Voortzetting van : de algemene politieke beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota voor het jaar 2003 (28600, nr. 1)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2002-2003, pag. 111-180

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

27-09-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

nr. 3, pagina 111-180

19-09-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28600Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

BIJVOEGSEL, Schriftelijke antwoorden van de minister-president op vragen gesteld in de eerste termijn van de algemene politieke beschouwingenPagina 88-204
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 19 september 2002)Pagina 183-183
Voortzetting van de algemene politieke beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota voor het jaar 2003 (28600, nr. 1)Pagina 87-111
Stemmingen over moties, ingediend tijdens de algemene politieke beschouwingen, te weten: - de motie-Van Nieuwenhoven c.s. over arbeidsplaatsen in de onderste loonschalen (28600, nr. 3); - de motie-Van Nieuwenhoven/Rosenmöller over het wegnemen van de negatieve koopkrachtontwikkeling voor lage en middeninkomens (28600, nr. 4); - de motie-Van Nieuwenhoven c.s. over de korting op het hoger onderwijs (28600, nr. 5) en nog 30 andere motiesPagina 180-183
Voortzetting van : de algemene politieke beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota voor het jaar 2003 (28600, nr. 1)Pagina 111-180
Regeling van werkzaamheden (donderdag 19 september 2002)Pagina 111-111
Presentie en opening (donderdag 19 september 2002)Pagina 87-87

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 337 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van: de algemene politieke
beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota voor het jaar 2003 (28600, nr. 1).De voorzitter:Zoals de leden gemerkt hebben, is het regime ten aanzien van interrupties
zeer soepel. Dat zal zo blijven, maar ik wijs erop dat kortere interrupties
het debat meer kunnen verlevendigen.De beraadslaging wordt hervat.Minister Balkenende:Voorzitter. Veiligheid stond terecht centraal tijdens de verkiezingscampagne.
Op veel terreinen van dit brede onderwerp leeft verontrusting; verontrusting
over de criminaliteit en over de leefbaarheid in straten en buurten. Wij kennen
de situatie in veel steden en wij zijn ons bewust van de noodzaak, verbetering
aan te brengen. Dit geldt ook voor de rampenbestrijding en het voorkomen van
rampen na de afschuwelijke gebeurtenissen in Enschede en Volendam. Langs vier
lijnen wil het kabinet aan meer veiligheid werken.Allereerst gaat het om intensiveringen van de bestaande aanpak. Er moet
meer gedaan worden door alle organisaties die met veiligheid aan het werk
zijn. Zij moeten dus meer werk verzetten om een beter resultaat te bereiken.
Het gaat erom meer verdachten te kunnen oppakken, meer straffen ten uitvoer
te leggen en meer toezicht en controle op straat te brengen.Voorts kiezen wij voor het moderniseren en het efficiënter maken
van het bedrijf rechtshandhaving. Dat betekent uitbreiding en modernisering
van het sanctiebeleid, herstructurering van beheersverantwoordelijkheden,
centraal stellen van kerntaken en duidelijk neerleggen van verantwoordelijkheden.Daarnaast gaat het om een andere aanpak. Problemen vragen om nieuwe en
soms onorthodoxe maatregelen. Die discussie moeten wij durven voeren en daarna
moeten wij besluiten nemen die worden uitgevoerd. Ik noem in dit verband het
gevangenisregime, de aansturing van de politie en bevoegdheden tot afdoening
door het openbaar ministerie. Ik noem ook de wetgeving op het terrein van
het terrorisme.Als laatste gaat het om het kiezen voor uitbreiding, meer agenten, meer
officieren van justitie, meer rechters en meer cellen. Hierdoor zullen de
met andere middelen behaalde resultaten nog eens worden versterkt. De precieze
verdeling zal men aantreffen in het veiligheidsplan dat op 11 oktober wordt
gepresenteerd.Komt door de voorgenomen maatregelen de rechtsorde onder druk te staan?
Ik noem dit omdat stromingen in onze samenleving hiervoor beducht zijn. De
heer Marijnissen vroeg hier apart aandacht voor, verwijzend naar de open brief
die vooraanstaande juristen de minister van Justitie hebben gestuurd. Naar
het oordeel van het kabinet is dit verwijt enigszins ten onrechte. Eerder
is het omgekeerde het geval. Door het onvoldoende adequaat reageren op de
stijgende criminaliteit en overlast is de rechtsorde onder druk komen te staan.
In dat verband mag het relatief lage ophelderingspercentage een zorgelijke
ontwikkeling worden genoemd. Verschillende leden van de Kamer hebben hierop
gewezen en hierover vragen gesteld. Ik kom hier later op terug.Tevens is het kabinet zich ervan bewust dat een stabiele en vreedzame
samenleving de aanwezigheid vereist van een stabiele rechtsorde. Het kwaliteitsniveau
van de rechtshandhaving en de rechtsstatelijke waarden die hieraan ten grondslag
liggen, staan naar het oordeel van dit kabinet niet ter discussie en blijven
uitgangspunt van waaruit nieuwe suggesties worden beoordeeld.Er zal gewerkt worden aan een efficiënte handhaving waarin resultaat
telt. De productie moet helder zijn. Wij willen dus concreet weten hoeveel
meer verdachten worden opgepakt en vervolgd. De ministers van Binnenlandse
Zaken en Justitie zullen daartoe concrete productieafspraken maken met de
politie. De minister van Binnenlandse Zaken zal ieder korps persoonlijk bezoeken.
Wij zullen ons daarbij primair richten op verhoging van de veiligheid van
de burger op straat. De burger moet er wat van merken. Het gaat daarbij met
name om de integrale aanpak van specifieke groepen daders: veelplegers, geweldplegers,
verslaafden en criminele illegalen die in de publieke ruimte veel overlast
en criminaliteit veroorzaken. Ook de jeugd die dreigt af glijden naar een
criminele carrière staat in hart van onze belangstelling.Verschillende fracties, zoals die van mevrouw Van Nieuwenhoven en de heer
Zalm, hebben gevraagd naar concrete doelen op dit terrein. Op 11 oktober aanstaande
zullen de ministers van BZK en van Justitie en de staatssecretaris van BZK
hiertoe een programma van maatregelen presenteren, een vorm van het opsporingsplan
waar de heer Rosenmöller over sprak. Hierin worden reële, gekwantificeerde
doelen en prioriteiten vastgesteld. Er worden meetbare en daarmee harde prestatieafspraken
met politiekorpsen en het openbaar ministerie gemaakt, maar ook met anderen
die een rol in het bevorderen van veiligheid hebben te vervullen. De gehele
keten moet worden geactiveerd om bij de burgers het gevoel van onveiligheid
weg te nemen. Dat zal vanzelfsprekend op transparante wijze moeten gebeuren,
zodat eenieder inzicht krijgt in de prestaties van alle bij veiligheid betrokken
partijen.Ik noem enkele concrete doelen, vooruitlopend op wat in het plan zal worden
uiteengezet. Er wordt bijvoorbeeld een extra aantal zaken opgespoord, namelijk
20.000 meer dan in dit jaar. Wij zullen concreet aangeven welke groei daarbij
wordt gerealiseerd. Er komt een verhoging van het aantal uren surveillance
van de politie op straat met 10%, in het bijzonder op de hotspots in kwetsbare
buurten. Daarbij zal worden aangegeven hoe groot het aantal nu is. Verder
komt er een aanpak ter verbetering van de leefbaarheid van kwetsbare buurten.
Ook ligt het in het voornemen om de snelheid waarmee de burger aangifte kan
doen te verhogen. De PvdA-fractie zal daarin ook het nodige herkennen. De
ketenlogistieke onderwerpen worden op concrete wijze verbeterd, zodat strafzaken
sneller verwerkt kunnen worden. De transactiebevoegdheden van het openbaar
ministerie worden verruimd om de rechter te ontlasten.Er zijn meer voorbeelden te noemen van versterking van de efficiency.
Zo kan het openbaar ministerie ruimere bevoegdheden krijgen om zelf strafzaken
af te doen. Dit vraagt om een nauwgezette regeling. Daar is het kabinet zich
van bewust, maar het zal de slagvaardigheid aanzienlijk vergroten. Het sanctiebeleid
kan worden gemoderniseerd en meer worden toegesneden op categorieën van
verdachten. Op dit moment wordt inderdaad bezien welke efficiencywinst de
beslissing om meer gevangenen op een cel te plaatsen oplevert
en voor welke categorie gevangenen dit dan kan gelden. De ervaringen opgedaan
door inwerkingtreding van de noodwet op dit terrein geven hiervoor aanleiding.Voor rechtshandhaving komt extra geld beschikbaar. De verdeling van de
envelop is op dit moment onderwerp van bespreking. Het gaat om uitbreiding
van het aantal cellen en het aantal politiemensen. De rechtspraak wordt uitgebreid,
want meer strafzaken vraagt om meer mensen bij de Raad voor de rechtspraak
en het OM. Onze aanpak op dit terrein kan rekenen op brede steun van de Kamer,
zoals ons gisteren is gebleken.Wij zijn blij met de gelijke beoordeling van de prioriteit voor veiligheid.
Uit de bijdragen van de fracties van onder andere VVD, CDA en D66, begrijp
ik dat men voor 2003 een extra versterking wil op het beleidsterrein van veiligheid.
Dit past in de lijn die het kabinet heeft uitgezet en waarbij een fors pakket
aan maatregelen is voorbereid. Ik verwijs naar de vier beleidslijnen die ik
zojuist heb aangegeven. De heer Zalm heeft creatieve dekkingsvoorstellen gedaan,
maar het kabinet heeft moeite met de 40 mln euro die hij zoekt in de sfeer
van de sociale zekerheid. Naar ik aanneem is de vraag van de heer Verhagen
met betrekking tot de 17 mln euro voor het OM en de Raad voor de rechtspraak
daarin opgenomen.De heer Verhagen (CDA):De veronderstelling over de 17 mln euro klopt. U sprak ook over de uitbreiding
van het aantal cellen. De heer Zalm had al aangegeven dat ook in de uitbreiding
van de veiligheidsketen de mogelijkheid opgenomen zou worden om bijvoorbeeld
kazernes om te bouwen voor de benodigde celcapaciteit. Ik geef u in elk geval
in overweging om bestaande gevangenissen niet te sluiten. Er is in het verleden
bijvoorbeeld besloten om de gevangenis in Leeuwarden te sluiten. Het zou natuurlijk
van de zotte zijn als wij nu geld, bestemd voor uitbreiding van de celcapaciteit
en voor de rechterlijke macht, gebruiken voor de bouw van nieuwe cellen, terwijl
de bestaande gevangenis in Leeuwarden wordt gesloten.Minister Balkenende:Het lijkt mij dat uw belangrijke opmerking over de organisatorische setting
van bestaande en nieuw te bouwen celcapaciteit wordt betrokken in het plan
dat ik zojuist aankondigde en dat op 11 oktober wordt gepresenteerd. Ik neem
aan dat de bewindslieden goede nota hebben genomen van wat u naar voren hebt
gebracht. Het lijkt mij dat dit wordt betrokken bij de bespreking van de uitbreiding
van de celcapaciteit.Mevrouw Giskes (D66):Voorzitter. De minister-president haalt terecht aan dat D66 probeert meer
geld vrij te maken voor de strafrechtketen. Ik hoor hem zojuist zeggen dat
het kabinet erop zal inzetten om meer zaken op transactiebasis af te doen,
dus niet te vervolgen maar af te laten kopen. Hoe verhoudt zich dat tot het
pleidooi van de heer Wijnschenk gisteren om ook bij kleine zaken onder de € 150
wel degelijk tot vervolging over te gaan in het belang van het rechtsgevoel
van de mensen?Minister Balkenende:Dat staat niet haaks op wat de heer Wijnschenk naar voren heeft gebracht.
Het gaat om het verhogen van het oplossingspercentage en het harder aanpakken
van criminaliteit, ook kleine criminaliteit. Het is logisch dat je bij de
zaken onder 150 euro, waarover de heer Wijnschenk het had, kijkt hoe je die
zo effectief mogelijk tegemoet kunt treden. Een transactiebevoegdheid van
het openbaar ministerie kan daar zeer goed aan tegemoetkomen. Ik denk dat
er geen sprake is van tegenstelling tussen de intentie van wat de heer Wijnschenk
naar voren heeft gebracht en de voornemens van het kabinet.Mevrouw Giskes (D66):Voorzitter. Zou ik de heer Wijnschenk mogen vragen of de interpretatie
van de premier klopt?De voorzitter:Dat mag u vragen. U krijgt antwoord.De heer Wijnschenk (LPF):Dat klopt.Mevrouw Giskes (D66):Het is dan wel een loos verhaal, als u zegt dat het voor het rechtsgevoel
van de mensen belangrijk is dat ook dit soort "misdaad" wordt opgelost en
tot vervolging leidt en dat vervolgens niet doet.De voorzitter:Ik doe hetzelfde als zostraks bij mevrouw Van Nieuwenhoven: een vraag
onderling, maar geen discussie.De heer Teeven (Leefbaar Nederland):Ik wil de minister-president een vraag stellen over de uitbreiding van
de politiesterkte, waarover hij heeft gesproken. Wij hebben dat bij het debat
over het Strategisch akkoord al eens gewisseld. De minister-president zei
toen dat ik daar later nog eens op moest terugkomen, omdat hij daar nog geld
voor ging vrijmaken. Ik heb gezien dat het kabinet 60 mln euro heeft vrijgemaakt
voor de uitbreiding van de politiesterkte in 2003. Zo staat het althans op
papier. In het Strategisch akkoord staat dat het kabinet het voornemen heeft
om de opleidingscapaciteit van de politie ten volle te benutten. Met een bedrag
van 60 mln euro kun je in 2003 alleen het natuurlijk verloop opvangen qua
opleiding. Er is dus veel meer geld nodig. Ik verwijs de minister-president
in dit verband naar de Handelingen waarin ooit werd gesproken over 159 mln
euro. Hoe is het in vredesnaam mogelijk dat een kabinet – waar ik ten
volle achtersta – dat de criminaliteit wil bestrijden, de veiligheid
in de buurten wil doen toenemen en het opsporingspercentage wil verhogen,
de opleidingscapaciteit van de landelijke politiescholen nog niet voor de
helft benut volgend jaar?Minister Balkenende:U wijst terecht op het bedrag van 60 mln euro dat ook in het Strategisch
akkoord aan de orde is geweest. Dat hing inderdaad samen met de politieopleidingscapaciteit.
Voor de andere zaken waarop u doelt, moet ik op dit moment verwijzen naar
wat ik zojuist heb gezegd. Een aantal aspecten zoals de besteding van de envelop
zal terugkomen bij het plan dat door de ministers van BZK en Justitie zal
worden geleverd op 11 oktober. We praten dan over de politiesterkte, capaciteitsvraagstukken
et cetera. Ik wil eerlijk gezegd niet vooruitlopen op datgene waaraan momenteel
nog wordt gewerkt.Er is ook nog een andere reden. Ik heb aangegeven dat bij de politie overleg
nodig is met het veld. Er zullen afspraken gemaakt moeten worden. In dat kader
zal het veiligheidsplan op 11 oktober de duidelijkheid bieden
waar u om vraagt.De heer Teeven (Leefbaar Nederland):Het veld is buitengewoon ongerust. Kijk bijvoorbeeld naar de korpsen in
de grote steden. De regiopolitie Amsterdam-Amstelland heeft onlangs een brief
ontvangen van de minister van BZK dat zijn er niet aan hoeft te denken dat
zij in 2003 het maximale aantal agenten naar de opleidingsschool kan sturen.
Dat zal niet worden betaald. Het kabinet gaat er pas in 2004 naar kijken.
We krijgen dus dadelijk de situatie dat er wel geld is om de opleidingscapaciteit
te benutten maar dat we de agenten de WW in moeten sturen, omdat de korpsen
de agenten niet kunnen betalen omdat dat punt pas in 2004 aan de orde komt.
Wat gaat het kabinet nu in 2003 doen? Het maximale aantal agenten opleiden
of er ook nog voor zorgen dat ze in de korpsen aan het werk kunnen? Dat is
namelijk belangrijk.Minister Balkenende:Ik heb gezegd dat de 60 mln euro betrekking heeft op de opleidingscapaciteit
van aspiranten. Daarin is voorzien. Over de verdere aspecten waar u op doelt,
zoals het besteden van de envelop en de besprekingen die op het ogenblik worden
gevoerd door de betrokken bewindslieden, zult u op 11 oktober meer horen.De voorzitter:Nog één korte vraag, mijnheer Teeven.De heer Teeven (Leefbaar Nederland):Dit is een belangrijk punt, voorzitter. We moeten de Nederlandse bevolking
geen raad voor ogen draaien.De voorzitter:Alles wat hier de hele dag gezegd wordt, is belangrijk.De heer Teeven (Leefbaar Nederland):Ik realiseer me dat, maar die korpsen moeten nu die opleidingen gaan vullen.
Ik begrijp dat het kabinet erover gaat praten. Die mensen moeten echter nu
worden aangenomen. Als het kabinet daar pas in oktober over beslist, kan pas
in 2004 daadwerkelijk worden begonnen met het vullen van die opleidingen.Minister Balkenende:U zegt terecht dat de politiekorpsen door moeten. Dat betekent dat zij
half oktober duidelijkheid moeten hebben hoe de zaak ervoor staat. Om die
reden zullen de bewindslieden op 11 oktober met een plan komen, zodat er tijdig
duidelijkheid kan worden geboden.De heer Verhagen (CDA):Voor alle helderheid, er is 60 mln euro extra gereserveerd om de opleidingscapaciteit
voor het komende jaar te vullen. Tegelijkertijd zet Amsterdam de werving stop.
Gisteren of vanochtend stond ook weer in de krant dat de regiokorpsen de opleiding
stopzetten. Het kan niet zo zijn dat de regiokorpsen over de hoofden van de
aspirant-agenten een spelletje spelen. Of er is geld, zodat de opleidingscapaciteit
gevuld kan worden, of de toezeggingen van het kabinet worden niet nagekomen.
Wij hebben in het debat over het Strategisch akkoord besloten tot 60 mln euro,
zodat er geen excuus is voor de regiokorpsen om de opleiding stop te zetten.Minister Balkenende:Dat is een heel belangrijk punt. Er wordt geld vrijgemaakt voor opleidingen,
omdat de Kamer grote waarde hecht aan deze capaciteit, die te maken heeft
met wat de politie in de toekomst kan doen. Dat geld moet op een goede manier
worden besteed, dat is een. Punt twee is dat het werk van de politie niet
mag worden gefrustreerd. Het is niet goed om te veel discussies via de media
te voeren. Ik heb bewust genoemd dat er overleg is tussen de betrokken bewindslieden
en het veld. Dat zal ertoe leiden dat er op 11 oktober duidelijkheid kan worden
geboden. Het lijkt mij goed om niet op de zaken vooruit te lopen, juist omdat
het overleg gerespecteerd moet worden. Dat er geen hiaten mogen komen, is
duidelijk. Het is ook duidelijk dat de zorg die in de Kamer leeft over veiligheid,
serieus moet worden genomen. De suggestie van de heer Zalm om te komen tot
een ruimere financiële inzet, is ook een signaal dat ter harte moet worden
genomen.De heer Verhagen (CDA):Dat betekent dat de problemen voor eind oktober zijn opgelost?Minister Balkenende:Bij de gestelde vragen verwijs ik op dit moment naar de besprekingen die
nog plaatsvinden, de voorbereidingen en het plan dat op 11 oktober wordt gepresenteerd.De heer Rosenmöller (GroenLinks):De minister-president zei dat hij moeite had met een deel van de door
de VVD-fractie aangebrachte dekking voor de extra intensivering voor veiligheid,
omdat er 40 mln euro wordt weggehaald bij langdurige minima. Ik neem aan dat
dit onoverkomelijke moeite is.Minister Balkenende:Als ik in deze termijn al zeg dat wij de gedachte sympathiek vinden om
te komen tot meer middelen voor veiligheid, zijn wij ook gehouden om te kijken
naar de financiële dekking. Wij kunnen ons vinden in het grootste gedeelte
daarvan, de opschorting van het moratorium op de verkoop van landbouwgronden.
Over de 40 mln euro waar u op doelt, die te maken heeft met de regeling voor
inkomensondersteuning voor langdurige minima, zegt het kabinet: dat zouden
wij niet doen. Dat betekent dat het bedrag voor veiligheid lager wordt of
dat er een alternatieve dekking moet worden gezocht. Het kabinet heeft bezwaren
tegen deze vorm van dekking.De heer Rosenmöller (GroenLinks):U hebt een tipje van de sluier opgelicht wat betreft de ambities op het
punt van veiligheid en de afhandeling van zaken. U hebt het getal 20.000 genoemd.
Dat kan toch niet met het bedrag dat nu op de begroting staat? Er is geen
groei in het budget. Dat is toch een groot probleem voor u?Minister Balkenende:Ik heb al eerder gezegd dat er voor de prioritaire sectoren zorg, onderwijs
en veiligheid in de komende jaren oplopende middelen zijn. Er worden niet
zomaar bepaalde doelen gesteld, zoals 20.000 zaken meer opsporen en dergelijke,
maar daarmee lopen wij vooruit op de gegevens die worden verstrekt bij het
veiligheidsplan dat op 11 oktober aan de orde komt. De ambitie van het kabinet
is om in overleg met het veld – en dan praten wij over de hele keten –
aan die doelstelling tegemoet te komen.De heer Rosenmöller (GroenLinks):De Raad voor de rechtspraak zegt dat het niet kan, als je kijkt naar wat
er in de begroting staat voor rechtspleging en rechtsbijstand, en dat zal
op 11 oktober niet anders zijn. Wij bespreken nu de begroting
in het algemeen. Je ziet dat er tussen 2002 en 2003 een verhoging is van het
budget met 2 mln euro. Dat is 0,02%. Daar kan men die zaken niet mee afhandelen.Minister Balkenende:Dit punt komt terug in de schriftelijke antwoorden op de vragen die gisteren
zijn gesteld. Het probleem heeft betrekking op het bedrag van 17 mln euro,
want de andere zaken zijn ondervangen, zoals blijkt uit de schriftelijke antwoorden.
Ik heb erop gewezen dat deze 17 mln euro onderdeel kan vormen van het initiatief
van de heer Zalm, zoals de heer Verhagen naar voren heeft gebracht. Daarmee
zou een oplossing kunnen worden geboden.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Kunt u zeggen wat dit betekent voor het percentage af te handelen zaken?
U hebt het over 20.000. In de afgelopen maanden is gezegd dat het aantal zaken
dat opgespoord wordt, ongeveer 15% is van alle delicten in Nederland. Er is
toen gezegd dat dit fors moest worden verhoogd, dat dit moest worden verdubbeld.
Welk percentage wil het kabinet eigenlijk halen?Minister Balkenende:Ik heb zo-even aangegeven, met de verschillende punten die ik naar voren
heb gebracht – die twintigduizend zaken – dat het in het plan
van 11 oktober nader zal worden onderbouwd en dat wij dan gaan praten over
percentages. Ik wil echter niet vooruitlopen op het stuk dat dan zal worden
gepresenteerd. Ik begrijp ook precies wat u bedoelt, want het is de ambitie
om het oplossingspercentage van criminele handelingen, dat nu 15 is, te verhogen.
Dat is duidelijk. Het is te gemakkelijk om een getal te noemen, want je moet
eerst kijken wat er nodig is om tot een substantieel hoger opsporingspercentage
te komen. Dat betekent investeren in de hele keten en overleg met de sector.
Daaraan wordt nu gewerkt en op 11 oktober zult u nadere gegevens krijgen.De heer Wijnschenk (LPF):De LPF-fractie wenst dat de percentages ook per case worden bekeken, zodat
fietsendiefstallen niet even zwaar meetellen als zware geweldsmisdrijven.Minister Balkenende:U maakt een heel belangrijke opmerking; dat is precies het punt dat ook
al eerder in de discussie naar voren is gekomen. Alleen het noemen van het
oplossingspercentage is een te grove aanduiding om aan te geven waar het precies
om gaat. Je zult de delicten moeten differentiëren naar de ernst ervan.
Dat punt zal ook ongetwijfeld terugkomen.Voorzitter. De vaststelling dat er te weinig toezicht is, behoeft geen
nadere toelichting. Toezicht behoeft intensivering op de vele terreinen waar
de overheid regels heeft geschreven om gedrag te reguleren. Afwezigheid van
toezicht heeft meegebracht dat het strafrecht de eerste correctie aanbrengt
wanneer een burger zich niet aan de regels houdt. En daar is het strafrecht
niet op toegerust. Een actieve aanwezigheid van toezichthouders en een goede
controle op nakoming bij verleende vergunningen stimuleren de burger om zelf
te besluiten, zich aan de regels te houden. Dit brengt de balans in de handhaving
weer terug. Het brengt mee dat gemeenten hun taak op dit terrein zullen moeten
activeren.De uitvoering van het pakket van maatregelen, zoals ingezet door het vorige
kabinet, wordt vanzelfsprekend door de regering voortgezet. Ook de rapportage
aan de Kamer, waar de heer Van der Vlies gisteren naar gevraagd heeft, zal
worden voortgezet. De herdenking van 11 september, die in Nederland veel aandacht
heeft gekregen, heeft ons nogmaals doen beseffen dat terrorisme blijvende
aandacht vergt.Verbetering van de kwaliteit van de handhaving staat voor de regering
voorop. Maar dat is niet het enige: op twee andere terreinen zoekt de regering
het antwoord op de uitdaging op het veiligheidsterrein. Dat is allereerst
de zorg voor criminaliteitvoorkomende effecten bij de uitvoering van de vele
taken die de overheid heeft. De hulpverlening zal zeker een belangrijke bijdrage
leveren op het terrein van het voorkomen van criminaliteit. Dat geldt ook
voor de zorg, het onderwijs en de gezinsbegeleiding.Op beide terreinen, dat van toezicht en dat van preventie, is de rol van
de gemeente essentieel. De gemeentelijke diensten kunnen een belangrijk aandeel
leveren in de aanpak van veiligheid en in het terugbrengen van de leefbaarheid
op de straat. Een concreet voorbeeld is Rotterdam. Dat heeft laten zien hoe
breed de gemeentelijke aanpak dan zal kunnen zijn. Dit kabinet denkt ook hier
aan een heel concrete aanpak. Mevrouw Van Nieuwenhoven heeft dat aangeduid.
Wij kunnen denken aan het reinigen van de straten zodat die schoon blijven,
het tijdig slopen van te slopen gebouwen, het creëren van speelplaatsen
en buurthuizen, een striktere handhaving van bouw- en woningtoezicht, zodat
illegale kamerverhuur wordt tegengegaan, een straatverbod voor junks die overlast
geven en het tegengaan van muziekoverlast. De minister van BZK zal afspraken
maken met de dertig grootste gemeenten om zich van hun bijdrage aan het veiligheidsbeleid
te verzekeren. In het bijzonder zullen, zoals gezegd, de kwetsbare wijken
en buurten daarbij als eerste in de nieuwe aanpak worden betrokken.Voorzitter. Tot zover het onderdeel "veiligheid". Ik ga nu graag over
naar het onderdeel "zorg".De heer Verhagen (CDA):Voorzitter. De minister-president stelt terecht dat ook in het kader van
veiligheid de strijd tegen het terrorisme zal worden voortgezet. In de schriftelijke
antwoorden op mijn vragen inzake het strafbaar stellen van het lidmaatschap
van terroristische organisaties wordt gezegd dat daarnaar gekeken wordt en
dat daar nog een notitie over zal komen. Er wordt echter niet gesproken over
het verbieden van organisaties die op de EU-lijst van terroristische organisaties
staan. Wij hebben in Nederland de praktijk dat wij alleen maar financiële
tegoeden bevriezen. Zoals ik al vaker heb gezegd: het is van de zotte dat
in met name buurlanden zoals Duitsland en Frankrijk organisaties verboden
zijn, terwijl dat in Nederland niet het geval is. Dan is het voor leden van
die organisaties aantrekkelijk om zich hier te vestigen. Ik heb derhalve in
eerste termijn expliciet gevraagd om een verbod op terroristische organisaties.
Ik hoor daar graag een reactie van het kabinet op.Minister Balkenende:U raakt twee belangrijke punten aan. Het lidmaatschap van terroristische
organisaties is punt één. Gezien de toegenomen internationale
betrokkenheid en de netwerken moeten wij naar mijn mening goed kijken of ons
strafrechtelijke kader nog past bij de nieuwe werkelijkheid.
Als er sprake is van hiaten, moeten wij ervoor zorgen dat daarin wordt voorzien.
Het tweede punt is het verbieden van organisaties die op een Europese lijst
voorkomen. Als wij zeggen dat de strijd tegen het terrorisme internationaal
moet worden gevoerd, betekent dat ook dat wij op een internationale manier
tegen deze organisaties moeten aankijken. Doe je dat niet, dan krijg je een
rare discrepantie, ook in de Europese verhoudingen. Ik neem uw suggestie graag
mee naar het kabinet om te bezien of wij hieraan een vervolg kunnen geven.De heer Zalm (VVD):Het kan zijn dat ik het gemist heb, maar ik geloof niet dat u bent ingegaan
op mijn verhandeling over zelfverdediging versus criminaliteit en de behandeling
daarvan. Wij hadden hier in Den Haag een winkelier die overvallen werd. Hij
deed de overvaller de handboeien aan en maakte hem aan een paal vast, maar
vervolgens werd de winkelier veroordeeld voor wederrechtelijke vrijheidsberoving.
Dat is toch wel een beetje bizar. Ik hoop dat u daar nog iets over wilt zeggen.Minister Balkenende:Nu u dit zo naar voren brengt, moet ik denken aan de gesprekken die wij
hebben gehad in het kader van het opstellen van het Strategisch akkoord. Toen
hebben wij het onder andere gehad over de verhouding tussen de privacy aan
de ene kant en de belangen van de samenleving aan de andere kant. U spreekt
over zaken als zelfverdediging in relatie tot het worden aangesproken via
strafrechtelijke weg. Dat acht ik een onderwerp dat nadere aandacht behoeft.
Ik zeg u graag toe dat dit punt nader door het kabinet zal worden bekeken.
Wij moeten voorkomen dat degene die in een slachtofferrol wordt gedrongen
in een achterstand komt te verkeren. Als wij zeggen dat de positie van het
slachtoffer meer aandacht behoeft, dan moeten wij ook dit aspect onder ogen
zien.De heer Marijnissen (SP):Opsporingspercentage omhoog, helemaal mee eens. Meer toezicht, helemaal
mee eens. Ik vind het wel jammer dat deze minister-president het hoofdstukje
veiligheid afsluit met het één keer noemen van het woord "preventie",
omdat het toevallig in die zin stond. Mijns inziens is er in bepaalde gevallen
sprake van bevordering van crimineel gedrag. Daar zouden wij met beleid wat
aan kunnen doen. Dat wij dit niet doen, denk ik toch een omissie te mogen
noemen. Ik zal u één voorbeeld geven, het vmbo. Wij weten dat
40.000 leerlingen jaarlijks de school verlaten zonder diploma. Wij weten ook
dat dit een van de indicatoren is van een verhoogd risico op crimineel gedrag.
Is het dan niet raar dat deze minister-president op geen enkele manier ingaat
op dit soort aspecten als hij spreekt over veiligheid? Het kan toch niet alleen
maar een kwestie zijn van meer repressie?Minister Balkenende:Ik ben het volstrekt met u eens dat het element preventie alle aandacht
moet krijgen. Dit kabinet heeft het erover dat de waarden en normen thuis
en op school beginnen. Daarmee zeggen wij ook dat preventie alle aandacht
moet krijgen. Ik dacht dat wij in de schriftelijke beantwoording op dit punt
waren ingegaan. Het belang van de rol van het vmbo in relatie tot mogelijk
crimineel gedrag kan niet genoeg worden onderstreept.De heer Wijnschenk (LPF):In eerste termijn heb ik gevraagd om een voetbalwet om de omvang van het
supportersgeweld in te dammen. In de schriftelijke beantwoording is er één
zinsnede die volgens onze fractie tot iets te veel vertraging lijkt te leiden.
Ik zeg met nadruk "lijkt", want ik hoop dat het niet zo is. Het gaat om de
volgende zin: Eerst moeten alle andere partners in de keten, zoals club, politie
en gemeente doen wat zij moeten doen. Wij dringen er als LPF-fractie op aan
dat er nu wat gebeurt. Dit speelt al heel lang en de uitkomst is tot op heden
nul.Minister Balkenende:U snijdt een belangrijk onderwerp aan dat veel mensen bezighoudt: geweld
van voetbalsupporters. De staatssecretaris van VWS heeft daar in de afgelopen
weken ook het nodige over gezegd. Toch is het goed om het belang te onderstrepen
van de positie van clubs, want het heeft te maken met de supporters. In het
kader van de verkiezingscampagne ben ik bij clubs geweest. Als wij in staat
zijn om na te gaan wie die personen zijn, dan bereiken wij meer dan met abstracte
normen. De overheid moet altijd kijken hoe het zit met de verantwoordelijkheid
via het strafrecht, politie en justitie, maar laten wij vooral beginnen met
de houding van mensen zelf en de rol van clubs. Dat kan niet genoeg worden
onderstreept. Ik meen dat dit ook de strekking van de schriftelijke beantwoording
is. Er is geen sprake van vertraging, maar het is de bedoeling om de verantwoordelijkheden
die iedereen heeft helder te markeren.De heer Wijnschenk (LPF):Komt er nu een voetbalwet, ja of nee?Minister Balkenende:Je kunt niet zeggen dat er een voetbalwet komt. Het gaat wel om instrumenten
die nodig zijn om dit gedoe in te dammen. Op basis van de bekende regel van
de subsidiariteit treedt een overheid op als andere regels falen. Ook nu al
vallen bepaalde handelingen van voetbalsupporters onder het strafrecht, bijvoorbeeld
geweld of bedreiging. Daar is dus geen aparte regeling voor nodig. Wij moeten
het probleem onder ogen zien, de clubs aanspreken op hun verantwoordelijkheid
en tegelijkertijd ook effectief opereren als het gaat om de rol van politie
en openbaar ministerie. Dat betekent niet altijd weer nieuwe regels, maar
in het algemeen strakker zijn in het hanteren van het bestaande juridisch
kader, helder maken wat wel en niet kan en iedereen aanspreken op zijn verantwoordelijkheid.Voorzitter. Ik ga graag over naar het onderdeel zorg. Volksgezondheid
en een goede gezondheidszorg zijn speerpunten van dit kabinet. Het kabinet
wil toe naar de situatie, dat iedereen binnen redelijke tijd de zorg krijgt
die hij of zij nodig heeft en waar men wettelijk recht op heeft. Tegelijkertijd
is het van essentieel belang om de zorg betaalbaar te houden, zodat de zorg
toegankelijk is en blijft voor iedereen, ongeacht inkomen, leeftijd en gezondheidstoestand.
Ik denk niet dat er iemand in deze Kamer is die deze doelstellingen niet deelt,
hoewel mevrouw Van Nieuwenhoven heeft gesteld dat het kabinet mensen voor
het lapje houdt door in te zetten op het verkorten van wachttijden in plaats
van wachtlijsten. In navolging van de vorige staatssecretaris van VWS vindt
het kabinet wachttijden echter wel zeer belangrijk vanuit het perspectief
van de zorgconsument. Dat geldt trouwens ook in de file. De vraag is natuurlijk hoe wij dat doel bereiken. De bestaande capaciteit
in de zorgsector wordt slecht benut. Ziekenhuizen zitten gevangen in regels
waardoor ze vaak niet de productie mogen leveren die ze aan zouden kunnen.
Als wij star blijven denken in de huidige systematiek van vergoedingen, kost
extra productie natuurlijk veel extra geld. Daar moeten wij dus los van komen.
In de manier van werken is nog zoveel te bereiken.Het Sociaal en cultureel planbureau stelt in het zojuist verschenen Sociaal-cultureel
rapport, dat vrij eenvoudige organisatorische maatregelen tot een productie
van tientallen procenten kunnen leiden, zonder dat extra middelen nodig zijn.
Ik ben het dus eens met de heer Zalm, dat efficiënter werken zich zal
moeten vertalen in lagere prijzen per verrichting. Doelmatigheidsbevordering
ligt vooral in handen van de zorgverzekeraars. Zij worden risicodragend gebudgetteerd.
Dat prikkelt hen tot doelmatige inkoop van goed georganiseerde zorg. Die prikkel
wordt de komende jaren verder versterkt, vooral op het terrein van de ziekenhuisverpleging
en de specialistische hulp.Er is gisteren door diverse sprekers – mevrouw Van Nieuwenhoven
en de heren Rosenmöller en Marijnissen – gevraagd wat er gebeurt
als de zorguitgaven het kader gaan overschrijden. Worden dan de premies, het
pakket of de eigen bijdragen aangepast, zo was de vraag. Ik ben zelf niet
helemaal toe aan een debat over de vraag, wat te doen als het budget overschreden
wordt. Immers, wat staat het kabinet voor ogen? In de eerste plaats heeft
het kabinet in het Strategisch akkoord een volumegroei voor de zorg van 2,5%
per jaar als uitgangspunt gekozen. Dat is, denk ik, een realistische basis.
Ik wijs mevrouw Van Nieuwenhoven erop dat dit percentage ook voorkomt in het
verkiezingsprogramma van haar partij. In de tweede plaats zet het kabinet
in op een trendbreuk: niet alleen maar méér, maar vooral ánders.
Er moet anders gewerkt worden om ervoor te zorgen dat de mensen en de middelen
in de zorg optimaal worden benut. Daarmee kan echt nog veel winst worden geboekt.
Dat vergt een grote inspanning van zorgaanbieders en verzekeraars tezamen
maar het kabinet gelooft daarin, omdat werknemers en management in de zorg
die veranderingen zelf ook willen.Ik ga de mensen in de zorg nu niet een verkeerd signaal geven door mee
te gaan in een discussie die er kennelijk op is gebaseerd dat het allemaal
toch niet zal lukken. Wij hebben vertrouwen in nieuwe doelmatigheid en anders
werken en een anders structureren van de zorg. Minister Bomhoff is daar zeer
gemotiveerd mee aan de slag gegaan. Het kabinet maakt zich er dan ook sterk
voor dat zorgverleners, instellingen, zorgverzekeraars en patiënten-
en consumentenorganisaties meer ruimte krijgen. In het hele systeem komen
meer gezonde prikkels om doelmatig en productief handelen te stimuleren. Die
deregulering begint natuurlijk niet pas in 2005 zoals de heer Verhagen leek
te veronderstellen. Een voorbeeld: de minister van VWS heeft aangekondigd
dat hij per 1 januari 2003 een flinke stap wil zetten op weg naar het variabiliseren
van de kosten van ziekenhuizen. Voor de zorgverzekeraars betekent dit een
veel groter financieel belang bij het doelmatig functioneren van het ziekenhuis
dan zij nu hebben. Dit is een belangrijke stap.Mevrouw Giskes (D66):Is de premier niet een beetje erg optimistisch als hij spreekt over de
personele situatie in de ziekenhuizen, in het bijzonder als het het verplegend
en verzorgend personeel betreft? Denkt hij niet met ons dat er wel degelijk
iets moet worden gedaan aan de beloningen en de opleidingen en dat er dus
meer geld moet komen, omdat je anders dit probleem niet kunt aanpakken?Minister Balkenende:Ik denk niet dat wij de discussie van vanochtend hoeven over te doen over
hetgeen er allemaal bij komt in de zorg. Er is sprake van een behoorlijke
financiële inspanning. Dit hangt natuurlijk ook samen met de demografische
ontwikkeling. Dat er nadrukkelijk moet worden nagegaan hoe het veld denkt
over de organisatie van de zorg, is evident. De wens om te komen tot een andere
organisatie van zaken en minder bureaucratie leeft nadrukkelijk. Als je dit
doet, zal het werk aantrekkelijker worden en kan er efficiënter worden
gewerkt. Als wij de capaciteit die nu soms nog niet wordt gebruikt, kunnen
aanwenden voor betere zorg, hebben wij heel veel gewonnen. Dit is de inzet
van het kabinet en langs die lijn gaan wij verder.Mevrouw Giskes (D66):D66 zal de eerste zijn om te erkennen dat je met betere effiency verder
kunt komen, maar er is wel een feitelijk probleem met betrekking tot het verplegende
en verzorgende personeel; ik heb het niet eens zozeer over de medische staf.
Ik denk dat er meer inzet nodig is om de voornemens überhaupt te kunnen
verwezenlijken. Je kunt wel leuk reorganiseren, maar als je vervolgens de
mensen niet hebt voor de uitvoering, heb je een probleem.Minister Balkenende:Ik heb zojuist gesproken over de creativiteit en de regels, maar daarnaast
richt het kabinet zich ook op het ziekteverzuim dat soms erg hoog is. De achtergronden
daarvan moeten in beeld worden gebracht. Het is de ambitie van dit kabinet
en zeker van de minister van VWS om ervoor te zorgen dat wij op het punt van
het ziekteverzuim winst kunnen boeken.Mevrouw Giskes (D66):Is de premier het dan niet met mij eens dat juist al die regelingen die
staatssecretaris Verstand in de vorige kabinetsperiode eindelijk voor elkaar
heeft gekregen, zo belangrijk zijn voor het personeel in de ziekenhuizen?
Hij draait die nu in één klap terug.Minister Balkenende:Het gaat om efficiënter werken, het gaat om minder regels en meer
creativiteit en het gaat om het wegnemen van de oorzaken van ziekteverzuim.
Dat staat ons voor ogen. Natuurlijk zijn er altijd regels nodig, maar de manier
waarop de afgelopen jaren, misschien decennia...Mevrouw Giskes (D66):Ik heb het niet over de regels aan de kant van de ziekenhuizen, maar over
de mogelijkheden voor het personeel om het allemaal voor elkaar te krijgen.
Daarvoor hebben wij mooie voorzieningen. Je kunt het regels noemen, maar het
zijn rechten van mensen, maar die schaft het kabinet nu af.Minister Balkenende:Wij schaffen niet zomaar regels af, wij schaffen de regels af die niet
echt nodig zijn. Het is bekend welke inzet dit kabinet kiest
om een einde te maken aan de overmaat aan regelgeving en administratieve lasten.Mevrouw Giskes (D66):Ik heb het over de mogelijkheden die de werknemers in de afgelopen periode
hebben gekregen. Die worden nu afgeschaft. Ik heb het niet over de regels
waarover de minister-president spreekt.Minister Balkenende:Ik heb aangegeven dat ons uitgangspunt is dat het werken in de zorg aantrekkelijker
moet worden. Daarover zijn wij het eens. Wij moeten nagaan wat de achtergronden
zijn van het hoge ziekteverzuim en nagaan hoe wij daarin verandering kunnen
brengen. Wij moeten nagaan in hoeverre er een verband bestaat tussen de regels
en het huidige systeem en hoe dit kan worden verbeterd. Ik zeg toe dat ik
zal nagaan of de positie van werknemers problemen oplevert. Ik heb in deze
eerste termijn echter willen aangeven wat ons beweegt als het gaat om de belangrijke
positie van de mensen die in het veld de zorg uitoefenen. Daarin moet verbetering
komen.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Het kabinet heeft veel verwachtingen gewekt doordat de minister van VWS
vorige week sprak over het recht op zorg. Het heeft echter tegelijkertijd
te maken met een financieel plafond. Daarom is het van belang om te weten
wat er gebeurt als het recht op zorg stuit op de financiële grenzen,
ondanks de effiencywinst, ondanks de volumestijging. Wij moeten ook de vergrijzing
in het achterhoofd houden net zo goed als de nieuwe technologische ontwikkelingen.Minister Balkenende:Deze discussie hebben wij vanochtend al verschillende keren gevoerd. Ik
heb aangegeven wat het financieel kader is. Wij hebben verder gesproken over
de discussie tussen de heer Bomhoff en de heer Hoogervorst, ook hier in het
parlement. Ik heb gewezen op de eerdere debatten over dit onderwerp bij de
bespreking van de regeringsverklaring. Ik denk dat wij ervoor moeten oppassen
om steeds dezelfde discussie te herhalen.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Volgens mij bepaalt de Kamer zelf welke vragen zij wil stellen. Is de
minister-president het met de heer Zalm eens dat in een dergelijke situatie
premieverhoging uit den boze is?Minister Balkenende:Het gaat om de combinatie van het financieel kader met het recht op verzekerde
zorg. Het is gevaarlijk om te praten over "als, dansituaties". Wij gaan uit
van een volumedekking van 2,5%. Dat percentage komt niet zomaar tot stand;
het is een inschatting van de zorgbehoefte. Op die manier gaat het kabinet
daarmee om. Uit het oogpunt van demografische ontwikkeling en kwaliteitsmotieven,
is het kabinet eraan gehouden om het recht op verzekerde zorg te realiseren
en het financieel kader passend te laten zijn. Ik ga ervan uit dat dit zal
lukken.De heer Verhagen (CDA):Gelet op de beleidsagenda van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en gelet
op het feit dat er geen efficiencykorting is ingeboekt voor de komende twee
jaar, terwijl de minister-president stelt dat er in de komende twee jaar wel
degelijk 20% tot 20% efficiencywinst geboekt wordt, ga ik ervan uit dat het
geld dat bespaard wordt direct naar de gezondheidssector gaat, bovenop het
extra bedrag van 9 mld euro voor deze periode.Minister Balkenende:Dat is ook indirect opgenomen in het Strategisch akkoord: gerealiseerde
efficiencywinst moet ten goede komen aan de zorgsector zelf.De heer Verhagen (CDA):Dat is correct. Mag ik ervan uitgaan dat de inzet van de minister op dit
punt overeenkomt met de verwachting van het SCP?Minister Balkenende:Ik heb met nadruk gewezen op de mogelijkheden die het SCP ziet. U kunt
ervan uitgaan dat de minister er alles aan zal doen om reële mogelijkheden
om te zetten in resultaten. De praktijk zal moeten uitwijzen wat de mogelijkheden
zijn.De heer Verhagen (CDA):Dat geld kan dus in principe gebruikt worden voor het aantrekkelijker
maken van het beroep of voor andere zaken waardoor een ziekenhuis beter en
efficiënter zorg kan verlenen?Minister Balkenende:Ik heb gezegd dat efficiencywinst ten goede kan komen aan de zorg. Bovendien
heb ik gezegd dat er minder regels moeten zijn en dat ingespeeld moet kunnen
worden op behoeften in de sector. Daarmee ontstaat een ruime mogelijkheid
om gelden aan te wenden.De heer Wijnschenk (LPF):De heer Rosenmöller wijst constant op de efficiencymaatregelen. Ik
wijs erop dat het Centraal planbureau heeft uitgerekend dat als het ziekteverzuim
in de zorg met 2% wordt teruggedrongen, de wachtlijsten volledig zijn opgelost.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Ik ken die cijfers. Daarover verschillen wij niet van mening. Het moet
alleen nog wel even gebeuren.De heer Zalm (VVD):Komt de minister-president nog te spreken over kwantitatieve doelen in
de zorg en over het meten van doelmatigheidswinst? Ik vind het belangrijk
dat daar niet alleen op gehoopt wordt maar dat er ook doelmatigheidsdoelstellingen
worden bepaald. Mevrouw Van Nieuwenhoven heeft daar ook over gesproken. Het
is belangrijk om meetbare prestaties beschikbaar te hebben, ook ex ante, zodat
gecontroleerd kan worden of ze gerealiseerd zijn. Dit geldt wat mij betreft
niet alleen voor wachtlijsten maar ook voor doelmatigheid.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Ik vul die vraag graag aan. Ik heb in eerste termijn inderdaad gevraagd
om een nulmeting voor zowel de wachtlijsten als voor het personeel.Minister Balkenende:Ik had mij voorgenomen om daar later op terug te komen. Ik kan nu reeds
aangeven dat de cijfers samenhangen met het beleidsprogramma. Ik heb aangekondigd
dat die informatie niet op alle onderdelen reeds gegeven kon worden. Deze
is afhankelijk van overleg met het veld. Voor de behandeling van de begroting
van VWS zal evenwel een plan van aanpak beschikbaar komen waarin nadere informatie
zal worden verstrekt.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Om een en ander te kunnen zien, moet er eerst een nulmeting komen.
Dat moet gebeuren óf in dat plan van aanpak of vóór die
tijd, zodat het plan van aanpak daarop kan worden afgestemd.Minister Balkenende:Wij nemen met belangstelling kennis van uw opmerking, mevrouw Van Nieuwenhoven,
en vinden die ook relevant. Ik zal dit bespreken met de minister van VWS en
hem verzoeken, hieraan aandacht te besteden in dat plan van aanpak.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Gaat u nu toch een klein stapje verder, want het moet toch voor de heer
Bomhoff juist een vreugde zijn dat de Kamer het graag op die manier wil vaststellen?Minister Balkenende:Er was even onderling beraad, maar dat houd ik nog even voor mij.U wilt weten, hoe de situatie is en hoe die zal kunnen worden om een duidelijker
zicht te krijgen op een verbetering van het stelsel. Ik heb reeds toegezegd
dat de intentie van uw opmerking betrokken zal worden bij de opstelling van
het plan van aanpak.De heer Marijnissen (SP):Coureurs in het peloton hebben tegenwoordig een oortje, misschien kunt
u dat ook aanschaffen als u zich wilt laten influisteren.Ik heb een vraag naar aanleiding van een opmerking van de minister van
VWS in NOVA op de dag van de troonrede. Hij sprak toen over zijn goede ervaring
met Zweden. Hij had er ook al ambtenaren heen gestuurd. Mijn vraag is tweeërlei.
Kunnen wij dit kabinet erop afrekenen dat het in Nederland binnen twee jaar
niet meer voorkomt dat iemand sterft omdat hij te lang op de wachtlijst moet
staan? Ik spreek dus over levensbedreigende ziektes. En is het kabinet bereid,
het recht van de patiënt op snelle hulp – de minister van VWS sprak
over 90 dagen – wettelijk vast te leggen zoals dat in Denemarken het
geval is?Minister Balkenende:De doelstellingen die wij willen bereiken bij de aanpak van ernstige zieken
treft u aan in het stuk dat u zal bereiken vóór de begrotingsbehandeling
van VWS.De heer Marijnissen (SP):Kan de minister-president nu niet zeggen, of het kabinet de garantie wil
geven dat het binnen twee jaar niet meer voorkomt dat mensen sterven vanwege
het te lang op de wachtlijst staan?Minister Balkenende:Het kabinet heeft reeds uitgesproken dat die intentie wordt onderschreven.
De precieze formulering staat in het plan van aanpak van de minister van VWS.De heer Marijnissen (SP):Is er dan ook sprake van een wettelijke regeling?Minister Balkenende:Ook hierover wordt u nader geïnformeerd. Dat komt eveneens terug
in het plan van aanpak. Ik begrijp van de minister van VWS dat er al bepaalde
indicaties zijn dat het gaat in de richting zoals u aangeeft. Ik begrijp dat
ik met een telefoontje moet werken zoals coureurs dat ook doen. Het is overigens
aardig dat u een van uw hobby's naar voren heeft gebracht, mijnheer Marijnissen.
Ik doel op de formule 1.De heer Marijnissen (SP):Ik had het over een ander peloton: het wielrennerspeloton.Minister Balkenende:Dan heb ik mij vergist, neemt u mij niet kwalijk! Ik heb altijd begrepen
dat u met uw dochter zo graag naar de formule-1-races keek! Dat doet echter
niet terzake, voorzitter!De voorzitter:Het staat toch in de Handelingen!Minister Balkenende:Wat mij betreft, mag het uit de Handelingen worden geschrapt.De voorzitter:Dat kan niet meer, helaas. Dit staat ook in de Handelingen.Minister Balkenende:Partijen krijgen ruimte om in de regio in te spelen op de lokale behoefte
van patiënten. De zorgsector wordt aangespoord om vernieuwende initiatieven
tot stand te brengen. Met de zorgverzekeraars zal worden bezien, hoe op korte
termijn het inkopen van zorg kan worden verbeterd. Patiënten moeten inzicht
krijgen in kwaliteit van zorginstellingen en verzekeraars. Om het tekort aan
personeel in te lopen, wordt het aantal opleidingsplaatsen uitgebreid. In
de afgelopen jaren is de instroom in de opleiding geneeskunde aanzienlijk
verhoogd. Als de voorgenomen instroom van 2800 studenten in 2003 inderdaad
lukt, voldoen wij nagenoeg aan de maatschappelijke behoefte. De afgelopen
jaren is de capaciteit om huisartsen op te leiden zo veel mogelijk uitgebreid.
Deze lijn wordt voorgezet. In reactie op de heer Verhagen kan ik zeggen dat
de Kamer het plan van aanpak voor de huisartsenzorg vóór de
begrotingsbehandeling van VWS mag verwachten. Hierin wordt de instroom van
de beroepsopleiding tot huisarts meegenomen.De heer Marijnissen vroeg of er alleen geld komt voor het wegwerken van
wachtlijsten of ook voor kwaliteitsverbetering met name in de caresector.
Voor die kwaliteitsverbetering is van groot belang dat de zorg weer in dienst
van de cliënt komt te staan. Dat kan wanneer er voor zorgverleners ruimte
komt om zorg op maat te leveren. Met het oog daarop wordt vanaf 1 januari
2003 de AWBZ vergaand gemoderniseerd en wordt het persoonsgebonden budget
vereenvoudigd.De heer Marijnissen (SP):Ik dank u voor dit antwoord, maar ik wil u toch wijzen op een naar mijn
idee zeer groot gevaar van de lijn die nu gekozen wordt. Dat is het gevaar
van tweedeling. U bent niet vies van eigen bijdragen en eigen risico's. U
wilt meer marktwerking voor de ziekenhuizen, terwijl ik denk dat de kwaliteit
daardoor onder druk zal komen te staan. Verder spreekt u over rugzakjes en
eigen budgetten van mensen en marktwerking op het gebied van care. Hoe schat
u dit in? Bent u het met mij eens dat, koste wat het kost, voorkomen moet
worden dat wij in de gezondheidszorg een vorm van tweedeling krijgen?Minister Balkenende:De dekking blijft intact. In algemene zin snijd u een belangrijk punt
aan. Je moet namelijk voorkomen dat er sprake kan zijn van tweedeling. Eerder
hebben wij discussies gehad over de mogelijkheden van marktwerking. Wetend
waar marktwerking toe kan leiden, is er alle reden om het systeem zodanig
vorm te geven dat er wel prikkels zijn, maar dat mensen daar niet de dupe
van worden. Om die reden, is er ook sprake van zaken als acceptatieplicht.
In een systeem waarin je marktelementen hebt, moet je ook oog hebben voor
de acceptatieplicht en de verzekeringsplicht. Als je dat niet doet, heb je
inderdaad een probleem met het recht op verzekerde zorg. Ik denk dat het goed
is om naar aanleiding van uw kritische opmerkingen over de marktwerking nog
eens stevig naar voren te brengen dat er geen tweedeling dreigt.De heer Marijnissen (SP):Voorzitter. Ik vat dit op als een toezegging van de minister-president
dat wij het op dit punt eens zijn en dat ik hem te allen tijde mag ondervragen,
wanneer ik denk dat bepaalde maatregelen wel tweedeling tot gevolg zullen
hebben.Minister Balkenende:Ik heb aangegeven dat ook het kabinet wil voorkomen dat er sprake is van
tweedeling, want dat mag niet. We kennen landen waarin sprake is van tweedeling.
Daar zijn sommigen zeer goed verzekerd en die hebben ook een goede zorg, terwijl
anderen daar verstoken van blijven. Die situatie moeten wij niet willen.Kortom, in de zorgsector worden op alle fronten alle zeilen bijgezet om
de wachttijden terug te dringen en de kwaliteit te verbeteren. Mensen moeten
merken dat het beter gaat, bijvoorbeeld, zo zeg ik de heer Rosenmöller,
in de vorm van kortere wachttijden voor de behandeling van levensbedreigende
aandoeningen. De minister van VWS heeft aangegeven dat er binnen twee jaar
duidelijk zichtbare resultaten moeten zijn op dat punt. Ik heb het daar net
al over gehad.In 2005 gaan wij over naar een nieuw zorgstelsel. Over de noodzaak daarvan
bestond al eerder in deze Kamer tussen de meeste fracties een grote mate van
overeenstemming. Het vorige kabinet heeft veel voorwerk verricht, maar enkele
politiek moeilijke punten onbeslist gelaten. Dit kabinet heeft daarover in
het Strategisch akkoord beslissingen genomen en kan dus vol stoom vooruit.
Voor de behandeling van de begroting van VWS en de Zorgnota zal de Kamer een
plan van aanpak ontvangen voor de omslag naar een nieuw stelsel en de maatregelen
op weg daarnaar toe. De concretisering van deze en andere voornemens, waar
de heer Zalm naar snakt, zal dus in de komende tijd door de minister van VWS
worden geboden. Laten we er geen misverstand over laten bestaan: de omwenteling
in de zorg die wij voorstaan, is een ongelooflijk moeilijk proces. We moeten
ambitie en durf koppelen aan zorgvuldigheid. Dit kwam zo-even al naar voren.
In een situatie van schaarste en ongelijke machtsverhoudingen op de zorgmarkt
kun je niet onverhoeds het roer omgooien. We moeten er immers voor zorgen,
zoals de heer Verhagen terecht stelt, dat het extra geld naar extra zorg gaat
en niet naar hogere tarieven. De heer Marijnissen kan ik zeggen dat wij scherp
de lessen in de gaten zullen houden van niet geslaagde introductie van marktwerking
in de thuiszorg in de jaren negentig. De hoofdles daarvan is echter niet dat
marktwerking niet kan, maar dat de randvoorwaarden goed moeten zijn vervuld.
De noodzakelijke maatregelen zullen dus op een juiste en zorgvuldige wijze
en in een verantwoord tempo moeten worden genomen.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Ik wil nog even terugkomen op een reeds schriftelijk gegeven antwoord.
Ik heb er bij het kabinet op aangedrongen, er alles aan te doen om het aantal
abortussen terug te dringen, los van de vraag wanneer de evaluatie terzake
beschikbaar komt. In reactie hierop heeft het kabinet toegezegd dat VWS de
komende tijd gesprekken zal voeren met de koepel van abortusklinieken en andere
betrokken instellingen. Mag ik dit zo verstaan dat niet alleen met de gesubsidieerde
hulpverlening, maar ook met bijvoorbeeld de VBOK zal worden besproken hoe
wij het aantal abortussen in Nederland kunnen terugdringen?Minister Balkenende:U weet dat het gaat om een evaluatie van de bestaande praktijk en om nader
overleg. Het lijkt mij geen enkel probleem om tegemoet te komen aan datgene
wat u nu suggereert.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Dank u wel.De heer Wijnschenk (LPF):Voorzitter. Begrijp ik het goed dat de minister-president bereid is, de
stijging van de nominale ziektekostenpremie te compenseren?Minister Balkenende:Die discussie hebben wij al gehad. Wij hebben altijd gezegd dat een nominale
premie hoort bij een systeem waarin meer marktelementen worden geïntroduceerd.
Deze introductie zal op een sociaal verantwoorde manier moeten plaatsvinden.
De heer Verhagen heeft ons daarom nadrukkelijk gewezen op de betekenis van
de zorgtoeslag. In de troonrede wordt om die reden ook gesproken over een
nieuw stelsel van zorg in relatie tot draagkracht. De heren Zalm, Herben en
ik hebben gekeken hoe tot een zodanig pakket van maatregelen kan worden gekomen
dat het nieuwe stelsel op een financieel verantwoorde manier kan worden geïntroduceerd.Ik kom nu bij een ander centraal aandachtspunt van het kabinet, namelijk
het onderwijs. Goed onderwijs, en dat geldt evenzeer voor cultuur en wetenschap,
stelt burgers in staat het beste uit zichzelf te halen. Het legt daarmee de
basis voor een volwaardige en verantwoordelijke deelname van burgers aan de
kennissamenleving en, als onderdeel daarvan, de kenniseconomie. Het kabinet
hecht hier grote waarde aan.Verschillende sprekers – mevrouw Van Nieuwenhoven, mevrouw Giskes
en de heren Rosenmöller, Marijnissen, Van Dijke en Teeven – hebben
in uiteenlopende bewoordingen gemeend dat de kabinetsinzet op dit punt in
twijfel moet worden getrokken door te stellen dat er voor het onderwijs de
komende jaren te weinig geld beschikbaar is. Ik wijs erop dat er in deze kabinetsperiode
wel degelijk extra middelen voor het onderwijs worden uitgetrokken. Concreet
gaat het om een structureel bedrag, oplopend tot 340 mln euro, bovenop de
164 mln euro die is uitgetrokken in verband met het stijgende leerlingenaantal.
Afgezet tegen de moeilijke budgettaire situatie en de daarmee samenhangende
noodzakelijke afwegingen, kan dan toch moeilijk worden volgehouden dat het
onderwijs er in deze periode bekaaid af zal komen. In deze begroting staat
nog geen invulling voor de enveloppen met extra geld voor het onderwijs. De
precieze bestemming van het extra geld is dus nog weinig tastbaar in de stukken.
De tijd tussen het aantreden van het kabinet en het opstellen van de begroting
was daarvoor te kort. Voor de behandeling van de begroting van
OCW medio november, zal de Kamer van ons horen waar het extra geld naartoe
gaat.Enkele sprekers hebben gisteren specifiek hun zorg uitgesproken over de
bezuinigingen in het hoger onderwijs. Ik ga het niet mooier voorstellen dan
het is: de budgettaire omstandigheden maken rijksbrede bezuinigingen onvermijdelijk.
Het hoger onderwijs zal daar ook zijn bijdrage aan moeten leveren, in de vorm
van een efficiencykorting. Onderzoek wordt daarbij overigens ontzien. De bewindspersonen
van OCW houden zich voluit beschikbaar – dat hebben zij ook meteen zelf
aangegeven – om samen met universiteiten en hogescholen te kijken naar
een invulling van de bezuinigingen die de kwaliteit van het hoger onderwijs
blijft waarborgen.Een belangrijke onderwijsprioriteit van dit kabinet is het terugdringen
van de regeldruk in het onderwijs. Ik heb hiervoor in diverse commentaren
van maatschappelijke organisaties en gisteren in dit huis veel waardering
geproefd.Mevrouw Giskes (D66):Begrijp ik goed dat het mooie bedrag dat er extra bij komt voor onderwijs,
in twee jaar bij elkaar moet worden gesprokkeld en dat dit voor groot deel
wordt betaald uit bezuinigingen die het onderwijs eerst zelf moet ophoesten?
Kortom, betekent dit dat er per saldo eigenlijk niet zo ontzettend veel geld
bij komt voor het onderwijs?Minister Balkenende:Ik heb gezegd dat het gaat om een structureel bedrag, oplopend tot 340
mln euro, beginnend met 120 mln euro in 2004.Mevrouw Giskes (D66):Even zo hard moet er door het onderwijs nog meer aan bezuinigingen worden
opgehoest, zodat de bijdrage aan de kenniseconomie, waarover u het zo graag
heeft, per saldo vrijwel nihil is.Minister Balkenende:Wij moeten oppassen dat wij steeds weer dezelfde argumenten gebruiken.
Eerder heb ik aangegeven dat ook het onderwijs in de komende jaren een behoorlijke
extra financiële bijdrage krijgt. Ondanks de moeilijkheden in de sfeer
van de overheidsfinanciën, waarover wij vanochtend spraken, hebben wij
besloten bij de ombuigingen de prioritaire sectoren, dus zorg, onderwijs en
veiligheid, te ontzien. Verder wijs ik nog op de meergenoemde 340 mln euro,
waaruit duidelijk blijkt dat dit kabinet hecht aan de ontwikkeling van de
kenniseconomie.Mevrouw Giskes (D66):Eerlijk gezegd vindt D66 dit echt te weinig. In een tijd waarin wij er
allemaal van overtuigd zijn dat onderwijs moet dienen om onze economische
structuur te verbeteren en mensen middelen in handen te geven om zich te redden
in de maatschappij, vinden wij dit zoals gezegd te weinig. Dat is gebleken
uit onze tegenbegroting.Minister Balkenende:Een ander belangrijk punt betreft de regelzucht.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Hoewel ik niet precies weet hoe u het hoofdstuk onderwijs verder hebt
ingedeeld, wijs ik u nu al op een door mij gestelde vraag over het vmbo. Als
ik de begroting goed heb bekeken, wordt op dat punt geen extra inspanning
gepleegd, terwijl een heel groot deel van de benodigde zorg juist bij die
leerlingen moet liggen. Ik had u in dat verband gezegd dat uit rapporten blijkt
dat, als daarvoor goed wordt gezorgd, dit de bestrijding van de criminaliteit
ten goede komt.Minister Balkenende:U wijst terecht op het vmbo. Dit punt is in de troonrede mede vanwege
de door u genoemde redenen genoemd. Over de zaken waarover u eigenlijk informatie
zou willen hebben, worden in de envelop nadere mededelingen gedaan. U zult
nog even moeten wachten tot de begrotingsbehandeling.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Als u dat zegt, is het zo. Daar kan ik dus op dit moment weinig mee. Hebt
u wel een prioriteitstelling voor de envelop? Ik probeer het toch even.Minister Balkenende:Dat zou ik ook doen als ik u was. In de envelop zullen de afwegingen waaraan
nu wordt gewerkt, worden neergelegd. Voor de precieze verdeling van de middelen
zult u toch even tot dat moment moeten wachten.De heer Marijnissen (SP):Ik denk niet dat het alleen maar een kwestie van geld is. Er moet zeker
geld bij, maar voor sommige leerlingen is het onderwijs gewoon te moeilijk.
Er moeten dus meer praktische vakken komen. Beseft de regering ook dat coûte
que coûte voorkomen moet worden dat de kinderen zonder diploma van school
af gaan?Minister Balkenende:Dit besef is bij het kabinet aanwezig. Op dit punt zullen de Kamer nadere
voorstellen bereiken.Er komt minder centrale sturing vanuit Zoetermeer en dus meer ruimte voor
de scholen om zelf te beslissen hoe zij het werk het beste kunnen doen en
hoe zij omgaan met problemen die zij tegenkomen. Zo haalt het onderwijs niet
alleen het beste uit de leerling, maar ook het beste uit het personeel in
het onderwijs. Een groter beroep op de eigen professionaliteit maakt het werken
in het onderwijs bovendien aantrekkelijker. Voorbeelden van terreinen waarop
scholen in de komende periode meer bewegingsruimte krijgen, zijn de basisvorming,
de tweede fase, de invulling van het studiehuis en de klassenverkleining.
Verder worden de administratieve lasten verminderd door de invoering van het
onderwijsnummer. Last but not least krijgen de scholen meer zeggenschap over
de eigen financiële middelen door stapsgewijze invoering van lumpsumbekostiging.
Over de vorderingen met het terugdringen van regels zal de Kamer jaarlijks
door de bewindspersonen van OCW op de hoogte worden gehouden in de vorm van
voortgangsrapportages, te beginnen dit najaar. Deze voortgangsrapportages
zijn nadrukkelijk bedoeld om te bezien hoe alles gaat. Ik denk dat de Kamer
daarmee goed kan volgen hoe het zit met minder regels in het onderwijs.De heer Teeven (Leefbaar Nederland):De Leefbaar Nederlandfractie heeft er begrip voor dat er niet veel geld
beschikbaar is voor het doorbreken van structuren in het wetenschappelijk
onderwijs en dat er wordt gekort. Ik neem nu als voorbeeld de opleiding geneeskunde.
Gaan de bewindslieden van OCW met de universiteiten waar de acht bestaande
opleidingen worden aangeboden nog eens kritisch bekijken of de totale opleiding
geneeskunde in Nederland anders kan worden ingericht, waardoor de looptijd
van de studie kan worden bekort en wij toch sneller medici kunnen afleveren
voor de maatschappij? Naar ons inzicht is er sprake van een verstarde structuur.Minister Balkenende:Ik begrijp uw opmerking. Ik vind ik dat dit onderwerp thuishoort bij de
behandeling van het desbetreffende begrotingshoofdstuk. Daarmee wordt recht
gedaan aan het punt dat u naar voren hebt gebracht. De bewindslieden hebben
hiervan nadrukkelijk nota genomen. In de schriftelijke beantwoording is al
aangegeven waar het bij de doorbreking van structuren om gaat. Het betekent
anders overleggen met het veld en meer ruimte bieden. Ik stel voor dat wij
op de meer concrete invulling terugkomen wanneer het begrotingshoofdstuk hier
in de Kamer aan de orde is.De heer Teeven (Leefbaar Nederland):Denkt u wel dat de bereidheid bij het wetenschappelijk onderwijs aanwezig
is om na deze bezuinigingen toch nog met de bewindslieden op een goede manier
in gesprek te blijven?Minister Balkenende:Het is in het belang van eenieder dat wij steeds met elkaar in gesprek
blijven. Er zijn tijden dat je gemakkelijk over meevallers kunt spreken, maar
er zijn ook moeilijke tijden. Toch blijft altijd gelden dat het beter is om
te communiceren, maar daarover zullen wij het wel eens zijn.De heer Verhagen (CDA):Ik wil nog even terugkomen op het naar voren halen van de lumpsum, maar
het ging zojuist over de geneeskundestudent. Ik werd daardoor even afgeleid.
In de schriftelijke reactie op de kwestie van de onderhoudsbudgetten voor
gemeenten en scholen en de lumpsumbekostiging wordt gesteld dat het naar voren
halen daarvan niet wordt uitgesloten, maar dat er eerst en vooral met de scholen
wordt overlegd. Is het mogelijk de lumpsum naar voren te halen voor scholen
in met name het primair onderwijs die dit wensen? Er wordt gesuggereerd dat
eerst de ervaringen van de scholen moet worden afgewacht, maar stel dat scholen
in het primair onderwijs daartoe een expliciete wens hebben, kan die lumpsumbekostiging
dan toch naar voren worden gehaald? Kunnen voorts de onderhoudsbudgetten van
gemeenten aan de scholen worden overgedragen?Minister Balkenende:Wat betreft de lumpsumbekostiging moeten wij nadrukkelijk kijken naar
de grootte van de scholen. Met de positie van kleinere scholen moet in dit
geval terdege rekening worden gehouden. Als er mogelijkheden zijn om eerder
over te gaan op lumpsumbekostiging, dan zullen wij dat niet nalaten, als dat
technisch mogelijk is. Het is de intentie van de minister om hieraan recht
te doen. In die zin pakken wij dit signaal op.De heer Verhagen (CDA):Dank. Met name de aandacht voor de kleine scholen is het CDA uiteraard
uit het hart gegrepen.Minister Balkenende:Over uw ordeningsopvattingen hebben wij niet te klagen, mijnheer Verhagen.De onderwijsinspectie heeft eerder dit jaar gezegd dat het lerarentekort
in toenemende mate een bedreiging vormt voor de kwaliteit van het Nederlands
onderwijs als de problemen niet tijdig het hoofd geboden worden. Om deze reden
zet de minister van OCW grote haast achter de aanpak van deze problematiek.
Nog voor de begrotingsbehandeling zal zij een plan van aanpak indienen. Het
is helder dat de overheid de verantwoordelijkheid voor een goed wervings-
en personeelsbeleid deelt met andere betrokkenen, zoals de sociale partners
en de scholen. Ook met hen zullen derhalve concrete afspraken worden gemaakt
om het lerarentekort terug te dringen, onder andere in de nieuwe cao.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Ik heb vragen gesteld over de onderwijsassistenten. De werkdruk wordt
verhoogd als degenen met een gesubsidieerde baan in het onderwijs naar huis
worden gestuurd. In de schriftelijke beantwoording wordt aangegeven dat de
minister in overleg zal treden om waar mogelijk deze banen te behouden. Komt
dit terug in het aangekondigde plan van aanpak of is dit een ander traject?Minister Balkenende:Dit maakt onderdeel uit van de onderhandelingen, onder andere met de VNG.
Ik wil even terug naar het algemene punt van de functies die wezenlijk zijn
voor de samenleving. Ik heb gewezen op de rol van de gemeenten. Daarnaast
willen wij via de systematiek van bekostiging van het onderwijs met nadruk
bezien of de mogelijkheden op dit punt verruimd kunnen worden, zodat scholen
de inzet kunnen realiseren die nodig wordt geacht. Dit heeft de volle aandacht
van de minister. Er moeten zeker mogelijkheden zijn om ondersteuning te bieden
ter versterking van de kwaliteit van het onderwijs.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Ik vind dit geen duidelijke toezegging. Voor het onderwijs is het van
groot belang dat men erop kan vertrouwen dat de kwaliteitsaspecten –
dus ook het werk van de onderwijsassistenten – in één
plan worden samengebracht dat voor de begrotingsbehandeling aan de Kamer wordt
gezonden.Minister Balkenende:Als u daar prijs op stelt, zal daarin worden voorzien.Dat het het kabinet volstrekt ernst is met het terugdringen van het lerarentekort
blijkt overigens uit het feit dat hiervoor in beleidsprogramma van OCW 2003/2006
concrete doelstellingen zijn opgenomen in termen van aantallen zij-instromers,
extra onderwijsassistenten, extra leraren in opleiding en nieuwe herintreders.
Men weet waarop het kabinet beoordeeld kan wordenDe heer Van Dijke (ChristenUnie):Ik had de volgende vraag ook vanmorgen kunnen stellen, maar toen mochten
wij even niet interrumperen. Ik heb met nadruk gevraagd naar de rol van het
onderwijs in de discussie over normen en waarden. Wil de minister-president
in dat kader ook het debat met de kerken aangaan?Minister Balkenende:De discussie over waarden en normen houdt zeer velen bezig. Dat bleek
ook gisteren tijdens de inbreng van de Kamer. Het kabinet wil met nadruk inspelen
op de behoefte aan debat in deze kring. Ik heb vanmorgen aangegeven op welke
wijze wij deze discussie verder invulling willen geven. Het kabinet staat
open voor gesprekken met geledingen in de samenleving, zoals maatschappelijke
organisaties, het bedrijfsleven of de kerken. Het is goed om
de discussie over waarden en normen met elkaar te voeren. Bij dit kabinet
bestaat zeker de bereidheid om met die actoren daarover van gedachten te wisselen.De heer Marijnissen (SP):Ik heb een schriftelijk antwoord gehad op mijn vraag over de verschillen
in collegegelden. In het kennismakingsgesprek met de staatssecretaris van
OCW, mevrouw Nijs, heeft zij met zoveel woorden gezegd dat zij de verschillen
in collegegeld wil stimuleren. Is dit een proefballon of dit kabinetsbeleid?Minister Balkenende:Ik verwijs naar het Strategisch akkoord. De algemene lijn is dat collegegelden
gelijk zijn tenzij sprake is van een bijzondere opleiding met een specifieke
meerwaarde. Dit betekent dus: waar het mogelijk is. Het aanbrengen van grote
verschillen in collegegelden is zeker geen algemene lijn.De heer Marijnissen (SP):U wilt niet dat universiteiten in navolging van ziekenhuizen met elkaar
op prijs gaan concurreren?Minister Balkenende:Uw vraag heeft betrekking op differentiatie van collegegelden. Ik heb
aangegeven dat er een vast collegegeld zal worden geheven, tenzij sprake is
van bijzondere opleidingen. Dat is precies conform de afspraken in het Strategisch
akkoord.De heer Marijnissen (SP):Ik begrijp dat u niet wilt dat de universiteiten in zijn algemeenheid
op het punt van collegegeld met elkaar in concurrentie treden?Minister Balkenende:In zijn algemeenheid niet op grond van collegegelden. Concurreren kun
je veel beter doen op grond van kwaliteit. Er kunnen echter redenen zijn om
bijzondere collegegelden te heffen, namelijk voor bijzondere opleidingen.
Dat staat ook in het Strategisch akkoord. Dan kan wel geconcurreerd worden,
maar dan heb je het ook over andere opleidingen dan het meer initiële
hoger onderwijs.De heer Marijnissen (SP):Het laatste klinkt raar uit de mond van een CDA'er onder wiens leiding
de fractie destijds een amendement indiende dat dit afwees. Ik ga daar niet
op in, want dat hebben wij al besproken.Minister Balkenende:Voor dé universiteiten bestaat een collegegeld. Daarnaast zijn
er bepaalde bijzondere opleidingen voor mensen die verder zijn in de studie
waarbij sprake kan zijn van differentiatie van collegegeld. Dat is iets anders
dan zeggen dat de opstelling van de CDA-fractie anders is. Voor de gewone
opleidingen geldt één tarief. Dat komt overeen met de lijn van
de CDA-fractie. In de lijn van de VVD-fractie is differentiatie nadrukkelijk
aanwezig. De afspraak heb ik zojuist uiteengezet.De heer Marijnissen (SP):Ik vind het fantastisch om de minister-president nog één
keer te horen als fractieleider van het CDA.Minister Balkenende:Dat hoop ik voorlopig niet te zijn.Mevrouw Giskes (D66):De minister-president had het net nog over de omstandigheden voor leraren
in het onderwijs. Als het dit kabinet ernst is met pogingen om het probleem
op te lossen, hoe verklaart hij dan de korting op uitgerekend de salarissen
van de leraren. Het gaat om een bedrag van 70 mln euro, geloof ik. Dat is
toch niet bevorderlijk voor de hoeveelheid onderwijzend personeel?Minister Balkenende:Ik heb iets gezegd over de extra middelen. Ik heb het gehad over een plan
van aanpak om het lerarentekort...Mevrouw Giskes (D66):Het klopt toch wel dat u bezuinigt, terwijl de leraren net bezig zijn
met een inhaalslag?Minister Balkenende:Ik heb aangegeven dat er geld bij komt in het onderwijs en de financiële
kaders...Mevrouw Giskes (D66):Ik vraag specifiek naar de salarissen van de leraren.Minister Balkenende:Ik hoor de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen zeggen dat
ook zij voor een raadsel staat. Misschien kunt u uitleggen waar u het hebt
gevonden?Mevrouw Giskes (D66):Dan moet ik het nu even opzoeken.De voorzitter:Dat komt terug in de tweede termijn.Minister Balkenende:Als zelfs de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen een vraagteken
heeft, mag ik het ook wel hebben.Mevrouw Giskes (D66):Dat is geen garantie.Minister Balkenende:Voorzitter. Als er één thema veel besproken is in dit verkiezingsjaar,
is het dat van integratie en immigratie. Het is indringend duidelijk geworden
dat de samenhang tussen bevolkingsgroepen van verschillende afkomst onvoldoende
is. De verandering in de samenstelling van onze bevolking is vooral voor veel
autochtone bewoners van grote steden te snel gegaan. De inburgering van veel
nieuwkomers laat te wensen over. Het kabinet neemt deze ontwikkelingen serieus.
Het mag niet zo zijn dat oude en nieuwe bewoners van ons land elkaars leefwereld
niet begrijpen, elkaar soms letterlijk niet verstaan en zelfs met wantrouwen
bezien. Waar dat aan de hand is, is de samenhang in onze maatschappij in het
geding. Het kabinet streeft naar volwaardige deelname aan de samenleving en
reële kansen op ontplooiing voor iedereen, ongeacht zijn of haar afkomst.Dit brengt verantwoordelijkheden mee voor zowel de nieuwkomer als de ontvangende
samenleving. Dat is het uitgangspunt van ons handelen. Dit kabinet werkt dus
zeker niet vanuit een "wij tegenover zijhouding", zo zeg ik tegen mevrouw
Giskes. Burgerschap eist van alle burgers, hier geboren of als immigrant gekomen,
loyaliteit aan de waarden en normen van de democratische rechtsstaat, aan
de wetten en regels. Inburgering is de eerste essentiële stap op weg
naar volledige integratie en zal daarom dwingender worden voor nieuwkomers
en oudkomers. Het gaat dan om voldoende beheersing van de Nederlandse taal,
kennis van waarden en normen, zoals gelijke behandeling en non-discriminatie,
kennis van maatschappelijke verhoudingen en oriëntatie
op de Nederlandse arbeidsmarkt.De afgifte van een permanente verblijfstitel wordt gekoppeld aan succesvolle
afronding van het inburgeringsprogramma. De overheid moet daartegenover van
haar kant zorgen voor voldoende capaciteit en een kwalitatief goed aanbod
van inburgeringsprogramma's. Er komen resultaatgerichte financieringsafspraken
met gemeenten en uitvoeringsorganisaties, mede ter stimulering van de integratie
van oudkomers.Een belangrijke les van de laatste decennia is dat bij de instroom van
vreemdelingen rekening moet worden gehouden met het tempo van integratie en
de mate waarin onze samenleving dat kan verwerken. De huidige problemen in
onze maatschappij over integratie leiden daarom voor dit kabinet tot de onontkoombare
conclusie dat een restrictiever toelatingsbeleid nodig is. Dat mag in de ogen
van sommigen hardvochtig lijken, maar het is absoluut nodig om de samenhang
in onze maatschappij te versterken en te behouden. Daarom moet het beleid
voor gezinsvorming en gezinshereniging aangepast worden. De minimumleeftijd
voor gezinsvorming gaat van 18 naar 21 jaar en de inkomenseis gaat naar 130%
van het minimumloon. Die norm wordt door het kabinet gesteld, zeg ik antwoord
op een vraag van mevrouw Van Nieuwenhoven, om te voorkomen dat de overkomst
van een partner uit het buitenland direct leidt tot het beroep op een vorm
van inkomensondersteuning. Ik vind dat je in redelijkheid vanuit de Nederlandse
samenleving die eis mag stellen.Essentieel is verder een Europese benadering van het vreemdelingenbeleid,
evenals samenwerking met de UNHCR. Nederland mag geen ruimhartiger toelatingsbeleid
voeren dan de omringende landen. Dat vereist een geharmoniseerd EU-beleid.
Verder zal Nederland een Europees terugkeerbeleid krachtig steunen evenals
een beleid inzake bestrijding van illegale immigratie.De heer Rosenmöller sprak het kabinet aan op het Vluchtelingenverdrag.
Laat ik volstrekt helder zijn. Het gaat het kabinet niet om het aantasten
van de essentie van het Vluchtelingenverdrag, maar om de rol van de UNHCR
bij asielverlening. De regering beseft dat een herziening van het verdrag
geen eenvoudige opgave is en zeker geen doel voor de korte termijn. Desondanks
wenst de regering een internationale discussie over de herziening niet bij
voorbaat uit te sluiten. De aandacht van de regering zal echter in de nabije
toekomst vooral uitgaan naar het maken van praktische afspraken over opvang
en toetsing in de regio. De UNHCR zal een sterkere rol moeten krijgen bij
de opvang en toetsing van asielverzoeken in de regio. De besprekingen hierover
met de UNHCR zijn al begonnen. De Europese Commissie komt nog dit jaar met
een onderzoek over opvang in de regio en over hervestiging van vluchtelingen.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Voorzitter. Ik wil graag even terug naar het vorige punt van de minister-president
over de gezinsvorming en de gezinshereniging. Ik hoop dat de minister-president
goed gehoord heeft dat ik in eerste termijn gezegd heb dat je die zaken op
zich natuurlijk kunt bespreken. De PvdA-fractie zal daar niet voor weglopen.
We gaan er ook van uit dat dit punt in bespreking zal komen. Ik heb echter
gevraagd of er enige onderbouwing kan komen van de maatregelen. De maatregelen
zijn aangekondigd zonder dat er gezegd is wat precies de reden is waarom je
de leeftijd zou moeten verhogen en waarom je zou moeten zeggen: er zijn zoveel
mensen die binnenkomen voor gezinsvorming en minder dan 130% van het minimumloon
verdienen. Waarom niet eerst een onderbouwing gemaakt? U doorbreekt namelijk
het principe van gelijke rechten van mensen in Nederland. De vraag die ik
eraan gekoppeld heb, was of je met een hoog inkomen je partner wel uit het
buitenland kunt halen en met een laag inkomen niet. Want dat is het gevolg
van zo'n maatregel. Mijn vraag is of dat niet in strijd is met gelijke behandeling.Minister Balkenende:Ik dacht dat ik al een argument had gegeven. Je moet voorkomen dat mensen
nodeloos een beroep doen op een vorm van inkomensondersteuning. Dat is een
financieel aspect. Ik wijs u verder op het debat dat wij hebben gevoerd bij
de regeringsverklaring. Daarbij hebben wij het over deze vraagstukken gehad.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Voorzitter. Dat gaat langs mijn vraag heen. Wij vinden dat in Nederland
het minimumloon voldoende is om met een gezin van te leven. In dat geval doet
het er dus niet toe uit welk land je gekomen bent voordat je in Nederland
leefde. Het minimumloon is dan voldoende.Minister Balkenende:Mevrouw Van Nieuwenhoven, ik heb deze discussie al eerder met de Kamer
gevoerd. Ik heb toen gewezen op het getal van 130% van het minimumloon. Het
argument om voor 130% te kiezen was dat er, wanneer je op een lager niveau
ging zitten, tal van andere inkomensafhankelijke regelingen bijkwamen, zoals
een beroep op de huursubsidie. Met oog op de druk die het legt op de Nederlandse
samenleving, hanteren wij het getal van 130% om te voorkomen dat het gaat
om een inkomensondersteuning van overheidswege.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Dan is het ongelijke behandeling van mensen die in Nederland zijn.Minister Balkenende:Het gaat juist om mensen die naar Nederland komen.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Nee, mijnheer de minister-president, ik moet u dat echt tegenspreken.
Als je je partner uit het buitenland haalt, ben je zelf al in Nederland.Minister Balkenende:Het gaat om een uitbreiding van de Nederlandse samenleving met nieuwkomers.
Wij werpen geen blokkade op maar wij stellen wel bepaalde eisen. Een van de
eisen is de inburgering. We vinden dat van belang, omdat het gaat om integratie,
samenwerking van oud- en nieuwkomers, allochtoon en de autochtoon. We zullen
strikter moeten zijn ten aanzien van de inburgering. Dat is het traject wat
kennis van de Nederlandse samenleving en taal betreft. Je hebt verder de financiële
aspecten. Om te voorkomen dat een te groot beroep wordt gedaan op overheidsmiddelen,
is het getal van 130% gehanteerd. Dat is ook gewisseld bij het debat over
de regeringsverklaring. Ik herhaal dat graag.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Daarom heb ik gisteren een andere vraag gesteld. Ik heb gevraagd of er
een onderbouwing kon komen om hoeveel mensen het in de afgelopen jaren is
gegaan. U hebt volstrekt gelijk als u zegt dat wij deze discussie eerder gevoerd
hebben. Ik heb daarom gisteren geprobeerd om er op een andere manier achter
te komen of het maatregelen zijn die je in de praktijk moet invoeren.Minister Balkenende:Het gaat de laatste jaren om 35.000 personen.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Zijn dat mensen tussen 18 en 21 of partners van mensen voor gezinsvorming?Minister Balkenende:Dat is een totaalgetal over gezinsvorming en gezinshereniging in de laatste
jaren.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Ik wist al dat dit 35.000 mensen zijn. Het is wel eens wat opgelopen,
maar dat getal is het al jaren. Dat vraag ik niet. Ik vraag hoeveel het er
zijn, voordat er specifieke maatregelen worden ingevoerd.Minister Balkenende:Ik heb de informatie gegeven. Ik zal voor de tweede termijn nagaan of
er nog additionele informatie kan worden geboden.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Dan heb ik nog een andere vraag over de toelating van vreemdelingen. Ik
dacht dat deze dit jaar uitkomt op 18.000. De inzet voor volgend jaar is ook
18.000, als ik het goed heb begrepen.Minister Balkenende:Wij noemen het getal 18.000 als effect van de maatregelen die inmiddels
zijn getroffen, waar trouwens het vorig kabinet ook een bijdrage aan heeft
geleverd, dat weet u. Het is niet een bovennorm die wordt gehanteerd, maar
de verwachting is dat dit de instroom zal zijn, op basis van de regeling die
nu geldt.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Dat betekent dat de Vreemdelingenwet die door het vorige kabinet is ingediend
en waar de Kamer in meerderheid mee instemde, tot gevolg heeft wat u eigenlijk
wilt bereiken.Minister Balkenende:De Vreemdelingenwet heeft effect gesorteerd, maar die ontwikkeling zien
wij al een tijdje in Nederland. Voor de rest kijken wij natuurlijk naar onze
eigen verantwoordelijkheid als het gaat om verdere maatregelen. Het getal
18.000 is de verwachting bij het nu geldend regime.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Het had de minister-president echt heel goed gestaan, als hij had gezegd
dat de inzet van het vorige kabinet deugde op dat punt.Minister Balkenende:Ik heb toch niet gezegd dat de inzet niet deugt? Ik heb gezegd dat er
sprake is van de uitkomst van regelingen. Ik heb daarbij verwezen naar de
opstelling van het vorige kabinet. Je kunt erkennen – en dat doe ik
ronduit en ruiterlijk – dat de maatregelen van het kabinet hebben geleid
tot een afname van de instroom.De heer Van der Vlies (SGP):De minister-president zei dat een restrictief toelatingsbeleid een van
de maatregelen is in een pakket waarvoor de SGP-fractie op zichzelf wel belangstelling
heeft. Wij zitten wel met een principiële vraag. Wat is 18.000 nu precies
voor getal? Is het een streefcijfer, de gewenste uitkomst van een overigens
rechtvaardig en humaan toelatingsbeleid of een plafond dat niet overschreden
kan worden als resultaat van dat pakket? Wat voor rol speelt dat getal?Minister Balkenende:Dit is, denk ik, een vervolg op hetgeen zo-even is gewisseld in de discussie
met mevrouw Van Nieuwenhoven. Het is geen taakstellend getal, maar een verwachting
van instroom op basis van de huidige regeling. Het is een raming en dus geen
quotum.De heer Van der Vlies (SGP):Dat is een duidelijk antwoord. Als het een quotum zou zijn, zouden wij
te weinig ruimte inbouwen voor een adequate beleidsreactie op eventualiteiten
die zich waar dan ook in de wereld voordoen. Daarvoor zullen wij onze historische
gastvrijheid beschikbaar moeten houden, althans dat is de lijn van de SGP-fractie.
Ik hoop dat u dat wilt bevestigen.Minister Balkenende:Ik heb al eerder gezegd dat er nooit enig misverstand over mag bestaan
dat er in Nederland altijd een tehuis moet zijn voor degenen die worden vervolgd
in de wereld, de echte vluchtelingen. Als er andere motieven in het geding
zijn, mag je komen tot een verstrakking van het beleid. De beperking van de
instroom hangt ook samen met een verstrakking van de procedure in aanmeldcentra.
Er wordt effectiever en sneller gewerkt en dat zie je ook in de volumeontwikkeling.
Ik wil graag onderlijnen wat de heer Van der Vlies heeft gezegd over de positie
van de echte vluchteling. Het zal altijd zo moeten zijn dat men hier welkom
is, want dat is het wezen van een echt vluchtelingenbeleid.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Is voor het kabinet het Vluchtelingenverdrag nog steeds de basis waarop
vervolgens het Europees asiel- en migratiebeleid wordt vastgesteld? Zo staat
het ook in het Verdrag van Amsterdam.Minister Balkenende:Ik heb gezegd dat wij vasthouden aan de essentie van het Vluchtelingenverdrag,
maar je kunt niet uitsluiten dat je er nog een keer een debat over hebt. Ik
heb onderscheid gemaakt tussen de lange en de korte termijn. Wat betreft de
korte termijn heb ik gewezen op de rol van de UNHCR.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Dan is op dit punt mijn conclusie dat het kabinet het Vluchtelingenverdrag
handhaaft als basis voor het Europees asiel- en migratiebeleid.De minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie zei eind augustus in
een artikel in de kranten van de GPD dat Nederland het strengste vreemdelingenbeleid
van de Europese Unie gaat voeren. U zei net dat Nederland niet het meest ruimhartige
beleid van de Europese Unie moet gaan voeren. Is het kabinetsbeleid erop gericht
om Nederland het strengste asiel- en migratiebeleid in de Europese Unie te
laten voeren?Minister Balkenende:Wij moeten het goed en redelijk formuleren. Als er sprake is van afwijkend
beleid in Europese landen ten opzichte van andere landen, zal dat leiden tot
bepaald gedrag. Daarom is het van belang om het beleid in Europa gelijk te
schakelen, zodat dezelfde criteria en methoden worden gehanteerd. Het
is ook verstandig om dat zo te doen. Natuurlijk bestaat er ook een samenhang
met het werk van de UNHCR. Ik heb in dat kader ook even gewezen op de Europese
Commissie.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Daar heb ik het niet over.Minister Balkenende:Voor het beleid betekent het dat je, zoals het afgelopen jaar al is gebeurd,
tot een zekere aanscherping en tot snellere procedures kunt komen. Wij hebben
hierover al vaak gedebatteerd. Het betekent ook dat je nadrukkelijk oog hebt
voor de ontwikkeling in andere landen. Als wij op een bepaald moment een zachter,
minder stringent beleid dan andere landen zouden voeren, weet u precies wat
daar de gedragseffecten van zullen zijn. Dat moet je voorkomen, hetgeen betekent
dat je niet achter kunt blijven en ook niet achter moet willen blijven bij
andere Europese landen.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Voorzitter. Ik wil het iets scherper stellen. De minister-president zegt
dat wij goed en zorgvuldig moeten formuleren. Dan stel ik hem de volgende
vraag. Als de minister die voor dit onderwerp verantwoordelijk is, in een
kranteninterview zegt dat Nederland het strengste vreemdelingenbeleid van
de Europese Unie gaat voeren, is dat dan goed en zorgvuldig geformuleerd?
Ik wil graag "ja" of "nee" als antwoord.Minister Balkenende:De opmerking van minister Nawijn hing ook samen met de situatie in Denemarken
en Duitsland. Ook daar speelt die discussie. Als wij de positie van Nederland
met die van andere landen willen vergelijken, moeten wij ook kijken naar het
beleid van de afgelopen jaren. Ik heb aangegeven dat Nederland niet zal achterblijven
bij Europese landen en dat er ook reden is om strenger op te treden. Wetend
hoe de oude situatie was, is het nodig om tot een aanscherping te komen. Dat
treft u ook aan bij dit kabinet.De vraag over het strengste land is een beetje lastig te beantwoorden,
omdat het om verschillende zaken gaat. Je kunt niet zomaar het "strengste
land" zeggen, want het heeft ook te maken met bijvoorbeeld de problematiek
van de ongedocumenteerden en de snelheid van de procedures. Er spelen dus
verschillende zaken. Wij zullen gewoon strakker gaan worden.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Voorzitter. Met alle respect...De voorzitter:Misschien kunt u proberen, uw vraag te stellen met "ja" of "nee"?De heer Rosenmöller (GroenLinks):Ik vind het, eerlijk gezegd, een beetje flauw om mij nu de maat te nemen
met betrekking tot deze interruptie.De voorzitter:Oké, één keer op de dag ben ik flauw. Ga u gang!
Stel u vraag!De heer Rosenmöller (GroenLinks):Goed, dan bent u het nu geweest. Dat biedt dan hoop voor de rest van de
dag!Omdat het een buitengewoon ernstige zaak betreft en omdat wij er met z'n
allen ook in het publieke debat een positie over innemen en zorgvuldigheid
moeten betrachten, gaat het mij nu even niet om de specifieke maatregel. Het
gaat mij precies om wat de minister-president zei. Je moet goed en zorgvuldig
formuleren. Als de minister-president tegen collega Van der Vlies zegt dat
dit land voor echte vluchtelingen openstaat terwijl de betrokken minister
in hetzelfde interview zegt dat de kraan dicht gaat, dan vraag ik de minister
president: is dat goed en zorgvuldig geformuleerd? Ik heb nog een tweede punt.
Daarmee herhaal ik mijzelf bijna, maar dat komt omdat hij geen antwoord geeft.
Wanneer Nederland als doelstelling zou hebben om het strengste vreemdelingenbeleid
van de Europese Unie te voeren, dan wil ik het weten. En daar is tot op dit
moment niets van gebleken. Je kunt discussiëren over de maatregel, maar
ik hoor graag of het kabinet het eens is met die doelstelling van de minister.Minister Balkenende:Ik dacht dat ik geen enkele uitspraak ben tegengekomen waarin de heer
Nawijn ook maar enigszins zou tornen aan het feit dat Nederland open is voor
echte vluchtelingen.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Jawel, want ik lees u voor dat hij heeft gezegd: de kraan gaat dicht.
Gaat de kraan bij het kabinet dicht? Gaat uw kraan dicht? Of gaat die alleen
bij de heer Nawijn dicht?Minister Balkenende:Ik dacht dat ik duidelijk was geweest. De kraan zal nooit dicht gaan voor
echte vluchtelingen.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Oké, dat is duidelijk. En gaat Nederland het strengste asiel- en
migratiebeleid van de Europese Unie voeren?Minister Balkenende:Ik heb gezegd: als het gaat om asielbeleid, zul je moeten komen tot een
afstemming met andere Europese landen. Je schiet alleen niet zoveel op met
het woord "strengst", want dat zou betekenen dat je het beleid steeds moet
bijstellen als een ander land op een bepaald onderdeel iets anders doet. Dat
vind ik geen vruchtbare discussie.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Oké, als wij daar dus niets mee opschieten, dan dank ik u zeer.
Want dan schieten wij met dat interview van die minister dus niets op! Dank
u wel!Minister Balkenende:Voorzitter. Er komt een strakkere uitvoering van het Nederlandse asielbeleid.
Dat gebeurt niet om slachtoffers van vervolging te weren, integendeel! Voor
hen heeft Nederland altijd plaats gehad en dat zal zo blijven. Maar de meeste
asielzoekers komen hier om andere redenen naartoe en hebben geen recht op
verblijf. Die mensen moeten zo snel mogelijk worden afgewezen en ons land
verlaten. Als wij dat doen, zullen ook minder gelukzoekers zich overleveren
aan mensensmokkelaars om de kansloze reis naar ons land te ondernemen. Ik
wijs in dat verband ook op wat de heer Wijnschenk gisteren heeft gezegd. Een
duidelijk asielbeleid is humaner dan een beleid dat voeding geeft aan valse
hoop. Deze maatregel zal dan ook naar verwachting leiden tot een lagere instroom.
De getallen hebben wij zojuist besproken.Aan het asielbeleid is ook het moeilijke onderwerp van terugkeer verbonden,
waarvoor onder anderen aandacht is gevraagd door de heren Wijnschenk, Verhagen,
Zalm en Van Dijke. Het kabinet gaat zich extra inspannen om het terugkeerbeleid effectief te maken door een betere samenwerking van diensten en het
sluiten van terugkeerovereenkomsten met het land van herkomst, ook in EU-verband.
Ik realiseer mij zeer goed dat het terugkeerbeleid met name ten aanzien van
uitgeprocedeerde asielzoekers soms tot aangrijpende situaties leidt. Maar
op dit punt kan het kabinet niet anders dan vasthouden aan het uitgangspunt
dat het de eigen verantwoordelijkheid is van de vreemdeling om gehoor te geven
aan de hem opgelegde vertrekverplichting. Al vanaf het moment van de eerste
negatieve beschikking wordt de vreemdeling daarop gewezen. Vanwege de overheid
wordt de betreffende vreemdeling, indien hij dat wenst, op allerlei manieren
ondersteuning geboden bij het realiseren van zijn zelfstandige terugkeer.
De ervaring leert dat een vreemdeling daadwerkelijk kan vertrekken als hij
dat echt wil. Indien de vreemdeling niet zelfstandig wenst te vertrekken en
vervolgens gedwongen verwijdering uit Nederland vanwege het ontbreken van
de benodigde reis- en identiteitsdocumenten niet mogelijk blijkt, wordt als
ultimum remedium overgegaan tot beëindiging van voorzieningen. Als wij
dat niet doen, staat er een bonus op het verborgen houden van iemands identiteit,
waardoor het probleem ons volledig boven het hoofd zou groeien. Het is hard,
maar het kan niet anders. In een constante dialoog probeert het kabinet gemeenten
hiervan te doordringen.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Dit punt heb ik in mijn eerste termijn aangeroerd en daar heb ik grote
vragen bij. De suggestie wordt gewekt dat betrokkene te allen tijde zijn terugkeer
mogelijk kan maken. Dat is niet waar. In sommige omstandigheden kan betrokkene
gewoon niet terug, omdat het land van herkomst hem niet terugneemt. Wie is
in zo'n geval verantwoordelijk voor de opvang van betrokkene? Is dat de gemeente
of de rijksoverheid? Als het de rijksoverheid is, waarom blijft u er de gemeenten
mee lastigvallen? En als het de gemeenten zijn, waarom probeert u dan te voorkomen
dat de gemeenten hun verantwoordelijkheid nemen?Minister Balkenende:Als er sprake is van niet kunnen terugkeren, dan zal het geval op zijn
eigen merites worden bekeken. U kent de regels die daarvoor gelden. Als er
mogelijkheden van terugkeer zijn, dan zullen Rijk en gemeenten dezelfde lijn
moeten volgen. Het gaat hier om een verantwoordelijkheid van de overheid als
zodanig.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Dat punt is duidelijk, maar nu gaat u nog aan mijn vraag voorbij. Er staan
mensen op straat die niet kunnen worden teruggezonden. De vraag is wie voor
deze mensen verantwoordelijk is. De vraag is ook waarom tegen de gemeentes
wordt opgetreden zoals voorzien in de kabinetsvoornemens. Waarom doet de rijksoverheid
dit gemeenten aan, als mensen niet kunnen terugkeren?Minister Balkenende:Wij weten uit de praktijk dat mensen die kunnen terugkeren dit in heel
veel gevallen gewoon niet doen. Dit kabinet wil dat het terugkeerbeleid –
hoe moeilijk dat ook zal zijn – op een betere leest wordt geschoeid,
dat de zaken scherper aan de orde worden gesteld en dat zowel Rijk als gemeenten
hun verantwoordelijkheid nemen, en dat weet u ook.De heer Van Dijke (ChristenUnie):U gaat aan mijn punt voorbij. Ik ben het van harte met u eens dat zij
die kunnen terugkeren ook daadwerkelijk moeten terugkeren. Ik wil het nu hebben
over mensen die niet terug kunnen, omdat het land van herkomst hen niet terugneemt.
U speelt voortdurend het balletje in het rond. Waarom valt u gemeenten af
die met betrekking tot deze mensen hun sociaal-maatschappelijke verantwoordelijkheid
nemen?Minister Balkenende:Wij hebben het over prioriteiten in het beleid en ik denk dat wij nu aandacht
moeten schenken aan de problematiek van de falende terugkeer. Dat is jarenlang
een onbenoemd probleem geweest en wij vinden dat die zaak nu aan de orde moet
worden gesteld. Er zal zeker gekeken moeten worden of er sprake is van een
humane situatie, maar wij moeten ernst maken met het vraagstuk van de terugkeer.
Dat betekent dat het Rijk gemeenten zal en mag aanspreken op hun verantwoordelijkheid
om ernst te maken met de terugkeer.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Dat is waar. Daar zullen de gemeenten op aangesproken moeten worden, maar
ik verwacht van het kabinet dat het gemeenten de ruimte laat om mensen die
echt niet terug kunnen adequate opvang te bieden. Deze mensen mogen niet op
straat gaan zwerven, want dat is inhumaan. Ik zou graag zien dat de minister-president
daarop reageert.De voorzitter:Het was geen vraag.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Het was wel een vraag. Ik heb in drie vragen geprobeerd om een duidelijk
antwoord te krijgen, maar de minister-president loopt ervoor weg.De voorzitter:Een beetje vriendelijk, alstublieft. De stemming was goed; laten wij dat
zo houden. Wil de minister-president de vraag beantwoorden?Minister Balkenende:Ik meen dat ik duidelijk ben geweest over de inzet van het kabinetsbeleid.
Als er sprake is van een onvermijdelijke situatie, zullen wij die op eigen
merites moeten beoordelen, maar het gaat er nu om dat het kabinet prioriteit
wil geven aan iets dat lange tijd onvoldoende naar voren is gekomen. Daar
zal dan ook onze inzet op gericht zijn. Wij moeten oppassen dat wij dan niet
direct weer in de sfeer van uitzonderingen komen. Het gaat er nu juist om,
het beleid op orde te krijgen.De heer Zalm (VVD):Ik heb net een ander type vraag, voorzitter. De minister-president zegt
dat, als gemeenten niet stoppen met het bieden van voorzieningen, het kabinet
een doordringend gesprek met die gemeenten zal voeren. Zou het niet goed zijn
om ervoor te zorgen dat het gewoon niet meer mogelijk is? Het geeft toch geen
pas dat, als het rijksbeleid is – democratisch vastgesteld – om
geen voorzieningen meer te verschaffen, er dan instanties in Nederland zijn
die rustig zeggen: ach, wij doen het toch maar. Gaat het kabinet er dus echt
iets aan doen, behalve een doordringend gesprek?Minister Balkenende:Ik heb gezegd dat de overheid hier verantwoordelijkheid heeft te nemen
ten aanzien van een betere inspanning inzake terugkeer. Dat is een verantwoordelijkheid
van gemeenten én rijk en dat gaat natuurlijk verder dan
alleen aanspreken. U kunt ervan verzekerd zijn dat de betrokken minister dit
indringend met gemeenten aan de orde stelt en dat er zo nodig maatregelen
worden getroffen.De heer Zalm (VVD):Dus wij zullen dat niet meer tolereren?Minister Balkenende:De verstrakking van het beleid hebt u al kunnen merken.De heer Verhagen (CDA):Dat ook een gemeente zich aan de wet heeft te houden, in dit geval de
Koppelingswet, is duidelijk. Derhalve geen bijstand en geen huursubsidie.
De CDA-fractie heeft ook talloze malen gewezen op de verantwoordelijkheid
van de rijksoverheid op dit vlak. Ik noem een voorbeeld: de eigen verantwoordelijkheid
van de afgewezen asielzoeker om het land te verlaten. Het is dan heel vaak
"MOB", ofwel "met onbekende bestemming vertrokken", maar in feite is die bestemming
bij de gemeente op de stoep. Het gaat er dus om dat er meer daadwerkelijk
wordt uitgezet en vertrek onder toezicht plaatsvindt. In plaats van iemand
een briefje te sturen met de mededeling dat hij weg moet, moet er een beleid
van de rijksoverheid komen waardoor de mensen daadwerkelijk op het vliegtuig
worden gezet, het land uit. Anders blijft het probleem bestaan.Minister Balkenende:Hetgeen u nu zegt, past bij de oriëntaties van het kabinet om te
komen tot een geloofwaardig terugkeerbeleid. De opmerkingen die u maakt, zijn
goede suggesties.Voorzitter. Ik ga graag over naar het onderdeel milieu, mobiliteit en
landbouw. De heer Rosenmöller zegt dat effectief milieubeleid de nek
zal worden omgedraaid, terwijl de heer Van Dijke zegt dat het kabinet geen
aandacht heeft voor duurzame ontwikkeling. Mevrouw Giskes vraagt zich af,
of de ambities op het terrein van natuur en milieu verloren zijn gegaan. Het
kabinet acht een leefbare omgeving, een dynamische ruimtelijke ontwikkeling
en duurzaamheid wel degelijk van belang. Wel wil het kabinet het beleid op
een andere wijze vorm geven en de keuze van instrumenten opnieuw bezien. Het
milieubeleid komt dichter bij de burger, met helder beleid, eenvoudiger regels
en scherpere handhaving. Nog voor de behandeling van de VROM-begroting in
de Tweede Kamer, medio november, zal worden aangegeven in de Uitvoeringsnotitie
milieubeleid, hoe de milieuambities in lijn worden gebracht met de financiële
consequenties. Laat ik voorop stellen dat het kabinet bij de uitvoering van het milieubeleid
vasthoudt aan het streven naar de ontkoppeling tussen economische groei en
milieu. Ook de Kyotoafspraken zal het kabinet nakomen. Daartoe hebben wij
ons verplicht met de ratificatie van het protocol. Het RIVM heeft in zijn
milieubalans aangegeven dat het niet zeker is dat de Kyotodoelstelling –
6% reductie van de emissies broeikasgassen in de periode 2008/2012 –
wordt gehaald. De haalbaarheid van deze doelstelling is van een groot aantal
factoren afhankelijk, waaronder internationale samenwerking en technologische
ontwikkelingen. In de Uitvoeringsnotitie milieubeleid zal hierover duidelijkheid
worden verschaft en komt het kabinet met een reactie op de milieubalans. In
Nederland gaat het dan met name om een vergroting van de inzet bij de overige
broeikasgassen.Een ander accent is dat wat internationaal kan, ook internationaal moet
worden opgepakt. Daarom wordt veel waarde gehecht aan het EU-voorstel inzake
emissiehandel. Hiermee kan de Nederlandse prestatie tegen lagere kosten worden
bereikt. De besluitvorming over een Europees systeem gaat de komende maanden
een belangrijke fase in. Nederland zal dit actief ondersteunen. Het Deense
voorzitterschap heeft nu nieuwe voorstellen gedaan die er interessant uitzien.
Als voorbereiding op de Europese besluitvorming zal onderzocht worden, hoe
de emissierechten bij introductie in Nederland verdeeld zouden kunnen worden.BalkenendeZoals al gezegd, kunnen sommige milieudoelstellingen zoals de Kyotodoelstellingen
uitsluitend op Europees of mondiaal niveau worden aangepakt. Dat dit niet
eenvoudig is, heb ik kunnen merken tijdens de World summit on sustainable
development in Johannesburg. Er is enige scepsis getoond over de uitkomsten,
maar dit doet naar mijn mening geen recht aan de resultaten. De top in Johannesburg
heeft duidelijk resultaten opgeleverd om de kloof tussen arm en rijk te verkleinen,
in samenhang met het aanpakken van de internationale milieuproblemen. De ambities
die Nederland en de EU hiervoor hebben, blijven hoog en zijn ook in Johannesburg
niet verlaagd. Voor mij zijn de afspraken van Johannes burg
dan ook niet vrijblijvend. Implementatie is van belang en daaraan gekoppeld
de monitoring. Mevrouw Van Nieuwenhoven en de heer Rosenmöller kunnen
er zeker van zijn dat mijn woorden in Johannesburg: "We have done the talking,
let's start walking" mij ernst zijn. In oktober zal het kabinet, in aansluiting
op de uitgevoerde verkenning, NSDO en de VN-top, komen met een actiegerichte
strategie voor duurzame ontwikkeling met een nationale en internationale dimensie.
Daarbij zal met name aandacht worden geschonken aan de uitvoering van een
aantal concrete programma's, niet alleen bij de overheid. Er zal ook worden
aangesloten bij initiatieven van maatschappelijke organisaties en het bedrijfsleven,
inclusief de internationale "partnerships".Door een aantal afgevaardigden is ingegaan op de wijziging in het fiscaal
instrumentarium. Zoals ik al heb aangegeven, kiest dit kabinet voor kosteneffectiviteit.
Fiscale regelingen waarvan veel gebruik wordt gemaakt, zijn kritisch bekeken
en dit heeft geleid tot de gemaakte keuzen.Door een aantal uwer is groen beleggen aan de orde gesteld. Laat ik voorop
stellen dat de groenregeling niet wordt afgeschaft, maar wordt versoberd.
De fiscale voordelen van groen beleggen bestaan uit een heffingskorting groen
beleggen in box 1 en de vrijstelling voor de vermogensrendementsheffing in
box 3. De heffingskorting wordt afgeschaft, de vrijstelling voor de vermogensrendementsheffing
wordt onverkort gehandhaafd.Dit kabinet kan en zal de files niet oplossen binnen vier jaar. Het kan
de automobilist de komende vier jaar wel het gevoel geven dat de doorstroming
verbetert. De komende jaren wordt hiervoor 420 mln euro extra uitgetrokken,
onder meer voor de aanleg van spits- en bufferstroken. Tevens krijgt de automobilist
in 2004 het kwartje van Kok terug aan de pomp.Sommige afgevaardigden hebben de suggestie gewekt dat er weinig aandacht
is voor het spoor en voor de treinreiziger. De aandacht van dit kabinet verschuift
van de uitbreiding van rails naar verbetering van het bestaande spoorwegnet.
Goed en tijdig onderhoud heeft de hoogste prioriteit zodat de treinen beter
op tijd kunnen rijden. De komende vier jaar besteden wij hieraan 300 mln euro
extra.Naast investeringen zal ook dit jaar samen met de taakorganisatie Pro
Rail en de vervoerders een nieuw benuttingplan worden gepresenteerd om de
betrouwbaarheid van het spoorsysteem te verhogen en de punctualiteit van de
treindienst te verbeteren.Voor het stadsgewestelijke vervoer wordt ingezet op verhoging van frequenties
van het treinvervoer. Dit zal betekenen dat de reiziger merkt dat treinen
frequenter rijden en de reiziger minder zal moeten wachten op de perrons.Door goede en tijdige ontsluiting van Vinex-lokaties zal de reiziger eveneens
verbeteringen merken. In 2006 kunnen ongeveer 200.000 reizigers gebruik maken
van de nieuwe stations. Daarnaast merkt de treinreiziger de komende jaren
dat de treinen en stations schoner en veiliger zijn.Mevrouw Giskes (D66):Ik wil nog terugkomen op het groen beleggen. Ik begrijp dat de minister-president
meent dat de regeling doorloopt als je de heffingskorting in box 1 afschaft
en alleen de vrijstelling in box 3 handhaaft. Daarmee halveer je de mogelijkheden
voor mensen. Dit betekent eigenlijk dat die regeling de nek wordt omgedraaid.
De vrijstelling in de vermogensrendementsheffing stelt dan niets meer voor,
want niemand is nog geïnteresseerd. Zou het niet denkbaar zijn die regeling
meer toe te spitsen, ook de markt zegt dat dit wel kan. Hetzelfde bedrag dat
nu wordt ingeboekt voor de vrijstelling van de vermogensrendementsheffing
zou moeten worden gebruikt om de heffingskorting te herstellen, zodat het
ook echt mogelijk blijft om groen te beleggen, want wij willen die mogelijkheid
niet kwijt.Minister Balkenende:Ik heb aangegeven wat het kabinet voorstelt. Mevrouw Giskes reikt nu een
aantal suggesties aan. Misschien is het goed dat ik een nadere reactie geef
in tweede termijn.De heer Zalm (VVD):Sommige mensen menen dat beleggen in Nederland niet genoeg belast wordt.
Het in het geheel niet belasten van beleggen is het verste waartoe kan worden
gegaan. Je gaat toch geen subsidie verlenen aan vermogende mensen die beleggen,
ook al is het in een groenbelegging? Dat is het oude systeem. Daar moeten
wij vanaf. Wij moeten geen beleggers subsidiëren.Mevrouw Giskes (D66):De voormalige minister van Financiën heeft in de vorige periode uitvoerig
verdedigd en aanvaard dat wij het op deze manier deden, niet om beleggen overmatig
te subsidiëren maar om het mogelijk te maken om laag renderende investeringen
in groen te laten plaatsvinden.De heer Zalm (VVD):Het is een subsidie op beleggen. Dit was een onderdeel van het vorige
stelsel dat mij nooit veel heeft aangesproken.Mevrouw Giskes (D66):Deze minister-president doet ook wel eens dingen die hem niet aanstaan.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Ziet het kabinet de prijsstijging van 9% die de NS voornemens is om volgend
jaar door te voeren als onvermijdelijk?Minister Balkenende:Dit onderwerp is meerdere keren besproken en moet worden bezien in samenhang
met de contracten tussen overheid en NS. Het is u bekend welke mogelijkheden
de NS heeft om over te gaan tot tariefsaanpassingen. U zegt "onvermijdelijk"
maar er is een bepaalde knip in de verhoging aangebracht. Wij moeten goed
kijken naar de vrije beleidsruimte van de Nederlandse Spoorwegen; datgene
wat men doet, past binnen de gestelde kaders. Het gaat om de vraag wat onze
mogelijkheden zijn tot aanpassing van de tarieven. Dat hangt samen met de
verzelfstandiging.De heer Rosenmöller (GroenLinks):U heeft de mogelijkheid om de heffing die de NS moet betalen niet met
20 mln euro te verhogen. Dat besluit zou procenten tariefstijging schelen.
Bent u bereid om niet 20 mln euro extra te vragen om veel maatschappelijke
commotie te vermijden? U heeft toch al het beeld geschetst en in praktijk
gebracht dat u een forse verschuiving van openbaar vervoer naar asfalt teweegbrengt.Minister Balkenende:Het kabinet is op goede gronden gekomen tot de besluiten in de stukken.
De punten die voor ons van belang zijn, zijn gelegen in het
onderhoud van het rail. Daar doen wij inspanningen voor; dat is in de troonrede
gezegd en dat wordt nu nog eens herhaald. Dat ligt op ons bord en daar blijft
het bij.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Met hoeveel procent zullen files afnemen als gevolg van de 150 km asfalt
die u laat aanleggen? Vandaag hebben wij het bericht gekregen dat de files
in het afgelopen jaar met 15% zijn toegenomen.Minister Balkenende:Ik meen dat dit punt in de schriftelijke beantwoording aan de orde is
geweest. De verwachting is dat de aanleg van nieuwe stroken leidt tot een
reductie van 30% tot 40%.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Die reductie zal plaatsvinden op die stukken, maar ik vraag natuurlijk
naar het algemene filebeeld. Komt daar bij de voorbereiding van de begroting
van Verkeer en Waterstaat nog een stuk over?Minister Balkenende:Dat punt is wat grofmazig. U weet ook dat de situatie rond files samenhangt
met de economische ontwikkeling en de mate van het weggebruik. Het kan voorkomen
dat het bedrijfsleven in de komende jaren meer verantwoordelijkheid neemt
ten aanzien van het woon-werkverkeer. De regels zijn bekend. De vraag was
nu even: wat betekent de investering van het kabinet in extra stroken? Het
antwoord daarop heb ik gegeven. Het is lastig om in algemene zin aan te geven
wat er zal gebeuren rond de fileproblematiek. Die discussie is te grofmazig.De heer Rosenmöller (GroenLinks):De noodzaak ligt in het feit dat je wel een strook kunt aanleggen maar
het probleem vaak is dat de file 10 km verderop komt te staan. Zo gaat het
in de praktijk.Minister Balkenende:Ik heb vaak met u en met anderen gedebatteerd over knelpunten en bottlenecks:
drie- of vierbaanswegen die plotseling overgaan in tweebaanswegen. Dit kabinet
wil nadrukkelijk werken aan die knelpunten in het Nederlands wegennet. Ik
weet dat de instroom in steden een andere discussie is, maar ik weet ook dat
knelpunten kunnen worden opgelost. U kent de proef die in de buurt van Utrecht
is gedaan. Die heeft uiteindelijk gewerkt. Uit dat soort processen kan lering
worden getrokken. Dit kabinet wil investeren in dat soort extra stroken en
de juridische procedures sneller laten verlopen. Daartoe wordt de spoedwet
in het leven geroepen. Aan de hand van die twee elementen worden de knelpunten
aangepakt die iedereen aanvaardt.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Is het nu een keer afgelopen met de geluiden vanuit het kabinet om te
gedogen en met de voorstellen tot aanpassing van de maximumsnelheid?Minister Balkenende:Ik ben op dit punt helder geweest: normen worden gehandhaafd. Als bepaalde
sancties als onbillijk worden ervaren, kan worden gepraat over lagere boetes
bij lichte overtredingen en hogere boetes bij zwaardere overtredingen. Er
is echter geen ruimte voor een gedoogcultuur.De heer Verhagen (CDA):Over knelpunten gesproken: gaat minister De Boer op korte termijn naar
Maastricht om te komen tot een bestuursconvenant? Ondertunneling? A2?Minister Balkenende:Ik weet dat alle ogen in Maastricht nu op u gericht zijn, mijnheer Verhagen.
U als Limburger moet deze vraag zeker stellen. De minister van Verkeer en
Waterstaat zal in een plan van aanpak ingaan op de problematiek van de A2.
Begin oktober wordt bekend, hoe hij verder denkt te gaan met dit onderwerp.
Het zal aan de orde komen bij de desbetreffende begrotingsbehandeling.De heer Verhagen (CDA):In de schriftelijke beantwoording stond dat er concretere plannen zouden
komen. Juist omdat ik graag de inhoud van die concretere plannen wil horen,
heb ik gevraagd of minister De Boer naar Maastricht gaat om te praten over
de mogelijkheid van een bestuursconvenant.Minister Balkenende:Er is voorzien in een gesprek van minister De Boer in Maastricht. Ik denk
dat de dreiging die van uw woorden uitgaat, hem niet zal zijn ontgaan!De heer Verhagen (CDA):Ik heb verder gevraagd of er in de afgelopen periode harde toezeggingen
zijn gedaan met betrekking tot de Hanzelijn. Daarop is een schriftelijke reactie
gekomen, een mooi antwoord maar geen antwoord op mijn vraag.Minister Balkenende:Ik stel voor, hierop in tweede termijn terug te komen.Mevrouw Giskes (D66):Zou de minister-president kunnen toelichten waarom het zinnig is, te gaan
bezuinigen op de bekostiging van het stads- en streekvervoer in een tijd waarin
wij willen proberen het openbaar vervoer zijn rol te laten vervullen?Minister Balkenende:Het stads- en streekvervoer hoort aan de orde te komen bij het desbetreffende
begrotingshoofdstuk. U kent de financiële ontwikkelingen. Ik heb in hoofdlijnen
aangegeven, hoe het kabinet ertegen aankijkt en gesproken over onze inzet
ten aanzien van het openbaar vervoer. Ik wil het nu graag daarbij laten.Mevrouw Giskes (D66):Ik vind het wel van een andere orde dan de A2 bij Maastricht. Dat punt
zou ik inderdaad graag behandelen bij de begrotingsbehandeling van Verkeer
en Waterstaat. Als het echter gaat over mobiliteit in het algemeen, is het
wel heel cruciaal te vernemen, hoe er wordt omgegaan met het openbaar vervoer.
Ik vind het geen detail voor die begrotingsbehandeling.Minister Balkenende:Er vindt een gesprek plaats met de decentrale overheden over dit onderwerp.
Ik heb in algemene zin aangegeven hoe wij aankijken tegen het openbaar vervoer,
wat de financiële inzet is en wat ons voor ogen staat.De voorzitter:Voor nu heeft u antwoord gekregen, mevrouw Giskes, u kunt er in uw tweede
termijn op terugkomen.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):De PvdA-fractie vindt de ondertunneling van de A2 bij Maastricht absoluut
geen detail. Ik deel dat met deze minister-president, omdat ik op www.Maastricht.nl
de woorden van de toen nog fractie voorzitter van het CDA Balkende
gelezen heb. Hij heeft in Maastricht gezegd dat het nu eens afgelopen moest
zijn met praten en maken van plannen en dat er gewoon begonnen moest worden
met de uitvoering. Wat is er nu toch gebeurd dat wij opeens weer terug bij
af zijn?Minister Balkenende:Mevrouw Van Nieuwenhoven, u zet de zaak toch een beetje op zijn kop.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Nee, ik citeer wat ik gelezen heb op de internetsite.Minister Balkende:Als de vorige premier en uw voorganger de heer Melkert de door hen gedane
toezegging aan Maastricht hadden nagekomen, hadden wij deze discussie nu niet
gehad. Zo liggen de feiten.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Maar dat ontken ik ook niet. Ik probeer u nu aan úw woord te houden;
ik help u weer.Minister Balkenende:Ik ben erg blij met de ondersteuning, maar het was fijn geweest als die
ondersteuning al eerder gematerialiseerd was.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Dat ben ik met u eens.Minister Balkenende:Er is inderdaad een groot probleem ten aanzien van de ondertunneling van
Maastricht. Het is een bekend verhaal dat er tussen Amsterdam en Italië
één plek is waar men met stoplichten geconfronteerd wordt en
dat is daar. Het is de nadrukkelijke wens van heel Limburg dat daaraan iets
gedaan wordt, dat het wordt opgelost. Dat is de reden waarom minister De Boer
over dit onderwerp met Maastricht zal spreken en er later op zal terugkomen
in het plan van aanpak.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Nu ik in Maastricht geweest ben, mag ik misschien nog één
vraag stellen over het openbaar vervoer?Ik kom uit een klein dorp en wellicht is het bij u precies hetzelfde.
Zelfs in de tijd dat ik jong was, gingen de bussen meestal maar één
keer per uur en 's avonds na zevenen helemaal niet meer en dat is nooit veranderd.
Hoe kunnen wij nu toch zeggen dat wij bezuinigen, het nog duurder maken, dat
de kwaliteit erop achteruitgaat en dat die bezuinigen alleen maar gerealiseerd
kunnen worden door die bussen nog minder te laten rijden? Dat kan toch niet
de bedoeling zijn?Minister Balkenende:U had het net over bussen waarin vrijwel niemand zit.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Maar daar gaat het niet om. Het gaat erom dat er openbaar vervoer wordt
aangeboden. Als u zegt dat de overheid in Nederland niet langer meer verantwoordelijk
wil zijn voor het openbaar vervoer, dan hebben wij een andere discussie. Nu
gaat het echter over het feit dat er bezuinigd wordt op het stads- en streekvervoer
en dat is een slechte zaak.Minister Balkenende:U kent ook de problematiek van het openbaar vervoer in het landelijk gebied.
Daar is sprake van andere frequenties en veel minder draagvlak voor de voorziening,
in casu veel minder gebruikers. Je moet wel oog hebben voor de kwaliteit van
het openbaar vervoer in die gebieden, maar je moet vooral zoeken naar alternatieven.
In bepaalde delen van het land – we moeten elkaar niets wijs maken –
ben je eigenlijk aangewezen op een auto, omdat er geen echt alternatief is.
Ik kom genoeg in het land om te weten dat er in bepaalde delen van het land
bussen rondrijden waar vrijwel niemand in zit. En dat is een probleem. Dat
probleem los je niet op door die bussen nog meer te laten rijden, want het
gaat...Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Dat heb ik ook niet gezegd.Minister Balkenende:Ik geef hiermee aan dat er een groot probleem is. Je moet dus bekijken
of je daar via maatwerk of andere constructies, zoals de belbus, iets aan
kunt doen. Ik ben het met u eens dat wij die discussie wel moeten aangaan,
omdat bepaalde groepen bij uitsluiting van andere mogelijkheden zijn aangewezen
op openbaar vervoer.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Voorzitter. Dat er maar een of twee mensen in een bus zitten, is vroeger
nooit een reden geweest om te bezuinigen. Dit is dus wel een heel grote trendbreuk.De heer Wijnschenk (LPF):Voorzitter. Wat wil de minister-president doen aan de grote sociale en
half criminele onveiligheid in het openbaar vervoer? Daar is de LPF-fractie
heel benieuwd naar.Minister Balkenende:Ik heb in algemene zin al een paar keer gesproken over de veiligheid in
het openbaar vervoer. Aangezien mensen geen gebruik meer durven te maken van
bepaalde treinen of metro's, zal er met name op die riskante trajecten sprake
moeten zijn van de inzet van personeel, een hardere aanpak, het beter volgen
van mensen en veiligheid op het perron. Wij zijn ons zeer bewust van de noodzaak
om die zaak aan te pakken. We moeten Nederland veiliger maken. De veiligheid
in het openbaar vervoer, waar u terecht over spreekt, is een belangrijk aspect
daarvan.De heer Wijnschenk (LPF):Komt daar een apart beleidsplan voor?Minister Balkenende:Er komt een aanvalsplan sociale veiligheid en daar maakt dit onderdeel
van uit.Voorzitter. Ik kom op het openbaar bestuur. Het overheidsbestuur is een
onmisbare schakel in de samenleving. Veel burgers herkennen zich onvoldoende
in de wijze waarop het openbaar bestuur omgaat met de problemen die zij ervaren.
Burgers en bedrijven verwachten van de overheid dat zij maatschappelijke problemen
daadkrachtig aanpakt, duidelijke doelen formuleert en zichtbare resultaten
boekt. Zij vinden het belangrijk dat de overheid keuzevrijheid biedt en ruimte
en voorwaarden schept voor burgers en ondernemingen en het zelfoplossend vermogen
van de samenleving. Dat betekent dat de overheid regelzucht en bureaucratie
moet laten afnemen. Tegelijkertijd moet de overheid de doeltreffendheid en
de efficiency van haar handelen laten toenemen. Het gaat om het versterken
van de rechtsorde, het vergroten van de geloofwaardigheid van de overheid
en het verbeteren van de prestaties van de overheid als wetgever en handhaver,
als marktmeester, als bestuurder en als dienstverlener. Met deze omslag gaat
het kabinet voortvarende aan de slag door een operatie Beter bestuur voor
burger en bedrijf, in het perspectief van de nieuwe balans tussen
overheid en samenleving. De operatie kent drie speerpunten, te weten: verbetering
van het kwalitatief functioneren van de overheid en de publieke dienstverlening,
terugdringing van bureaucratie en regelzucht en vergroting van de keuzevrijheid
van burgers en ondernemers.Voorzitter: VerburgMinister Balkenende:Mevrouw de voorzitter. In antwoord op vragen van de fracties van D66 en
Leefbaar Nederland merk ik nog het volgende op. Het kabinet is geen voorstander
van het instrument referendum. Referenda berusten te zeer op de veronderstelling
dat het openbaar bestuur niet meer is dan een optelsom van afzonderlijke maatregelen
die naar believen kunnen worden afgewezen. Het kabinet stelt zich veeleer
het versterken van de representatieve democratie op basis van evenredige vertegenwoordiging
en een goed functionerend bestuur ten doel. Dat biedt de burger vertrouwen
dat zijn stem wordt gehoord en dat de complexe belangen in de maatschappij
op een zorgvuldige wijze tegen elkaar worden afgewogen. Het bestuur zal daar
steeds, maar in het bijzonder bij verkiezingen verantwoording over moeten
afleggen. Een daadkrachtig integriteitsbeleid past in het streven naar vernieuwd
vertrouwen in het openbaar bestuur. In het kader van de parlementaire enquêtecommissie
Bouwnijverheid worden wij hier extra mee geconfronteerd.Met een set van maatregelen wordt een extra impuls gegeven aan het integriteitsbeleid
binnen de publieke sector. Het gaat dan onder meer om de openbaarmaking van
gemelde nevenwerkzaamheden, een meldplicht van financiële belangen en
een rechtsbeschermingsbepaling voor de klokkenluider.De heer Marijnissen (SP):Ik wil nog even terugkomen op het referendum. U hebt vanmorgen een warm
pleidooi gehouden voor een maatschappelijke discussie over de uitbreiding
van de Europese Unie. Nederland zou er echt tegenaan gaan als voorzitter van
de OVSE enzovoort. Ik ben ook niet voor een referendum op alle punten, want
dan wordt het een ridicule vertoning. Een referendum in Nederland over de
uitbreiding van de EU of, destijds, over het Verdrag van Maastricht zou evenwel
een enorme bijdrage kunnen leveren aan dat maatschappelijke debat. Is het
zo raar om de bevolking in een democratie over existentiële vragen, bijvoorbeeld
wel of geen euro, beslissingsbevoegdheid te geven? Dat behoeft toch niet per
se strijdig te zijn met de representatieve democratie?Minister Balkenende:U hebt daar een punt. Wij hebben een maatschappelijk debat nodig over
het Europees perspectief, dat onderschrijf ik volledig. Daarom hebben de staatssecretaris
van Europese Zaken, als eerst verantwoordelijke, en de minister van Buitenlandse
Zaken nadrukkelijk gezegd dat zij in het kader van de uitbreiding van de Europese
Unie een dergelijk debat willen entameren. De vraag is of maatschappelijk
debat automatisch een referendum vergt om dat debat meer kleur te geven. Ik
heb net aangegeven dat wij grote aarzelingen hebben bij het instrument referendum,
vanwege de representatieve democratie en omdat het kan ontaarden in een sfeer
van nee zeggen. Ik denk dat in een vertegenwoordigende democratie juist de
in de Tweede Kamer nadrukkelijk moet worden ingegaan op hetgeen de burgers
bezighoudt. Ik vind maatschappelijk debat prima, maar dat leidt niet automatisch
tot een referendum. Ik weet dat daarover verschillend wordt gedacht en dat
de LPF deze zaak anders bekijkt, maar de uitkomst van de onderhandelingen
over het Strategisch akkoord was dat wij niet zouden kiezen voor dit instrument.De heer Marijnissen (SP):Ik wil niet in de coalitie gaan zitten roeren op dit punt, daar ben ik
verder niet in geïnteresseerd. Ik ben het met u eens dat de spin-off
van een maatschappelijk debat een oneigenlijk argument is. U gaat helaas niet
in op mijn enige echte argument, namelijk dat het niet raar is om in een democratie
de individuele burger de mogelijkheid te geven zich uit te spreken over hele
existentiële kwesties. Ik bedoel zaken als de euro en de uitbreiding
van de EU. Deze zaken hebben verstrekkende gevolgen voor de samenleving. Het
Verdrag van Maastricht is bijvoorbeeld destijds in de Kamer – er zit
hier een aantal oude buitenlandwoordvoerders dat dit nog wel weet –
door een klein groepje behandeld. Dit verdrag heeft enorme implicaties gehad.
U kunt zeggen dat partijen daar bij de volgende verkiezingen op moeten worden
afgerekend, maar zo werkt het helaas niet.Minister Balkenende:Ik begrijp de opmerkingen van de heer Marijnissen zeer goed. De vraag
is wat een existentieel belang is. Daarmee komt men op een hellend vlak. Waarom
zou dat existentiële belang zich alleen moeten richten op zaken met een
internationaal karakter zoals de invoering van de euro en de uitbreiding van
de Unie en waarom niet op nationale vraagstukken? De vraag is hoe het moet
worden gedefinieerd.Ik ga terug naar de redenering over het instrument referendum. Dit kabinet
kiest nadrukkelijk voor de vertegenwoordigende democratie, omdat wij overtuigd
zijn van de meerwaarde van debatten die hier moeten worden gevoerd. Wij geloven
ook dat politici hun verantwoordelijkheid niet ontlopen, maar letten op wat
de bevolking bezighoudt en ook communiceren met de bevolking. Het kabinet
wil de verantwoordelijkheid echter niet uit handen geven.De heer Marijnissen (SP):Het is duidelijk dat wij het hier niet over eens worden. Ik wil het "existentiële"
wel even toelichten. Het gaat mij niet alleen om buitenlandse zaken, maar
ook om binnenlandse zaken. Natuurlijk is het discutabel wat men referendabel
vindt. Ik vind het teleurstellend om te moeten vaststellen dat dit kabinet
iets wat er was – al was de wetgeving op dit punt niet al te best –
weer terugdraait. Wij komen er nog een keer op terug.Mevrouw Giskes (D66):Creëert de minister-president geen schijntegenstelling als hij zegt
dat het kabinet kiest voor de representatieve democratie en dus tegen het
referendum? Is het referendum niet juist een laatste redmiddel waarmee mensen
het heft in handen kunnen nemen als de representatieve democratie tekortschiet
of als er besluiten worden genomen die mensen echt niet aanstaan? Hij doet
alsof wij dat moeten creëren en gaan oproepen tot een referendum. Zo
zit het natuurlijk niet.Minister Balkenende:Ik begrijp uw standpunt zeer wel. Het is zeer herkenbaar vanuit uw politieke
groepering, D66, die daar altijd voor heeft gepleit. Dat hangt inderdaad samen
met de visie die je hebt op de burger. Uw partij heeft altijd het voortouw
genomen op het punt van directe democratie in de directe verantwoordelijkheid
van de burger voor beleidsprocessen. Dit kabinet vindt daarentegen dat, hoezeer
het het toejuicht dat de afwegingen worden gemaakt door middel van besluitvorming,
groepsvorming en discussie, dit wel moet gebeuren via de weg van de vertegenwoordigende
democratie. Juist omdat het kabinet oog wil hebben voor wat de mensen bezighoudt,
moet het die verantwoordelijkheid zelf willen nemen. Het is natuurlijk niet
zo dat de betrokkenheid van de burger alleen maar kan worden gerealiseerd
via een referendum. Dat leidt namelijk tot twee besluitvormingsmechanismen:
de politieke democratie en het referendum. Wij willen duidelijk maken hoe
wij tegen de besluitvorming aankijken. Op dat punt verschillen wij helaas
van mening.Mevrouw Giskes (D66):Het referendum is één van de middelen voor de burgers. Ik
begrijp dat het kabinet niet hecht aan zoveel mogelijk zelfbeschikkingsrecht
voor de burgers. Het volgt eigenlijk meer de lijn van de heer Herben van afgelopen
zomer: wij doen het goed in Den Haag, laat de mensen verder niet zeuren.Minister Balkenende:Ik denk dat de laatste verkiezingen hebben aangegeven dat je erop wordt
afgerekend wanneer de politiek te veel een zaak is van met elkaar bezig zijn
op afstand van de bevolking of wanneer onbenoemde vraagstukken onvoldoende
worden aangepakt.Mevrouw Giskes (D66):Als de bevolking dat vandaag zou vinden, moet zij vier jaar wachten voordat
zij er een keer over mag gaan stemmen. Daar gaat het referendum nu juist over.
Als er hier een besluit zou worden genomen dat mensen echt niet aanstaat,
omdat zij om welke reden dan ook misschien nu anders over een bepaalde zaak
denken, wilt u hun dus geen middelen geven om daarover te stemmen. U zegt:
wacht maar rustig, over vier jaar bent u de eerste.Minister Balkenende:Neen, want als het goed is, functioneert een democratie elke dag en wordt
er elke dag gediscussieerd over zaken die mensen bezighouden. Als het goed
is, luisteren politici naar datgene wat onder de bevolking leeft. Daarvoor
heb je echter geen referendum nodig. Ook gaat het niet om het afrekenen na
vier jaar. Dat is wel het ultieme moment, maar politici die hun verantwoordelijkheid
nemen, zullen willen luisteren naar de bevolking. Zij zullen willen communiceren.
Die opstelling en houding zouden wel eens meer kunnen opleveren dan het instrument
van het referendum.Mevrouw Giskes (D66):Voorzitter...De voorzitter:Mevrouw Giskes, u hebt drie keer geïnterrumpeerd. Drie keer hebt
u op een iets andere wijze uw vraag gesteld. Ik denk dat u het niet eens bent
met de premier, maar u hebt uw punt voldoende helder neergezet.De heer Wijnschenk (LPF):Ik geef mevrouw Giskes ter overweging dat wij inmiddels wel een gekozen
burgemeester hebben en dat er een onderzoek loopt naar een nieuw kiesstelsel.Mevrouw Giskes (D66):Daar val ik echt van achterover. Haagser kan het niet, ik vind het echt
ongelooflijk van de LPF.De voorzitter:Waarvan akte.De heer Van der Vlies (SGP):Nu ben ik in verwarring, want de gekozen burgemeester hebben wij toch
nog niet?Minister Balkenende:Ik zou de kans daarop niet uitsluiten.De heer Van der Vlies (SGP):Daar wil ik u over spreken, maar ik neem aan dat u daar nog op ingaat.Minister Balkenende:Laten wij het gelijk maar doen.De heer Van der Vlies (SGP):Ik heb daarover inderdaad een vraag gesteld. Ik ken het voornemen van
deze coalitie om dit onderwerp weer eens te doordenken. U heeft de moed om
over het referendum een daad te stellen, onzes inziens terecht. Hoe vaak heeft
er in dit huis nu al niet een discussie plaatsgevonden over de vraag of de
burgemeester wel of niet gekozen moet worden? De voor- en nadelen zijn op
een rijtje gezet. Daarover zijn wij toch wel uitgedacht? Zou het nu niet verstandig
zijn dit thema maar te laten rusten en de Kroonbenoeming te handhaven als
het meest onafhankelijke en kwaliteitswaarborgende instrument?Minister Balkenende:Als ik nu ja zei, zou ik enorme problemen krijgen met mijn kabinet.De heer Van der Vlies (SGP):Ja, maar u herinnert zich de opstelling van de onderscheiden deelnemende
fracties wel. Twee van de drie fracties binnen uw coalitie hebben zich in
het verleden daarover expliciet uitgelaten. In het recente verleden gingen
de gedachten in een andere richting. Ik begrijp ook wel dat je een verandering
in het denken nooit moet uitsluiten, maar wij moeten ons realiseren dat de
voor- en nadelen nog wel dezelfde zijn. Overigens ben ik het helemaal met
u eens dat de openbare voordracht door de vertrouwenscommissie aan de commissaris
van de Koningin snel afgelopen moet zijn, want die is contraproductief.Minister Balkenende:Daarover kunnen wij kort zijn. De besprekingen over het Strategisch akkoord
hebben ertoe geleid dat de kwestie van de gekozen burgemeester binnen bereik
is gekomen. Het debat over de precieze modaliteiten gaat uiteraard door, maar
wij willen wel haast maken met dit dossier. Dat is afgesproken. Zo gaan wij
aan het werk.De heer Teeven (Leefbaar Nederland):Ik hoop niet dat het erop neerkomt, terwijl een coalitiepartner een beetje
hoop heeft gekregen op dit punt, dat het op termijn toch niets wordt. Ik neem
niet aan dat dit de bedoeling is.Minister Balkenende:Het lijkt mij dat ik duidelijk ben geweest.Ik was gebleven bij het integriteitbeleid Dit tot stand gekomen zal in
2004 worden geëvalueerd. Het is ook onontbeerlijk dat de private sector
een aandeel levert om de integriteit van het ondernemingsgedrag te verzekeren.
Het weer leefbaar en veilig maken van de wijken is in het huidige
kabinetsbeleid met name verankerd in het grotestedenbeleid. Op dit beleidsterrein
worden concrete resultaatsafspraken gemaakt met de 30 grote steden. Zowel
de sociaal-economische, de fysieke als de veiligheidsaspecten worden in het
kader van het GSB op wijkniveau aangepakt. De problemen vragen om een geconcentreerde
en samenhangende, resultaatgerichte aanpak. Door het formuleren van concrete
doelstellingen waarop de gemeente zal worden afgerekend, ontstaat voor de
burger een helder beeld van de gemeentelijke inzet. Een expertteam uitvoering
GSB zal de kwaliteit en het tempo in samenspraak met de steden gaan aanjagen.Het laatste grote blok betreft de internationale aspecten en Defensie.
Nederland staat midden in Europa en de wereld. Stabiliteit en veiligheid in
ons eigen land en continent kunnen niet los worden gezien van ontwikkelingen
in andere delen van de wereld. Zo hebben de terroristische aanslagen van 11
september 2001 aangetoond dat onze stabiliteit kan worden beïnvloed door
ontwikkelingen in verder weg liggende landen. Het onderscheid tussen interne
en externe veiligheid is vervaagd. Grensoverschrijdende problemen dienen meer
dan voorheen integraal in een Europese of internationale context bezien te
worden. Dat geldt voor zaken die onze veiligheid betreffen, maar evenzeer
voor zaken zoals migratie, milieuvraagstukken, duurzame ontwikkeling, economie
en handel, conflictpreventie en mensenrechten. Het kabinet zal zich dan ook
met betrekking tot het totaal van het buitenlands beleid sterk maken voor
een integrale benadering. Het doel is vergroting van de herkenbaarheid, samenhang
en effectiviteit. Daarom dienen de Nederlandse inzet en inspanning coherent
te zijn. Dat geldt voor de bilaterale betrekkingen, maar evenzeer voor de
samenwerking in internationale forums zoals de Benelux, de EU, het bondgenootschap
en de VN. Dat is helder voor ons en helder voor onze buitenlandse partners.Die heldere integrale benadering staat ons ook voor ogen wanneer Nederland
de komende twee jaar achtereenvolgens het voorzitterschap van de Organisatie
voor veiligheid en samenwerking in Europa, de Raad voor Europa en de Europese
Unie bekleedt. Nederland wil de samenhang vooral versterken op het gebied
van Europese waarden, democratie, rechtsorde, pluriformiteit en openheid.
Kortom, het bevorderen in geheel Europa van samenlevingen waarin burgers zich
veilig kunnen voelen voor de dreiging van terrorisme en voor de intimidatie
van de georganiseerde misdaad. Daarom ook zal Nederland in de OVSE in 2003
als speciaal thema de illegale handel in drugs, wapens en mensen aan de orde
stellen.Onze toekomst is meer en meer verbonden met die van Europa; een Europa
dat aan de vooravond staat van beslissingen over wat zich laat aanzien als
de omvangrijkste uitbreiding tot nu toe. Bovendien onderzoekt Europa in de
conventie hoe de Unie de komende decennia vorm gegeven moet worden. De uitbreiding
van de Unie is een historische gebeurtenis. Het is niet alleen een vergroting
van de interne markt tot een ruimte die economische en sociale vooruitgang
moet brengen voor bijna 500 miljoen burgers. Het is ook een uitbreiding van
de Unie als waardengemeenschap, die gegrondvest is op de beginselen van vrijheid,
democratie en eerbiediging van de rechten van de mens, van de fundamentele
vrijheden en van de beginselen van de rechtsstaat. Het kabinet kiest er tegelijkertijd
voor, het wezenlijk karakter van de Unie tot de uitbreiding niet laten verzwakken.
Veeleer is het de bedoeling om haar te versterken. Het kabinet is voornemens,
op korte termijn hierover een notitie aan de Kamer te sturen die, indien de
Kamer daarmee instemt, betrokken kan worden bij het Europadebat van begin
oktober.Daarop vooruitlopend merk ik het volgende op. De regering ziet de uitbreiding
als een positieve stap in het Europese integratieproces; een stap die het
Nederlands belang dient. Dat impliceert uiteraard dat de uitbreiding op een
verantwoorde manier tot stand moet komen. Verantwoord betekent in dit verband
eerst en vooral dat uitgangspunt blijft dat nieuwe lidstaten op het moment
van toetreding individueel voldoen aan de Kopenhagencriteria. Ik merk dit
in alle helderheid nog maar eens op, mede naar aanleiding van de inbreng van
de heer Zalm.De heer Zalm schetst dat de introductie van het huidige landbouwbeleid
van de Unie in een kandidaat-lidstaat zoals Polen ertoe kan leiden dat het
voor dat land op termijn moeilijker kan worden duurzaam te voldoen aan de
Kopenhagencriteria. Hij gaf aan dat het daarom des te belangrijker is dat
de toetsing van de kandidaat-lidstaten aan de criteria door de Commissie voldoende
kritisch wordt uitgevoerd. Ik heb het betoog van de heer Zalm goed op mij
laten inwerken. Het sterkt mij in de overtuiging dat Nederland inderdaad heel
zorgvuldig zal moeten nagaan of de conclusies van de Commissie echt overtuigend
zijn en of de toetsing inderdaad voldoende kritisch is uitgevoerd. Des te
meer ben ik verheugd dat voorzitter Prodi mij vorige week heeft toegezegd
al op 9 november met haar bevindingen naar buiten te komen. Dit geeft kabinet
en parlement meer tijd om een en ander zorgvuldig tegen het licht te houden.
De Commissie heeft toegezegd, de toetsing met de grootste zorgvuldigheid te
zullen uitvoeren en daar zullen wij haar aan houden.Daarnaast moet de uitbreiding ook financieel verantwoord zijn. De regering
acht het noodzakelijk dat parallel aan de afronding van de onderhandelingen
verder richting wordt gegeven aan de noodzaak om doelmatig optreden en de
financiële houdbaarheid van de Unie na uitbreiding ook op langere termijn
zeker te stellen. De regering meent dat in het kader van het gemeenschappelijk
landbouwbeleid geen uitbreiding van inkomsten naar nieuwe lidstaten dient
plaats te vinden. Indien dit echter onontkoombaar zou zijn, versterkt dit
de noodzaak van versnelde uitfasering van die steun in de oude lidstaten,
waarover besloten moet worden voordat de toetreding van nieuwe lidstaten een
feit is.Wij hebben over deze inzet al een debat gehad. De Kamer kan ervan verzekerd
zijn dat de regering in de aanloop naar Kopenhagen met alle kracht ernaar
streeft om dat ook te realiseren. De heer Zalm heeft gevraagd of de regering
dit hier kan herhalen en dat doe ik graag. Mevrouw Van Nieuwenhoven vindt
dat onze onderhandelingspositie schimmig en onhelder is en mevrouw Giskes
meent dat onze ambities zijn teruggeschroefd. Ik kan u verzekeren dat dit
niet het geval is. Dit standpunt wordt door alle bewindslieden en ambtenaren uitgedragen. Wij hebben daar intensief overleg over.De Conventie onderzoekt hoe de Unie voor de komende decennia moet worden
vormgegeven. De inzet van de regering is er in algemene zin op gericht dat
een zich uitbreidende Unie in staat blijft om adequaat te handelen en te besluiten.
De regering vindt dat het gebruik van de communautaire methode een belangrijk
aandeel heeft in het welslagen van de Europese samenwerking tot op dit moment.
Deze methode vormt de beste garantie voor effectief beleid in de toekomst.
Over de Conventie en de Nederlandse inzet daarin, hoopt de regering de Kamer
op zeer korte termijn een notitie te doen toekomen die eveneens betrokken
kan worden bij het Europadebat begin oktober. In de notitie zult u de positie
en de ambities van de regering vinden, waarnaar de geachte afgevaardigden
Van Nieuwenhoven en Giskes hebben gevraagd.Mevrouw Van Nieuwenhoven stelde een vraag over de positie van de regeringsvertegenwoordiger
in de Conventie. Direct aan het begin van deze kabinetsperiode hebben de bewindslieden
van Buitenlandse Zaken en ik een gesprek gehad met de vertegenwoordiger, de
heer Van Mierlo. Toen is afgesproken dat over de nadere invulling van de verhouding
tussen regering en haar vertegenwoordiger een vervolggesprek zou plaatsvinden
na opstelling van de regeringsnotitie over de Conventie. Ik wil en kan nu
niet vooruitlopen op die notitie. De geachte afgevaardigde de heer Timmermans
heeft overigens eerder schriftelijke vragen gesteld over de positie van de
heer Van Mierlo. Ik heb gemeend de vragen aan te moeten houden tot na het
gesprek waarover ik het zojuist had. Dat zal binnenkort plaatsvinden.Meer aandacht voor het publieke draagvlak voor communicatie en het debat
over Europa is hard nodig. Zoals ook in het Strategisch akkoord is verwoord,
staat het belang van de EU voor de Nederlandse samenleving in contrast met
de geringe betrokkenheid van de bevolking bij de ontwikkeling van de EU. De
regering wil de verschillende aspecten van Europees beleid breed onder de
aandacht van het publiek brengen. Informatie en betrokkenheid, daar gaat het
om. De heer Verhagen vroeg om concrete plannen. Daaraan wordt thans gewerkt
en deze worden, zodra zij gereed zijn, aan de Kamer toegestuurd.De heer Verhagen (CDA):Dat mag ik hopen, maar ik mag ook hopen dat deze plannen voor half oktober
geëffectueerd worden. Zij zijn namelijk van belang voor de uitbreiding.
Wij nemen er de tijd voor om over het rapport-Verheugen te kunnen discussiëren,
maar juist op dat punt moet staatssecretaris Nicolaï de gelegenheid krijgen
om het publieke debat te entameren.Minister Balkenende:Ik zie instemmend geknik van de betrokken staatssecretaris; u hoeft zich
er geen zorgen over te maken. Nu zie ik u denken: dat garandeert nog niets.
Ik heb echter alle vertrouwen in de staatssecretaris, mijnheer Verhagen.De heer Verhagen (CDA):Tot op heden heb ik dat ook.Minister Balkenende:Voorzitter. Ik gaf al aan dat de financiële houdbaarheid van Europa
in de toekomst de volle aandacht van het kabinet heeft. Dat raakt ook de begrotingsdiscipline.
De heer Marijnissen stelde daarover een vraag, wijzend op de budgettaire situatie
in een viertal landen. Die vraag heb ik ook schriftelijk beantwoord. Ik volsta
hier met te zeggen dat het kabinet zich conform het Strategisch akkoord hard
zal maken voor een strikte toepassing van de onder het stabiliteitspact geldende
budgettaire afspraken.Ons besef van kwetsbaarheid van vrede, vrijheid en veiligheid is door
de inktzwarte dag van 11 september 2001 sterker dan ooit. Een aanval op ons
allen, op waarden die gemeenschappelijk zijn. Ik heb vorige week bij de herdenking
in deze Kamer van de gebeurtenissen in de VS gezegd dat de Nederlandse regering
haar verantwoordelijkheden bij de verdediging van die gemeenschappelijke waarden
niet uit de weg zal gaan. De regering zal daarom de aandacht versterkt richten
op maatregelen die onze samenleving tegen terrorisme kunnen beschermen en
die herhaling van aanslagen, waar ook ter wereld, zo veel mogelijk kunnen
voorkomen. Velen in deze Kamer hebben daarover gesproken. Dat vraagt om een
integrale benadering in Nederland zelf, zodat Nederland geen vrijplaats kan
worden voor terrorisme. Maar het vraagt ook om intensieve samenwerking binnen
de Europese Unie, met de NAVO-bondgenoten en in bredere verbanden zoals de
Verenigde Naties.De heer Marijnissen sprak over de oorzaak van terrorisme. Hij noemt de
armoede als voedingsbodem van terrorisme. Ik wil het een factor noemen, maar
het is geen "een op eenrelatie". Nadrukkelijk hebben de gebeurtenissen op
11 september ook te maken met falende staten, zoals Afghanistan tot voor kort.
Landen waar economie, democratie en mensenrechten onderuit zijn gegaan. Overigens
blijft de regering gecommitteerd aan armoedebestrijding. Ik kom daar straks
op terug.Voor de verdere ontwikkeling van vrede, veiligheid en welvaart in de wereld
is nauwe samenwerking tussen Europa en de Verenigde Staten een vereiste. De
transatlantische relatie is gegrondvest op gedeelde waarden en belangen. Er
is veel meer dat ons bindt dan wat ons soms verdeeld lijkt te houden. De NAVO
blijft voor de regering een kernelement van de transatlantische relatie. De
NAVO zal maatregelen nemen ter verbetering van haar capaciteiten, onder meer
om terrorisme het hoofd te kunnen bieden. Ook Nederland zal hieraan naar behoren
bijdragen. Tijdens de NAVO-top in Praag in november aanstaande worden besluiten
genomen over verdere uitbreiding van de NAVO die een einde kan maken aan de
scheidslijnen die de koude oorlog heeft getrokken. In antwoord op vragen van
de heer Teeven kan ik meedelen dat de financiële gevolgen van de NAVO-uitbreiding
thans in kaart worden gebracht. Een precies bedrag valt nu nog niet te noemen.
Uitgaande van ervaringen met de vorige NAVO-uitbreiding lijken de meerkosten
voor Nederland bescheiden te zullen zijn, aangezien de gemeenschappelijke
budgetten van de NAVO beperkt in omvang zijn. Het kabinet zal de Kamer nader
informeren, zodra betrouwbare cijfers beschikbaar zijn.Ik kom op de visie van de heer Rosenmöller over de transatlantische
samenwerking. Hij schetste een beeld van Amerikaans leiderschap en Nederlandse
volgzaamheid. Hij pleit voor een betere samenwerking in Europa waardoor de
Europese Unie een geloofwaardiger speler op het politieke wereldtoneel
kan worden. Wat het laatste betreft ben ik het geheel met hem eens. Europa
moet volwassen worden. Daar wordt hard aan gewerkt. Maar dat kost tijd, zoals
een aantal collega's van de heer Rosenmöller al zei. Tegelijkertijd moeten
we niet doen alsof de EU geen enkele invloed heeft in de internationale politiek.
Kijk naar het Midden-Oosten. Met de VS, de Verenigde Naties, Rusland en de
partijen in de regio wordt nu verder gesproken op basis van een Europese roadmap.
Deze koppelt veiligheidsaspecten, economische hervormingen en een helder perspectief
voor een tweestatenoplossing aan een tijdpad voor drie jaar. Tegen mevrouw
Giskes zeg ik in dit verband dat Nederland een actieve rol zal blijven spelen
ten aanzien van het Midden-Oostenvredesproces. Kijk verder naar de Balkan
waar de EU naast een belangrijke bijdrage aan de wederopbouw ook een groter
aandeel in de vredesoperaties neemt, ook met een herkenbare rol van Nederland.
Kijk naar de discussie over het Internationale Strafhof. De regering zoekt
in overleg met de Europese partners naar een oplossing voor de gerezen problemen
met de Verenigde Staten, zonder dat dit mag leiden tot een ondermijning van
het hof. Daartoe hebben contacten plaats op politiek en ambtelijk niveau tussen
de lidstaten. Kijk ten slotte naar Irak, door een aantal uwer genoemd. Ik
ga zo dadelijk nog apart in op dat probleem. De regering heeft ingezet op
een zo nauw mogelijke afstemming binnen de EU, juist om in Washington gehoord
te worden. Als gevolg van met name de Duitse opstelling kon helaas niet over
de gehele linie een Europese consensus worden bewerkstelligd. Toch heeft deze
inspanning ook een rol gespeeld om Washington ertoe te bewegen het VN-spoor
verder af te lopen. Wij moeten oppassen dat we niet twee zaken door elkaar
halen. Ik zeg dit ook tegen de heer Rosenmöller die vindt dat de stevige
en heldere lijn die Nederland volgt ten aanzien van Irak, moet worden uitgelegd
als lijdzame volgzaamheid. Ik bestrijd dat. Het heeft ook niets te maken met
het verkwanselen van de Europese eenwording. Die redenering volgend, zou dat
betekenen dat we Europa sterker in de steigers zouden moeten zetten om stelling
te kunnen nemen tegen de Verenigde Staten. Het gaat erom dat Nederland en
Europa een positie innemen die effectief is en recht doet aan hetgeen ons
bindt zonder dat de eigen Nederlandse inbreng verdrinkt in die van anderen.
We doen dat samen met de VS als onze opvattingen overeenkomen. We doen dat
met andere landen als onze belangen daar het best gediend zijn. Dat is de
kern van een daadkrachtig buitenlands beleid met een eigen geluid, zoals dit
kabinet dat wenst te voeren. In de richting van de heren Rosenmöller
en Marijnissen voeg ik nog toe dat een nieuwe Veiligheidsraadresolutie wenselijk
blijft. Dat houdt de druk op de ketel om Irak tot naleving te dwingen, ook
van de eigen nieuwe toezegging. Tegelijk tonen de Verenigde Staten ons en
anderen dat het VN-traject effectief en geloofwaardig kan worden ingezet om
landen die de internationale rechtsorde aan hun laars lappen tot medewerking
te dwingen.Mevrouw Van Nieuwenhoven vroeg naar de EU-samenwerking inzake een nieuwe
resolutie. Dat proberen we uiteraard, maar de Kamer weet dat een aantal landen
na de Iraakse bewegingen zegt dat een resolutie niet meer nodig is, omdat
de oorlogsdreiging geweken lijkt te zijn. Laat ik daarom nogmaals duidelijk
stellen dat de regering bezorgd blijft over de aanwezigheid van massavernietigingswapens
in Irak. Mevrouw Giskes heeft gevraagd om een overtuigend bewijs daarvan.
Zij begrijpt dat ik daar niet op kan ingaan. De aanwijzingen die wij hebben,
ook via bevriende landen en diensten, geven evenwel alle reden om bezorgd
te zijn. Het is een groot gevaar voor de regio en ons allen. Het is daarom
van het grootste belang dat Irak de bestaande resoluties van de Veiligheidsraad
volledig naleeft en de wapeninspecteurs van de Verenigde Naties onverwijld
en onvoorwaardelijk toelaat. Alleen ferme politieke druk via een breed internationaal
front heeft Bagdad in beweging gebracht. De Iraakse toezegging om de inspecteurs
onvoorwaardelijk te zullen toelaten, is niet meer dan een eerste noodzakelijke
stap. Op grond van de ervaring met het regime in Bagdad zegt de regering nogmaals:
eerst zien en dan geloven. Wat dat betreft heeft Saddam Hoessein al te vaak
gedane beloften gebroken. Het blijft daarom van belang om tot het eind van
de rit alle opties op tafel te houden totdat Irak volledig aan de eisen van
de Verenigde Naties heeft voldaan. Er is geen ruimte voor compromissen.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Dank voor de uitgebreide reactie van het kabinet op wat ik heb gezegd
over de transatlantische band. Het lijkt mij het beste om erop terug te komen
bij het debat over de staat van de Europese Unie. Er zijn een aantal punten
te bediscussiëren, maar dat voert te ver. Ik wil het graag beperken tot
de actualiteit. De Amerikaanse president lijkt afwijzend te hebben gereageerd
op datgene wat Saddam Hoessein heeft gezegd over het onvoorwaardelijk toelaten
van die wapeninspecteurs. Wij delen de scepsis over het regime en over het
traineren van de afgelopen jaren, daarover hoeven wij niet te discussiëren,
stel ik vooraf, maar vindt u dat een verstandige reactie?Minister Balkenende:De Nederlandse regering heeft gezegd dat een VN-resolutie wenselijk is,
maar geen verplichting bij verdere acties. Het tweede element is dat het moet
gaan om toelating van de wapeninspecteurs zonder voorwaarden vooraf. Het derde
element is dat er ruimte moet zijn om de inspecteurs aan het werk te laten
gaan. Verder speelt dat er in Europees verband moet worden gewerkt aan een
eigen opstelling. Dat sluit aan bij wat ik zojuist naar voren heb gebracht
over onze positie. Het sluitstuk in de redenering is dat er een mogelijke
militaire dreiging moet zijn. In die verschillende stadia moeten wij de zaken
bekijken.Waar het mij om gaat, is dat eerst de lijn van de Verenigde Naties moet
worden afgelopen. Er is een resolutie in de maak over de toegang van de inspecteurs
tot Irak. Je kunt met het regime zoals het nu is, nooit alleen maar zeggen
dat het een zaak van resoluties is. Het kan ook nodig zijn om die militaire
acties boven de markt te houden. Dat is steeds de opstelling geweest van de
Nederlandse regering.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Is het voor u denkbaar dat er via de lijn van het inzetten van de wapeninspecteurs
een soort openbaar geproclameerde agenda is van het wegzenden
van het regime als doel op zich of als doel van een oorlog?Minister Balkenende:Het is geen doel op zich. Wij moeten scherp houden dat er twee elementen
zijn. Het eerste is dat er een eind moet komen aan de aanwezigheid van massavernietigingswapens,
als deze wordt vastgesteld. Het tweede is het regime als zodanig. Dat staat
even los van de eerste cluster van vragen waar wij ons mee bezighouden, namelijk
de massavernietigingswapens. De inzet van de Verenigde Naties is om de inspecteurs
toe te laten om dat te kunnen vaststellen. Daar gaat het nu om.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Ik wil het precies weten van de Nederlandse regering, omdat er in Europa
en door Europa en de Verenigde Staten verschillende posities worden ingenomen.
De Amerikaanse president lijkt te koersen op het negeren van het onvoorwaardelijk
in Irak kunnen stationeren van die wapeninspecteurs, wat noodzakelijk is,
en gaat gewoon door met oorlogsvoorbereidingen. Dat lijkt de lijn te zijn.
De vraag aan de Nederlandse regering is of zij deze verstandig vindt. Of vindt
zij dat er prioriteit moet worden gegeven aan het signaal dat Irak nu geeft,
juist om oorlog te kunnen voorkomen?Minister Balkenende:Het spoor van de Verenigde Naties moet je tot het laatst aflopen. Dat
heb ik bedoeld te zeggen met de wenselijkheid van resoluties. Als het gaat
om de inspecteurs, zul je dat traject van de Verenigde Naties moeten aflopen.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Moeten aflopen? Het is niet meer wenselijk, maar moeten aflopen?Minister Balkenende:De wenselijkheid heb ik onderlijnd, maar het is goed dat u dit zegt. Ik
heb altijd gezegd: gesteld dat er sprake is van aanwezigheid van die wapens,
en dat zal naar voren moeten komen, dan moet er ook geen verlammende situatie
ontstaan vanwege het vetorecht van sommige partners in de Veiligheidsraad.
Kortom, de wenselijkheid is aanwezig. Het kan niet zo zijn dat de aanpak wordt
geblokkeerd, omdat sommige mensen er een stokje voor willen steken, dus wij
moeten de VN-lijn vasthouden.De heer Rosenmöller spreekt over de opstelling van de Amerikaanse
regering wat betreft de val van het regime. Ik zeg dat de zaak in de goede
volgorde moet worden gehouden. Wij praten nu over de inspecteurs. Het gaat
over de massavernietigingswapens en ik vind het prematuur om een hele discussie
te krijgen over het regime. Het is overigens wel zo dat zeer velen in de internationale
gemeenschap bepaald niet zitten te wachten op dit regime, maar dat weet men
al.De heer Marijnissen (SP):Ik wil graag het stokje overnemen, want er zijn twee dingen die niet duidelijk
zijn. Eerst wil ik het hebben over het internationale recht dat door de vader
van deze president ten tijde van de tweede Golfoorlog, na de val van de Muur,
op de agenda is gezet. De internationale rechtsorde zou moeten worden bevorderd.
Het is mogelijk dat twee permanente leden – wij denken met name aan
China en Rusland – een veto uitspreken over een resolutie om er in Irak
op af te gaan. Hoe kan deze minister-president in dat geval dan toch met droge
ogen zeggen dat er een casus belli is en dat de Amerikanen er in Irak op af
mogen gaan? Dat zou een ondermijning zijn van de internationale rechtsorde.
Ik wil graag eerst antwoord op deze vraag.Minister Balkenende:Er zijn uitzonderingen zoals de situatie in Kosovo en de besluitvorming
van de Verenigde Naties. Mij staat nog steeds op het netvlies wat jaren geleden
in Irak en omliggende landen is gebeurd. Saddam Hoessein is toen blijven zitten.
Wij zijn nu jaren verder, het regime is er nog steeds. En als de indicaties
juist zijn, hebben wij te maken met de opbouw van een apparaat dat grote gevolgen
kan hebben. Voor die situatie wil deze regering de ogen niet sluiten, hetgeen
betekent dat ook de internationale gemeenschap een signaal moet geven dat
dit niet kan. Dat betekent het toelaten van inspecteurs en een aanval op datgene
wat mogelijk wordt aangetroffen. Dat signaal moet duidelijk zijn en kan niet
worden gefrustreerd door sommige landen die daaraan niet willen meewerken.
Daarom is het goed dat ook Rusland werkt aan oplossingen van dit netelige
probleem. Wij hebben immers met een ernstige situatie te maken en op een ernstige
situatie moet een internationaal antwoord worden gegeven. Daar is deze regering
ook mee bezig.De heer Marijnissen (SP):Voorzitter. Ik stel vast dat ik deze minister-president noch in zijn huidige
hoedanigheid, noch destijds als fractievoorzitter ooit op deze manier en zo
uitgesproken over Irak heb horen spreken. Hij doet dat alleen maar, omdat
de heer Bush – aan de overkant van de plas – daar op een bepaald
moment, omdat het hem goed uitkwam, over is begonnen. Ik herinner hem eraan
dat toen Afghanistan werd aangevallen, de Amerikaanse president expliciet
heeft gezegd dat Irak niet "im Frage" was in de strijd tegen het terrorisme.
Dat is nu totaal veranderd. Ik ga niet speculeren over de werkelijke oorzaken
die daaraan ten grondslag liggen. Ik stel wel vast dat de minister-president
hier herhaalt dat, ook als er dus geen VN-resolutie is, de Amerikanen met
steun van dit kabinet een brand kunnen gaan veroorzaken in het Midden-Oosten.
En dat vind ik nogal wat. Ik stel meteen mijn tweede vraag. Daar heeft de
minister-president ook al een aantal keren over gesproken. Is het feit van
het al dan niet toelaten van de inspecteurs een reden voor oorlog? Is het
aan de macht zijn van Saddam Hoessein op zich een reden voor oorlog? Wil hij
op deze twee vragen ook een antwoord geven?Minister Balkenende:De reden waarom wij over dit onderwerp spreken, is de mogelijke aanwezigheid
van massavernietigingswapens. U zegt dat u mij daar de afgelopen jaren niet
over gehoord heeft. Dan zeg ik: ja, wij hebben af en toe indicaties gehad.
Een aantal jaren geleden waren er inspecteurs. Die zijn weggejaagd. Inmiddels
is men kennelijk doorgegaan. Wij wachten op de bewijzen. Het is van belang
dat die bewijzen ook worden gedeeld door de internationale gemeenschap. Maar
wij hebben dus wel gezien dat inspecteurs in het verleden door Irak zijn geweerd
door Irak en dat men mogelijk is doorgegaan met de opbouw van een apparaat
dat te maken heeft met massavernietigingswapens. Daar sluiten wij onze ogen
niet voor en wij moeten ook voorzorgsmaatregelen nemen teneinde
te voorkomen dat er vreselijke dingen gaan gebeuren. Wij weten immers allemaal
dat de veiligheid in tal van delen van de wereld bedreigd kan worden. Ik wijs
daarbij ook op datgene wat sinds vorig jaar is gebeurd. Dat hebben wij op
ons laten inwerken. Dat betekent onvoorwaardelijk toegang van de inspecteurs.
Een verdere speculatie over militaire actie is op dit moment niet aan de orde.
Wij willen onze verantwoordelijkheid ten aanzien van de voorzorg als het gaat
om de mogelijke aanwezigheid van massavernietigingswapens niet ontlopen. Dat
zal op een correcte manier gebeuren.De heer Marijnissen (SP):Die inspecteurs zijn er al vier jaar niet geweest. In die zin is er de
afgelopen vier jaar dus weinig veranderd. Saddam Hoessein zat er vier jaar
geleden ook al. In die zin is er ook niets veranderd. Ik heb er al op gewezen
dat de Verenigde Staten ten tijde van de aanval op Afghanistan Irak uitsloten
als een mogelijk doel. Dat is nog niet zo lang geleden. Toch heb ik in die
hele periode de Nederlandse regering niet in deze termen horen spreken. Ook
de voorgangers van dit kabinet niet. Ben ik dan niet bezorgd over Saddam Hoessein?
Ik ben het wel, voorzitter! Ben ik dan niet bezorgd over die massavernietigingswapens?
Ik ben het wel, voorzitter! Moeten die inspecteurs ernaartoe? Ja voorzitter,
die moeten ernaartoe! Maar dat is nog iets anders dan wat ik van de minister
van Buitenlandse Zaken heb gehoord – en wat hier nu door de minister-president
bevestigd wordt – dat Nederland zegt: Amerika mag zijn gang gaan in
het Midden-Oosten, daar een brand ontketenen. En dan is de casus belli het
feit dat Saddam Hoessein daar zit. Daar verzet ik mij tegen. Ik verzet mij
ook tegen het feit dat deze minister-president zegt: het is ons verder om
het even of er een resolutie ligt. Wat ons betreft, kunnen de Verenigde Staten
hun gang gaan. Dat kan dus niet!Minister Balkenende:Ik vind het jammer dat er typeringen worden gebruikt die erop neerkomen
dat dit kabinet als uitgangspunt hanteert dat de Verenigde Staten hun gang
mogen gaan. Ik heb juist nadrukkelijk gewezen op de gang via de Verenigde
Naties. Dat is een belangrijk punt. Ik moet ook zeggen dat dit op een goede
manier gedaan moet worden. Wat ik wel deel met de heer Marijnissen, is de
verwerpelijkheid van de zaken die gebeuren. Als er indicaties zijn dat deze
wapens er zijn en dat die ook mogelijk tegen de eigen bevolking zijn ingezet,
dan hebben wij te maken met een buitengewoon ernstige situatie. Die is de
laatste jaren ook ernstiger geworden. Dat betekent geen isolationisme van
de Verenigde Staten. Dit is ook een verantwoordelijkheid van de wereldgemeenschap.
Noodzakelijke stappen mogen echter niet geblokkeerd worden. Met betrekking
tot resoluties van de VN hebben wij gezegd dat wij deze wenselijk achten.
Dat hebben de minister van Buitenlandse Zaken en ik steeds gezegd. Noodzakelijke
stappen mogen niet door bepaalde veto's worden geblokkeerd, als wij die verantwoordelijkheid
hebben te nemen. Zo ligt het.Voorzitter. Ik kom bij de ontwikkelingssamenwerking. De stabiliteit en
veiligheid in ons land zijn in toenemende mate verweven met de situatie in
buiten Europa gelegen landen. Nederland besteedt ook in deze kabinetsperiode
0,8% van het BNP aan ontwikkelingssamenwerking. Daarmee onderstreept de regering
het belang dat zij hecht aan de aanpak van de wereldwijde armoede. De in de
VN overeengekomen "Millennium Development Goals" zijn voor Nederland richtinggevend
bij de inzet van deze middelen. Ook de Nederlandse bijdrage aan internationale
organisaties zal afhangen van wat er aan het bereiken van deze concrete doelen
wordt bijgedragen. Ontwikkelingssamenwerking kan echter alleen maar effectief
zijn als er oog is voor de samenhang met andere beleidsvelden in het algemeen
en de rest van het buitenlands beleid in het bijzonder. Dat betekent concreet:
meer aandacht voor conflicten als oorzaak van onderontwikkeling en een centrale
plek voor duurzaamheid als leidend beginsel van ontwikkeling. Het betekent
ook dat de ontwikkelingsproblematiek meer in haar regionale context zal worden
bezien. Zonder coherentie geen armoedebestrijding.De heer Rosenmöller heeft terecht aandacht gevraagd voor de hongersnood
in zuidelijk Afrika. Aandacht voor de opbouw van ontwikkelingslanden betekent
niet dat wij de ogen sluiten voor deze zeer nijpende situatie. Ik heb u schriftelijk
een overzicht doen toekomen van de actie die is ondernomen en van de bedragen
die daarmee gemoeid zijn. De situatie in zuidelijk Afrika toont eens te meer
hoe belangrijk het is dat ontwikkelingslanden in staat worden gesteld zichzelf
economisch te ontwikkelen. Dat betekent dat de mogelijkheden om producten
af te zetten op de markten van de rijke landen aanzienlijk moeten worden vergroot.
Het betekent ook dat er zo snel mogelijk een einde moet komen aan subsidies
die het producenten uit ontwikkelingslanden onmogelijk maken om de concurrentie
aan te gaan met producten uit de rijke landen. Het betekent dat wij waar mogelijk
moeten bijdragen aan het ontstaan van een ondernemingsklimaat waarin particuliere
investeringen gedijen. Ontwikkeling is geen exclusieve taak van overheden.
Zonder inzet van het bedrijfsleven en het maatschappelijk middenveld kan er
eenvoudigweg geen duurzaam resultaat worden geboekt. Ook de top in Johannesburg
heeft aangetoond dat in het samengaan van publieke en particuliere initiatieven
het maximum aan synergie kan worden bereikt. Waar het uiteindelijk om gaat,
is dat de beste instrumenten worden ingezet om een zo effectief mogelijk beleid
op het gebied van ontwikkelingssamenwerking te kunnen voeren.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Ik had u gevraagd of de Nederlandse regering ook bereid is om in Europa
te bewerkstelligen dat de tariefmuren geslecht worden, zodat ontwikkelingslanden
ook werkelijk hun producten op de Europese markt kunnen brengen.Minister Balkenende:Wij moeten uiteraard kijken wat wij kunnen doen aan de instrumenten die
belemmeringen opleveren voor ontwikkelingslanden. Wij zijn gewend om in het
kader van het Europees landbouwbeleid te kijken naar de financiën van
Europa en naar nationale belangen, maar ik heb in Johannesburg meegemaakt
dat ontwikkelingslanden op een heel andere manier naar dat beleid kijken.
Dat punt moet ook nadrukkelijk aan de orde komen.Mevrouw Giskes (D66):Ik vertel u niets nieuws als ik zeg dat aids een heel groot
probleem is, met name in Afrika. Bedrijven in Afrika proberen vaak voor hun
eigen werknemers te organiseren dat er behandelingsmogelijkheden en klinieken
komen, zodat er in ieder geval een begin wordt gemaakt met de daadwerkelijke
bestrijding. Vindt u het een zinnig idee om op onze ambassades soortgelijke
dingen te doen? Dan kunnen wij ergens beginnen met de strijd tegen aids.Minister Balkenende:Tijdens mijn bezoek aan Johannesburg heb ik met diverse mensen gesproken
en ik heb met eigen ogen gezien hoe het in de praktijk gaat, de nood en de
ellende. Ik heb met deskundigen uit Zuid-Afrika gesproken over de moeilijkheden
die er bestaan met het beleid. Uw suggestie om via ambassades meer aandacht
aan deze thematiek te besteden zal ik nader bezien. Ik onderstreep dat dit
een schrijnende situatie is, met name in delen van Afrika, met geweldige consequenties.
Er is enorm veel menselijk leed en daar mogen wij onze ogen niet voor sluiten.
In die zin onderschrijf ik graag wat u hebt gezegd.Mevrouw de voorzitter. Aan het eind van mijn bijdrage in eerste termijn
kom ik graag terug op de door de heer Marijnissen uitgeschreven prijsvraag.
Uit de vele inzendingen blijkt in ieder geval dat het kabinet duidelijk tot
de verbeelding spreekt. Dat met de "jonge Kuyper" wederom de verbeelding aan
de macht zou komen, maken de uitkomsten van 15 mei nog méér
bijzonder dan ze al zijn.Echter, er waren drie partijen die nadrukkelijk wonnen bij de verkiezingen:
LPF, CDA en SP. Daar moest ik toch even aan terugdenken bij de typering die
de heer Marijnissen gaf: spruitjes, pindakaas en kaviaar. Ik kan mij voorstellen
dat hij bij het CDA aan de spruitjes denkt en – ongetwijfeld vanwege
de heer Heinsbroek – bij de LPF aan de kaviaar. Maar de pindakaas bij
de VVD? Geef toe: dat past toch veel beter bij de SP. Pindakaas is bij uitstek
Nederlands en balkenbrij nog méér. In zijn tekst noemde de heer
Marijnissen het zelfs "provinciaal Hollands". In die zin beschouw ik het maar
als een geuzennaam, omdat het wel de Nederlandse bevolking is die op 15 mei
heeft gesproken. De Nederlandse bevolking heeft in grote meerderheid gekozen
voor een verandering in het beleid. Politiek is, zeker ook dankzij Pim Fortuyn,
weer een gespreksonderwerp voor veel meer Nederlanders geworden. De afgelopen
maanden hebben méér betekend voor de politieke betrokkenheid
dan al onze mooie discussies over bestuurlijke vernieuwing.In dit debat is het kabinet er terecht door veel fracties op aangesproken,
dat het een zware verantwoordelijkheid heeft om de gewekte verwachtingen waar
te maken. Dat is terecht en zo voelt het kabinet dat ook. Het realiseren van
concrete doelen op terreinen als onderwijs, zorg en veiligheid is iets waar
wij hard aan moeten werken en uiteindelijk ook op beoordeeld zullen worden.
Daarnaast is er de verantwoordelijkheid voor de verandering van de politieke
cultuur. Ook dat kwam nadrukkelijk in de campagne van de verkiezingen tot
uitdrukking. Ik denk dat Kamer en kabinet daarin ook een gezamenlijke verantwoordelijkheid
hebben. In de troonrede sprak de koningin over de drieslag respect, verantwoordelijkheid
en verantwoording. Die drie begrippen moeten ook leidend zijn voor het politieke
debat dat wij met elkaar voeren.Het is begrijpelijk dat, zeker in tijden waarin het economisch slechter
gaat en een kabinet pijnlijke maatregelen moet nemen, de politieke verhoudingen
zullen verscherpen en het debat zal verharden. Wij zullen over de inhoud van
keuzes verschillen, maar met elkaar delen dat er keuzes gemaakt moeten worden.
Iedereen tevreden kunnen stellen is er niet meer bij; verantwoordelijkheid
moet worden genomen. Ook dat is een waarde die wij delen, zonder dat dit overeenstemming
hoeft te betekenen over de norm die daaruit afgeleid moet worden. Wat voor
de één sociaal is, hoeft dat voor de ander niet te zijn. Vanuit
de waarde mag en moet je elkaar er wel op blijven aanspreken en dat geldt
zeker voor respect. Ook daarin moet de politiek het goede voorbeeld geven,
in hoe zij met de samenleving omgaat, maar wel degelijk ook in het politieke
debat met elkaar. De kracht van de democratie wordt bepaald door de manier
waarop de meerderheid met de minderheid omgaat, ook in het simpele besef dat
er in ons land veel partijen zijn en de minderheid van vandaag onderdeel kan
uitmaken van de meerderheid van morgen. Ook dat heeft 15 mei bewezen. Trots
zijn op Nederland, het voorrecht hier te wonen is, met alle verschillen die
er zijn, vooral gelegen in die democratie die wij hier samen invulling geven.
Dat bepaalt de eenheid in al onze verscheidenheid.De vergadering wordt van 16.37 uur tot 19.00 uur geschorst.Voorzitter: WeisglasDe voorzitter:Ik bepaal de spreektijd in tweede termijn op eenderde van die in eerste
termijn.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Mijnheer de voorzitter. In eerste termijn heb ik gezegd dat de fractie
van de Partij van de Arbeid de plannen van het kabinet beoordeelt vanuit het
perspectief van mensen, mensen aan wie door de regeringspartijen het nodige
beloofd was, maar die in onze ogen met het kabinet-Balkenende toch bedrogen
uitkomen. Het kabinet zit nu zestig dagen, maar wij wachten nog op concrete
doelen over de aanpak van integratie, veiligheid, wachtlijsten en lerarentekort.
Dat is geen duidelijkheid en draagkracht.Het kabinet maakt de economische malaise erger. Door de grote bezuinigingen
komt de economische groei nog lager uit. De werkloosheid stijgt. Stadswachten,
conciërges, klassenassistenten en zorghulpen moeten weer thuis gaan zitten
met een uitkering. Praktisch iedereen gaat erop achteruit, ook de meest kwetsbare
groepen. Dat heeft de premier hier vandaag nog eens bevestigd. Dat is dus
anders, maar niet beter.De Partij van de Arbeid wil een effectief economisch beleid, dat zorgt
voor meer economische groei en meer werkgelegenheid en de koopkracht van lagere
en middeninkomens op peil houdt, terwijl dat in 2003 tijdelijk een hoger financieringstekort
dan bij het kabinetsbeleid betekent. Op zichzelf kan dat in onze ogen, maar
wij zijn dan zover dat het in 2006 beter uitkomt dan bij het kabinet. De Partij
van de Arbeid maakt dus andere politieke keuzes.De premier heeft dat vandaag ook erkend. Wij geven geen cadeautjes aan
mensen die het toch al goed hebben. Dat vinden wij verstandig handelen in
een economische situatie die sinds vorig jaar drastisch is veranderd.
Tegen de heer Zalm zeg ik dat dit geen kiezersbedrog is. Voor kiezersbedrog
zou je bij dit kabinet kunnen zijn, want niemand zou erop achteruitgaan, maar
in de praktijk blijkt nu dat bijna iedereen erop achteruitgaat. Mensen met
een topinkomen merken dat niet, maar voor mensen met de laagste inkomens is
het koopkrachtverlies onverteerbaar.De Partij van de Arbeid wil een stimulerend arbeidsmarktbeleid. In het
debat van vandaag heeft de premier aangegeven dat hij toch de subsidies voor
werkgevers om langdurig werklozen of mensen in lage loonschalen in dienst
te nemen wil schrappen. Ook trekt hij zich niets aan van alle protesten dat
er gewoon bezuinigd wordt op de gesubsidieerde banen. Heeft de premier dan
echt niets geleerd? Er was toch een succesvol beleid van "werk, werk, werk"?
Ik dien een motie in over de gesubsidieerde arbeid.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de regering 20.000 gesubsidieerde banen wil wegbezuinigen;voorts constaterende dat in 2003 het aantal werklozen met 100.000 zal
toenemen;overwegende dat het wegvallen van de gesubsidieerde banen tot een aantoonbare
verslechtering van de dienstverlening in onder andere de zorg, het onderwijs,
de publieke veiligheid en de cultuursector zal leiden;overwegende dat de kabinetsplannen geen concrete initiatieven bevatten
om banen voor langdurig werklozen in deze sectoren te creëren;verzoekt de regering, bij de nadere concretisering van beleidsvoornemens
voor deze sectoren arbeidsplaatsen te reserveren in de onderste loonschalen,
deze daadwerkelijk in te vullen en daarvoor middelen ter beschikking te stellen;en verzoekt voorts, het reguliere karakter van deze functies zoveel mogelijk
te versterken, onder andere door de beloning gelijk te stellen aan die van
andere werknemers,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Nieuwenhoven, Rosenmöller
en Marijnissen. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 3(28600).De heer Duivesteijn (PvdA):Voorzitter. Ik heb u erop gewezen dat ik het heel vreemd vind dat onze
vice-premiers niet de moeite nemen om hier aanwezig te zijn bij het begin
van de speech van de fractievoorzitter van de Partij van de Arbeid.De voorzitter:Anderen hebben mij er ook op gewezen; ik had het zelf ook gezien. Ik heb
laten vragen aan de beide vice-premiers om te komen en beiden zijn met vertraging
nu aanwezig. Ik zeg de heer Duivesteijn dank voor zijn opmerking.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Mijnheer de voorzitter. Arbeidsongeschiktheid is een groot maatschappelijk
probleem en kan alleen goed aangepakt worden als werkgevers en werknemers
zich daar samen voor inzetten. Met het SER-advies gaven zij aan, dit ook te
willen te doen. Het blijft ons dan ook verbazen dat het kabinet hier toch
lomp mee is omgegaan en willekeurig is gaan winkelen in het advies, een advies
waarvoor een draagvlak was bij werkgevers en werknemers dat binnen de kortste
keren zou kunnen verdwijnen. Gisteren bleek gelukkig dat de LPF-fractie belang
hecht aan een akkoord met de sociale partners. De heer Wijnschenk gaf aan
dat zijn fractie bij het oplossen van het WAO-probleem een groot voorstander
is van het poldermodel. Voeg dat bij het interview met minister De Geus van
afgelopen dinsdag in Trouw en ik ben dan toch iets optimistischer dan ik misschien
anders geweest zou zijn.Het debat van vandaag heeft opgeleverd dat het kabinet heeft toegezegd
niet te bezuinigen op de 40 mln euro voor mensen die langdurig moeten zien
rond te komen van een uitkering op minimumniveau en die geen zicht hebben
op een plek op de arbeidsmarkt. De premier heeft de suggestie van de heer
Zalm om hierop te bezuinigen, in onze ogen, gelukkig niet overgenomen. Ik
vraag de premier wel om nu zo snel mogelijk een regeling in te voeren. Daarbij
kan het PvdA-initiatief helpen, maar ik hoop dat er in ieder geval vóór
de begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid óók iets van
de kant van de regering komt.Gisteren heb ik de premier aangesproken op zijn persoonlijke belofte dat
invoering van de nominale ziekenfondspremie niet zou leiden tot een lager
besteedbaar inkomen. Aangezien de premie voor mensen met een inkomen onder
de ziekenfondsgrens per 1 januari 2003 met € 109 omhooggaat en zij
hier niet voor gecompenseerd worden, wil ik de volgende motie indienen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de voorgestelde verhoging van de nominale ZFW-premie zonder
de bijbehorende compensatie een aanzienlijke aantasting betekent van de koopkracht
van mensen met lage inkomens en van mensen met middeninkomens;verzoekt het kabinet, vóór de behandeling van de begroting
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid voorstellen te doen die de negatieve
koopkrachtontwikkeling wegnemen voor mensen met lage inkomens en middeninkomens,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Nieuwenhoven en Rosenmöller.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 4(28600).Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Voorzitter. Om de economische groei te bevorderen is het slechtste wat
je kunt doen Van Nieuwenhovenhet bezuinigen op onderwijs en daarmee op de
kenniseconomie. Ik herhaal wat ik daarover gisteren heb gezegd: het is penny-wise
and pound-foolish. Daarom dien ik de volgende motie in. De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het hoger onderwijs van groot belang is voor de kenniseconomie
ten behoeve van de Nederlandse concurrentiepositie;overwegende dat het hoger onderwijs tevens van groot belang is voor het
opleiden van bijvoorbeeld voldoende leraren, verplegend personeel, artsen
en technici;constaterende dat de voorgestelde korting op het hoger onderwijs ten koste
gaat van het primaire onderwijsproces ten behoeve van studenten;spreekt uit dat deze korting teniet moet worden gedaan,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Nieuwenhoven, Giskes, Rosenmöller
en Marijnissen. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 5(28600).Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Voorzitter. Het kabinet richt zich bij de criminaliteitsbestrijding vooral
op repressie, terwijl het juist bij jongeren zo belangrijk is om dit te koppelen
aan preventieve maatregelen. Wij weten dat er in deze Kamer bij verschillende
fracties met veel sympathie over een aanpak van dit beleid gedacht wordt.
Ik heb daarom de volgende motie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,van mening dat bij de bevordering van veiligheid speciale aandacht voor
jeugdcriminaliteit noodzakelijk is;van mening dat repressie niet het enige middel is dat een bijdrage kan
leveren aan de reductie van jeugdcriminaliteit;verzoekt de regering om in het aangekondigde kabinetsprogramma "Samen
werken aan veiligheid" ten minste ook op te nemen: - dat iedere
strafrechtelijke aanhouding van een jongere leidt tot een onmiddellijk contact
van de politie met de jongere en zijn of haar ouders of verzorgers;- voorlopige hechtenis ruimer toe te passen, inclusief de mogelijkheid van
de voorwaardelijke schorsing met de verplichting dat de jongere een gedragsbeïnvloedend
programma volgt;- nachtdetentie uit te breiden;- ITB-CRIEM
(individuele trajectbegeleiding criminaliteit etnische minderheden) uit te
breiden zodat ook autochtone jongeren en jongeren die buiten de G30-gemeenten
wonen, daarvoor in aanmerking komen;- dat elke jongere die voor de
eerste keer veroordeeld is tot een vrijheidsstraf, na de detentie een coach
krijgt,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Nieuwenhoven. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 6(28600).De heer Verhagen (CDA):Deze motie klinkt ons buitengewoon sympathiek in de oren en zij is ook
nuttig, maar hoeveel geld is hiermee gemoeid? Als wij bij de algemene beschouwingen
iets voorstellen dat meer geld kost, moeten wij wel de dekking aangeven.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Het kabinet heeft al aangegeven dat het voor een aantal kwesties oplossingen
wil zoeken. Daarin wil ik heel eerlijk zijn. De nachtdetentie zou een van
de onderwerpen kunnen zijn die meer geld kosten dan er nu misschien voor is.
Echter, het gaat hier om een zeer belangrijk punt en ik heb het idee dat als
je de nota nog moet opstellen, je op zijn minst rekening kunt houden met bestaande
wensen. Ik heb het kabinet daarom voorgehouden voor welke punten er aandacht
moet zijn en hoe op een goede manier kan worden gehandeld.De heer Verhagen (CDA):Daarom stelde ik ook de vraag. Als het plan van aanpak namelijk bij de
behandeling van de begroting wordt besproken, is het nuttig te weten hoe het
kabinet hierover denkt. Het is mogelijk dat de realisering van uw wensen het
uittrekken van meer geld nodig maakt. Ik neem echter aan dat u wilt vermijden
dat hiervoor de dekking gebruikt wordt die de heer Zalm in eerste instantie
aangaf voor de financiering van extra veiligheid oftewel voor het niet door
laten gaan van de motie-Noorman-den Uyl.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Nee, mijnheer Verhagen, wat dat betreft laat ik u niet in de steek. Ik
heb goed gehoord dat u ook vond dat dat geld alleen maar aangewend kan worden
voor oplossing van kwesties die de begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
betreffen en niet voor het vergroten van de veiligheid.De heer Verhagen (CDA):Maar ik ga er even van uit dat u nu in eerste instantie geen dekking aangeeft.
Is het dan niet beter deze motie te betrekken bij de behandeling van de begroting?Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Dat zou kunnen. Ik weet niet of wij de nota los van de begroting zullen
behandelen of dat die samen met de begroting aan de orde zal worden gesteld.
Ik weet niet wat het kabinet van plan is, omdat dat niet exact uit de opstelling
nu valt op te maken. Mocht gezamenlijke behandeling wel het geval zijn, dan
ben ik, als u de motie ondersteunt, graag bereid samen met u bij de behandeling
van de begroting naar een oplossing te zoeken.De heer Verhagen (CDA):Ik zal op dit punt de reactie van het kabinet afwachten. Daarvan zal afhangen
of nu wel of niet financiële dekking nodig is.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Voorzitter. De volgende motie gaat over bezuinigingen op de gezinsvoogdij.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat Van Nieuwenhovenveiligheidsbeleid niet kan zonder goede
hulp aan de ouders en/of verzorgers van jeugdigen;verzoekt de regering, de bezuinigingen op het budget voor instellingen
voor gezinsvoogdij te compenseren via vermindering inhuur externen (3,5 mln
euro),en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Nieuwenhoven, Verhagen, Zalm
en Wijnschenk. Naar mij blijkt, wordt zijn voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 7(28600).Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Voorzitter. De Partij van de Arbeid wil het kwartje van Kok teruggeven
aan de burger, maar wel op een manier die ervoor zorgt dat wordt bijgedragen
aan de leefbaarheid en de mobiliteit. Dat lijkt ons beter voor mensen die
gebruik maken van het openbaar vervoer, maar ook voor automobilisten. Met
een fonds kun je projecten financieren die door dit kabinet worden geschrapt
en hoeft er niet bezuinigd te worden. Er kan dan zelfs extra geïnvesteerd
worden in het openbaar vervoer. Voorzitter. Ik heb daarvoor de volgende motie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat het kabinet voorstelt om met ingang van 2004 het "kwartje
van Kok" (500 mln euro/jaar) in te zetten voor lastenverlichting;overwegende dat op het Nederlands spoornet, het wegennet en bij het natuurbehoud
nog talloze knelpunten zijn die grote negatieve gevolgen hebben voor de leefbaarheid
van ons land;van mening dat ons land en de gehele bevolking meer zijn gediend bij een
verbetering van de leefbaarheid dan bij een beperkte verlichting van de autolasten;verzoekt de regering, de gelden van het "kwartje van Kok" te storten in
een fonds voor leefbaarheid en mobiliteit waaruit de aanpak van genoemde knelpunten
kan worden betaald,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Nieuwenhoven en Rosenmöller.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 8(28600).Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Voorzitter. De PvdA vindt het belangrijk dat een aantal van de projecten
worden uitgevoerd die het kabinet wil uitstellen. Ik dien de volgende motie
in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,verzoekt de regering, de Planstudie over de A2 te Maastricht met spoed
uit te voeren en voor de behandeling van het Meerjarenprogramma infrastructuur
en transport voorstellen te doen voor de financiering van de tunnel,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Nieuwenhoven, Rosenmöller,
Teeven, Marijnissen en Van Dijke.Zij krijgt nr. 9(28600).Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Mijnheer de voorzitter. De volgende motie is:De Kamer,gehoord de beraadslaging,verzoekt de regering, de procesovereenkomst die is gesloten met de gemeente
Delft over de spoortunnel na te komen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Nieuwenhoven, Rosenmöller,
Teeven, Van der Vlies, Giskes en Van Dijke.Zij krijgt nr. 10(28600).Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Voorzitter. De volgende motie is:De Kamer,gehoord de beraadslaging,verzoekt het kabinet, de Hanzelijn aan te leggen conform de tijdsplanning
in het vigerende Meerjarenprogramma infrastructuur en transport (MIT),en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Nieuwenhoven, Rosenmöller,
Van der Vlies, Marijnissen, Giskes en Van Dijke.Zij krijgt nr. 11(28600).De heer Verhagen (CDA):En ook dat financiert u met het kwartje van Kok?Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Ja, dat zou heel goed kunnen.De heer Verhagen (CDA):Wat hebben die mensen dan veel betaald in de afgelopen jaren!Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Dat is ook zo. Mijnheer Verhagen, ik hoef u toch niet te vertellen dat
het 500 mln euro per jaar is? Dat kunnen wij zomaar investeren in een meer
leefbaar Nederland en in meer mobiliteit in Nederland. Als je het anders doet,
krijg je een eurodubbeltje op je liter benzine terug. Ik ben er echt van overtuigd
dat de meeste mensen in dit land het op dit punt meer met mij eens zijn dan
met het kabinet. Ik hoor nu instemming in de zaal, maar dat is alleen nog
maar mijn eigen fractie. Wij moeten niet overdrijven.De heer Verhagen (CDA):Ik denk dat de mensen het ook wel terug willen hebben. Ik heb echter al
tegen de heer Wijnschenk gezegd dat, als de drie partijen overeenkomen om
het Strategisch akkoord op punten bij te stellen, dan ook het kwartje van
Kok ter discussie zal worden gesteld. Van NieuwenhovenIk wacht op dat punt,
zoals ik gisteren zei, initiatieven van de heer Wijnschenk graag af.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Mijnheer Verhagen, u denkt toch niet dat u na dat poldermodel van mijnheer
Wijnschenk nog tussen mij en mijnheer Wijnschenk kunt komen?De heer Verhagen (CDA):Het is van tweeën een: of wij willen hier open overleg hebben en
het niet allemaal van tevoren dichtdoen, of wij doen het op deze manier in
het parlement, dus met zakelijk discussiëren.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Mijnheer, dit is echt biljarten wat u nu doet. Via mijn band heeft u het
eigenlijk tegen de heer Zalm en de heer Wijnschenk. Ik vind dat prima. Ik
hoop dat u ze overtuigt. Tot nu toe is het mij niet gelukt, zo zeg ik heel
eerlijk. Maar misschien is mijnheer Balkenende, de premier, er gevoelig voor.Ik kom nu bij de waarden en normen. Zoals ik al gezegd heb, gaat de PvdA
die discussie graag aan. Wij staan voor belangrijke waarden, zoals eerlijk
delen, gelijke kansen en (internationale) solidariteit. Veel voorstellen van
het kabinet staan daar in onze ogen haaks op, maar wij zijn erover verheugd
dat de premier zijn idee van het instellen van een dure commissie heeft ingetrokken.
Maar nu willen wij wel van het kabinet zelf weten welke waarden en normen
het gewenst acht.Dan de verlofregeling. Als wij iets willen regelen voor de mensen met
lagere inkomens, moet er een bodem in dit systeem worden gelegd die ook voor
mensen met bescheiden inkomens van betekenis is. Ik dien daarover de volgende
motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat een levensloopregeling van groot belang is om werk, zorg,
pensioen en vrije tijd op evenwichtige wijze te combineren;overwegende dat alle inkomensgroepen gebruik moeten kunnen maken van een
dergelijke regeling en deze met name mannen moet stimuleren om zorgtaken op
zich te nemen;constaterende dat het regeringsvoorstel voor de verlofknip hieraan niet
tegemoetkomt;constaterende dat naar aanleiding van de motie-Melkert/De Hoop Scheffer
(kamerstuk 28000, nr. 8) varianten van een verzekering, gecombineerd met een
fiscale verlofparaplu, zijn uitgewerkt die daaraan wel tegemoet komen;verzoekt de regering, een samenhangend beleid te ontwikkelen en daarbij
de combinatie van een verzekering en een fiscale verlofparaplu als uitgangspunt
te nemen en tot de invulling daarvan bestaande verlofregelingen in stand te
houden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Nieuwenhoven en Giskes. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 12(28600).Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Voorzitter. Vandaag sluiten wij de eerste algemene beschouwingen van het
kabinet-Balkenende af. Eerlijk is eerlijk, het ziet ernaar uit dat hij zijn
eerste begroting ongeschonden binnenhaalt. Politiek heb ik daar zeker waardering
voor. Ik wil er wel dit bij zeggen: het mag dan vanavond feest zijn voor het
kabinet-Balkenende en de coalitiepartijen, maar dat geeft niet de werkelijkheid
weer. De les die wij uit de verkiezingen van 15 mei kunnen trekken is dat
de kiezer de werkelijkheid wel eens op een geheel andere wijze zou kunnen
beleven en ervaren. De echte werkelijkheid krijgt haar betekenis na vandaag,
bij al die mensen in al die huishoudens, in maatschappelijke organisaties,
gemeenten en ondernemingen, die keihard de negatieve effecten van het beleid
zullen ondervinden.Mijnheer de voorzitter. Ik wens het kabinet veel wijsheid en de mensen
in het land veel kracht toe.De heer Verhagen (CDA):Voorzitter. Ik dank de minister-president voor zijn buitengewoon uitvoerige
beantwoording, waarmee hij aangaf dat hij de discussie in de Kamer ook zeer
serieus neemt. De eerste algemene politieke beschouwingen van minister-president
Balkenende wekken het vertrouwen dat door dit kabinet echt gewerkt zal worden
aan herstel van vertrouwen. Daarnaast maakt de minister-president ook zeer
duidelijk dat deze andere aanpak ook sociaal, solide en waardevast zal zijn.
Ik constateer overigens dat ondanks de kritiek van bepaalde partijen op de
keuzes die het kabinet heeft gemaakt en die op een aantal punten nog bijgesteld
zullen worden, de wijze waarop het kabinet de problemen aanpakt breed gedragen
wordt. Hier en daar wil men een onsje meer of minder, maar dat zou ik ook
willen als ik oppositie was.Voor het eerst wordt in de Kamer door alle partijen een serieus debat
gevoerd over waarden en normen en over de noodzaak om in het parlement te
spreken over een wijze waarop de samenleving zodanig ingericht kan worden
dat wij ook werkelijk samen met elkaar en niet naast elkaar leven. "Fatsoen
moet je doen" heeft in ieder geval politiek effect gehad. Dat biedt perspectief
voor een samenleving waarin het besef van waarden en normen ook daadwerkelijk
aan de orde van de dag zal zijn.Ik heb met waardering geluisterd naar de wijze waarop met name collega
Zalm de brug sloeg tussen het liberale en het christen-democratische denken.
Dat biedt voor de komende vier jaar buitengewoon veel perspectief. Ook in
zijn bijdrage aan de discussie over waarden en normen herkende ik veel. Een
verschil van mening is wellicht dat het CDA van mening is dat samenleven meer
inhoudt dan elkaar niet lastig vallen. Ik heb in een interruptiedebatje met
de heer Zalm van gedachten gewisseld over de mate waarin de overheid ingrijpt.
Een nuancering van "elkaar niet lastig vallen" is wel degelijk mogelijk. Wij
willen dat eenieder zich verbonden voelt met de waarden en normen die van
belang zijn in de Nederlandse samenleving. Nogmaals, ik herkende veel in de
manier waarop collega Zalm daarover sprak en dat biedt dus perspectief op
het slaan van een brug en op een daadwerkelijke invulling van "fatsoen moet
je doen", het motto van Jan-Peter Balkenende.In de reactie van de minister-president is vandaag naar voren gekomen
dat open overleg op een aantal punten duidelijk tot veranderingen leidt en
dat voortgang geboekt kan worden, ertoe leidend dat de aanpak
van het kabinet ook tegemoetkomt aan vragen die bij de mensen leven. Dat is
nodig om tot herstel van vertrouwen te komen.Laat ik een aantal voorbeelden geven van zaken die vandaag in dat open
debat zijn gerealiseerd en die ook bleken uit het antwoord van de minister-president
in eerste termijn. Ik noem de bestuurlijke boetes. De minister-president heeft
een concrete toezegging gedaan waardoor gemeenten in staat zullen zijn toezichthouders
aan te stellen, controleurs in de tram en de bus te krijgen en de verloedering
in de straat tegen te gaan. Daarmee kunnen zij I/D-baners een échte
baan geven.De Boer gaat de boer op voor de ondertunneling van de A2 en voor een aantal
andere PPS-constructies. Dat heeft hij concreet toegezegd. Ik wacht nog het
antwoord af over de Hanzelijn en het gebruik van het bestaand spoor voor Randstadrail.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Mag ik van collega Verhagen even horen wanneer de ondertunneling van de
A2 bij Maastricht concreet is toegezegd?De heer Verhagen (CDA):Ik heb gezegd: "De Boer gaat de boer op voor de ondertunneling van de
A2". In het interruptiedebatje dat ik over dat punt voerde en in de beantwoording
van de minister-president is toegezegd dat minister De Boer naar Maastricht
gaat om te praten over de mogelijkheden om juist de ontbrekende gaten –
hadden we de ondertunneling maar... – in te vullen.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Het kost u wat moeite om "Maastricht" uit te spreken.De heer Verhagen (CDA):Ja, dat is zo.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Dat snap ik.De heer Verhagen (CDA):Er is toegezegd dat zal worden gepraat over de mogelijkheid van een bestuursconvenant.
We kunnen wel zeggen dat we morgen de schop in de grond steken voor het kwartje
van Kok, maar we hebben op dat punt ook van de Partij van de Arbeid wel vaker
toezeggingen gekregen die er niet toe hebben geleid dat wij nu een ondertunnelde
A2 hebben. Naar mijn mening is de inzet van het kabinet buitengewoon helder.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):U zei zelfs "concreet".De heer Verhagen (CDA):Ja, concreet was de toezegging dat minister De Boer naar Maastricht gaat
om te bezien of het mogelijk is om juist dit via een bestuursconvenant te
realiseren.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Volgens mij helpt u Maastricht het meest als u straks voor mijn motie
stemt.De heer Verhagen (CDA):Nee, want dan schaffen wij het kwartje van Kok af, althans dan betalen
wij het kwartje van Kok niet terug. Dat het afschaffen van het kwartje van
Kok nodig was, waren wij al lang van mening. Dat moest; wij hebben al jaren
geroepen dat dit terug moest. Mevrouw Van Nieuwenhoven geeft dat echter als
dekking aan. Zij weet net zo goed als ik dat er een Strategisch akkoord is
en dat wij in de informatie- en de formatiefase tegen de LPF hebben gezegd
dat zij zelf mogen bepalen hoe het kwartje van Kok wordt teruggeven: aan de
pomp, via de verlaging van de wegenbelasting of via een concreet wegenfonds.
De LPF heeft ervoor gekozen om het kwartje terug te geven aan de pomp.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Hoe kunt u dan zeggen dat het kabinet concreet heeft toegezegd dat zij
het probleem zal oplossen?De heer Verhagen (CDA):De concrete toezegging houdt in dat minister De Boer naar Maastricht gaat
om...Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Met de trein mag ik hopen.De heer Verhagen (CDA):Ja, met de trein, want anders staat hij te wachten voor het stoplicht
waar minister-president Balkenende al over sprak.Het blijkt dat er ook bij de VVD nogal wat mensen zijn die dit aspect
nog niet hebben ingevuld. Ik heb ze hierover in ieder geval nog niet horen
spreken. Er zijn microfoons om dat te doen: dat hoeft niet via briefjes, mijnheer
Te Veldhuis.De voorzitter:Ik vraag de fractie van de VVD om geen demonstratie te houden vanuit de
bankjes. Als u iets wilt zeggen, kan dat via de interruptiemicrofoon.De heer Verhagen (CDA):Dank u, voorzitter.In dat overleg zal serieus worden bezien of door middel van een bestuursconvenant
de ondertunneling van de A2 kan worden gerealiseerd.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Dan is daar toch ook geld voor nodig?De heer Verhagen (CDA):Uiteraard is daar geld voor nodig, maar er is ook PPS. De provincie heeft
mogelijkheden, et cetera.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Die mogelijkheden sluit mijn motie niet uit.De heer Verhagen (CDA):Nee, uw motie sluit die niet uit, maar de financiering die u aangeeft,
hebben wij in het Strategisch akkoord...Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Dat kunt u niet in de motie vinden. Ik hoop dat u nog even goed naar de
tekst kijkt.De heer Verhagen (CDA):Toen u de motie indiende, heb ik u gevraagd waarmee u dit wilde financieren.
Toen heeft u gezegd: met het kwartje van Kok. Ik heb aangegeven dat dit gelet
op de afspraken die de partijen hebben gemaakt, geen deugdelijke financiering
is.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Als ik in de motie opneem dat iedere andere financiering ook goed is,
steunt u de motie dan wel?De heer Verhagen (CDA):Ik heb er geen behoefte aan, op de toezeggingen van de minister-president
vooruit te lopen. Ik wacht het overleg dat minister De Boer op dit punt met
de gemeente Maastricht zal voeren, af.De heer Wijnschenk (LPF):Voorzitter. Heb ik nou iets gemist, of kwam het idee van het teruggeven
van het kwartje van Kok ook ooit van een PvdA-minister?De heer Verhagen (CDA):Het kwartje van Kok is ingevoerd door... Kok. Hij heeft
toen die maatregel genomen.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Wat een vreugde dat ik nog even mag zeggen dat het kabinet-Lubbers dat
heeft ingevoerd!De heer Verhagen (CDA):Ja, maar Kok was minister van Financiën.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Mijnheer Wijnschenk, het is jammer voor u, maar het werd ingevoerd onder
het kabinet-Lubbers.De heer Wijnschenk (LPF):U heeft twee kansen gehad om het terug te geven!Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Dat had gekund. De heer Wijnschenk scoort op dat punt.De heer Verhagen (CDA):Daar hoef ik niets aan toe te voegen.Zowel uit de mondelinge als schriftelijke antwoorden van de minister-president
blijkt dat het kabinet serieus ingaat op wensen die in de Kamer leven. De
CDA-fractie heeft wensen op het gebied van onderwijs, deregulering, zorg en
een volwassen najaarsoverleg. Ik ben het met de minister-president eens dat
het absoluut noodzakelijk is dat het najaarsoverleg succesvol wordt afgesloten.
De openingen die geboden zijn voor een open discussie en een werkelijk overleg
tussen de drie partijen zijn hoopgevend.De minister-president gaf aan dat hij gevoelig was voor de wens om te
komen tot een volwaardig levensloopbeleid. Gisteren hebben wij onze ideeën
daarover bekend gemaakt in ons plan Druk van de ketel. Het denken over dat
levensloopbeleid is verder dan in de tijd van de motie-Melkert/De Hoop Scheffer.
Die motie was de eerste aanzet. Op basis daarvan is onder leiding van toenmalig
fractievoorzitter De Hoop Scheffer in de fractie van het CDA een debat ontstaan
over de vraag hoe wij daaraan vorm moeten geven. Dat debat is uitgemond in
het plan dat wij gisteren hebben aangeboden. Om duidelijk te maken hoe de
Kamer hier tegenover staat, dien ik mede namens de collega's Wijnschenk en
Zalm de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de behoeften en wensen van mensen ten aanzien van werken,
zorgen en leren per levensfase kunnen wisselen;van mening dat een nieuwe levensloopregeling werknemers daadwerkelijk
in staat moet stellen te variëren in de combinatie van werk en andere
activiteiten;verzoekt de regering, bedoelde levensloopregeling, binnen de kaders van
het Strategisch akkoord, via het reserveren van tijd en geld, volgens de omkeerregeling
fiscaal aftrekbaar te maken en deze regeling zo spoedig mogelijk te realiseren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Verhagen, Wijnschenk en Zalm.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 13(28600).Mevrouw Giskes (D66):Het is een interessante motie. Ik vermoed dat het voorstel alleen een
verbetering kan zijn als het ook meer geld kost. Aan welke dekking denkt u?De heer Verhagen (CDA):Binnen het Strategisch akkoord was daarvoor dekking gevonden. Er was 400
mln euro gereserveerd.Mevrouw Giskes (D66):Jawel, maar wij hebben nu te maken met een begroting die op zichzelf kennelijk
klopt.De heer Verhagen (CDA):Ja. In de motie staat over de invoering: zo spoedig mogelijk. In de financiële
dekking is ook rekening gehouden met bestaande verlofspaarregelingen en financiële
loopbaanonderbreking. U hebt ons plan gisteren gekregen. De financiële
dekking maakt daarvan onderdeel uit. In de motie staat: zo spoedig mogelijk
te realiseren. Op die manier maak ik gebruik van de mogelijkheden in het Strategisch
akkoord op dit punt.Mevrouw Giskes (D66):Het is interessant dat u teruggrijpt op het Strategisch akkoord. Er ligt
nu een begroting. De drie regelingen die ik zo-even noemde, zijn niet meer
opgenomen in deze begroting. Dat is nu dus virtueel geld geworden. Het is
er niet meer, omdat het kabinet het voor iets anders heeft gebruikt.De heer Verhagen (CDA):Er is een verlofknip voorgesteld door het kabinet.Mevrouw Giskes (D66):Het geld dat daarvoor is gereserveerd, is onvoldoende om uw betere regeling
te kunnen financieren.De heer Verhagen (CDA):Op dat punt zijn aanvullende maatregelen nodig. Wij roepen het kabinet
op, de door ons voorgestelde levensloopregeling zo spoedig mogelijk te realiseren,
conform de afspraken die wij eerder gemaakt hebben in het Strategisch akkoord.
Ik wens het kabinet op dit punt te houden aan het Strategisch akkoord.Mevrouw Giskes (D66):Dus u maakt mensen blij met een dooie mus, want u heeft er geen geld voor.De heer Verhagen (CDA):Absoluut niet, want het wordt een regeling die aanmerkelijk beter, flexibeler
en fiscaal aantrekkelijker is, zoals ik gisteren heb verwoord.Mevrouw Giskes (D66):Inhoudelijk is het misschien wel een verbetering. Het zou nog wel mooier
kunnen, maar het geld is er niet voor. U zegt dat te snappen. Als het kabinet
ooit geld heeft en ook al die andere wensen heeft gerealiseerd, zoals de lastenverlichting
die de heer Zalm wil, kan het misschien doorgaan.De heer Verhagen (CDA):Nee, die regeling gaan wij zo spoedig mogelijk invoeren.Mevrouw Giskes (D66):Een dooie mus dus.De heer Verhagen (CDA):Nee, het is geen dooie mus. Ik zeg niet dat de regeling per 1 januari
moet worden ingevoerd. In dat geval zouden alleen de gelden die nu voor de
verlofknip gereserveerd zijn, gebruikt kunnen worden voor de levensloopregeling.
Ik zeg dus: zo spoedig mogelijk. VerhagenDat zeg ik niet alleen om ons plan
erbij te kunnen betrekken, maar ook om te kunnen kijken naar de uitkomsten van het Najaarsoverleg en het SER-advies terzake. In de fasering,
zoals die in de komende periode zal gelden, moet de mogelijkheid bestaan dat
ons plan daadwerkelijk gerealiseerd kan worden. Ik houd het kabinet op dit
punt aan de noodzaak van een financiële dekking, conform de afspraken
die wij gemaakt hebben in het Strategisch akkoord.Mevrouw Giskes (D66):Ik constateer dat het CDA de mensen probeert blij te maken met iets waarvoor
geen dekking bestaat en dat het CDA tegelijkertijd accepteert dat de bestaande
regelingen worden afgeschaft.De heer Verhagen (CDA):Ik constateer dat mevrouw Giskes niet wenst mee te werken aan een fatsoenlijke
levensloopregeling, die naar mijn mening werkelijk voldoet aan de behoeften
die er leven in de samenleving.De heer Rosenmöller (GroenLinks):In het debat is vanmiddag terecht door de minister-president uitgesproken
dat er op zijn minst enige twijfel bestaat of een nieuwe regeling per 1 januari
zal ingaan. De heer Verhagen zegt dat ook. Betekent dit dat het spaarloon
blijft bestaan totdat er een nieuwe regeling is?De heer Verhagen (CDA):Ik heb geen motie ingediend dat, bijvoorbeeld, de verlofknip afgeschaft
moet worden. Dat hangt samen met de gekozen formulering in de motie: zo spoedig
mogelijk. Dat betekent dat op dit punt wel degelijk de mogelijkheid bestaat
om te komen tot de invoering van de verlofknip als de door ons voorgestelde
regeling niet snel gerealiseerd kan worden. Het heeft niet onze voorkeur dat
er verschillende regelingen naast elkaar blijven bestaan. Dat heb ik vanmiddag
in een interruptiedebat met de minister-president duidelijk gemaakt. Wij hebben
op dat punt geen financiële middelen aangegeven die de spaarloonregeling
langer in stand kunnen houden.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Uit de wijze waarop u formuleert kunt u zelf merken dat u er een soepzootje
van maakt. U wilt de regeling verbeteren waarmee het kabinet voornemens is
om per 1 januari te komen. De CDA-fractie wil niet dat het als vanzelf aansluit
op het spaarloon. Dat zou wel eens na 1 januari kunnen worden. Dan slaat het
een nog groter gat in de begroting. Als het niet kan, zegt de CDA-fractie
dat per 1 januari maar de verlofknip moet ingaan om een paar maanden later,
of zo veel later als mogelijk is, een verbeterde regeling te introduceren
die niks meer mag kosten dan de 100 mln euro die is vrijgemaakt voor de verlofknip.De heer Verhagen (CDA):Nee. Wat het meer mag kosten, is bepaald door de ruimte die daarvoor in
het Strategisch akkoord is gereserveerd. Ik roep dan ook het kabinet op om
zich op dit punt te houden aan het Strategisch akkoord en een financiering
mogelijk te maken die een regime introduceert waarbij een en ander fiscaal
aftrekbaar is, conform de door ons gepresenteerde levensloopregeling. Ik heb
in de presentatie van de levensloopregeling aangegeven dat ik op dit punt
de denkkracht van het kabinet wil prikkelen om niet te blijven steken in de
gepresenteerde verlofknip. Dat is immers niet de afspraak die wij hebben gemaakt
in het Strategisch akkoord.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Er moet over twee dingen helderheid ontstaan. Wat gebeurt er op 1 januari
als de voorgestelde verbeterde regeling niet doorgaat? Het antwoord is: eerst
de verlofknip en dan kijken wat er gebeurt?De heer Verhagen (CDA):Ja.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Mijn eerste vaststelling is dat het dan toch rommelig wordt.De heer Verhagen (CDA):Er zullen een aantal mensen zijn die behoefte hebben aan het systeem van
een verlofknip. Die zetten geld opzij om later een premie te verkrijgen. Dat
kan voor mensen een mogelijkheid zijn, bijvoorbeeld omdat zij geen aftrekmogelijkheden
hebben. Wij willen een meer omvattend systeem. Vandaar dat wij een eigen alternatief
hebben aangeboden.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Het is mij helder. Ik vind het echter rommelig om per 1 januari iets in
te laten gaan waarvan je weet dat het een paar maanden later wordt afgeschaft.
Dat vind ik een rommelig beleid. U zegt tevens dat er meer geld voor uitgetrokken mag worden. U zegt dat
het kabinet het Strategisch akkoord heeft geschonden. U zegt het kabinet aan
dat akkoord te houden. Dat slaat echter een gat van, mogelijkerwijs, een paar
honderd miljoen, van 100 mln of 200 mln euro in de begroting voor het jaar
2003. Dat zult u zich bewust zijn. De vraag is: vindt u dat u zelf een verantwoordelijkheid
hebt voor die rekening of legt u die bij het kabinet vanwege het feit dat
u van oordeel bent dat het kabinet het Strategisch akkoord heeft geschonden?
Het laatste lijkt mij het geval.De heer Verhagen (CDA):Ik zeg dat het zijn huiswerk over moet doen op dit punt.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Dat is duidelijk.De heer Verhagen (CDA):Voorzitter. Wij hebben lang gesproken over de noodzaak van lastenverzwaring
dit jaar vanwege de economische situatie en vanwege de noodzaak de staatsschuld
af te lossen. In mijn eerste termijn heb ik aangegeven dat de lastenverzwaring
nú moet worden gevolgd door gerichte lastenverlichting als die weer
mogelijk is. Wij zullen op dat punt een motie van de VVD-fractie steunen waarbij
wij duidelijk aangeven, zoals ik ook in eerste termijn heb gedaan, dat de
lastenverlichting waarmee wij later komen gericht zal moeten zijn. Nu wordt
een aantal kwetsbare groepen serieus getroffen, ook door de lastenverzwaring.
Als CDA-fractie zullen wij die groepen er duidelijk bij betrekken indien lastenverlichting
mogelijk is.Wij hebben op dat punt ook een discussie met het kabinet gevoerd over
de noodzaak om vast te houden aan de zorgtoeslag, zoals die is overeengekomen
in het Strategisch akkoord. Wij hebben daarbij dadelijk aangegeven dat ziektekosten
gemaximeerd moeten worden en dat voor ons de compensatie die in het Strategisch
akkoord was voorzien recht overeind staat. Hoewel vanwege de huidige economische
situatie de verhoging van de ziektekostenpremies naar voren is gehaald, zullen
wij ook op dit punt het kabinet aan het akkoord houden. Ik constateerde met
vreugde de toezegging van de minister-president over het maximeren zoals overeen gekomen in het Strategisch akkoord, waarbij wij dus ook uitgaan van
de werkgeversbijdrage zoals besproken tijdens de formatie.Een belangrijk element in de discussies van vandaag en gisteren was uiteraard
de noodzaak om te komen tot een veiliger samenleving in Nederland, niet alleen
door de waarden- en normendiscussie en het herstel van waarden en normen in
de Nederlandse samenleving, maar ook door op dat punt middelen beschikbaar
te stellen die het mogelijk maken duidelijk handen en voeten te geven aan
het preventieve en het repressieve. Wij zullen dan ook de motie van de VVD-fractie
ondertekenen om te komen tot een duidelijke verbetering door meer agenten
op straat en een duidelijke versterking van de rechterlijke macht. Wij hebben
in het debat van vandaag van gedachten gewisseld over de elementen die nodig
zijn om ervoor te zorgen dat de veiligheidsketen in haar totaliteit een antwoord
geeft op de vraag.Er is ook op een aantal andere zaken gekort. Dat is de reden waarom de
CDA-fractie de motie van mevrouw Van Nieuwenhoven over een door haar naar
voren gebracht element heeft medeondertekend. Wij hadden in het Strategisch
akkoord afgesproken dat niet bezuinigd zou worden op het element dat mevrouw
Van Nieuwenhoven naar voren heeft gebracht noch op de slachtofferhulp. Omdat
er wat ons betreft niet mag worden gekort op de slachtofferhulp dien ik de
volgende motie in die is medeondertekend door de collegae Van Nieuwenhoven,
Zalm, Wijnschenk, Rosenmöller, Giskes, Van Dijke, Van der Vlies, Teeven
en Marijnissen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat veiligheidsbeleid niet kan zonder goede hulp aan slachtoffers;verzoekt de regering, de bezuinigingen op slachtofferhulp te compenseren
via vermindering van de inhuur van externen (0,2 mln euro),en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Verhagen, Van Nieuwenhoven, Zalm,
Wijnschenk, Rosenmöller, Giskes, Van Dijke, Van der Vlies, Teeven en
Marijnissen.Zij krijgt nr. 14(28600).De heer Verhagen (CDA):Voorzitter. In het debat van vandaag is er een toezegging gekomen over
de mogelijkheid van het bestraffen van het lidmaatschap van terroristische
organisaties. Er bleef nog onduidelijkheid over bestaan of wij de op de EU-lijst
van terroristische organisaties voorkomende organisaties daadwerkelijk zouden
verbieden. Ik vond dat het antwoord op dat punt onduidelijk bleef. Vandaag
werd duidelijk dat Duitsland wederom 16 organisaties verboden heeft. Voorkomen
moet worden dat leden van dergelijke organisaties hun toevlucht zoeken tot
Nederland omdat zij hier niet verboden zijn. Ik dien op dit punt een motie
in om zeker te stellen dat de daartoe noodzakelijke wijzigingen van de strafrechtwetgeving
worden gerealiseerd.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat in Nederland terroristische organisaties niet bij wet
verboden zijn;voorts overwegende dat in Nederland het lidmaatschap van terroristische
organisaties evenmin verboden is;verzoekt de regering, de op de EU-lijst vermelde terroristische organisaties
bij wet te verbieden en het lidmaatschap van terroristische organisaties strafbaar
te stellen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Verhagen, Zalm en Wijnschenk.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 15(28600).De heer Marijnissen (SP):Weet de heer Verhagen dat de VN al jaren worstelen met de vraag wat precies
onder een terroristische organisatie moet worden verstaan?De heer Verhagen (CDA):Ja.De heer Marijnissen (SP):Ik kan mij wel iets voorstellen bij uw verhaal, maar u dient nu een redelijk
algemene motie in en niemand weet wat onder een terroristische organisatie
moet worden verstaan. Zelfs de VN komen er niet uit. U hebt gisteren en vandaag
geen enkele organisatie genoemd, zodat wij niet weten waar u het oog op hebt.De heer Verhagen (CDA):In de motie staat: de op de EU-lijst vermelde terroristische organisaties.
Die lijst is tot stand gekomen in het overleg van de ministers van Justitie
en BZK. Iedereen realiseerde zich dat het ging over terroristische organisaties
waar geen discussie over mogelijk was.In het open overleg van vandaag en gisteren met het kabinet-Balkenende
hebben wij de start meegemaakt van de concretisering van het beleid van de
andere aanpak. Ook hebben wij invulling kunnen geven aan onze eigen wensen.
Wij zullen nog enkele moties ondersteunen die ik niet zelf heb ingediend.
Wij geven die andere aanpak graag een steuntje in de rug om het herstel van
vertrouwen te realiseren. Onze fractie heeft daar in ieder geval alle vertrouwen
in.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Voorzitter. Ik begin met een welgemeend woord van dank aan de minister-president
voor zijn antwoord. Hij is het debat absoluut niet uit de weg gegaan. Dat
siert hem. Tot zover het goede nieuws!In het betoog van de minister-president stonden twee elementen centraal.
In de eerste plaats dat de kiezer heeft gekozen voor deze verandering en in
de tweede plaats dat de economische situatie dramatisch is verslechterd. Ik
kom daar nog op terug. De minister-president begon niet ten onrechte met het
belangrijke thema van normen en waarden. Dat onderwerp is natuurlijk bij lange
nog niet uitgediscussieerd. Duidelijk is wel dat de commissie Prinsjesdag
niet heeft gehaald en dat er niet een overweldigende meerderheid in de Kamer
is voor de door de minister-president uitgestippelde route.
De commissie is dus ter ziele. Het onderwerp is echter veel belangrijker en
daarom stelt het mij teleur dat wij niet een vorm kunnen vinden waarin een
maatschappelijk debat zou moeten worden gegoten. Dat debat moet niet alleen
of vooral in de Kamer worden gevoerd, maar in wijken en buurten waarin mensen
met elkaar moeten samenleven, waar zij zich ergeren en toch ook de winst pakken
van goede initiatieven die erop gericht zijn om normvervaging tegen te gaan.
Ik vind dit toch wel een omissie aan de kant van het kabinet. Zelf heb ik
een brede maatschappelijke discussie voorgesteld. Het gaat mij niet om mijn
gelijk, maar wij moeten wel aan de slag gaan en ik vraag de minister-president
hierin een eerste verantwoordelijkheid te nemen.Naar mijn stellige overtuiging is het antwoord van het kabinet op de huidige
maatschappelijke vraagstukken niet in eerste instantie datgene wat de kiezer
wil horen, ook niet in deze moeilijke tijden. Ik heb het kabinet aangesproken
op de dubbele moraal: spreken over normen en waarden is ze namelijk ook toepassen.
Maar dit kabinet schiet tekort op de sociale norm, op de onderwijsnorm, op
de gezondheidsnorm, op de veiligheidsnorm, op de milieunorm. Daarin schiet
het kabinet tekort, maar het kan anders en het moet ook anders. Als de minister-president
zegt dat het hem bij de begroting voor 2003 gaat om het schild der zwakken,
dan vraag ik mij af: Hoezo? Als je namelijk de maatregelen erbij neemt en
de retoriek laat voor wat ze is, dan worden banen vernietigd en dat komt het
hardst aan bij de zwakken. Er gaat koopkracht verloren en het verlies daarvan
komt het hardst aan bij de zwakken. Ik vraag de minister-president om dat
tot zich te laten doordringen. In de afgelopen periode – niet jaren
geleden, maar een paar maanden of zelfs weken – heeft het CDA beloftes
gedaan over de invoering, ter compensatie, van een nominale premie in het
nieuwe ziektekostenstelsel. Die belofte is gebroken. De LPF heeft koopkrachtbehoud
beloofd. Ook die belofte dreigt niet te worden waargemaakt. Dat stelt mij
teleur en brengt me tot de indiening van de volgende motie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat in het koopkrachtbeleid voor 2003 een min staat voor
mensen op het sociaal minimum;constaterende dat dit wordt veroorzaakt door in afwijking van het Strategisch
akkoord al in 2003 de nominale ziekenfondspremie te verhogen;verzoekt de regering, de inkomensachteruitgang bij het sociaal minimum
in 2003 ongedaan te maken,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Rosenmöller, Marijnissen
en Van Nieuwenhoven. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 16(28600).De heer Rosenmöller (GroenLinks):Voorzitter. In het debat over het financieel kader en onze tegenbegroting
hebben wij afgesproken om het CPB te vragen om een doorrekening van het kabinetsbeleid
en het beleid dat GroenLinks voorstaat voor 2003, inclusief de effecten voor
de laag- en ongeschoolden. Overigens zijn wij ook zeer geïnteresseerd
in een milieudoorrekening; ik hoop dat de minister-president ons ook op dat
punt wil steunen. In het debat probeerde ik duidelijk te maken dat het kabinetsbeleid
niet alleen slecht is voor de werkgelegenheid en de inkomensontwikkeling –
zeker voor hen die betrokkenheid en affiniteit hebben met het begrip "solidariteit"
in relatie tot inkomens. Het beleid is ook economisch slecht. De cijfers geven
ons daarin in belangrijke mate gelijk. Dit betekent dat er eerder tegenvallers
ontstaan dan in ons alternatief. Wij weten nu dat die zullen worden opgevangen
met een hoger tekort. Het is dan helemaal vreemd dat ons de maat wordt genomen
met een tijdelijk tekort van hooguit een paar tienden van procenten in 2003.
Onze tegenbegroting laat een betere groei zien, een betere werkgelegenheid,
betere inkomensverhoudingen en een verlaging van de loonkosten, een verhoging
van de winstgevendheid en een verhoging van het investeringsniveau –
dat laatste is vooral gericht aan de heer Verhagen, die daar gisteren nog
aan twijfelde, maar vandaag ongetwijfeld de stukken van het CPB over onze
tegenbegroting beter heeft gelezen.De heer Verhagen (CDA):Ook na lezing bleek dat de plannen van het kabinet op de langere termijn
beter uitpakken dan uw plan, ook voor de werkgelegenheid.De heer Rosenmöller (GroenLinks):U heeft het echt hartstikke mis. Ik heb de teksten maar meegenomen om
ze te kunnen citeren. Daar staat dat bij GroenLinks de loonkosten dalen, evenals
de arbeidsinkomensquote – buitengewoon belangrijk – en dat de
lichte verbetering van de winstgevendheid bijdraagt aan iets meer investeringen.
Het CPB stelt vervolgens dat het geen langetermijndoorrekening heeft gemaakt.
U kunt dus niet zeggen dat de langetermijndoorrekening slecht uitpakt. Ik
ben juist het debat met de minister-president aangegaan om te verifiëren
of het kabinetsbeleid of ons beleid beter uitpakt op de lange termijn. Ik
hoop dat u deze politieke aantijgingen terugneemt, want er is helemaal geen
grond voor.De heer Wijnschenk (LPF):Ik denk dat ik deze vraag mag stellen, omdat ik relatief nieuw ben in
de Kamer. Hoe lang doet u dit werk nu?De heer Rosenmöller (GroenLinks):Ik had gisteren het idee dat u het precies wist, maar...De heer Wijnschenk (LPF):Oké, laten wij zeggen tien jaar. U doet elk jaar zo'n begroting.De heer Rosenmöller (GroenLinks):De meesten gaan vooruit, maar u gaat nu een stukje achteruit!De heer Wijnschenk (LPF):Ik zal proberen om dat straks te herstellen.U doet het in ieder geval al heel lang. Ieder jaar laat u zo'n GroenLinksbegroting
narekenen. Weet u hoeveel bomen dat kost en Rosenmöllerhoeveel ambtenaren
daaraan meewerken? Het is allemaal volstrekt verspilde moeite, mijnheer Rosenmöller.De heer Rosenmöller (GroenLinks):U heeft op zichzelf gelijk. Het kost papier en papier –
ik waardeer uw kennis van de ecologie zeer – wordt van hout gemaakt
en hout komt inderdaad van bomen. Fortuyn had niets met het milieu, maar u
weet er in ieder geval iets van af!Het zijn vijf blaadjes met buitengewoon waardevolle informatie. Ik zou
het op prijs stellen als u ze zou lezen. Dat kost misschien wat tijd, maar
in die tijd kan ik dan mooi exact uitrekenen hoeveel bomen er voor die blaadjes
nodig zijn. Daarna spreken wij elkaar nader.De heer Wijnschenk (LPF):Als u het goed vindt, regeren wij dan intussen het land.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Wat zegt u nu? Wij regeren het land? Mijnheer Wijnschenk, u controleert!
U doet dat te weinig, maar het is wel u taak! Gisteren was het leuk; vandaag
is het leuk en ik hoop dat dat zo blijft.Voorzitter. Er is op z'n minst verwarring ontstaan over de levensloopregeling.
Per interruptie heb ik geprobeerd, duidelijk te maken hoe het zal gaan als
de CDA-fractie haar zin krijgt. Haar voorstel is misschien beter dan dat van
het kabinet, maar het is natuurlijk het beste om een nieuwe regeling te laten
ingaan op het moment dat de oude, de spaarloonregeling, wordt afgeschaft.
Ik houd de minister-president en de CDA-fractie nog een keer voor dat juist
die 500 mln euro, die is geconditioneerd voor lastenverlichting en bedoeld
is voor loonmatiging, ingezet zou kunnen worden als een brug naar een betere
verlofregeling en om het spaarloon een jaar te handhaven. Ik hoor op dit concrete
punt graag een reactie.Ik was gisteren buitengewoon blij, eerlijk is eerlijk, dat de fractie
van de heer Wijnschenk instemde met een verhoging van het opsporingspercentage.
Dat moeten wij natuurlijk met elkaar vastleggen en daarom leg ik de volgende
motie aan de Kamer voor, een motie die ongetwijfeld door de LPF-fractie zal
worden gesteund.De Kamer,gehoord de beraadslaging, overwegende dat het gemiddelde opsporingspercentage van 15 van een bedroevend
laag niveau is;overwegende dat het kabinet op concrete doelstellingen dient te worden
gecontroleerd;verzoekt de regering, in het veiligheidsplan dat op 11 oktober wordt gepresenteerd,
een verdubbeld ophelderingspercentage, gedifferentieerd naar verschillende
delicten, als concrete doelstelling vast te leggen en daarbij aan te geven
hoe en op welke termijn dit wordt verwezenlijkt,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Rosenmöller en Van Nieuwenhoven.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 17(28600).De heer Rosenmöller (GroenLinks):Voorzitter. In het debat is kort gesproken over de balans op het terrein
van veiligheid tussen repressie en preventie. Om die balans ietsje –
ik geef toe dat het niet echt veel is – te corrigeren, wil ik de Kamer
de volgende motie in overweging geven.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de kinderbescherming probeert, het aantal beschermings-
en strafzaken te verminderen door preventie;constaterende dat er wordt bezuinigd op de Raad voor de kinderbescherming,
waardoor er volgend jaar geen geld is voor preventieprojecten;verzoekt de regering, de bezuiniging van ongeveer 2,5 mln euro op de Raad
voor de kinderbescherming terug te draaien en de dekking te zoeken in een
ophoging van de taakstelling inhuur externen met hetzelfde bedrag,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Rosenmöller, Van Nieuwenhoven,
Giskes, Van der Vlies, Van Dijke, Marijnissen, Wijnschenk, Zalm, Verhagen
en Teeven.Zij krijgt nr. 18(28600).De heer Rosenmöller (GroenLinks):Voorzitter. Het zou natuurlijk fantastisch zijn als ik, wanneer mijn vrouw
vraagt "En hoe was het?", kan zeggen: ik heb het kabinet 2,5 mln euro ontfutseld
voor preventieprojecten in het kader van het veiligheidsbeleid. Ik ben ook
hier weer optimistisch dat ik dit balletje binnen zal kunnen tikken.Ik ben minder optimistisch over het milieubeleid van het kabinet. Wij
zijn zeer, zeer ontevreden over de voornemens van het kabinet op dit terrein.
Ik pik er een element uit, maar mijn fractie komt bij de begroting uiteraard
terug op de overige punten. Het gaat mij nu om de prijsstijging bij de Nederlandse
Spoorwegen. Die is natuurlijk dramatisch voor wat in het jargon "modal split"
heet en in gewoon Nederlands het ervoor zorgen dat je zo veel mogelijk mensen
in de trein hebt en zo min mogelijk mensen op de weg. Het kabinet legt asfalt
aan en geeft het kwartje van Kok terug, terwijl er een prijsstijging van 9%
komt bij de Nederlandse Spoorwegen. De minister van Verkeer en Waterstaat
zegt vervolgens dat hij niet hoopt dat alle mensen nu in de auto stappen,
terwijl dat natuurlijk eigenlijk de bedoeling is. Dat getuigt van een naïveteit
die bijna grenzeloos is. Ik dien de volgende motie in om ervoor te zorgen
dat de prijsstijging beperkt wordt.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de tariefsverhoging bij de NS boven het inflatieniveau
wordt veroorzaakt door de kostenstijging die gepaard gaat met de verhoging
van de infraheffing voor het gebruik van de spoorwegen;van mening dat deze verhoging in 2002 en 2003 met een totaalbedrag van
27,3 mln euro onredelijk is, gezien het geconstateerde Rosenmöllerachterstallig
onderhoud van het spoor en het negatieve effect daarvan op de prestaties van
de NS; verzoekt de regering, van de verhoging van de infraheffing voor het personenvervoer
af te zien voor de jaren 2002 en 2003,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Rosenmöller, Van Nieuwenhoven
en Marijnissen. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 19(28600).De heer Rosenmöller (GroenLinks):Den Haag is de hoofdstad van het internationaal recht. Ik heb in mijn
eerste termijn gesproken over de internationale situatie, waarin de rol van
Europa ten opzichte van de Verenigde Staten als volgt kan worden omschreven:
Europa wikt, de VS beschikt. Ik heb stellig de indruk dat dit ook geldt of
gaat gelden voor datgene wat rondom Irak gebeurt of zou kunnen gebeuren. Er
is geen discussie mogelijk over de wapeninspecteurs, die moeten er gewoon
komen en zullen er naar alle waarschijnlijkheid ook komen. Ik maak mij evenwel
grote zorgen over en heb forse kritiek op hetgeen het kabinet zegt. Ik proef
daaruit dat er geen enkel scenario denkbaar is dat de VS zou volgen en het
kabinet niet zou steunen. Het is mij bekend dat de route via de VN niet hoeft
te leiden tot een resolutie. Dat stelt mij teleur. Als ik de minister-president
goed beluister, zegt hij eigenlijk dat alle instrumenten moeten worden opengehouden.
Het is nu misschien niet nodig om te praten over oorlog, maar wij horen dat
de president van Amerika wel doen. Ik vind dat een onverstandige lijn, waarvan
Nederland onvoldoende afstand neemt. Ik zie zich een scenario ontwikkelen
waarin Nederland, en Europa in belangrijke mate, zich laat sturen in plaats
van dat er zelfbewust een externe positie wordt ingenomen.Mijn laatste opmerking gaat over het migratiedebat. In het interruptiedebat
dat ik heb gevoerd met de minister-president, zei deze dat zorgvuldige formuleringen
geboden zijn in het migratiedebat. Het was een beetje duwen en trekken, maar
de minister-president nam afstand van de uitspraak van minister Nawijn dat
de kraan dichtmoet en dat Nederland het meest restrictieve beleid van Europa
moet voeren. Eerder in zijn bijdrage zei de premier evenwel nog iets anders.
Hij zei dat dit kabinet niet staat voor een "wij-zijbeleid". Met dit soort
signalen van de minister van Vreemdelingenzaken en Integratie is dat wel het
geval. Er wordt dan wel een "wij-zijbeleid" gevoerd. Ik weet het ook, het
is zo gemakkelijk om mensen naar de mond te praten. Het is evenwel de verkeerde
politiek. Eerlijk duurt het langst! Er speelt nog meer mee. Het is in mijn
ogen een gebrek aan respect en fatsoen dat dit wordt gezegd terwijl Nederland
volgens de minister-president wél blijft openstaan voor vluchtelingen.
Ik ben voor een open debat over van alles en nog wat, maar soms, heel soms,
kan een taboe geen kwaad. Het taboe op de dichte kraan in het asielbeleid
is wat mij betreft een mooi voorbeeld van een noodzaak om een enkel taboe
in stand te houden.De heer Wijnschenk (LPF):Voorzitter. Allereerst een kleine correctie. Door mijn eigen omissie was
ik iets te laat met het tekenen van de motie van mevrouw Van Nieuwenhoven
over de kinderbescherming op stuk nr. 7. Die had de fractie van de LPF gaarne
mede ondersteund. Wij staan er helemaal achter.De voorzitter:Uw handtekening zal onder de motie op stuk nr. 7 worden toegevoegd.De heer Wijnschenk (LPF):Voorzitter. Ik schakel meteen door naar mevrouw Van Nieuwenhoven, die
in tweede termijn nog even terugkwam op het woord "poldermodel". Ik heb gisteren
kennelijk nog niet helemaal goed uitgelegd hoe wij dat zien. Ik kom natuurlijk
uit de polder. Ik kom uit Almere. Een gebied dat meer polder is hebben wij
geloof ik in Nederland niet. De fractie van de LPF doelt nadrukkelijk op het
verschil tussen wat altijd gebeurde, waarbij iedereen achter elkaar aanliep
en waarna in consensus beslissingen werden genomen, en onze wens dat de regering
haar eigen beslissingen neemt en niet in een soort consensusmodel werkt. Daarin
onderscheiden wij ons nadrukkelijk wel van het poldermodel.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Ik vroeg ernaar in verband met het SER-advies over de WAO. De heer Wijnschenk
zei niet alleen dat hij het poldermodel wilde, maar hij zei ook dat het verstandig
zou zijn als werkgevers en werknemers daarover met het kabinet tot overeenstemming
probeerden te komen. Ik mag toch hopen dat hij dat nog steeds vindt.De heer Wijnschenk (LPF):Dat houd ik nog steeds overeind, als het kabinet maar de beslissing neemt.Gisteren heb ik in mijn eerste termijn nagelaten de heer Rosenmöller
op de juiste wijze te antwoorden op zijn vraag over de koopkracht. Hij refereerde
daar in tweede termijn net nog even aan. Voor gedetailleerde waarden en getallen
verwijs ik nog steeds door naar de algemene financiële beschouwingen
over drie weken. Nu wil ik er het volgende over zeggen.De Lijst Pim Fortuyn heeft in het verleden inderdaad gezegd dat niemand
in Nederland erop achteruit mag gaan. Maar dat gebeurde in een tijd dat het
economisch veel beter ging dan nu. De Lijst Pim Fortuyn is daarom ook voorstander
van een gedegen financieel beleid. Het zou niet verantwoord zijn om onder
de huidige omstandigheden koopkrachtbehoud te garanderen. Ik geef de heer
Rosenmöller toe dat wij op dit punt afwijken van een eerder getrokken
lijn. Wij denken daarmee juist moed te tonen, door op een eerder standpunt
terug te komen. In het verleden hadden regeringen juist niet het lef om het
beleid aan te passen als de omstandigheden veranderden, terwijl dat achteraf
wellicht had gemoeten. Wij voeren deze aanpassingen liever door dan voorstellen
te steunen die op drijfzand zijn gebouwd. Wie op drijfzand bouwt komt uiteindelijk
in het moeras terecht.Overigens is de koopkracht de afgelopen jaren voor iedereen aanzienlijk
verbeterd. Van 1996 tot juni 2002, dus een paar maanden terug, was de reële
loonstijging ruim 7%. Wij vragen ons in alle gemoede af of het dan zo'n ramp
is om het komende jaar een klein stapje terug te doen, door een tijdelijke
pas op de plaats, met als doel dat er over twee jaar weer ruimte is voor verdere
groei. Als wij zorgen dat de minima, zoals 65-plussers met alleen een AOW-uitkering,
niet in moeilijkheden komen, zien wij daar geen bezwaar in.De heer Rosenmöller (GroenLinks):U vroeg mij niet hoe lang ik dit werk al doe. Het veertiende jaar is net
begonnen. In al die veertien jaar heb ik dit soort redeneringen echt wekelijks
gehoord. Je hebt er helemaal geen moed voor nodig om terug te komen op eerder
gedane toezeggingen.De heer Wijnschenk (LPF):Misschien geen moed, maar wijsheid!De heer Rosenmöller (GroenLinks):Het is nu precies wat Den Haag kenmerkt. U bent een nieuwkomer, met een
nieuwe politieke cultuur. Daarvoor hebben wij elkaar – ik zeg het in
alle oprechtheid – gefeliciteerd. Het is een prestatie. U bent echter
met een cultuur hier binnengekomen in de zin van: doen wat je zegt. Het was
vervolgens uw collega en voormalig fractievoorzitter de heer Herben die na
de verkiezingen zei: linksom of rechtsom, die koopkracht zal gegarandeerd
worden. Welnu, dan moet u toch niet met verhalen uit 1996 tot 2001 of 2002
komen? Dat is toch geen verhaal, mijnheer Wijnschenk?De heer Wijnschenk (LPF):Dat ben ik niet met u eens. Ik denk dat het wel een verhaal is. Ik denk
dat je heel flexibel moet zijn en dat je juist moet opletten wat er in de
omgeving, om je heen, gebeurt en niet star aan allerlei beleid moet vasthouden
en uitvoeren.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Maar de flexibiliteit gaat bij u zover dat datgene wat u gisteren zei,
vandaag niets meer waard is?De heer Wijnschenk (LPF):Nu, dat was in mei-juni en dus niet gisteren. Er zit bijna een halfjaar
tussen.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Als het zo is dat u de burgers iets in het vooruitzicht stelt, dan weten
die burgers dus ook dat het allemaal zo flexibel is dat zij er eigenlijk niets
voor kopen. Dat is toch eigenlijk de kern van het verhaal?De heer Wijnschenk (LPF):Nee, ik denk dat het een kwestie van goed beleid is om je aan te passen
aan de omstandigheden. Dat is, denk ik, wat heel vaak gemist werd in het verleden.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Kunt u dan aangeven waarom u vindt dat vooral ook de laagste inkomens –
dat is voor een deel toch ook uw electoraat, zoals het voor ons allemaal ons
electoraat is – zo'n zware prijs moeten betalen en niet kunnen worden
ontzien?De heer Wijnschenk (LPF):Nu, over de hele lijn genomen, zonder in details te treden over 0,75%
of 1%, vinden wij het ontzien worden van de mensen met een AOW-uitkering,
boven de 65, wat ons betreft goed beleid.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Ik weet zeker dat de LPF vóór 15 mei zo'n redenering getypeerd
zou hebben als ondubbelzinnige Haagse onbetrouwbaarheid.De heer Wijnschenk (LPF):Nee, ik denk het niet.Mevrouw Giskes (D66):Kan mijnheer Wijnschenk mij uitleggen wat het verschil tussen dit soort
"moed" en kiezersbedrog eigenlijk is?De heer Wijnschenk (LPF):Als ik u dat moet uitleggen, kan ik beter ophouden.Mevrouw Giskes (D66):Dat is een goed idee!De heer Wijnschenk (LPF):Voorzitter. Ik heb in eerste termijn gesproken over de noodzaak dat de
mensen in Nederland zich weer veilig kunnen voelen. Ik heb daarbij, in die
fase, opzettelijk niet de politici als aparte groep willen noemen omdat ik
het niet gepast vond in een algemeen betoog bepaalde groepen extra in het
licht te plaatsen. Maar ik doe dat nu wel. Als politici zich zo onveilig gaan
voelen dat zij kleine en grote problemen niet meer bij de naam durven te noemen,
dan is dat een directe bedreiging voor onze democratie. Mijn collega mevrouw
Halsema verwoordde dat enige weken geleden op Radio 1 ongeveer zo: op dit
moment verlaten collega's door de sfeer van bedreigingen de politiek; ikzelf –
ik citeer mevrouw Halsema – heb bepaalde zaken in deze sfeer niet aan
de orde durven stellen. Niemand in en buiten deze Kamer mag in zo'n situatie terechtkomen. Ieder
van de kamerleden is op democratische wijze gekozen en heeft niet alleen het
recht maar ook de plicht om over elk onderwerp zijn mening te kunnen geven,
zonder angst en in alle oprechtheid. De bedreigingen moeten dus ophouden.
Bij de Lijst Pim Fortuyn hebben wij, net zoals mevrouw Halsema, regelmatig
met dreigbrieven en -telefoontjes te maken. En ook de bedreiging van mevrouw
Ayaan Hirsi Ali van de Wiardi Beckmanstichting laat zien dat je kennelijk
niet ongestraft meer voor je mening kunt uitkomen. De LPF-fractie is geschrokken
van het incident van gisteren. Aanstaande woensdag zal in het Presidium aandacht
worden gegeven aan de veiligheid in de Tweede Kamer. De LPF-fractie gaat ervan
uit dat snel daarna concrete maatregelen worden genomen.Er wordt door de oppositie gehamerd op het feit dat men de begrotingsvoorstellen
van het kabinet volstrekt onvoldoende vindt. Wij hebben geen ervaring met
oppositie – wij zitten immers nu meteen in de regering – maar
ik kan mij voorstellen dat het relatief eenvoudig is om kabinetsbeleid aan
te vallen als het economisch enorm tegenzit. Wij moeten bezuinigen, de oppositie
niet. Wij moeten nieuw beleid voeren dat door ten minste twee oppositiepartijen
jarenlang niet is ontwikkeld. Wij moeten problemen aanpakken die goeddeels
door het jarenlang voortkabbelende Paars zijn veroorzaakt. Bezuinigen betekent
dat onaangename keuzes gemaakt moeten worden, keuzes die juist in de achter
ons liggende tijden van economische voorspoed gemaakt hadden moeten worden.
Dat wil echter niet zeggen dat er helemaal niet geïnvesteerd wordt, zoals
de oppositie steeds roept. Er wordt wel degelijk geïnvesteerd. Het regeerakkoord
voorziet in een extra uitgave in 2003 van 700 mln euro voor de zorgsector
en van 160 mln euro voor veiligheid.Over veiligheid gesproken, het zal u niet zijn ontgaan dat de Lijst Pim
Fortuyn hoge prioriteit geeft aan dit onderwerp. Het moet de komende jaren
veiliger worden op straat. Ik had het zonet al even over het onveilige gevoel
waarmee een groot aantal politici de laatste maanden rondloopt. Welnu, voor
de burger is die onveiligheid al vele jaren iets waarmee hij
of zij rekening moet houden, op straat, in de trein, in het stadion en zelfs
in de bioscoop. Het lijkt er ook op dat de burger zijn vertrouwen in de politie
heeft verloren. Bijna 80% van de Nederlanders vindt dat misdrijven te vaak
ongestraft blijven. Bekende ergernissen zijn dat de politie slecht bereikbaar
is, er niet is of niet snel genoeg ter plaatse is en dat zij te weinig tijd
of aandacht aan een aangifte besteedt. Het kabinet erkent dit probleem. Het
zal zich de komende jaren inspannen om het veiligheidsgevoel van burgers te
vergroten. Het is uitermate belangrijk dat men dit beleid niet laat versloffen,
maar dat men dit, waar mogelijk, versterkt. De fractie van de Lijst Pim Fortuyn
ziet graag dat we met de bestaande middelen, binnen het kader van het huidige
budget, creatieve oplossingen vinden om bij de misdaadbestrijding tot betere
resultaten te komen. Met het oog hierop dien ik graag een motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat er op korte termijn meer blauw zichtbaar op straat moet
zijn;overwegende dat het zonder de veiligheid, de kwaliteit en de bereikbaarheid
van de politie in gevaar te brengen, wenselijk is om meer surveillances te
doen;verzoekt de regering, ervoor zorg te dragen dat er meer wordt gesurveilleerd,
bijvoorbeeld door het inzetten van eenpersoonssurveillance en marechaussee,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Wijnschenk, Verhagen en Zalm.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 20(28600).De heer Rosenmöller (GroenLinks):Mijnheer Wijnschenk, u had het over het belang van opsporing. Gisteren
hebben wij hierover een interruptiedebatje gehad en dat leidde tot een conclusie.
Mag ik er nu van uitgaan dat u de motie die ik heb ingediend en die door mevrouw
Van Nieuwenhoven is medeondertekend, zult steunen? Die motie gaat namelijk
over de noodzaak om het opsporingspercentage te verhogen en om bij opsporing
te differentiëren naar de aard van het delict. Dat differentiatie belangrijk
is, heeft u bij interruptie ook tegen de minister-president gezegd.De heer Wijnschenk (LPF):Wat wij nadrukkelijk niet willen, is ons vastpinnen op een bepaald percentage.
Terecht merkt u op dat ook wij willen dat gedifferentieerd wordt. Wij willen
echter niet dat ervoor het oplossingspercentage een plafond wordt vastgesteld.
Dat willen wij nadrukkelijk niet.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Ik begin nu ook op dit punt een beetje in verwarring te raken. Toen ik
het gisteren had over die 35%, zei u: ja, dat moeten we doen. Het is nu een
nieuwe dag, met een nieuwe ronde en nieuwe kansen. Aan wisselingen wen je
gauw, maar dit gaat natuurlijk wel heel snel. We kunnen voor het gewenste
percentage een gemiddelde noemen en verder differentiëren. We willen
het kabinet toch ook afrekenen op datgene wat er op terrein van de opsporing
gebeurt. Dat zult u toch met mij eens zijn.De heer Wijnschenk (LPF):Ik heb zelf het percentage van 35 niet bevestigd. U maakt er nu van dat
sprake is van een gedifferentieerd percentage en een verdubbeling. Dat geeft
uw motie aan, maar daaraan wil wij ons niet binden. Wij willen ons dus niet
vastleggen op het percentage van 35 en ook niet op twee keer de helft of het
dubbele. Dat stelt u voor.De heer Rosenmöller (GroenLinks):U wilt het kabinet dus niet afrekenen op het realiseren van verbeteringen
met betrekking tot de opsporing. Zo maakt u het het kabinet wel heel gemakkelijk
bij dit ook voor u cruciale thema.De heer Wijnschenk (LPF):Nee, wij willen graag van het kabinet horen welke percentages wel gehaald
kunnen worden en daar willen wij dan aan vasthouden.De heer Van der Vlies (SGP):Ik heb vanmiddag de minister-president een tipje van de sluier zien en
horen oplichten over het plan van aanpak of zoiets – ik weet de titel
nog niet precies – over de veiligheid, te presenteren op 11 oktober
aanstaande. Ik hoorde de minister-president zeggen dat er bijvoorbeeld voor
de surveillance een heldere taakstelling in zit van +10%. Dat gehoord hebbende,
dient u toch een motie in. Dat is prima, want het thema verdient aandacht.
Mijn fractie staat daarachter. Maar mag ik uit het indienen van de motie afleiden
dat u het inzicht dat de minister-president gaf in enkele criteria in dat
plan van aanpak, te weinig ambitieus vindt? Anders is die motie natuurlijk
niet nodig. Met andere woorden: er moet nog een schepje bovenop. Mag ik dat
zo verstaan?De heer Wijnschenk (LPF):Uw vraag is of wij die motie steunen of niet? Wat is precies uw vraag,
want het is zo'n verhaal?De heer Van der Vlies (SGP):De minister-president heeft vanmiddag in getallen enkele criteria aangegeven
uit dat veiligheidsplan. Dat heeft u ook gehoord. U dient een motie in. U
vraagt om meer, zo begrijp ik. Wat de minister-president vanmiddag zei, is
u nog te weinig ambitieus. Zo moet ik u toch verstaan?De heer Wijnschenk (LPF):Wij vragen nadrukkelijk om een inschatting van het kabinet op dat gebied.
Er zal dus een advies komen van het kabinet. Wij kunnen dan overwegen of wij
dat steunen of dat wij meer willen.De voorzitter:Een laatste korte vraag.De heer Van der Vlies (SGP):Er is vanmiddag natuurlijk het een en ander toegezegd, althans er is inzicht
gegeven. Dat is genoeg of te weinig.De heer Wijnschenk (LPF):Een tipje van de sluier, zei u.De heer Van der Vlies (SGP):Is het genoeg of te weinig?De heer Wijnschenk (LPF):Wij willen graag op onze motie een totaalantwoord hebben. Dan zullen wij
oordelen of het te veel of te weinig is.De voorzitter:Mevrouw Giskes wil u ook nog een vraag stellen op dit punt. Dat mag.Mevrouw Giskes (D66):Voorzitter. Ik kan mij heel goed voorstellen dat de heer Wijnschenk niet
gediend is van allerlei verhalen die alleen maar extra geld kosten zonder
dat dat in zijn ogen voldoende gedekt zou zijn. Maar in de tegenbegroting
die wij hebben gemaakt komt er wel degelijk 65 mln euro extra vrij voor veiligheid,
terwijl het financieringstekort kleiner is dan bij het kabinet. Daar kan hij
natuurlijk niet op tegen zijn. Ik neem dus aan dat hij dat steunt.De heer Wijnschenk (LPF):Dat hangt af van waar u het geld weghaalt. Dat is dan de hele discussie.Mevrouw Giskes (D66):Dat heeft u kunnen zien. Ik neem aan dat u dat bestudeerd heeft. Het is
geen cijfer achter de komma, want het gaat om grote bedragen: 65 mln euro
voor de veiligheid. U wilt meer veiligheid, meer agenten, een betere voorziening
in de strafrechtketen. U kunt nu wel lachen, maar vindt u dat onzin? U heeft
dat helemaal niet nodig, begrijp ik.De heer Wijnschenk (LPF):Nee, wij maken gewoon andere keuzen in onze totale financiering.Mevrouw Giskes (D66):U vindt veiligheid niet zo belangrijk als u zegt?De heer Wijnschenk (LPF):Jawel, dat vinden wij heel belangrijk maar niet op de manier waarop u
dat opbouwt.Mevrouw Giskes (D66):Maar hoe belangrijk vindt u het dan als u niets extra's wilt, maar alleen
een agent alleen wilt laten rondlopen, die dan waarschijnlijk in elkaar geslagen
wordt? U weet zelf dat de politie daar bezwaren tegen heeft en dat kan ik
mij heel goed voorstellen.De heer Wijnschenk (LPF):Mevrouw Giskes, het huidige regeerakkoord voorziet in 160 mln euro extra
voor veiligheid. Daar staat de LPF-fractie volledig achter.Mevrouw Giskes (D66):Dat vindt u dus genoeg? Meer vindt u eigenlijk onzin?De heer Wijnschenk (LPF):Als er meer kan worden vrijgemaakt, graag. Maar op dit moment is dat voor
onze fractie voldoende.Mevrouw Giskes (D66):Wij laten zien hoe dat kan. Dat is de grap van in de Kamer zitten en je
geen onderdeel voelen van het kabinet. Als fractie heeft u een eigen recht
van spreken en daar mag u blij mee zijn.De heer Wijnschenk (LPF):Dat heb ik inmiddels geleerd, dank u.Mevrouw Giskes (D66):Nou, wat let u dan om een voorstel te steunen waarin 65 mln euro extra
voor veiligheid wordt vrijgemaakt en waarbij het financieringstekort ook nog
lager is?De heer Wijnschenk (LPF):Dat is heel simpel: wij hebben zelf het regeerakkoord mee helpen opstellen.
Daarin is dat extra geld vrijgemaakt. Wij staan achter de manier waarop dat
gefinancierd wordt, zoals ook in het regeerakkoord is opgenomen. Wij gaan
dus geen andere begroting steunen.De voorzitter:Uw laatste vraag, mevrouw Giskes.Mevrouw Giskes (D66):Alles wat u zegt over "wij willen meer voor veiligheid", is een praatje
voor de vaak.De heer Wijnschenk (LPF):Nee, wij willen misschien wel meer voor veiligheid, maar wij willen graag
van het kabinet horen hoe het dat wil financieren.De heer Zalm (VVD):Voorzitter. Ik vind het heel netjes van de heer Wijnschenk dat hij niet
vooruitloopt op mijn termijn, maar ik kan al verklappen dat hij samen met
mij een motie zal indienen om 130 mln euro meer voor veiligheid ter beschikking
te stellen.De heer Wijnschenk (LPF):Precies. Ik wilde u het gras niet voor de voeten wegmaaien, mijnheer Zalm.De Lijst Pim Fortuynfractie is verder van mening dat het volstrekt onaanvaardbaar
is dat criminelen huiswaarts worden gestuurd vanwege een cellentekort, iets
wat de veiligheid bepaald niet ten goede komt. Zij steunt daarom de motie
van coalitiegenoot VVD met betrekking tot de introductie van meerpersoonscellen.WijnschenkTen slotte vraag ik uw aandacht voor het volgende. Nog niet zo lang geleden
ontving ik een brief van een mevrouw wier echtgenoot ten onder dreigt te gaan
aan zijn gokverslaving, een verslaving die niet alleen de man in kwestie treft,
maar waar het hele gezin onder lijdt. Deze man is bepaald geen
uitzondering. Op dit moment telt ons land naar schatting ten minste 5000 gok-
en loterijverslaafden die in contact staan met professionele hulpverlening.
Daarnaast zijn er nog eens tienduizenden gokverslaafden die geen hulp ontvangen.
Deze mensen worden voor een belangrijk deel aangemoedigd door vele reclame-uitingen.
Zij maken bijna dagelijks de gang naar gokautomaat, casino of sigarenboer.
De Lijst Pim Fortuynfractie wil daarom dat wordt opgetreden tegen de aanmoediging
van gokverslaafden, want zo kun je reclame gerust typeren. Ik dien daarom
de volgende, voorlopig laatste, motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de overheid een voorbeeldfunctie vervult ten aanzien van
waarden en normen;voorts overwegende dat dit ook geldt ten aanzien van de rol van de overheid
met betrekking tot het voorkomen van gokverslaving;van mening dat de overheid een speciale verantwoordelijkheid heeft met
betrekking tot de kansspelen;verzoekt de regering, voor de behandeling van de begroting van Justitie
expliciet aan te geven, op welke wijze het voorkomen van gokverslaving door
de respectievelijke kansspelorganisaties in de praktijk wordt uitgevoerd,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Wijnschenk, Verhagen en Zalm.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 21(28600).De heer Van Dijke (ChristenUnie):Is het niet veel handiger om een aantal casino's te sluiten en om het
aantal verkooppunten te verminderen? Wellicht lost dat een aantal problemen
op.De heer Wijnschenk (LPF):Zij voorzien in een behoefte. De Staat heeft een monopoliepositie juist
om illegale gokgelegenheden tegen te gaan. De reclame om meer mensen erheen
te trekken, vinden wij echter niet zo handig.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Dat is toch een beetje gek. Eerst wordt een behoefte aangemoedigd, vervolgens
ontstaan er problemen en dan wilt u optreden. U kunt toch beter de put dempen
aleer het kalf verdronken is?De heer Wijnschenk (LPF):Er zijn ook allerlei projecten voor drugs- en alcoholverslaafden. Je kunt
je ogen niet sluiten voor een bepaalde problematiek in de maatschappij.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Wij kunnen er wel wat aan doen. U stelt nu een maatregel voor die naar
mijn oordeel een stap op de goede weg kan zijn, maar u kunt aanzienlijk verder
gaan en dat wilt u weer niet.De heer Wijnschenk (LPF):Dat willen wij inderdaad niet.De heer Van Dijke (ChristenUnie):U bent dus voor halfslachtige maatregelen.De heer Wijnschenk (LPF):Dit is de eerste stap.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Dus wij mogen meerdere stappen tegemoet zien?De heer Wijnschenk (LPF):Wij wachten af of dit helpt.Voorzitter. Ik kom terug op het favoriete onderwerp van de oppositie:
bezuinigen. Ja, het is waar dat wij met zijn allen even een stap terug moeten
doen, maar wij hopen daar later ook weer van te kunnen profiteren. Wij gaan
die uitdaging aan en wij maken daarbij onze eigen keuzes. Dat de oppositiepartijen
dat anders willen doen, is natuurlijk hun goed recht, maar de kiezers hebben
nu net genoeg van wat eerdere kabinetten hebben bedacht. De kiezers hebben
recht op een andere manier van regeren, met andere economische en maatschappelijke
keuzes.De afschaffing van de werknemersspaarregeling, het bekende spaarloon,
is zo'n keuze. Daar staat tegenover dat het zogenaamde kwartje van Kok wordt
teruggegeven aan de burger. De Lijst Pim Fortuynfractie pleit er zelfs voor
om het kwartje van Kok niet in 2004, maar al in 2003 terug te geven. De kosten
die dit met zich meebrengt, zouden vrijgemaakt kunnen worden door af te zien
van de verlofknip. Over de verlofknip bestaat veel twijfel. Wij moeten er
serieus rekening mee houden dat de burger deze regeling niet ziet zitten.
Het is daarom veel beter om het kwartje van Kok, dat de burger nooit heeft
zien zitten, al volgend jaar, dus in 2003, terug te geven aan het volk.De heer Rosenmöller (GroenLinks):U weet natuurlijk dat u vijf verlofknippen nodig heeft om één
kwartje van Kok terug te geven.De heer Wijnschenk (LPF):Hoe komt u daarbij?De heer Rosenmöller (GroenLinks):Omdat het teruggeven van het kwartje van Kok 500 mln euro kost. Dat bedrag
heb je bij lange na niet op het moment dat je die verlofknip schrapt, nog
los van de vraag of dat wenselijk is.De heer Wijnschenk (LPF):Je kunt het kwartje van Kok op elk moment in 2003 teruggeven. Berekend
zal moeten worden wanneer het moment precies daar is waarop het bedrag van
200 mln euro dat uit de verlofknip vrijvalt, beschikbaar is om het kwartje
van Kok terug te geven. Dat kan best 1 augustus zijn.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Dan zou het drie maanden eerder teruggegeven worden, dus het voorstel
wordt dan al met 75% gereduceerd.De heer Wijnschenk (LPF):Het is tenminste een gedekt voorstel.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Ik heb ook geen kritiek op de dekking, maar wijs erop dat het voorstel
al weer voor driekwart onthoofd is. Dat stelt mij, eerlijk gezegd, alleen
maar tevreden. U zegt dus dat de verlofknip niet mag doorgaan en dat dit geld
besteed moet worden aan het wat eerder afschaffen van het kwartje van Kok.De heer Wijnschenk (LPF):Ja.De heer Rosenmöller (GroenLinks):De minister-president is Wijnschenkdaar niet op ingegaan. Naar ik meen
is hij op het kwartje van Kok zelfs helemaal niet ingegaan.
Dat is overigens geen verwijt. Dient u op dit punt nog een motie in? Dan wordt
tenminste duidelijk wat de Kamer ervan vindt, anders blijft het boven de markt
hangen.De heer Wijnschenk (LPF):Wij vragen het kabinet nadrukkelijk of het met dit voorstel akkoord kan
gaan. Als dat nodig is, zullen wij in derde termijn tot het indienen van een
motie overgaan.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Oké.De heer Verhagen (CDA):Ik dacht even dat ik een grappenmaker tegen was gekomen. Gisteren gaf
de heer Wijnschenk overigens ook buitengewoon spitse reacties, maar dit soort
grappen kan natuurlijk niet. De heer Wijnschenk heeft de motie van collega
Zalm en mij over de levensloopregeling ondertekend. Daarin worden de gelden
die bestemd zijn voor een levensloopbeleid, nadrukkelijk ingezet. Het geld
dat nu voor de verlofknip is gebruikt, is daarbij inbegrepen. Hij kan dit
geld natuurlijk geen tweede keer uitgeven. Ik vind hem buitengewoon creatief,
maar ook hij kan een kwartje niet twee keer uitgeven.De heer Wijnschenk (LPF):Volgens mij staat de verlofknip los van de levensloopregeling.De heer Verhagen (CDA):Dan had u het plan dat ik u maandag heb toegestuurd, toch even moeten
lezen.De heer Zalm (VVD):De fractie van de VVD staat hier veel hartelijker tegenover dan de fractie
van het CDA. Van de heer Verhagen heb ik begrepen dat zij het teruggeven van
het kwartje van Kok maar niks vindt. Wij vinden dat wel goed. Wij staan daar
van harte achter.De heer Wijnschenk (LPF):Dank u wel.De heer Zalm (VVD):Wij hadden wel afgesproken om dat in 2004 te doen. Laten wij het dan ook
maar doen zoals wij het hebben afgesproken.De heer Marijnissen (SP):Voorzitter. Ik heb in de discussie van vandaag en gisteren, in ieder geval
met een van de coalitiepartijen, er het zwijgen toe gedaan. Ik voelde mij
er toch een beetje ongemakkelijk bij. Dat beeld is bevestigd. De inkijk die
ons een minuut geleden is gegund in de verhoudingen binnen de coalitie, is
buitengewoon onthullend. Ik geef het de minister-president te doen om dit
allemaal tot een goed eind te brengen.Anders dan in het debat over de regeringsverklaring, waarin de minister-president
dacht zich er met een jantje-van-leiden van af te kunnen maken, heeft hij
vandaag echt zijn best gedaan, vind ik. Daar wil ik hem hartelijk voor bedanken.
Dat heb ik niet vaak gedaan aan het adres van bewindslieden die de vragen
van de Kamer beantwoordden, want ze doen gewoon hun werk, maar in dit geval
wil ik een uitzondering maken. Er moet nog veel uitgewerkt worden. We krijgen
nog veel nota's en er moet nog veel worden nagedacht. Vaak wordt gezegd "we
weten het nog niet", maar al met al gaat deze minister-president de discussie
niet uit de weg. Dat is winst voor de democratie en dat komt de doorzichtigheid
van de politiek ten goede. Dat mag worden opgevat als een compliment. Ik heb
het wel eens anders meegemaakt. Als een minister-president er nadrukkelijk
op wijst dat de oppositie ook rechten heeft en dat de rechten van de minderheden
in de politiek gerespecteerd moeten worden – hij behoorde immers in
de vorige periode ook tot de minderheid – klinkt mij dat als muziek
in de oren.Dan kom ik op de inhoud. Dat is een ander verhaal. Ik ga eerst in op de
waarden en normen. Ik heb moeten vaststellen dat de minister-president niet
is ingegaan op mijn expliciete vraag hoe het nou zit met de waarden van dit
kabinet. Indachtig het debat over de regeringsverklaring, heb ik hem toen
zelfs gevraagd even mee te schrijven. Hoe zit het met de waarden van het kabinet
bij zaken zoals het vergroten van de inkomensverschillen, het openbaar vervoer
en de verwaarlozing daarvan, het leggen van de schuld voor de mislukte integratie
bij de immigranten, het afknijpen van de publieke sector, maar wel een JSF
aanschaffen, enz, enz.? Ik wil hier eigenlijk mee zeggen dat het zo ietwat
gratuit is om te spreken over waarden en normen. Het kabinet spreekt over
waarden en normen niet topdown, maar laat het volk spreken omdat het echt
wel weet wat waarden zijn. Daar ben ik het mee eens, maar als dit tegelijkertijd
het alibi wordt om niet te expliciteren waar het in het kabinetsbeleid om
de waarden gaat, wordt het allemaal wel wat goedkoop. Als het alleen maar
een appèl is aan de burger dat hij zich netjes moet gedragen en moet
opstaan in de tram, dan vind ik dat okay, maar naar mijn mening zou het kabinet
impliciet en expliciet moeten etaleren hoe zijn waarden worden omgezet in
beleid. Het kabinet moet aan de bevolking uitleggen: dit doen wij nu en wel
om deze reden. Op die manier krijgt het enig effect op de samenleving, omdat
ik inderdaad van mening ben dat wij holle retoriek moeten vermijden, maar
er alles aan moeten doen om moreel leiderschap ook in de politiek te introduceren.Desgevraagd gaf de minister-president de heer Rosenmöller en mij
gelijk dat waarden ook voor de politiek gelden. Dat is het enige wat hij gezegd
heeft en dat is nogal vanzelfsprekend. Ik herhaal dat het niet kan blijven
bij de opmerking dat het kabinet geen voorstander is van top down, maar het
volk aan het woord wil laten, zodat men er op die manier wel uitkomt. Dat
is echt te mager.Ik kom te spreken over de zorg. Ik ben blij met de expliciete toezegging
van het kabinet dat het tweedeling wil voorkomen, zowel in de verzekering
als in het aanbod. Dat is een goeie zaak. Wij moeten het afwachten. De nota
krijgen wij vlak voor de begrotingsbehandeling, maar deze toezegging heeft
de Kamer alvast binnen.Er is echter veel meer, bijvoorbeeld de kwestie rond de financiën.
Wij hebben echt nog geen opheldering over de vraag hoe het zit met de verhouding
tussen de uitspraak van Bomhoff over recht op zorg en Hoogervorst die beklemtoonde
dat hij het uitgavenkader te allen tijde wil handhaven. Ik heb ook nog geen
expliciet antwoord gehad op mijn vraag over de kwalitatieve kant van de zorg.
Bij de behandeling van de begroting komen wij daar nog wel verder over te
spreken. Wij spreken veel over de kwantiteit. Het terugdringen van de wachtlijsten
is ook erg belangrijk, maar van de kwaliteit van de zorg, vooral de ouderzorg
en de gehandicaptenzorg, hebben wij nog te weinig gezien. Daarnaast hebben
wij nog een appeltje te schillen met dit kabinet over het ziektekostenstelsel,
de eigen bijdrage, de eigen risico's en dergelijke.Aansluitend bij hetgeen de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
gezegd heeft in de media, leg ik de Kamer een uitspraak voor over het recht
op tijdige behandeling, zeker bij levensbedreigende ziekten. De motie luidt
als volgt.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat maximale wachttijden, vastgesteld in de richtlijnen
voor levensbedreigende ziekten, regelmatig worden overschreden;van mening dat de gevolgen zeer ernstig en daarmee onacceptabel kunnen
zijn;verzoekt de regering, met voorstellen te komen om de maximale wachttijd
wettelijk vast te leggen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:De motie is voorgesteld door het lid Marijnissen. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 22(28600).De heer Marijnissen (SP):Mijn volgende onderwerp betreft de veiligheid. Ik zeg het maar recht uit
het hart. De SP-fractie heeft zich de afgelopen maanden ernstig zorgen gemaakt
over het klimaat waarin het debat over het strafrecht in Nederland plaatsvindt.
Wij hebben dat in dit debat niet helemaal willen uitwerken. Wij komen daar
zeker met de minister van Justitie zeer nadrukkelijk over te spreken. Ik denk
niet alleen aan twee mensen in een cel, maar ook aan allerlei ideetjes die
geopperd worden, zoals het opheffen van het zwijgrecht van een verdachte.
Krijgen wij dan een spreekplicht? Hoever zijn wij dan nog van martelen af?
Ik maak mij ernstig zorgen. Ik hoorde gisteren iemand een pleidooi houden
voor de doodstraf, nota bene een hoogleraar aan de Erasmusuniversiteit. Mijn
fractie maakt zich ernstig zorgen over het klimaat waarin dit soort dingen
gebeurt. Om die reden willen wij heel graag met de nieuwe minister van Justitie,
de heer Donner, praten over dat strafrecht. Hij heeft aangekondigd daarover
te willen debatteren met de Kamer. Ons kan hij elk moment van de dag daarvoor
roepen.De voorzitter:Het is de gewoonte dat u de minister roept.De heer Marijnissen (SP):Oké, maar ik neem aan dat hij waarmaakt wat hij heeft gezegd, namelijk
dat hij een debat wil en dus met voorstellen zal komen.Ik dank de minister-president voor diens expliciete toezegging inzake
preventie. In zijn aanvankelijke betoog stond daar hoegenaamd niets over.
Na een interruptiedebatje zei hij preventie, het voorkomen van criminaliteit,
van wezenlijk belang te vinden. Wij wachten de voorstellen van het kabinet
dienaangaande met spanning af. Dat geldt ook voor de heroriëntatie van
minister Donner op het strafrecht.Omdat ik zeer hecht aan preventie, leg ik de Kamer een motie voor die
betrekking heeft op de maatschappelijke opvang en de vrouwenopvang. Met name
de maatschappelijke opvang heeft heel veel raakvlakken met de criminaliteit
en dus de veiligheid. De motie luidt als volgt.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat het aantal mensen dat een beroep doet op de maatschappelijke
opvang en vrouwenopvang toeneemt;constaterende dat in de organisaties voor de maatschappelijke opvang sprake
is van personeelstekorten, een te hoge werkdruk en een toename van de onveiligheid;overwegende dat er meer gedaan moet worden aan preventie, nazorg en sociale
reïntegratie;verzoekt de regering, in 2003 25 mln euro toe te voegen aan de middelen
voor de maatschappelijke opvang en vrouwenopvang,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Marijnissen. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 23(28600).De heer Marijnissen (SP):Voor wie het nog niet weet: maatschappelijke opvang is de opvang van daklozen.
Dat zijn de mensen die het allemaal niet meer voor elkaar kunnen krijgen,
op welke manier dan ook. Het zijn de mensen die eruit geduwd of eruit gevallen
zijn. De organisaties die deze mensen namens ons allemaal opvangen, zeggen
de zorg voor deze mensen graag te willen verbeteren. Zij willen deze mensen
perspectief bieden. Dat kost dit kabinet niet meer dan 25 mln euro. Voorzitter,
waar praten wij dan over?Over het inkomensbeleid zijn reeds twee moties ingediend, door de heer
Rosenmöller en door mevrouw Van Nieuwenhoven, die de steun van mijn fractie
hebben. Ik zal er geen derde motie aan toevoegen. Ik wil er wel iets over
zeggen. Ik weet niet of ik het kan zeggen. Ik vind het echter asociaal. De
minister-president heeft een unieke kans laten lopen om een streep te trekken.
De minister-president had moeten zeggen: er is een armoedeprobleem in het
land, er zijn een miljoen huishoudens op of onder de armoedegrens en wij hebben
360.000 kinderen die opgroeien in armoede. Ik zal niet refereren aan de christelijke
achtergrond van de minister-president, maar hij had een streep kunnen trekken.
Hij had tegen de VVD en de LPF moeten zeggen: luister eens, dit is een brug
te ver en wij blijven met onze vingers af van die mensen. Wij zorgen ervoor
dat deze mensen hun koopkracht behouden. Daarmee had hij een signaal afgegeven
en had de minister-president bij ons wat dat betreft enig krediet gekregen.
Wat hij nu doet, is asociaal en kan niet. Wij steunen daarom van harte de
moties die hierover zijn ingediend.Ik kom bij de integratie. Wij hebben een minister voor Vreemdelingenzaken
en MarijnissenIntegratie. Mijn fractie vindt dat een foute benadering. Er
is reeds te zien dat minister Nawijn voor 99% in de publiciteit komt met betrekking
tot de vermindering van de instroom. Ik heb hem nog maar amper
horen spreken over de integratie. Ik heb het niet gezien in de stukken. Daar
is ook sprake van die wanverhouding, net als in het betoog van de minister-president.
Misschien is het een verkeerde prioriteitstelling. Misschien is het een gebrek
aan ideeën. Het staat echter vast dat de minister-president liever niet
meer herinnerd wordt aan de uitspraken in het schoolblad van de CNV. Hij zegt
daarin: eigenlijk zouden scholen maximaal 20% aan allochtonen moeten hebben.
Hij zegt daarin ook, uitgaande van het principe van scholen als buurtscholen,
bereid te zijn eventueel de vestigingspolitiek ter discussie te stellen. Ik
heb de quotes bij me. Ik kan de minister-president ermee confronteren. Ik
ga daar nu niet verder op in. Ik stel vast dat er sprake is van een ideeënarmoede.
Zoals bekend heeft mijn fractie er al vele malen op aangedrongen dat de Kamer
een parlementair onderzoek moet houden naar de vraag hoe de miljarden die
geïnvesteerd zijn in de integratiepolitiek zijn besteed. Die hebben immers
buitengewoon weinig opgeleverd. Er is een nieuwe regering, die of de verkeerde
prioriteiten stelt of te weinig ideeën heeft. Er is een nieuwe Kamer,
die mogelijk fris wil aankijken tegen dit idee van de SP.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat het integratiebeleid tot nu toe onvoldoende geslaagd
is;van mening dat het gewenst is te onderzoeken welke oorzaken daaraan ten
grondslag liggen;van mening dat een dergelijk onderzoek de bouwstenen kan aandragen voor
een nieuw te formuleren beleid;besluit tot het instellen van een parlementair onderzoek naar het gevoerde
integratiebeleid,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Marijnissen. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 24(28600).De heer Marijnissen (SP):Ik heb nog twee punten.Ik ben geschokt door de mening van de Nederlandse regering over Irak.
Ik steek dat niet onder stoelen of banken. Ik doel op de mening dat de Verenigde
Staten en het Verenigd Koninkrijk geen VN-resolutie nodig zouden hebben om
een oorlog te beginnen in het Midden-Oosten. Een veto van een of meerdere
landen in de VN kan ons niet tegenhouden het noodzakelijke te doen respectievelijk
te steunen, zei de minister-president. Mij schokt dat, te meer omdat ons land
niet alleen de thuisbasis is van het internationaal recht, maar omdat Nederland
altijd gezegd heeft dat de internationale rechtsorde ons aan het hart gaat.
Het staat ook in onze Grondwet. Ik snap werkelijk niet hoe het kan dat de
minister van Buitenlandse Zaken bij de Verenigde Naties zegt dat het mooi
is dat de VS naar de Veiligheidsraad gaat, maar dat als de Veiligheidsraad
"nee" zegt het noodzakelijke moet gebeuren en Nederland achter de Verenigde
Staten blijft staan. Een "slip of the tongue"? De minister-president heeft
het vandaag echter herhaald. De Verenigde Staten hebben hun oorlogszuchtige
taal aan het adres van Irak gerechtvaardigd met eerst: wij hebben het recht
ons te verdedigen na 11 september; daarna: de VN-inspecteurs moeten erin;
vervolgens: de massavernietigingswapens moeten weg, en vervolgens daarna:
het regime moet weg. Ik vraag de minister-president welke van deze vier casi
belli voor hem reden is of zijn om te zeggen: oké, dan maar eventueel
zonder een mandaat, zonder een expliciete resolutie van de Veiligheidsraad.
Ik snap het werkelijk niet. Ik vind het onbegrijpelijk en het staat ook niet
in de Nederlandse traditie.Ik kom nu tot de politieke afronding. Wij moeten blijkbaar nog op veel
punten de nadere voorstellen van het kabinet afwachten, maar de grote lijnen
zijn inmiddels duidelijk. Mijn fractie is van oordeel dat het een en ander
een gemiste kans is. Daar waar hoop en vertrouwen hadden kunnen worden geboden
ondanks de slechte economische vooruitzichten, heeft het kabinet besloten
de eerste weg rechts te kiezen, waar de SP had besloten de eerste weg links
te kiezen. Het volk koos voor balkenbrij. Ik zal maar bekennen: ik lust het
rauw. Met betrekking tot die pindakaas moet ik zeggen: daar zit wat in. U
weet waarmee Evert van Benthem twee Elfstedentochten heeft gewonnen. De kracht
daarvan gevoegd bij de vitaminen van de tomaten die op 15 mei zijn geoogst,
maakt dat deze oppositie er in ieder geval blakend van zelfvertrouwen op staat.De heer Zalm (VVD):Mijnheer de voorzitter. Ik begin graag met de minister-president te bedanken.
Ik had hem al eerder gecomplimenteerd met zijn uithoudingsvermogen. Dat compliment
kan ik nu herhalen. Hij sprak langdurig, maar ook heel goed reagerend op wat
er vanuit de Kamer werd gezegd.Eerst iets zeggend over het begrotingsbeleid stel ik vast dat de Partij
van de Arbeid er lang over heeft gedaan weer een imago van financiële
soliditeit op te bouwen, maar dat dit in één dag is verdwenen.
Datgene wat in het kabinet-Lubbers/Kok aan offers is gebracht om de begroting
enigszins binnenboord te houden, staat in geen vergelijking met wat nu als
asociaal beleid van de regering wordt gememoreerd. In die tijd gingen de minima
er vier jaar lang in koopkracht op achteruit doordat hun inkomens werden bevroren
en werden er veel grotere gaten geslagen tussen werkenden en uitkeringsgerechtigden
dan door dit zogenaamd asociale rechtse kabinet. Dit kabinet heeft een alleszins
acceptabel inkomensbeeld, bejaarden zijn echt buiten schot gelaten en ook
de uitkeringsgerechtigden komen er in vergelijking met de werkenden niet slecht
vanaf. Het is nu eenmaal een slechte tijd zoals destijds ook het geval was,
en dan moet je de moed hebben om te corrigeren. Wat dat betreft, komen wij
blijkbaar weer in een nieuwe periode terecht. Ik vind het jammer dat de erfenis
van Kok zo snel is verdwenen.GroenLinks had ook nog even de pretentie dat zij in goede tijden zo zuinig
was. Ik heb er de tegenbegroting van GroenLinks voor 2001 even op nageslagen.
Daarin stond weliswaar 2 mld euro minder aan lastenverlichting, maar tevens
5 mld euro meer aan uitgaven. Het gat wat toen in die goede
tijd werd geslagen, was 3 mld euro groter dan dat van het kabinet. Dus GroenLinks
is altijd expansief, in goede tijden omdat wij zoveel geld hebben en in een
slechte tijd omdat het anticyclisch is. Het is wel voorspelbaar en ook wel
regelmatig, maar niet altijd op dezelfde argumenten gebaseerd.Ik wil een kleine correctie aanbrengen op een debat dat plaatsvond tussen
de heer Verhagen en de minister-president over de zorgtoeslag die gebaseerd
zou moeten zijn op 10% zorgkosten overeenkomstig het CDA-verkiezingsprogramma.
Nu is dat niet het regeerakkoord geworden, want wij hebben afgesproken dat
de helft uit de werkgeverspremies wordt betaald, zodat 5% al genoeg is. Wij
nemen als VVD-fractie dus geen genoegen met die 10%. Dat vinden wij te veel;
wij willen minder.De heer Verhagen (CDA):Heel goed, want ik heb in mijn tweede termijn ook gezegd dat bij de 10%
maximering van de zorgkosten ook 5% van de werkgevers was. Ik ben dankbaar
voor deze onderstreping. Die maakt nog eens helder dat de afspraken die wij
hebben gemaakt in het Strategisch akkoord inclusief de inkomensafhankelijke
zorgtoeslag recht overeind staan. Ik ben daar blij mee.De heer Zalm (VVD):Ik houd mij graag aan mijn afspraken. Ik heb in eerste termijn een vraag
gesteld over de cao in de zorg. Daarop is een antwoord gekomen in de geest
van: iedereen weet wel maatschappelijk dat 2,5% genoeg is, en dat komt wel
goed. Ik vind dit een erg optimistisch antwoord. Het zou best eens anders
kunnen gaan. Hopelijk moet dit worden begrepen onder "speak softly, but carry
a big stick". Ik beveel de minister aan voor een grote stok te zorgen.De reactie van de minister-president op mijn betoog over Europa was glashelder.
Daar ben ik hem zeer erkentelijk voor.Er ligt inmiddels een advies voor van een club die de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
adviseert over de financiering van de medefinancieringsorganisaties.De voorzitter:U bent in het binnenland!De heer Zalm (VVD):Ik bedoel natuurlijk de staatssecretaris voor Ontwikkelingssamenwerking.
Dit was geen vervelende verspreking. Ik heb wel eens een minister aangesproken
met staatssecretaris. Dat is natuurlijk vervelender. De heer Verhagen was
vol lof over de kwaliteit van de medefinancieringsorganisaties, maar de adviescommissie
stelt vast dat de kwaliteit van de subsidieaanvragen van deze organisaties
tegenvalt. Voorgesteld wordt dan ook om af te wijken van de vaste verdeelsleutels.
De adviescommissie bedient mij dus op mijn wenken.De heer Verhagen (CDA):De adviescommissie heeft vastgesteld dat de kwaliteit buitengewoon hoog
is. Verder wijs ik de heer Zalm erop dat het merendeel van de medefinancieringsorganisaties
een ruime voldoende heeft gekregen. Het voorstel van de heer Zalm met betrekking
tot een nationale fondsenwerving zal ertoe leiden dat NOVIB nog slechter presteert
omdat deze organisatie daar nu al veel aan tijd besteedt. Dan zullen wellicht
ook de andere organisaties een onvoldoende krijgen en dat willen wij niet.De heer Zalm (VVD):Ik heb gepleit voor een financiering op basis van prestaties en eigen
middelen. Dat advies wordt nu ook gegeven aan de staatssecretaris en daar
ben ik blij om. Ik hoop dat de heer Verhagen er ook blij mee is.De heer Verhagen (CDA):Dat ben ik ook, maar juist het werven van eigen middelen werd zo sterk
bekritiseerd. De NOVIB scoorde namelijk lager dan de andere organisaties omdat
zij zoveel geld besteedde aan nationale campagnes. Als het voorstel van de
heer Zalm wordt gevolgd, moeten de medefinancieringsorganisaties nog meer
nationale middelen werven en krijgen wij nog meer onvoldoendes! Ik neem aan
dat ook de heer Zalm van mening is dat kwaliteit telt. Laten wij ons beiden
daarvoor inzetten.De heer Zalm (VVD):Ik vind het vervelend dat de heer Verhagen niet goed naar mij luistert.
Ik heb gezegd dat er twee financieringscriteria moeten zijn: prestaties (kwaliteit)
en eigen middelen. Zo luidt ook het advies. Dat is iets anders dan de vaste
verdeelsleutel uit het verleden en ik ben blij met deze beleidswijziging.De heer Verhagen (CDA):Dat houdt dus in dat de organisaties zich meer moeten richten op projecten
in het buitenland en minder op fondsenwerving in Nederland.De heer Zalm (VVD):Zo luidt de aanbeveling niet.Op vragen over de NMa is een schriftelijk antwoord gegeven. Het artikel
van de twee toenmalige CDA-kamerleden over de aanpak door de NMa van de Nederlandse
Vereniging van Installatiebedrijven beschouw ik maar als een black out. Dat
kan iedereen wel eens gebeuren en je kunt het er nog ver mee schoppen!Over het algemeen verbindend verklaren van cao's heb ik helemaal niets
gehoord, terwijl de minister-president toch vrij volledig is geweest in zijn
beantwoording. Hij heeft natuurlijk gedacht: wat moet ik daar nou mee? Hij
heeft gedacht: als ik Zalm gelijk geef – want hij heeft een goed verhaal –
dan heb ik gelijk gedonder met de vakbeweging en de werkgevers en zoiets verpest
alleen maar de sfeer. De minister-president dacht echter ook: als ik Zalm
ongelijk geef, heb ik ruzie met Zalm en zullen bovendien de partners van mening
zijn dat zij hun gang kunnen gaan omdat de cao's toch altijd algemeen verbindend
worden verklaard. De minister-president kwam dus tot de conclusie dat het
beter is om maar helemaal niets te zeggen. Er hangt dan toch een zekere dreiging
in de lucht, want hij heeft mij niet bestreden maar mij ook niet gelijk gegeven.
Ik vind dit dus een heel verstandig "niet-antwoord" en ik beveel hem aan daarin
te persisteren.Voorzitter. In mijn eerste termijn heb ik al aangegeven de voorkeur te
geven aan het regeerakkoord als het gaat om de fiscale faciliteit voor de
levensloop. Aan de andere kant kunnen zich problemen voordoen met de ingangsdatum
van 2003. Het lijkt me toch dat de regering er niet verstandig aan doet als
ze eerst de knip invoert, hem dan weer afschaft en de levensloop doet, of
zowel een knip als een levensloop. Ik stel voor om gelijk voor de levensloop
te kiezen. Ik heb ook een paar suggesties waarvoor dit toch nog zijn nut zou
kunnen hebben in 2003: het kabinet zou het kunnen laten ingaan op 1 november,
dan kan men in de laatste twee maanden alsnog de storting doen; de regering
kan een soort plan op hoofdlijnen voorleggen en na accordering
daarvan door de Kamer dit publiek maken; de fiscale regeling kan eventueel
met terugwerkende kracht fungeren. Op die manier kan de ongelukkige combinatie
van een knip en een fiscale faciliteit worden voorkomen. Ik vraag de regering
deze mogelijkheid te overdenken. Hierdoor wordt het probleem van twee gelijktijdige
regelingen voorkomen, evenals het probleem dat er in een bepaald jaar niets
is, alsook het probleem dat de ene regeling maar een jaar geldt en dan weer
de andere. Het argument van de regering dat de 30% voor iedereen gelijk is,
is maar betrekkelijk. Bij pensioenen geldt namelijk dat hoge inkomens een
aftrek tegen een hoog percentage genieten, maar ook een uitkering die tegen
een hoog percentage wordt belast. Dat is ook bij de levensloop het geval,
dus het verschil is in termen van inkomensevenwicht wel te overzien.Mevrouw Giskes (D66):Voorzitter. Op zich is dit een aardige suggestie om geen hiaten te laten
ontstaan en steeds nieuwe regelingen te moeten vinden. Maar als de fiscale
regeling pas in november ingaat, dan hadden mensen dus al het hele jaar moeten
sparen. Of denkt hij dat mensen het in november wel even zullen kunnen wegzetten?De heer Zalm (VVD):Je kunt het best alvast op je spaarbankboekje zetten, als je weet dat
de regeling eraan komt. Dat lijkt me geen enkel probleem. Ik denk zelfs dat
de meeste mensen niet elke maand geld voor zo'n regeling storten, maar slechts
een keer in het jaar, aan het eind.Mevrouw Giskes (D66):Ook mensen met lagere inkomens?De heer Zalm (VVD):Ja hoor, die kunnen ook sparen, die zijn niet zo dom.Mevrouw Giskes (D66):Ik zeg niet dat ze dom zijn.De heer Zalm (VVD):Dat kan men dus doen als men weet dat die regeling eraan komt. Daarom
zou het een goed idee zijn als de regering eerst een soort plan op hoofdlijnen
presenteert en zegt dat dit in wetgeving zal worden omgezet. Iedereen kan
daar dan rekening mee houden. Het kan daarna wettelijk ingaan, desnoods met
terugwerkende kracht.Mevrouw Giskes (D66):Een andere vraag. U wilt het kwartje van Kok hier niet voor inzetten?De heer Zalm (VVD):Inderdaad, dat gaan wij teruggeven.Mevrouw Giskes (D66):Minister Zalm hield ons in de vorige periode, toen ook iedereen wilde
dat het kwartje van Kok terugging, altijd voor dat het beter was om dat kwartje
terug te geven in de vaste autolasten in plaats van in de variabele lasten.
Vindt meneer Zalm dat nog steeds?De heer Zalm (VVD):Ja, maar ik weet ook dat de grenspomphouders problemen hebben. Die zullen
blij zijn dat het kwartje via de pomp wordt teruggegeven, omdat dat hun concurrentiepositie
verbetert en het rijden naar België en Duitsland vermindert. Maar volgens
mij hebben wij dit debat al bij het regeerakkoord gevoerd. Wij hebben dit
zo afgesproken en ik sta daar van harte achter.Mevrouw Giskes (D66):U vindt variabilisatie dus ineens niet meer zo'n goed idee?De heer Zalm (VVD):We hebben dit afgesproken en ik sta er van harte achter.Voorzitter. Ik ga voor het eerst in mijn leven een motie indienen. Ik
heb eens nagekeken hoe dat moet, maar eigenlijk zijn er niet zo veel vormvoorschriften,
behalve dat het allemaal kort en duidelijk moet zijn. Ik dacht toen: als ik
alle toeters en bellen eraf knip, dan krijgen we een normale Nederlandse tekst.
Daarom, mijnheer de voorzitter, wil ik u de volgende motie voordragen. Ik
hoop dat deze nieuwe vormgeving uw toorn overleeft.De regering heeft, gelet op de verslechterde financieel-economische omstandigheden,
moeten besluiten tot extra lastenverzwaring ten opzichte van het Strategisch
akkoord;De Kamer verzoekt de regering om, zodra dit budgettair verantwoord is,
dit te compenseren door extra lastenverlichting.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Zalm, Verhagen en Wijnschenk.
Naar mij blijkt wordt zij voldoende ondersteund.Ik heb deze motie redactioneel, uiteraard niet inhoudelijk, enigszins
aangepast, zodat zij nu als volgt luidt.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de regering, gelet op de verslechterde financieel-economische
omstandigheden, heeft moeten besluiten tot extra lastenverzwaring ten opzichte
van het Strategisch akkoord;verzoekt de regering om, zodra dit budgettair verantwoord is, deze lastenverzwaring
te compenseren door extra lastenverlichting,en gaat over tot de orde van de dag.Zij krijgt nr. 25 (28600).Mevrouw Giskes (D66):Ik heb deze vraag al aan de minister-president gesteld, maar het is eigenlijk
ook wel goed om van u te horen wat er nog over is van die stoere uitspraak:
een beetje lasten verzwaren mag, maar het moet allemaal wel terugkomen bij
de mensen. U bedoelt daar dus mee dat als het kwartje van Kok wordt teruggegeven
en bovendien de OZB is afgeschaft, er ook nog een lastenverlichting moet komen
die de lastenverzwaring compenseert die nu in het vooruitzicht is gesteld.De heer Zalm (VVD):Als de budgettaire situatie dat toestaat. Eerlijkheidshalve moet ik zeggen
dat dit voor een deel min of meer automatisch gaat. Een van de onderdelen
van het lastenverzwaringspakket van de regering is namelijk een verhoging
op voorhand van de nominale premies met 700 mln euro, hetgeen betekent dat
de lastenverzwaring daardoor in 2005 minder Zalmgroot zal zijn. Ik denk overigens
dat de echte vrije ruimte nog maar 170 mln euro is en dat dat bedrag, in welke
vorm dan ook, als eerste moet worden teruggegeven als de economische
situatie het toestaat en wij over een betere budgettaire positie beschikken.Mevrouw Giskes (D66):Die lastenverlichting is dus geconditioneerd. U zegt niet: ik sta deze
lastenverzwaring toe, mits die later wordt teruggegeven en ik garandeer u
dat dat gebeurt.De heer Zalm (VVD):Als de budgettaire situatie het toestaat. De regering heeft immers goede
argumenten om het nu te doen. Ik begrijp dat heel goed, maar zodra die goede
argumenten niet meer geldig zijn omdat de situatie is verbeterd, kan die afwijking
van het regeerakkoord ongedaan worden gemaakt.Mevrouw Giskes (D66):Zojuist was het een dooie mus en nu is het een lege dop!De heer Zalm (VVD):Nee. Ik stel dit voor om toestanden te voorkomen als die rond het kwartje
van Kok. Indertijd is het namelijk onduidelijk gebleven of die maatregel wel
of niet bedoeld was als een tijdelijke oplossing voor een budgettaire problematiek.
Ik steun het kabinet in zijn aanpak van de huidige budgettaire problematiek,
maar – en ik hoop dat dat zal gebeuren – mocht het weer eens beter
gaan, dan moet dat geld worden teruggegeven als de budgettaire situatie het
toestaat.Mevrouw Giskes (D66):Dat kan dus net zo lang duren als bij het kwartje van Kok.De heer Zalm (VVD):Het kan lang duren, maar het kan ook snel gaan als de economie op korte
termijn aantrekt. Als het tegenzit, komt er de hele kabinetsperiode niets
van. Het is duidelijk om het op voorhand vast te leggen, zeker nu de condities
in de motie zijn opgenomen. Die conditie luidt: als de budgettaire situatie
het toestaat.De heer Rosenmöller (GroenLinks):In het Strategisch akkoord staat dat meevallers naar het tekort moeten
gaan.De heer Zalm (VVD):Ja, dat is zo, maar in het Strategisch akkoord staat niet dat er in 2003
een lastenverzwaring nodig is van 870 mln euro. Die lastenverzwaring is een
terechte afwijking van het Strategisch akkoord, omdat de begroting uit het
lood dreigde raken. Daarvoor was een voorziening opgenomen, maar zodra de
economie het toestaat, moeten wij wel terugkeren naar het oude Strategisch
akkoord met de bijbehorende uitgangspunten voor de lastenontwikkeling. De
minister-president heeft een geste in die richting gemaakt, want hij noemde
het nastrevenswaardig. Dat was mij net niet pittig genoeg en daarom heb ik
deze motie ingediend.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Laat de heer Zalm nooit meer over het begrotingstekort spreken als hij
lastenverlichting nu belangrijker noemt dan het tekort.De heer Zalm (VVD):Nee. Ik heb gezegd: zodra de budgettaire situatie het toestaat. Je moet
dan dus boven het tijdpad van het regeerakkoord zitten. De economische situatie
moet gunstiger zijn dan in het tijdpad van het regeerakkoord is voorzien.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Het mag pas bij een overschot van 1%?De heer Zalm (VVD):Nee. Ik zei: gunstiger dan het tijdpad van het regeerakkoord. De uitwerking
van de precieze criteria laat ik over aan de regering. Ik ben vroeger minister
van Financiën geweest en toen vond ik het ook vervelend als kamerleden
details van het beleid vaststelden. De woorden "als de budgettaire situatie
het toestaat" is voldoende, want het kabinet kan dan eens rustig bezien welke
criteria daarvoor moeten worden gehanteerd. Ik denk zelf dat het het meest
redelijke criterium is dat wij weer op het oude tijdspad van het regeerakkoord
moeten zitten. De noodzaak van die extra lastenverzwaring komt dan immers
te vervallen.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Ik ken u als bewaker van uw eigen norm, maar nu bent u toch echt de eerste
die de norm van het kabinet aanvalt. Ik vind dat merkwaardig.De heer Zalm (VVD):Nee. Dat is helemaal niet zo.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Het is mij inmiddels duidelijk dat u lastenverlichting belangrijker vindt
dan het tekort.De heer Zalm (VVD):Dat is echt onzin.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Ik wil u ook iets vragen over de verhouding tussen lastenverlichting en
publieke uitgaven. Er is aanvullend bezuinigd. Leidt dat nu wel of niet tot
een lager uitgavenkader?De heer Zalm (VVD):Dat is niet het geval, want er waren ook overschrijdingen van het uitgavenkader
als gevolg van de stijging van de werkloosheid. Voorzover mijn indruk reikt,
en die reikt redelijk ver, waren die bezuinigingen gewoon al nodig om binnen
het uitgavenkader te blijven. Daar zijn dus geen bijzondere afwijkingen opgetreden.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Het uitgavenkader uit het Strategisch akkoord is dus onverminderd het
uitgavenkader waarmee het kabinet aan de slag zal gaan. Verder is het ook
niet verlaagd.De heer Zalm (VVD):Dat is mijn indruk. De regering weerspreekt mij maar als ik het mis heb.
Wij hadden niet gerekend op de huidige hogere werkloosheid, maar als die weer
gaat dalen, komt er ruimte binnen de begroting en komen er dus ook weer meer
budgettaire mogelijkheden voor uitgaven. Dat is ook volgens de spelregels.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Dit is een financieel-technisch debat, maar wel een dat voor de publieke
uitgaven van buitengewoon groot belang is. Het uitgavenplafond uit het Strategisch
akkoord is en blijft voor u dus het uitgavenplafond. Dit plafond mag dus niet
als gevolg van de bezuinigingen duurzaam neerwaarts worden bijgesteld?De heer Zalm (VVD):Ik geloof niet dat er een verschil is tussen het uitgavenkader van de
miljoenennota en het regeerakkoord.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Als er dus tussentijds maatschappelijke noden naar voren komen die een
bijstelling van het beleid wenselijk maken, geeft u prioriteit aan lastenverlichting
boven noodzakelijke investeringen in de samenleving, zelfs als de budgettaire
ruimte daarvoor aanwezig is?De heer Zalm (VVD):Nee. Ik wil gewoon dat het kabinet zich houdt aan de afspraken.
Het uitgavenkader is vastgesteld. Daarbinnen moet je altijd de noden als eerste
oplossen. Verder is er afgesproken dat wij over de hele periode grosso modo
geen lastenverlichting en geen lastenverzwaring willen hebben. Wij zijn nu
genoodzaakt om een extra lastenverzwaring te accepteren. Mocht de noodzaak
daartoe zijn verdwenen, moet die lastenverzwaring worden gecorrigeerd. Dat
lijkt mij logisch, consistent en in overeenstemming met het regeerakkoord.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Het enige referentiekader van de heer Zalm is het uitgavenkader. Voor
het overige kan zich van alles in de samenleving voordoen, maar hij geeft
altijd prioriteit aan het teruggeven van deze lastenverzwaring.De heer Zalm (VVD):Dat heeft niets met het uitgavenkader te maken. De afgelopen acht jaar
hebben wij ook een uitgavenkader gehad, waarmee wij heel veel leuke dingen
hebben kunnen doen. Dat herinnert de heer Van Dijke zich ook nog wel. Er is
nu enige nostalgie naar die tijd. Toen was er ook kritiek, toen was er ook
te weinig geld. Dat uitgavenkader staat. Als wij erin slagen om de stijging
van de werkloosheid om te buigen, kan opnieuw ruimte in dat uitgavenkader
ontstaan. Dan kunnen wij allerlei interessante dingen extra doen.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Ik constateer dat de fixatie op het teruggeven van geld aan de burger
bij de VVD nog altijd dominant is ten opzichte van het doen van goede dingen
voor de samenleving.De heer Zalm (VVD):Dat is onzin. Wij accepteren de 870 mln euro aan extra lastenverzwaring.
Dat vinden wij redelijk. Wat het uitgavenkader betreft, moeten de overschrijdingen
worden gecompenseerd. Dat betekent dat er een extra ombuigingspakket moet
komen. Als het nodig is, ben ik bereid om lastenverzwaringen te ondersteunen.
Dat was nodig, maar zodra de noodzaak is verdwenen, wil mijn fractie dat graag
corrigeren.Voorzitter. Ten aanzien van de veiligheid wil ik de volgende motie indienen.Nederland moet veiliger. Om dit doel te bereiken, zijn in het Strategisch
akkoord concrete afspraken gemaakt. Deze afspraken hebben betrekking op de
versterking van de gehele veiligheidsketen. Er komen dus meer agenten op straat,
meer rechters en officieren van justitie, meer cellen, meer mensen in een
cel en meer reclassering.De Kamer verzoekt de regering, een versnelling aan te brengen in de concrete
aanpak van de criminaliteit, door het aangekondigde actieplan Samen werken
aan veiligheid zo spoedig mogelijk in uitvoering te nemen. De financiële
dekking van het naar voren halen van deze integrale aanpak, wordt gevonden
door de versnelde verkoop van domeingronden en verminderde inhuur van externen.
Het ene levert 110 mln euro op, het andere 20 mln euro. Hierdoor komt in totaal
130 mln euro extra beschikbaar voor versterking van de gehele veiligheidsketen.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Zalm, Verhagen en Wijnschenk.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Ook deze motie heb ik als volgt aangepast.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat om het doel "Nederland moet veiliger" te bereiken in het
Strategisch akkoord concrete afspraken zijn gemaakt;overwegende dat deze afspraken betrekking hebben op de versterking van
de gehele veiligheidsketen en dat dus meer agenten op straat, meer rechters
en officieren van justitie, meer cellen en meer mensen in één
cel komen en dat er meer reclassering komt;verzoekt de regering om een versnelling aan te brengen in de concrete
aanpak van de criminaliteit door het aangekondigde actieplan "Samen werken
aan veiligheid" zo spoedig mogelijk in uitvoering te nemen:en om financiële dekking van het naar voren halen van deze integrale
aanpak te vinden door een versnelde verkoop van domeingronden (110 mln euro)
en vermindering van de inhuur van externen (20 mln euro), waardoor totaal
130 mln euro extra beschikbaar komt voor versterking van de gehele veiligheidsketen,en gaat over tot de orde van de dag.Zij krijgt nr. 26 (28600).De heer Teeven (Leefbaar Nederland):Op het gevaar af dat ik een heel risicovolle discussie aanga met collega
Zalm, wil ik toch graag een rekensommetje met hem maken. Ik ben natuurlijk
een beginneling op dat front, dus ik begeef mij op glad ijs. Met instemming
neem ik er kennis van dat 140 mln euro extra wordt vrijgemaakt.De heer Zalm (VVD):130 mln euro.De heer Teeven (Leefbaar Nederland):Dat is alweer 10 mln euro minder, maar bij elkaar is het toch een aanzienlijk
bedrag. Ik heb een en ander laten doorrekenen. Ik begrijp dat als de regering
wil voldoen aan de doelstelling van het Strategisch akkoord om de opleidingscapaciteit
bij de politie in 2003 volledig te benutten, dat 198 mln euro gaat kosten.
Een politieman op de opleiding kost op dit moment namelijk zo'n € 60.000.
Als in het regeerakkoord staat dat de politieopleiding volledig moet worden
benut, hetgeen 198 mln euro kost, en daarnaast de rechterlijke macht moet
worden versterkt en het gevangeniswezen moet worden opgetuigd, vraag ik mij
af hoe dat moet worden bekostigd. Ik zie dat echt niet.De heer Zalm (VVD):Ik leg er nu 130 mln euro bij, dus het wordt er in ieder geval niet moeilijker
op.De heer Teeven (Leefbaar Nederland):Ik zeg ook niet dat het moeilijker wordt, ik zeg dat die doelstellingen
nog steeds niet kunnen worden behaald.De heer Zalm (VVD):Als de heer Teeven goede voorstellen heeft Zalmmet een goede dekking,
zie ik die graag.De heer Teeven (Leefbaar Nederland):De coalitiepartijen spreken met zijn drieën af dat al die politiemensen
worden opgeleid. Dat is een hartstikke mooie doelstelling, waarmee de Nederlandse
politie blij is. Dat kost evenwel 198 mln euro. Dan blijft er toch geen geld
meer over voor de rechterlijke macht, de gevangenissen, de preventie en alles
wat daarbij komt?De heer Zalm (VVD):Ik ken de 198 mln euro niet die de heer Teeven noemt. Hij komt evenwel
uit de sector, dus hij weet op het gebied van de politiefinanciën ongetwijfeld
meer dan ik. Na het regeerakkoord is nog 60 mln euro toegevoegd. Hier is nog
een extra bijdrage van 130 mln euro. Ik heb de indruk dat daarmee een aantal
knelpunten, die er voornamelijk in het aanloopjaar zullen zijn, behoorlijk
kan worden aangepakt. Dat geldt zowel voor het verbouwen van kazernes om er
bolletjesslikkers met meer mensen op één cel op te vangen als
voor extra steun voor de politiecapaciteit. Ik heb van u geen voorstellen
met dekking gehoord. Als u meer dekking hebt, kunnen wij het potje groter
maken. Ik wacht uw motie af.De heer Teeven (Leefbaar Nederland):Ik heb er bij het Strategisch akkoord al naar gevraagd. U zei toen dat
het goed zou komen. Het was toen 159 mln euro. Die was u vergeten. Het lijkt
inmiddels meer te kosten in 2003. Hoe kan het nu toch dat een kabinet dat
voor veiligheid staat en de politie een steun in de rug wil geven –
dat hoor ik alle drie partijen uitspreken – dat in cijfers gewoon niet
waarmaakt?De heer Zalm (VVD):Die vraag moet u tot het kabinet richten. Ik zit niet in de regering.
Ik zit in het parlement. Ik heb naar de stukken gekeken. Het leek mij ook
wat aan de krappe kant. Wij hebben gezocht. Wij meenden 130 mln euro vrij
te kunnen spelen. Dat voorstel doe ik nu. Ik ben benieuwd hoeveel u hebt vrijgespeeld.De heer Teeven (Leefbaar Nederland):Ik refereer alleen aan afspraken die u zelf hebt gemaakt. Meer doe ik
niet.De heer Zalm (VVD):Ik heb het gehoord. Zal ik nu de dekking even toelichten?De heer Teeven (Leefbaar Nederland):Ik constateer dat de drie regeringspartijen veel beloven, maar dat gewoon
niet waarmaken.De heer Zalm (VVD):Ik wacht de reactie van de regering graag af. Misschien kan er enige indicatie
worden gegeven wat met de extra 130 mln euro zou kunnen worden bereikt bij
de opleidingen.Ik heb eerder de verkoop van landbouwgronden voorgesteld. Daar geldt nu
een moratorium voor. Ik wil de minister en de staatssecretaris van Financiën
wel zeggen dat wij niets zien in een soort algemeen recht op koop voor alle
pachters. Dat moet selectief gebeuren. In het bijzonder als er al bestemmingswijzigingen
zijn gepland respectievelijk voorzien is het natuurlijk niet de bedoeling
dat die gronden eerst goedkoop worden verkocht, om vervolgens door te worden
verkocht aan een speculant. Wij zouden het prettig vinden als in de verkopen
een antispeculatiebeding werd opgenomen, zodat wij derden niet met het voordeel
laten lopen. In het laatste jaar dat de verkoop nog in volle gang was zaten
wij tegen de 200 mln euro aan. Ik denk dat de 110 mln euro zeker haalbaar
is.Het is een zwarte dag voor de externen in Nederland, want de mogelijkheden
die hun post inhuur externen biedt zijn als een vuurtje gaan lopen. De post
is al in eerdere moties gebruikt als dekking. Ik kom op een ongelukkige plaats
in de rij. Ik denk dat de 20 mln euro er nog wel bij kan.Ik maak nog een enkele opmerking over waarden en normen, in het bijzonder
over hetgeen de heer Verhagen over mijn bijdrage zei. Hij heeft die samengevat
als: je moet elkaar niet lastigvallen. Ik moet hem aanbevelen om mijn bijdrage
nog eens opnieuw te lezen, want zij ging over iets meer. Ik heb gesproken
over respectvol met elkaar omgaan en over elkaar corrigeren. Dat is iets anders
dan: Zalm heeft gezegd dat wij elkaar niet lastig moeten vallen, maar wij
hebben veel meer normen en waarden. Mijn verhaal ging wel iets verder dan:
val elkaar niet lastig.De heer Verhagen (CDA):Als ik die indruk bij u heb gewekt, wil ik die bij dezen wegnemen. Ik
heb juist gezegd dat u met uw bijdrage een brug hebt geslagen tussen het christen-democratische
en het liberale gedachtegoed. Ik heb in mijn bijdrage heel duidelijk aangegeven
dat het zich verbonden voelen met waarden en normen voor mij een essentieel
element is, maar dat ik een goede basis zie om de discussie met u hierover
voort te zetten.De heer Zalm (VVD):Dat klinkt beter dan uw tweede termijn. Dank u wel!Ik meen dat het kabinet een ambitieuze begroting heeft ingediend, in heel
moeilijke omstandigheden. Ik heb veel bewondering voor de moed van het kabinet.
Ik wens het kabinet veel sterkte en ik hoop toch ook nog dat het veel plezier
zal hebben.Mevrouw Giskes (D66):Voorzitter. Ook wij danken de minister-president voor zijn antwoorden.
Dit soort debatten duren twee lange dagen. Je ziet de mensen wat wegzakken.
Ik heb begrepen dat de minister-president binnenkort maandelijks bij Katja
Schuurman gaat zitten. Wij hopen dat dit optreden voor hem wat opwindender
zal zijn dan de debatten die wij hier hebben en dat de Kamer er vervolgens
de vruchten van zal kunnen plukken. Wij wachten in ieder geval met belangstelling
af.Wij hebben in eerste termijn over allerlei onderwerpen gesproken. Het
zal niet verbazen dat wij over natuur nog het een en ander willen zeggen.
Ik ben niet echt gerustgesteld door de antwoorden van het kabinet over dit
onderwerp. Ik heb daarom een motie over de aankoop van natuurgebieden. De
bezuinigingen die het kabinet nu wil doorvoeren, betekenen dat er jaarlijks
nog maar de helft kan worden aangekocht van de voorgenomen hoeveelheid natuur.
Dat vinden wij jammer. Wij denken dat natuur niet iets is om van de ene dag
op de andere te bezien, maar iets dat je voor lange jaren moet veiligstellen.
Daarom denken wij dat je daarmee moet doorgaan en juist nu, nu er veel beweging
op de grondmarkt is, is er reden te meer om dat te gaan doen. De motie wil
een inspanning van het kabinet om met middelen over de brug te komen, teneinde
daarmee het natuurbeleid in het kader van de EHS beter gestalte te geven.
Wij hebben daar steun voor gekregen van de fracties van GroenLinks
en de SP, maar wij veronderstellen dat ook de CDA-fractie uiteindelijk nog
steeds genegen zal zijn zo'n motie te steunen. De motie luidt nog in de oude
vorm, zo zeg ik in de richting van de heer Zalm.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de Kamer met de breed gesteunde motie-De Graaf heeft uitgesproken
te willen investeren in het realiseren van een nationaal natuuroffensief en
dat er een breed maatschappelijk draagvlak bestaat voor investering in natuur
en recreatie;overwegende dat deze regering heeft uitgesproken te willen vasthouden
aan de hoofddoelstelling en het concept van de Ecologische hoofdstructuur
(EHS) met extra inzet van agrarisch natuurbeheer;constaterende dat het kabinet 330 mln euro bezuinigt op de uitvoering
van het natuurbeleid en tegelijkertijd intensiveringen van het agrarisch natuurbeheer
aankondigt;spreekt als wens uit dat de regering nu en in de komende jaren extra middelen
vrijmaakt om de verwervingstaakstelling op het oude niveau terug te brengen
en tegelijkertijd extra middelen voor agrarisch natuurbeheer reserveert,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Giskes, Rosenmöller en Marijnissen.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 27(28600).Mevrouw Giskes (D66):Voorzitter. Ik heb goed nota genomen van de toezegging die de minister-president
deed om nog eens te kijken naar de arbeidsvoorwaarden voor het verplegende
en verzorgende personeel. Juist als het gaat om diverse voorzieningen in het
kader ook van verlofregelingen zoals wij die met veel moeite samen met mevrouw
Verstand in de vorige periode voor elkaar hebben gekregen, denken wij dat
je er heel voorzichtig mee moet zijn om dat soort regelingen weer af te schaffen.
Wij wachten natuurlijk met belangstelling af hoe de minister-president daar
uiteindelijk op zal reageren. Wel vinden wij dat met name drie regelingen –
de fiscale afdrachtsvermindering betaald ouderschapsverlof, het langdurig
zorgverlof en de financieringsregeling loopbaanonderbreking – regelingen
zijn die je niet zomaar kunt afschaffen, vooral als je nog niet zeker weet
wat ervoor in de plaats gaat komen. Wij wachten met belangstelling af hoe
de minister-president dit gaat regelen. Immers, als je dat niet doet, is het
niet een beetje zuur dat hier over ons wordt uitgespreid maar dan is het gewoonweg
een zure bom, juist voor de zorg.Wat betreft de bestaande regelingen – er is hier al een paar keer
gesproken over de verlofknippen en wat dies meer zij – zijn wij er niet
gerust op dat het uiteindelijk goed zal komen met juist de verlofvoorzieningen
voor mensen die serieus willen werken en ook serieus willen omgaan met alle
taken in de sfeer van de zorg. Wij hebben om die reden dan ook de motie gesteund
zoals die inmiddels door mevrouw Van Nieuwenhoven, samen met mij, is ingediend.Een ander onderwerp dat ons inziens uiterst belangrijk is, is het groen
beleggen. Wij hebben het daar al over gehad en wij komen daarop terug bij
de financiële beschouwingen. Ik herinner evenwel de minister-president
eraan dat hij in zijn eerste termijn heeft gezegd dat hij in de tweede termijn
zal terugkomen op de vraag die ik stelde hoe het nu zit met de voorziening
daaromtrent, enerzijds in de vrijstellingssfeer wat betreft de vermogensrendementsheffing
en anderzijds qua heffingskorting in box 1. Ik hoop dat hij daar een antwoord
op kan geven, want dan kunnen wij daarop voortbouwen bij de financiële
beschouwingen.Nu is het niet alleen bij groen beleggen zo dat er een halve regeling
wordt afgeschaft; het bleek ons dat dit ook bij het cultureel beleggen het
geval is. Gelukkig lazen wij dat de staatssecretaris van cultuur uitspreekt,
zwart op wit in de Volkskrant, dat hij de fiscale voordelen voor mensen die
willen investeren in kunst, overeind wil houden. Ik mag dus aannemen dat het
een vergissing is dat nu in de miljoenennota staat dat de heffingskorting
bij cultureel beleggen wordt afgeschaft. Immers, daarmee draai je zo'n regeling
de nek om. Ook dat antwoord wachten wij met belangstelling af om erop terug
te kunnen komen bij de financiële beschouwingen. Het gaat hier welgeteld
om 1 mln euro. Net zo goed als mijnheer Rosenmöller zijn vrouw zou willen
kunnen melden dat hij 2 mln euro voor elkaar heeft gekregen, zo zou ik, als
ik een vrouw had, haar graag willen kunnen vertellen dat ik 1 mln euro voor
elkaar heb gekregen!Wij hebben inmiddels uitvoerig gesproken over de kenniseconomie. Ik denk
niet dat ik er nog veel woorden aan hoef te wijden hoe belangrijk wij dat
onderwerp vinden. Ik denk dat de minister-president dit ook goed begrepen
heeft, maar wij zijn niet gerust op de inzet die het kabinet op dat punt wil
plegen. Wij vinden dat nu juist zo belangrijk voor onze economische situatie
en daarom leggen wij de Kamer de volgende motie voor.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de Kamer via motie-De Graaf de regering heeft verzocht
bij de aanbieding van de beleidsplannen duidelijk te maken, hoe een toekomstgerichte
ontwikkeling van de kenniseconomie ondersteund gaat worden;overwegende dat innovativiteit en daarmee vergroting van arbeidsproductiviteit
uiteindelijk grotendeels bepalend zijn voor de economische ontwikkeling;overwegende dat wetenschappelijk onderzoek van groot belang is voor de
ontwikkeling van innovativiteit;verzoekt de regering, ook hierover met de sociale partners en de onderwijs-
en onderzoekssector te overleggen en op korte termijn met concrete voorstellen
te komen Giskesom de innovativiteit van de Nederlandse economie te stimuleren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Giskes, Rosenmöller
en Teeven. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 28(28600).Mevrouw Giskes (D66):Voorzitter. Als het om onderwijs gaat is er meer aan de orde. Het begin
van de keten is de basisschool. Door de drie coalitiepartijen is in de verkiezingstijd
het een en ander over kleine scholen gezegd. Wij raken echter van ons stuk
als wij hun uitspraken van toen vergelijken met wat nu in de begroting staat.
Ik heb hierover ook al iets in de eerste termijn gezegd. Wij dienen op dit
punt nu maar een motie in, anders lukt het helemaal niet tot verandering te
komen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,van mening dat het de hoogste tijd is daadwerkelijk iets te ondernemen
tegen de grootschaligheid en de anonimiteit in het onderwijs;van mening dat een kleinschalige leeromgeving met een menselijke maat
niet alleen het onderwijs ten goede komt maar ook een belangrijke bijdrage
kan leveren aan de sociale cohesie en het gevoel van veiligheid;overwegende dat deze visie door het kabinet wordt gedeeld zoals blijkt
uit het Strategisch akkoord en de regeringsverklaring;verzoekt de regering, zo snel als mogelijk is te komen met een concreet
plan van aanpak, hoe in deze regeerperiode de grote scholen daadwerkelijk
kleiner kunnen worden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Giskes, Rosenmöller, Marijnissen
en Teeven. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 29(28600).Mevrouw Giskes (D66):Voorzitter. Ik ben de minister-president nog een toelichting schuldig.
Toen ik hem voor de voeten wierp dat het salaris van de leraren niet beter
wordt, maar door dit kabinet slechter, sprak ik over 70 mln euro. Het gestelde
op bladzijde 207 van de miljoenennota maakt duidelijk dat een oplopende bezuiniging
ertoe leidt dat, om precies te zijn, in 2006 68 mln euro op de salarissen
van de leraren wordt bezuinigd. Is dat hetgeen wat wij doen om het beroep
van leraar aantrekkelijker te maken en om ervoor te zorgen dat het beter gaat
met ons onderwijs? Wij kunnen ons dat niet voorstellen, zeker niet als je
de bezuinigingen in de sfeer van de I/D-banen in aanmerking neemt en je beseft
dat geen reguliere banen worden geschapen door gebruik te maken van klassenassistenten
enzovoorts. Wij willen dat die banen juist wel geschapen worden. Ik hoop dat
de minister-president kan aangeven hoe deze bezuiniging is te verklaren.Ik heb al eerder gezegd dat het ons geen goed idee lijkt om in een tijd
waarin wordt opgeroepen tot loonmatiging, uitgerekend het spaarloon onder
druk te zetten. Als er al 500 mln euro beschikbaar zou zijn om bijvoorbeeld
de premies voor de werkgevers te verlagen, zien wij liever dat dat geld ingezet
wordt voor behoud van het spaarloon, desnoods in een enigszins toegespitste
vorm. Ook op dit punt wil ik een motie indienen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat het kabinetsvoorstel om met ingang van 2003 800 mln
euro te bezuinigen door de spaarloonregelingen in één keer af
te schaffen, tot grote sociale onrust onder werknemers leidt;constaterende dat het kabinet kans ziet 500 mln euro te reserveren voor
verlaging van de WW-premies, onder voorwaarde dat met de sociale partners
afspraken worden gemaakt over loonmatiging;constaterende dat het kabinet de arbeidskorting in 2003 verder verhoogt;overwegende dat behoud van een spaarloonregeling onder voorwaarde van
loonmatiging, in plaats van een verlaging van WW-premies, een betere inzet
is voor de onderhandelingen met de sociale partners;verzoekt het kabinet, in de onderhandelingen met de sociale partners over
de loonontwikkeling, behoud van het spaarloon, te financieren uit de hierboven
genoemde bedragen, als optie in te brengen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Giskes en Rosenmöller. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 30(28600).Mevrouw Giskes (D66):Voorzitter. In mijn eerste termijn heb ik aandacht gevraagd voor de aidsproblematiek.
De minister-president heeft op mijn opmerkingen hierover nadrukkelijk gereageerd.
Hij heeft laten blijken dat hij doordrongen is van de ernstige dreiging voor
mensen in grote delen van de wereld. Wij zijn op zoek naar mogelijkheden om
een begin te maken met het bestrijden van de ontwikkeling. Het is eigenlijk
treurig te weten dat er wel degelijk medicijnen voor aids zijn, maar dat die
niet terechtkomen bij de mensen die ze zo hard kunnen gebruiken. Ik herhaal
de vraag die ik al bij interruptie heb gesteld en vraag de minister-president
opnieuw om serieus te overwegen een begin te maken met verbetering van de
situatie. Hij zou dat kunnen doen door in ieder geval bij de Nederlandse ambassades
en vestigingen van Nederland in de desbetreffende landen een voorziening te
treffen, evenals de diverse bedrijven dat doen. Ik vraag dat niet omdat wij
zo graag willen dat alleen die werknemers een soort voorkeursbehandeling krijgen,
maar wel om een begin te maken waarvan wij hopen dat het een sneeuwbaleffect
heeft, zodat uiteindelijk de bestrijding van aids een keer echt gestalte krijgt.
Als je het hebt over waarden en normen, dan is het heel leuk om hier te spreken
over mensen die kauwgum op straat uitspugen en wat dies meer zij. Daar hebben
wij ook mede gevoel voor en daar ergeren wij ons ook aan, maar het zijn wel
de kleine waarden, terwijl de grote Giskeswaarden ernstig vergeten dreigen
te worden. Ik vind het ook moeilijk om bijvoorbeeld kinderen voor te houden
"wees eens wat fatsoenlijker, wees eens wat netter", als je
tegelijkertijd laat zien dat wij ons eigenlijk niets gelegen laten liggen
aan wat er buiten Nederland gebeurt. Om die reden vind ik de aidsproblematiek
uiterst belangrijk. Ik hoop dan ook dat de minister-president ruimhartig toezegt
wat ik vroeg. Om hem die kans te geven, dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat ruim 30 miljoen mensen in Afrika met het hiv-virus zijn
besmet en dat slechts een fractie van hen toegang heeft tot de noodzakelijke
medicijnen;overwegende dat dagelijks ongeveer 8000 mensen aan aids sterven, terwijl
dat onnodig is omdat generieke medicijnen tegen relatief lage kosten (circa € 30
per maand per persoon) beschikbaar zijn, maar hoofdzakelijk wegens organisatorische
en logistieke redenen niet bij de patiënten terechtkomen;verzoekt de regering, in aanvulling op de lopende aidsprojecten het initiatief
te nemen om voorzieningen te treffen waardoor in elk Afrikaans land ten zuiden
van de Sahara (Afrikaanse) werknemers van Nederlandse ambassades en hun naaste
familieleden, zo mogelijk in samenwerking met ambassades van andere Europese
landen en non-gouvernementele organisaties met hun lokale vertakkingen, getest
en, indien nodig, tegen hiv/aids behandeld worden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Giskes, Van Nieuwenhoven, Rosenmöller
en Teeven. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 31(28600).Mevrouw Giskes, u moet echt gaan afronden.Mevrouw Giskes (D66):Ja, voorzitter, ik heb nog een zin. Die zin luidt dat wij dit uiteraard
heel interessante algemene beschouwingen hebben gevonden. Wij hopen oprecht
dat wij aan het eind van misschien wel dit jaar maar zeker van deze kabinetsperiode
niet hoeven zeggen: ja, dit was van nieuwe mensen de dingen die voorbijgaan.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Voorzitter. Ik wil in mijn tweede termijn de premier hartelijk dankzeggen
voor zijn antwoord in eerste termijn. Wij hebben werkelijk waardering voor
de wijze waarop hij zich letterlijk en figuurlijk staande heeft weten te houden
in dit debat. Ik wil hem in het bijzonder dankzeggen voor de toezeggingen
die hij op een aantal punten aan onze fractie heeft gedaan.Ik wil daarbij wel uitspreken dat ons algemene oordeel over het kabinet
niet wezenlijk is veranderd, namelijk dat het beleid ons op onderdelen aanspreekt.
Bij eerdere debatten heb ik mij al positief uitgelaten over het gezinsbeleid.
In dit debat noem ik nadrukkelijk de toegenomen aandacht voor waarden en normen.
Ik ben zeer benieuwd hoe het kabinet, hoe de premier zelf, in samenwerking
met burgers, instellingen, onderwijs en kerken uit de samenleving vorm wil
geven aan de hernieuwde oriëntatie op waarden en normen die het werkelijk
samenleven mogelijk moet maken. Ik dank hem voor de toezegging om het debat,
onder meer met de kerken, aan te gaan. Hij weet dat hij op dit punt op de
volle steun van de ChristenUniefractie kan rekenen. Waar mogelijk, zullen
wij aan dit zo wezenlijke debat een bijdrage leveren. Een belangrijke vraag
blijft welke waarden dit kabinet zelf als zijn uitgangspunten kiest. In eerste
termijn haalde ik het hoofdredactionele commentaar van de NRC aan. Daarin
werd gesproken over de normerende logica van de tien geboden. Kan de premier
eens aangeven hoe hij dit nu zelf ziet en beoordeelt?De reactie van de minister-president ten aanzien van het milieubeleid
vind ik toch teleurstellend; alles wat ik hiervoor heb gezegd, doet daar niets
aan af. De beantwoording op het onderdeel milieu bevestigt waar wij al een
beetje bang voor waren: het milieu is een ondergeschoven kindje van dit kabinet.
Zelfs uit de plichtmatige manier waarop hij de antwoorden voorlas, blijkt
dat de christendemocratische waarde van het rentmeesterschap bij de heer Balkenende
minder sterk leeft dan de andere waarden. Het gaat hier echter wel om het
beheer van de Schepping die aan ons is toevertrouwd. Wij hebben ten aanzien
van de Schepper een grote verantwoordelijkheid, maar zeker ook ten aanzien
van onze kinderen en hun kinderen. Het is winst dat er een nieuwe milieunota
komt; wij wachten die met spanning af. Een vraag is echter blijven liggen:
houdt het kabinet vast aan de 50/50-verdeling tussen de binnenlandse en de
buitenlandse maatregelen om de Kyotodoelstelling te behalen? Met het oog daarop
wil ik de Kamer graag een motie voorleggen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat het behalen van de Kyotodoelstellingen zonder aanvullende
maatregelen niet mogelijk is;overwegende dat aanvullende maatregelen zowel in het binnen- als in het
buitenland kunnen worden genomen;verzoekt de regering, in de aangekondigde uitvoeringsnota milieubeleid
vast te houden aan het principe dat de helft van de reductiemaatregelen in
het binnenland, en de andere helft in het buitenland zal worden genomen,en gaat over tot de orde van dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Dijke en Rosenmöller.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 32(28600).De heer Van Dijke (ChristenUnie):Voorzitter. Wij hebben moeite met de eenzijdige aandacht in de kabinetsplannen
voor de auto en het asfalt. Wij vinden het met name teleurstellend dat investeringen
in de spoorwegen, de railinfrastructuur, zo weinig prioriteit krijgen. De
ChristenUniefractie onderschrijft Van Dijkede moties betreffende het nakomen
van gemaakte afspraken over de Hanzelijn en de Delftse spoortunnel dan
ook van harte. Hetzelfde geldt voor de motie betreffende de tariefsverlaging
bij de NS.Wij hebben al gesproken over de relatie tussen geweld en andere schadelijke
elementen in de media. Met betrekking tot het feitelijk gepleegde geweld hebben
wij kennisgenomen van de evaluatie van de Kijkwijzer van het NICAM in het
najaar. Wil de minister-president bij die evaluatie in het najaar betrekken
het gebrekkig functioneren van artikel 250a van het Wetboek van Strafrecht?Het kabinet wil niet aan herinvoering van het bordeelverbod denken, want
het zou een obstakel zijn om vrouwenhandel aan te pakken. Alles wijst er echter
op dat juist het vervallen van het bordeelverbod een obstakel is voor een
harde aanpak. Dat is logisch, want achter een legale façade kun je
alleen kijken als sprake is van een concrete verdenking van een strafbaar
feit. Het kabinet kijkt niet naar de feiten en loopt daarvoor weg. Als onder
andere de politie zelf zegt dat de afschaffing van het bordeelverbod de opsporing
moeilijker maakt, dan moeten wij ons voor zulke geluiden niet doof houden.
Daarnaast is het uitblijven van de beoogde effecten van de afschaffing een
eigenstandig motief om de bakens te verzetten. Uit alles blijkt dat het legaliseren
van bordelen een vergissing is geweest. Zo'n constatering moet tot een beleidsaanpassing
leiden. Overigens is de minister-president mij nog een antwoord schuldig op
de vraag naar het mogelijk maken van uitstapprogramma's voor vrouwen uit de
prostitutie.Ik heb in eerste termijn gevraagd naar duidelijkheid en daadkracht over
de coffeeshops en het gedoogbeleid. Uit de schriftelijke beantwoording maak
ik op dat het kabinet-Balkenende de coffeeshops als zodanig gewoon laat voortbestaan
en het gedoogbeleid van Paars voortzet. Dat is teleurstellend. Er wordt vaag
verwezen naar de mogelijkheid van een nieuwe normstelling, maar dat wordt
niet concreet gemaakt. Wil de minister-president concreet aangeven wat met
de nieuwe normstelling ten aanzien van de coffeeshops wordt bedoeld?Intussen kan ik maar slecht begrijpen waarom dit kabinet ferme woorden
spreekt over het einde van het gedogen, hetgeen wij waarderen, maar uitgerekend
in dit opzicht niet tot andere, betere voorstellen komt dan onder Paars. Het
is wel goed om de minister-president eraan te herinneren dat hij in zijn boek
over allerlei veiligheidsvoorschriften van de PvdA en de VVD opmerkt, dat
het allemaal dweilen met de kraan open blijft. Op bladzijde 15, onderaan,
staat dat het, wanneer wij door blijven gaan met dat gedogen, ondanks alle
voorstellen dweilen blijft met de kraan open. Dit verwijt keert zich dus nu
tegen deze minister-president. Het is zaak om de sfeer van legaliteit rondom
de drugshandel te beëindigen. Ik dien daarom een motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het kabinet het gedoogbeleid kritisch wil bekijken en
daarbij een nieuwe normstelling gewenst acht;overwegende dat een gedoogbeleid uit de aard der zaak leidt tot een onheldere
normstelling;overwegende dat het gedoogbeleid op gespannen voet staat met de Opiumwet
en internationale verplichtingen waaraan Nederland zich ten aanzien van de
drugshandel heeft gebonden;verzoekt de regering, bij de kabinetsanalyse waarin de verschillende aspecten
van het drugsbeleid zullen worden uitgewerkt, te betrekken de vraag of het
mogelijk is, een beleid vorm te geven waarbij de positieve kanten van een
onderscheid tussen de verschillende soorten drugs wordt behouden zonder gedoogbeleid
dan wel anderszins buiten de kaders van de Opiumwet te komen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Dijke en Van der Vlies. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 33(28600).De heer Van Dijke (ChristenUnie):Voorzitter. Er worden gesprekken gevoerd met de koepel van de abortusinstellingen
en andere betrokken instellingen in verband met preventie. Ik vraag de minister-president
wat preventie dan inhoudt. Ik heb goed genoteerd dat het dan niet alleen maar
gaat om het voorkomen van zwangerschap, maar tegelijk ook om een alternatief
voor de abortus zelf, dus om deugdelijke hulp die abortus voorkomt. Dank voor
de toezegging dat ook de Vereniging tot bescherming van het ongeboren kind
hierbij betrokken zal worden.Het interruptiedebat tussen de minister en mij over het terugkeerbeleid
was op het laatst wat fel van toon. Ik houd niet zo van die toon en wij moeten
proberen, dat te voorkomen, maar deze sfeer ontstond omdat wel degelijk sprake
is van een reëel probleem, zeker indien daar vrouwen en kinderen bij
betrokken zijn. Dat is een probleem van humanitaire aard. Wij zijn voor een
streng toelatingsbeleid, en zeker voor een streng terugkeerbeleid, maar wij
weten dat er mensen zijn die tussen wal en schip vallen. Daarvoor moeten wij
de ogen niet willen sluiten. Ik vraag het kabinet om de erkenning van dit
probleem, meer niet. Ik vraag niet om een aparte opvangfaciliteit, maar wel
om de bereidheid om in overleg met de gemeenten een humanitaire oplossing
te vinden. Wil de premier dat toezeggen?Ik wil een motie indienen over het terugkeerbeleid.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het kabinet zich voorneemt het terugkeerbeleid onder meer
vorm te geven via het sluiten van terugkeerovereenkomsten met de landen van
herkomst;overwegende dat een reëel hervestigingsperspectief belangrijk is
om uitgeprocedeerde asielzoekers te bewegen, op vrijwillige basis te vertrekken;overwegende dat een reëel hervestigingsperspectief ook asielzoekers
die reeds in de procedure zijn opgenomen, Van Dijkeertoe kan bewegen van de
terugkeerfaciliteit gebruik te maken en zich uit de procedure
terug te trekken;overwegende dat, indien asielzoekers zich uit de procedure terugtrekken,
dit kan leiden tot een aanzienlijke besparing van de kosten van de asielopvang;verzoekt de regering, de terugkeer- en overnameovereenkomsten uit te breiden
met in overeenstemming met het land van herkomst vormgegeven hervestigingsfaciliteiten,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Dijke. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 34(28600).De heer Van Dijke (ChristenUnie):Voorzitter. Net als enkele economen uit de CDA-achterban ben ik van mening
dat het, door iets meer mee te ademen met de budgettaire kaders van onze economie,
mogelijk moet zijn om de uitgangspunten inzake het tekort te honoreren. Zonder
gekke dingen te doen, kunnen wij toch een beetje meeademen met de ontwikkeling
in de economie. Onze tegenbegroting biedt daarvoor een kader. Ik stel vast
dat het kabinet een andere keuze maakt. In het bijzonder de kansarme groepen,
die het komende jaar niet in het werkgelegenheidsprogramma worden opgenomen,
zullen daarvan het slachtoffer worden. Dat vinden wij jammer.In een reactie op onze tegenbegroting suggereerde de minister-president
dat ook de ChristenUnie het tekort alleen maar laat oplopen, maar dat is alles
behalve waar. Daarmee doet hij ons onrecht. Onze voorstellen om in 2003 een
iets groter tekort te accepteren, zoals de prominente economen uit de partij
van de minister-president ook bepleiten, wordt onmiddellijk gevolgd door de
snelle opbouw van het overschot in de jaren 2005 en 2006. Wij doen dat door
de lasten op activiteiten die schade toebrengen aan mens en milieu te verhogen.
Dat heeft positieve effecten, zowel op het EMU-saldo als op de Kyotodoelstelling.
Die laatste zullen wij zeker hard nodig hebben.Dan kom ik op de OZB versus een verlaging van de overdrachtsbelasting.
Ik neem aan de minister-president deze optie serieus zal bekijken en de Kamer
de uitkomsten van dit onderzoek zal melden.De heer Van der Vlies (SGP):Mijnheer de voorzitter. Namens de fractie van de SGP wil ik de minister-president
dankzeggen voor zijn beantwoording. Die beantwoording was doorgaans helder,
nuchter en eerlijk. Zij was eerlijk op twee manieren: als een pijnlijke boodschap
moest worden verkondigd en verdedigd, was hij eerlijk, maar ook als nog nader
onderzoek nodig was of als uitwerking was vereist. Dat past bij de termen
"duidelijkheid" en "daadkracht", die als motto aan dit beleid zijn verbonden.
Ik heb daar bij gelegenheid van de regeringsverklaring het motto "dienstbaarheid"
aan toegevoegd. Dat blijf ik er voorlopig maar eens naast leggen; dan kan
ik zien of daar ook iets van terechtkomt. De minister-president zei toen dat
het hem wel aansprak dat dit derde woord erbij kwam, maar dat het nu eenmaal
niet was afgesproken.Het is duidelijk dat de SGP-fractie groot belang hecht aan de discussie
over waarden en normen. Fatsoen moet je doen, dat is duidelijk. Je moet beginnen
bij het begin. Zeker. Eigen verantwoordelijkheid, geen topdown. Het wiel hoeft
niet steeds uitgevonden te worden. De projecten zijn er, in Rotterdam, in
Gouda. Maatschappelijke organisaties, kerken en scholen kunnen erbij worden
betrokken: een gezamenlijke inzet. Zo vat ik het maar even samen. Binnenkort
komt de uitwerking hiervan naar de Kamer. Daarnaar zijn wij oprecht nieuwsgierig.
We zijn ook een tikkeltje ongeduldig. Wij hebben het af te wachten en zullen
dan de draad weer oppakken. Dat hier een belangrijk thema aan snee is, is
echter duidelijk.Het financiële kader. Mede in het licht van de noodzakelijke aflossing
van de staatsschuld binnen één generatie zijn ombuigingen noodzakelijk,
ook in de visie van de SGP-fractie. Je komt dan altijd terecht bij een verdelingsvraagstuk.
Elke ombuiging leidt tot een verdelingsvraagstuk: waar doe je het, hoe doe
je het, wie tref je ermee, tref je wel iedereen op een te vergelijken manier,
treft het iedereen naar draagkracht? De overheid moet het schild der zwakken
zijn, inderdaad een bijbelse roeping. De sterkste schouders moeten de zwaarste
lasten maar torsen. Zo kom je dan toch bij de christelijke waarden en normen
die bij zo'n problematiek rechtstreeks van toepassing zijn, zoals natuurlijk
op heel veel andere terreinen. Voor die christelijke waarden en normen blijft
de SGP-fractie het opnemen.Voorgesteld is, de spaarloonregeling te vervangen door een levensloopregeling
of een verlofknip. Mijn fractie is voorstander van het varen van een bestendige
koers en het creëren van een helder zicht op wat ter vervanging komt,
de consequenties en het perspectief daarvan. Laten wij als het maar even kan
per 1 januari aanstaande een eerste stap zetten. Wij moeten niet nu iets doen
wat volgend jaar weer vervangen moet worden. Dat kan niet.Het thema veiligheid krijgt prioriteit nummer een, terecht. Per 11 oktober
krijgt de Kamer een concreet plan. Wij wachten dat uiteraard af. Wij zullen
de motie van de VVD-fractie steunen waarin wordt verzocht om een extra versterking
van het budgettaire kader om dat plan van aanpak te realiseren in het jaar
2003. Bij het thema veiligheid is preventie uitermate belangrijk. Vanmiddag
is dat besproken. Het raakt gezinnen, kerken, scholen en gemeentebesturen
voor de publieke ruimte op lokaal niveau. Mijn stelling in eerste termijn
was: laten wij niet dweilen met de kraan open. Ik bedoel daarmee dat als wij
bepaalde effecten willen elimineren, wij de oorzaken van die effecten moeten
aanpakken. Als een van de bronnen zien wij bepaalde programmatuur in de media.
Daarover dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat in de loop der jaren in de praktijk de normen ten aanzien
van het vertonen van gewelds- en anderszins schadelijke scènes in media,
films en computerspelletjes ten behoeve van amusementsdoeleinden Van der Vliessteeds
verder zijn opgerekt;overwegende dat het brede weerzin wekt dat elementaire fatsoens- en omgangsregels worden geschonden ter wille van het bieden van amusement;overwegende dat het veelvuldig vertonen van dergelijke scènes een
ongewenste invloed kan hebben op het gedrag van in het bijzonder kinderen;verzoekt de regering, in overleg met de betrokken organisaties te komen
tot een actieplan ten einde het vertonen van gewelds- en anderszins schadelijke
scènes in media, films en computerspelletjes dan wel de blootstelling
van kinderen daaraan in te dammen en de Kamer hierover nader te informeren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van der Vlies en Van Dijke. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 35(28600).De heer Van der Vlies (SGP):Ik dank de minister-president voor twee elementen uit de schriftelijke
antwoorden. Het gaat daarbij om de reïntegratieprojecten voor ex-gedetineerden
verzorgd door de Stichting Ontmoeting. Deze projecten worden nu gefinancierd
door het ministerie van Justitie. Dat zou stoppen. De stichting is verwezen
naar het ministerie van VWS. Ik heb bepleit dat deze projecten niet tussen
wal en schip raken. Ziedaar, in de schriftelijke antwoorden is overleg tussen
de ministeries van Justitie, VWS en de instelling toegezegd om de continuïteit
te bewerkstelligen. Mijn dank daarvoor.Een tweede positief punt vonden wij in de belangstelling die bleek voor
de hersteldetentieprojecten die door de Stichting Gevangenenzorg bij enkele
fracties onder de aandacht is gebracht. Uiteraard zullen wij ervoor zorgen
dat die op het departement bekend zullen zijn. Wij hopen dat de toegezegde
belangstelling omgezet kan worden in een steuntje in de rug.Ik ben mijn eerste termijn begonnen met de woorden: nu moet het dan wel
gaan gebeuren. Ik herhaal dat aan het einde van mijn tweede termijn. Het moet
nu wel gaan gebeuren. Er zijn hoge verwachtingen gewekt. Het uitgestraalde
ambitieniveau is pittig en dat kan maar zo mislukken. Het zou niet moeten
mislukken naar menselijke rekening natuurlijk. Wij zijn mensen en hebben niet
alles in de hand. De inzet moet duidelijk zijn. Wij zullen het kabinet positiefkritisch
zien te begeleiden vanuit onze principiële uitgangspunten, namelijk de
Bijbelse waarden en normen.Er is vanmiddag een spelletje gespeeld met de vraag welke fractie het
beste past bij welk ingrediënt. Spruitjes, kaviaar en pindakaas zijn
genoemd. Ik vroeg mij af waarbij de SGP-fractie het beste past, als het ooit
aan de orde komt. Ik dacht het eerste aan zuurdesem en aan zout in de pap.
Dat vond ik te pretentieus. Laat ik het maar houden bij een sinaasappelschijfje
of een citroenschijfje. Zij kunnen worden uitgeperst op welk menu dan ook.
Zij zijn bijzonder vitaminerijk. Zij zijn krachtig en versterkend. Dat zijn
ook de beginselen waarvoor de SGP-fractie staat. Die fractie en de SGP'ers
kan men daarna gerust als uitgeknepen sinaasappel- of citroenschijf afdanken,
als de beginselen maar doorwerken in het beleid. Ik beveel het dit kabinet
van harte aan!De heer Teeven (Leefbaar Nederland):Voorzitter. Aan mij de eer om de tweede termijn van de Kamer af te sluiten.
Ik dank de minister-president en de regering voor de antwoorden en ook voor
de schriftelijke antwoorden die wij gekregen hebben op onze opmerkingen. Er
is aandacht aan besteed en er is werk van gemaakt. Daar hebben wij zeker waardering
voor.Wij zien ook in dat je geen geld kunt uitgeven dat je niet hebt. In die
zin vinden wij ook dat wij goed op de centjes moeten passen. Wij hebben echter
overwogen om een motie in te dienen om de regering af te doen zien van het
afschaffen van de onroerendezaakbelasting op de woningen en de daarvoor te
geven financiële compensatie. Onze ervaring met begrotingsbehandelingen
is nog niet zo groot. Onze motie bleek voortijdig te zijn. Wij zullen het
dan ook niet doen. Wij hechten echter aan de grote vrijheid die gemeenten
op bestuurlijk niveau moeten hebben om belastingen te kunnen heffen. Ik heb
begrepen van het Erasmus studiecentrum dat bij een doorrekening voor de 34
grote gemeenten een verlies optreedt van 136 mln euro.Een motie die er wel komt, is de volgende. Op het gevaar af te moeten
horen dat wij een "one issuepartij" worden, vragen wij de regering om meer
aandacht te besteden aan het transport over water. Wij hebben in de schriftelijke
antwoorden van de regering gezien dat er plannen komen. Wij willen de regering
daarbij aanmoedigen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat het beleid van de minister van Verkeer en Waterstaat
is gericht op het voeren van een positief beleid ten aanzien van de binnenvaart,
mede omdat de binnenvaart een relatief schone en veilige transportmethode
is;voorts constaterende dat het tegen deze achtergrond vreemd is dat het
aanlegbudget voor vaarwegen in het jaar 2005 is gehalveerd ten opzichte van
het jaar 2002;overwegende dat door de verdubbeling van het aanlegbudget van vaarwegen
binnen tien jaar een verdubbeling van het goederenvervoer over water kan worden
bewerkstelligd;overwegende dat de dienst Rijkswaterstaat is uitgezonderd van de efficiencydoelstelling
en er dus ruimte is voor extra bezuinigingen die voor andere doeleinden kunnen
worden gebruikt;voorts overwegende dat een uitbreiding en verbetering van het vaarwegennet
een ontlasting kan betekenen van de druk op het wegen- en spoornet;verzoekt de regering, over te gaan tot een vergroting van het aanlegbudget
van vaarwegen en de uitvoering van urgent aangemerkte projecten op dat punt
naar voren te schuiven,en gaat over tot de orde van Teevende dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Teeven. Naar mij
blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 36(28600).De heer Teeven (Leefbaar Nederland):Ik keer terug tot de "core business". Wij hebben veel waardering voor
de inbreng van de VVD-fractie en het vrijmaken van een bedrag van 130 mln
euro voor de veiligheid. Echter, wij zijn er buitengewoon ongerust over dat
wij in 2003 tot de ontdekking zullen komen dat door een kabinet dat veiligheid
hoog in het vaandel heeft staan niet volledig de opleidingscapaciteit voor
de politie wordt benut die is ontstaan door het goede werk dat Paars II heeft
gedaan door goede opleidingsfaciliteiten voor de politie te creëren.
Dat loopt nu allemaal goed. U hebt de discussie kunnen volgen die collega
Zalm en ik op dat punt hebben gevoerd. Ik zou zeggen dat hij zelf de dekking
heeft aangedragen voor de uitvoering van de volgende motie die ik indien mede
namens mevrouw Van Nieuwenhoven, de heer Marijnissen, mevrouw Giskes en de
heren Van Dijke, Rosenmöller en Van der Vlies.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat in het Strategisch akkoord op pagina 8 is afgesproken
dat de opleidingscapaciteit van de politie tenminste volledig wordt benut
teneinde het aantal agenten en marechaussees substantieel te vergroten;overwegende dat in 2003 bij lange na geen sprake is van het maximaal benutten
van de opleidingscapaciteit van de Nederlandse politie en de marechaussee;overwegende dat uitbreiding van de politiesterkte noodzakelijk is om de
veiligheid in de buurten te verbeteren en de ophelderingspercentages van misdrijven
te verhogen;verzoekt de regering, zoveel budget voor de uitbreiding van de politiesterkte
beschikbaar te stellen dat in 2003 en volgende jaren de opleidingscapaciteit
van de Nederlandse politie wel volledig wordt benut, en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Teeven, Van Nieuwenhoven, Marijnissen,
Giskes, Van Dijke, Rosenmöller en Van der Vlies.Zij krijgt nr. 37(28600).De heer Teeven (Leefbaar Nederland):Als deze motie wordt aangenomen, betekent deze discussie dat het kabinet
van de vrijgemaakte 300 mln euro al 198 mln euro kwijt is om de politiesterkte
op peil te houden vanaf 2003. Er blijft dan heel weinig geld over om de rechterlijke
macht te versterken. Wij zijn blij met de toezegging van de regering om de
bevoegdheden van het openbaar ministerie inzake transacties uit te breiden.
Dat betekent dat er minder zaken voor de rechter komen en dat betekent ook
dat er minder rechters hoeven te zijn, maar wij denken dat dit niet genoeg
is. Wij denken dus dat de financiële middelen die er nu zijn nog steeds
niet genoeg zijn om de zittende magistratuur substantieel uit te breiden.
Vandaar dat ik de volgende motie indien.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de regering thans onvoldoende plannen heeft gepresenteerd
om de doorlooptijden in strafzaken te bespoedigen;constaterende dat binnen andere delen van het Koninkrijk op grote schaal
strafzaken worden afgedaan door enkelvoudige strafkamers;overwegende dat de begrotingen van de departementen van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties en van Justitie volstrekt ontoereikend zijn om bestaande
achterstanden weg te werken en de geformuleerde doelstellingen over 2003 te
behalen;tevens overwegende dat slagvaardig repressief optreden afschrikwekkende
werking heeft op het begaan van criminaliteit;voorts overwegende dat enkelvoudige strafkamers in eerste aanleg een hogere
bijdrage zullen leveren aan de afdoeningssnelheid van strafzaken;verzoekt de regering, binnen drie maanden verslag uit te brengen met betrekking
tot een onderzoek teneinde te bezien of strafzaken waarin een maximale gevangenisstraf
van twee jaar kan worden geëist, kunnen worden afgedaan door een enkelvoudige
strafkamer,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Teeven. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 38(28600).De heer Teeven (Leefbaar Nederland):Tot slot moet ik zeggen dat mij niet precies bekend is waar de fractie
van Leefbaar Nederland moet worden geplaatst als het om levensmiddelen gaat.
Ik kan wel zeggen dat onze fractie het bijzonder fascinerend heeft gevonden
om aan deze algemene beschouwingen mee te doen. Wij hebben de discussie met
de regering gewaardeerd en wij zien zeker uit naar de concrete plannen die
er zullen komen op 11 oktober als het om veiligheid gaat en later als het
om zorg en het toezicht op de ziektekostenverzekeraars gaat. Wij zullen die
discussies nauwlettend blijven volgen.De voorzitter:Wij zijn hiermee gekomen aan het einde van de tweede termijn van de Kamer.Ik moet de leden mijn verontschuldigingen aanbieden. Tijdens het debat
over het voorzitterschap van de Kamer heb ik u beloofd dat er niet meer 's
avonds laat zou worden vergaderd. Ik kan die belofte vanavond niet waarmaken.De vergadering wordt van 22.02 uur tot 23.00 uur geschorst.Minister Balkenende:Voorzitter. Het kabinet is de Kamer erkentelijk voor haar inbreng en reacties
op onze beleidsvoornemens. Op tal van punten is er overeenstemming, maar er
zijn ook grote meningsverschillen. Het is goed dat wij het debat niet hebben
geschuwd. In dat kader dank ik de heer Marijnissen voor zijn complimenten
aan mijn adres. Belangrijker is zijn opmerking dat je van mening
kunt verschillen, maar dat hier het debat moet worden gevoerd. Het kabinet
kiest voor een open debat met de Kamer en een open communicatie met de samenleving.
Het gaat immers om de kwaliteit van ons land. Wij zullen vaak de degens met
elkaar kruisen, maar dan wel in een sfeer van respect en in de wetenschap
dat wij samen verantwoordelijk zijn voor het functioneren van de democratie.De heer Zalm heb ik al bilateraal laten weten dat ik zijn inbreng op het
punt van uitgangspunten in de politiek op prijs heb gesteld. Het is goed dat
in deze Kamer politieke uitgangspunten nadrukkelijk een rol spelen, want politieke
partijen staan voor hun idealen en uitgangspunten. Dat is ook door de heer
Van der Vlies nadrukkelijk naar voren gebracht toen hij het had over beginselen.Uitgangspunten hebben een directe relatie met het vraagstuk van waarden
en normen. De vraag is gesteld waar wij het dan precies over hebben. Ook gaat
het om de vraag hoe wij er verder mee omgaan. Ik noem in dit verband het vraagstuk
van de commissie en de vraag wat de minister-president gaat doen. Ik herhaal
dat het kabinet zeer verheugd is over de aandacht die wordt besteed aan deze
belangrijke thematiek. De opmerkingen over een eventueel in te stellen commissie
heb ik goed verstaan. Morgen zal in het kabinet worden gesproken over de vraag
hoe tot een goed maatschappelijk debat kan worden gekomen. Ik neem aan dat
de Kamer de komende tijd met het kabinet zal willen discussiëren over
dit onderwerp. Het kabinet is in ieder geval graag bereid om met de samenleving
stil te staan bij de betekenis van waarden en normen. De Kamer zal zo spoedig
mogelijk op de hoogte worden gesteld van de marsroute die het graag gerealiseerd
wil zien. De vraag of het een commissie moet worden, is minder belangrijk
dan de vraag hoe je dit onderwerp goed aan de orde kunt stellen en hoe je
kunt komen tot een verbreding van het debat. De heer Rosenmöller heeft
terecht opgemerkt dat dit debat ook op decentraal niveau moet worden gestimuleerd
en dat wij daarin onze verantwoordelijkheid moeten nemen.Ik was enigszins verbaasd over de opmerking van de heer Marijnissen dat
ik in eerste termijn niet ben ingegaan op de expliciete vraag welke waarden
en normen ten grondslag liggen aan het beleid van het kabinet. In mijn eerste
termijn heb ik aangegeven dat het kabinet vanaf het begin duidelijk heeft
gemaakt vanuit welke oriëntatie het te werk wil gaan. In dat verband
heb ik gewezen op de regeringsverklaring, het Strategisch akkoord en de troonrede.
In dat kader heb ik gesproken over begrippen als "vrijheid" en "verantwoordelijkheid"
en over "respect" en de "menselijke maat". Ook heb ik gewezen op het afleggen
van maatschappelijke verantwoording. Soms moeten er met het oog op moeilijke
budgettaire omstandigheden harde keuzen worden gemaakt. Dat doet aan die oriëntaties
niets af; integendeel, het onderstreept eerder het belang ervan.De heer Van Dijke heeft gevraagd of het kabinet inzake de waarden en normen
de tien geboden als normerende logica opvat. Ik heb aangegeven dat het kabinet
in het debat over de waarden en normen het oor bij de burgers te luisteren
legt en geen top-downbenadering voorstaat. Het zou niet juist zijn als het
daarop vooruitloopt door de tien geboden daarin een bepaalde plaats te geven.
Dat neemt niet weg dat het voor veel burgers in ons land voor de hand ligt
om de tien geboden te betrekken bij dit debat. Voor een debat met de kerken
bestaat alle ruimte en ik stel vast dat de heer Van Dijke vanuit zijn positie
daarvan al gebruik heeft gemaakt. Dat ligt in ieder geval vast in de Handelingen.De heer Marijnissen (SP):De minister-president heeft gelijk. Het stond ook in mijn tekst, ik heb
het alleen niet uitgesproken: vrijheid, verantwoordelijkheid, respect en de
menselijke maat. Die vier had ik inderdaad uit zijn betoog opgetekend. Alleen
zeggen deze vier waarden meer over de stijl dan over de inhoud. En qua inhoud,
er is weinig waarvan je kunt zeggen dat dit kabinet ervoor staat. Je kunt
niet zeggen dat het kabinet staat voor solidariteit, of de gelijkwaardigheid
van mensen wil bevorderen. Het is al laat, we hoeven dit allemaal nu niet
uit te discussiëren. Maar dat was mijn punt.Minister Balkenende:Ons wordt verweten dat wij het begrip "verantwoordelijkheid" te vaak gebruiken.
Spreken over verantwoordelijkheid is een nadrukkelijke waarde, met grote gevolgen
voor het antwoord op de vraag wie waarvoor verantwoordelijkheid draagt en
hoe daarmee moet worden omgegaan. En daarmee heb je het ook over solidariteit.
Maar u hebt gelijk: vanwege het tijdstip hoeven wij dit op dit moment niet
uit te werken, maar het is helder dat dit terugkomt.Er zijn opmerkingen gemaakt over het financieel-economisch beleid, de
schaduwzijden daarvan en de vraag of dit tot negatieve economische resultaten
zal leiden. Ik gaf vandaag al eerder aan dat zowel het advies van de Raad
van State als de Macro Economische Verkenning dit beleid in deze omstandigheden
als bepaald verstandig achten. Dat neemt niet weg dat er kritiek mogelijk
is. Ik heb de kritiek van de oppositiepartijen goed begrepen, maar hoop dat
ook zij hebben meegekregen hoe het kabinet aankijkt tegen zaken als inkomensbeleid,
solidariteit en de kwaliteit van de samenleving. Ik weet zeker dat wij deze
debatten bij de bespreking van de begrotingshoofdstukken nog vaak zullen voeren.Voorzitter. Het lijkt mij goed om de verschillende sprekers eerst langs
te gaan en daarna stil te staan bij de moties. Sommige zaken zijn van een
behoorlijke betekenis. Er zijn veel moties ingediend en enkele onderwerpen
verdienen nadere aandacht. Het lijkt met het best om de meer fundamentele
kwesties naar aanleiding van de moties aan de orde te stellen.Mevrouw Van Nieuwenhoven zei dat het kabinet slecht omgaat met de WAO.
Zij acht overeenstemming met de sociale partners nodig. Het kabinet zet voluit
in op arbeidsgeschiktheid en preventie. De tweede termijn biedt niet de tijd
om alles in extenso te bespreken. Ik verwijs naar de Sociale nota en de schriftelijke
antwoorden dienaangaande. Laat het duidelijk zijn dat het kabinet het werk
maken van arbeidsgeschiktheid tot een van zijn topprioriteiten rekent.Mevrouw Van Nieuwenhoven ging verder in op het gegeven dat het kabinet
de lastenverlichting voor werkgevers schrapt voor laaggeschoold werk. Het
kabinet zou I/D-banen schrappen. Ook over dit onderwerp hebben wij vandaag
uitvoerig van gedachten gewisseld. Het is niet nodig om alle argumenten te
herhalen. Het is belangrijk dat het vandaag aan de orde is geweest, omdat
het gaat om de beste instrumenten voor arbeidsmarktpolitiek, de kwaliteit
van de samenleving en de maatschappelijk zinvolle activiteiten. Ook hierop
zal bij de financiële beschouwingen en in andere debatten zeker worden
teruggekomen.Mevrouw Van Nieuwenhoven zei dat het kabinet gelukkig het VVD-voorstel
heeft afgewezen om te bezuinigen op lang-laag. De PvdA wil graag een snelle
invulling van een lang-laagbeleid. In het kabinetsbeleid – zie het Strategisch
akkoord en de Sociale nota – zal de aandacht voor langdurige minima
onverminderd blijven. Daarover zijn wij het eens en dat is goed, maar wel
binnen de nieuwe kaders van het bijstandsbeleid, gebudgetteerd naar gemeenten
en inkomensbeleid primair op rijksniveau. Staatssecretaris Rutte zal voor
de behandeling van de SZW-begroting de Kamer nader hierover informeren. Het
kabinet komt mevrouw Van Nieuwenhoven daarmee dus tegemoet.De heer Verhagen vroeg of het mogelijk is om voor Randstad Rail van trein
en tram reeds te beginnen met een metroachtig stelsel op bestaand spoor, zodat
het openbaar vervoer in de Randstad sneller en frequenter wordt. Deze vraag
zal bij velen in het land leven. Randstad Rail is een lightrailverbinding
tussen Den Haag, Zoetermeer en Rotterdam, het stadsgewestelijk vervoer. De
heer Verhagen doelt ongetwijfeld op het Rondje Randstad, het vervoer tussen
de grote steden in dit deel van het land. De spoorsector werkt concrete kortetermijnvoorstellen
uit. Het gaat om de zogenaamde "tweetreinensystemen": elke tien minuten een
sneltrein en elke tien minuten een stoptrein of lighttrain. Aan het eind van
het jaar volgt hierover nadere informatie.De heer Verhagen (CDA):Ik hoor graag welke concrete afspraken door het vorige kabinet zijn gemaakt
over de Hanzelijn. Meer in het bijzonder wil ik weten of de vorige minister
een gedekte dan wel een ongedekte cheque heeft afgegeven.Minister Balkenende:Ik stel voor dat wij op dit onderwerp terugkomen als de door u gevraagde
informatie kan worden gegeven. Een mooi moment daarvoor is wellicht de begrotingsbehandeling
van het ministerie van Verkeer en Waterstaat.De heer Verhagen (CDA):Ik hoop wel dat ik deze informatie krijg nog voor de behandeling van het
MIT.Minister Balkenende:Daar kunt u zeker van zijn.De heer Verhagen (CDA):Op dat moment wil ik inzicht krijgen in de wijze waarop minister De Boer
de toezeggingen van het kabinet zal invullen.Minister Balkenende:Ik zal ervoor zorgen dat u deze informatie tijdig voor de begrotingsbehandeling
ontvangt. Ik neem aan dat deze informatie snel per brief aan u kan worden
verstrekt.De heer Rosenmöller vroeg een toelichting op de brug tussen het spaarloon
enerzijds en de verlofknip en, later, de levensloopregeling anderzijds. Ik
zal dit punt behandelen als ik mijn oordeel geef over de motie terzake. Ik
heb overigens vandaag al de nodige opmerkingen gemaakt over de spaarloonregeling.
U vraagt mij nu welk perspectief wij kunnen bieden. De ingediende moties spelen
echter pas volgend jaar.De heer Rosenmöller heeft gezegd dat onzorgvuldige formuleringen
over emigratie – hij gaf het voorbeeld: de kraan moet dicht –
taboe dienen te zijn. Ik ben het met hem eens dat zorgvuldigheid is geboden.
Het gaat inderdaad om mensen en een gevoelige materie. Hij zei in eerste termijn
echter ook terecht dat wij niet moeten schromen om problemen bij de naam te
noemen en helder te zijn over oplossingen en maatregelen.Wij hebben vandaag met elkaar gesproken over de doorrekening van de begroting
op milieueffecten. De doorrekening van bepaalde beleidsvoornemens op milieueffecten
vindt thans al plaats. Onder meer het RIVM speelt hierbij een belangrijke
rol. De milieudoorrekening van concrete voornemens levert mijns inziens een
beter beeld op van de milieueffecten en sturingsmogelijkheden dan een doorrekening
van de totale begroting.De heer Rosenmöller heeft een belangrijke opmerking gemaakt over
Irak, een onderwerp dat ook met de heer Marijnissen en anderen is gewisseld.
Het is een onderwerp dat velen bezighoudt. In eerste termijn heb ik gezegd
dat de regering onverminderd bezorgd is over het vermogen van Irak om massavernietigingswapens
te bemachtigen en te gebruiken.Een paar feiten. Het is bewezen dat Irak in het verleden chemische wapens
heeft gebruikt. In 1988 heeft men zenuwgas tegen de Koerden in Noord-Irak
gebruikt. Verder heeft men in de oorlog tegen Iran mosterdgas ingezet. Irak
heeft jarenlang VN-resoluties aan de laars gelapt en inspectieregiems gedwarsboomd.
Wij weten het allemaal. Irak heeft VN-sancties ontdoken, het "oil for foodprogramma"
misbruikt en de eigen bevolking uitgemergeld.Ondubbelzinnige inspecties als middel om te komen tot ontmanteling van
massavernietigingswapens zijn daarom nodig. Dergelijke inspecties zijn al
in 1991 voorgeschreven in resolutie 687. U kent deze resolutie ongetwijfeld.
De druk van de internationale gemeenschap heeft Irak zover gekregen dat een
opening daartoe is geboden. De recente brief van Bagdad is echter wel dubbelzinnig.
Het bevat dezelfde formuleringen en formules die in het verleden werden gebruikt
om de inspecties te dwarsbomen. Daarom moet er druk op de ketel gehouden worden
en moeten alle opties boven tafel worden gehouden. Ik zeg hier wel nadrukkelijk
bij dat deze afweging in de Trêveszaal wordt gemaakt en niet elders.Een nieuwe resolutie is, zoals gezegd, politiek zeer wenselijk, maar niet
strikt noodzakelijk. Ter afdwinging van het gewenste gedrag is bijvoorbeeld
op basis van resolutie 678 uit 1990 militair optreden mogelijk. Hierbij moet
wel heel goed in het oog worden gehouden dat men bij indiening van een nieuwe
resolutie, het risico loopt dat een veto wordt uitgesproken. In dat geval
zijn wij nog verder van huis dan nu, want dan ontstaat de situatie dat er
nadrukkelijk geen mandaat ligt dat Irak dwingt, de inspecteurs onvoorwaardelijke
toegang te verlenen. Concluderend: de regering is voorstander van een nieuwe
resolutie. Mocht die echter onhaalbaar blijken te zijn, dan biedt resolutie
687 uit 1991 een voldoende basis.Natuurlijk zit de regering niet te wachten op een oorlog, zeker ook gelet
op de ernstige consequenties die een dergelijke oorlog kan hebben in en buiten
Irak. Het is echter eveneens onacceptabel dat Irak mogelijk in de gelegenheid
wordt gesteld tot bouw of verwerving van massavernietigingswapens.
Wij moeten dus volledige druk op Irak houden, omdat dat de beste kans biedt
op volledige toegang voor de wapeninspecteurs. Ik heb dat eerder vandaag al
naar voren gebracht.De heer Wijnschenk heeft gevraagd of dit kabinet het kwartje van Kok een
jaar eerder, namelijk in 2003, zou willen teruggeven. Dat zou moeten worden
betaald uit het niet doorgaan van de verlofknip. Ik stel vast dat het voorstel
van de heer Wijnschenk haaks staat op de mede door hem ondertekende motie-Verhagen.
Voor het kabinet geldt bovenal dat in het Strategisch akkoord de lastenverlichtingen
in nadrukkelijk afgesproken evenwicht zijn opgenomen. Het voorstel van de
heer Wijnschenk is hiermee strijdig; het kabinet kan om veel redenen, maar
vooral om deze reden, hierin niet meegaan. Dat had de heer Wijnschenk waarschijnlijk
al verwacht, maar het was te proberen.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Het is natuurlijk altijd te proberen, maar de heer Wijnschenk heeft in
een interruptiedebatje dat ik met hem had, aangekondigd dat hij een motie
indiende als dit het antwoord zou zijn. Ik heb inmiddels begrepen dat hij
daarvan afziet. Wil de heer Wijnschenk dat bevestigen? Wij grijpen allemaal
terug op de Handelingen; dan is het helder wat zijn positie is.De heer Wijnschenk (LPF):Mijn fractie ziet daarvan af.Minister Balkenende:Voorzitter. De heer Marijnissen merkte op dat de minister-president een
streep had kunnen trekken tegen armoede. Ook zei hij dat wat het kabinet doet,
asociaal is. Ik begrijp de opmerking vanuit de politieke beweging van de heer
Marijnissen. Het beste antwoord op armoede is evenwel meer werkgelegenheid
en dat is dan ook de kern van het kabinetsbeleid. Ik heb daarover vandaag
het nodige gezegd. De kwalificatie die de heer Marijnissen gebruikt, verwerp
ik uit de grond van mijn hart. Ik heb aangegeven dat ik, juist vanuit het
oogpunt van solidariteit, wil opkomen voor een goede economie en ervoor wil
zorgen dat wij geen grote risico's lopen. Ik heb dat vanochtend aangegeven
bij mijn toelichting op het kabinetsbeleid. Op dit punt verschil ik met de
heer Marijnissen van mening. Dat zal de komende tijd in debatten ook blijken.De heer Marijnissen sprak ook over de opmerkingen die ik heb gemaakt in
het Onderwijsblad van het CNV over het percentage allochtonen op scholen en
het spreidingsbeleid. Uit het schriftelijke antwoord blijkt dat ik dat zeker
niet heb vergeten. Ik heb in die discussie gewezen op het feit dat niet zo
zeer de signatuur van de school bepalend is voor de mate van "zwart zijn",
want bijna de helft van de zwarte scholen is een bijzondere school. Veeleer
is de plek van de school bepalend, namelijk de samenstelling van de wijk.
Zeker in grote steden is die te veel eenzijdig. Het eerste doel van dit kabinet
is het aanpakken van die eenzijdigheid door een gevarieerder woningbestand.
Voorstellen over een actief spreidingsbeleid heeft de Kamer inderdaad nog
niet gezien; niet al mijn gedachten en opmerkingen zijn in beleid omgezet
en ook in het interview heb ik niet de indruk willen wekken, dat meteen te
willen.De heer Marijnissen (SP):Ik wil nu niet over dit punt discussiëren, maar uit het oogpunt van
volledigheid wil ik het volgende vermelden. In het interview zei de minister-president
dat hij, gezien de samenstelling van de Nederlandse bevolking, van mening
is dat 20% allochtonen op een school een reëel percentage is als streven
en dat dit in een landelijk gebied iets lager kan liggen, in een stedelijk
gebied iets hoger. Ik vind dat een indicatie. Er zijn evenwel scholen met
80%, 90% allochtone kinderen. Aan het einde van het interview zegt de minister-president
dat hij het niet goed vindt dat er zwarte en witte scholen bestaan. Hij wijst
dat fenomeen dus af. Helemaal onderaan zegt hij dat hij het spreiden niet
wil opleggen, maar dat hij schoolbesturen wel wil stimuleren om hierover na
te denken. Als dat niet werkt – aldus de minister-president in maart
dit jaar – moet het huisvestingsbeleid maar eens op de schop.Minister Balkenende:Ik heb geprobeerd aan te geven dat het vraagstuk van de samenstelling
van scholen grote aandacht behoeft. Ik heb ook nadrukkelijk gekeken naar hetgeen
gebeurt in besturen van scholen, waar wordt gelet op het opnemen van leerlingen
van allochtone herkomst. Sommige scholen doen daar behoorlijk veel aan. Ik
heb dat percentage genoemd, omdat het getal van 20 overeenkomt met de samenstelling
van de Nederlandse bevolking als het gaat om deze groepen. Ik heb niet willen
betogen dat wij toemoeten naar een gedwongen spreidingsbeleid voor leerlingen.
Ik heb wel willen aangeven – en dat doe ik ook nu namens het kabinet –
dat dit met name samenhangt met het spreidingsbeleid in wijken, vooral met
het volkshuisvestingsbeleid. Het is natuurlijk zeer terecht dat de heer Marijnissen
mij herinnert aan hetgeen eerder dit jaar is gewisseld in het Onderwijsblad
van het CNV.De heer Marijnissen (SP):De premier loopt dus niet weg voor zijn uitspraken, bijvoorbeeld de uitspraak
dat 20% reëel is? Dat geeft namelijk een opening voor discussie in de
toekomst.Minister Balkenende:Ik heb gezegd dat meer evenwicht op dit terrein vooral zal moeten worden
gerealiseerd door middel van het volkshuisvestingsbeleid.De heer Marijnissen (SP):Volgens mij hebben de heer Balkenende en ik op dit punt helemaal geen
verschil van mening. Integendeel, wij zijn het hierover eens. De opening is
nu in ieder geval gemaakt. De minister-president zegt dat het wenselijk is,
tot spreiding te komen, zowel met betrekking tot onderwijs als met betrekking
tot volkshuisvesting. Over de middelen daartoe zullen wij in de toekomst verder
discussiëren.Minister Balkenende:Misschien is dit het goede moment om over te gaan naar de vraag van de
heer Marijnissen wat voor mij voldoende reden is om iets een casus belli te
noemen. De kracht en geloofwaardigheid van de dreiging met geweld als ultiem
middel is, dat je die niet van tevoren publiekelijk verbindt aan voorwaarden.De heer Zalm heeft de nodige opmerkingen gemaakt, waarop ik terugkom bij
de moties die hij heeft ingediend.Mevrouw Giskes vroeg in eerste termijn bij interruptie of het klopt dat
het kabinet 70 mln euro op de onderwijssalarissen bezuinigt. Ik heb toegezegd
hier in tweede termijn op terug te komen. Het gaat hier om een
bijstelling van de incidentele loonontwikkeling van 0.6% naar een marktconform
niveau van 0,5% per jaar. Dat geldt voor de hele collectieve sector en is
afgesproken in het Strategisch akkoord. Voor het onderwijs betekent dit een
verlaging van de raming voor de incidentele loonontwikkeling van structureel
68 mln euro. Dit betekent niet een salariskorting voor individuele leraren.
Er wordt niet bezuinigd op de onderwijssalarissen. De contractloonraming voor
het volgend jaar bedraagt zoals bekend 2,5% voor de hele collectieve sector.
Voor het onderwijs is hiermee een bedrag van circa 380 mln euro gemoeid. Het
bedrag dat mevrouw Giskes noemt hangt samen met de incidentele looncomponent.
Ik hoop dat ik haar daarmee het antwoord heb gegeven dat zij heeft gevraagd.Mevrouw Giskes (D66):Incidentele loonontwikkelingen zijn natuurlijk belangrijk voor mensen.
Er zal wel degelijk iets minder te lachen vallen voor de leraren, terwijl
dat aanvankelijk wel de bedoeling was. Wij waren bezig met een inhaalslag.Minister Balkenende:Over de precieze vormgeving van het cao-beleid in het onderwijs kunt u
van gedachten wisselen met de minister van OCW. U vroeg mij een toelichting
op het bedrag. Ik heb uitgelegd dat in het Strategisch akkoord een beperking
van de incidentele loonontwikkeling van 0,6% naar 0,5% is opgenomen. Daar
vloeit dit uit voort.Mevrouw Giskes (D66):Maar hoe verhoudt dit zich tot onze wens om het vak van leraar aantrekkelijker
te maken, onder andere in financiële zin?Minister Balkenende:Daar heb ik vanmiddag over gesproken. U kunt denken aan de Van Rijnproblematiek
en ook aan de meer inhoudelijke aspecten. Daarop zal worden teruggekomen bij
de behandeling van het begrotingshoofdstuk onderwijs. De Kamer krijgt dan
nadere informatie.Mevrouw Giskes (D66):Maar dan is er geen geld meer te vergeven. Dit is natuurlijk het moment
waarop geld zou moeten worden vrijgemaakt om lerarensalarissen te verhogen.
U kunt wel verwijzen naar de begroting van onderwijs, maar daar schieten wij
niets mee op.Minister Balkenende:Ik heb op dit punt geen motie van u gezien. Ik heb aangegeven dat de lijn
om tot deze maatregel te komen voortkomt uit het Strategisch akkoord. Dat
hangt samen met de keuzen die zijn gemaakt, ook gegeven de financiële
ontwikkeling in de komende jaren.Mevrouw Giskes (D66):Het past natuurlijk wel in de moties over kennisontwikkeling en kleinere
scholen. Er moet gewoon meer geld bij voor het onderwijs.Minister Balkenende:Op uw motie over de kennisontwikkeling kom ik later terug.Mevrouw Giskes heeft gesproken over het overeind houden van het groen
beleggen Kunnen als alternatief de criteria worden aangescherpt, zodat minder
mensen van de regeling gebruik kunnen maken? Dan zou toch de bezuiniging kunnen
worden gehaald. Het voorstel van het kabinet is weloverwogen opgenomen in
het Strategisch akkoord. Eventuele alternatieven kunnen aan de orde komen
bij de algemene financiële beschouwingen en de behandeling van het belastingplan.
Het kabinet zal voorafgaand de alternatieve grondig bestuderen.Mevrouw Giskes (D66):Ik heb ook een vraag gesteld over cultureel beleggen. De minister lijkt
daar niet op terug te komen.Minister Balkenende:De regeling voor het cultureel beleggen wordt niet afgeschaft. Het kabinet
stelt alleen voor de heffingskorting van 1,3% af te schaffen.Mevrouw Giskes (D66):Dat hadden wij ook geconstateerd. Het betekent dat de regeling de nek
om wordt gedraaid. De vraag is of het niet mogelijk is dat voor die ene miljoen
die ervoor staat te herstellen, zodat de regeling gewoon kan doorlopen, conform
de wens van uw eigen staatssecretaris.Minister Balkenende:Ik heb antwoord gegeven. De plannen van het kabinet zijn opgenomen in
de stukken. Het kabinet heeft op dit moment geen behoefte om daarin wijzigingen
aan te brengen.Mevrouw Giskes (D66):Dus u accepteert dat het cultureel beleggen gewoon uitsterft?Minister Balkenende:Ik heb gezegd wat het kabinet heeft voorgesteld. Zo staat het ook in de
stukken.De heer Van Dijke heeft de toezegging gevraagd dat het kabinet met de
gemeenten afspraken maakt over de opvang van degenen die tussen wal en schip
vallen. Nu reeds kan degene die kan aantonen dat hij of zij buiten zijn of
haar schuld niet kan terugkeren naar het eigen land een tijdelijke verblijfsstatus
krijgen. Dat geldt ook voor degenen die echt tussen wal en schip vallen. Daarover
blijven wij natuurlijk in gesprek met de gemeenten.De heer Van Dijke heeft ook gevraagd of uitstapprogramma's voor prostituees
mogelijk gemaakt kunnen worden. Binnenkort verschijnt de evaluatie van de
legalisering van het bordeelverbod. Rond de jaarwisseling verschijnt een regeringsstandpunt
over dit beleid en daarbij zal ook worden ingegaan op uitstapprogramma's voor
prostituees, het onderwerp waarvoor de heer Van Dijke aandacht heeft gevraagd.
Op de inbreng van Leefbaar Nederland kom ik terug bij de ingediende moties.Voorzitter. Hiermee ben ik aan het eind gekomen van mijn opmerkingen met
betrekking tot de afzonderlijke sprekers en wil ik nu overgaan tot de behandeling
van de ingediende moties. Dat zijn er heel veel. Ik wil één
opmerking vooraf maken. Een aantal moties draait de voorgestelde bezuinigingen
terug. De achterliggende doelstellingen zijn natuurlijk sympathiek maar zij
nopen het kabinet er wel toe elders aanvullend om te buigen. Boven op de vaak
al forse taakstelling in de sfeer van efficiencyverbeteringen gaat het dan
vaak om de inhuur van externen. Ik heb al aangegeven dat dit geen gemakkelijk
te verdienen geld is. Het kabinet is van mening een goed evenwicht te hebben
gevonden. Verdergaande taakstellingen kunnen ten koste gaan van de kwaliteit
van de rijksdienst. Zeker geldt dat wanneer sprake is van een structurele
verhoging van de kosten van de inhuur van externen. Bij de afzonderlijke moties
kom ik hierop terug, maar ik wilde vooraf de opmerking maken dat het kabinet
hier bezwaren ziet wat betreft de dekking van de ingediende moties. De eerste motie is die van mevrouw Van Nieuwenhoven op stuk nr. 3. Deze
motie heeft betrekking op de gesubsidieerde arbeid en de realisering van concrete
banen in de onderste loonschalen. Het kabinet werkt aan een activerend arbeidsmarktbeleid:
minder specifieke regels, meer algemene instrumenten, minder specifieke lastenverlichting,
meer generieke lastenverlichting. Dat werkt structureel het beste. Tal van
onderzoeken hebben dat uitgewezen. Ook de Sociaal-Economische Raad heeft dit
aanbevolen. Dat het werkt, bewijst de doorrekening van het Strategisch akkoord:
de groei van de werkgelegenheid wordt structureel vergroot. Het kabinet schrapt
geen I/D-banen, maar vacatures worden niet bezet. De conclusie van het kabinet
is dat deze motie moet worden ontraden.De motie op stuk nr. 4 van mevrouw Van Nieuwenhoven heeft betrekking op
de nominale ziekenfondspremie. De koopkrachteffecten van de verhoging van
de nominale ziekenfondspremie maken onderdeel uit van het algemene koopkrachtbeeld.
Dat hebben wij vandaag ook met elkaar besproken en ik heb dit uitgebreid gemeld
in de eerste termijn. Deze motie voegt niets toe aan die discussie, niet nu
en niet bij de behandeling van de begroting van SZW. Daarom ontraadt het kabinet
deze motie.De motie op stuk nr. 5 van mevrouw Van Nieuwenhoven heeft betrekking op
het niet door laten gaan van de bezuiniging van 143 mln euro op het hoger
onderwijs. De budgettaire omstandigheden maken rijksbrede bezuinigingen onvermijdelijk.
Ook het hoger onderwijs moet hieraan een bijdrage leveren in de vorm van een
efficiencykorting. Ik kan hier geen ander antwoord geven dan ik al in mijn
eerste termijn heb gedaan. Ik heb toen gezegd dat de bewindspersonen van OCW
voluit beschikbaar zijn om met de hogescholen en universiteiten in gesprek
te komen over een invulling van de bezuiniging die de kwaliteit van het primaire
onderwijsproces blijft waarborgen. Het kabinet ontraadt deze motie.De motie op stuk nr. 6 van mevrouw Van Nieuwenhoven heeft betrekking op
de jeugdcriminaliteit. Een aantal onderwerpen meen ik te herkennen uit het
rapport Vasthouden en effectief. De regering zal deze onderwerpen betrekken
bij het opstellen van een veiligheidsplan en nader bezien in hoeverre zij
daarin een plaats kunnen hebben. Wij zullen daarbij letten op het financieel
kader. Datgene wat in de motie besloten ligt, heeft evenwel nadrukkelijk onze
sympathie en wij zullen bij de verdere uitwerking van onze plannen rekening
houden met deze motie. In die zin juichen wij de motie toe.De heer Verhagen (CDA):U juicht de motie toe en u juicht de inhoud ervan toe, maar u zegt tegelijkertijd
dat een aantal elementen financiële consequenties zal hebben. Wanneer
krijgen wij te horen op welke wijze dat wordt verwerkt?Minister Balkenende:Mevrouw Van Nieuwenhoven heeft een aantal inhoudelijke punten bij deze
motie genoemd. Ik heb aangegeven dat de punten die erin worden aangestipt,
onze sympathie hebben en dat zij zullen worden betrokken bij de verdere vervaardiging
van documenten. Maar ik heb wel aangegeven dat dit zal moeten gebeuren binnen
het budgettaire kader dat geldt.De motie op stuk nr. 7 van mevrouw Van Nieuwenhoven heeft betrekking op
de bezuiniging bij de gezinsvoogdij. Hier wordt gekozen voor een financiële
dekking door vermindering van de inhuur van externen. Ik heb daar een algemene
opmerking over gemaakt; om die reden ontraden wij deze motie.De motie op stuk nr. 8 van mevrouw Van Nieuwenhoven heeft betrekking op
het kwartje van Kok dat in een fonds voor mobiliteit en leefbaarheid zou moeten
worden gestopt. Er is eerder over gesproken. In het Strategisch akkoord van
dit kabinet is het zo dat het kwartje van Kok zal worden teruggegeven aan
de pomp; het is lastenverlichting voor de burger. Om die reden en gelet op
de politieke afspraken moet ik aanneming van deze motie ontraden.De motie van mevrouw Van Nieuwenhoven op stuk nr. 9 heeft betrekking op
de A2 bij Maastricht en vraagt met spoed een planstudie uit te voeren en voorstellen
te doen voor financiering van de tunnel. Ik heb al eerder aangegeven dat de
minister van Verkeer en Waterstaat voor de begrotingsbehandeling met een concreet
stappenplan komt. De minister heeft toegezegd dat hij naar Maastricht zal
gaan. Om die reden ontraden wij aanneming van deze motie.De motie van mevrouw Van Nieuwenhoven op stuk nr. 10 heeft betrekking
op de procesovereenkomst met de gemeente Delft. In reactie op deze motie kan
worden gezegd dat het kabinet zich zal houden aan die overeenkomst. Daarin
is opgenomen dat een gezamenlijke studie naar de financiering zal worden uitgevoerd.
De motie komt ons dan ook als overbodig voor.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Voorzitter. Ik moet nu de minister-president wel gelijk geven. Hij laat
zich zeer nadrukkelijk uit. Ik trek daarom de motie op stuk nr. 10 in.De voorzitter:Aangezien de motie-Van Nieuwenhoven c.s. (28600, nr. 10) is ingetrokken,
maakt zij geen onderwerp van beraadslaging meer uit.Minister Balkenende:Voorzitter. De motie van mevrouw Van Nieuwenhoven op stuk nr. 11 heeft
betrekking op de Hanzelijn. Er wordt voorgesteld die aan te leggen in het
kader van het vigerende program van het MIT. In het MIT 2001 is vastgelegd
dat de aanleg van de Hanzelijn zal worden vervroegd naar 2009. Die afspraak
is door het vorige kabinet nadrukkelijk gemaakt met zicht op voldoende middelen
op de begroting voor infrastructuur. Die financiële situatie doet zich
thans niet voor. De keuze van dit kabinet is om de meest urgente knelpunten
op korte termijn op te lossen: first things first. De tracéwetprocedure
wordt wel voortgezet en met de regionale partners zal het kabinet spoedig
in overleg treden over de mogelijkheden van verschuiving binnen het MIT. Om
die reden moet ik aanneming van deze motie in dit stadium ontraden.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Voorzitter. Ik begrijp het antwoord van de minister-president zo dat hij
zegt dat het een financieel gebeuren is. Maar het is toch ook een politieke
keuze of je de Hanzelijn wel of niet aanlegt?Minister Balkenende:Ik heb aangegeven dat de financiële aspecten van dien aard zijn dat
wij aanneming van uw motie moeten ontraden.Voorzitter. De motie van mevrouw Van Nieuwenhoven op stuk nr. 12 vraagt
om een samenhangend beleid met de combinatie van een verzekering en de fiscale
verlofparaplu als uitgangspunt en om tot de invulling daarvan de bestaande
verlofregelingen in stand te houden. Ik neem afstand van de constatering over
de verlofknip. Wij komen over dit onderwerp nog te spreken bij de behandeling
van de motie-Verhagen op stuk nr. 13. Daarmee heeft de motie op stuk nr. 12
namelijk een samenhang. Aanneming van de motie op stuk nr. 12 ontraad ik.De motie op stuk nr. 13 betreft een onderwerp waarover vandaag en gisteren
uitgebreid is gesproken: de levensloopregeling. Het oordeel van het kabinet
komt op het volgende neer. Wij constateren, ook na het debat in deze Kamer,
dat er veel steun is voor het thema levensloopbeleid, en dat is positief.
Het gedurende de gehele levensfase kunnen combineren van werk, zorg en leren,
raakt mensen direct. Er is ook veel steun om zo snel mogelijk in aansluiting
op de spaarloonregeling met een regeling hiervoor te beginnen. Om die reden
heeft het kabinet de verlofknip voorgesteld. Er zijn in het debat in deze
Kamer voorstellen gedaan om een stap verder te gaan dan de verlofknip. De
motie-Verhagen en de nadere suggesties van de heer Zalm strekken daartoe.
De motie-Verhagen ondersteunt de uitgangspunten die ook het kabinet hanteert:
een budgettair beschikbaar kader van 400 mln euro structureel, conform het
Strategisch akkoord, het beter kunnen combineren van arbeid en zorg en het
per saldo verlengen van de arbeidsparticipatie. Dat idee ligt aan de opmerkingen
en deze motie ten grondslag. Nu gaat het bij levensloopregelingen om een fiscaal
en financieel gecompliceerd geheel. Het kabinet heeft tijd nodig om een en
ander zorgvuldig te wegen en om met concrete voorstellen voor invulling en
uitwerking te kunnen komen. Indien de Kamer de motie-Verhagen aanneemt, wil
het kabinet, met inachtneming van wat ik zojuist heb gesteld, deze motie uitvoeren
en uiterlijk bij de behandeling van de SZW-begroting de Kamer concrete voorstellen
doen. Ik zeg dat nu, maar het lijkt mij het beste voor de volgende aanpak
te kiezen. Ik zeg nu toe dat het kabinet, indien deze motie wordt aangenomen,
met een nader document komt waarin op deze thematiek wordt ingegaan. Daarop
kan worden teruggekomen bij de financiële beschouwingen en bij de behandeling
van de begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Dan zullen wij ook
ingaan op de verschillende modaliteiten en de verschillende aspecten die daarbij
aan de orde zijn. Ik meen dat wij daarmee maximaal recht hebben gedaan aan
de inbreng van de Kamer. Dat betekent formeel dat de voorbereiding van de
regeling voor de verlofknip doorgaat, maar dat wij natuurlijk oog hebben voor
de gevoelens van de Kamer, dat wij op korte termijn de zaken nader in kaart
zullen brengen en het debat daarover met de Kamer zullen voortzetten. Ik meen
dat de financiële beschouwingen daarvoor een eerste goed moment zouden
zijn.De heer Verhagen (CDA):Dat laatste lijkt mij zeker een goed moment. Ik wil ook bij de behandeling
van het Belastingplan 2003 de mogelijkheid hebben consequenties te verbinden
aan een levensloopstelsel dat wij voorstaan. Als het derhalve mogelijk is
om de nadere invulling te krijgen voor de financiële beschouwingen, dan
is dat een goede weg. Dan kunnen wij nader van gedachten wisselen over hoe
wij invulling kunnen geven aan dat plan.Minister Balkenende:Ik heb toegezegd dat wij op dit punt met nadere informatie komen die kan
worden besproken bij de financiële beschouwingen.De heer Rosenmöller (GroenLinks):U had het net ook over de behandeling van de begroting van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid, die begin december zal plaatsvinden. Moet ik nu begrijpen
dat, als de Kamer de motie aanneemt, de regering een en ander uitwerkt en
aan de Kamer voorlegt, maar dat dit dan niet kan worden geïmplementeerd
per 1 januari 2003? Betekent dit dat per 1 januari 2003 het spaarloon wordt
afgeschaft en de verlofknip, waarvoor er een kabinetsvoorstel ligt, doorgaat?Minister Balkenende:Ik heb gezegd dat wij met de voorbereiding van de verlofknip doorgaan,
maar dat wij onze ogen niet sluiten voor een debat over een verder uitgewerkte
levensloopfaciliteit via de fiscale weg. Zowel de verlofknip als datgene wat
besloten ligt in de motie van de heer Verhagen moet op korte termijn aan de
orde komen. Om die reden is het verstandig om dit debat bij de financiële
beschouwingen te voeren. De heer Zalm heeft al suggesties gedaan over wat
wij het komende jaar zouden kunnen doen. Het lijkt mij dat wij
daarover nader met elkaar van gedachten moeten wisselen.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Oké, dat is aanmerkelijk eerder dan bij de begrotingsbehandeling
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Dat is namelijk over een week of drie.
Die winst signaleer ik graag.Minister Balkenende:Ik heb die opmerking over de begrotingsbehandeling van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid met name gemaakt, omdat wij dan in meer brede zin kunnen stilstaan
bij het hele levensloopbeleid. Wij hebben het nu echter concreet over de vraag:
wat doen wij met deze motie en hoe kunnen wij daarin spoed betrachten?De heer Rosenmöller (GroenLinks):Voor ons stemgedrag, en onze fractie zal daarin misschien niet de enige
zijn, is het wel van belang om te weten of de nieuwe regeling waarop dan nader
binnen het kabinet gestudeerd wordt, in financiële termen dezelfde ruimte
kent als de verlofknip van nu dan wel de 400 mln euro die nu in het Strategisch
akkoord staat.Minister Balkenende:Uw vraag is terecht. Het lijkt mij goed dat het kabinet zich, gehoord
de discussie in de Kamer, nader beraadt en vervolgens nadere informatie verstrekt.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Nee, dat is niet genoeg. Ik zal uitleggen wat het dilemma is. Als je de
100 mln euro voor de verlofknip als maximum kan en mag gebruiken voor de nieuwe
regeling, dan gaat het in essentie om de vraag of er een fiscale regeling
dan wel een subsidie komt. Een fiscale regeling kent als nadeel – dat
heeft u ook gezegd over het spaarloon – dat gemiddeld genomen de mensen
met de hogere inkomens er wat meer profijt van hebben. Een subsidie kent de
30%-bonus voor iedereen; dat is het voordeel van de verlofknip. Als je dat
moet afwegen binnen hetzelfde financiële kader, dan zouden wij geneigd
zijn om te kiezen voor de verlofknip. Daarmee ontstaan er immers geen verschillen
tussen Nederlanders met verschillende inkomens. Op het moment dat er meer
geld is, komt dat echter anders te liggen. Daarom moet dat nu wel duidelijk
worden.Minister Balkenende:Daarom heb ik zojuist opgemerkt dat het bij een levensloopregeling om
een fiscaal en financieel gecompliceerd geheel gaat en dat het kabinet tijd
nodig heeft om een en ander zorgvuldig te wegen om recht te doen aan datgene
wat hier naar voren is gebracht. Ik neem geen voorschot op de budgettaire
aspecten. Ik heb goed geluisterd naar de verschillende modaliteiten; ik heb
zo-even ook gereleveerd aan de opmerking van de heer Zalm. U brengt natuurlijk
een punt in dat wij met elkaar vandaag hebben gewisseld: wat zijn de inkomenspolitieke
consequenties ervan? Over die zaken zullen wij met elkaar moeten spreken.
Ik ga echter geen verdere toezeggingen of uitlatingen doen over de precieze
fiscale modaliteit of over het financiële aspect.De heer Rosenmöller:Ik vind dat wij het debat zo niet kunnen afronden. Ik probeer het nog
een keer. Als u zegt dat het strategisch kader het uitgangspunt is en als
u zelf refereert aan de 400 mln euro, dan stel ik vast dat dit meer is dan
nu is uitgetrokken voor de verlofknip. Daarover kunnen wij geen meningsverschil
hebben. De heer Verhagen heeft ook naar het Strategisch akkoord verwezen en
hij wil een verbetering. Dat wil de Kamer ook, want zij vond de verlofknip
te mager. Maar dan moet u wel enige bereidheid tonen om het daadwerkelijk
te verbeteren. Anders kopen wij hier een kat in de zak.Minister Balkenende:Het kabinet heeft goed naar de Kamer geluisterd. Er is het signaal uit
de Kamer gekomen om verder te gaan dan de verlofknip, zoals die is aangegeven
door het kabinet. Het kabinet stelt zich constructief op om de verschillende
aspecten nader in kaart te brengen en op zeer afzienbare termijn met de Kamer
van gedachten te wisselen. Dat vind ik een behoorlijke handreiking van dit
kabinet. Over de precieze invulling, de budgettaire aspecten, kunnen wij naar
mijn mening beter op een meer geëigend moment debatteren. Wij hebben
het signaal verstaan en gaan ermee aan de slag. Ik vind het niet nodig om
nu verder de diepte in te gaan. Ik zeg toe dat de Kamer op korte termijn informatie
verstrekt zal worden. Dat lijkt mij een grote handreiking.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Ik heb het niet over ingewikkelde details, maar over de hoofdlijnen, zoals
het budgettaire beslag. Het kabinet wil een handreiking aan de Kamer doen.
U en ik hebben de Kamer op een vergelijkbare wijze verstaan. Een verbeterde
regeling waar het kabinet mee akkoord kan gaan, zal op voorhand niet het maximum
inhouden van de 100 mln euro die nu verbonden is aan de verlofknip. Die ruimte
moet u dan ook wel geven.Minister Balkenende:In de motie van de heer Verhagen, ondersteund door de heren Wijnschenk
en Zalm, staat: "verzoekt de regering, bedoelde levensloopregeling binnen
de kaders van het Strategisch akkoord via het reserveren van tijd en geld
volgens de omkeerregeling fiscaal aftrekbaar te maken". Dat is een duidelijke
uitspraak. Het kabinet gaat daar verder mee aan de slag. Het lijkt mij niet
nodig om dan nog verder over een nadere invulling te spreken. Mijn toezegging
gaat ver genoeg.Mevrouw Giskes (D66):De samenhang tussen dit verhaal en de spaarloonregeling is mij niet geheel
duidelijk. Op teletekst staat dat zij voor het aanstaande jaar gewoon behouden
blijft. Klopt dat? Moet deze levensloopregeling betaald worden uit de gelden
uit de spaarloonregeling?Minister Balkenende:Ik heb de bezwaren tegen de spaarloonregeling genoemd. Ik heb ook verwezen
naar de gedachten hierover binnen andere politieke partijen. Wat het kabinet
betreft, zal de spaarloonregeling conform de voorstellen per 1 januari aanstaande
zijn afgelopen. Ik wil hier geen misverstand over laten bestaan. De bedoeling
van het kabinet was om de spaarloonregeling te vervangen door een andere regeling.
Om die reden hebben wij gesproken over de verlofknip en over de levensloopfaciliteiten.
Wij preluderen nu dus niet op het langer doen doorlopen van de spaarloonregeling.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Ik krijg zo langzamerhand bijna het gevoel dat ik de minister-president
op dit punt gelijk moet geven, dat hier over veertien dagen bij de financiële
beschouwingen verder over gesproken moet worden. Ik vraag de heer Verhagen
om zijn motie op dit punt aan te houden tot dat moment, zodat wij daarover
dan verder kunnen spreken. Wij weten nu niet welke verdere voorstellen er
in dat kader gedaan zullen worden.De heer Verhagen (CDA):Ik peins er niet over. De minister-president heeft duidelijk aangegeven
dat de voorkeur van het kabinet in eerste instantie lag bij de verlofknip,
maar dat hij gegeven de uitspraak van de Kamer dat er een omvattender regeling
moet komen in de vorm van een levensloopregeling zoals voorgesteld door het
CDA, een toezegging doet. Ik dien daarom die motie in. Gelet op de ondertekening
ga ik ervan uit dat deze motie aangenomen zal worden. Over de nadere invulling
ervan zullen wij bij de financiële beschouwingen verder spreken. U kunt
het dualisme invullen zoals u wilt. Wij vullen het op deze wijze in. Het kabinet
zegt namelijk niet toe dat het op basis van hetgeen nu is gewisseld de verlofknip
intrekt en dat de voorgestelde regeling sowieso wordt overgenomen. Het kabinet
heeft toegezegd om op basis van een uitwerking hierover nader van gedachten
te willen wisselen, als een kamermeerderheid van mening is dat er een fiscale
regeling moet komen. Ik handhaaf dus mijn motie.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Ik krijg altijd antwoorden op vragen die ik helemaal niet heb gesteld.
De essentie is dat de heer Zalm, mede-indiener van de motie, een aantal voorstellen
heeft gedaan die een nauwe relatie hebben en houden met de uitwerking van
deze motie. Het lijkt mij dan verstandig om daarover over veertien dagen verder
te spreken. Anders zijn de voorstellen van de heer Zalm op hetzelfde moment
ook weg.De voorzitter:U heeft allen getracht, elkaar te overtuigen. Ik geef het woord aan de
minister-president.Minister Balkenende:Het is goed om te horen dat mevrouw Van Nieuwenhoven de minister-president
zover gelijk gaf. Dat is toch weer een mooi moment aan het eind van deze dag,
zei het dat het wat meer procedureel was. Dank u.Mevrouw Van Nieuwenhoven (PvdA):Wat heb je eraan als je wel de oppositie kunt overtuigen, maar niet de
coalitie, de regeringspartijen. Daar heeft de minister echt helemaal niks
aan.Minister Balkenende:De heer Verhagen zal denken: ik kan mijn zegeningen tellen als ze de motie
in stemming brengen. Zo is het.In de motie-Verhagen op stuk nr. 14 wordt de regering verzocht, de bezuiniging
op de slachtofferhulp ongedaan te maken. Als dekking wordt de vermindering
inhuur externen aangegeven. Om die financiële reden moet ik het aannemen
van deze motie namens het kabinet ontraden. Na het zoet komt het zuur, mijnheer
Verhagen!De motie op stuk nr. 15 van de heer Verhagen heeft betrekking op terroristische
organisaties. Het kabinet heeft begrip en sympathie voor de wens die aan deze
motie ten grondslag ligt, namelijk de wens het terrorisme te bestrijden. In
deze Kamer is thans een wetsvoorstel aanhangig met hetzelfde oogmerk. Daarmee
wordt het begrip "terrorisme" geïntroduceerd in het Nederlandse Wetboek
van Strafrecht. Op dit moment is deelname aan terroristische organisaties
al strafbaar op grond van artikel 140 Wetboek van Strafrecht inzake criminele
organisaties. Het genoemde wetsvoorstel geeft uitvoering aan het EU-kaderbesluit
inzake terroristische organisaties. Dit kaderbesluit is richtinggevend voor
de Nederlandse rechtsorde. De precieze uitwerking ervan luistert echter nauw.
De minister van Justitie zal op korte termijn, voor de behandeling van de
begroting van Justitie, een notitie naar deze Kamer sturen met daarin een
reactie op alle punten van deze motie. Om die reden vraag ik de indieners
deze motie aan te houden.De heer Verhagen (CDA):U had gelijk: na het zoet komt het zuur.Minister Balkenende:Dit zit ertussenin.De heer Verhagen (CDA):Dit is nog even een uitstel.Op dit moment zijn terroristische organisaties verboden in Duitsland,
Spanje, Frankrijk en Groot-Brittannië. Op basis van de huidige EU-regelgeving
is een verbod dus mogelijk. Ik ben bereid om de motie aan te houden in afwachting
van de notitie waarin op alle elementen van deze motie wordt ingegaan, maar
dan ga ik er wel van uit dat wordt nagegaan op welke wijze de organisaties
in de door mij genoemde landen wel verboden kunnen worden.Minister Balkenende:Ik heb aangegeven dat het mij een wijze gedachte lijkt om de motie aan
te houden. De minister van Justitie zal op een en ander nader ingaan. Daarbij
kan hij de inhoud van deze motie betrekken. Daar wil ik het bij laten.De heer Verhagen (CDA):Inclusief de vergelijking met de andere lidstaten?Minister Balkenende:Dat zeg ik toe.De heer Verhagen (CDA):Dan wil ik deze motie aanhouden.De voorzitter:Op verzoek van de heer Verhagen stel ik voor, zijn motie (28600, nr. 15)
van de agenda af te voeren.Daartoe wordt besloten.Minister Balkenende:De motie op stuk nr. 16 van de heer Rosenmöller vraagt om het ongedaan
maken van de inkomensachteruitgang voor mensen op het sociaal minimum in 2003.
Vandaag hebben wij de nodige dingen gezegd over het koopkrachtbeeld. Wij hebben
het gehad over de effecten van de verschillende tegenvoorstellen. Wij hebben
in dat kader gewezen op de hogere inflatie die voortvloeit uit de plannen
van GroenLinks.Ik hecht eraan, de heer Rosenmöller inzake de strekking van deze
motie tegen te spreken. Dit kabinetsbeleid schept structureel meer werkgelegenheid
en een hogere werkgelegenheidsgroei. Daarvoor verwijs ik naar de berekeningen
van het CPB. In de MEV, op pagina 38, staat het volgende: hoe eerder de structureel
noodzakelijke maatregelen worden genomen, des te eerder kan de economie zich
aanpassen; om de oploop van de werkloosheid te keren, zal de loonmatiging
meer jaren worden volgehouden. Ik ben verder uitvoerig ingegaan op de koopkracht. Ik wil, in reactie
op een herhaalde vraag uit de tweede termijn, hieraan het volgende toevoegen.
De heer Rosenmöller verwijt het kabinet voor onvoldoende koopkracht te
zorgen bij een groei van 1,5%. Ik heb nog eens gekeken hoe het vroeger was.
In 1994, het laatste jaar van het kabinet-Lubbers/Kok, ging het om een groei
van 3,2%. Modaal zat op min 0,4 en het minimum zat op min 2,1. In 1995, het
eerste volle jaar van het kabinet-Kok I, was er een groei van 2,3%. De werkenden
zaten op plus 0,8, de uitkeringsgerechtigden op min 0,4. Het inkomensbeeld
dat dit kabinet presenteert, is inderdaad ook niet plezierig. Daar wil ik
geen doekjes om winden, daar ben ik eerlijk in, maar het is wel noodzakelijk,
evenwichtig en, gelet op het historisch perspectief, verdedigbaar. Het zal
duidelijk zijn dat ik het aannemen van de motie op stuk nr. 16 moet ontraden.In motie nr. 17 van de heer Rosenmöller wordt de regering verzocht
om in het veiligheidsplan het ophelderingspercentage te verdubbelen, gedifferentieerd
naar de verschillende delicten aan te geven hoe een en ander op welke termijn
kan worden verwezenlijkt. Met deze motie wordt steun gegeven aan het beleid
van de regering dat erop is gericht, concrete cijfers aan te geven. Ik heb
vandaag gezegd dat er een veiligheidsplan zal komen waarin een en ander zal
worden aangegeven. Het kabinet zal met eigen cijfers komen. Om die reden moeten
wij het aannemen van deze motie ontraden.Motie nr. 18 van de heer Rosenmöller betreft de bezuinigingen op
de Raad voor de kinderbescherming. Verzocht wordt deze bezuiniging van 2,5
mln euro terug te draaien en dekking te zoeken in de verhoging van de taakstelling
inhuur externen. Op grond van de dekking moet ik het aannemen van deze motie
ontraden.Motie nr. 19 van de heer Rosenmöller heeft betrekking op de tariefverhoging
van de NS. Daarin wordt de regering verzocht voor 2002 en 2003 af te zien
van de verhoging van de infraheffing voor personenvervoer. Het kabinet zou
het aannemen van deze motie willen ontraden op grond van de volgende argumenten.
De gebruiksvergoeding – de infraheffing – is verplicht door de
EU-richtlijnen. Er is geen sprake van een extra stijging van de gebruiksvergoeding.
Het kabinet meent dat de NS en diens motivatie van een deel van de tariefstijging
een oneigenlijke koppeling heeft gelegd met de stijgende gebruiksvergoeding.
Die gebruiksvergoeding was bekend gegeven bij het afsluiten van het overgangscontract
2. Voor het overige verwijs ik naar de brief van 18 september van minister
De Boer over de tariefstelling van de NS.Motie nr. 20 van de heer Wijnschenk heeft betrekking op meer blauw op
straat: meer surveillances van de politie. De motie draagt bij om te komen
tot het zo efficiënt mogelijk inzetten van de politie. De motie steunt
het voornemen van de regering om het aantal straatsurveillances te verhogen.
Het spreekt vanzelf dat lang niet alle gevallen geschikt zijn om een agent
alleen te laten surveilleren. Er zijn pilots gedaan waaruit bleek dat dit
voorstel nadere uitwerking verdient. De regering staat dus positief tegenover
deze motie, maar uitwerking is zeker noodzakelijk.Motie nr. 21 van de heer Wijnschenk heeft betrekking op gokverslaving.
Deze motie over gokverslaving ondersteunt het kansspelbeleid waarin het tegengaan
van gokverslaving als een expliciete doelstelling is opgenomen. Ook ondersteunt
de motie de in voorbereiding zijnde wijziging van de Wet op de kansspelen
waarin het gokverslavingsbeleid verwoord zal worden. Daarom kan worden ingestemd
met het aannemen van de motie.Motie nr. 22 van de heer Marijnissen heeft betrekking op de maximale wachttijden
bij levensbedreigende ziekten en het wettelijk vastleggen van een maximale
wachttijd. Het recht op zorg is al wettelijk verankerd in de AWBZ en de Ziekenfondswet.
Het beleid van dit kabinet is erop gericht, het veld in staat te stellen de
zogenoemde Treeknormen in praktijk te brengen waardoor de patiënt binnen
redelijke termijn de noodzakelijke zorg krijgt aangeboden. Het wettelijk vastleggen
van de maximale wachttijden voegt weinig toe aan het reeds vastgelegde recht
en de afgesproken Treeknormen, maar vergt veel nieuwe regelgeving. Om die
reden ontraadt het kabinet het aannemen van deze motie.Motie nr. 23 van de heer Marijnissen heeft betrekking op het toevoegen
van een bedrag van 25 mln euro aan de middelen voor maatschappelijke opvang
en vrouwenopvang. Op grond van het ontbreken van een financiële dekking
moet aanneming van deze motie worden ontraden.De heer Marijnissen (SP):Financiële dekking! Als u dat zegt! Ik heb wel duizend ideeën.
Wat dacht u van het minder inhuren van externe adviseurs?Minister Balkenende:Ik hoop niet dat een derde termijn nodig is, zodat deze motie als gewijzigde
motie opnieuw aan de orde kan worden gesteld. Ik kan mij voorstellen dat minder
externe adviseurs inhuren een dekking zou kunnen zijn. Het kabinet vindt dat
idee ondeugdelijk. Mijn argument is vervallen, maar dan verwijs ik naar eerdere
argumentatie. Het verandert niets aan het standpunt van het kabinet de aanneming
van deze motie te ontraden.Motie nr. 24 van de heer Marijnissen heeft betrekking op het integratiebeleid.
Naar het oordeel van het kabinet is het juist aan de Kamer zich hierover uit
te spreken.De heer Verhagen (CDA):De minister-president heeft absoluut gelijk als hij zegt dat het aan de
Kamer is, zich daarover uit te spreken. Kan hij toezeggen dat hij eventuele
aanneming van deze motie niet misbruikt om in het kabinet af te zien van het
formuleren van een daadkrachtig beleid om te komen tot een volwaardige integratie?Minister Balkenende:Wij zullen nooit een motie misbruiken om die dingen te doen die gedaan
moeten worden. Voor het overige vind ik dat het oordeel over deze motie aan
de Kamer toekomt.De motie op stuk nr. 25 van de heer Zalm heeft betrekking op het onderwerp
lastenneutraliteit.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Kan de minister-president mij uitleggen dat als drie kamerleden een verzoek
doen aan de regering het oordeel daarover vervolgens aan de Kamer is? Het
is toch bijzonder dat u met kracht moties ontraadt met een beslag van 2,5
mln euro en dat de kwestie van de lastenverzwaring, gecompenseerd in latere
jaren, zonder oordeel aan de Kamer wordt overgelaten?Minister Balkenende:Nu hebben wij meer dualisme...De voorzitter:Er is sprake van een misverstand. Het ging over de motie op stuk nr. 24.
Als voorzitter zeg ik dat het een terecht oordeel is dat een motie aan de
Kamer is als het gaat om een parlementair onderzoek.Minister Balkenende:Het is al laat, voorzitter.De motie op stuk nr. 25 van de heer Zalm gaat over lastenneutraliteit.
In mijn eerste termijn heb ik aangegeven dat het Strategisch akkoord uitgaat
van lastenneutraliteit over de gehele kabinetsperiode. Door de tegenvallende
economie en de daardoor noodzakelijk aanvullende beleidspakketten is dit uitgangspunt
onder druk komen te staan. Ook het beeld voor 2003 en 2004 is weinig rooskleurig.
Dat laat onverlet dat indien de economische en budgettaire situatie het weer
mogelijk en verantwoord maken, wij dit uitgangspunt hebben te hanteren. In
die zin past de motie bij het streven van dit kabinet. Het kabinet ziet de
motie als een ondersteuning van het beleid.De motie op stuk nr. 26 van de heer Zalm heeft als doel om een bedrag
van 130 mln euro toe te voegen aan de veiligheidsketen. De aanleiding van
de motie is sympathiek. Wij hebben hier natuurlijk wel het punt van de extra
vermindering van inhuur van externen. Ik zeg toe dat de minister van Financiën
zal bekijken welke mogelijkheden er zijn. In dit stadium, gegeven het feit
dat het grootste deel van de dekking klopt en door ons wordt onderschreven,
kunnen wij een positief oordeel geven over deze motie, met inachtneming dat
het punt van het inhuren van externen uiteraard niet door ons kan worden gedeeld.De motie op stuk nr. 27 van mevrouw Giskes heeft betrekking op de inspanningen
van het kabinet om middelen vrij te maken om het natuurbeleid EHS beter gestalte
te geven. Aangezien in deze motie geen dekking is opgenomen, moet deze motie
worden ontraden.De motie op stuk nr. 28 van mevrouw Giskes heeft de kenniseconomie als
onderwerp. In antwoord hierop zou het kabinet willen zeggen dat het grote
ambities heeft op het punt van de innovatie en de kenniseconomie. De groei
van de arbeidsproductiviteit zal in de komende jaren een grotere bijdrage
aan de economische groei moeten bieden. Innovatie is daarbij een sleutelelement.
Het kabinet is verheugd dat het belang van innovatie door de Kamer en door
de sociale partners wordt onderkend. In het Strategisch akkoord is het belang
van vernieuwing en van de productiviteitsagenda uiteengezet. Minister Heinsbroek
zal ondermeer in het kader van overleg met sociale partners deze agenda uitwerken.
In het wetenschapsbudget zit ook een onderzoekscomponent. De motie is een
ondersteuning van het beleid van dit kabinet.De motie op stuk nr. 29 van mevrouw Giskes gaat over de kleinschalige
leeromgeving in het onderwijs en het maken van een concreet plan om de grote
scholen kleiner te maken. Het kabinet deelt de intenties van de motie, maar
zal niet met een apart plan van aanpak komen. Van belang is om in beeld te
brengen op welke wijze de onderwijskundige opzet van scholen tot onderwijs
met de menselijke maat kan bijdragen. Daarnaast zullen echte probleemgevallen
in kaart worden gebracht. In het komende jaar zullen de eerste maatregelen
komen om meer kleinere schoollokaties te realiseren. De Kamer hoort daarover
van de collega's van OCW. Wij ontraden deze motie.De motie op stuk nr. 30 van mevrouw Giskes heeft betrekking op het behoud
van de spaarloonregeling. Ik verwijs kortheidshalve naar de discussie rondom
de motie stuk op nr. 13. Wij ontraden deze motie.De motie op stuk nr. 31 van mevrouw Giskes gaat over Afrika, aids en diplomaten.
De regering ontwikkelt voor de lokale staf van ambassades thans persoonsbeleid
om hen toegang te verschaffen tot systematische voorlichting en behandeling.
Momenteel zijn er al enkele ambassades die initiatieven ontplooien, in samenwerking
met lokale NGO's, om op preventie gerichte voorlichting te geven. De regering
beschouwt de motie als een ondersteuning van eigen beleid.De motie op stuk nr. 32 van de heer Van Dijke houdt vast aan het principe
dat de helft van de reductiemaatregelen binnenlands en de andere helft buitenlands
worden genomen. Wij ontraden deze motie. Zoals ik vanochtend heb aangegeven,
zal de minister van VROM voor de begrotingsbehandeling in november komen met
de uitvoeringsnotitie milieubeleid. Hierin zal de Kyotodoelstelling nader
worden uitgewerkt, inclusief welke reductiemaatregelen in binnen- en buitenland
worden genomen.Het aannemen van de motie van de heren Van Dijke en Van der Vlies op stuk
nr. 33 wordt ontraden. In de analyse kijkt het kabinet met name kritisch naar
de achterdeurproblematiek, naar striktere handhaving van de criteria voor
coffeeshops en naar een steviger ontwenningsbeleid.De motie van de heer Van Dijke op stuk nr. 34 heeft betrekking op het
terugkeerbeleid. Het aannemen van deze motie zou Nederland buiten de Europese
context plaatsen. Bovendien zijn de kosten van uitvoering buitensporig hoog.
Wij ontraden het aannemen van deze motie.De motie op stuk nr. 35 van de heren Van der Vlies en Van Dijke heeft
betrekking op tv-spelletjes en een actieplan tegen het vertonen van geweld
en anderszins schadelijke scènes. Op dit soort programma's is nu een
kijkwijzer van toepassing. Het Commissariaat voor de media ziet toe op de
naleving van de Europese richtlijn die uitzendingen verbiedt die schade toebrengen
aan de jeugd. In de schriftelijke beantwoording gaf het kabinet al aan dat
dit najaar een eindevaluatie verschijnt van de zelfregulering van de audiovisuele
media. Op basis daarvan zal het kabinet bezien of het gevoerde beleid bijstelling
behoeft. De indieners van de motie lopen daarop vooruit met een specifiek
voorstel. Het is beter het beleid in de context van de evaluatie te bezien.
Daarom ontraadt het kabinet het aannemen van deze motie.De motie van de heer Teeven op stuk nr. 36 behelst het verzoek om het
aanlegbudget van vaarwegen te vergroten en de uitvoering van als urgent aangemerkte
projecten naar voren te schuiven. Het kabinet stelt voor deze motie aan te
houden tot de behandeling van de begroting van Verkeer en Waterstaat. Voorafgaand
aan de begrotingsbehandeling zal Verkeer en Waterstaat aangeven of er mogelijkheden
zijn en, zo ja, welke.De heer Teeven (Leefbaar Nederland):Voorzitter. Wij kunnen ons volledig vinden in het aanhouden
van deze motie.De voorzitter:Op verzoek van de heer Teeven stel ik voor, zijn motie (28600, nr. 36)
van de agenda af te voeren.Daartoe wordt besloten.Minister Balkenende:De motie van de heer Teeven c.s. op stuk nr. 37 heeft betrekking op de
opleidingscapaciteit van de politie. Vanaf 2004 maakt dit onderwerp onderdeel
uit van de enveloppe veiligheid. Voor 2003 is 60 mln euro extra uitgetrokken
om continuering van werk en opleiding veilig te stellen. Wij hebben daarover
vandaag gesproken. Om die reden ontraden wij het aannemen van deze motie.In de motie van de heer Teeven op stuk nr. 38 wordt de regering verzocht
binnen drie maanden verslag uit te brengen teneinde te bezien of strafzaken
waarin een maximale gevangenisstraf van 2 jaar wordt geëist, kunnen worden
afgedaan door een enkelvoudige strafkamer. Wij ontraden het aannemen van deze
motie. De rechterlijke macht heeft daartegen grote weerstand. Het heeft weinig
zin dit te onderzoeken, omdat al veel weerstand bestond tegen de in juli jl.
totstandgekomen wet over de bevoegdheid van de politierechter om in strafzaken
een jaar gevangenisstraf op te leggen.Ik heb nu de vele ingediende moties alle behandeld en wil mijn betoog
in deze termijn afronden. Aangezien ik niet weet of de Kamer nog gebruik zal
maken van een derde termijn, dank ik haar reeds nu voor het gevoerde debat.
Naar de mening van het kabinet was het een open en inhoudelijk debat; een
debat ook waarin, om met mevrouw Van Nieuwenhoven te spreken, iets van het
dualisme zichtbaar is geworden. In korte tijd was dit reeds het derde algemene
politieke debat dat wij in dit huis mochten voeren. Na het debat over het
Strategisch akkoord en het debat over de regeringsverklaring voerden wij nu
het debat over de meer concrete beleidsvoornemens; beleidsvoornemens die verder
zullen worden bediscussieerd en aangescherpt bij de komende begrotingsbehandelingen.
De beleidsprogramma's vormen daartoe een nieuw instrument. Waar dat tot nog
toe niet tot concrete doelen heeft geleid, zal het kabinet daaraan in de komende
tijd hard moeten werken.Hard werken moeten wij ook om het economisch tij te keren. Het is van
groot belang daarbij ook op steun van de Kamer te kunnen rekenen. Met die
steun gaan wij het overleg met de sociale partners aan om het broodnodige
draagvlak nog verder te verbreden. Ik hoop van harte dat ook daar de gedeelde
verantwoordelijkheid haar kracht zal bewijzen.Mijnheer de voorzitter. Gedeelde verantwoordelijkheid betekent in dit
huis ook nadrukkelijk oog hebben voor elkaar. Dat betekent dat het goed was
dat ten opzichte van het debat over de regeringsverklaring de heer Rosenmöller
hier nu wel kon zijn. Ten opzichte van dat debat hebben wij gisteren en vandaag
echter de afgevaardigden Veling en De Graaf moeten missen, de heer Veling
wegens ziekte en de heer De Graaf wegens trieste familieomstandigheden. Beiden
wens ik graag namens het kabinet sterkte. In persoonlijke zin denken wij ook
aan ons Koninklijk Huis. Ook van hieruit willen wij de Koninklijke familie
en in het bijzondere Hare Majesteit de Koningin laten weten dat wij met haar
meeleven.Hiermee ben ik gekomen aan het einde van mijn beantwoording in de tweede
termijn.De vergadering wordt van 0.10 uur tot 0.25 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20022003-111-180.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl