Debat met de informateur over het Strategisch akkoord
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2001-2002, pag. 5377-5391

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

19-07-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

nr. 91, pagina 5377-5391

04-07-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in vergadering

Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over Schiphol, te weten: - de motie-Duyvendak c.s. over handhavingspunten (27603, nr. 67); - de motie-Duyvendak/Gerkens over de Oostbaan (27603, nr. 68); - de motie-Duyvendak c.s. over de aanvlieghoogte (27603, nr. 69); - en 8 andere motiesPagina 5451-5452
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over het Strategisch akkoord, te weten: - de motie-Van Nieuwenhoven c.s. over concrete en toetsbare doelen (28375, nr. 9); - de motie-Van Nieuwenhoven/Rosenmöller over een rechtvaardige inkomensontwikkeling (28375, nr. 10); - de motie-Van Nieuwenhoven/Rosenmöller over het SER-akkoord ter zake van de WAO (28375, nr. 11); - en 10 andere motiesPagina 5442-5443
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over huursubsidie, te weten de gewijzigde motie-Duivesteijn c.s. over informatie en excuus (28464, nr. 2)Pagina 5451-5451
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 4 juli 2002)Pagina 5452-5454
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over uitspraken van imams, te weten: - de motie-Dittrich c.s. over het melden van buitenlandse financieringsbronnen (28006, nr. 12); - de motie-Lazrak over afspraken met moskeebesturen over gedragsregels voor imams (28006, nr. 13); - de motie-Lazrak c.s. over een verplichte inburgeringscursus voor imams (28006, nr. 14); - en 1 andere motiePagina 5450-5451
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 4 juli 2002 over de Noord-ZuidlijnPagina 5441-5442
Noot 2 bij pag. 5429: vergelijking van het verkiezingsprogramma van de VVD met het regeerakkoordPagina 5461-5461
Stemmingen over moties, ingediend in het debat over de Milieuraad, te weten: - de motie-Duyvendak/Crone over afvaardiging van de minister-president naar de Duurzaamheidstop (21501-08, nr. 150); - de motie-Duyvendak over een NDSO (21501-08, nr. 151)Pagina 5448-5448
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van enkele wetten in verband met de implementatie van richtlijn nr. 2001/19/EG (28335)Pagina 5444-5444
Voortzetting van het debat met de informateur over het Strategisch akkoordPagina 5392-5429
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over privatisering netwerkbedrijven, te weten de motie-Kortenhorst c.s. over intrekking van de beleidsregels privatisering energiedistributiebedrijven (28323, nr. 3)Pagina 5450-5450
Noot 1 bij pag. 5414: vergelijking van het verkiezingsprogramma van de VVD met het regeerakkoordPagina 5455-5460
Stemming over een motie, ingediend in het debat over de WTO, te weten de motie-Vendrik c.s. over maximale transparantie (25074, nr. 49, herdruk)Pagina 5448-5448
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Regels met betrekking tot het LSOP Politie onderwijs- en kenniscentrum, de landelijke werving, de selectie, het onderwijs voor de politie, alsmede het overdragen van kennis aan de politie (Wet op het LSOP en het politieonderwijs) (28046)Pagina 5449-5449
Presentie en opening (donderdag 4 juli 2002)Pagina 5377-5377
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Algemene Ouderdomswet inzake het buiten toepassing laten van de korting op het ouderdomspensioen voor vrouwen die in de periode van 1 januari 1957 tot 1 april 1985 gehuwd waren met personen die niet verzekerd waren voor de Algemene Ouderdomswet (28430)Pagina 5444-5444
Stemming over een motie, ingediend in het debat over de knelpunten in de varkenshouderij, te weten de motie-Koopmans c.s. over een onafhankelijke commissie (25448, nr. 47)Pagina 5448-5448
Stemmingen over moties, ingediend in het debat over de handhaving Wet RO, te weten: - de motie-Van Gent c.s. over verbetering van het leefklimaat en behoud van bomen (28000 XI, nr. 56); - de motie-Timmermans c.s. over bestuurlijk overleg (28000 XI, nr. 57); - de motie-Hofstra/Jense over een veilige vlieghoogte en beperking van hinder (28000 XI, nr. 58)Pagina 5447-5447
Stemmingen in verband met het Voorstel van het Presidium tot Wijziging van het Reglement van Orde (28452)Pagina 5444-5444
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 3 juli 2002 over SchipholPagina 5436-5441
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over de fusies ziekenhuizen, te weten de motie-Kant c.s. over het niet goedkeuren van fusies en/of concentraties (27295, nr. 27)Pagina 5449-5450
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Aanpassing van enkele wetten in verband met de inwerkingtreding van de Wet dualisering gemeentebestuur (28243), en over: - de motie-Spies c.s. over het project "een impuls voor de politieke cultuur" (28243, nr. 16); - de motie-Van Gent c.s. over financiële compensatie voor nog niet wettelijk opgelegde taken (28243, nr. 17); - de motie-Van der Ham/Jense over de tijdsbestedingsnorm voor wethouders (28243, nr. 18)Pagina 5448-5449
Interpellatie-Duivesteijn, gericht tot de staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, over de uitbetaling van de huursubsidiePagina 5429-5435
Debat met de informateur over het Strategisch akkoordPagina 5377-5391
Regeling van werkzaamheden (donderdag 4 juli 2002)Pagina 5391-5392
Stemmingen over moties, ingediend in het debat over gewasbeschermingsmiddelen, te weten: - de motie-Van Ardenne-van der Hoeven c.s. over toevoeging aan de B- en C-middelenlijst (27858, nr. 24); - de motie-Van Ardenne-van der Hoeven c.s. over aflever- en opgebruiktermijnen (27858, nr. 25); - de motie-Te Veldhuis c.s. over herziening van de Bestrijdingsmiddelenwet 1962 (27858, nr. 26); - en 5 andere motiesPagina 5446-5447
Stemming over een motie, ingediend bij de interpellatie van het lid Van der Vlies over vergunningverlening aan Women on Waves om overtijdbehandelingen toe te passen op de zogeheten abortusboot, te weten de motie-Van der Vlies c.s. met het verzoek, de zaak over te laten aan het nieuwe kabinet (28460, nr. 1)Pagina 5444-5444
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over de Noord-Zuidlijn, te weten de motie-Giskes over het afzien van aanvullende directe of indirecte financiering (28000 A, nr. 33)Pagina 5452-5452
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte (28169), en over: - de motie-Van der Ham c.s. over generiek noodzakelijk veronderstelde aanpassingen (28169, nr. 13); - de motie-Van der Ham c.s. over een algehele herziening van de Algemene wet gelijke behandeling (28169, nr. 14); - en 9 andere motiesPagina 5445-5446
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over Antilliaanse minderjarigen die niet onder ouderlijk gezag staan, te weten de motie-Th.C. de Graaf/Rijpstra over daadwerkelijk voorzien in de uitoefening van gezag (26283, nr. 15)Pagina 5451-5451
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over Milieuwethandhaving, te weten de gewijzigde motie-Van der Ham/Duyvendak over openbaarheid via internet van gedoogbeschikkingen (22343, nr. 69)Pagina 5444-5445
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over invoering van de euro, te weten de motie-Gerkens over ongeoorloofde prijsstijgingen (25107, nr. 67)Pagina 5450-5450
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de Financiële verantwoordingen 2001, te weten: - de motie-Crone c.s. over steun aan het project SunCities (28380, nr. 79); - de motie-Giskes c.s. over stimulering van onderzoek naar preventie, innovatie en doelmatigheid in de gezondheidszorg (28380, nr. 80); - en 3 andere motiesPagina 5449-5449

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 77 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is: het debat met de informateur over het
Strategisch akkoord.Hierbij zijn tevens aan de orde:- de brief van de heer Donner d.d. 3 juli ten geleide van het Strategisch
akkoord (28375, nr. 5);- de brief van de heer Donner d.d. 3 juli ten geleide van de CPB-notitie
over de economische gevolgen van het Strategisch akkoord (28375, nr. 6); - de brief van de minister-president d.d. 3 juli (28375, nr. 7);- de brief van de heer Donner d.d. 3 juli ten geleide van de lijst van
relevante stukken (28375, nr. 8).De voorzitter:Vandaag is aan de orde het debat over het Strategisch akkoord. Dat is
het eindresultaat van de programmatische besprekingen die de informateur,
de heer Donner, de afgelopen weken met de voorzitters van de Tweede-Kamerfracties
van CDA, LPF en VVD heeft gevoerd. Het is het document dat de informateur
met een brief van 3 juli aan de Tweede Kamer heeft toegezonden. Ik stel het
zeer op prijs dat de informateur, de heer Donner, die ik van harte welkom
heet in ons vak K, bereid is om bij dit debat aanwezig te zijn en dat hij
bereid is om daarin met machtiging van Hare Majesteit de Koningin mondeling
een toelichting te geven op het verloop van de informatie.Voordat ik het woord geef aan de heer Donner, heet ik eerst nog van harte
welkom in onze vergadering de heer Croes, voorzitter van de Staten van Aruba,
en mevrouw Tromp, de gevolmachtigd minister van Aruba. Hartelijk welkom, wij
stellen het op prijs dat u dit debat wilt bijwonen.(Applaus)De voorzitter:Dan is nu het woord aan de heer Donner.De heer Donner:Dank u, mijnheer de voorzitter. Op vrijdagavond 17 mei heb ik de opdracht
aanvaard om Hare Majesteit te informeren over de mogelijkheden om, gelet op
de verkiezingsuitslag, te komen tot de spoedige vorming van een kabinet dat mag rekenen op de vruchtbare samenwerking met de volksvertegenwoordiging
en om de weg aan te geven waarlangs dat kabinet tot stand kan komen. Vandaag
sta ik hier met machtiging van Hare Majesteit voor u, naar ik hoop aan de
vooravond van de afronding van deze opdracht, en ben ik gaarne beschikbaar
om toelichting te geven op de wijze waarop ik aan deze opdracht uitvoering
heb gegeven.De opdracht en de wijze waarop ik deze heb aangevat moet u zien tegen
de achtergrond van het politieke beeld op de ochtend na de verkiezingen, nu
zeven weken geleden. Vrijwel algemeen was er sprake van een gevoel van verbazing
over het resultaat, bij de een vermengd met euforie, bij anderen met verbijstering.
Een partij die drie maanden eerder nog niet bestond, was de tweede partij
van het land geworden, terwijl de lijsttrekker en naamgever daarvan tien dagen
voordien was vermoord. De twee partijen die in het jaar voorafgaande aan de
verkiezingen om beurten gewaand werden de grootste te zullen worden, kwamen
op de derde en vierde plaats terecht. En de partij die een half jaar eerder
nog in een diepe crisis verkeerde, was de grootste partij geworden. Alom bestond
de indruk dat de politieke verhoudingen ingrijpend gewijzigd waren. Onduidelijk
was alleen waar de veranderingen precies gelegen waren.In het licht van deze gevoelens en tegen de achtergrond van de toon die
in de laatste weken van de verkiezingen begon door te klinken, heb ik gemeend
dat de informatie mede een functie had bij de normalisatie van het politieke
discours en bij het tot rust laten komen van de hoog opgelopen publieke emotie.
Het heeft mogelijk tot gevolg gehad dat wat aanvankelijk in de ogen van de
media een moeilijke en mogelijk langdurig proces leek te worden, achteraf
naar hun oordeel een snelle maar uiterst saaie informatie bleek te zijn. Zorgen
voor spektakel vormde echter geen onderdeel van mijn opdracht.Ingevolge de opdracht moet het kabinet, waarvan ik de mogelijkheid heden
heb te onderzoeken, gelet op de verkiezingsuitslag kunnen rekenen op een vruchtbare
samenwerking met de volksvertegenwoordiging. Dienovereenkomstig heb ik mij
gericht op de mogelijkheden voor de vorming van een parlementair meerderheidskabinet.
Uitgangspunt daarbij vormden de partijen die bij de verkiezingen de grootste
winst hebben behaald: het CDA en de LPF. Volgens Bartjens is er, uitgaande
van die partijen, dan nog altijd een coalitie mogelijk met vrijwel alle andere
partijen. Vandaar dat ik op dinsdag 21 mei mijn werkzaamheden ben begonnen
met een ronde van gesprekken met alle fractievoorzitters. In die gesprekken
heb ik mijn gesprekspartners de vraag voorgelegd welke mogelijkheden zij zagen
voor de vorming van een parlementair meerderheidskabinet wat beantwoordt aan
de verkiezingsuitslag en welke rol zij daarin zagen voor hun eigen fractie.Algemeen werd de conclusie gedeeld dat de verkiezingsuitslag wijst in
de richting van een coalitie rond het CDA en de LPF. Ook het CDA en de LPF
deelden die mening. Het waren tegelijkertijd de enige twee partijen die ook
daadwerkelijk bereid waren aan een kabinet deel te nemen. De fractievoorzitter
van de Socialistische Partij, de derde winnaar in de verkiezingen, zag een
duidelijke programmatische onverenigbaarheid. GroenLinks en de LPF gaven wederzijds
aan een gemeenschappelijke deelname aan het kabinet niet reëel te achten.
De partijen van de paarse coalitie zagen hun deelname aan een kabinet als
minder voor de hand liggend, gegeven de verkiezingsuitslag, terwijl ChristenUnie,
SGP en Leefbaar Nederland ieder afzonderlijk te klein zijn.In de gesprekken met de fractievoorzitters heb ik, gelet op de verkiezingscampagne
en de plotselinge opkomst van de LPF, ook de vraag aan de orde gesteld of
er in hun ogen enig principieel dan wel praktisch bezwaar bestond tegen deelname
van enige partij aan een regeringscoalitie. Alle partijen hebben daarbij betoond
dat dit niet het geval is en dat onderlinge bezwaren van programmatische of
politiek-filosofische aard zijn, maar niet van principiële aard.Ten slotte heb ik in de gesprekken verkend welke onderwerpen in het licht
van de verkiezingen bij voorrang dienen te worden aangevat door een nieuw
kabinet. Zorg, onderwijs, integratie en veiligheid werden daarbij door iedereen
genoemd.De gesprekken wezen in de richting van een coalitie van CDA, LPF en VVD.
Laatstgenoemde fractie zelf achtte zich evenwel op grond van de verkiezingsuitslag
minder aangewezen. Aangezien de heer Zalm in zijn gesprek met mij echter de
bereidheid had getoond voor een verkenning naar programmatische overeenstemming,
heb ik aangekondigd daar met CDA, LPF en VVD nadere gesprekken over te willen
voeren. Daarop vroeg de fractievoorzitter van de VVD mij om de gelegenheid
te krijgen om in een gesprek van de informateur met de drie fractievoorzitters
gezamenlijk de mogelijkheid te bespreken van een programmatische samenwerking
tussen de drie fracties, zonder dat de VVD in personele zin aan een kabinet
deel zou nemen. Ik heb hierin bewilligd met de kanttekening dat mijn opdracht
zich beperkt tot het onderzoek naar een parlementair meerderheidskabinet.De heer Zalm heeft vervolgens een model bepleit waarbij een minderheidskabinet
zou worden gesteund door toezegging vooraf van steun voor het hele programma
dan wel voor onderdelen daarvan. Dit zou tegemoetkomen aan de wens van de
kiezers voor oplossingen die ook de VVD voorstaat, terwijl recht gedaan zou
worden aan de afstraffing van de VVD door de kiezers. De fractievoorzitters
van CDA en LPF hebben daarop aangegeven dat zij geen verantwoordelijkheid
zouden willen nemen voor de vorming van een minderheidskabinet. Zij wezen
op de noodzaak van een kabinet met een breed draagvlak onder de gegeven omstandigheden.
Na consultatie met zijn fractie heeft de fractievoorzitter van de VVD mij
vervolgens gemeld dat in dit licht zijn fractie bereid was mee te werken aan
de totstandkoming van een coalitie van CDA, LPF en VVD. Daarmee was voldaan
aan het eerste deel van mijn opdracht, de mogelijkheid te verkennen van een
parlementair meerderheidskabinet.Teneinde ook aan het tweede deel te kunnen voldoen, heb ik vervolgens
nadere gesprekken gevoerd met de fractievoorzitters van CDA, LPF en VVD over
de wijze waarlangs een kabinet, bestaande uit die partijen, tot stand zou
kunnen komen. In die gesprekken is allereerst gesproken over het gewenste
karakter van het te vormen kabinet en over de aard van het tot stand te brengen
akkoord tussen de beoogde coalitiepartners. Daarbij gaven de fractievoorzitters
aan te willen streven naar een meer dualistische verhouding
tussen kabinet en Staten-Generaal, uitgaande van de onderscheiden verantwoordelijkheden.
In samenhang daarmee zou ook geen behoefte bestaan aan een traditioneel regeringsakkoord
dat het hele regeringsbeleid dekkend omvat. Volstaan zou kunnen worden met
een aantal algemene uitgangspunten, met concrete afspraken, liefst op hoofdlijnen,
ten aanzien van een aantal centrale onderwerpen en ten aanzien van de verdeling
van lasten en de regeling van een aantal controversiële punten. Het kabinet
zal verder in eigen verantwoordelijkheid invulling moeten geven aan beleid
en wetgeving, waarbij de coalitiefracties in hun handelen en bij de beoordeling
van de voorstellen van het kabinet, het kabinet positief tegemoet zullen treden
en waarbij de fracties zich ieder voor zich en gezamenlijk verbinden om het
kabinet op basis van dit akkoord te steunen.In de daaropvolgende gesprekken heb ik eerst verkend welke onderwerpen
in het kader van een dergelijk strategisch document aandacht zouden behoeven.
Dit waren de reeds door alle partijen genoemde, alsmede de problematiek van
de arbeidsparticipatie. Vervolgens heb ik voor de verschillende betrokken
terreinen van overheidsbeleid besproken wat gezien werd als hoofdprobleem
en welke benadering bij de oplossing daarvan gekozen zou moeten worden. Daarnaast
heb ik doorgenomen welke controversiële punten het beleid van het kabinet
in de weg zouden kunnen zitten. Ten slotte heb ik de gebleken geschilpunten
tussen de fracties doorgenomen om deze tot een oplossing te brengen.Tijdens de informatie bleek dat de overheidsfinanciën bijzondere
aandacht vragen. De economische stagnatie in 2001 en 2002, de meer dan gebruikelijke
onzekerheid inzake een spoedig en robuust internationaal conjunctuurherstel
en de breed gevoelde noodzaak om de staatsschuld in één generatie
af te lossen, leggen een zware taak op het begrotingsbeleid. In dat verband
heb ik aan het begin van de inhoudelijke gesprekken een gesprek gehad met
de directeur van het CPB over het economisch beeld, de verwachte ontwikkelingen
en de implicaties daarvan voor het begrotingsbeleid. Nadien bleek het begrotingsbeeld
nog verder tegen te vallen. Op verzoek van de fractievoorzitters heb ik voorts
een inventarisatie gevraagd door de directeur-generaal begrotingsbeleid te
samen met de secretarissen-generaal van de verschillende departementen van
de verwachte uitgaven die nog niet in de begrotingscijfers blijken. Uit het
antwoord daarop bleek dat er potentiële tegenvallers bestaan in de orde
van 1 mld euro.Ten slotte heb ik namens de fractievoorzitters aan het huidige kabinet
gevraagd of dit in het licht van de gebleken overschrijdingen, met name in
de gezondheidszorg, nog maatregelen overwoog voor het lopend begrotingsjaar.
Het antwoord daarop was ontkennend. Tegen deze achtergrond en gegeven de uitgangspunten
van het financieel beleid van de drie partijen, moet het begrotingskader begrepen
worden dat in het akkoord is neergelegd.In de loop van de gesprekken over het onderwerp "veiligheid" bleek er
behoefte te bestaan aan een gesprek van de fractievoorzitters met de voorzitter
van het college van korpsbeheerders, de heer Opstelten, en de voorzitter van
het college van PG's, de heer De Wijkerslooth. Voorts heb ik met toestemming
van de betrokken bewindslieden technische bijstand gehad over specifieke vragen
van ambtenaren van Justitie en Financiën. Daarnaast heb ik over een groot
aantal onderwerpen informatie gevraagd en gekregen van verschillende bewindslieden.
Het overzicht daarvan en de bijbehorende stukken zijn gisteren aan uw Kamer
overgelegd. Ten slotte heb ik als informateur een voortdurende stroom stukken
gekregen van de meest uiteenlopende organisaties en van betrokken burgers.
Deze stukken zullen door mij aan de formateur worden doorgegeven.De uitkomst van de gesprekken, het stuk Werken aan vertrouwen, een kwestie
van aanpakken, ligt voor. Het is het resultaat van de opvatting van de betrokken
fracties omtrent de vragen en knelpunten die het kabinet zal moeten aanvatten,
de programma's van de partijen, het geschetste financieel kader en de gezamenlijke
besprekingen tijdens de informatie. Mij is gebleken dat dit stuk door de betrokken
fracties als basis kan worden aanvaard voor een uit de partijen van CDA, LPF
en VVD te vormen kabinet. Indien dit ook na dit debat nog steeds het geval
is, dan hoop ik op die basis en na verkregen instemming van de fractievoorzitters,
verslag te doen aan Hare Majesteit en daarmee mijn opdracht af te ronden.
Rest mij slechts om vast te stellen dat, indien de informatie saai was, dit
uitsluitend aan mijn karakter lag. Indien de informatie snel was, lag dit
aan de kwaliteit van de ondersteuning, aan de betrokkenheid van mijn gesprekspartners
en aan het vertrouwen dat ik ontving. De rest was alleen een kwestie van met
de genade meewerken.De voorzitter:Ik dank de informateur, de heer Donner, hartelijk voor de door hem aan
de Kamer gegeven informatie.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Mijnheer de voorzitter. De verkiezingsuitslag van 15 mei was duidelijk.
Veel kiezers hebben met hun stem uiting gegeven aan hun onbehagen over de
kwaliteit van de samenleving. Kiezers willen dat problemen, bijvoorbeeld bij
immigratie en integratie, onder ogen worden gezien. Zij willen dat wachtlijsten
in de zorg met kracht worden aangepakt, dat er voldoende leerkrachten zijn,
dat buurten schoner en veiliger worden en dat files worden opgelost. Op al
die punten verwachten kiezers zichtbare resultaten van de nieuwe regering.Op basis van de verkiezingsuitslag lag het voor de hand dat gekeken werd
naar de mogelijkheid voor samenwerking tussen CDA, LPF en VVD. CDA en LPF
kregen met de behaalde forse winst een groot vertrouwen van de kiezers. In
de campagne hebben deze partijen hoge verwachtingen gewekt. Zij spraken over
het opruimen van de puinhopen van Paars en de noodzaak van wederopbouw. Het
is nu aan hen om het vertrouwen dat zij van de kiezers hebben gekregen, niet
te beschamen. Dat betekent het oplossen van zaken en het nakomen van beloften
die zij in de verkiezingscampagne hebben gedaan.De Partij van de Arbeid zal het nieuwe kabinet niet beoordelen op woorden
maar op daden. Kiezers vragen volgens ons terecht om concrete verbetering
van de kwaliteit van de samenleving. Zij zijn ongeduldig over het tempo waarin
problemen worden opgelost. Het nieuwe kabinet zal daarom concrete
doelen moeten stellen en met heldere maatregelen moeten komen die zorgen voor
duidelijke verbeteringen in het leven van mensen.Er staat nu een regeerakkoord op papier. Dat is voor een belangrijk deel
de verdienste van informateur Donner. Ik ben blij dat hij hier in goede gezondheid
aanwezig is. In de brief aan de Kamer schreef hij: sub conditione sancti Iacobi.
Dit betekent zoveel als: indien de Here wil en wij leven zullen, zo zullen
wij dit of dat doen. Ik hoop voor de heer Donner dat de teksten die een paar
regels verderop in Jacobus 4:17 staan, niet van toepassing zijn op de formatie.
Daar staat namelijk: Wee over de onbarmhartige rijken. Wie dan weet goed te
doen en niet doet, dien is het zonde. Gij hebt schatten vergaart in de laatste
dagen, mijnheer Donner!In het voorwoord van het regeerakkoord worden de urgente problemen in
de samenleving opgesomd. De vraag van de fractie van de Partij van de Arbeid
aan de informateur is: welke maatregelen in het akkoord zijn een antwoord
op deze problemen, zoals zij zijn opgesomd.Het regeerakkoord noemt veiligheid een centraal aandachtsgebied. De fractie
van de Partij van de Arbeid hoopt van harte dat het nieuwe kabinet erin slaagt,
Nederland zichtbaar, merkbaar en voelbaar veiliger te maken. Een sociaal land
is namelijk een veilig land. Criminaliteit die het dagelijks leven van gewone
mensen vergalt, zal met kracht moeten worden aangepakt. De Partij van de Arbeid
heeft al eerder voorgesteld, criminelen die telkens weer in de fout gaan,
strenger te straffen. Het voorstel om preventief fouilleren mogelijk te maken,
ligt al in de Kamer in een initiatiefvoorstel van de fractie van de Partij
van de Arbeid. Deze plannen uit het regeerakkoord zullen dan ook ondersteund
worden door de Partij van de Arbeid-fractie.Het beste resultaat om het veiligheid te vergroten, behaal je echter door
criminaliteit en de oorzaken van criminaliteit hard aan te pakken. Het gaat
dus om repressie én preventie. In het regeerakkoord wordt gezwegen
over preventie. Aan welke maatregelen denkt het nieuwe kabinet en hoeveel
geld komt daarvoor beschikbaar? Om de veiligheid op straat te verbeteren,
is het van belang dat er meer agenten bij komen. In de verkiezingscampagne
hebben zo'n beetje alle partijen gepleit voor meer agenten. Het CDA spande
de kroon. Dat wilde 10.000 extra agenten. Waar wordt deze belofte in het regeerakkoord
hardgemaakt? Uit het regeerakkoord blijkt dat stadswachten aan de politie
worden toegevoegd. De Partij van de Arbeid vindt het een goed idee als zij
in een reguliere functie bij de politie in dienst komen. Dat mag echter niet
ten koste gaan van de beloofde extra politieagenten. Met stadswachten die
alleen een ander uniform krijgen maar hetzelfde nuttige werk blijven doen,
ben je er dus nog niet. In het regeerakkoord staat: uitbreiding met rangen
voor ambtenaren met een beperkte politietaak. Krijgen wij meer rangen in plaats
van meer agenten? Wat schieten mensen op met meer rangen?De wachtlijsten moeten worden weggewerkt. Dat is het belangrijkste probleem
in de zorg. Iedereen is het daarover eens. Maar in het regeerakkoord ontbreekt
een plan van aanpak. Onderhandelaar Zalm heeft het over tegenvallers wanneer
hij spreekt over de verwachte uitgaven voor het wegwerken van de wachtlijsten.
In feite zijn die uitgaven extra behandelingen. Als je dat tegenvallers noemt,
los je het probleem van de wachtlijsten natuurlijk nooit op. Het nieuwe zorgstelsel
is geen oplossing voor het probleem van de wachtlijsten. Ten eerste, het nieuwe
stelsel is er pas over drie of vier jaar. Ten tweede, verzekeraars in het
zorgstelsel gaan wel meer met elkaar concurreren, maar de echte oorzaak van
de wachtlijsten ligt bij de organisatie in de ziekenhuizen en het personeelstekort.
Ten derde, invoering van het nieuwe stelsel kost 2,3 mld euro inkomenssubsidie.
Als wij het premiestelsel ongewijzigd laten, zoals Pim Fortuyn voorstelde,
kunnen wij met die 2,3 mld euro 60.000 verpleegkundigen en artsen in dienst
nemen. Het personeelstekort kan dan worden verkleind door het opheffen van
de beperking van het aantal medici dat wordt opgeleid, de zogeheten numerus
fixus. Ervaring in het buitenland, bijvoorbeeld in België, leert dat
dit de wachtlijsten terugbrengt. In het regeerakkoord wordt gesproken over
het stapsgewijs toewerken naar een situatie waarin de numerus fixus overbodig
wordt. Waarom wordt de numerus fixus niet afgeschaft? Ik zou zeggen: wat let
je, als je het echt ernst is met het wegwerken van de wachtlijsten!Volgens het regeerakkoord moet de zorg het doen met een rigide vastgesteld
budget. Zelfs als in een ander potje geld over is, mag dat niet gebruikt worden
voor de zorg, ook als dat bijvoorbeeld voor het wegwerken van de wachtlijsten
hard nodig zou zijn. De boekhouder lijkt hier de onderhandelingen te hebben
gewonnen. Maar hoe denken de andere onderhandelingspartners over de terugkeer
naar de ongewenste situatie dat specialisten en OK-assistenten met hun instrumenten
in de hand klaar staan om te opereren, maar dat niet mogen om zij hun quotum
aan operaties al bereikt hadden?In het onderwijs is het lerarentekort de grote bottleneck. De PvdA vindt
dat alles op alles moet worden gezet om te voorkomen dat kinderen naar huis
worden gestuurd, omdat er geen leraar is om hen les te geven. Een begin is
al gemaakt: meer loon en betere voorzieningen voor docenten. Is het nieuwe
kabinet ook van plan om hier nog extra geld aan uit te geven? Een ander element
bij het aantrekkelijk maken van het vak in het onderwijs, is de aanpak van
de werkdruk. Wat betekent in dit verband het plan om gesubsidieerde banen
van klassenassistenten en conciërges af te schaffen? De werkdruk van
leraren en leraressen wordt dan niet kleiner maar groter. Of krijgen de scholen
van het nieuwe kabinet het benodigde geld om mensen met een gesubsidieerde
baan in vaste dienst te nemen?Onderwijs speelt ook een belangrijke rol bij integratie. In het akkoord
wordt alleen gezegd dat voortijdige schoolverlaters moeten worden gestopt.
Daar ben ik het helemaal mee eens. Maar hoe willen de partijen dat aanpakken?
In de strijd tegen onderwijsachterstand is voor- en vroegschoolse opvang een
matig wapen. In het akkoord wordt het niet genoemd. Wat is het nieuwe kabinet
hiermee van plan? Het akkoord concentreert zich met betrekking tot integratie
op immigratie en een restrictief vreemdelingenbeleid. Er wordt niet gesproken
over een speciaal pardon voor asielzoekers die hier al meer dan vijf jaar
verblijven en, vaak met hun schoolgaande kinderen, geïntegreerd zijn
in de Nederlandse samenleving. Ik vraag aan de heer Herben om, vanuit
humanitair oogpunt en vanuit de gedachte om met een schone lei te beginnen,
alsnog akkoord te gaan met een specifiek pardon voor deze groep. De maatregel
om landen die eigen onderdanen weigeren geen ontwikkelingshulp meer te geven
klinkt stoer, maar het effect is nihil. Er is namelijk maar één
land van de top 30 van landen waar asielzoekers vandaan komen, waar Nederland
een bilaterale ontwikkelingsrelatie mee heeft. Of wil het nieuwe kabinet soms
korten op de bijdrage aan de UNHCR? In dat geval vraag ik aan de heer Balkenende
of hij dat kan uitleggen aan de Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen Ruud
Lubbers. En aan de heer Herben vraag ik in dit verband of zo'n maatregel wel
in de geest van Pim Fortuyn is. Hij wilde toch juist dat er meer geld naar
de UNHCR zou gaan? Juist om dit beleid vorm te geven zou het goed zijn als
er ook in het nieuwe kabinet een minister voor Ontwikkelingssamenwerking zou
komen.Bij de financiële plannen zijn veel vraagtekens te zetten. Het is
heel eenvoudig: de drie partijen hebben gekozen voor het ongericht weggeven
van geld. Nee, de 2 mld euro, nodig voor de afschaffing van de ozb. Daardoor
is er minder geld over om gericht te investeren in de kwaliteit van de samenleving.
Als de ozb niet zou worden afgeschaft, kunnen ruim 30.000 agenten of leraren
worden aangenomen, om nog maar te zwijgen over wat het voor de wachtlijsten
zou kunnen betekenen.CDA, LPF en VVD kiezen ervoor het komende jaar, dus in 2003, niets extra
te investeren. Ik zou u bijna willen vragen met mij mee te kijken op pagina
32 van het regeerakkoord: extra investeringen in veiligheid nul euro, extra
investeringen in zorg nul euro, extra investeringen in onderwijs nul euro
en extra investeringen in mobiliteit nul euro. De economische groei van de
afgelopen twee jaar kwam voor een belangrijk deel door investeringen van de
overheid. Het gaat nu slechter met de economie en het nieuwe kabinet kiest
desondanks niet voor meer investeren. Dat betekent dat het de komende jaren
economisch dus nog slechter zal gaan. De CPB-doorrekening van het regeerakkoord
wijst daar ook op. Het beleid van het nieuwe kabinet zorgt voor minder economische
groei, en de werkloosheid loopt op. De banengroei wordt nul, er komen minder
investeringen, minder consumptie van gezinnen en minder export. Alleen de
winst van het bedrijfsleven neemt toe. Het CPB laat ook zien dat het nieuwe
kabinet het doel 1% financieringsoverschot loslaat. Kan daarmee nog wel worden
gegarandeerd dat de staatsschuld voor 2025 is afgelost? Dat hebben de drie
partijen de kiezers toch voortdurend beloofd?De PvdA-fractie is bezorgd over de inkomens van mensen als gevolg van
de plannen van de drie partijen. Kan de informateur aangeven of de uitspraak
van onderhandelaar Herben dat niemand erop achteruit zal gaan, wordt gesteund
door de afspraken in het regeerakkoord? Er worden in het regeerakkoord allerlei
lapmiddelen gebruikt om de inkomensgevolgen van het ziektekostenstelsel te
compenseren. Kan het nieuwe kabinet met zo'n ingewikkelde operatie wel voorkomen
dat grote koopkrachtverschillen tussen individuen optreden? Wie betaalt de
ziektekostenpremie voor mensen zonder werk, voor zelfstandigen, voor niet-werkende
partners zonder uitkering? Wordt de compensatie vastgelegd of wordt de hoogte
van de zorgtoeslag jaarlijks vastgesteld? Vindt de verrekening plaats met
een maandelijkse toeslag en moeten mensen achteraf ook nog een belastingbiljet
invullen om te bepalen of zij geld terugkrijgen of juist extra moeten betalen?Eenzelfde zorg bestaat bij de Partij van de Arbeid-fractie over de WAO.
De Stichting van de Arbeid heeft gisteravond overlegd. Men wil met de onderhandelaars
nader overleg over de WAO-maatregelen. De Partij van de Arbeid-fractie vindt
dat de onderhandelaars op die wens moeten ingaan.Op de sociale zekerheid wordt het meest bezuinigd, in totaal 2,7 mld euro.
Garanderen de coalitiepartners dat de koppeling in stand blijft? Of gaan bij
oplopende werkloosheid de uitkeringen omlaag? Verschillende financiële
maatregelen lijken vooral gunstig uit te pakken voor mensen die het toch al
goed hebben en slecht voor mensen met lage inkomens. Mensen van wie de ozb
nu wordt kwijtgescholden, hebben geen voordeel van de afschaffing van de ozb.
Daarentegen gaan mensen met een groot huis er flink op vooruit. Voorzieningen
voor mensen met lage inkomens, zoals de Zalmsnip, en de bijzondere bijstand
voor groepen mensen, worden afgeschaft.In het regeerakkoord staan veel plichten voor burgers: een verplichte
toets voor kinderen, drugsverslaafden moeten verplicht afkicken en oudere
werkelozen van 57,5 moeten verplicht solliciteren. Eén plicht zijn
de onderhandelaars vergeten, namelijk de plicht voor de overheid om maatregelen
te nemen die de problemen van mensen oplossen. Daar willen mensen politieke
partijen op kunnen afrekenen. Dat is inderdaad een kwestie van aanpakken.
Alleen zo werk je aan vertrouwen. Vertrouwen vergt openheid en een andere
politieke cultuur. Wat dat betreft hebben de drie partijen ons tot nog toe
te veel beloofd; weinig is gegeven. Veel geld wordt weggegeven; niet uitgegeven,
maar weggegeven. Problemen worden niet opgelost, maar afgeschoven.De heer De Graaf (D66):Mijnheer de voorzitter. Dit zou het eerste debat hebben moeten zijn van
de nieuwe politiek. Deze formatie is echter helaas niet anders dan de vorige
afleveringen. Ik zeg dat zonder verwijt. De praktijk is kennelijk weerbarstiger
dan de goede voornemens, zelfs als die goede voornemens afkomstig zijn van
de partij die de leiding heeft in de formatie, het CDA.Het CDA stelde voor en na de verkiezingen politieke cultuurvernieuwing
in het vooruitzicht. Men sprak over een strategisch document op hoofdlijnen,
dat met de Kamer zou worden besproken. Als ik het goed heb begrepen, was het
de bedoeling dat het pas daarna zou worden vastgesteld. Daarna zou er snel
een nieuw kabinet moeten komen dat zelf een eigen uitvoerig regeerprogramma
zou maken. Een eigen verantwoordelijkheid, nieuw dualisme. Wat komt daarvan
terecht?Ik bedank de heer Donner voor zijn aanwezigheid, maar de Kamer praat vandaag
natuurlijk in het luchtledige. De onderhandelingen zijn immers afgerond en
alle afspraken aard- en nagelvast beklonken. Er wordt geen komma meer gewijzigd.
Het begrip "hoofdlijnen" heeft een geheel nieuwe invulling gekregen. De wonderbaarlijke
vermenigvuldiging van het ene A4'tje. Alleen de samenvatting
past daarop en dan nog met moeite.Er kwamen gisteren 48 van die A4'tjes uit mijn printer rollen. Ik geef
toe dat dit er minder zijn dan in 1998, maar op veel plaatsen is het even
gedetailleerd. Per departement wordt het percentage minder ambtenaren aangegeven.
Er wordt precies geregeld dat op het Nuffic – ik wist niet dat het bestond –
geen subsidiekorting mag plaatsvinden. Er wordt bepaald welke wetten worden
afgeschaft of aangevuld. Er wordt niet alleen gezegd wat er anders moet, maar
ook precies wat wordt voortgezet. Zelfs de medicijnen tegen kalknagels zijn
niet aan de aandacht van de onderhandelaars ontsnapt.Dat geeft een goed beeld hoe de politieke cultuur zal zijn in de nieuwe
verhoudingen, namelijk precies zoals het was. Dualisme is een flexibel woord
en multi-interpretabel. Het roept natuurlijk de vraag op wat er is overgebleven
van het heilige voornemen om het kabinet met een eigen regeerprogramma te
laten komen. Hoe omvangrijk moet dat wel niet worden als dit alleen maar hoofdlijnen
zijn! Hoeveel ambtenaren heb je daar wel niet voor nodig!Eén poging om de politieke cultuur te vernieuwen zou ik nog wel
willen wagen. Als de formatie in achterkamertjes moet worden geregeld, kan
het sluitstuk, de beëdiging van het nieuwe kabinet dan tenminste in het
openbaar plaatsvinden? De informateur zou deze aanbeveling kunnen opnemen
in zijn eindrapport en de formateur kan het regelen. Ik hoor graag een reactie
van zowel de heer Donner als, indien hij dat wil, de heer Balkenende.Verantwoording over de formatie en het optreden van het nieuwe kabinet
wordt afgelegd door de nieuwe minister-president. Toch mag nu al de vraag
worden gesteld aan de heer Donner, maar ook aan de onderhandelaars, waarom
er geen harde ambities zijn geformuleerd. De enige harde doelstellingen zijn
financiële doelstellingen. Waar zijn de duidelijke beloftes aan kiezers
over het aantal extra agenten en rechters? Wanneer zijn de wachtlijsten weg?
Hoe en wanneer wordt het tekort aan leraren opgelost? Kortom, waarop kunnen
de kiezers deze drie partijen afrekenen aan het einde van de rit? Dat was
toch nieuwe politiek? Ik vind er niets van terug. Dat deze coalitie wordt gevormd is een rechtstreeks gevolg van de verkiezingsuitslag.
Die uitslag maakte CDA-LPF-VVD mogelijk en nodig. Andere coalities hadden
aan deze uitslag geen recht gedaan. De LPF-fractie heeft een moeilijke tijd
achter de rug na de moord op haar lijsttrekker. Zij moest wegwijs worden gemaakt
in de Kamer met een compleet nieuwe fractie en zonder faciliteiten. Tegelijkertijd
moest zij onderhandelen in de formatie, terwijl er turbulentie was in de jonge
partij en er elke dag nieuwe berichten in de pers verschenen. Ik heb respect
voor de manier waarop Mat Herben deze maanden is doorgekomen. Ik zeg dat nadrukkelijk
omdat er ook een keerzijde is.Het programma van Pim Fortuyn bevatte radicale koerswijzigingen op heel
veel terreinen. De LPF weet dat D66 tegen een deel van die voorstellen grote
bezwaren had. Ik heb dat nooit onder stoelen of banken gestoken. Onze fractie
ziet niets in de afgrendeling van Nederland voor asielzoekers, in het geen
cent extra voor onderwijs, ook niet voor volksgezondheid, behalve dan voor
ouderenbeleid. Wij zijn het oneens met de mogelijk verplichtte spreiding van
allochtonen tot en met het straffen van scholen bij ziekteverzuim en het afschaffen
van het Europees Parlement. Gelukkig vind ik hiervan maar heel weinig terug
in dit regeerakkoord.Met een ander deel van het LPF-programma ben ik het hartgrondig en hartstochtelijk
eens: de oproep tot radicale democratisering, tot onttutteling van de moderne
burger, tot investeren in moderne kennistechnologie en tot terugkeer naar
de menselijke maat van kleine scholen. Helaas vind ik ook daarvan niets terug,
behalve de gekozen burgemeester. Eerst moet er echter een studie komen en
dat duurt nog jaren, terwijl de rest van de bestuurlijke vernieuwing om zeep
wordt geholpen. De LPF schaft het referendum in Nederland af, wie had dat
kunnen dromen.Ik kan niet anders concluderen dan dat de LPF met de grootste verkiezingsoverwinning
in de geschiedenis het nieuwe kabinet inderdaad mogelijk maakt, maar er geen
stempel op weet te drukken. In praktisch elk opzicht is het een CDA-VVD-kabinet,
althans op grond van dit regeerakkoord. Het staat in het teken van de ideologische
benadering van het CDA, dat geen bestuurlijke vernieuwing wil, maar de terugkeer
naar het oude gezinsdenken en de betutteling door de overheid bij fundamentele
keuzes van mensen voor abortus of euthanasie. De polder moddert verder door.
Het akkoord draagt ook de stempel van het economische en financiële denken
van de VVD, met de afschaffing van de ozb en met de wegverbreding als een
buitengewoon creatieve aanpak van het fileprobleem.Op een aantal terreinen gaat het regeerakkoord door op de wegen die al
waren ingeslagen. Het nieuwe zorgstelsel bijvoorbeeld gaat volgens mijn fractie
de goede kant op: de vraag van patiënten als uitgangspunt en compensatie
voor lagere inkomens. Het is alleen jammer dat daarvoor een nieuwe bureaucratie
wordt opgebouwd door een aparte uitkeringsinstantie. Dat kan immers de belastingdienst
ook doen. Ook de hoofdlijn van het WAO-beleid kan D66 volgen. De harde taal
over "psychische klachten" eruit en een arbeidsverleden van vijf jaar is van
tafel, maar er wordt wel ingegrepen om ervoor te zorgen dat minder mensen
als arbeidsongeschikten worden afgeschreven en meer mensen weer aan het werk
komen. Die koers moet een kans krijgen en D66 zal de hoofdlijn steunen.Dat geldt ook voor onderdelen van het veiligheidsbeleid en een meer verplichtend
integratiebeleid. Ook daar wordt de lijn doorgetrokken, maar soms te hardvochtig
of te ondoordacht.Een aantal bezuinigingen vindt ook D66 noodzakelijk. De economische situatie
vraagt daarom. Ook wij vinden ontbureaucratisering nodig. Er moet op dat vlak
heel wat gebeuren, maar de financiële balans is niet evenwichtig. Begrotingstekorten
moeten worden vermeden, zeker, en het streven moet blijven om op termijn de
staatsschuld op te heffen, maar regeren is niet alleen maar boekhouden. Iedere
consequentie voert naar de duivel.Wat ik de nieuwe coalitie verwijt, is dat zij zich zo rigide in het pak
van Zalm heeft genaaid dat absoluut noodzakelijke investeringen in de duurzame
economie zijn gesneuveld. Ik doel hierbij niet alleen op natuur- en milieubeleid;
dat is wel om te huilen als ik dat lees. Het milieubeleid staat in het teken
van het ondernemingsklimaat, zo lees ik in de samenvatting.
Daar is ook echt alles mee gezegd. Borssele open en de Waddenzee ook, maar
dan voor het gas: deze coalitie heeft niets met het milieu en doet niets aan
het milieu. Liever bezuinigen op natuur dan zorgen dat ons land ook later
leefbaar blijft.Ik bedoel ook het grenzenloze gebrek aan ambitie om te investeren in de
kenniseconomie. Dat is op de lange termijn penny-wise and pound-foolish, slim
voor een cent en stom voor een euro. Onderzoek en ontwikkeling, hoger onderwijs,
ICT-investeringen, zorg voor hoogopgeleide mensen in de kennissamenleving
van morgen: het wordt allemaal ondergeschikt gemaakt aan gemiddeld 1% overschot,
voor zover dit al zou worden gehaald. Dat is geen vernieuwing; dat is niets –
het is pappen en nathouden zonder werkelijke ambitie.Er zijn veel onderwerpen in het akkoord waar D66 bezwaren tegen heeft.
Het akkoord straalt weinig sociaal gevoel uit; het is een beetje naar binnen
gekeerd en met de gordijnen dicht. Ik wijs op een onhoudbaar en op sommige
punten echt ondoordacht asielbeleid, een stap terug in de internationale inspanningen,
een bloedeloze tekst over Europa en terug naar af waar het gaat om de vrije,
individuele keuze van mensen om baas te zijn over hun eigen leven. Wij krijgen
weer levensbeschouwing, kennelijk verplicht, op scholen; bezuinigen en terugdraaien
van verlofregelingen om werk en zorg te kunnen combineren, en een zekere staatsethiek
bij abortus en euthanasie.Alles bij elkaar vind ik dit eerder provincialisme dan internationalisme
en een zeker conservatisme in plaats van op de toekomst voorbereid te willen
zijn. Dat is misschien ook wel de belangrijkste conclusie, wat mij betreft,
uit het regeerakkoord: er wordt een streep gezet door vernieuwing. Ik kan
dit het beste illustreren aan de hand van het hoofdstuk bestuur. Dat lijkt
wel de ultieme wraak van het CDA voor acht jaar buiten de macht. De betrokkenheid
van mensen bij het bestuur wordt verminderd; de gemeenten worden bekneld in
hun vrijheid en zij staan toch het dichtst bij gewone mensen in gewone wijken.
De democratische vernieuwing wordt met één pennenstreek door
de nieuwe regenten afgeschaft en oude, ondoorzichtige lapmiddelen zoals gemeenschappelijke
regelingen worden weer uit de kast gehaald. Dat is de vernieuwing van deze
coalitie.Voorzitter. Een kabinet dat met dit regeerakkoord aan de slag moet, is
niet Paars-plus, is niet blauwgeel en is zeker niet groen: het wordt gewoon
grijs.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Voorzitter. Een soms heftige campagne, de laffe moord op Pim Fortuyn,
een bizar politiek en maatschappelijk klimaat met verdachtmakingen en bedreigingen:
zie hier het decor van datgene wat zich op 15 mei afspeelde. Paars kreeg op
15 mei een pak slaag en de kiezer sloeg rechtsaf. Willen zij een ruk naar
rechts, dan krijgen zij een ruk naar rechts: dat moet zo ongeveer de leidende
gedachte zijn geweest bij de drie onderhandelaars die dit akkoord aan ons
hebben voorgelegd. Het is inderdaad gelukt, zo stel ik vast na lezing van
het akkoord, en mét een motto. Het moest een beetje uit de tenen komen,
zo kreeg ik het idee, maar het had in ieder geval een titel: "Werken aan vertrouwen,
een kwestie van aanpakken". Ik dank de heer Donner voor de toelichting die
hij heeft gegeven op de werkwijze; ik zal hem ook een enkele vraag stellen.Als je dit akkoord afzet tegen datgene wat de centrale thema's waren in
de verkiezingscampagne, dan heeft mijn fractie de overtuiging dat veel kiezers
niet krijgen wat zij willen of wat beloofd is. Het pakt de grote maatschappelijke
vraagstukken die er zijn, niet of onvoldoende aan en dreigt deze voor een
deel zelfs te verergeren. Op die wijze werk je dus niet aan vertrouwen maar
eerder aan verbazing, verontwaardiging of verzet.Hoeveel aandacht heeft de publieke sector de afgelopen maanden niet gekregen?
En dan spraken wij – we kunnen het dromen – over onderwijs, zorg,
veiligheid en natuur en milieu. Het is nu letterlijk sluitpost van de begroting.
Er worden miljarden bezuinigd, maar vooral en exclusief voor aflossing van
de staatsschuld – niet onbelangrijk, zeker niet – maar in een
onbalans zoals vandaag gepresenteerd, hebben wij het nog niet eerder gezien.
Er worden honderden miljoenen weggegeven aan lagere belastingen. Zeg dus niet
dat er géén geld is. Want ook in een periode waarin het economisch
wat minder gaat, is er wel degelijk wat te besteden. Het gaat altijd weer
om het verdelingsvraagstuk. Onderwijs en zorg krijgen volgend jaar geen cent
en daarna bijna niks. Ik dacht dat Wim Kok zuinig was!Wegwerken van wachtlijsten vraagt om organisatieveranderingen én
om investeringen. Het verlagen van de werkdruk in de zorg en in het onderwijs
vraagt voornamelijk om investeringen. Als er 0,5 mld euro is voor dat kwartje
van Kok, geven wij het liever aan betere zorg. Als er 0,25 mld euro is voor
huiseigenaren, investeren wij dat liever in onderwijs en verpleegsters. Daarover
zou ik graag concrete afspraken zien. Ik vraag de informateur of dat thema
aan de orde geweest is: concrete afspraken in de publieke sector om doelen
te bereiken die mensen de afgelopen maanden centraal hebben gesteld. En waarom
staat er niets over iets wat iedereen hier de afgelopen maanden misschien
wel als de grootste sociale schande in een welvarende samenleving heeft getypeerd?
Het bestaan van wachtlijsten voor levensbedreigende ziektes! Waarom worden
die wachtlijsten niet binnen een halfjaar afgeschaft? Is dat aan de orde geweest?
Dát zou vernieuwing van de overheid zijn, niet alleen maar praten over
bureaucratie en een grove kaasschaaf over het ambtenarenapparaat, maar concrete
doelen om de kwaliteit van de overheid te verbeteren en hetgeen mensen van
de overheid verwachten, ook te realiseren. Die noodzakelijke trendbreuk is
afwezig.Dat vinden wij eigenlijk ook op het terrein van de veiligheid. Een verhoging
van het opsporingspercentage waarover wij en anderen gesproken hebben –
ook de lijst Pim Fortuyn – kom ik niet tegen. Als kernpunt van het toekomstige
kabinet valt mij dat zeer tegen. Hier ontbreekt de vernieuwende aanpak. Ik
sluit mij op dat terrein aan bij wat mevrouw Van Nieuwenhoven gezegd heeft.
De paarse weg wordt hierin gecontinueerd. Er is geen specifiek urgentieprogramma
voor jeugd en jongeren en hun perspectief. Dat vind ik teleurstellend.Ik zie wel een trendbreuk op het terrein van milieu maar volstrekt in
de verkeerde richting: doorgaan met kernenergie in plaats van ermee stoppen
en boren in de Waddenzee. Collega De Graaf zei het al: een opening is gemaakt.
In de richting van de heer Zalm merk ik op dat een lagere benzineprijs en
méér asfalt zonder kilometerheffing hét recept is voor
méér files. Wij zullen zien wat daar de score is de komende
periode. En de moeizaam bevochten kleine stappen richting een duurzame economische
ontwikkeling krijgt geen vervolg. Het is niet meer vergroening van het belastingstelsel,
het is vergrijzen ervan. Premies op groene stroom en milieuvriendelijke energie
gaan eraan. Groen en ethisch beleggen wordt niet meer gesteund. Kortom, de
kernboodschap van dit kabinet lijkt te zijn: doe vooral niks goeds met je
geld! Dat is toch niet modern of vernieuwend maar tamelijk traditioneel of
ouderwets. Juist de kansen die er zijn om het maatschappelijk ondernemerschap
te versterken, initiatieven die er bij ondernemers zijn, worden door dit kabinet
niet gehonoreerd en dat is ronduit teleurstellend.Ook in de campagne is er terecht veel aandacht geweest voor het vraagstuk
van de migratie en de integratie. De redenering van het onderhandelingsteam
luidt: beperk vooral de migratie vanwege de integratie. Eigenlijk heeft Paars
op dit gebied het leeuwendeel van het werk gedaan, zoals ook uit alle cijfers
blijkt. De effecten daarvan zijn enorm. Los van alle kritiek die je zou kunnen
hebben op de maatregelen in de asielparagraaf vraag ik aan de informateur
of er enige gedachte bestaat over de effectiviteit ervan. Wat moet dit allemaal
opleveren? Zou de informateur de feitelijke vraag kunnen beantwoorden welke
problemen er ontstaan in de relatie tussen uitzetting en de beperking van
de ontwikkelingssamenwerkingsrelatie? Met hoeveel landen hebben wij zowel
een probleem inzake uitzetting als een structurele relatie voor ontwikkelingssamenwerking?
Zou de informateur daarover zo precies mogelijk willen zijn?De kritiek van de GroenLinks-fractie is vooral dat het beleid te veel
uitgaat van het wij/zij-denken. De partnerkeuze voor een specifieke groep
wordt belemmerd. De bezuiniging op gesubsidieerde arbeid treft onevenredig
allochtonen in onze samenleving. De kinderbijslag wordt voor kinderen in het
land van herkomst met 90% gereduceerd. De algemene identificatieplicht zal
leiden tot willekeur en ook weer tot het gevaar van het wij/zij-denken. OALT,
waar wij ons de afgelopen jaren sterk voor hebben gemaakt, dreigt te worden
afgeschaft. OALT levert volgens heel veel deskundigen juist een bijdrage aan
de integratie en staat daar niet haaks op. De kritiek van mijn fractie op
deze paragraaf is dat het akkoord op het terrein van de integratie zo weinig
ambitieus en zo vlak is. Het lijkt wel alsof de problemen van mensen in wijken
van grote steden of van kleinere gemeenten worden onderschat. Er wordt geen
aandacht gegeven aan het vraagstuk van witte en zwarte scholen. De schooluitval
wordt genoemd, maar er wordt geen traject aangegeven voor de oplossing ervan.
Het beroepsonderwijs, dat voor de meerderheid van de jongeren juist de weg
is in de richting van participatie, blijft met al zijn problemen onbesproken.
Ik mis op dit punt echt het gevoel van urgentie. Wat de strafbaarstelling
van de illegalen betreft heeft mijn fractie de afgelopen jaren gepleit voor
een specifiek pardon voor een specifieke groep mensen, te weten de witte illegalen
en een aantal uitgeprocedeerde asielzoekers, alsmede asielzoekers die langdurig
in de procedure hebben gezeten en die hier zijn ingeburgerd. Helaas is ons
dat niet gelukt; het had gekund in de vorige kabinetsperiode. Met mevrouw
Van Nieuwenhoven vraag ik de heer Herben om nu toch eens duidelijkheid te
geven over deze situatie, want gelet op hetgeen de LPF er de afgelopen periode
over heeft gezegd, lijkt het mij dat wij dit kunnen realiseren.Wanneer je probeert de migratie zoveel mogelijk te beperken, zou je denken
dat de internationale ambities om conflicten te voorkomen en armoede te bestrijden
veel aandacht krijgen. Maar niets is minder waar. Ik vind het onbegrijpelijk,
zo zeg ik maar ronduit in de richting van de heer Balkenende, dat zijn handtekening
staat onder een stuk waarin de mogelijkheid wordt geopperd het Vluchtelingenverdrag
van Genève aan te passen. Dat stelt mij zeer, zeer teleur. Daar is
hij een nadere verklaring over verschuldigd.Dat geldt ook voor het aanpassen van de ambities op het terrein van vredesoperaties.
De democratisering van de Europese instellingen, zoals het Europees Parlement,
wordt niet meer als doel op zichzelf gezien. Er dreigt nog steeds –
God verhoede, mag ik misschien zeggen in dit geval – een staatssecretaris
op Ontwikkelingssamenwerking. Dat zou toch een trendbreuk zijn in de realistische
ambitie die Nederland een reeks van jaren heeft gehad op het terrein van de
internationale politiek. Zou de heer Balkenende in dit debat duidelijkheid
kunnen geven over zijn voorkeur inzake het ministerschap voor Ontwikkelingssamenwerking?Op sociaal terrein vind ik het akkoord hard. De WAO zie ik mogelijk ontaarden
in een conflict tussen werknemers en werkgevers, die wel een akkoord hebben,
maar daarin niet worden gehonoreerd door het kabinet. Ik vraag de informateur
welke maatregelen besproken zijn, als het gaat om de evaluatie na drie jaar
van datgene wat over de WAO in het akkoord staat.Ik heb al even gesproken over de gesubsidieerde arbeid. Wat op dat punt
wordt voorgesteld, is natuurlijk echt een klap voor mensen die de minste kans
hebben op de stap naar regulier werk. Wat een enkele reis in de richting van
betaald werk had moeten zijn, dreigt nu een retourtje richting de bijstand
te worden. Het programma, zo leert ook het Centraal planbureau, levert niet
veel meer op dan een lichte vertraging van de economische groei, een daling
van de koopkracht en een stijging van de werkloosheid.Mijn laatste punt betreft de politieke cultuur. Daar was eigenlijk mijn
hoop op gevestigd, als het gaat om vernieuwing. Een A4'tje: ik wil het niet
te letterlijk nemen, maar er kwamen er wel heel veel achteraan. Daarom vraag
ik de informateur en de heer Balkenende als initiatiefnemer voor dit proces
of er voor ministers nog enige ruimte is om te bepalen wat zij op hun eigen
terrein zouden kunnen gaan doen. Het land teruggeven aan de burgers was min
of meer de slagzin van de LPF en haar lijsttrekker. Daarin zat hem ook voor
een deel de moderniteit die beschreven is in het boek van Pim Fortuyn. Hoe
is het dan echter mogelijk dat nota bene in een achterkamer op een achternamiddag
met een pennenstreek het referendum om zeep geholpen wordt? In die zin gaat
het inburgeringstraject bij de LPF wel heel erg snel, met verlies van eigen
identiteit. Dat is evenwel iets wat wij op dit terrein zouden willen voorkomen. Ik rond af. De verbindende schakel tussen dit alles lijkt een beetje te
zijn de dreiging van een nieuwe tweedeling: op sociaal terrein tussen de kansrijken
en de kansarmen en tussen de gezonden en de ongezonden of minder gezonden,
in cultureel opzicht tussen wij en zij, in termen van duurzaamheid tussen
de huidige en de toekomstige generatie en internationaal tussen ons land,
het binnenland en de interne gerichtheid, en het buitenland. De politieke
balans opmakend, moet ik zeggen dat de meeste tekst absoluut van het CDA is.
De meeste pijn is er volgens mij voor de LPF en de meeste maatregelen zijn
van de VVD die de verkiezingen heeft verloren, maar de formatie heeft gewonnen.
Het kan verkeren.De heer Veling (ChristenUnie):Mijnheer de voorzitter. Nederland is nooit een levend politiek idee geweest.
Dat schrijft de historicus Piet de Rooy in zijn recente boek over de geschiedenis
van Nederland sinds 1813. Ook in de laatste periode die hij beschrijft, van
1973 tot 2002, en die hij typeert als die van de ideologische onderkoeling,
was dat niet het geval. Nederland was nooit een land van verbitterde twisten,
wel van aanhoudende rivaliteiten. De nationale eenheid bleef daarbij bijna
achteloos behouden, zo schrijft hij. In de aanloop naar de verkiezingen van
2002 is deze politieke cultuur op een heftige manier uitgedaagd. Naar het
oordeel van de ChristenUnie is met deze uitdaging een centrale opdracht geformuleerd
waarvoor Nederland en ook de Nederlandse regering staan. Zullen we in staat
zijn om de traditie van relatief gemakkelijk te hanteren rivaliteit voort
te zetten, ook in een samenleving met belangrijke allochtone minderheden?
Wat betekent dit voor de waarden die in Nederland zo belangrijk zijn? Hoe
gaan we om met morele en religieuze verschillen? We moeten er niet op rekenen
dat de nationale eenheid weer vanzelfsprekend achteloos behouden zal worden.Het kabinet dat gevormd zal gaan worden na de buitengewone verkiezingen
in mei zou wel een buitengewoon kabinet worden, zo dachten velen. Er werd
geroepen dat de oude tijden nooit meer terug zouden keren. Er werd gesproken
over een nieuwe politiek. Misschien is wel één van de verrassendste
dingen van de nieuwe combinatie dat deze in veel opzichten zo gewoon is. Er
is volgens de traditie onderhandeld over een regeerakkoord. Partijen gaven
en namen, er werden afspraken vastgelegd. Toch wel meer dan het door Balkenende
beloofde A4'tje. Er is een centrumrechts kabinet in de maak met een christen-democratische
inbreng met een sterk liberale strekking, zonder een duidelijk normatief vertrekpunt,
wel wars van gedogen, ruimte gevend aan de samenleving en aan de burgers,
maar ook harder jegens zwakkeren in die samenleving, met oog voor belangrijke
traditionele waarden maar zonder veel ambitie bijvoorbeeld ten aanzien van
het milieu. Een gewoon kabinet in veel opzichten.Mijnheer de voorzitter. De fractie van de ChristenUnie is, alles bij elkaar
genomen, teleurgesteld over het akkoord van CDA, LPF en VVD. Wij zien elementen
die positief zijn of die misschien positief kunnen worden. Er zijn tendensen
in het akkoord aan te wijzen waarop wij ook ronduit zorg hebben. Wat de principiële
uitgangspunten betreft is het akkoord zeer vlak.Laat ik positief beginnen. De door het kabinet in wording geagendeerde
thema's zijn belangrijk. De verbetering van de veiligheid is terecht als een
topprioriteit aangewezen. Scherpe maatregelen zijn nodig en terecht wordt
gesteld dat ook de samenleving zelf haar verantwoordelijkheid moet nemen.
Wij waarderen het dat in het akkoord herhaaldelijk wordt onderstreept dat
de samenleving meer moet zijn dan een markt. Mensen dragen verantwoordelijkheid
voor elkaar. Daarom verdienen gezinnen, scholen en alle mogelijke andere maatschappelijke
instituties, waaronder geloofsgemeenschappen, ruimte en ondersteuning. De
overheid moet actief zoeken naar mogelijkheden om de samenleving te mobiliseren.
Geen regelzucht, aansluiting bij de kracht van de samenleving. Heel goed.Het nieuwe kabinet zal, zo wordt gezegd, doelstellingen realiseren "door
aan te sluiten bij maatschappelijke belangen en ontwikkelingen, niet door
daar tegen in te gaan". Deze woorden uit de context van het milieubeleid vind
ik typerend voor de strekking van het hele strategische akkoord. Is de taak
van de overheid alleen volgend of ook leidend? Dat is een uitdagende vraag
aan het adres van de heer Balkenende. De woorden die ik citeerde staan in
de paragraaf over het milieu. En inderdaad volgt het akkoord de maatschappelijke
tendensen en belangen: meer auto's, meer energieverbruik, meer vliegreizen,
enz. Het akkoord spreekt elders wel over duurzaamheid, maar maakt dat niet
concreet. Dat valt mij tegen van een coalitie waarvan de grootste partij rentmeesterschap
toch zo hoog in het vaandel heeft staan. Ruimte voor de samenleving –
heel goed, zeg ik nogmaals – maar niet zonder norm. De overheid heeft
een eigen verantwoordelijkheid, waarvan wij als fractie van de ChristenUnie
de ernst onderstrepen door te zeggen dat die verantwoordelijkheid door God
gegeven is. Een kabinet moet daarom naar ons oordeel kleur bekennen. Het akkoord
had daarom duidelijker moeten maken van waaruit het beleid wordt ontwikkeld,
vanuit welke morele visie het kabinet wil gaan werken. Dat gebeurt niet. Waarom
niet?Ik moet zeggen dat ik op dat punt een zekere verwachting had, met name
van het CDA, dat een duidelijker ideologische lijn wilde volgen. Wij kennen
het CDA toch als de partij die draagkracht in de samenleving altijd als een
bepalende factor voor het bepalen van beleid heeft beschouwd. Maar ook aarzelend
had ik verwachtingen van de LPF. Pim Fortuyn koos in zijn strijdschrift "De
puinhopen van Paars" in cultureel opzicht voor een uitgesproken paarse lijn.
Het najagen van geluk van individuen, dat zou de levensroeping zijn voor ieder
mens. Dat was de strekking van dat boek van Fortuyn. Paars had niet veel goed
gedaan, maar de ethische doorbraken – legalisering van prostitutie en
euthanasie bijvoorbeeld – noemde hij parels. Maar in zijn eerdere boek –
dat is een zaak die ik graag aan de heer Herben wil voorleggen – over
de verweesde samenleving sprak Fortuyn met veel klem over de wet die een samenleving
toch niet kan missen: de ontreddering waarin een samenleving kan verkeren
als de vader, zoals hij dat daar formuleerde, zou verdwijnen. Mijn vraag is:
betekent dit niet iets voor het moreel leiderschap van een kabinet waarin
ook de LPF een belangrijke verantwoordelijkheid heeft?Mijnheer de voorzitter. Hoe het ook zij, het akkoord maakt duidelijk dat het nieuwe kabinet terughoudend zal zijn in het stellen van
normen. Dat blijkt ook waar in het akkoord volgens de ChristenUnie wel positieve
voornemens worden geformuleerd. Bijvoorbeeld wordt gezegd dat de beruchte
Nederlandse gedoogcultuur moet worden doorbroken. Dat is positief. Maar tegelijkertijd
is de boodschap dat de coffeeshops gewoon mogen blijven. Dat lijkt tegenstrijdig.Een andere belangrijke passage in het akkoord is naar onze opvatting die
over medisch-ethische thema's. Ik heb deze met buitengewoon veel interesse
gelezen. Terecht wordt daar de vraag gesteld naar ethische grenzen. De coalitie
zegt dat de "wijze van omgang met vragen van leven en dood immers op den duur
bepalend is voor de cultuur, voor waarden en normen in de samenleving". Daarom
kan er reden zijn voor wettelijke regelingen "die het individueel en professioneel
handelen kunnen beperken". Dat is een belangrijke uitspraak. Niet zelden wordt
gezegd – de heer De Graaf deed het zojuist ook weer – dat ethische
zaken die te maken hebben met abortus en euthanasie individuele zaken zijn.
Die trend wordt hier doorbroken. Het is een weliswaar voorzichtige maar toch
veelbelovende uitspraak. Positief is dat vervolgens wordt aangekondigd dat
de praktijk van de abortus provocatus wordt geëvalueerd. Dat is goed
nieuws, nadat Paars zo lang dat onderzoek heeft geblokkeerd. Ik stel daarbij
echter vast dat het voorstel zeer procedureel van aard is. Er wordt geen ambitie
getoond, er wordt geen norm gesteld. Dat is voor de ChristenUnie onvoldoende.
Wij zullen daarop terug moeten komen. Het recht op leven verdient een sterke
juridische verankering, in ieder geval een duidelijke verklaring.Mijnheer de voorzitter. De overheid moet haar grenzen kennen. Zeker! Maar
ik zeg daar meteen bij dat de samenleving gevaar loopt als de overheid de
andere kant opkijkt als zaken fout gaan. Ik moet daaraan ook denken als wordt
gesproken over het hervormen van de bureaucratie. Als het lukt om een cultuur
van verantwoordelijkheid te ontwikkelen, waarin de verantwoordelijkheden zo
laag mogelijk in de ambtelijke organisatie en zo dicht mogelijk bij de burger
worden gelegd, dan is dat pure winst. Maar het voornemen om veel ambtenaren
te ontslaan, is dan wel erg simpel. Dat is toch alleen maar verantwoord als
belangrijke overheidstaken daardoor niet in het gedrang zouden komen? Ambtelijke
taken hangen toch altijd nauw samen met maatschappelijke doelen, met publieke
verantwoording? Misschien kan de informateur ook nog een toelichting geven
op zijn verslag. Zijn deze zaken in de gesprekken met de onderhandelingspartners
aan de orde geweest en zijn er aanzetten geweest voor een nieuwe benadering?
Het is niet gering wat hier wordt gezegd.Mijnheer de voorzitter. Ik zei aan het begin van mijn bijdrage dat Nederland,
zoals alle Westerse landen staat voor de opdracht om een oplossing te vinden
voor het vraagstuk van verscheidenheid, soms ook tegenstelling en integratie.
Terecht wordt aan dit thema veel aandacht besteed. Wij kunnen het Strategisch
akkoord dan ook heel goed volgen in verschillende aangekondigde maatregelen
die de voorwaarden moeten scheppen voor het samenleven en samenwerken van
allen die in Nederland wonen. Dat mag niet vrijblijvend zijn. Het is goed
eisen te stellen aan elkaar. Maar er moet gelijktijdig meer gebeuren. De overheid
en de samenleving moeten barmhartigheid als leidende waarden in ere houden.
Dat maakt de samenleving niet soft maar sterk. Wij maken ons zorgen over de
toon die in het regeerakkoord wordt aangeslagen als het gaat om vreemdelingen.
Het is bedenkelijk om een speciale behandeling aan te kondigen voor "vreemdelingen
die bijdragen aan de integratieproblematiek". Ik vind het bedenkelijk dat
op deze wijze over mensen gesproken wordt. Eisen stellen is prima maar ga
je niet tegen opstellen. Een aantal aangekondigde concrete maatregelen is
onverantwoord, bijvoorbeeld de volstrekt ontoegankelijke houding voor alle
vluchtelingen die zich niet kunnen legitimeren. Ook de verlaging van de leeftijd
die geldt voor het recht op gezinshereniging achten wij niet verantwoord.
Wat moeten wij denken, vraag ik aan de heer Balkenende van de aankondiging
dat de regering een notitie zal opstellen "over de vraag welke grenzen de
Nederlandse wet stelt aan uitlatingen van godsdienstige aard". Zal dat een
toelichting zijn op de wet die in Nederland geldt? Of gaat het gemorrel aan
de randen van de godsdienstvrijheid waaraan we onder Paars een beetje gewend
waren, nu door onder leiding van een kabinet onder leiding van het CDA? Dat
zou buitengewoon wrang zijn! Ik wil daar graag helderheid over.Mijnheer de voorzitter. Ik rond af. Het nieuwe kabinet staat voor grote
taken. De coalitie laat zien dat zij daar niet voor wegloopt en dat is te
waarderen. Maar de gekozen strategie schiet tekort. Het moet normatief ambitieuzer.
Ik wil de coalitie uitdagen scherper te zijn. Zoals het akkoord zelf zegt:
Nederland is geen BV waarin alles draait om geld. "Niet bij decreet en geld
alleen" is een associatieve verwijzing naar het Bijbelwoord "niet bij brood
alleen". Misschien is het niet algemeen bekend, maar dit citaat heeft een
beslissend vervolg waarin Jezus duidelijk maakt dat voor het leven niet alleen
brood nodig is, maar vooral dat wij gehoor geven aan de woorden van God. Ik
wens de nieuwe coalitie de wijsheid toe die daarin gelegen is.De heer Teeven (LN):Voorzitter. Allereerst woorden van dank aan de informateur, omdat hij
zo bereidwillig is geweest om zo snel met de Kamer in gesprek te gaan over
het aan de orde zijnde regeerakkoord, het Strategisch akkoord van het kabinet.
Ik heb het genoegen om recht tegenover de fractievoorzitter van de VVD te
staan en hem nu al, begin juli, te kunnen feliciteren met zijn verkiezingsnederlaag.
Het zal niet vaak voorkomen dat een partij die zoveel zetels verliest bij
de verkiezingen na de onderhandelingsronde bij de informateur met en zo klinkend
resultaat, zeker ten aanzien van het in het akkoord opgenomen solide financieel
karakter, voor de dag kan komen. Als het om het financieel beheer van dit
nieuwe kabinet gaat, dan lijkt de hand van de meester – ik kijk hem
nu weer aan – net als bij Paars I en bij Paars II weer zichtbaar. Maar
ook op andere onderdelen van het akkoord wordt de VVD niet onderbedeeld. Ik
constateer dat de fundamenten van de puinhopen van Paars toch ook weer worden
gebruikt om de zaak op te bouwen.Mijn fractie heeft respect voor de wijze waarop de fractievoorzitter van
de LPF, maar ook zijn fractie, is omgegaan met de moeilijke
start. Het zal je maar gebeuren dat je met 26 nieuwe kamerleden hier binnenkomt
in een nieuwe fractie. Wij kunnen, met een fractie van twee personen, beamen
hoe lastig dat is. De LPF heeft dat dertien keer zo erg.Ik had de informateur vandaag allereerst willen vragen of hij nu met twee
of met drie coalitiepartners in gesprek is geweest. De fractievoorzitter van
de LPF, zo bleek uit de media, is bijvoorbeeld bij de discussies over gasboringen
in de Waddenzee niet aanwezig geweest. Na kennisneming van de tekst van dit
akkoord kan mijn fractie zich nauwelijks aan de indruk onttrekken dat de LPF
wellicht wel fysiek, maar dan toch niet sterk programmatisch bij de onderhandelingen
aanwezig is geweest. Het gedachtegoed van de vernieuwingsbeweging, met name
verwoord door Pim Fortuyn, heeft er onmiskenbaar voor gezorgd dat CDA en VVD
ook de signalen van de kiezers hebben opgepakt. De algemene tekst van dit
akkoord ademt dat ook uit. Deze vernieuwingsbeweging is echter al ver voor
de kabinetsinformatie op gang gekomen. Tijdens de verkiezingscampagne is dat
door alle partijen onderkend. Bijvoorbeeld de tekst over veiligheid had niet
in het akkoord gestaan als het gevoel van onveiligheid in de samenleving niet
zo nadrukkelijk was geuit en beleefd. Er wordt dan wel geschreven over vernieuwing
in de politiek, concrete maatregelen blijven echter uit.Voor mijn fractie staat vernieuwing in de politiek voor het streven naar
meer invloed van de inwoners van dit land, een andere wijze van optreden in
deze Kamer en meer dualisme. Het verkiezingsprogramma van de LPF kende grote
beloften op het terrein van staatkundige en bestuurlijke vernieuwingen. Ik
som deze op: de bevolking moet zich in referenda kunnen uitspreken over bijvoorbeeld
de verhouding tussen Nederland en de Europese Unie, ook als het om de uitbreiding
met tien lidstaten gaat, experimenten met de modernisering van het binnenlands
bestuur moeten met kracht worden voortgezet, gevestigde belangen zijn niet
meer zo vanzelfsprekend, het akkoord van Schengen moet worden opgezegd, want
daarmee wordt immigratie tegengegaan, er moet een kernkabinet komen met een
ministerie van veiligheid, er moeten meer in plaats van minder gemeenten komen
en, last but not least, het ambtenarenbestand moet met 25% worden ingekrompen.
Van deze beloften is in het Strategisch akkoord niets terug te vinden of wellicht
een klein onderdeeltje: misschien mogen wij er vanaf 2004 op hopen dat er
nog wat van terechtkomt. Leefbaar Nederland is hierover bijzonder teleurgesteld.
Het is te hopen voor de vernieuwing in staatkundig en bestuurlijk opzicht,
dat de door de LPF te leveren ministers de beloften uit het verkiezingsprogramma
onderschrijven. Anders heeft de vernieuwingsbeweging in de Nederlandse politiek
niet alleen de informatie, maar ook de formatie en de toekomst verloren. Het
duurt dan geen acht jaar voordat de opheffing ter sprake komt van partijen
die met de leus van vernieuwing in de politiek zijn gekomen. Van het regeerakkoord
blijft mij bij: veel woorden, weinig daden.Onze fractie constateert dat veel aangekondigde maatregelen op het gebied
van veiligheid al zijn ingezet onder Paars II. Echte verbeteringen vinden
wij de invoering van de algemene identificatieplicht, de uitbreiding van de
bevoegdheden van de politie en de vorming van een landelijke recherche die
wordt belast met de bestrijding van de georganiseerde criminaliteit. Niet
elke korpsbeheerder in dit land hoeft op dat punt zijn eigen speeltje te hebben.
Onze fractie vraagt zich wel af wie dat werk bij die efficiënter opererende
politie eigenlijk moet gaan doen. Daarvoor en ook voor andere verbeteringen
in de strafrechtsketen worden in de nabije toekomst, 2003, veel te weinig
middelen ter beschikking gesteld. Het is zuur voor de huidige minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties dat bij de invulling van de opleidingscapaciteiten
van de politie grote inspanningen zijn getroffen door het vorige kabinet,
maar dat die opleidingsmiddelen in 2003 door geldgebrek waarschijnlijk niet
volledig worden benut. Wij hebben over dit onderwerp eerder gesproken bij
de behandeling van de Wet op het LSOP en het politieonderwijs.Onze fractie is voorts van mening dat de toekomstige coalitie het meer
had moeten zoeken in budgettair neutrale verbeteringen. Voorbeelden op het
gebied van veiligheid zijn het met hetzelfde aantal rechters meer strafzaken
afdoen en de alleensprekende rechter meer armslag geven. Op deze wijze had
een deel van de achterstanden bij de rechterlijke macht kunnen worden weggewerkt
zonder dat alleen werd gekeken naar de uitbreiding, die ook noodzakelijk is.De tweedeling in de zorg krijgt zijn beslag. Het akkoord vermeldt het
zoeken van oplossingen in het buitenland en in de particuliere sector. Naar
ons oordeel kunnen die oplossingen de wachtlijsten niet wegwerken. Het geld
van de zorgverzekeraars moet worden geïnvesteerd in het uitbreiden van
de bestaande zorg en niet in het sponsoren van voetbalclubs. Het concreet
verbeteren van deze zorg, ook als dat budgettair neutraal kan, krijgt in dit
akkoord veel te weinig aandacht.In het regeerakkoord staan geen maatregelen die de mislukking van de tweede
fase in het middelbaar onderwijs terugdraaien. Tevens wordt geen aandacht
besteed aan de problemen in het vmbo. Het is te hopen dat het toekomstige
kabinet daar bij de regeringsverklaring of anders in de discussie met de vakministers
heel concreet aandacht aan gaat besteden.De stappen die het kabinet zet op het terrein van de mobiliteit lijken
volgens onze fractie de goede kant op te gaan. Ook nu had onze fractie graag
meer concrete maatregelen aangekondigd gezien om het gebruik van het openbaar
vervoer te verbeteren. Toch is het bijzonder dat de door de LPF eveneens verfoeide
privatiseringsoperaties van collectieve voorzieningen door dit kabinet verder
worden voortgezet. Schiphol is hiervan het voorbeeld. Het is te hopen dat
de gemeenteraad van Amsterdam daar een stokje voor steekt, want anders vraag
je je af of wij niet geleerd hebben van de vervelende privatiseringen bij
de NS en de nutsbedrijven de afgelopen jaren.Onze fractie beseft dat het nieuwe kabinet veel werk wacht, zeker als
het gaat om de directe invloed van de burger op het bestuur. Woorden in het
akkoord als "geen geloof in electorale raadplegingen, maar een goed bestuur
zou het vertrouwen in de politiek bij de burger terugbrengen" kunnen op zichzelf
wel waar zijn. Zij moeten dan niet alleen door het parlement, maar ook door
de burgers zelf worden bewaakt en daar is nog te weinig aandacht voor.Onze conclusie is dan ook dat het dualisme en de invloed van de burger
op deze regering minimaal is. Leefbaar Nederland is juist van mening dat niet
alleen de Kamer, maar ook de mensen op straat de komende jaren invloed zouden
moeten kunnen hebben op het te voeren politieke beleid. Het is al eerder gezegd:
de referenda zijn om zeep geholpen. Onze fractie zal deze coalitie de komende
jaren dan ook beoordelen op haar daden. Voor ons betekent dat niet "handelen
in de geest van", maar daadwerkelijk prestaties leveren en daar het kabinet
op afrekenen.Voorzitter. Ik wil hiermee afsluiten. Het is misschien een kort betoog,
maar Leefbaar Nederland is van mening dat wij in de toekomst niet te veel
moeten praten, maar prestaties moeten leveren. Als er niet veel is om concreet
op te reageren, doe ik dat ook niet.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. Zelden zal een verkiezingscampagne zo door emoties, ergernissen,
onrust en opwinding zijn bepaald als de campagne die recent achter ons ligt,
met als aangrijpend dieptepunt de afschuwelijke moord op de heer Fortuyn op
maandag 6 mei. De uitslag heeft historische verschuivingen opgeleverd. De
kiezers hebben gesproken en zij hebben, volgens een van de eerste lessen van
de parlementaire democratie, altijd gelijk; hoezeer je daar ook weleens aan
twijfelt.Het CDA viel te feliciteren maar niet meteen te benijden. Immers, getalsmatig
leidde de stembusuitslag tamelijk dwingend tot een coalitie van het CDA met
de VVD – en daarvan weten wij hoe het zo'n beetje werkt – en met
de LPF. En dat is, met respect uiteraard voor onze nieuwe collega's, nog wel
een ander verhaal. De LPF is zichtbaar en hoorbaar nog in de opbouwfase. De
heer Balkenende heeft niet ten onrechte van meet af aan beklemtoond dat coalitiepartners
organisatorisch en politiek betrouwbaar en stabiel moeten zijn. Als om die
redenen het nieuwe kabinet in moeilijkheden zou komen komt, is natuurlijk
de hele club en wel in het bijzonder degene naar wie het kabinet zal zijn
vernoemd, beschadigd. Ik neem aan dat daarover is gesproken in de informatiegesprekken,
want een dergelijk debacle sluit je liefst op voorhand uit en moet in elk
geval niet vroegtijdig komen. Wellicht kan de heer Donner zijn perceptie geven
van de wijze waarop in de onderhandelingen over het akkoord deze eventualiteit
aan de orde is geweest. Uiteraard zou ik het op prijs stellen als ook de direct
betrokken fractievoorzitters daarop willen ingaan.Terecht wordt in het Strategisch akkoord beklemtoond dat een eerste prioriteit
is het geven van een antwoord op het geschokte vertrouwen in samenleving en
overheid, dat burgers heeft bevangen door een overheid die maar gedoogde en
die in ieder geval ook tekortschoot. Daadkracht en draagvlak; jazeker, door
een helder en vertrouwenwekkend beleid. Het is de lakmoesproef voor de nieuwe
ploeg of daarvan op duurzame wijze iets zal terechtkomen. Wee hen, als de
burgers niet op kortere termijn getuige zijn van de begeerde omslag, die aan
den lijve ondervinden. De suggestie is gewekt – ons weleens wat te gemakkelijk –
dat alles in een handomdraai ten goede te keren is. De werkelijke problematiek
zal weerbarstiger blijken te zijn, een mammoettanker is slechts geleidelijk
van koers te wijzigen. Maar goed, de belofte is afgegeven dat daaraan met
voortvarendheid zal worden gewerkt: "werken aan vertrouwen, een kwestie van
aanpakken".Een nieuw beleid, een nieuwe aanpak, transparantie, meer dualisme, minder
bureaucratie en deregulering. Inmiddels werd dat ene A4'tje een schoolschrift
en dat schoolschrift uiteindelijk een cahier, een pak van tientallen pagina's.
Met andere woorden: werkende weg toch weer heel wat details, zij het globaler
dan de vorige malen, en dat is winst. Het akkoord is niet overal dichtgetimmerd
en laat inderdaad ruimte voor debat en dualisme. Wij waarderen dat positief.
Zoals wij ook de snelle totstandkoming van het akkoord een compliment in de
richting van de informateur waard vinden. Uiteraard dank ik ook de heer Donner
voor de eerder vandaag verstrekte toelichting op de vervulling van zijn taak,
de informatieperiode.Wij hebben er geen geheim van gemaakt op Paars te zijn uitgekeken. Sterker,
voor het eerst in de lange parlementaire geschiedenis van onze fractie –
zo'n tachtig aaneengesloten jaren – hebben wij ons onder Paars II tot
oppositiefractie verklaard. Dat zijn wij niet ten principale of de facto,
dat zijn wij alleen als de noodzaak zich aandient. Wij treden het nieuwe kabinet
positief afwachtend tegemoet, maar wij zullen niet aarzelen, zo nodig, scherpe
lijnen te trekken. Dat zal altijd gebeuren in een waardige context van respect
en verantwoordelijkheid. Dat zijn inderdaad geen natuurlijke gegevens, zoals
wij lazen, maar wel vereisten in een oprechte discussie.Voor de SGP-fractie is uiteindelijk de belangrijkste toets of het akkoord
uitzicht biedt op een positief-christelijk beleid, met name bij thema's die
rechtstreeks de Decaloog raken, de universeel van kracht zijnde wet van God,
de Tien Geboden. Het is de vaste overtuiging van mijn fractie dat ware vrijheid
samenvalt met wat deze wet gebiedt, om het met de woorden van mijn voorganger
ds. Abma te zeggen. Wij stellen ons daarmee in de traditie van Groen van Prinsterer,
die het in zijn Handboek der Geschiedenis van het Vaderland als volgt zei:
"In de christelijke liefde ligt de ware humaniteit en erkenning der rechten
van de mens." Daarom roepen wij er altijd met klem toe op deze wet te gehoorzamen.
Wij zijn daartoe trouwens ten diepste allen verplicht. Op dat gehoorzamen
zal ongetwijfeld zegen rusten. Over perspectief gesproken!Wanneer wij deze toets aanleggen aan het Strategisch akkoord, dan ontstaat
voor ons een gemengd beeld. Met positieve gevoelens hebben wij enkele passages
gelezen over voornemens inzake allerlei medisch-ethische aspecten, namelijk
de Embryowet, abortus, euthanasie en gewetensbezwaarden in de zorgsector.
Nu bij deze woorden nog de daden, alstublieft. Ook het accent bij hernieuwde
aandacht voor het gezin bevalt ons uiteraard. Maar er zijn ook witte vlekken:
het bordeelverbod, de eerbiediging in het openbare leven van de zondag en
de waardering van het huwelijk als unieke en exclusieve levensverbintenis
van één man en één vrouw. Er is dus meer mogelijk
en nodig. Wij hopen daar, in het belang van het hele Nederlandse volk, op
te blijven hameren. Wij spraken tijdens de informatieperiode het CDA publiekelijk
aan op het staan voor en het inkleuren van de C. Wij deden dit ter bemoediging,
zo in de trant van: zet 'm op! Nu heb je de kans! Het is niet te hopen dat
dit nodig blijft, maar wij zullen niet schromen deze horzelfunctie
te blijven vervullen.Uit het strategisch document blijkt de terechte prioriteit voor de beleidsterreinen
zorg, onderwijs, veiligheid en integratie. Op zichzelf steunen wij deze prioriteiten,
bijvoorbeeld op het punt van het verruimen van de eigen verantwoordelijkheden
van scholen en leraren, de zo langzamerhand legendarische autonomievergroting
waar iedereen altijd al lang voor was.Uit het document spreekt ook een zekere werkelijkheidszin. Naast rechten,
uiteraard toch ook plichten. Wij vallen die stelling bij. Dat doen wij ook
waar het gaat om de revitalisering van het cement in de samenleving: de kerninstituties
als het gezin en andere vitale sociale verbanden, de gemeenschapszin, het
vrijwilligerswerk en het particulier initiatief. Wij noemen ook de kerken.
Maar de vraag is wel of de inzet op kortere termijn voldoende zal zijn om
de hoge verwachtingen tegemoet te treden. Zo gaat er niet veel geld extra
naar zorg, onderwijs en veiligheid.Wij hebben weliswaar geleerd dat het lang niet alleen een kwestie is van
meer geld, maar toch. Wij zullen het toch niet meemaken dat de wachtlijsten,
het personeelstekort en de tekortschietende presentie van de sterke arm in
de samenleving blijven voortduren? Op dat punt had het van ons wel wat ambitieuzer
gemogen.Erkend moet natuurlijk worden dat het financieel-economische tij tegenzit.
Het gepresenteerde financiële beeld lijkt solide en degelijk. Hoe kan
het anders met het zegel eraan van demissionair minister Zalm, zij het in
een andere hoedanigheid en verantwoordelijkheid. Hij zal best eens onder de
kapstok hebben gestaan om zijn pet te verwisselen. Twee verantwoordelijkheden
in een hoofd, met welke pet ook getooid. De vraag is echter of de diverse
plannen, gelet op de macro-economische cijfers en ontwikkelingen in Nederland
en wereldwijd, een lange houdbaarheidsdatum zullen hebben. Dat wordt dan nog
wat, in de eerste jaren de onsympathieke lastenverzwaringen en de worst van
de lastenverlichting in de verdere toekomst hangen. Of dat nou garant staat
voor draagvlak onder de bevolking, je waagt het te betwijfelen. De verleiding is groot naar de diepte af te steken van de compromissen
over de financiering van het zorgstelsel, over de WAO, het thema duurzaamheid,
het spanningsveld ecologie-economie in bijvoorbeeld de landbouwsector en dergelijke.
Naar mijn opvatting komt dat beter van pas in het debat over de komende regeringsverklaring;
staatsrechtelijk hét moment, politiek het effectiefst. Op zichzelf
willen wij wel gezegd hebben dat wij de plannen zullen toetsen op het behoud
van evenwicht op het microniveau van de individuele burger. De kern van een
sociaal profiel kan natuurlijk niet ter discussie komen te staan.Uiteraard zijn er dringende wensen onzerzijds, waar wij te weinig over
tegenkomen. Ik noem de gewrongen situatie van voor- en achterdeur van de coffeeshop.
Ik noem de zogeheten nulopties voor gemeenten inzake bordelen en gokkasten.
Soms komen wij ergens ook te veel over tegen. Ik noem de gekozen burgemeester.
Verder staan wij kritisch tegenover het voornemen de grenzen van de godsdienstvrijheid
te verkennen en – zo moet ik dat toch begrijpen – zo nodig te
herijken.Voorzitter. Wat doen wij eigenlijk in dit debat? Krijgen amenderende moties
een kans? Amenderende moties op het conceptakkoord dat zou pas vernieuwend
zijn! Als tenminste de beoogde coalitiefracties vrijheid van handelen krijgen
om dergelijke initiatieven te steunen. Het zou moeten kunnen, want ik lees
in de stukken dat de informatieronde eerst na dit debat officieel wordt afgesloten.
Graag hoor ik op deze punten een reactie van de informateur en de onderhandelaren
van CDA, LPF en VVD.Voorzitter. Mevrouw Van Nieuwenhoven gebruikte een aangrijpingspunt voor
een bezinnend slotwoord. Zij nam het van mij over. Ik gun het haar van ganser
harte en ik hoop dat zij de Bijbel in zo positieve zin vaker zal citeren.
In een van de paragrafen van het akkoord dat wij vandaag bespreken, staat
"niet bij decreet en geld alleen". Dit is een kennelijke zinspeling op het
bekende "niet bij brood alleen". Dat zal waar zijn! Maar waarbij dan wel?
Ik lees vervolgens over samenwerking, gemeenschappelijke belangen, zorg voor
elkaar en fatsoen. Dat is het antwoord, althans de invulling van genoemde
paragraaf. Hoe voornaam ook, het zal tekortschieten. Het Bijbelwoord "niet
bij brood alleen" duidt op nog iets meer. Ik citeer uit het Bijbelboek Lukas:
"Daar is geschreven dat de mens bij brood alleen niet zal leven, maar bij
alle Woord Gods." Dat is nou wat de SGP bedoelt met haar verkiezingsmotto
"tot Uw dienst".Mevrouw Kant (SP):Mijnheer de voorzitter. Bij de opening van de vergadering zei u dat er
niemand verhinderd is. Dat ik hier sta, is echter wel degelijk het gevolg
van een verhindering. Onze fractievoorzitter Jan Marijnissen is namelijk verhinderd
vanwege een hernia. Gelukkig is hij al redelijk hersteld. Hij kan dus spoedig
weer de degens kruisen met de andere fractievoorzitters.Door de uitzonderlijke omstandigheden, de opkomst van Fortuyn, de moord,
het stilliggen van de campagne, werden het uitzonderlijke verkiezingen. Pim
Fortuyn heeft geschiedenis geschreven. Wat hij heeft losgemaakt bij vele mensen,
is, hoe je het ook wendt of keert, heel bijzonder. De SP deelde veel van zijn
analyses, maar veel van zijn oplossingen niet. Wij hebben die oplossingen
in de campagne inhoudelijk bestreden. Of je het nu wel of niet met Pim Fortuyn
eens was: zijn lef en moed dwingen respect af.De kiezer heeft duidelijk gesproken. Zij heeft duidelijk stelling genomen
tegen Paars, tegen de arrogantie en tegen de politiek die belangrijke maatschappelijke
problemen niet oplost, tegen vriendjes- en achterkamertjespolitiek, en vooral
ook voor verandering.Dat het initiatief van de formatie bij het CDA lag, de grote winnaar,
is terecht. Dat het CDA samenwerking met de LPF zocht, is eveneens terecht.
Dat de VVD er vervolgens bij betrokken werd, is alleszins logisch, want hoewel
deze partij een verliezer is, ligt zij inhoudelijk het dichtst bij het CDA
en de LPF.De SP heeft acht jaar lang oppositie gevoerd tegen Paars. Zij is daar
ook voor beloond bij de verkiezingen. Na acht jaar Paars denk je het kan niet
erger, maar het blijkt helaas toch erger te kunnen. De afbraak van de sociale
zekerheid gaat gewoon door, de publieke sector wordt ook door het nieuwe kabinet verwaarloosd en verder zullen de inkomensverschillen – dat
durf ik nu al wel te voorspellen – verder toenemen. Eigenlijk is het
gewoon Paars-plus.Als je zo'n akkoord leest, vraag je je onwillekeurig af van wie welke
inbreng geweest zou zijn. Wat is op wiens conto te schrijven? Volgens mij
is de wollige taal in de inleidende analyse vooral van het CDA. De keiharde
rechtse oplossingen zijn van de VVD. De inbreng van de LPF is vooral dat de
gepresenteerde oplossingen niet bij de geconstateerde problemen passen.Ik heb het akkoord gelezen en met mijn fractie besproken. Er zijn natuurlijk
altijd een aantal punten – daar zal ik dan maar positief mee beginnen –
waarmee je het eens bent. Dit geldt voor het niet-verplichtstellen van het
studiehuis en de inkomensafhankelijke kinderkorting. Paars-plus heeft dus
ook enkele pluspunten.Onze grootste kritiek is natuurlijk dat er niet geïnvesteerd wordt
in oplossingen voor de grote noden in het onderwijs, de zorg en de veiligheid.
Daar ging het over in de verkiezingscampagne. Dat was een van de belangrijkste
zaken waarop Paars keihard is afgerekend. Voor de zorg is er volgend jaar –
schrikt u niet – nul komma nul extra beschikbaar. En nul komma nul voor
de zorg is 1:0 voor de LPF. Hoe kan het CDA dit goedkeuren en verkopen, na
jaren van harde oppositie tegen Paars op dit punt? Ik hoor daar graag een
reactie op van de fractievoorzitter van het CDA. Geen cent voor de wachtlijsten
die verder zullen oplopen in plaats van afnemen, waardoor ook het probleem
van de onnodige sterfte op de wachtlijsten blijft bestaan en misschien zelfs
zal groeien. Geen cent voor het aanpakken van de werkdruk, geen cent voor
salarisverbeteringen voor verpleegkundigen en verzorgenden. Voor het onderwijs
komt er volgend jaar eveneens geen cent bij. Er komt geen geld voor het aanpakken
van de lerarentekorten, voor het verlichten van de hoge werkdruk en voor de
hoognoodzakelijke verbeteringen in het vmbo. Het onderwijs krijgt er geen
cent bij, tenminste niet van de overheid, maar wel van studenten. Want wat
zag ik? Er worden hogere collegegelden toegestaan. De tweedeling in het hoger
onderwijs komt eraan bij dit nieuwe kabinet en dat terwijl het CDA, toen het
nog oppositie voerde tegen Paars, niet alleen tegen een verhoging van het
collegegeld was, maar die zelfs uitsloot. Het kan verkeren!Veiligheid was eveneens een belangrijk punt voor de kiezer. Er komen meer
agenten bij. Alle partijen willen dat. Dat is prima. Toch geldt ook hiervoor:
geen geld. Hoe kunnen dan de plannen uit het akkoord worden uitgevoerd? Er
staan wel woorden in, maar er zijn geen centen om de plannen uit te voeren.
Los van het feit dat er geen geld voor is, vind ik dat de paragraaf over veiligheid
te weinig samenhang vertoont. In een rapport van het Sociaal en cultureel
planbureau werd onlangs bevestigd dat sociale cohesie de veiligheid bevordert.
Ik zie niet hoe dit akkoord de sociale cohesie in de wijken moet bevorderen.
Sterker nog, het schrappen van de 15.000 Melkertbanen en het bezuinigen op
de gemeenten zullen negatief uitpakken voor de sociale samenhang in de wijken.Moeten de conciërges op school verdwijnen? En die mensen die werken
in het jongerenwerk, het buurtwerk, het ouderenwerk en het welzijnswerk? Moeten
die ook verdwijnen net als de toezichthouder op de tram? Iedereen in de Kamer
weet dat de SP altijd kritisch heeft gestaan tegenover, wat zij noemt, gesubsidieerde
armoede. Ook wij willen af van die Melkertbanen, maar als wij deze mensen
een fatsoenlijk salaris geven, kunnen wij het voorvoegsel "Melkert" schrappen
en de banen behouden.Ronduit asociaal zijn de plannen voor de WAO. De wet wordt voor een belangrijk
deel gewoon afgeschaft. Alleen mensen die blijvend volledig arbeidsongeschikt
zijn krijgen nog een WAO-uitkering. Er komen niet minder arbeidsongeschikten
in ons land, neen, er komen minder mensen die recht hebben op een WAO-uitkering.
Mensen die gedeeltelijk arbeidsongeschikt worden, rest slechts een versnelde
gang naar de WW en vervolgens naar de bijstand.Ook met de voorgestelde verslechteringen van de WW en de invoering van
een sollicitatieplicht voor ouderen kan de SP niet instemmen. Bij het ziektekostenstelsel
is helaas niet gekozen voor inkomensafhankelijke premies en daarmee, heel
belangrijk, solidariteit in het stelsel. De vervolgens noodzakelijke compensatie
leidt weer tot enorme bureaucratie. U hoort het goed: bureaucratie. Dat willen
wij toch niet in de zorg? Hetzelfde geldt voor de invoering van een eigen
risico. Ook daarmee wordt meer bureaucratie geïntroduceerd. En ook dat
wilden wij toch niet in de zorg? De vorige eigen bijdrage is uitgelopen op
een mislukking, mede omdat het leidde tot veel bureaucratie. Daar moeten wij
dus niet aan beginnen. Los daarvan kan een eigen risico in de zorg andere
ernstige gevolgen hebben, namelijk dat mensen om financiële redenen afzien
van noodzakelijke zorg. Dat is de belangrijkste reden om daar niet aan te
beginnen.Ik wil één heel specifiek punt benoemen, omdat dit specifieke
punt, dat wij in de media gehoord hebben maar dat ook terug te vinden is in
het stuk, een manier van denken aangeeft waar wij ons grote zorgen over maken.
Het gaat dan over het voorstel om bepaalde geneesmiddelen, zoals maagzuurremmers
en cholesterolverlagers, niet meer te vergoeden. Dit voorstel is werkelijk
onrechtvaardig en daarnaast heel ondoordacht. Ik noem het omdat het een fundamentele
omslag in denken vormt, een denken in de richting van "blaming the victim":
het is eigen schuld dat je die middelen nodig hebt en dus betaal je ze ook
maar zelf! Naast het feit dat dit voor de meeste gebruikers van dit soort
middelen volstrekte onzin is, alsof zij er iets aan kunnen doen dat zij die
middelen nodig hebben, is het een manier van denken waarmee, als wij dit gaan
doorvoeren in de zorg, de solidariteit tussen gezond en ziek wordt aangetast.Een ander belangrijk onderwerp dat een rol speelde in de verkiezingscampagne
is de integratie. De niet-geslaagde integratie van vele migranten schreeuwt
om maatregelen. De SP-fractie vindt dan ook dat alle maatregelen die integratie
bevorderen, besproken en overwogen moeten worden, maar in het akkoord zien
wij helaas amper voorstellen om de integratie van de in Nederland wonende
migranten meer kans te geven. Een belangrijke voorwaarde daarvoor is bijvoorbeeld
gemengd wonen en gemengd naar school gaan. Over gemengde wijken staan er wel
een paar zinnen in, maar over hoe dit concreet bereikt moet worden, lees je
niets. Geen woord ook over de vraag hoe wij de groeiende apartheid
in het onderwijs gaan aanpakken. Een andere belangrijke voorwaarde voor integratie
is taal, maar ook hier zijn er helaas geen concrete plannen of voornemens
tot bijvoorbeeld laagdrempelige taalcursussen in de wijken voor de nog maar
liefst 300.000 mensen die de Nederlandse taal onvoldoende beheersen.Integratie was een belangrijk thema. Hoe kan het dat hierover zo weinig
concreets in het akkoord staat of dat er zelfs geen voorstellen of gedachterichtingen
te dien aanzien in het akkoord staan? Dat nog steeds veel migranten huwen
met een partner uit het land van herkomst, heeft ook te maken met die niet-geslaagde
integratie; het vergroot bovendien het integratieprobleem. Eerlijk gezegd
ziet mijn fractie niet hoe de voorstellen die hierover in het akkoord staan,
op dat punt bijdragen aan de oplossing van dit probleem.Met betrekking tot het asielbeleid is voor mijn fractie het onderscheid
tussen economische en politieke vluchtelingen het uitgangspunt. Politieke
vluchtelingen kunnen asiel krijgen en om het onderscheid goed te kunnen maken,
zijn zorgvuldige procedures noodzakelijk. Ook daar hebben wij grote twijfels
of de voorstellen van de toekomstige coalitie deze zorgvuldigheid wel waarborgen.Helaas, niet alleen weinig woorden over integratie en juist veel woorden
over migratie, maar bovendien géén woorden over oorzaken van
migratiestromen. Dat vind ik echt teleurstellend en eigenlijk heel wrang.
Er is geen oog voor het bestrijden van de verschillen tussen arm en rijk in
de wereld. De grenzen blijven op slot, ook voor de producten uit de ontwikkelingslanden,
terwijl het voor hun ontwikkeling zo goed zou zijn als de grenzen in ieder
geval voor die producten opengingen. Waarom staat daarover niets in het akkoord?
Dat is immers toch een van de oorzaken van de migratiestromen?De terreinen waarop de markt het voortouw mag nemen, werden onder Paars
al uitgebreid maar die worden nu nog verder uitgebreid. Ik begreep uit het
stuk dat ook milieu, natuur en schaarse ruimte lijken te worden uitgeleverd
aan de markt.Voorzitter. Ik ga afronden. Het eerste uitgelekte concept had de titel
"Hersteld vertrouwen". Die titel hebben de partijen begrijpelijk niet aangedurfd,
want van wie wordt het vertrouwen hersteld? Van die toekomstige WAO'er, de
toekomstige WWW'er, der werker in zorg, de patiënt, de leraar, de Melkertbaner
die nu afgedankt wordt, de bewoner van een probleemwijk? Nee, voor hen wordt
het, zo vrees ik, hersteld wantrouwen.De definitieve titel van het akkoord is: Werken aan vertrouwen, een kwestie
van aanpakken. Het CDA en de LPF hebben de verkiezingen mede gewonnen door
hun kritiek op Paars en de belofte, het anders te gaan doen en de problemen
aan te zullen pakken die Paars heeft veroorzaakt. Een kwestie van aanpakken,
juist, maar op een andere manier dan Paars. Ik vind het daarom onbegrijpelijk
dat op de ingeslagen weg van Paars wordt voortgegaan. Een betere titel lijkt
mij: Paars-plus.De voorzitter:Ik wil de vergadering nu gaan schorsen – het is wat vroeger dan
anders, dat geef ik toe – en voor een iets langere tijd dan normaal
te doen gebruikelijk.De voorzitter:Ik wil de vergadering nu schorsen – het is wat vroeger dan anders,
dat geef ik toe – en voor een iets langere tijd dan normaal te doen
gebruikelijk.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 12.05 uur tot 13.20 uur geschorst.De voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20012002-5377-5391.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl