens tot oververhitting van de economie en de krapte op de
arbeidsmarkt. Door de krapte op de arbeidsmarkt is de arbeidskostenstijging
in Nederland ook groter dan in de ons omringende landen. En dat heeft weer
effect op de kostprijzen en daarmee op de inflatie.Er is gevraagd wat wij daaraan kunnen doen. De belastingherziening die
wij hebben gerealiseerd, beoogt het arbeidsaanbod te verruimen. Dat is ook
volgens de berekeningen van het Centraal planbureau het geval. Voor het overige
ben ik het ermee eens dat wij ons strak aan de budgettaire regels moeten houden,
waarover wij ook internationale adviezen hebben gekregen. De uitgaven dienen
strikt binnen het kader te blijven. Als het voorstel wordt gevolgd waar ik
straks op kom, kan het een klein beetje mislopen, maar tot nu toe is het gelukt.Voor het overige denk ik dat wij bescheiden moeten zijn met de lastenverlichting.
Het kabinet vindt het verstandig om de verdeelsleutel van 50/50 niet toe te
passen, omdat deze betekent dat er volgend jaar ruim 10 mld gulden aan lastenverlichting
wordt gerealiseerd. Dat vinden wij te dol. Wij willen de lastenverlichting
beperken en in belangrijke mate toespitsen op het aan het werk houden van
ouderen en het naar de arbeidsmarkt brengen van toetreders. Wij zullen fiscale
voorstellen doen om deze twee zaken te bevorderen.De heer Balkenende (CDA):Wij hebben al eerder een discussie gevoerd over de 50/50-regel. Ik heb
voorgesteld om de schuldreductie te verhogen van 50 naar 75%. Op dat punt
zijn wij dichter bij elkaar gekomen. Een belangrijk punt is de ontwikkeling
van de inflatie volgend jaar. Ons probleem is dat wij hoog zitten binnen Europa.
Er is een eenmalig effect door de btw-verhoging en de tariefstijgingen, maar
dan nog zitten wij hoog. Als het zo doorgaat, is het een heel vervelende ontwikkeling.
Is de inschatting dat wij volgend jaar een beter figuur slaan in Europees
verband?Minister Zalm:Interessanter dan mijn beeld is wat de mensen vinden die ervoor worden
betaald om zich een beeld te vormen. Het CPB heeft volgend jaar een inflatie
van 2,5% geraamd voor Nederland. Dat zou een behoorlijke reductie betekenen
ten opzichte van de 4 à 4,5% waar wij dit jaar op zitten. Een belangrijke
veronderstelling hierbij is of de dollar en de olieprijs gaan zoals het CPB
dat aanneemt. Het CPB neemt aan dat de dollar in de loop der tijd zal verzwakken
en dat de olieprijs tussen 23 en 24 dollar blijft. Dat kan, maar dat is niet
gegarandeerd. Volgens de ramingen van het CPB zullen wij sterker naar het
Europees gemiddelde toe trekken, dus wat dat betreft komt er een correctie
volgens het CPB.De heer Balkenende (CDA):U gaat voorlopig nog niet uit van het signaal van president Wellink, die
wat hoger zit?Minister Zalm:Ik neem aan dat het verschil vooral zit in andere veronderstellingen over
wisselkoersen en olieprijzen. Ik zeg niet dat de 3% in de raming van De Nederlandsche
Bank onmogelijk is, maar ik ga uit van de CPB-prognoses en aannames, zoals
te doen gebruikelijk. Daar is onze begroting op gebaseerd.De heer Balkenende (CDA):Vorig jaar had ik het bij de discussie over de voorjaarsnota al over 3
of 3,5%. Toen schrok men al een beetje, maar het is een stuk anders geworden.
Om die reden vraag ik om goed na te denken over wat er volgend jaar gebeurt,
want dat kleurt het debat over de inflatie en de consequenties daarvan voor
het beleid.Minister Zalm:Als u suggesties heeft hoe wij de inflatie volgend jaar kunnen beperken,
houd ik mij aanbevolen. Het uitwisselen van zorgen doe ik graag, maar het
voeren van beleid is nog interessanter. Wat niet zal bijdragen aan het beperken
van de inflatie, is het voorstel om per leerling ƒ 1000 uit te keren
en per verzorgende in een AWBZ-instelling ƒ 10.000. Een sigarendoosberekening
leert dat dit leidt tot een bestedingsverruiming van bijna 6 mld gulden.Ik kan het sommetje zo voordoen. Wij hebben ruim 3 miljoen leerlingen; ƒ
1000 maal 3 miljoen is 3 mld gulden. Wij hebben 275.000 mensen in AWBZ-inrichtingen
maal ƒ 10.000 is 2,75 mld gulden. Als je dat bij elkaar optelt, kom
je op een extra bestedingsimpuls van 5,85 mld gulden. Dat is niet goed voor
de staatsschuld en evenmin tegen de oververhitting. Het is wel erg expansief.De heer Balkenende (CDA):Ik kan mij dat goed voorstellen van de minister. Wij hebben dit voorstel
gedaan om te zorgen dat scholen en zorginstellingen meer budgettaire ruimte
krijgen voor de materiële kosten, dus niet voor personeelskosten. Ik
heb ook gezegd dat het kabinet met een aantal zaken bezig is. Ik heb minister
Hermans en staatssecretaris Vliegenthart genoemd. Er zit een zekere overlap
in. Het gaat er vooral om te zorgen dat de ruimte die vrij te besteden is,
toeneemt. Dat is een kwestie van ontbureaucratisering. Dat is de ingang en
daarna praten wij over de financiën. Natuurlijk zie ik de risico's en
daarom kijk ik heel goed naar wat er gaat gebeuren.Minister Zalm:Als u ƒ 1000 per leerling in het vooruitzicht stelt, denk ik dat
iedere schoolleider dat al heeft uitgerekend. Dan komt u uit op 3 mld gulden.De voorzitter:Ik moet even ingrijpen. Als wij op deze manier doorgaan, zijn wij om vijf
uur niet klaar. Ik geef toe dat het ook een beetje komt door de manier waarop
de minister op de vragen van de heer Balkenende in eerste termijn ingaat.
Misschien kan de heer Balkenende wat vragen bewaren voor de tweede termijn.
Daarin kan hij ook reageren op wat de minister van Financiën zegt.De heer Balkenende (CDA):Dat is een heel goede opmerking, voorzitter. Daar heb ik wat aan!De voorzitter:Ik ben zo blij dat ik u kan helpen.Minister Zalm:Voorzitter. Ik stop met de serviceverlening door uit te rekenen wat het
kost als de heer Balkenende twee zinnen uitspreekt.Een meer algemeen punt is de vrij besteedbare ruimte. In deze voorjaarsnota
is daarvoor ruimte, zowel via het ophogen van schoolbudgetten als door een
vergoeding voor materiële kosten. Er is een scheiding tussen de personele
en materiële kant in het primair onderwijs. Op beide fronten worden de
bestedingsmogelijkheden, dat wil zeggen het maken van eigen keuzes door de
school, duidelijk verruimd. Zoals bekend, is ook in de zorg de weg naar vraagsturing
ingeslagen met persoonsgebonden budgetten en dergelijke. Er is op dat vlak
dus geen echt verschil van richting.Ik heb al gereageerd op het door de heer Balkenende veronderstelde gebrek
aan kwaliteit van de dekking van de begroting. Ik heb niet kunnen ontdekken
wat er volgens hem onduidelijk is. Hij heeft het over financiële wondermiddeltjes
en meer van dit soort suggestieve opmerkingen. Over de rente hebben wij het
gehad. De inflator werkt niet alleen maar gunstig uit. In 2002 is er, zoals
men in het antwoord op vraag 87 heeft kunnen lezen, wel degelijk sprake van
een ruilvoetverlies door de nominale ontwikkelingen. In 2001 is er een bescheiden
ruilvoetwinst, waardoor er weer 1,5 mld uit de lucht is komen vallen. Voor
2002 moeten wij voor ruim 2 mld aan nominale problematiek, zoals loon- en
prijsgedoe, inpassen. Wij hebben dat ook gedaan. Dat is niet iets wat ons
komt aanwaaien, wij hebben echt ons best moeten doen om dat bedrag ook nog
in te passen.Er zijn wel rentemeevallers gecreëerd door het beleid, dat wil zeggen
het handhaven van over schotten. Wij hebben daar wel de nodige
moeite voor moeten doen. Woorden als financiële wondermiddeltjes en financiële
camouflage begrijp ik dus niet goed. Het is heel normaal dat als je een nieuwe
begroting maakt je ook staand beleid kritisch bekijkt, zeker als er geld overblijft.
Die onderuitputting wordt door de tegenstanders weer betiteld als een sigaar
uit eigen doos. Zorgvuldig beheer van 's Rijks financiën vereist dat
je elk jaar systematisch op zoek gaat naar ondoelmatig besteed geld en zeker
naar geld dat onbesteed blijft. Je moet proberen, dat geld voor betere doeleinden
in te zetten. Ik vind dat juist een heel goede zaak.De heer Crone heeft gesproken over de inflatie. Hij heeft specifiek gevraagd
naar de huuraanpassing. Ik geloof niet dat er een rechtstreekss connectie
tussen beide is. Door de inflatie zal de huurstijging niet hoger worden dan
het jaar daarvoor. In budgettair opzicht reken ik daar althans niet mee.Over de inflatieontwikkeling hebben wij gesproken.De heer Van Walsem (D66):De minister zegt dat hij geen huurstijging verwacht. Wij hebben wel een
huurstijging afgesproken die de inflatie volgt. Als de inflatie dus omhoog
gaat, gaat ook de huur omhoog. De minister is dan meer geld kwijt aan huursubsidie.Minister Zalm:Wij hebben geprobeerd de huurstijging, die altijd veel hoger was dan de
inflatie, naar de hoogte van de inflatie terug te brengen. Als wij met name
de indirecte belastingen en de energieheffing verhogen, is dat in mijn ogen
geen titel om de huurstijging extra te verhogen. De woonlasten worden daardoor
al opgekrikt. Je zou op zijn minst een schoning moeten maken, zoals de vakbeweging
doet bij haar berekening van de loonruimte bij dit soort belastingeffecten.
Het gaat natuurlijk ook om de trend van de inflatie. Incidenten in de inflatie
worden niet onmiddellijk vertaald in extra huurstijgingen. Dat is althans
de lijn die ik voor ogen heb.De heer Crone heeft een soort privé-speurtocht naar verdere meevallers
gedaan, want hij vindt dat ik mijn werk nog niet goed genoeg heb gedaan. Hij
heeft daarbij de olieprijs en de dollarkoers aangetroffen. Dat zijn overigens
ook risico's in de sfeer van de inflatie, als zij zich anders ontwikkelen
dan door het CPB werd verwacht. Inmiddels heeft het CPB in zijn jongste ramingen
de zaak alweer iets opgekrikt; het kan dus zijn dat daar een zekere meevallende
ontwikkeling uit voortvloeit, ook voor de ontvangsten van het FES. Dan moeten
wij echter ook andere onderdelen die de FES-voeding bepalen, in de beschouwing
betrekken. Op het front van de verkoop van deelnemingen moet ik helaas melden
dat het daar allemaal wel moeilijker wordt, niet alleen qua timing, maar ook
qua waardering die je moet toekennen aan de deelnemingen die in het bezit
van de staat zijn. Voor zover men al gasmeevallers zou kunnen construeren,
zouden die dus eerst moeten worden gebruikt om de taakstelling op het punt
van de verkoop van deelnemingen realistischer te maken. Waarschijnlijk moeten
wij zelfs nog een stapje verder gaan. Ik vrees dat het inboeken van gasmeevallers
onvoldoende tegenwicht zal bieden tegen de noodzakelijke afboeking van inkomstenstromen
uit de rentevoordelen als gevolg van de verkoop van deelnemingen. Op het punt
van het FES denk ik dus eerder dat wij de brug in vergelijking met deze voorjaarsnota
nog eens in de tegenovergestelde richting moeten bewandelen dan dat wij er
nog meer geld uit zouden kunnen slaan.De heer Crone (PvdA):In het antwoord op vraag 15 ging u ervan uit dat de dollarkoers ƒ
2,20 zou zijn; dat zou zijn gebaseerd op het CEP. Het CEP ging echter uit
van ƒ 2,30. Het feit dat u in de ramingen van de voorjaarsnota voorzichtiger
bent, verbaast ons. Bovendien vragen wij ons af of zelfs ƒ 2,30 niet
te pessimistisch is; De Nederlandsche Bank gaat immers uit van een koers van ƒ
2,42 voor de hele rest van dit jaar. Vervolgens is er de vraag of je dit beleidsmatig
mag aanwenden voor iets anders dan het FES, maar dat is natuurlijk een andere
discussie.Minister Zalm:Ik kan u verzekeren dat wij hebben aangesloten bij het CEP. Misschien
staat hier een tikfout; ja, er wordt door mijn medewerkers geknikt. Er moet
dus ƒ 2,30 staan. Wij sluiten altijd keurig aan bij het CEP; excuses
voor die tikfout. Straks krijgen wij waarschijnlijk andere cijfers, maar tegenover
een eventuele verhoging van de dollarprijs en de olieprijs – die zou
misschien te rechtvaardigen zijn – staat dus een nog groter probleem.
Als wij nu tussentijds actualiseren, zal dat volgens mij dus uiteindelijk
negatief uitvallen voor de mogelijkheden om uit het FES gelden te verkrijgen;
dat zal per saldo dus niet leiden tot een meevaller. Het gaat per slot van
rekening om het totale beeld.Diverse sprekers hebben opmerkingen gemaakt over de cao voor het onderwijs.
Dat verbaast mij. Ik weet niet hoe die beeldvorming tot stand is gekomen,
met name het beeld dat de Van Rijn-gelden daar vooral generiek zouden zijn
besteed. Bij mijn beste weten is er geen stuiver Van Rijn-geld in de onderwijs-cao
generiek besteed. Wel zijn de voorstellen voor specifieke verbeteringen op
het punt van schoolbudgetten en het inkorten van de salarisstructuur gecombineerd
met het verlengen van de looptijd van de cao. Daar zitten natuurlijk ook generieke
salarisstijgingen in. Er was ook nog de afspraak dat er eindejaars bij onderwijs
iets zou bijkomen als de loonstijging in de marktsector iets hoger zou zijn.
Op dat punt is de minister zelfs in staat geweest om een deel van die afspraak –
0,25% – om te zetten in individuele scholingsbudgetten. Bij mijn allerbeste
weten is er dus echt helemaal niets van de specifiek voor arbeidsmarktknelpunten
bedoelde middelen naar generieke loonstijgingen overgelopen.Over de zorg heb ik nog geen compleet beeld. Daar is het iets lastiger,
omdat het niet om één, maar om verschillende cao's gaat. Bovendien
worden de onderhandelingen niet gevoerd door de minister, maar door de sectorwerkgevers.
Ook daar is de inzet echter om die gelden juist niet voor generieke loonstijgingen
te gebruiken; daar waren die gelden immers juist niet voor bedoeld. Daar is
de algemene loonruimte voor. De Kamer zou er goed aan doen zich nog eens door
minister Hermans te laten voorlichten, want zijn verhaal daarover is goed.
Ik heb de cao gezien en ik heb voor mijzelf vastgesteld dat zij in orde was,
ook wat de inzet van de Van Rijn-middelen betreft. Misschien is de verwarring
ontstaan omdat de minister twee dingen tegelijkertijd heeft gedaan. Hij heeft
niet alleen de Van Rijn-gelden uitgedeeld aan de sector, maar
er is ook gesproken over een verlenging van de cao. Daarin zijn natuurlijk
ook generieke loonstijgingen opgenomen, maar dat past in een normale cao.Cultuur is door vele woordvoerders genoemd als wens. In de loop der tijd
heeft de regering veel gedaan op dit gebied: ik kan de Kamer een lijst verschaffen
van wat er sinds het regeerakkoord is gebeurd. In het regeerakkoord was voor
2001 74 mln uitgetrokken. Sindsdien is daar 162 mln bijgekomen. Dat is dus
0,25 mld meer dan wij eerder dachten. Er is geld in deze sector gestoken bij
de Miljoenennota 1999, bij de Voorjaarsnota 2000, bij de Miljoenennota 2001
en bij de najaarsnota. Ook nu is er voor diverse cultuuronderwerpen in de
voorjaarsnota ongeveer 24 mln extra beschikbaar gesteld boven op de 40 mln
die de Kamer al door een motie bij de algemene politieke beschouwingen had
uitgelokt. Ik vind derhalve dat er op cultuurgebied behoorlijk in de bus is
geblazen. Er waren natuurlijk meer wensen – dat geldt ook voor het onderwerp
natuur – maar er is heel bewust gekozen voor de hoofdprioriteiten zorg,
onderwijs en veiligheid. Andere elementen moeten beperkt blijven teneinde
die grote prioriteitstelling niet te doorkruisen. Het begrotingsoverleg is
op die manier gevoerd, zowel wat de voorjaarsnota als wat de begroting 2002
betreft. Dat betekent dat er voor sommige onderwerpen even pas op de plaats
moet worden gemaakt of dat er in verhouding tot de aspiraties slechts bescheiden
extra middelen ter beschikking zijn gesteld. Dit hangt mede samen met het
feit dat de regering in de vorige begroting op sommige terreinen nogal royaal
is geweest.De heer Van Beek constateerde dat op het gebied van de infrastructuur
erg weinig geld beschikbaar komt. Dat is correct. In de vorige begroting was
dit onderwerp ruimhartig bedeeld. Er is geen prioriteit gegeven aan andere
onderwerpen dan de zorg, het onderwijs en de veiligheid. Juist die terreinen
wilden wij extra in de schijnwerpers plaatsen.De heer Van Dijke (ChristenUnie):De minister doet het voorkomen alsof het nieuwe wensen betreft waarover
wordt gesproken buiten de triptiek die hij net noemde. De compensatie voor
de milieudruk is bijvoorbeeld in het regeerakkoord afgesproken en later geaccordeerd.
Nu blijkt dat beleid toch te divergeren en er blijkt een grotere groei te
zijn dan gecompenseerd wordt.Minister Zalm:In de stukken die de Kamer op Prinsjesdag krijgt, is ook de berekeningstechniek
te vinden en de manier waarop die wordt toegepast. Daar zijn verschillende
methodieken voor, waar beide departementen naar hebben gekeken. De bedragen
die wij uiteindelijk ter beschikking hebben gesteld overtreffen ruim de bedragen
die je uit een dergelijke berekening kunt destilleren. Op het vlak van milieudrukcompensatie
heeft collega Pronk zich bepaald niet de kaas van het brood laten eten. Hij
heeft eigenlijk meer gekregen dan waar hij recht op had. Ik zeg het niet zo
heel netjes, maar u begrijpt waarschijnlijk heel goed wat ik bedoel.Voorzitter. Ik zal maar meteen ingaan op het punt van de natuur. Het is
goed om dit in een wat breder perspectief te plaatsen. Toen het regeerakkoord
nog opgesteld moest worden, was er voor het jaar 2001 in de jaarlijkse begroting
een bedrag van 146 mln voor grondverwerving opgenomen. Daar is in het regeerakkoord
64 mln aan toegevoegd en in de Miljoenennota 2000 is daar nog eens 106 mln
bij gedaan. Toen is de nota Natuur voor mensen uitgebracht en in dat kader
is er nog eens 50 mln bij gedaan plus structureel een bedrag van 100 mln.
In de najaarsnota is er een eenmalig bedrag van 200 mln bij gedaan en in de
voorjaarsnota is een bedrag van 76 mln opgenomen met enige oploop. Voor 2001
zitten wij dus op een budget voor grondverwerving van bijna 300 mln. Dat is
dus een verdubbeling ten opzichte van wat er lag voordat Paars 2 aantrad.
Dat bedrag loopt ook nog op, want in 2002 zitten wij zelfs op bijna 360 mln
gulden voor aankoopbeleid. Men kan wel zeggen dat het veel meer had gemogen
of gemoeten, maar men kan niet zeggen dat wij op dit punt niets hebben laten
zien. Integendeel, wij zijn zelfs behoorlijk uitgelopen op de provincies die
er nog steeds hetzelfde bedrag aan besteden, terwijl toch de verhouding één
staat tot drie was afgesproken. Inmiddels – de heer Crone memoreerde
dat al – nemen de provincies 6% van de aankopen voor hun rekening en
wij 94%. Ik vind dan ook dat wij op dit punt behoorlijk in de bus hebben geblazen
met de toezegging erbij dat wij bij de najaarsnota opnieuw zullen bekijken
of er nog een schepje bovenop kan worden gedaan. Wij liggen met de aankopen
in ieder geval op schema, wij kunnen meer aankopen dan de EHS voorschrijft.
U kunt wel zeggen dat de prijscompensatie geen echt geld is, maar dat is het
natuurlijk wel degelijk als je fors boven de normale prijsvaststelling uitkeert.
Sommige departementen klagen daar ook over, zij het op een ander punt, omdat
die veel kariger worden bedeeld.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Het blijkt dat het voor een belangrijk deel compensatieprijsstijgingen
zijn en slechts voor een zeer beperkt deel ambitieverruiming. Daarbij komt
dat met betrekking tot de uitvoering van de motie in het kader van het huuroffensief
er geen ruimte is en er wordt verwezen naar de toekomst. Met andere woorden,
ik handhaaf mijn stelling dat het kabinet dus niet doet wat de Kamer bij motie
heeft gevraagd.Minister Zalm:Voorzitter. Ongetwijfeld doen wij onvoldoende, in ieder geval naar het
oordeel van de heer Van Dijke.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Neen, daar gaat het niet om, het gaat er niet om wat ik vind, maar ook
om wat de coalitie buiten deze Kamer heeft toegezegd en in deze Kamer in een
motie heeft neergelegd. Collega Crone heeft in nogal wat exercities aangegeven
waar mogelijk een dekking voor meer is te vinden. De minister schiet die een
voor een lek en dat betekent dan toch dat wat hij in de voorjaarsnota aan
beleid laat zien, niet overeenkomt met hetgeen de Kamer bij motie heeft gevraagd!Minister Zalm:Wij hebben ervoor gekozen om nu echt eens de prioriteiten te stellen waar
ze zouden moeten worden gesteld, namelijk zorg, onderwijs en veiligheid en
daarvoor bestond ook een breed gevoelen in de Kamer. Wij hebben dat gedaan
en daaraan hebben wij vastgehouden. Voor het overige hebben wij de maatvoering
op sommige onderdelen wat kleiner moeten maken dan betrokken bewindslieden
en de Kamer wellicht voor wenselijk hadden gehouden. Wij hebben
wel iets aan natuur gedaan, maar niet zoveel als u wilde, wij hebben wel iets
voor cultuur gedaan, maar niet zoveel als de heer Crone wil. Zo liggen de
zaken erbij. Prioriteiten stellen betekent keuzes maken en wij hebben gekozen
voor onderwijs, zorg en veiligheid.De heer Crone (PvdA):Voor cultuur is extra geld uitgetrokken, maar uit het onderzoek van Cap
Gemini blijkt in de arbeidsvoorwaarden een achterstand te bestaan van 20 mln
gulden. Die gaan dus af van de volume-investering die wij hadden willen doen.
Dat is in lijn met Van Rijn toch wel degelijk een punt waaraan wij vasthouden.Wat betreft de natuur herhaal ik niet wat de heer Van Dijke heeft gezegd,
maar voeg eraan toe dat het Natuurplanbureau heeft aangetoond dat er een gat
is van minimaal 500 mln gulden. Laten wij eens een beetje VBTB'en: het is
een doelstelling van het kabinet om al die plannen uit te voeren en het kabinet
haalt dat niet. Dan mogen wij om politieke redenen niet zeggen dat wij nog
meer voor natuur willen, want dan moeten wij nog meer vragen en dat zal uw
bedoeling wel niet zijn. Wij willen gewoon dat wordt uitgevoerd wat het kabinet
belooft en dat lukt dus niet.Minister Zalm:Voorzitter. Wij zitten op schema wat betreft de EHS-aankopen. Wij hebben
daarvoor in de meerjarencijfers meer middelen dan strikt nodig zijn. Ik begrijp
dan ook niet wat de heer Crone bedoelt als hij zegt dat wij onze beloftes
op dit punt niet nakomen.De heer Crone (PvdA):U moet dan maar kennis nemen van de analyse van het Natuurplanbureau,
want dat hebben wij daar toch voor ingesteld. Het gaat dan om de combinatie
van EHS, uitvoering nota Natuur voor mensen en de Randstad groenstructuur.Minister Zalm:Dat is alweer een bepaalde interpretatie van het regeringsbeleid die dat
planbureau daar blijkbaar aan geeft. Wij hebben te maken met de EHS-aankopen
en die zijn gegarandeerd. Wij hebben zelfs meer dan dat gedaan. Daarom is
er in de nota Natuur voor mensen zelfs nog een schepje bovenop gedaan en is
een nog ruimer aankoopbeleid aangekondigd. En wat betreft het kabinet is dit
het voorlopig even.Ik wil gelijk maar even met u uw dekkingen doorlopen, zoals de verkoop
pachtgronden Domeinen. Het is tijd dat het moratorium wordt opgeheven, want
wij hebben weliswaar gerekend dat als wij niet meer verkopen wij ook geen
geld binnen krijgen – zo slim zijn wij op Financiën wel –
maar wij zijn er ook van uitgegaan dat het tijdelijk zou zijn. Die derving
is ingeboekt voor 2001 en 2002 en daarna moet het weer gaan komen en zelfs
worden ingehaald, zoals ook in de berekeningen is verondersteld. Ik kan geen
extra geld slaan uit het feit dat de dingen weer gaan zoals zij moeten gaan.
Iets vergelijkbaars geldt overigens voor de verjaardagsloterij die ooit als
dekking was ingeboekt voor cultuur. Het feit dat ik haar al zo lang heb moeten
missen, wil niet zeggen dat zij toch niet eens een keertje moet komen voor
de dekking van dat onderwerp uit 1997. Je kunt niet zomaar iets anders gaan
doen op het moment dat je een gat opvult dat al lang bestaat.De heer Crone (PvdA):De minister heeft ons echter nooit gemeld dat er nog een gat was dat niet
gedekt was. Het financieringssaldo zou dan immers te laag zijn geweest. De
minister heeft dit gat dus al gedekt. Het staat niet bij de opbrengsten. Bij
de normale ramingen is wel een hogere opbrengst van de bestaande loterijen
opgenomen, maar voor de nieuwe loterij is nog geen gulden opgenomen. Die nieuwe
loterij gaat nu lopen, want twee weken geleden heeft de Postcodeloterij het
verzet daartegen gestaakt. Dit is een nieuwe opbrengst. Als de minister daarvoor
een andere dekking in zijn hoofd heeft, moet hij dat zeggen, maar hij kan
niet zeggen dat dit een gat is.Minister Zalm:Voorzitter. Ik zal nagaan of wij in de meerjarencijfers al de opbrengst
van die loterij hebben opgenomen. Ik kom hierop graag terug, want ik kan hier
nu niet een, twee, drie een antwoord geven op die vraag. Als die opbrengst
nog niet in de meerjarencijfers is opgenomen, heeft de heer Crone een punt,
maar misschien blijkt die opbrengst dan al in de miljoenennota verdwenen.
Als de leden van het kabinet ergens een potje zien, willen zij er ook nog
wel eens op afspringen.De heer Crone (PvdA):Hier geldt echter ook het begrotingsrecht van de Kamer. Ik ben nauwkeurig
nagegaan of deze opbrengst in de meerjarencijfers is opgenomen. Die opbrengst
was ooit mede bedoeld voor cultuur, maar zelfs als dit niet zo zou zijn, zou
daartoe nu alsnog kunnen worden besloten in een politieke afweging.Minister Zalm:Het is waar dat de opbrengst was bedoeld voor cultuur. Cultuur heeft dit
geld overigens ook altijd gewoon gekregen, dankzij de barmhartigheid van de
minister van Financiën van het vorige kabinet. De cultuur zit dus niet
al jaren te smachten om die loterij, omdat het budget zo welkom is. Ik begrijp
goed dat het de wens van de heer Crone is dat de opbrengst van die loterij
wordt aangewend voor cultuur. Ik knoop dit in mijn oren, zeker als dit ook
breder in de Kamer wordt gedragen. Dan wordt de duivel met de Beëlzebub
gedekt, zou de heer Van der Vlies zeggen. Het is allebei meestal slecht. Dit
geldt in ieder geval voor loterijen en vaak ook voor cultuur.De heer Van Walsem (D66):Voorzitter. Ik wil nog even terugkomen op de natuur. In de motie-De Graaf
c.s. is een bedrag van 500 mln gulden voor een natuuroffensief gevraagd. Ik
moet constateren dat dit bedrag ook in 2001 niet zal worden gehaald. Heb ik
goed begrepen dat de minister bereid is in de najaarsnota verder te bezien
hoe door een nadere invulling toch tot dit bedrag kan worden gekomen?Minister Zalm:Ik kan mij niet herinneren dat in die motie een bedrag wordt genoemd.
Ik weet wel dat natuur in de motie is neergelegd. Ik zeg graag toe dat wij
in de najaarsnota twee prioriteiten zullen stellen nadat alle onvermijdelijke
schade is geïnventariseerd. Zo vrezen wij voor de gevolgen van de MKZ-crisis,
al lijken wij met de bedragen in de voorjaarsnota redelijk uit te komen. Die
prioriteiten zijn natuur en monumentenzorg. Dit laatste is natuurlijk weer
onderdeel van de cultuur en die komt langs die weg dus ook weer aan de orde.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Ik wil de minister een vraag stellen als vervanger van collega Vendrik,
maar ook als medeondertekenaar van de motie-De Graaf. De minister
beantwoordt de vragen over de natuur in een breder perspectief. Dit heeft
hij ook dringend nodig om in ieder geval nog iets van een terugweg te vinden.
Is het concrete antwoord op de vraag of de motie is uitgevoerd, niet gewoon
nee?Minister Zalm:Dan neem ik graag die 75 mln gulden terug. Er is nu structureel 75 mln
gulden toegevoegd aan het budget voor natuuraankopen en dit bedrag loopt zelfs
op tot 85 mln gulden.De heer Rosenmöller (GroenLinks):De minister heeft gelijk als hij zegt dat in de motie van vorig jaar geen
bedrag is opgenomen. Hij heeft ook gelijk als hij zegt dat er in deze voorjaarsnota
iets staat over een prijscompensatie van 75 mln gulden. Wij kunnen met elkaar
constateren dat het antwoord op vraag 9 over dit vraagstuk verwijst naar de
Najaarsnota 2001. Dan is toch de politieke conclusie dat het kabinet die politieke
motie van nu bijna een jaar geleden niet heeft uitgevoerd? De minister heeft
die vraag eigenlijk al indirect beantwoord door te zeggen dat het kabinet
moest kiezen en dat het heeft gekozen voor onderwijs, zorg en veiligheid.
Daarmee is die motie dus niet uitgevoerd.Minister Zalm:Ik zal het anders zeggen: de motie is nog niet volledig uitgevoerd.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Dat is dan een eerste begin en een zekere verduidelijking van de vraag
waarom de wens van de Kamer op dat punt niet gehonoreerd is. Op weg naar de
Najaarsnota 2000 rees de vraag hoe een eventueel restant over 2000 eenmalig
kon worden besteed. Uiteindelijk liep er over 2000 een bedrag van 2 mld gulden
weg in de richting van het tekort en bijvoorbeeld niet naar natuur. Dat was
een misser omdat een substantieel bedrag besteed had kunnen worden. Wat verschaft
ons nu de garantie dat dit bij de Najaarsnota 2001 anders verloopt?Minister Zalm:Dat debat zullen wij dan bij de behandeling van de Najaarsnota 2001 moeten
voeren.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Ik heb nu het idee dat ik met een kluitje in het riet wordt gestuurd.
Met alle respect voor de verdedigingslinie trek ik de conclusie dat natuur
de dupe is geworden van de afweging van het kabinet die anders uitviel dan
de wensen van de Kamer.Minister Zalm:De Kamer heeft natuur niet boven onderwijs of zorg gesteld. De Kamer had
ook op het gebied van natuur wensen. De hoofdprioriteiten van het kabinet
luidden consequent, zowel bij deze voorjaarsnota als bij de begroting voor
2002 – en dat zal bij Prinsjesdag ook blijken –, zorg, onderwijs
en veiligheid. Andere beleidsterreinen zijn wat minder in de prijzen gevallen.
Het kabinet ziet in dat het aan de motie een weinig royale interpretatie heeft
gegeven die onvoldoende tegemoetkomt aan de wens van de indieners van de motie.
Daarom zei ik al dat, als wij bij de najaarsnota middelen weten vrij te spelen,
natuur en monumenten als eerste in de rij in aanmerking komen. Op dit moment
kan ik niet meer doen. Als ik nu al zou weten wat in de najaarsnota komt te
staan, had ik dat al de voorjaarsnota gezet.Ik wil nog een opmerking maken over het onderzoek van Cap Gemini over
de cultuur. De commissie-Van Rijn is niet ingesteld om te bezien wie minder
dan een ander betaald krijgt. Het ging om een onderzoek naar arbeidsmarktknelpunten
in de collectieve sector. In de cultuursector is echter geen sprake van arbeidsmarktknelpunten.De heer Crone (PvdA):Dan bent u toch niet goed geïnformeerd. Omdat onvoldoende compensatie
van de loonstijging plaatsvindt – men compenseert wel prijzen maar niet
de totale arbeidsvoorwaardenruimte – moet bespaard worden op het volume
om een marktconform loon te geven. Men kan wel mensen vinden, maar het aantal
formatieplaatsen moet worden verlaagd. Het volume moet worden ingekrompen
om het bestaande personeel in stand te houden.Minister Zalm:Gesteld kan worden dat de financierings- of indexeringstechniek van de
cultuur niet deugt. De heer Crone legt echter een connectie met arbeidsmarktknelpunten
en het onderzoek van Van Rijn, maar die zijn in de cultuursector niet aangetroffen.
Er is geen probleem. Ik begrijp zelfs uit een ander deel van het betoog van
de heer Crone dat dansers en musici moeten worden omgeschoold.De heer Crone (PvdA):Als mensen wat ouder worden, kunnen ze niet meer dansen. Ze worden dan
omgeschoold. Dit is overigens een zeer effectieve regeling want meer dan de
helft gaat daarna weer vlot aan het werk. Wij zijn het erover eens dat er
sprake kan zijn van een arbeidsvoorwaardelijk probleem in de cultuursector.
Het rapport toont dit duidelijk aan.Minister Zalm:Wij zullen naar het rapport kijken. Uit de miljoenennota blijkt of daarmee
iets is gedaan. Voor het omscholingsbeleid van dansers en musici en de regels
van SZW moet ik naar de suppletoire begroting van SZW, verwijzen, omdat de
heer Crone binnen deze begroting de dekking denkt te vinden.De heer Crone heeft in verband met de natuur twee strijdige maar creatieve
dekkingsvoorstellen gedaan. Zijn eerste voorstel is om 20% van de leningen
kwijt te schelden. Men zou denken dat je er arm van wordt als je 20% kwijtscheldt,
maar nee volgens de heer Crone krijg je daardoor extra geld binnen waarmee
je extra dingen kunt doen. De heer Crone zal het met mij eens zijn dat dit
natuurlijk een weinig degelijke structurele financiering is. Het is ook geen
goed koopmanschap en bij een baten-lastenstelsel zou je alleen maar verliezen
boeken.Zijn volgende voorstel gaat over baten en lasten. Hij stelt dat er geweldig
veel bespaard kan worden als wij wat handiger zouden omgaan met grondaankopen,
waarschijnlijk onder het motto dat de grondprijzen sneller stijgen dan de
inflatie. Maar wanneer je eerder grond koopt, moet je dat natuurlijk wel financieren
en bovendien zit je met 4% of 5% rente per jaar. Dat is een kostenpost. Wij
zien weliswaar dat de jaarlijkse prijsstijging van de landbouwgrond gemiddeld
hoger is dan de algemene prijsstijging, maar dat vertaalt zich in een pachtwaarde
die lager is dan de algemene rentevoet. De algemene pacht is meestal zo'n
2% van de onderliggende waarde in plaats van 4% of 5% die je normaal als rendement
zou willen eisen. Dat zit in het feit dat er sprake is van een relatieve prijsstijging.Het kabinet heeft zojuist een soort centrale unit gemaakt, met name voor grond en vastgoed. De heer Van der Vaart, u wel bekend vanuit
de Kamer, hebben wij daarvan directeur gemaakt. Het is echter niet zo dat
wij met deze nieuwe organisatie en deze benoeming even 400 à 500 mln
kunnen boeken. Wij zijn wel van plan op onderdelen anticiperend aan te kopen,
niet zozeer vanwege de macroschaarsteverschijnselen in de grondmarkt als wel
dat wij menen dat het beter is om zelf aan te kopen voordat de speculanten
erin gaan. Dat is ook goed koopmanschap maar leidt niet direct tot besparingen
in de omvang zoals de heer Crone die noemt. Ik ben het eens met de opmerking
dat wij door een actievere opstelling en door te anticiperen ook bij het grondbeleid
een zeker voordeel kunnen boeken, maar dat zit allemaal nog in een prematuur
stadium.Ik ben het ook eens met zijn opmerkingen over het Provinciefonds. De provincies
moeten hun been bijtrekken wat de natuuraankopen betreft. Wij zijn nu wel
erg hard vooruitgelopen met de verdubbeling van het budget in drie jaar tijd
ten opzichte van de provincies.Het was ons niet ontgaan dat er door Europa terugbetaling zou plaatsvinden
van de MKZ-kosten. In de miljoenennota hebben wij die terugbetaling netjes
in de meerjarencijfers zitten en is zij verspijkerd voor de goede doelen die
wij allen nastreven.Al met al kan ik niet zo gek veel met de dekking die de heer Crone aanreikt.De heer Crone (PvdA):Er niet zozeer sprake van inconsistentie tussen enerzijds vervroegd leningen
aflossen en anderzijds vervroegd grond aankopen. Ik zeg ook expliciet dat
het ene geld kost en het andere geld oplevert, echter op termijn. Vandaar
dat ik beide op contante waarde heb gezet. Op die manier kun je bekijken of
vervroegd aflossen minder kosten oplevert dan de opbrengst van het andere
voorstel en doe je het misschien toch zo. Het koopmanschap zit in de combinatie.
Laten wij het kort maken. Ik zou graag een analyse ontvangen tegen de tijd
dat wij de miljoenennota bespreken zodat wij dan kunnen zien hoe het precies
zit. Bij de najaarsnota is het namelijk te laat. Ik vind het overigens een
goed initiatief dat de minister daarvoor een bureau heeft opgericht.Minister Zalm:Wij zullen kijken of wij nog een list kunnen verzinnen om in de miljoenennota
iets te doen.De heer Crone (PvdA):Ik weet dat u het leuk vindt een nog slimmere list te vinden dan wij.
Ik laat u graag uw gang gaan!Minister Zalm:Als er maar geld komt, dan vindt u het best. Wij zullen het maar als een
aanmoediging beschouwen. Ik zal graag kijken of wij daarvoor nog iets kunnen
vinden. Dat geldt inmiddels dus voor cultuur en voor natuur als ik het goed
begrijp?Er is nog gesproken over de dak- en thuislozen, de zwerfjongeren en over
de mantelzorg. Ik haal nu allerlei zaken door elkaar in mijn hoofd. Soms is
er in het kabinet iets besloten wat op 2002 slaat en weet ik niet of wij het
al in de voorjaarsnota hebben gemeld. Het staat mij wel bij dat er bij de
mantelzorg iets leuks op komst is.De heer Crone (PvdA):Ik weet dat het kabinet voor 2001 25 mln gulden voor mantelzorg beschikbaar
heeft gesteld. Dat mochten wij weten, want het staat in de stukken. Wij zouden
echter graag zien dat dat bedrag ook voor 2002 beschikbaar werd gesteld. Daarvoor
heb ik nog geen concrete dekking.Minister Zalm:Dit beschouw ik als een boodschap en die zal ik in aanmerking nemen bij
de opstelling van de miljoenennota. Uw wens is dus om datgene wat wij in 2001
voor de mantelzorg doen ook in 2002 te doen. Dan begrijp ik precies wat u
bedoelt. Ik zeg graag toe dat wij deze mogelijkheid zullen bezien. In september
komen we elkaar weer tegen. Vermoedelijk geldt het voorgaande ook voor de
dak- en thuislozen en de zwerfjongeren. Het gaat daarbij om structurele zaken,
maar ik weet niet wat wij voor het jaar 2002 daarvoor kunnen presenteren.De heer Marijnissen (SP):Voorzitter. Aangaande deze kwestie zal op het voorstel voor de suppletoire
begroting VWS een amendement worden ingediend. De situatie in de maatschappelijke
opvang laat namelijk niet toe dat wij wachten tot 2002. De discussie op dit
punt wordt dus straks voortgezet. Ik zeg dit, om aan te geven dat de minister
daarop niet hoeft in te gaan bij de beantwoording van mijn inbreng bij dit
onderwerp.Minister Zalm:Voorzitter. De heer Van Dijke heeft gesproken over Sisyphusarbeid. Welnu,
ik doe liever Sisyphusarbeid dan een augiasstal uitruimen. Dat laatste is
ook wel eens nodig geweest. Ik meen dat de heer Van Dijke iets te somber is
en dat wij wel degelijk resultaten boeken. Niet alleen als het gaat om financiële
middelen voor onderwijs en zorg, maar ook bij het terugdringen van de wachtlijsten.
Wij realiseren meer productie en zien dat de wachtlijsten korter worden.Bij mijn weten is het niet zo dat de gezondheidszorg in Duitsland en België
veel goedkoper is dan in Nederland, maar ik zou dit moeten nagaan. Over de
kwaliteit ervan durf ik als amateur geen uitspraak te doen. Wij hebben nog
geen VBTB-aanpak en dus is de voorjaarsnota nog op de oude, gebrekkige manier
tot stand gekomen. We hebben op hoofdlijnen geprobeerd aan te geven welke
doelen in het bijzonder de aandacht van het kabinet krijgen.Op Prinsjesdag zal de berekeningsmethodiek voor de milieudrukcompensatie
uitvoerig worden uiteengezet. De notitie daarover zal onderdeel van de begrotingsstukken
uitmaken. Wij kunnen op die manier uiteenzetten hoe wij in 2002 de bepaling
daarover in het regeerakkoord vertalen.Het is overigens van belang in aanmerking te nemen dat wij bij het milieubeleid
in de meerjarenaanpak soms bij de berekeningen uitgaan van een hogere groeivoet
dan bij het begrotingsbeleid. Ik herinner mij de discussies hierover met de
voormalige minister van VROM nog zeer wel. Er is een tegenstelling met het
begrotingsbeleid. Als je bij het opstellen van de begroting behoedzaam wilt
zijn, moet je met een lage groei rekening. Wil je echter behoedzaam zijn bij
het voeren van milieubeleid, dan moet je juist met een hogere groei rekening
houden. Met dat idee zijn de desbetreffende nota's geschreven. Op deze manier
komen de milieudoelstellingen minder snel in het geding als wij boven de 2,25%
uitkomen. Dit is een element van de berekenings methodiek.
Per milieuprobleem is er zelfs een verschil in groeiaanname.Wij zullen de gemeenten niet pressen om gelden uit het Gemeentefonds aan
bepaalde zaken te besteden. Wij zijn ons namelijk zeer bewust van de autonomie
van de gemeenten, maar wij menen ook dat wij in het kader van het BANS kunnen
proberen vast te stellen wat onze gezamenlijke doelen zijn. Op die manier
kunnen wij samenwerken en kunnen de gemeenten ons zeggen wat zij met de middelen
willen doen. Per slot van rekening zeggen wij ook tegen de gemeenten wat wij
voor het onderwijs, de bevordering van de veiligheid enzovoorts gaan doen.
Wij hopen dat zij de doelstellingen met ons willen nastreven. Echter, daarbij
zal de gemeentelijke autonomie niet worden aangetast.Voorzitter. Het beter uitvoeren van de Algemene bijstandswet is een onderwerp
dat inderdaad in meer plaatsen aan de orde kan zijn dan alleen in Amsterdam.
Wij zien dat het inkomensbeleid per gemeente nogal verschilt. Soms zijn de
maatregelen van een gemeente in strijd met onze aanpak van de armoedeval en
ons arbeidsmarktbeleid. Daarom is enige centralisering op dit punt aan de
orde. Collega Vermeend heeft gezegd dat hij liever een centrale regeling heeft
op grond waarvan een keer in de zoveel tijd een extra uitkering wordt verschaft
dan dat alle gemeenten op eigen houtje iets doen. Daarom stelt hij tegenover
het vervallen van de categoriale regelingen een centrale regeling voor, een
regeling die dan voor alle bijstandsgerechtigden in Nederland op dezelfde
wijze uitpakt. Dat lijkt mij een goede zaak.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Dat is fantastisch, want dan zijn wij het helemaal eens. De vragen die
ik eromheen heb gegroepeerd, blijven evenwel overeind. Blijft er op het gebied
van gemeentelijk armoedebeleid niks meer over? Op grond waarvan beslist de
minister nu tot dit beleid? Wij hebben dat jarenlang voorgesteld, maar hij
vond dat een slechte zaak. Waarom is het nu ineens goed?Minister Zalm:Voorzitter. Ik zet nu de algemene beleidslijn uiteen, die ook in de voorjaarsnota
is beschreven. Een nadere uitwerking daarvan zult u zien in de begrotingsstukken
van Prinsjesdag. Dan kunt u met de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
in discussie gaan over alle ins en outs van de regeling.Ik heb inmiddels een voorstel gedaan aan de ministerraad – ik heb
enige reden om aan te nemen dat het in goede aarde zal vallen – om te
bezien hoe wij budgettair neutraal, zonder de economie aan te jagen en de
woonkosten en koopkracht te zeer te verstoren, de vermogens van de sociale
fondsen kunnen afbouwen. Je kunt er een aantal zaken bij betrekken. Wij hebben
bijvoorbeeld overschotten in het WAO-fonds en in het WW-fonds, terwijl wij
juist een heel grote rijksbijdrage in het ziekenfonds stoppen, per jaar zo'n
7 mld gulden. Wij hebben ook de belasting. Je moet dat hele complex bij elkaar
nemen en dan bezien of je tot een betere verdeling kunt komen tussen de diverse
fondsen c.q. de rijksbegroting, zodat de vermogensvorming in die fondsen wordt
verminderd respectievelijk op den duur wordt afgebouwd.De heer Balkenende (CDA):Voorzitter. Wij hebben regelmatig gesproken over de sociale fondsen. Daarbij
was aan de orde of je niet zou moeten werken aan een perspectief van lastendekkende
premies met een zekere buffer voor het weghalen van een procyclisch element
in je premievaststelling. Begrijp ik nu goed dat dit ook het streven van de
minister is?Minister Zalm:Ja, maar dat is het altijd al geweest. Wij hebben hier al eerder over
dit onderwerp gesproken. Ik heb altijd het onderscheid gemaakt dat wij op
lange termijn lastendekkende premies moeten hebben. Wij zitten nu even met
een probleem en het vergt toch wel enig kunst- en vliegwerk. De heer Van Beek
gooit ook een balletje op: doe die premies omlaag. Dat betekent even zoveel
EMU-tekortvergroting respectievelijk additionele lastenverlichting, terwijl
wij juist een beetje zuinig willen doen op dat gebied. Dat heeft ook vrij
brede steun. Je moet het dan ook vooral zoeken in een reshuffling van premies,
belastingen en rijksbijdragen. Dat gaan wij nu bekijken, maar elke premie
heeft zijn eigenaardigheden. Bijvoorbeeld ziekenfondspremies worden betaald
door een andere populatie dan WW-premies, die weer door een iets andere populatie
worden betaald dan de belastingen. Het is vrij complex. Je moet het proberen
zo te doen in termen van koopkrachtverhoudingen dat het inkomenspolitiek acceptabel
is en niet leidt tot additionele lastenverlichting. Dat is een werkstukje
waar die brave ambtenaren van ons, die ook nog eens heel bekwaam zijn, de
tanden op stuk kunnen bijten.De heer Balkenende (CDA):Ik begrijp dat er nog een notitie over komt. Kunnen wij die voor Prinsjesdag
verwachten?Minister Zalm:Het lijkt mij voor de hand te liggen dat u dat op Prinsjesdag bij de stukken
aantreft. Dan moeten wij aangeven wat wij hebben gedaan respectievelijk waarom
wij niks hebben gedaan. In beide gevallen zullen wij ons moeten verantwoorden.De heer Balkenende (CDA):Kunt u al een indicatie geven wat dit betekent voor 2002? Of horen wij
dat pas op Prinsjesdag? Het zou aardig zijn om iets meer te horen.Minister Zalm:Het is mijn inzet om dit niet te laten leiden tot een omvangrijkere lastenverlichting
dan het kabinet in het hoofd heeft. Het hangt er ook van af wie die lastenverlichting
meet, maar er is steeds gesproken over 2 à 3 mld gulden. Ik wil niet
dat er een grote additionele lastenverlichting plaatsvindt. Er is geen sprake
van een aanloopje naar de verkiezingen. De heer Van der Vlies dacht: de verkiezingen
komen eraan en zij gaan iets leuks doen. Dat wordt dus minder leuk dan de
luisteraars van de heer Van der Vlies wellicht hadden gehoopt.De voorzitter:De heer Van der Vlies komt er al aan. Zullen wij eerst hem maar laten
reageren?De heer Crone (PvdA):Het was uitlokking.De voorzitter:Ik weet dat de minister om vijf uur weg moet, dus ik ben hier heel rustig
onder.De heer Van der Vlies (SGP):De minister kan het mij toch niet kwalijk nemen als ik hem uit een eerder
debat citeer, namelijk dat de begroting voor het jaar 2002 riant en mensvriendelijk
zou zijn ter wille van het feit dat in dat jaar ook nog andere
dingen te doen staan in de politiek dan alleen goed passen op de winkel: het
weer steun en vertrouwen verwerven van de kiezer. Dat heeft hij mij toen royaal
toegegeven. Dat heb ik geciteerd.Minister Zalm:Ik denk dat wij het best steun van de kiezer kunnen verkrijgen als wij
een beetje zuinig zijn.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Dat houdt dus in dat de krantenberichten over de verlaging van de premies
volgens de minister onjuist zijn?Minister Zalm:Ja.De heer Van Dijke (ChristenUnie):De minister laat nu tamelijk makkelijk de schotten tussen potten en bestedingsdoelen
reshuffelen. Dan kan hij toch net zo goed zeggen: wat in die pot zit, stoppen
wij in tekortreductie en met de daaruit vrijvallende rente financieren wij
mede de ziekenfondsen? Denkt hij dan aan dat type redeneringen?Minister Zalm:Nee, daar denk ik niet aan. Die middelen zijn immers opgebracht door een
bepaalde doelgroep. Het zou raar zijn als wij WW-premies die zijn opgebracht
door werknemers, voor algemene doelstellingen aanwenden waarvan bijvoorbeeld
ook zelfstandigen profiteren.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Als dat het uitgangspunt blijft, zijn wij het snel eens. Het kan niet
zo zijn dat degene die de premie heeft opgebracht, dat bedrag ziet vervliegen
in andere bestedingsdoelen.Minister Zalm:Inderdaad, zover was mijn fantasie niet gegaan. Dat neemt niet weg dat
wij elk jaar de rijksbijdrage, de premiehoogte en de belastingtarieven vaststellen.
De kunst is om die mix intelligent te maken en toch te komen tot een exploitatiedekkende
premie.De afgelopen tijd is al het nodige gewisseld tussen de minister van LNV
en de landbouwwoordvoerders over de MKZ en het noodfonds. Ik heb hier een
lijstje gekregen van al die dingen die wij al doen, maar ik neem aan dat de
Kamer daar volledig van op de hoogte is. Ik vind het een tikje overdone om
nu uitvoerig op dit punt te reageren. Ik zou dan vervallen in een slechte
imitatie van wat de minister van LNV al heeft gezegd.De heer Van Beek heeft ook gesproken over het rapport-Van Rijn en de generieke
maatregelen. Hebben wij nu het rapport-Van Rijn voldoende uitgevoerd? Ook
de heer Marijnissen heeft daarover opmerkingen gemaakt. Hij heeft blijkbaar
bedragen in dat rapport gelezen die ik er nooit in gevonden heb. Er staan
geen bedragen in dat rapport-Van Rijn. De conclusie van Van Rijn is ook niet
dat er over de gehele linie sprake is van arbeidsmarktknelpunten of onderbetaling
in de collectieve sector. Overigens zijn de vacaturepercentages in de collectieve
sector nog altijd aanzienlijk lager dan in de marktsector. Iedereen heeft
dus te maken met arbeidsmarktknelpunten.De heer Marijnissen (SP):Ik neem het de minister niet kwalijk, want het valt niet mee om naar al
die toespraken te luisteren, maar ik heb uitdrukkelijk gezegd dat in het rapport-Van
Rijn geen bedragen worden genoemd en dat er geen prijskaartje aan hangt. Als
je er echter een prijskaartje op zou moeten zetten, dan kom je op een bedrag
van 15 à 20 mld gulden uit. Dat is onze calculatie.Minister Zalm:Dan rekent u ongetwijfeld iets ruimer dan wij op Financiën doen.De heer Marijnissen (SP):Ja, dat idee heb ik ook.Minister Zalm:Het kabinet komt nu met een dikke 2 mld gulden. Het is aannemelijk dat
dat bedrag in 2002 nog verder oploopt.De heer Van Beek (VVD):Wij verwachten op niet al te lange termijn een definitieve reactie van
het kabinet op dit rapport. Met de kennis die u nu heeft over hoe een aantal
cao's tot stand is gekomen, kan ik mij voorstellen dat u een integrale reactie
geeft over dit onderwerp.Minister Zalm:Ja. De bedoeling is dat de minister van BZK, die natuurlijk coördinerend
is voor de arbeidsvoorwaardenontwikkeling in de collectieve sector –
Van Rijn is ook een ambtenaar van zijn departement – in de stukken voor
Prinsjesdag, waarschijnlijk in de trendnota, het regeringsstandpunt over het
rapport-Van Rijn geeft. Een groot deel van dat rapport gaat overigens niet
puur over de beloningskant, maar ook over moderne manieren van werken, het
doelmatiger en slagvaardiger werken van de overheid en dergelijke.Er is gesproken over de inflatieproblematiek en de rol die de sociale
fondsen daarbij zouden kunnen spelen. De heer Van Beek heeft er deels gelijk
in dat, als de werkgeverspremies verlaagd worden, de loonkosten verlaagd worden
en dat daardoor de inflatie beperkt kan worden. Ik heb het echter ook wel
eens vergeleken met het blussen van een vuurtje door er benzine bovenop te
gooien. Dat gebeurt namelijk als je, terwijl er sprake is van enige oververhitting,
ook nog eens een flinke extra lastenverlichting doorvoert. Dat geldt bijvoorbeeld
voor een verlaging van de btw. Als je dat doet, zie je dat natuurlijk onmiddellijk
terug in de prijsindex. Je weet echter ook dat je de onderliggende bestedingen
daarmee alleen maar opjaagt. In het jaar daarop is dat effect van de btw-verlaging
uit het inflatiecijfer verdwenen, maar ligt de onderliggende inflatie waarschijnlijk
hoger. Hetzelfde geldt voor een algemene verlichting van de werkgeverslasten.
Ik wil de lijn van zuinig zijn, ook met lastenverlichting, dus blijven volgen.De heer Van Beek (VVD):Het verschil tussen hetgeen u zegt, en hetgeen ik heb gezegd, is niet
zo groot. Ik heb absoluut niet gepleit voor een ongelimiteerde lastenverlichting,
ook niet waar het gaat om de sociale premies. Ik heb gezegd dat ik dat misschien
wel zou willen, maar dat ik dat economisch gezien niet verstandig achtte op
dit moment. Met mijn voorbeeld van verlichting van de werkgeverslasten heb
ik willen aangeven dat, als wij iets doen, wij dat moeten doen in ruil voor
een lagere loonstijging. Het blijft echter de vraag of u nog andere mogelijkheden
ziet dan die welke vanmorgen door mijn collega's en mij genoemd zijn, om in
te grijpen als de inflatie de 3% weer gaat halen.Minister Zalm:Wij hebben ooit het plan-Schouten gehad dat uitging van de gedachte dat,
als de overheid aan lastenverlichting zou doen, de sociale partners
dan aan loonmatiging zouden gaan doen. Ik geloof echter niet dat een dergelijke
grote uitruil echt goed werkt, want de arbeidsvoorwaardenonderhandelingen
zijn ook niet zo gecentraliseerd. Het is wel belangrijk om van de sociale
partners verantwoordelijkheidsbesef te vragen. Ik denk trouwens dat dit er
wel zal komen, want ook de sociale partners zien natuurlijk dat de mooiste
dagen van onze economische zomer voorbij zijn, dat wij in wat guurder weer
terechtkomen en dat de concurrentiepositie geleidelijk aan voelbaar onder
druk komt te staan. Willen wij de werkgelegenheidsgroei van de afgelopen jaren
een beetje kunnen doorzetten, dan vraagt dat een verantwoorde arbeidskostenontwikkeling.
De sociale partners vragen ons ook niet om die te kopen met een lastenverlichting.
Ik denk dan ook dat wij die niet nodig hebben.De heer Van Beek (VVD):Ik weet nu hoe het niet moet. Kan de minister nog aangeven hoe het dan
wel zou moeten gebeuren? Het gaat mij daarbij niet zozeer om de loononderhandelingen,
maar om inflatiebeperkende maatregelen.Minister Zalm:In de eerste plaats kunnen wij het begrotingsbeleid hiervoor aanwenden.
Wij zullen ook strikt vasthouden aan de uitgavenkaders. Het zou niet schandalig
zijn om daar een beetje onder te blijven, maar in dit huis en de kamers waar
ik op vrijdag verkeer, voelt men daar in het algemeen niet zoveel voor. Het
is echter goed om strak vast te houden aan het uitgavenplafond. Verder moeten
wij bescheiden zijn met lastenverlichting. Als je de lasten wel gaat verlichten,
moet je dat toespitsen op verruiming van de arbeidsmarkt. Eventueel kan er
iets gedaan worden aan kostprijsverlaging, maar dat is geen hoofddoel. Wij
hebben de Kamer trouwens al beloofd om volgend jaar iets te doen aan de motorrijtuigenbelasting.
Daarmee spreek je evenwel slechts over een effect van 0,10% op de inflatie.
Onderliggende inflatie kun je natuurlijk nooit bestrijden met het wijzigen
van indirecte belastingen. Tot slot zal er een beroep gedaan worden op de
sociale partners om verantwoordelijk om te gaan met de loonvorming. En daar
zullen wij het mee moeten doen, want een monetair beleid hebben wij sinds
1983 al niet meer.De heer Balkenende (CDA):In eerdere debatten hebben wij het gehad over de 50/50-regel. De minister
heeft gezegd dat het niet per jaar is, maar over de hele kabinetsperiode.
Wat is de verwachting voor volgend jaar voor de verhouding tussen schuldreductie
en lastenverlichting, over de hele kabinetsperiode gemeten?Minister Zalm:Dat weet ik niet uit mijn hoofd. Wij hadden nog 20 mld gulden te gaan
en wij zullen minder dan 25% aanwenden voor bestedingen, dus wij zijn zuiniger
dan de Balkenende-norm voorschrijft.De heer Balkenende (CDA):Voor de geschiedschrijving, de Balkenendenorm houdt in dat er 75% wordt
gebruikt voor schuldreductie en dat er over 25% een afweging wordt gemaakt.
Wat dat betreft zitten wij redelijk in elkaars buurt.Minister Zalm:Als er 25%, te weten 5 mld gulden, wordt gespendeerd aan uitgaven of lastenverlichting,
leidt dat allebei tot bestedingsverruiming en bevordering van oververhitting.
Minder dan 25% zou nog beter zijn.De heer Balkenende (CDA):Wij maken een afweging tussen drie componenten: gerichte lastenverlichting,
uitgaven en schuldreductie.Minister Zalm:Dan sluit ik niet uit dat wij zelfs applaus krijgen bij de begroting die
wij indienen.Ik ben de heer Van Beek erkentelijk, omdat hij mij voor was bij de beantwoording
van de wat optimistische toonzetting van de heer Crone over het FES. Er zijn
nog wat vervelende problemen bij de vervreemding. Toen wij 35 mld gulden inboekten,
was dat een voorzichtige raming, maar inmiddels is dat niet meer het geval.
Wij moeten nadenken over de consequenties die wij daaruit trekken.De heer Crone verleent hartelijk steun aan UMTS, terwijl de heer Van Beek
zegt dat dit anders is dan in het regeerakkoord. De ratio van de formule van
het regeerakkoord is dat eenmalige opbrengsten worden omgetoverd in een structurele
dekking. Als je aandelen KLM verkoopt, weet je zeker dat je er nooit meer
iets voor terugkrijgt. Vergunningen worden voor een bepaalde tijd verleend,
dus dan komt er met enige regelmaat een veiling, maar ik durf niet te beweren
dat wij dan dezelfde bedragen krijgen.In termen van systematiek is een annuïteitenbenadering verdedigbaar,
waarbij rente en afschrijving gedurende de looptijd van de vergunning in een
fonds lopen, waarna er een nieuwe vergunningsronde komt. Dat past bij de filosofie
van de structurele dekking. De hypothese daarbij is dat vergunningen normaal
gesproken elke vijftien jaar hetzelfde opleveren. Wij weten pas over vijftien
jaar of deze van toepassing is. Dat is de reden om met een annuïteitenbenadering
te werken. Ik vind het wel verdedigbaar om wat ruimte te creëren. Het
is een versoepeling ten opzichte van de benadering die wij hadden, maar naar
mijn oordeel is deze verantwoord.De heer Van Beek (VVD):Er wordt wel wat ruimte gecreëerd in het FES, maar de staatsschuld
blijft miljarden hoger.Minister Zalm:Niet in het eerste jaar. Na vijftien jaar is het verschil 6 mld gulden.
In het eerste jaar gaat die 6 mld er helemaal in, maar geleidelijk wordt het
er weer uitgehaald. Daarna komt er weer een nieuwe opbrengst en dan speelt
hetzelfde verhaal. Ik zie de bezwaren wel, maar het is een verdedigbare benadering
binnen de logica en de voeding van het FES die in het regeerakkoord zijn vastgelegd.De heer Van Beek (VVD):De minister zegt dat hij niet kan voorzien wat het over vijftien jaar
oplevert. Dat houdt in dat een structurele dekking wordt omgezet in een meerjarige
incidentele dekking, want hij kan niet over het zestiende jaar oordelen. Hij
kan alleen oordelen over de eerste vijftien jaar. Dat houdt in dat er strikt
genomen geen structurele financiering onder projecten wordt gelegd.Minister Zalm:Tenzij wij nu aannemen dat in het zestiende jaar dezelfde opbrengst komt
als in het eerste jaar. Het ligt een beetje buiten de horizon van de berekening,
maar het zou een logische aanname zijn. Het is echt anders
dan het verkopen van aandelen van KPN of KLM.De heer Van Beek (VVD):Daarover zijn wij het eens.Minister Zalm:Het is verantwoord, want ik heb het zelf bedacht. Het kan niet missen.De heer Van Beek (VVD):Wij komen hierop terug als het wetsvoorstel wordt ingediend.Minister Zalm:Oké. Stimuleren van het arbeidsaanbod is door veel sprekers genoemd
als hét thema. Ik ben het daar van harte mee eens. Over de najaarsnota
en de natuur hebben wij het gehad. De concurrentiepositie idem. Over het rapport-Van
Rooy is een procedureel briefje gestuurd naar de Kamer. Er zijn twee momenten
waarop het rapport van deze commissie speelt. Het eerst is bij de begroting
van 2002. Uit het belastingplan zal moeten blijken of het kabinet er wat mee
doet en wat het ermee doet. Het tweede moment is het verkiezingsprogramma
en de kabinetsformatie. Ik kan u verzekeren dat ook over de dekkingselementen
van verschillende kanten nogal wat problemen en bezwaren worden aangevoerd.
Het is zeker geen gelopen zaak. Ik zeg meteen tegen de heer Marijnissen dat
vijf punten VPB bepaald nog niet in de knip zitten voor het grootkapitaal.De heer Marijnissen (SP):Ik verstond het laatste niet helemaal goed. Ik verstond alleen "grootkapitaal".De minister zegt dat er technische problemen zijn en dat wil ik onmiddellijk
aannemen, maar volgens de kranten zijn er ook politieke problemen.Minister Zalm:Ja.De heer Marijnissen (SP):Ja? Vertelt u eens?Minister Zalm:Ja, er zijn ook politiek-inhoudelijke bezwaren tegen sommige dekkingen.
Ik wil een enkel aspect wel met u doornemen. Als je bijvoorbeeld de reikwijdte
van de energieheffingen uitbreidt, kan dat een probleem zijn voor energie-intensieve
bedrijven. Een heel ander punt is de speciale afdrachtskorting (SPAK) die
als dekking is genoemd door de commissie-Van Rooy en die nu in belangrijke
mate terechtkomt bij het midden- en kleinbedrijf, de niet-VPB-sectoren. Weer
anderen noemen SPAK arbeidsmarktgeld en zeggen dat het niets met het bedrijfsleven
te maken heeft en dat als er al iets gedaan moet worden, het in de sfeer van
het arbeidsmarktbeleid moet worden besteed. U begrijpt dus wel dat wij daar
niet een, twee, drie mee klaar zijn.De heer Marijnissen (SP):De minister heeft het over die financiering van die 1% daling van de vennootschapsbelasting.
Dat zou impliceren dat het kabinet het over de wenselijkheid daarvan inmiddels
eens is. Dat staat haaks op hetgeen de staatssecretaris van Financiën,
die vandaag helaas niet aanwezig is, bij het televisieprogramma Barend en
Van Dorp heeft gezegd. Hij heeft een daling absoluut en categorisch afgewezen.
Er zou geen sprake zijn van verlaging van de vennootschapsbelasting. Dat was
slechts een oprisping van minister Jorritsma.Minister Zalm:Dat is weer iets anders. Dat speelde nog voordat het rapport was uitgebracht.
De vraag was toen: wat gaan wij doen in 2002? Daarover was op dat moment nog
geen besluit genomen. Wat wij voor 2002 beslissen, zult u in de miljoenennota
aantreffen. Voor het overige noem ik het verkiezingsprogramma. Dat geldt waarschijnlijk
niet voor de heer Marijnissen, maar misschien wel voor enkele andere partijen.
De mate waarin en wat zij als dekking aanvoeren, zullen wij afwachten. Daarna
volgt de kabinetsformatie. Dit kabinet zal misschien nog iets doen, maar de
heer Marijnissen hoeft geen slapeloze nachten te hebben dat wij volgend jaar
een verlaging van de vennootschapsbelasting met vijf punten zullen voorstellen.De heer Marijnissen (SP):Dat geloof ik ook niet. Dat zal het kabinet niet durven, maar 1% vind
ik ook al het begin van een verslechtering.De grootverbruikersheffing vinden wij een buitengewoon aansprekende bron
van geld, niet om vervolgens de vennootschapsbelasting te verlagen, maar wel
om de gegroeide onrechtvaardigheid in de concurrentieverhouding in Europa
te bestrijden. De foute kant is in dit geval onze kant. Wij hebben dat eens
onderzocht, maar wij kennen in Nederland een tarief dat 35% lager is voor
de grootverbruikers van gas en 15% voor de elektriciteitsverbruikers. Is het
kabinet van plan daaraan iets te doen?Minister Zalm:Het is een onderdeel van hetzelfde stramien. Het is in het rapport-Van
Rooy opgebracht als mogelijkheid om grondslagverbreding door te voeren. Te
zijner tijd zal daarover een oordeel gevormd moeten worden. In de voorjaarsnota
doen wij daarover geen voorstel. Dat zal gebeuren bij de miljoenennota en
dan komen wij elkaar weer te spreken.De heer Van Beek heeft gesproken over de relatie tussen EMU-saldo en schuld.
Dat is helaas een ingewikkelde verhouding. Bij het EMU-saldo spelen deelnemingen
en leningen niet mee. Als een gemeente activa verkoopt, bijvoorbeeld het energiebedrijf
en daarmee haar schuld aflost of leningen sneller int, zoals de heer Crone
suggereert, dan krijg je een balansverkorting. Dat heeft geen effect op het
EMU-saldo, maar wel op de schuldpositie van de gemeente. Je kunt ook een balansverlenging
krijgen. Er zijn ook nog kas-transactieverschillen mogelijk. Er zijn dus nogal
wat ingewikkeldheden voordat je kunt zeggen dat een EMU-overschot schuldafbouw
is. Wij hebben ook wel eens een jaar gehad waarin de reductie van de schuld –
het is namelijk brutoschuld – veel groter was dan het EMU-overschot.
Dat zijn de pijnlijkheden van de werkelijkheid. Het is allemaal iets ingewikkelder
dan ik graag zou willen. Wat wij wel steeds proberen te doen, is het systematisch
geven van de aansluiting in de begrotingshoofdstukken, zodat in ieder geval
is na te gaan waarom een op zich simpele en aansprekende notie – als
er een overschot van 10 mld gulden is, zal er toch wel 10 mld gulden van je
schuld af gaan? – niet altijd waar is. Soms gaat er meer dan 10 mld
gulden van de schuld af en soms minder.De heer Marijnissen heeft gesproken over de jarenlange Paarse kaasschaafmethode.
Als hij gelijk had, hadden wij een nog veel groter overschot gehad. Er is
immers vooral "bijgeschaafd". Ik heb de cijfers van de studiegroep Begrotingsruimte
genoemd. In sectoren zoals zorg, onderwijs, infrastructuur en veiligheid is
er echt fors geld bij gekomen, zowel onder Paars 1 als onder
Paars 2. In een aantal sectoren was dat zelfs aanzienlijk meer dan de groei
van het nationaal inkomen.De heer Marijnissen (SP):Ik kan deze uitspraak niet anders opvatten dan als een provocatie. Ik
zal de feiten, althans de door de minister genoemde cijfers, niet bestrijden,
maar er is natuurlijk een discrepantie tussen enerzijds datgene wat een goede
zorg, goed onderwijs, een goede veiligheid enzovoort vroegen en vragen en
anderzijds de investeringen door de regering. In de discussie gaat het natuurlijk
over die discrepantie. Het is een politieke discussie; het is dus niet alleen
een discussie over de cijfertjes.Minister Zalm:Dan is uw woordgebruik op z'n minst onzorgvuldig. U zegt dat het in het
onderwijs en in de zorg nog niet zo is als u het hebben wilt, maar dat is
iets anders dan "jaarlijks afschaven, zoals door u wordt gesuggereerd.De heer Marijnissen (SP):Die term moet u overdrachtelijk zien. U hebt in die zin afgeschaafd dat
u niet datgene voor die sectoren hebt willen vrijspelen wat voor die sectoren
noodzakelijk was. In die zin hebt u consequent elke keer te weinig gegeven
en iets afgehaald van datgene wat nodig was. Nou heb ik het nog uitgelegd
ook.Minister Zalm:Ja, maar het woord "kaasschaaf" is naar mijn oordeel toch ongelukkig.De heer Marijnissen (SP):Dan laten wij dat woord dat woord, maar inhoudelijk zijn wij het er dus
over eens dat die discrepantie bestaat. Laten wij de discussie dan daartoe
beperken.Minister Zalm:Ik denk dat wij nog niet klaar zijn met de intensiveringen voor zorg,
veiligheid en onderwijs en dat dit in de nieuwe kabinetsperiode ongetwijfeld
weer een belangrijk element in het begrotingsbeleid zal zijn. In de tweede
helft van de jaren negentig zijn wij echter wel begonnen met forse investeringen.
Woorden als "kaalslag" en "kaasschaaf" horen volgens mij meer bij de jaren
tachtig. In het begin van de jaren negentig hebben wij natuurlijk ook een
behoorlijke dip gehad met de tussenbalans en dat soort dingen. Als er iets
aardig is gegaan onder Paars 1 en 2, is het dat wij op een heel behoorlijke
manier extra middelen hebben kunnen vinden voor zorg, onderwijs, veiligheid
en infrastructuur.De heer Crone (PvdA):Als er sprake is van extra geld, is het inderdaad een beetje zot om te
spreken van een "kaasschaaf". Er is juist sprake van smeerkaas: er wordt steeds
extra geld uitgesmeerd. Soms komen er zelfs dikke plakken bij, want bij een
reële jaarlijkse uitbreiding van de begrotingen met 4% of 4,5% is er
niet zomaar sprake van uitsmeren; het gaat echt om een enorme intensivering.
Om dan overdrachtelijk te spreken van een "kaasschaaf" is de wereld op haar
kop.De heer Marijnissen (SP):Dit vraagt natuurlijk om een reactie, maar ik wil eerst iets opmerken
in de richting van de minister. Het mag zo zijn dat die investeringen hebben
plaatsgevonden – de minister verwijst terecht naar de ombuigingen, de
tussenbalans enzovoort en Paars heeft natuurlijk een bepaalde staat van Nederland
geërfd – maar Paars heeft in de eerste jaren geen verbeteringen,
maar eerder verslechteringen aangebracht. Moet ik hier echt nogmaals melden
dat dit paarse kabinet de minister van VWS een jaarlijkse maximumgroei van
het budget van 1,3% heeft opgelegd, hoewel de vraag in de zorg om allerlei
redenen toenam? Waarom zijn al die extra investeringen in het laatste jaar
voor de verkiezingen dan nodig? Omdat die investeringen in de voorafgaande
jaren systematisch niet hebben plaatsgevonden, waardoor de problemen gigantisch
zijn toegenomen. De PvdA kan echt niet van twee walletjes eten door te proberen
om de vertolker te zijn van het ongenoegen in sectoren zoals de zorg en het
onderwijs en tegelijkertijd te zeggen dat de PvdA er in de afgelopen twaalf
jaar, waarin zij in de regering zat, echt alles aan heeft gedaan om het in
Nederland goed te laten lopen. Het is van tweeën één.De voorzitter:Mijnheer Marijnissen, u weet dat wij in debat zijn met de minister van
Financiën.De heer Crone (PvdA):Ja, maar er is niet 1,3% voor de zorg bij gekomen. Dat was een veronderstelling
in het regeerakkoord, maar het is juist veel meer geworden: Paars 1 is uitgekomen
op een groei van meer dan 2,5% en nu zitten wij al op 4%. U moet gewoon bijhouden
wat er allemaal bij is gekomen.De voorzitter:Wij gaan ons nu weer wenden tot de minister van Financiën.Minister Zalm:De heer Crone heeft, in sommige opzichten tot mijn leedwezen, inderdaad
gelijk: wij hebben in Paars 1 behoorlijke overschrijdingen in de zorg gehad.
Dat konden wij gelukkig allemaal opvangen, omdat wij ook toen al meevallers
hadden op het punt van de werkloosheid en de rente. Het succes van het beleid
heeft ook de ruimte gecreëerd om meer te doen voor de zorgsector dan
aanvankelijk in het regeerakkoord van Paars 1 was afgesproken. De heer Marijnissen
heeft op dat gebied gelijk: aanvankelijk was er een groeivoet conform de demografische
groei. Als je daaraan had vastgehouden, zou er geen ruimte zijn geweest voor
kwaliteitsverbetering. Die ruimte is er, ook onder het eerste paarse kabinet,
geleidelijk gekomen omdat er elk jaar meer middelen voor de zorgsector beschikbaar
zijn gekomen.De bedragen die door de onderwijsorganisaties zijn genoemd vallen onder
de noemer "bedragenspel". De organisaties zetten in eerste instantie in op
een bedrag van 1 mld gulden voor hun sector. Toen minister Hermans aangaf
meer dan 1 mld gulden te willen hebben, noemden de onderwijsorganisaties opeens
een bedrag van 12 mld gulden. Dat bedrag is rekenkundig niet geweldig gefundeerd,
hetgeen ongetwijfeld niets te maken heeft met de kwaliteit van het rekenonderwijs.
Twaalf is natuurlijk een prettig getal: er waren bijvoorbeeld twaalf apostelen.De heer Marijnissen (SP):Ik ben het met de minister eens dat de vakbeweging geen handige keuze
heeft gemaakt met die 1 mld gulden. De minister heeft dat op een feilloze
manier inzichtelijk gemaakt. Anderzijds stapt hij wel erg makkelijk over het
bedrag van 12 mld gulden heen. Dat bedrag – indien verdeeld over meerdere
jaren – achten de onderwijsspecialisten op termijn wel degelijk noodzakelijk
om een inhaalslag te plegen om het onderwijs weer op een goed niveau te krijgen.Minister Zalm:Ik constateer dat de regering in de voorjaarsnota anderhalf mld gulden
voorstelt voor het onderwijs. In de miljoenennota staat wat er voor 2002 wordt
gedaan. Dat zijn heel behoorlijke bedragen, zeker in vergelijking met wat
eerder wel eens gedaan is.De heer Marijnissen sprak over het onderwerp rechtshulp. Ik vroeg mij
daarbij af wat het uurtarief van de heer Marijnissen zou zijn. Dat is vast
geen ƒ 210 per uur of ƒ 1600 per dag. Het kabinet heeft per
1 januari de tarieven verhoogd van ƒ 125 naar ƒ 154 per uur.
Per 1 juli zijn de cijfers geïndexeerd en het bedrag komt nu uit op ƒ
160 per uur. Voor de tarieven voor 2002 zal de Kamer de begroting moeten afwachten.
Dit jaar is er dus al een forse verhoging van ƒ 125 naar ƒ 160
gerealiseerd.De heer Marijnissen (SP):Hier geldt hetzelfde. Op termijn kan het kabinet de problemen niet ontkennen,
maar – de heer Vendrik zei het vanmorgen al – het is te laat en
het is te weinig. Daarom is er gisteren gedemonstreerd voor dat bedrag van ƒ
210. Er is hier vandaag een algemeen overleg over. Wij zullen de voorzitter
vragen om het debat over dat onderwerp op de agenda te plaatsen, zodat er
een motie kan worden ingediend die over dat bedrag van ƒ 210 gaat.Minister Zalm:Dat heb ik begrepen en ik wacht rustig af wat zich op dat punt verder
afspeelt. De interne besluitvorming komt niet op ƒ 210 uit –
dat kan ik al wel verklappen – maar er is wel een hoger bedrag dan ƒ
160 voorzien.Voorzitter. Over het milieu heb ik al het een en ander gezegd. De milieudrukcompensatie
zit zowel in de uitgavenkant als in de lastenkant van de begroting. De heer
Vendrik heeft ons aangemoedigd om aan lastenverzwaringen ten gunste van het
milieu te denken. Dat doen wij natuurlijk al. Daar is de verhoging van de
energieheffing in 2001 een voorbeeld van.De heer Van der Vlies hield een wat frivole toespraak, alhoewel de plechtige
wijze waarop hij het brengt het gelijk wat minder frivool maakt. Hij kwam
met uitdrukkingen als "de paarse feestcommissie", "een sigaar uit eigen doos",
"summer sales" en de dubbele betekenis van het opgeruimde karakter van de
minister van Financiën. Ik vond het plezierig om ze te horen. Wij hebben
wel een principieel verschil van mening over de kwestie Aalburg. Misschien
is er ook sprake van een communicatiemisverstand tussen ons beiden. Vorig
jaar bij de voorjaarsnota heb ik beoogd te zeggen dat je nooit een individuele
gemeente kunt bedienen, als een Kamerlid zegt dat die individuele gemeente
een probleem heeft. Dan moet je toch uitzoeken of dat veralgemeniseerd kan
worden, want bij het financieren van gemeenten voor doeleinden als de onderwijshuisvesting
of wat dan ook, moet het natuurlijk wel gaan om een systematiek die objectief
en niet discriminerend is en die tegemoetkomt aan eventuele speciale problemen.
Daar is uitvoerig naar gekeken, maar Aalburg is geen bijzondere gemeente.
De heer Van der Vlies heeft een soort cirkelredenering: als er geen objectieve
grondslag is te vinden dat Aalburg te weinig krijgt, dan moet het wel uniek
zijn! Daar kan ik moeilijk in meegaan, omdat volgend jaar hier misschien weer
een Kamerlid staat dat vertelt over de middelbare school in Enkhuizen, een
plaatsje dat mij zeer aan het hart gaat en dat volgens de huidige financieringssystematiek
te weinig zou krijgen, maar waar ook geen objectieve grondslag voor te vinden
is.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Kan deze redenering overeind blijven als wij kijken naar hetgeen het kabinet
voor Den Haag heeft gedaan?Minister Zalm:Dat was een artikel-12-regime en bovendien ging het daar niet zozeer om
bevoordeling. Den Haag kon eerder uit dat regime omdat wij bereid waren in
één keer af te kopen wat anders nog jaren op gemeenten zou worden
verhaald en aan Den Haag zou worden gegeven. Wij zijn als het ware als intermediair
opgetreden tussen het collectief der gemeenten die Den Haag nog moesten betalen
en Den Haag, opdat die in een keer uit dat regime kon gaan. Aalburg is geen
artikel-12-gemeente.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Er zijn wel meer artikel-12-gemeenten en bij geen enkele heeft het kabinet
gehandeld als bij Den Haag. Met andere woorden, ook toen heeft de situatie
geleid tot de situatie ethiek, om het zo maar eens in die termen te vatten.
Wat verzet zich er nu tegen om daar waar er een specifiek probleem is specifieke
maatregelen te nemen?Minister Zalm:Behalve de verklaring van de heer Van der Vlies dat Aalburg uniek is,
weet ik niet of er dan niet veel meer gemeenten uniek zijn die ik onrecht
zou aandoen als Aalburg werd behandeld als de heer Van der Vlies voorstelt.
Ik zal echt niet omvallen van het bedrag waarom het gaat, maar het gaat mij
toch om algemene principes van de rechtsstaat, bestuur, gelijke behandeling,
ook van gemeenten. Je kunt een gemeente toch niet iets extra's geven omdat
die eenmaal het oor heeft gekregen van een lid van dit huis, maar waar uit
nader onderzoek blijkt dat er geen specifieke omstandigheden zijn die dat
extra's motiveren? Dat is zo'n beetje mijn probleem, want verder zou ik natuurlijk
heel graag met de heer Van der Vlies door een deur kunnen.De heer Van der Vlies (SGP):Dat laatste had ik al eerder begrepen en stel ik op prijs, maar verleden
jaar hebben wij hier ook al over gesproken. U hebt toen, overigens binnen
de algemene lijnen, toegezegd een creatieve oplossing te zoeken, wat inderdaad
natuurlijk wel iets anders is dan vinden. Bij herhaling heeft de Kamer dat
alles overziende gezegd dat zij de situatie van Aalburg als laatste van een
aantal gemeenten waar problemen waren toen de decentralisatie huisvesting
voortgezet onderwijs aan de orde was, zo bijzonder vond dat die gemeente even
uit die nood geholpen moest worden. Het gaat nu om het vinden van het goede
voertuig. Daarna heeft uw collega van Binnenlandse Zaken gezegd dat de Kamer
die knoop dan maar moest doorhakken. Ik heb toen gezegd dat ik die uitdaging
aannam en bij gelegenheid van de voorjaarsnota met een amendement zou komen.
Dat is dan het voertuig en zo moet het dan maar!Minister Zalm:Voorzitter. Het recht van amendement is een onvervreemdbaar recht van
de Kamer. Ik heb mijn overwegingen willen geven. Toen wij verleden jaar hierover
spraken, dacht ik dat de heer Van der Vlies ongetwijfeld niet zomaar met Aalburg
zou aankomen en dat, als het dan zo bijzonder is, wij dat ongetwijfeld
zouden kunnen veralgemeniseren. Je zou dan kunnen denken aan een excessieve
hoeveelheid leerlingen uit de omgeving in verhouding tot de omvang van de
gemeente. Maar, dat blijkt niet het geval te zijn. Er is goed gekeken naar
verschillende aspecten, maar gebleken is dat Aalburg daar toch niet bijzonder
in scoort. Dat was dus mijn optimisme verleden jaar: als het zo bijzonder
is, dan zal het er wel uitrollen als dat wordt onderzocht aan de hand van
objectieve getallen. Dat is er dus niet uitgerold. Ik kan dan ook niet zeggen
dat, ondanks het feit dat objectief niet is aan te geven dat Aalburg onderbedeeld
wordt ten opzichte van andere gemeenten, wij toch iets voor Aalburg moeten
doen. Daarom hebben wij de Raad voor de financiële verhoudingen gevraagd
hiernaar nog eens als een soort arbiter te kijken. De raad is tot de conclusie
gekomen dat er geen titel is om Aalburg tegemoet te komen als de rechtsgelijkheid
in Nederland moet blijven gehandhaafd. De raad komt aan het eind wel tot de
conclusie dat in het algemeen de budgetten misschien moeten worden verhoogd.
Daarom blijf ik bij mijn standpunt. Ik geef mijn overwegingen.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. Het argument van de rechtsgelijkheid heeft mij natuurlijk
beziggehouden, want daarvoor moeten wij staan in dit huis. Daarom heb ik vanmorgen
uitdrukkelijk gezegd dat hieraan geen enkele precedentwerking kan worden ontleend.
Daarmee is dit een door ons apart gezette situatie en in die zin dus uniek.
Dit is een eenmalige kwestie. Zodra het geld is gevoteerd, loopt de post leeg
en zijn wij ervan af. Dit voertuig kan dan dus weer in de garage.De heer Van Beek (VVD):Wij staan in dubio. Ik begrijp uit het advies van de Raad voor de gemeentefinanciën
dat niet wordt ontkend dat er een probleem is, maar dat de raad van mening
is dat hij het niet kan oplossen. De vraag is nu of het waar is als de minister
zegt dat dit een probleem is uit een rij, of dat dit het laatste probleem
is van een rij problemen die al zijn opgelost. Dit bepaalt natuurlijk in hoge
mate of je kunt zeggen dat wij hier willekeurig een probleem uit die rij halen
en die andere laten staan, of dat intussen die hele rij is opgelost dankzij
het beleid van de afgelopen jaren en er nog een probleem over is, namelijk
Aalburg. Wij staan echt in dubio of het correct is dit op deze manier op te
lossen, want nogmaals, het gaat niet om het bedrag. De wil is er, maar wij
moeten natuurlijk wel een zuivere afweging maken.Minister Zalm:Wij hebben de verdeelsystematiek nog eens bekeken. Er zijn ook wijzigingen
in aangebracht om in de toedeling van de budgetten rekening te kunnen houden
met uitzonderingsgemeenten van bijvoorbeeld een bepaalde omvang die veel leerlingen
krijgen doordat zij een centrumfunctie vervullen. Dit is een goed systeem
en beter kunnen wij het niet maken. Het unieke van Aalburg is vooral dat de
heer Van der Vlies zegt dat Aalburg uniek is. Als iemand anders zegt dat Enkhuizen
ook uniek is, kan ik dat net zomin weerspreken. Zolang er geen objectieve
meetbare systemen zijn die aantonen dat zo'n gemeente uniek is, moeten wij
ervan uitgaan dat zij niet uniek is en met de algemene regels goed wordt bediend.
Ik heb geen enkele aanwijzing dat andere gemeenten ontevreden zouden zijn
als Aalburg wordt bediend, maar ook niet dat zij dan met specifieke problemen
zouden komen.De voorzitter:Ik moet de minister erop wijzen dat er een tweede termijn van de kant
van de Kamer gevraagd wordt.Minister Zalm:Ik doe mijn best zo snel mogelijk te antwoorden op wat mij gevraagd is,
want daar kan ik moeilijk omheen.Wat de heer Van der Vlies zei over inkoopkorting herken ik niet. In alle
sectoren is een en ander op dezelfde manier in de instellingsbudgetten verwerkt.
Het is niet juist dat de gehandicaptenzorg als enige geen kwijtschelding van
de korting heeft gekregen. Zij hebben het geen van alle gekregen en dat is
verwerkt in de budgetten en de tarieven. Dit is de wetenschap die mij is aangereikt
van de kant van VWS. Bovendien zijn wij bij Financiën niet zo kwijtschelderig.
Dat had ik moeten weten.De heer Van der Vlies (SGP):Ik ben zo vrij hierover vooralsnog materieel met de minister van mening
te verschillen. Aan drie sectoren was die inkoopkorting opgelegd. Inmiddels
is voor twee sectoren een regeling getroffen die deze inkoopkorting van tafel
haalt en overigens de zaak compenseert. Alleen voor de gehandicaptenzorg is
dat nog niet gebeurd. Wij hebben er onlangs in de Kamer nog een debat over
gehad.Minister Zalm:Ik heb daar andere informatie over, maar het kan best zijn, voorzitter,
dat de heer Van der Vlies betere informatie heeft dan ik. Ik zal het nog even
nagaan. Voor de gehandicaptenzorg geldt nog een extra complicatie. Het is
lastig amendementen in te dienen op de AWBZ, omdat die niet als wet voorligt.
Waarschijnlijk kiest de heer Van der Vlies als vehikel een rijksbijdrage,
maar het budgetrecht van de Kamer strekt zich niet uit tot AWBZ-voorzieningen.
Dat is een pikant punt in de Nederlandse verhoudingen.Voorzitter. Ik moet nog reageren op een aantal kwesties, naar voren gebracht
door de heer Bakker, nu vervangen door de heer Van Walsem. Hij vond het hoger
onderwijs wat mager bediend. Toch hebben wij zeker voor het hoger beroepsonderwijs
ook in de voorjaarsnota extra middelen uitgetrokken en niet alleen in het
kader van Van Rijn. De heer Bakker zei dat er wel sprake is van afboeking
als leerlingenaantallen kleiner worden, maar niet van bijboeking als leerlingenaantallen
groter worden. Het laatste is inmiddels niet meer het geval. In de Miljoenennota
2000 hebben wij een bedrag van 52 mln in 2000 oplopend naar 284 mln in 2004
bijgeboekt voor het hbo in verband met de stijging van de studentenaantallen.
Nu wij vaststellen dat er een lager aantal studenten is, wordt er afgeboekt.
Wij zijn eerder begonnen met het bijboeken dan met het afboeken, om het zo
maar te zeggen. Het is nu symmetrisch. Ik erken overigens graag dat wij ook
andere tijden hebben gehad.Het Stedelijk Museum heet stedelijk, denk ik, omdat het van de stad is.
Het Rijksmuseum heet zo, omdat het van het Rijk is. Dat geeft ook een indicatie
betreffende de financiering.De lokale omroep betreft een oude kwestie, waarbij ook bestuurders van
gemeenten en provincies in het geding zijn. Dat zijn nu juist
de bestuurders die met ons voorstel tevreden waren. De enige instelling op
bestuurlijk niveau in Nederland die er nog niet tevreden mee was, is de Tweede
Kamer. De Kamer heeft het destijds voor 2000 geregeld. Dat hebben wij uitgevoerd.
Wij zagen geen aanleiding het structureel te doen, omdat wij andere doelen
belangrijker vonden en omdat wij de regeling al zeer royaal vonden. De provincies
hebben echt aanzienlijk meer gecompenseerd gekregen dan zij ooit aan opcenten
op de omroep hebben geïnd, omdat zij ook voor het potentiële verlies
waren gecompenseerd. Het amendement terzake ging nog een stuk verder en schoot
naar de overtuiging van de regering door. Ik neem aan dat bij de behandeling
van de suppletoire begroting van OCW waarin de heer Bakker dacht zijn dekking
te vinden die discussie kan worden afgerond. Als de Kamer komt tot een neerwaartse
amendering kan ik vanuit budgettair oogpunt alleen maar zeggen dat het allemaal
correct en netjes gaat. Dan gaan het Provinciefonds en het Gemeentefonds met
de bijbehorende bedragen omhoog. Ik neem overigens aan dat mijn collega van
OCW iets minder enthousiast zal zijn over de dekking.Ik zal niet ingaan op de notitie van de heer Vendrik in verband met het
gegeven dat ik ook niets zeg over de studiegroep Begrotingsruimte. De verkenningen
komen voor Prinsjesdag, waarschijnlijk in augustus, naar de Kamer. Het meerjarige
investeringsplan onderwijs valt uiteen in twee elementen. Wij zullen in de
begroting voor 2002 laten zien wat wij op het gebied van onderwijs en intensiveringen
doen, zowel voor het jaar 2002 als voor de jaren daarna. Dit geeft een element
van meerjarig investeren en intensiveren. Voor de periode 2003 en later zullen
wij de Onderwijsverkenning uitbrengen.Ik heb uiteengezet dat de onderwijs-cao niet betekent dat het Van Rijn-geld
wordt omgezet in algemene salarisverbeteringen. De analyse van Salverda en
Paping ken ik niet, hoewel ik op de hoogte ben van de achtergrond van beiden.
De uitkomst verrast mij dus niet. In het verleden zijn er andere exercities
geweest, bijvoorbeeld van het CPB dat ook wel eens vergelijkingen rondom beloningen
heeft gemaakt waaruit kleinere achterstanden bleken dan Van Rijn laat zien.
Blijkbaar kun je veel verschillende dingen doen rondom inkomensvergelijkingen.De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties wordt klaarblijkelijk
over de topinkomens in de publieke sector nog met een motie geconfronteerd.De heer Balkenende (CDA):Voorzitter. Ik dank de minister voor zijn uitgebreide en plezierige beantwoording.
Mijn inbreng in eerste termijn plaatste ik in het kader van het herijken.
De minister sprak een waar woord; het is nu niet het moment om over de studiegroep
Begrotingsruimte te beginnen. Dat debat wordt nog gevoerd. Toch heb ik een
aantal punten willen noemen in het kader van de noodzaak van het herijken.Herijking komt ook terug bij de discussie over de Zalmnorm. Het is mij
opgevallen dat wij hierover regelmatig debatten hebben gevoerd. Uit interventies
van de heren Bakker en Crone begreep ik dat het niet zo'n felle discussie
was geweest, maar het was juist een heel forse discussie. Keer op keer! In
april heb ik geconcludeerd dat minister Zalm aan het langste eind heeft getrokken
en zo liggen de feiten. Alle inspanningen van de heer Melkert om het debat
te stimuleren zijn geweldig, maar uiteindelijk moet ik zeggen: minister, proficiat!De heer Dijkstal had toen een leuke tegenzet. Hij zei dat, als op een
gegeven moment geld moet worden vrijgemaakt, dit uit het asielvraagstuk moet
komen. Volgens de voorjaarsnota gaat 400 mln gulden naar de AMA's. Debatten
zijn leuk, maar er gebeurt zo verrekte weinig.Ik dank de minister voor zijn toelichting op de overschotten van de sociale
fondsen. Maar dat is niet het enige. Er zijn ook nog de Europese sociale fondsen.
De Europese Commissie denkt erover na, Nederland aan te spreken op zijn fouten
die in het verleden zijn gemaakt. Ik vroeg de minister of het mogelijk is
een zekere inschatting te geven van de budgettaire consequenties daarvan.
De Nederlandse regering wordt op dit moment in een buitengewoon vervelende
situatie gemanoeuvreerd.Wij hopen dat de inflatie ten goede keert. Het percentage moet niet langer
5 blijven. Er bestaat een zekere verwachting dat de afronding in het kader
van de introductie van de euro een inflatieverhogend effect heeft. Het is
goed als de minister hierop ingaat, omdat het heel vervelend is als er straks
een dalende tendens ontstaat in de richting van de inflatieontwikkeling die
gevolgd wordt door een negatief effect als gevolg van de afronding in het
kader van de euro.Ik sprak over de plooien in de jas van Zalm. Hierover mag geen misverstand
bestaan. Ik ben het eens met de minister dat het begrotingsbeeld voortdurend
bekeken moet worden. Bezien moet worden waar je scherper kunt opereren en
waar gelden ondoelmatig worden besteed. Daar ging het mij echter niet om.
Het ging er bij alleen om, dat als je alles op een rijtje zet: deflator, uitgavenreserve
enzovoorts, dat dan blijkt dat er naast het werken met de officiële cijfers
nog veel andere instrumenten mogelijk zijn. Het inzetten van het instrument
van de deflator en dat van de uitgavenreserve heeft wel de angel uit de Zalmdiscussie
gehaald. Wat dat betreft kan ik mij voorstellen dat de minister heeft geantwoord
zoals hij heeft gedaan.De heer Crone (PvdA):Voorzitter. Ook ik dank de minister voor zijn beantwoording en voor de
wijze waarop hij die heeft gedaan. Hij was zeer inhoudelijk en technisch adequaat.
Straks zal ik hem extra ruimte geven om in het vervolg creatief te kunnen
zijn.Voorzitter. Er is niet alleen in overdrachtelijke zin, maar juist ook
in feitelijke zin een enorme groei van de collectieve uitgaven. Daar ging
het ons om. Het ging ons namelijk om geld voor zorg, onderwijs en de infrastructuur
inclusief natuur. De bedragen liegen er echt niet om. De materiële inhoud
van de desbetreffende debatten ging daarover. Kennelijk hebben de begrotingsregels
niet belemmerend gewerkt en daarom hoeven zij in dit stadium niet te verdwijnen.Ik wil vervolgens nog een paar concrete punten kort aan de orde stellen.
Wat de huren betreft heeft de minister de goede positie ingenomen, dat incidentele
ontwikkelingen, zoals inflatie en conjuncturele effecten, geen opdrijvend
effect mogen hebben. Wat de dollars betreft: helaas is er een tikfout gemaakt waardoor een
verkeerd bedrag in de stukken is vermeld. Laten we afspreken dat in het vervolg
tikfouten in het voordeel van de Kamer uitwerken, net als bij de afronding
van bedragen die in euro's worden vermeld. Als de tikfout was blijven staan,
had dat toch weer wat opgeleverd. We zullen in een volgend debat het indienen
van een motie op dit punt overwegen.De minister heeft toegegeven dat vanwege de dollarkoers of de olieprijs
er meer inkomsten zijn en dat die in principe beschikbaar zijn, deels voor
het FES. Dat is belangrijk. Wij houden de minister hier aan en zien wel hoe
deze toezegging in de miljoenennota uitpakt. Het voordeel kan eenmalig, maar
ook structureel zijn. Met de minister wil ik nog wel een keer spreken over
de vraag op welke manier wij het voordeel aanwenden. Ons is nog niet bekend
of er bij het FES tekorten zijn. Dit zien wij allemaal later wel. Het punt
is nu gemaakt. Tegen de VVD-fractie wil ik nog zeggen: het blijft vermogen
voor vermogen. Wat de voeding van het FES betreft wil ik toch graag de steun
van de fractie van de VVD vragen voor de suggesties van het kabinet om de
FES-systematiek iets te veranderen. Dat zou consistent zijn.Voorzitter. Het is al heel wat dat de minister in zijn oren heeft geknoopt
dat aandacht voor cultuur belangrijk is. Bij de uitwerkingen van de miljoenennota
zal hij de opmerkingen in aanmerking namen. Toen wij het over de natuur hadden,
heb ik gezegd dat ik bereid was de slimme suggesties van de minister af te
wachten. In een bijzinnetje probeerde hij echter weer te onderhandelen en
op zijn woorden terug te komen door te zeggen: en zullen we voor cultuur dan
ook maar even niets doen? Dat moeten we toch maar wel doen. Ik roep in dit
verband graag de hulp in van mevrouw Van Nieuwenhoven in. Het toenmalig Kamerlid
Van Nieuwenhoven heeft destijds de motie ingediend waarin werd gevraagd de
opbrengst van de Staatsloterij voor een deel in te zetten voor cultuur. In
de motie-Van Nieuwenhoven stond echter nog niets over de opbrengst van de
verjaardagsloterij. Daarom wil ik nu iets aan die motie toevoegen en bepalen
dat het gevraagde ook geldt voor de opbrengst van de verjaardagsloterij. De
heer Bakker is nu niet aanwezig en daarom dien ik nu graag mede namens collega
Van Walsem op dit punt een motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de culturele sector nauwelijks geld heeft gekregen in
het kader van "Van Rijn";overwegende dat de arbeidsvoorwaarden in deze sector hierdoor onveranderd
onverantwoord slecht zijn en derden concrete voorstellen hebben gedaan om
deze te verbeteren;constaterende dat de Staatsloterij op zeer korte termijn start met een
"verjaardagsloterij";verzoekt de regering, de arbeidsvoorwaarden in de culturele sector te
verbeteren, onder meer uit de opbrengsten van de "verjaardagsloterij",en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Crone en Van Walsem. Naar mij
blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 4(27734).De heer Crone (PvdA):Voorzitter. Ik zeg in mijn motie de arbeidsvoorwaarden te willen verbeteren
met "onder meer" de opbrengsten uit de verjaardagsloterij. Wij vinden het
namelijk prima als de minister creatiever is dan wij zijn en een andere oplossing
weet te bedenken.De heer Marijnissen (SP):Mag van de heer Crone de verbetering van de arbeidsvoorwaarden ook met
andere gelden gefinancierd worden?De heer Crone (PvdA):Ja, daarom staat ook in het dictum "onder meer".De heer Marijnissen (SP):Maar "onder meer" houdt juist in dat de verbetering ook gefinancierd moet
worden met gelden van de verjaardagsloterij.De heer Crone (PvdA):Dan moet ik toch even kijken wat er precies staat. Ik gaf in mijn toelichting
al aan dat wij het prima vinden als de minister een andere dekking vindt als
hij maar handelt in de geest van de motie. Ik herinner er overigens aan dat
in de Sovjet-Unie heel veel staatsinkomsten alleen maar uit loterijen kwamen.
Kennelijk was het daar moeilijk belastingen in te voeren. Nu is de Sovjet-Unie
niet mijn voorland...De heer Marijnissen (SP):Voorzitter. Dit zijn doorgeëxerceerde grappen. Deze heeft de heer
Crone vandaag al drie keer verteld en ik heb daarom tegen hem gezegd: dat
is nu juist de reden waarom u dit niet moet voorstellen.De heer Crone (PvdA):Maar u zegt altijd dat wat ik buiten de zaal zeg, ook hier moet durven
zeggen. Dus ik moest deze grap hier herhalen. Dat kon niet anders.Voorzitter. Wat die omscholingsregeling betreft: daarbij gaat het niet
om geld, maar om het feit dat iets niet bij de regels van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid past. Of Sociale Zaken moet de regels verruimen en zelf de
financiering handhaven óf het moet naar VWS en dan moet het geld mee.
Ik begrijp dat de minister er misschien ook het zijne aan kan bijdragen. Wij
zien later wel of het goed is geregeld.Ik kom bij natuur. De minister heeft gezegd: wij kijken eens goed naar
de vermoedelijke uitkomst en naar de begroting, want daarin kunnen meevallers
zitten; vorig jaar 800 mln gulden voor het lopende jaar. Wij kijken ook eens
goed naar suggesties van technische aard van mijn kant over een andere financiering.
Wat mij betreft, snijden die suggesties hout, al is dat geen goede natuuruitdrukking.
Ik geef de minister graag de kans om de fouten eruit te halen en het nog slimmer
te doen.Ik kom bij de kosten MKZ.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Is dit nu alles wat u op het punt van natuur aan de minister wilt meegeven?
Ik ben er zeer teleurgesteld over na hetgeen wij op het Plein hebben meegemaakt
met uw fractievoorzitter, die tijdens de presentatie van het natuuroffensief
met een aantal paarse collega's toch heel dikke woorden sprak over de noodzaak
Cronevan zo'n natuuroffensief. Nu komt u niet verder dan: kijkt
u nog eens wat u kunt doen.De heer Crone (PvdA):Neen, ik geef de minister de kans om voor de miljoenennota te laten zien
hoeveel het kabinet kan doen, dus niet alleen in de najaarsnota. Dan zou u
gelijk hebben: wacht maar tot er wat over is en dan krijgt de sector natuur
als het ware genadebrood. Ik zeg "voor de miljoenennota". Die andere financieringswijzen
krijgen deels een structureel karakter, dus meer dan incidenteel. Daar hebben
wij meer aan. Als het kabinet dat niet voldoende slim heeft gedaan, zullen
wij weer proberen om dat alsnog te regelen. Bij de voorjaarsnota kun je echter
in principe niet veel structureel geld regelen. Dat is nu eenmaal het karakter
van de voorjaarsnota. Behalve op enkele punten, zoals de Staatsloterij, is
dit niet de plaats om voor 2002 de begroting structureel aan te passen. Wel
kun je het kabinet aansporen om dat in de voorstellen te doen.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Voorzitter. Ik vind dat te dun, maar dat is mijn waarneming.De heer Crone (PvdA):Ik meen dat het absoluut niet dun is. U mag ons eraan houden, als er niks
zou gebeuren in de miljoenennota en als wij ook niks zouden doen. Overigens
zie ik uw voorstellen voor structurele dekking graag tegemoet.De heer Rosenmöller (GroenLinks):U geeft de minister wat huiswerk mee in verband met de miljoenennota.
Dan zou het toch beter zijn om dat te kwantificeren. Bent u het met mij eens
dat zo'n natuuroffensief voor 2001 toch een paar honderd miljoen gulden zou
moeten opleveren? Dan zou het al concreter worden.De heer Crone (PvdA):Ik zal het niet uitvoerig herhalen, maar ik heb in eerste termijn aangegeven
om welke bedragen het gaat: 200 tot 500 mln gulden structureel. Daarmee kan
in dit jaar een begin worden gemaakt. Ik heb in totaal een grotere dekking
aangegeven, omdat ik ook wel weet dat al die dekkingen niet à la minute
effectief kunnen zijn. Ik heb mij over zowel de dekking als de claim duidelijk
uitgesproken. Daar mag men mij later ook aan houden. Overigens was de minister
het met mij eens dat het Provinciefonds ook mogelijkheden biedt. Wij kunnen
hier niet beslissen dat het Provinciefonds meer doet, maar de minister kan
wel in de miljoenennota melden: zij doen het of zij doen het niet. De regering
regeert en wij jagen haar op. In ieder geval stellen wij alles ter discussie
en halen wij het goede binnen.De kwestie van de regionale investeringen zullen wij regelen in de suppletoire
begroting Verkeer en Waterstaat. Wij hebben dat zojuist al aangekondigd; het
hoort ook daar. Het is belangrijk dat die regionale investeringen echt van
de grond komen. Het is al beloofd in het regeerakkoord en de projecten liggen
klaar. Het gaat om belangrijke projecten, zoals de A2-traverse in Maastricht.
Dat regelen wij morgen.De minister heeft goed begrepen dat de jeugdzorg en de daklozenopvang
door ons en door anderen worden gezien als belangrijke prioriteit voor de
miljoenennota. Ook op deze punten liggen er al veel concrete projecten klaar,
bijvoorbeeld het Asja-project in Leeuwarden. Ook de tekorten in de jeugdinrichtingen
zijn echt fout. Er zitten gaten in de keten van hulp; dan werkt een keten
niet. Ik verwacht van het kabinet een integrale en serieuze aanpak, ook in
de miljoenennota.Ik had gezwegen over de sociale advocatuur, omdat ik net als de heer Marijnissen
wachtte op het AO van vanmiddag. Het VAO volgt. Wij hebben vorig jaar en het
jaar daarvoor op deze plaats gevraagd om de verhoging van het tarief naar ƒ
160. Toen dachten wij dat die verhoging misschien wel wat groot was, maar
de sector had het gevraagd. Inmiddels blijkt uit onderzoek dat het kennelijk
niet groot genoeg is. Daarin moet dus een nieuw evenwicht worden gevonden.Ik heb mij in het debat over de najaarsnota al uitgesproken over de school
in Aalburg. Toen heeft de minister gezegd dat hij zich er persoonlijk mee
zou bezighouden. Hij heeft drie keer gezegd geen incidentele regeling of precedent
te willen. Hij zou het via een generieke regeling proberen te regelen. Dat
is kennelijk niet gelukt, want er is geen nieuwe generieke oplossing waarin
dit past. Dan kunnen wij twee dingen doen: of deze specifieke case laten vallen,
of tegen het kabinet zeggen dat wij niet kunnen blijven wachten. Je kunt bij
wijze van spreken een hardheidsclausule aan iedere generieke regeling toevoegen;
dan is het in een keer klaar. Ik heb echter de neiging om nu de knoop door
te hakken. Het gaat in dit geval om een zeer kleine gemeente met een school
die qua aard en structuur de grootte van de gemeente verre overschrijdt. In
die zin is het geen precedent dat ertoe zou leiden dat gemeenten die het wel
kunnen betalen, via de Kamer een voorkeursbehandeling zouden krijgen. Ik heb
dus de neiging om te zeggen dat wij er nu een keer vanaf moeten. Het moet
maar binnen Onderwijs worden geregeld. Als men dat zelf niet kan, helpen wij
daarbij.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Voorzitter. Ik dank de minister voor zijn antwoorden. In reactie daarop
zou ik veel kunnen zeggen, maar mijn tijd is beperkt. Vandaar dat ik mij beperk
tot drie punten.Ik begin met zijn opmerkingen over de inflatie. Deze opmerkingen hadden,
evenals vorig jaar bij de najaarsnota, een jaar geleden bij de voorjaarsnota
en misschien ook wel daarvoor, sterk het karakter van een bezweringsformule.
Ik begrijp ook wel dat de instrumenten om er veel aan te doen, niet zo voor
de hand liggen. Ik wil wel weten waarom wij hier bijvoorbeeld veel meer last
lijken te hebben van externe factoren als de olie- en dollarprijs dan Duitsland
en België. Vindt de minister niet dat, als wij "free rider" op het punt
van inflatie in Europa zijn, het veel moeilijker wordt om bijvoorbeeld tegenover
Italië harde woorden te spreken als het daar niet goed gaat met de uitvoering
van de EMU-afspraken?De minister heeft gezegd dat hij de motie van de paarse coalitiefracties
over het natuuroffensief niet uitvoert. Hij heeft het sympathieker gebracht,
maar daar komt het wel op neer. Dat is zeker het geval omdat de bedragen die
hij heeft genoemd, niet toereikend zijn om de ambities waar te maken die de
collega's op het Plein samen met mij hebben verwoord ten aanzien van het natuuroffensief.
Met het oog daarop dien ik een motie in.De Van DijkeKamer, gehoord de beraadslaging,overwegende dat: - bij de algemene politieke beschouwingen
in 2001 Kamerbreed gevraagd is om een versnelling van het vigerend natuurbeleid
(EHS en Natuur bij de stad) én de ontwikkeling en uitvoering van nationaal
natuuroffensief;- tot op heden geen voorstellen voor een intensivering
van het natuurbeleid van de zijde van het kabinet zijn gepresenteerd en extra
middelen gereserveerd;- een groot aantal maatschappelijke organisaties
bouwstenen hebben ontwikkeld voor een nationaal natuuroffensief;- voor een versnelling van het vigerend natuurbeleid uiteindelijk ten minste
500 mln gulden structureel op jaarbasis noodzakelijk is en voor de realisatie
van een nationaal natuuroffensief een aanzienlijk deel van de ICES-3-middelen
gereserveerd moet worden voor een echte "vergroeningsslag";verzoekt de regering: - bij de begroting 2002 een bedrag van
300 mln gulden oplopend naar 500 mln gulden in 2004 structureel op jaarbasis
extra te reserveren, met name ten behoeve van een versnelling van de realisatie
van de EHS, Natuur bij de stad;- bij de voorbereiding van de impulsbrief
een duidelijk accent te leggen op de realisatie van de groen-blauwe infrastructuur,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Dijke. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 5(27734).De heer Van Dijke (ChristenUnie):Voorzitter. Ik heb de minister gevraagd uitvoerig stil te staan bij de
gevolgen van de MKZ-crisis, met name bij de inkomenspositie van boeren. De
minister heeft daarbij naar mijn idee onvoldoende uitzicht gegeven op bedragen
die de door mij genoemde doelgroep kunnen helpen. Daarom dien ik de volgende
motie in.De Kamer, gehoord de beraadslaging,constaterende dat: - door de MKZ-crisis een aantal ondernemingen
is geconfronteerd met een substantieel inkomensverlies;- de financiering
uit het noodfonds vooralsnog alleen betrekking heeft op bedrijfsinvesteringen
en niet op verlies aan inkomen;- verlies aan inkomen tot op een niveau
onder het sociaal minimum voor bijna geen enkele gedupeerde kan worden gecompenseerd
op grond van de huidige vermogenstoetsing in de BBZ en de IOAZ;-
de MKZ-crisis volgens de regering geen gewoon bedrijfsrisico is;overwegende dat het rechtvaardig is een compensatie voor inkomensderving
te bieden aan de gedupeerde bedrijven, gelet op het feit dat ze onevenredig
zwaar zijn getroffen om ernstiger gevolgen voor Nederland te voorkomen;verzoekt de regering, middelen aan het noodfonds toe te voegen, teneinde
het mogelijk te maken inkomensderving van ondernemingen die zijn getroffen
door de MKZ-crisis zodanig te compenseren, dat het inkomen niet daalt onder
het niveau van het sociaal minimum;verzoekt de regering, ernaar te streven de afhandeling van deze compensatie
vóór 1 september af te ronden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Dijke. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 6(27734).De heer Van Walsem (D66):Bedoelt de heer Van Dijke met MKZ-gedupeerden alleen de direct gedupeerde
boeren, of ook de indirect gedupeerden?De heer Van Dijke (ChristenUnie):Wanneer ik over gedupeerden spreek, gaat het mij niet alleen om de boeren
die hun stallen leeg zagen halen, maar ook om gedupeerde varkensboeren die
hun vee niet konden transporteren en wellicht ook om de daaraan verbonden
bedrijven.De heer Van Walsem (D66):Ik doelde ook indirect op de recreatiebedrijven en dergelijke.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Daar gaat het mij ook om. Wij moeten overigens niet net doen alsof het
om wereldschokkende bedragen gaat. Het betreft slechts een relatief beperkte
tijd en het gaat om compensatie tot aan het sociaal minimum Wel gaat het over
een sector die een zware last heeft gedragen toen het erom ging Nederland
te vrijwaren van MKZ.De heer Balkenende (CDA):Wij behandelen straks nog de suppletoire begroting LNV. Daarbij hebben
zich vijf sprekers aangemeld. Hoe verhoudt deze motie zich tot de discussie
bij die begroting?De heer Van Dijke (ChristenUnie):Als de minister deze motie gaat uitvoeren, is het probleem opgelost.De heer Balkenende (CDA):Vooralsnog zal ik mijn woordvoerder bij dat andere debat attenderen op
deze motie. Het debat hierover zullen wij voeren bij de suppletoire begroting
LNV.De heer Van Beek (VVD):Voorzitter. Het is goed geweest om weer eens van gedachten te wisselen
over een aantal belangrijke onderwerpen als inflatie, de voeding van het FES
en de vraag of dit fonds nu echt solide is. Na Prinsjesdag moeten we dit nog
eens nader bezien aan de hand van het structurele beeld zoals dat dan in de
stukken is neergelegd. Ik ben het met de minister eens dat maatregelen die
wij nemen, vooral in de sfeer van lastenverlichting, erop gericht moeten zijn
om de problemen op de arbeidsmarkt zoveel mogelijk op te lossen.Waar het gaat om wensen voor nieuwe uitgaven heb ik in mijn fractie een
heel strenge lijn getrokken. Ik heb zelf geen voorstellen gedaan. Bij de behandeling
van de begroting voor 2002 kunnen wij weer spreken over een aantal zaken.
Incidentele zaken kunnen bij de behandeling van de najaarsnota aan de orde
komen. Bij die gelegenheid kunnen wij weer spreken over bedragen die gemoeid
zijn met natuurontwikkeling en natuuraankoop.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Is dit een openlijke sollicitatie om de heer Zalm in het kabinet op te
volgen? U betoogt nu dat u een rechte rug kunt houden in de fractie en wekt
daarmee de suggestie dat u dat in het kabinet ook wel zou kunnen.De heer Van Beek (VVD):Als dat mijn bedoeling was, had ik het subtieler geformuleerd. Ik wilde
slechts duidelijk maken dat ik namens de VVD-fractie geen voorstellen zal
doen en dat ik door anderen gedane voorstellen heel kritisch zal beoordelen.
Een post als bijvoorbeeld Monumentenzorg, kun je regelen voor het eind van
het jaar.Resteert een aantal nu voorliggende voorstellen. Ik begrijp dat het probleem
van de natuuraankopen en dat van de dak- en thuislozen nog nader door het
kabinet worden bekeken. Wij staan op zichzelf positief tegenover de voorstellen
die in de cultuurmotie worden gedaan. Ik wil echter graag voor de stemmingen
weten of de aangegeven dekking wel goed is. Daar hangt namelijk nadrukkelijk
vanaf of wij die motie zullen steunen. Als dat bedrag beschikbaar is, dan
is dit een prima aanwending van dat geld. Als dat bedrag niet beschikbaar
is, dan is de motie dus niet gedekt en voldoet zij niet aan de criteria die
mijn fractie intern hanteert.Ik heb al aangegeven dat ik de voorstellen terzake van Aalburg aan mijn
onderwijscollega's zal doorgeven, opdat zij een en ander kunnen afwegen. Het
is bekend dat wij welwillend naar deze situatie kijken, maar dat wij er wel
zeer aan hechten dat er geen rangordes verstoord worden.Voor vandaag wil ik het hierbij laten. Wat ons betreft, mag de voorjaarsnota
snel in uitvoering komen. Er moet een enorm bedrag verdeeld worden en het
zal nog een hele klus zijn om die gelden goed tot besteding te laten komen.De heer Marijnissen (SP):Mevrouw de voorzitter. Ik heb in eerste termijn een vraag gesteld over
de commissie-Van Rijn. Wij hebben net een kort debatje gehad over het bedrag
waarvoor die commissie staat. Mijn fractie raamt dit op 15 tot 20 mld gulden.
Aangezien het kabinet het heeft over 2 mld gulden voor de arbeidsvoorwaarden,
kun je met dat bedrag acht tot tien jaar vooruit. Ik wil nu nog weten of het
kabinet een doelstelling heeft, waar het gaat om het volledig herstellen van
de schade die door de concurrentie met het werken in de markt is aangericht
in de publieke sectoren als onderwijs en zorg.Ik kom ook nog even terug op de vraag of er de afgelopen jaren nu sprake
is geweest van kaalslag of niet. Ik heb het idee dat de minister en ik elkaar
niet altijd even goed verstaan, als wij elkaar een keer spreken. Ik heb soms
het gevoel dat hij spreekt vanuit een ivoren toren van macrocijfers en begrotingsgetallen
en dat hij niet altijd precies op de hoogte is van wat er in de sectoren zorg
en onderwijs aan de hand is. Ik weet overigens niet of je de minister van
Financiën het laatste euvel kunt duiden. Ik heb evenwel altijd de neiging
om hier in financiële beschouwingen over te verhalen. Zo heb ik vanmorgen
gewezen op de misstanden in verzorgings- en verpleeghuizen. Ouderen worden
daar maar een keer per maand gedoucht, omdat er geen personeel is, en krijgen
hun warme eten pas toegediend, als het koud is. Bij kaalslag moet je je dat
soort beelden voorstellen.Er zijn gigantische tekorten in de publieke sector en de instroom in de
pabo's en de opleiding hbo-v stagneert. Dit zijn indicatoren die er naar mijn
idee op wijzen dat er een fundamentele vertrouwenscrisis is ontstaan tussen
de werkers en de potentiële werkers in die sectoren enerzijds en het
kabinet en zijn beleid anderzijds. Het woord "kaalslag" is in dezen wel degelijk
op zijn plaats. Het is overigens aardig dat de minister vorige week in het
debat over de VBTB-operatie het begrip "essentiële zorg" meer dan eens
in de mond heeft genomen. Hij heeft gezegd dat mensen daar toch niet van verstoken
mogen blijven. Hij heeft tegelijkertijd gezegd – ik vond dat sportief –
dat hij geen minister van zorg was en dat dit met die minister besproken moest
worden. Als minister van Financiën en burger van dit land vond hij evenwel
dat essentiële zorg gegarandeerd moet worden. Mijn stelling is dat dit
niet gebeurt, althans niet altijd. De heer Crone zeg ik in dit verband dat
het toch zijn fractievoorzitter was die in het World Trade Centre in Rotterdam
de woorden "betonrot in de pijlers van de samenleving" in de mond nam. Ik
schat de situatie echter nog urgenter in dan de PvdA dat doet, zeker in de
paarse coalitie.Ik had nog een vraag, die ook door de heer Crone is gesteld en door de
minister is beantwoord, maar het antwoord was niet geheel duidelijk. Er zijn
signalen dat de cao's in de zorg in het kader van de commissie-Van Rijn zo
hoog zijn dat de budgetten voor de wachtlijsten in de zorg daardoor in de
knel komen.De minister heeft mijn vraag over de inkomensafhankelijke kinderbijslag
ook niet beantwoord. Misschien wil hij daar nog even op ingaan. In eerste
termijn heb ik al gezegd dat het niet gepermitteerd zou moeten zijn dat wij
in deze tijd nog een discussie over armoede moeten voeren, als de top van
het bedrijfsleven zich verrijkt met gemiddeld 14% per jaar.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat volgens recent onderzoek van het Sociaal en cultureel
planbureau de groei van de werkgelegenheid niet heeft geleid tot een daling
van het aantal arme huishoudens;overwegende dat volgens ander recent onderzoek in opdracht van het ministerie
van VWS, Kinderen in armoede, is gebleken dat tussen 1990 en 1998 het aantal
minderjarige kinderen dat opgroeit in een huishouden met een inkomen op of
onder het sociaal minimum zelfs is gestegen met ruim 15%;overwegende dat het vijfde jaarrapport over armoede en sociale uitsluiting,
Balans van het armoedebeleid, eveneens een paradox in de jaren negentig constateert,
waarin ondanks het gevoerde armoedebeleid, werkgelegenheidsgroei en economische
voorspoed hardnekkige armoede blijft voorkomen;overwegende dat in dit jaarrapport wordt gewezen op de noodzaak van nieuwe
beleidsoffensieven;verzoekt de regering, de armoede terug te dringen en daartoe in Marijnissende
Sociale nota en in de miljoenennota concreet door middel van
het formuleren van toetsbare streefcijfers aan te geven hoe ze dat wil doen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Marijnissen. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 7(27734).De heer Van der Vlies (SGP):Mevrouw de voorzitter. Ik dank de minister voor zijn beantwoording. Hij
heeft terecht geconstateerd dat de toonzetting een combinatie bedoelde te
zijn van ernst en gepaste humor. Bij sommige debatten kan dat. Ik zal mij
concentreren op de twee zaken die ik ter wijziging in de Kamer heb neergelegd.Aalburg is niet uniek, omdat Van der Vlies Aalburg uniek heeft genoemd.
Zo is het niet gegaan. Wij hebben in 1997 de onderwijshuisvesting gedecentraliseerd
en afgesproken dat er een deugdelijke evaluatie zou komen. Toen er knelpunten
bleken, is de evaluatie tussentijds gepasseerd. Naar aanleiding daarvan hebben
gemeenten een meldingsmogelijkheid gekregen voor hun problemen. Diverse gemeenten
hebben daarvan gebruik gemaakt en daar is er een aantal van overgebleven.
Voor Vinex-locaties en groeigemeenten is iets geregeld. Een deel van de oplossing
is gezocht in verfijning van de verdelingssystematiek in het Gemeentefonds,
maar daarbij werd Aalburg als enige niet bereikt zoals proportioneel wenselijk
was.De Kamer heeft hierover bij herhaling een Kameruitspraak gedaan. Dat zal
ik allemaal niet herhalen. Is de rechtsgelijkheid hierbij in het geding? Theoretisch
wel, maar praktisch is dit niet te verwachten. Volgens de wetsgeschiedenis
mag er geen precedentwerking aan toegekend worden. Dat staat uitdrukkelijk
in de toelichting op het amendement.Bij het amendement over de inkoopkorting wijs ik de minister op het volgende.
Aanvankelijk was de inkoopkorting bedoeld voor de drie caresectoren: gehandicaptenzorg,
GGZ, verpleging en verzorging. Bij brief van 9 november 2000 is aan de instellingen
gemeld dat die inkoopkorting voor de verpleeghuizen, de verzorgingshuizen
en de GGZ-sector kan worden toegevoegd aan het onderdeel personele kosten,
met het oog op het verlichten van de werkdruk. Dat is voor de gehandicaptenzorg
nog niet gebeurd. Daarnaast speelt het amendement dat in het najaar is ingediend
bij de discussie over de 35 mln gulden bedoeld ter verlichting van de werkdruk
bij ernstig verstandelijk gehandicapte cliënten. Het was niet de bedoeling
van dit amendement om de inkoopkorting daarmee te compenseren. In de discussies
die daarna zijn gevoerd, wordt dit erkend. Vandaar dat ik gemeend heb de zaak
gelijk te moeten trekken. Artikel 24.03 van de suppletoire begroting voor
VWS is, gezien de voorjaarsdiscussie, het voertuig voor de overheid om het
gehandicaptenbeleid aan te sturen. In de stukken ligt een hele rij aan titels,
waaraan ik deze wil toevoegen. Een ander instrument heb ik niet, aangezien
ik niet over de AWBZ ga.Collega Van Dijke heeft een motie ingediend over de MKZ-problematiek.
De zaak die hij bedoelt te dienen, gaat ook mij zeer ter harte. Laat daarover
geen enkel misverstand bestaan. Ik wil er de Kamer en uiteraard ook de minister
op wijzen dat er al twee moties zijn aanvaard door de Kamer, ingediend door
mevrouw Snijder c.s. en door mevrouw Schreijer-Pierik en mijzelf die dezelfde
zaak bedoelen te regelen. De moties zijn aanvaard en dus in uitvoering op
dit moment, hoewel wij allemaal vinden dat het wel lang duurt.De heer Van Walsem (D66):Mevrouw de voorzitter. De algemene conclusie is dat wij redelijk tevreden
zijn met de extra 7 mld gulden die beschikbaar is. Het doel is uiteraard belangrijker
dan het middel. Het ging ons niet om het opblazen van de Zalmnorm, maar wel
om extra geld voor de prioriteiten die wij stellen. Met die 7 mld gulden extra
is dat door het kabinet goed opgelost.Ik maak een kanttekening bij de uitkomst van de studiegroep Begrotingsruimte.
De minister is daarop niet ingegaan, maar ik kan niet nalaten te zeggen dat
ik de verabsolutering van het terugdringen van het tekort naar nul een te
sterk uitgangspunt vind. Er zouden andere prioriteiten kunnen gelden dan het
terugdringen van het tekort naar nul binnen 25 jaar, althans voor mijn fractie.Ik deel de conclusie van de minister dat er voor het FES waarschijnlijk
meer tegenvallers zullen zijn dan meevallers. Dat noopt tot enige bescheidenheid.Het uitvoeren van moties is altijd een gevoelig punt. Het ligt niet alleen
gevoelig bij het kabinet dat regelmatig moties niet uitvoert, maar ook bij
mij, omdat ik er een ontzettende hekel aan heb als het kabinet het niet doet.
De Kamer dient geen moties in die vervolgens niet worden uitgevoerd. Ik ben
enigszins verrast door de motie van de heer Van Dijke inzake het natuuroffensief.
De heren De Graaf, Melkert en Rosenmöller hebben in hun motie het initiatief
genomen, extra geld voor een natuuroffensief vrij te maken. Wij zijn ontevreden,
omdat die motie nog steeds niet is uitgevoerd. Daarom dien ik opnieuw mede
namens de heren Crone en Rosenmöller de motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat bij de algemene politieke beschouwingen in 2001 Kamerbreed
gevraagd is om een versnelling van het vigerend natuurbeleid (EHS en Natuur
bij de stad) én de ontwikkeling en uitvoering van een nationaal natuuroffensief;voorts overwegende dat tot op heden geen voorstellen voor een intensivering
van het natuurbeleid van de zijde van het kabinet zijn gepresenteerd en extra
middelen zijn gereserveerd;constaterende dat een groot aantal maatschappelijke organisaties bouwstenen
heeft ontwikkeld voor een nationaal natuuroffensief;verzoekt de regering, nog dit jaar ten minste 200 mln te reserveren voor
de realisatie van natuurbeleid, te streven naar een bedrag oplopend naar 500
mln structureel extra te reserveren ten behoeve van Van Walsemeen nationaal
natuuroffensief, en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Walsem, Crone en Rosenmöller.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 8(27734).De heer Van Walsem (D66):In het kader van de fiscalisering van de omroepbijdrage hebben wij gezegd
dat wij ter compensatie extra gelden willen hebben voor de regionale en lokale
omroepen. De minister heeft gezegd dat dat in 2000 is gedaan, dat dat een
vrij royale regeling was, dat iedereen erg tevreden was en dat er daarom maar
mee is gestopt. Dat is een onbevredigend antwoord. Wij vinden dus nog steeds
dat die 114 mln gulden voor de regionale omroepen en 4 mln gulden voor de
lokale omroepen alsnog moet worden betaald. Wij zullen daar bij eventuele
suppletoire begrotingen op terugkomen.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Ik constateer dat de door collega Van Walsem ingediende motie bijna letterlijk
overeenkomt met mijn motie. Ik heb een hekel aan overbodige moties. Mijn bedragen
zijn iets hoger, maar de gewenste richting is duidelijk. Ik heb de heer Crone
gevraagd of er nog iets meer zou komen. Als hij had aangekondigd dat er een
motie zou komen, had ik die motie niet ingediend.De heer Van Walsem (D66):Ik moet zeggen dat ik hier inval omdat de heer Bakker weg is. Daardoor
is de communicatie mijnerzijds misschien niet goed geweest.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Misschien zou medeondertekening van uw motie ertoe kunnen leiden dat ik
mijn motie kan intrekken.De heer Van Walsem (D66):Prima.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Voorzitter. Als vervanger van collega Vendrik maak ik met terughoudendheid
enkele opmerkingen. Wij hebben moeten constateren dat de minister van Financiën
terughoudendheid verkoos met betrekking tot het vraagstuk van de begrotingssystematiek:
zijn handen jeukten wel, maar wilden nog niet wapperen. Dat is op zich begrijpelijk,
want wij komen daar bij de algemene politieke beschouwingen ongetwijfeld op
terug. Misschien zijn de handen van de minister-president dan meer gebonden,
maar dit zal ongetwijfeld onderdeel zijn van het debat tussen de fractievoorzitters,
dat ongetwijfeld doorkijkjes naar de periode na 2002 zal bevatten.Mijn volgende opmerking betreft de natuur. De minister heeft hier ooit
met een glimlach gezegd dat een motie niet kon worden uitgevoerd, maar daar
moeten wij geen gewoonte van maken. Per saldo is het resultaat echter dat
het kabinet de motie over het gewenste natuuroffensief niet uitvoeren. Dat
vraagt van de Kamer om nu even stevig door te bijten. Dat is ook gebeurd via
de indiening van de motie-Van Walsem, die wij – als een van de initiatiefnemers
van dat natuuroffensief – graag medeondertekend hebben. Het is niet
alleen een tamelijk breed gedragen wens van de Kamer; er is terecht aan gerefereerd
dat er een brede maatschappelijke coalitie is, van de ANWB tot natuur- en
milieuorganisaties. Vind maar eens een punt dat op dat terrein zo breed gedragen
en gesteund wordt. Dat zou echt een aansporing voor het kabinet moeten zijn
om daar voor 2001 de genoemde middelen voor vrij te maken. Ik spoor het kabinet
er dus nogmaals toe aan om de terughoudendheid te laten varen en dit punt
niet in een breder perspectief te plaatsen, maar gewoon boter bij de vis te
leveren.Het volgende punt is de kwestie van de topinkomens. Collega Vendrik is
in eerste termijn ingegaan op onze wens om ook mensen die in de publieke of
semi-publieke sector aan de top werkzaam zijn, onderdeel te laten uitmaken
van het door minister Vermeend toegezegde onderzoek, waar wij in augustus
de resultaten van zullen krijgen. Ook die mensen moeten onderdeel zijn van
dat onderzoek, maar daarover heeft de regering nog geen toezegging gedaan.
Ik wil die toezegging via een motie trachten te verkrijgen, in de hoop dat
de minister van Financiën zegt: goed, wij houden het even aan en ik zal
proberen om het met BZK en SZW rond te breien.De Kamer, gehoord de beraadslaging,constaterende dat inkomensstijgingen in de afgelopen jaren aan de top
bij de (semi-)publieke sector mogelijk fors zijn geweest;constaterende dat het onderzoek naar de topinkomens zoals toegezegd door
de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid beperkt wordt ingevuld door
alleen naar de ontwikkelingen in het bedrijfsleven te kijken;verzoekt de regering, het voor augustus toegezegde onderzoek met maatregelenpakket
te verbreden naar de (semi-)publieke sector,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Rosenmöller. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 9(27734).De heer Rosenmöller (GroenLinks):In de afgelopen periode heeft mijn fractie bij monde van collega Van Gent
en in dit debat bij monde van collega Vendrik veel aandacht besteed aan het
vraagstuk van de maatschappelijke opvang en de tekorten op dat gebied. Ik
leg onze wensen op dit gebied in twee moties aan de Kamer voor. Dan is het
verder voldoende duidelijk.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de Kamer de minister heeft gevraagd voor de voorjaarsnota
met voorstellen te komen voor de kwantitatieve en kwalitatieve verbetering
van de maatschappelijke opvang (motie-Van Gent, 27400-XVI, nr. 37);constaterende dat de dekking van de nieuwe cao Welzijn tekortschiet om
de arbeidsvoorwaarden voor werkers in de maatschappelijke opvang uit te kunnen
voeren;constaterende dat er bij de voorjaarsnota een bedrag van 2,5 mln in het
kader van het rapport-Van Rijn voor de maatschappelijke opvang Rosenmölleris
gereserveerd; constaterende dat de Federatie opvang in haar rapport over kostprijsberekening
van de maatschappelijke opvang en vrouwenopvang tot een bedrag van 164,5 mln
komt;verzoekt de regering, een bedrag van 100 mln beschikbaar te stellen voor
de maatschappelijke opvang en dit bij Miljoenennota 2002 al voor het jaar
2001 en verder te financieren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Rosenmöller. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 10(27734).De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat pensions voor zwerfjongeren een belangrijke functie vervullen
in het weer terugkeren naar de maatschappij van zwerfjongeren;constaterende dat gezien de omvang van de groep zwerfjongeren het aantal
opvangplaatsen in pensions volstrekt onvoldoende is;constaterende dat er geen separate financieringsstroom vanuit de rijksoverheid
is voor de exploitatie van pensions voor zwerfjongeren;verzoekt de regering, een bedrag van 20 mln beschikbaar te stellen voor
de financiering van de bestaande pensions en tien nieuw op te zetten pensions
en dit bij de najaarsnota te financieren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Rosenmöller. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 11(27734).Aangezien de motie-Van Dijke (27734, nr. 5) is ingetrokken, maakt zij
geen onderwerp van beraadslaging meer uit.Ik wijs erop dat de heer Van Dijke de motie-Van Walsem c.s. (27734, nr.
8) inmiddels heeft medeondertekend.Minister Zalm:Voorzitter. De heer Balkenende heeft gevraagd wat voor schade wij kunnen
oplopen bij het ESF. Die vraag had ik in eerste termijn niet beantwoord. Het
antwoord is dat de regering het nog niet weet en als de regering al een vermoeden
zou hebben, zou zij dat liever niet uitspreken. Wij moeten natuurlijk ook
de financiële belangen van de Staat jegens de Europese Commissie in het
oog houden. Wij hebben wel een verzamelpost in de voorjaarsnota opgenomen
voor de onderwerpen SUWI, Arbvo en ESF. Het is ook nog niet bekend wat de
sanering van SUWI en Arbvo gaat kosten. Het zijn alle drie tamelijk onzekere
zaken die samen in de boeken staan voor een half miljard gulden. Wij hebben
dus al een budgettaire voorziening getroffen, maar die is voor die drie zaken
tezamen. Laten wij nu maar hopen dat dit bedrag volstaat.De afrondingskwestie bij de overgang van de gulden naar de euro is geen
raming of verwachting van De Nederlandsche Bank. Dat is een theoretische exercitie.
Gekeken is wat eruit komt als er maximaal verkeerd wordt afgerond. De verwachting
van DNB is niet dat dit gebeurt. Mijn verwachting is dat dit zich niet zal
voordoen in 2002, omdat consumenten, geholpen door de Consumentenbond, juist
op het moment van omschakeling buitengewoon scherp zullen opletten of de winkeliers
daar geen slaatje uit slaan. Mijn persoonlijke verwachting is dus dat wij
in januari eerder een dip in de prijsontwikkeling zullen zien. De Consumentenbond
heeft inmiddels allerlei activiteiten op dit vlak ontwikkeld. Zo is er een
klaaglijn opengesteld, waar je overigens ook een pluim kunt uitdelen. Die
lijn wordt deels door het ministerie van Financiën gesponsord.In zijn slotparagraaf zei de heer Balkenende dat de minister van Financiën
veel instrumenten in handen heeft om ruimte te creëren, maar een deflator
heb ik natuurlijk niet in handen. Als er één ding van buitenaf
wordt aangereikt, dan is dat het. Het werkt overigens niet altijd gunstig
uit, althans als je de deflator in combinatie met de contractloonstijging
bekijkt. Uit de stukken blijkt dat wij daar voor 2002 juist geen voordeel
van hebben, maar dat wij daarvoor zelfs een nadeel moeten inboeken ten opzichte
van de verwachting in het regeerakkoord. Zo machtig als de heer Balkenende
mij schetst in termen van de financiële goochelarij ben ik dus niet en
dat is maar goed ook!De heer Crone heeft een motie ingediend over de Staatsloterij en de arbeidsvoorwaarden
cultuur. In 1997 had die loterij doorgevoerd moeten worden. Elk jaar zijn
wij ervan uitgegaan dat die er ook zou komen. Vooruitlopend daarop is wel
het geld ten behoeve van cultuur verschaft. Er staat dus geen rekening meer
open. In de ramingen is die loterij steeds wel opgenomen. Eerlijkheidshalve
moet ik zeggen dat er door andere gunstige ontwikkelingen binnen de Staatsloterij
uiteindelijk geen gaten zijn gevallen. Dat maakt het ook wat moeilijk om met
een grote hardheid deze dekking als ondeugdelijk te kwalificeren als de loterij
elk jaar is ingeboekt en de heer Crone mij vraagt waarom er de afgelopen jaren
geen gaten zijn gevallen in de opbrengsten. Daar heeft hij natuurlijk wel
een punt. Ik laat het oordeel over die motie maar aan de Kamer over en dat
is al heel wat voor een minister van Financiën.Ik ben blij dat de kwestie van de omscholing verder bij de begroting Sociale
Zaken en Werkgelegenheid wordt besproken. Als het nodig is, wil ik graag medewerking
verlenen als budgetten moeten worden overgeheveld. Dat vereist natuurlijk
wel instemming van de betrokken bewindspersonen, met name van hen die het
geld kwijtraken. Bij de ontvanger ligt dat meestal niet zo moeilijk.Ik kom even terug op de natuur en neem tegelijk de motie mee van de heer
Van Walsem. In eerste termijn heb ik mij wat vergaloppeerd met de cijfers,
want het is nog veel mooier dan ik dacht. Ik dacht dat het aanvankelijke budget
van 146 mln gulden in 2001 was opgelopen naar 300 mln gulden, maar dat is
erbij gekomen. Het budget is inmiddels dus al verdrievoudigd. Ik heb er wat
moeite mee dat nu bij motie ineens 200 mln gulden erbij worden geëist
zonder overigens een dekking aan te geven, en wordt gesteld dat het daarna
zelfs 500 mln gulden moet worden. Ik weet niet wat "daarna" is, want er wordt
gesproken over structureel. Het zal dus wellicht niet alleen
gaan over 2002, maar ook over volgende jaren. Ik ga daar niet over, dat moet
men verder maar regelen in verkiezingsprogramma's en bij een kabinetsformatie.
Ik vind het wat gratuit om nu tot die 500 mln gulden te besluiten, terwijl
dat helemaal niet gedekt is en in feite wordt afgesnoept van de vrije ruimte
die bij een kabinetsformatie bestaat. Ik heb dus bezwaar tegen de motie omdat
die zich niet beperkt tot 2001 en 2002, hetgeen toch normaal zou zijn, en
omdat er concrete bedragen worden geëist – nogmaals, zonder dekking –
die wij toch moeten afwegen tegen andere wensen die in het kabinet leven.
Ik heb er grote moeite mee om daarmee een soort preamendement op de begroting
2002 te krijgen!De heer Crone (PvdA):Voorzitter. Het is geen amendement maar een motie. Dat is de kracht en
de zwakte. De kracht is dat in de motie een concreet bedrag wordt genoemd
voor dit jaar. Ik heb in mijn tweede termijn gewezen op mogelijke meevallers
in de uitkomsten en op nog meer dekkingsmogelijkheden. Voor een deel hebben
die een structureel karakter en vergroten ze de ruimte, niet van het nieuwe
kabinet. Als het bovendien binnen de kaders past, regeert dit kabinet helemaal
niet over het graf heen. In ieder geval liggen hier de wensen en zijn er velerlei
mogelijkheden om die te dekken. In de miljoenennota kan worden aangegeven
waarin die dekking wordt gevonden en wat eenmalig en wat structureel is. Natuurlijk,
hoe meer men vastlegt voor een nieuw kabinet, hoe moeilijker het wordt.Minister Zalm:Voorzitter. De dekking van de heer Crone is volstrekt inadequaat. Het
met korting verkopen van leningen is niets anders dan het verpatsen van het
tafelzilver. Dit is geen methode. En het uit de lucht grijpen van de besparingen
die de heer Van der Vaart met zijn nieuwe club moet bereiken met een handige
grondpolitiek en die inschatten op een half miljard per jaar, kan ik absoluut
niet thuisbrengen. Hieraan ligt ook geen enkele becijfering of analyse ten
grondslag. Het punt van de provincies is redelijk en dit delen wij met de
heer Crone, maar daarmee houdt het wel op. De dekking wordt niet aangegeven,
er wordt alleen aangegeven dat wij dit jaar met 200 mln gulden moeten komen
en met 500 mln gulden structureel. Hij geeft echter niet aan wat daarvoor
dan structureel moet worden geschrapt. Als hij zegt dat er een half miljard
minder naar de zorg moet of naar het onderwijs, ben ik het niet met hem eens,
maar het is dan wel duidelijk. Ik kan nu niet zeggen dat dit kan.De heer Crone (PvdA):Daarom vraagt de Kamer de regering in een motie om dit te laten terugkeren
in de miljoenennota. De minister kan dan meevallers hebben met een vermoedelijke
uitkomst, dan zijn ze eenmalig, maar hij kan ook in de miljoenennota voor
2002 en verdere jaren ruimte zoeken, zelfs binnen de kaders. De uitgaven gaan
dan niet ten koste van de zorg of het onderwijs, maar komen in een nadere
afweging terecht. Het kabinet krijgt van ons de ruimte om daarvoor een voorstel
te doen. Het is dit echter niet verplicht en dit is het zwakke van een motie
ten opzichte van een amendement. Ik was juist blij dat de minister in eerste
termijn toezegde dat hij met nog meer creativiteit naar mijn suggesties zou
kijken. Het Natuurplanbureau heeft die suggesties doorgerekend. Dit biedt
natuurlijk geen garantie, maar de verwachting is gerechtvaardigd dat eerdere
aankoop voordeel oplevert. Je moet dit natuurlijk intertemporeel compenseren
en als dat niet meer mag, is de hele voorjaarsnota niet goed, want die bevat
heel veel van die trucs, al noem ik dit nooit trucs, want het is gewoon deugdelijk.Minister Zalm:Voorzitter. Ik moet moties afraden waarvan ik niet weet of ik ze kan uitvoeren.
Ik weet niet of ik deze motie kan uitvoeren, dus raad ik haar af.De heer Van Walsem (D66):Ik heb in mijn tweede termijn gezegd dat dit een herhalingsmotie is. De
minister had haar allang moeten uitvoeren, dan had hij nu niet dit probleem
gehad.Minister Zalm:Het feit dat wij daartoe nog niet in staat zijn geweest, wil niet zeggen
dat ik daartoe nu wel in staat ben, omdat de Kamer nogmaals met die motie
komt en nu ook nog met vaste bedragen belegd. Wij hebben wel degelijk bedragen
toegevoegd na de indiening van die motie. In de eerste plaats een bedrag van
200 mln gulden bij de najaarsnota. In de tweede plaats is in de huidige voorjaarsnota
een bedrag van 76 mln gulden voor dit jaar en structureel meer dan 80 mln
gulden toegevoegd aan het aankoopbudget voor natuur. Dit zijn aanzienlijke
verhogingen, zeker als zij worden afgezet tegen het onderliggende budget.
Voor het overige begrijp ik de boodschap dat het kabinet wordt aangemoedigd
liefst in de miljoenennota, maar anders in de najaarsnota extra geld voor
de natuur uit te trekken. Met een motie waarin wordt gevraagd om 200 mln gulden
voor dit jaar en 500 mln gulden structureel kan ik echter niet uit de voeten.
Die doorkruist de prioriteiten die het kabinet heeft gesteld ten gunste van
zorg, onderwijs en veiligheid.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Ik begin mij steeds meer te verbazen over de opstelling van de minister.
Het is waar dat de regering een aantal prioriteiten heeft gesteld voor 2001,
maar het punt is dat de Kamer al in 2000 een aanvullende prioriteit heeft
gesteld. De minister kan in reactie op de wens van de Kamer niet volstaan
met een verwijzing naar de prioriteiten van het kabinet. Zo zijn de verhoudingen
toch niet. Wij hebben bij de algemene en politieke beschouwingen geprobeerd
een correctie aan te brengen in het kabinetsbeleid. Wij zijn het er in dit
debat ook over eens dat het kabinet die correctie naar letter en geest niet
voldoende heeft weten te honoreren. Nu komen wij met een concretisering. Vorig
jaar was het nog niet geconcretiseerd, maar nu is het wel geconcretiseerd
voor 2001. De minister kon er vorig jaar niet mee uit de voeten, maar nu het
geconcretiseerd is, kan hij er nog niet mee uit de voeten. Hij kan dus niet
uit de voeten met een meerderheid van de Kamer en dit kan de Kamer niet over
haar kant laten gaan.Minister Zalm:Voorzitter. Dit is mijn punt niet. Ik bestrijd dat wij niets hebben gedaan.
Wij hebben bij de najaarsnota 200 mln gulden toegevoegd aan het budget en
75 mln gulden structureel bij de voorjaarsnota. In de tweede plaats kan ik
niets met het preamenderen van een begroting en zelfs structu reel
voor een bedrag van een half miljard, zonder dat duidelijk is wat daar tegenover
weg valt. Daarom ontraad ik de motie. Ik mag toch wel een motie ontraden?De heer Rosenmöller (GroenLinks):Natuurlijk mag de minister een motie ontraden, maar hij staat iets zwakker
als een vergelijkbare motie eerder niet is uitgevoerd. Als die motie toen
was ingevuld voor het natuuroffensief, zou de uitvoering wel eens duurder
kunnen zijn geweest dan het bedrag van 200 mln gulden dat nu wordt gevraagd
voor 2001. Maar goed, dat is een kwestie van speculeren en het interpreteren
van de motie-De Graaf c.s. Wat ik tegenhoud, is dat er geen mogelijkheid zou
zijn om met onze en ook met de van u bekende creativiteit tot een bedrag van
200 mln in 2001 voor natuur te komen. Daarbij komt de algemeen uitgesproken
wens om daar in structurele zin 500 mln gulden van te maken.Minister Zalm:Maar 500 mln gulden is geen kattenpis, zelfs niet voor mij. Dat is een
heel groot bedrag.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Ja, maar dat hoort bij een natuuroffensief. Je kunt een natuuroffensief
niet met kattenpis financieren.Minister Zalm:Dien eens een motie in voor 5 mld gulden bij het onderwijs. Dan krijgen
wij Marijnissen-moties.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Marijnissen-moties kunnen heel goede moties zijn. Het woord "kattenpis"
in de mond nemen, wil nog niet zeggen dat je zo hoeft te kijken! Ik zie de
minister lachen. Dat zie ik liever. Nu nog het resultaat.Het gaat niet om 5 mld voor onderwijs – dat is ook nog een debat
waard – maar om 200 mln gulden voor natuur in 2001 en een structureel
bedrag van een half miljard. Laten wij alleen over de feiten praten. Ik denk
dat voor de Kamer voldoende overtuigend is aangegeven dat dit voortvloeit
uit het debat van vorig jaar en dat het te financieren moet zijn. De uitdaging
aan het kabinet is: kom er in de miljoenennota voor 2002 op terug, dan kunnen
wij erover spreken. Het is uw goed recht om deze motie te ontraden. Bij de
stemming zullen wij wel zien hoe het uitpakt. Ik hoop in elk geval dat, als
de meerderheid van de Kamer ervoor is, het kabinet de motie dit jaar ook echt
uitvoert.Minister Zalm:Voorzitter. Als ik een half miljard structurele ruimte had gezien, was
deze allang ingepikt en benut in de interne voorstellen van het kabinet. Ik
zie geen half miljard ruimte op dit moment. Als die ruimte er is, vergt de
besteding ervan een prioriteitenafweging, waarbij ook andere zaken aan de
orde zijn die vandaag zijn genoemd, zoals dak- en thuislozen en de verpleegzorg,
waar men ook een schepje bovenop wil hebben. Voorzover die ruimte er is, zal
het kabinet die afweging moeten maken. Als hoofddoel wordt blijkbaar gesteld
dat wij moeten gaan richting 1 mld gulden aan aankopen, terwijl wij in 1998
nog een bedrag aanhielden van 150 mln gulden per jaar. Die kant gaan wij op
want in de kabinetsvoorstellen zitten wij al op een half miljard 's jaars.
Als de Kamer zegt dat daarvan maar een miljard moet worden gemaakt, ongeacht
andere wensen, moet ik daarop zeggen dat ik dit niet kan verantwoorden. Daarom
raad ik die motie dus af.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Ik zie dat u problemen heeft met die 500 mln gulden. Ik zie graag tegemoet
wat het kabinet daaromtrent in de miljoenennota schrijft. Als u uw pijlen
richt op die 500 mln gulden, mag dan in ieder geval geconstateerd worden dat
u geen problemen heeft met de 200 mln gulden voor 2001?Minister Zalm:Voorzitter. Het is natuurlijk allemaal relatief leed voor een minister
van Financiën, maar een eenmalig bedrag is altijd makkelijker te vinden
dan een structureel bedrag, is mijn ervaring.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Ik stel mij voor dat, als de minister een bedrag van een half miljard
gevonden zou hebben, dit niet naar deze prioriteit zou zijn gegaan, omdat
hij heeft gezegd dat in het kabinet de prioriteitsstelling anders lag, namelijk
bij gezondheidszorg en veiligheid.Minister Zalm:Dat klopt.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Ik herinner mij nog heel wel dat deze minister een motie, bevattende een
ongedekte cheque van 850 mln gulden, zonder blikken of blozen zei uit te voeren.
Het ging daarbij om koopkrachtreparatie en het was aan het slot van de vorige
kabinetsperiode. Er zijn dus precedenten met betrekking tot het uitvoeren
van moties waarbij de dekking niet precies is aangegeven.Minister Zalm:Dat was een andere kwestie. Die had betrekking op een in het regeerakkoord
ongeregelde zaak, namelijk wat wij zouden doen met inkomstenmeevallers. Hierbij
gaat het om zaken die ingepast moeten worden in het uitgavenkader volgens
de spelregels zoals wij die kennen.Voorzitter. De kwestie rond jeugdzorg en daklozenopvang neem ik mee naar
het kabinet.Ik denk dat het verstandig is dat ik ten aanzien van Aalburg constateer
dat wij een goede gedachtewisseling hebben gehad en niet tot dezelfde conclusie
zijn gekomen. Dat lijkt mij de kortste klap.De heer Van Dijke vroeg nog waarom Nederland meer last heeft van inflatie
dan andere landen. Los van de belastingherziening – dat is een statistisch
element – heeft dit ook te maken met het feit dat onze economie in een
wat grotere vaart is geraakt dan de gemiddelde Europese economie. De economische
groei en de werkgelegenheidsgroei zijn hier hoger dan gemiddeld en de spanning
op de arbeidsmarkt loopt bij ons wat hoger op. De arbeidskosten stijgen wat
meer, wat weer leidt tot een stijging van de loonkosten per eenheid product,
waardoor de interne inflatoire component groter wordt. Het is heel belangrijk
dat wij dat goed weten terug te dringen.Wat de MKZ betreft heb ik in mijn antwoord in eerste termijn verwezen
naar de uitvoerige gedachtewisselingen tussen de minister van LNV en de Kamer.
Het leek mij niet op mijn weg te liggen om die discussie nog eens zwak –
althans vanuit het kabinet gezien – over te doen.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Ik dien de motie in dit debat in, omdat de minister van LNV ons doorverwees
naar SZW. Van SZW werden we weer terugverwezen naar LNV. Er is echter geen
oplossing gekomen voor de getroffen boeren. Vrij recent kregen wij nog een
brief van de minister van SZW naar aanleiding van een bespreking in de commissie. Die resulteert erin dat wij weer terug moeten naar LNV, zonder daar
hoge verwachtingen van te hebben. Het moet nu gewoon een keer worden geregeld.
In mijn motie schets ik een begaanbare weg waarlangs dit kan worden geregeld.Minister Zalm:Ik ontken niet dat de heer Van Dijke het recht heeft om een motie in te
dienen. Ik probeer alleen voor mijzelf te legitimeren dat ik haar wat kort
door de bocht afwijs. Als de heer Van Dijke daarmee kan leven, is mij dat
ook goed. Meer verlang ik eigenlijk ook niet.De heer Van Beek ben ik er erkentelijk voor dat hij mij niet veel heeft
geplaagd met allerlei voorstellen voor uitgaven. Ik heb gereageerd op de "cultuurmotie".
Dat lijkt mij voor hem net voldoende te zijn om zijn positie te bepalen. De
heer Marijnissen vroeg wanneer "Van Rijn" volledig wordt opgelost. Het kabinet
draagt regeringsverantwoordelijkheid tot en met 2002. Wij denken aan het eind
van die periode een zeer grote correctie te hebben aangebracht waar het gaat
om de arbeidsmarktpositie van de overheid. Dat wil niet zeggen dat daarna
niet nog meer verbeteringen kunnen worden aangebracht. Je moet altijd de vinger
aan de pols houden. Ik durf in dit verband geen getallen of jaartallen te
noemen. In een volgende kabinetsperiode zal daar duidelijkheid over moeten
ontstaan.Er is gesuggereerd dat ik in een ivoren toren zou leven. Volgens mij is
er niet alleen sprake van een financieel probleem. Naast instellingen die
zeer voortreffelijk worden gemanaged zijn er andere die minder goed worden
gemanaged. Ook is er tussen instellingen verschil in ziekteverzuim. Zo zijn
er vele factoren. Ik kan iets zeggen over de vraag hoe het met de financiën
is gegaan. In dat licht heb ik niet beoogd aan te geven dat de zorg of het
onderwijs overal in Nederland ideaal is georganiseerd of perfect loopt. Wel
heb ik aangegeven dat wij op dat punt forse stappen voorwaarts hebben gezet.
De minister van OCW sluit zijn eigen cao's en hij weet dan ook precies ten
koste waarvan het gaat als hij op dat punt wat meer doet. In de zorg kennen
wij het systeem dat de minister van VWS een OVA ter beschikking stelt, op
basis waarvan de werkgevers in de zorg – die overigens zelf ook allemaal
werknemer zijn! – gaan onderhandelen met de overige werknemers. Er is
onderhandelingsvrijheid en er is een budget voor dit doel beschikbaar gesteld.
Het is echter mogelijk dat een cao wordt afgesproken die niet spoort met het
budget. Dat is een probleem bij de pseudo-autorisatiefunctie van de Kamer
op dit punt. Het is geen echte autorisatie, omdat het budgetrecht van de Kamer
niet van toepassing is op sociale verzekeringen. Ik weet dat er werkgevers
in de zorg zijn die zeggen iets meer te kunnen doen, ook in de vorm van een
algemene loonstijging, omdat zij denken het ziekteverzuim terug te kunnen
dringen en efficiënter te kunnen werken. Dat verschilt van sector tot
sector, maar die afweging is aan de werkgevers gegeven. Dit kan nooit ten
koste gaan van de wachtlijstmiddelen omdat die worden afgerekend op prestatie.
Wil men hiervoor in aanmerking komen, dan moet hiervoor extra productie worden
geleverd. Wachtlijstgeld kan dus niet naar algemene salarisverhogingen worden
doorgesluisd. Dit is, bestuurlijk gezien, een lastig onderwerp. Er wordt een
IBO uitgevoerd, gericht op de vraag hoe wij hiermee moeten omgaan. Bij een
vraaggestuurd systeem, indien de OVA's zijn afgeschaft, kan het raar uitpakken.
Wat is dan nog de belemmering om de salarissen te verdubbelen? Iedereen zou
de kosten in de premie kunnen doorberekenen, omdat iedere verzekeraar er op
dezelfde manier last van heeft als de salarissen worden verdubbeld.Zoals ik al zei, is het een lastig probleem omdat wij tussen allerlei
principes moeten schipperen. Ik noem het principe van de ILO over de vrije
onderhandeling aan de ene kant en aan de andere kant de wetenschap dat het
allemaal kan worden afgewenteld. De bouw is er niets bij, bij wijze van spreken.
Hoe ga je daarmee om, zeker als die afwenteling ten koste zou gaan van het
volume in de zorg?Ik begrijp dat de heer Van der Vlies ook bij de begroting van VWS een
amendement zal indienen. Hij verslaat mij op het punt van documentatie en
inhoud. Daarom meen ik dat hij beter het debat met de minister van VWS kan
voeren. Ik vrees dat ik nu even geen partij voor hem ben. Hij moet dat maar
als een compliment opvatten!De heer Van Walsem memoreerde terecht het FES-potentieel. De positie van
het kabinet ten opzichte van de omroepbijdrage is bekend. Ik wacht het amendement
op de gemeentefondsbegroting en de onderwijsbegroting af.De heer Rosenmöller sprak over de topinkomens in de publieke sector.
De commissie-Van Rijn heeft hiernaar onderzoek verricht en daaruit blijkt
dat de hogere functies in de publieke sector enigszins onderbetaald worden.
In die zin ligt er wel iets, maar ik denk dat de heer Rosenmöller niet
aan deze strekking dacht.Er is een motie ingediend waarin om een onderzoek op dit punt wordt gevraagd.
Als de Kamer een dergelijk onderzoek wil, zal de minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties primair moeten bezien of dit kan worden uitgevoerd.
Ik laat het oordeel hierover aan de Kamer over.Wel heb ik problemen met moties waarin bedragen ex ante worden geclaimd
voor een miljoenennota die nog moet verschijnen. Aanvaarding van de motie
over de maatschappelijke opvang en het bedrag van 100 mln gulden moet ik afraden.
Hetzelfde geldt, met dezelfde redenering, voor de motie op stuk nr. 11 waarin
gevraagd wordt om een bedrag van 20 mln gulden voor te sorteren.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, morgen over de moties te stemmen.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20002001-5939-5964.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl