Voortzetting van de behandeling van:  - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 1999 (26200 XIV);  - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Landbouw-Egalisatiefonds, afdeling A, voor het jaar 1999 (26200 B);  - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 1999 (26200 G) en een aantal moties
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1998-1999, pag. 642-657

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

15-10-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

nr. 12, pagina 642-657

08-10-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26200-GToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 26200-XIVToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 26200-BToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Regeling van werkzaamheden (donderdag 8 oktober 1998)Pagina 642-642
Presentie en opening (donderdag 8 oktober 1998)Pagina 613-613
Noot 1: Schriftelijke antwoorden van de minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij, mede namens de staatssecretaris, op vragen, gesteld in de eerste termijn van de behandeling van de begroting van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij voor 1999 (26 200 XIV); Noot 2: Schriftelijke antwoorden van de ministers van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en voor het Grote Steden- en Integratiebeleid op op vragen, gesteld in de eerste termijn van de behandeling van de begroting van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties voor 1999 (26200 VII)Pagina 701-718
Behandeling van: de verslagen van de commissie voor de Verzoekschriften over een aantal in haar handen gestelde adressen (25702, nrs. 158 t/m 195)Pagina 613-613
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 1999 (26200 XIV); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Landbouw-Egalisatiefonds, afdeling A, voor het jaar 1999 (26200 B); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 1999 (26200 G) en een aantal motiesPagina 642-657
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 8 oktober 1988)Pagina 700-700
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 1999 (26200 XIV); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Landbouw-Egalisatiefonds, afdeling A, voor het jaar 1999 (26200 B); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 1999 (26200 G) en een aantal motiesPagina 613-642
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 1999 (26200 VII); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Gemeentefonds voor het jaar 1999 (26200 C); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Provinciefonds voor het jaar 1999 (26200 D)Pagina 657-700

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 90 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten
van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar
1999 (26200 XIV);het wetsvoorstel Vaststelling
van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Landbouw-Egalisatiefonds,
afdeling A, voor het jaar 1999 (26200 B);het wetsvoorstel
Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Diergezondheidsfonds
voor het jaar 1999 (26200 G),en van:- de motie-Van Ardenne-van der Hoeven/Schreijer-Pierik over een onevenredig
nadeel voor knelgevallen in de varkenshouderij (26200-XIV, nr. 9); - de motie-Waalkens c.s. over een oplossing voor 26 categorieën knelgevallen
in de varkenshouderij (26200-XIV, nr. 10);- de motie-Ter Veer c.s. over voorlichting over bedrijfsbeëindiging
in de varkenshouderij (26200-XIV, nr. 11).De algemene beraadslaging wordt hervat.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Voorzitter! Ik dank beide bewindslieden voor hun uitgebreide mondelinge
en, vooruitlopend op dit debat, schriftelijke beantwoording. Wij hebben dit
debat als constructief ervaren, omdat zij een aantal toezeggingen hebben gedaan
die mijn fractie veel aanknopingspunten geven voor een toekomstige discussie
over een aantal essentiële onderwerpen. Ik noem allereerst de inkomensvorming.
De minister heeft hierover gezegd dat die een wezenlijk onderdeel zal vormen
van de discussie over zijn beleidsagenda voor de komende jaren. Ik ben daar
blij om, omdat hij zelf gezegd heeft dat er in het peloton nogal wat boerenbedrijven
zijn die moeilijke jaren doormaken. Ook de Kamer kan het daar niet bij laten.Mijn tweede punt betreft het beroemde poldermodel, het overlegmodel dat
zo succesvol was en zal zijn. Ik heb begrepen dat beide bewindslieden bereid
zijn om dat model in ere te herstellen, dat wil zeggen: overleg voeren met
sectoren en daarna kijken op welke wijze maatregelen kunnen worden ingepast
in een traject, opdat de doelen worden vastgesteld.Voorzitter! Maar er blijven nog wat haken en ogen over in het financiële
kader van deze begroting en van de meerjarenbegroting. Het valt ons op dat
beide bewindslieden niet heel zeker zijn van hun financiële vertaling.
Ik denk dat het belangrijk is dat zij zich daarvan bewust zijn. Je kunt ambities
hebben, je kunt heel veel mooie verhalen houden, maar als je in overleg met
provincies gebiedsgerichte plannen wilt uitwerken, komt het er toch op aan
dat je met elkaar precies weet wat de budgetten zijn. Op dit moment is dat
onduidelijk. De minister heeft het over stapelen. Ik heb vooralsnog alleen
nog maar bezuinigingen kunnen stapelen: bezuinigingen op landinrichting, bezuinigingen
voor het Groene Hart, bezuinigingen bij de Landbouwuniversiteit. Kortom, er
zijn te veel bezuinigingen en er is nog een achterstand die weggewerkt moet
worden. Vervolgens is er een betrekkelijk kleine financiële impuls. Ik
denk dat het lastig wordt om de ecologische hoofdstructuur uit te voeren binnen
de gestelde kaders; dat het lastig wordt om de reconstructie van de varkenshouderij,
het zandgrondenbeleid en de nitraatrichtlijn uit te voeren. Natuurlijk wachten
wij met belangstelling de activiteiten van beide bewindslieden af en wij sporen
hen aan om, daar waar financiële mogelijkheden zijn, die zo goed mogelijk
te benutten.Voorzitter! Ik zou de Kamer graag een aantal moties voorhouden. De eerste
gaat over het Diergezondheidsfonds. De VVD heeft in eerste termijn gesteld
dat zij het belangrijk vindt dat de melkveehouderij zelfstandig het Diergezondheidsfonds
zal kunnen beheren. De fractie van het CDA is het daarmee eens en zij stelt
de volgende motie voor.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat thans de uitvoering van het Diergezondheidsfonds een
overheidstaak is;van mening, dat het innen en beheren van heffingen ten behoeve van dierziektebestrijding
een publiek-private verantwoordelijkheid behoort te zijn;verzoekt de regering ten behoeve van het Diergezondheidsfonds varkenshouderij
over te gaan tot de instelling van een gebruikersraad,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Ardenne-van der Hoeven, Stellingwerf
en Van der Vlies. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 12 (26200 XIV).Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Voorzitter! Ik heb zojuist een motie voorgelezen die te maken heeft met
het huidige Diergezondheidsfonds varkenshouderij. Ik wil aansluitend en meer
specifiek voor de melkveehouderij, in lijn met de uitspraken van collega Oplaat,
de volgende motie aan de Kamer voorhouden.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat het beheer van een fonds voor politionele dierziekten
een publiek-private verantwoordelijkheid is;constaterende, dat de melkveehouderij zich bereid heeft verklaard de 70
mln. voor het fonds zelf te beheren;verzoekt de regering het fonds politionele dierziekten voor de melkveehouderij
door de sector te laten beheren binnen de publieke randvoorwaarden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Ardenne-van der Hoeven. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 13 (26200 XIV).Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Voorzitter! Ik wijs de minister en de staatssecretaris erop dat het bij
het Diergezondheidsfonds om grote bedragen gaat. Ik heb zojuist een bedrag
van 70 mln. genoemd voor de melkveehouderij. Maar het fonds loopt bijvoorbeeld
op dit moment zo'n 25 mln. aan rente op. De sector zou natuurlijk heel graag
over dergelijke bedragen willen beschikken en er een bestemming aan kunnen
geven.Mijn volgende motie heeft te maken met het agrarisch natuurbeheer. Wij
komen tot de constatering dat het in Nederland schort aan natuurontwikkeling.
Het is de vraag of wij aan de ambities met betrekking tot natuuraankopen kunnen
voldoen. Ik wil de Kamer dan ookVan Aardenne-van der Hoeven graag de volgende
motie voorhouden. De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat agrarisch natuurbeheer ook dient te worden aangemerkt
als natuurcompensatie;verzoekt de regering het areaal agrarisch natuurbeheer versneld uit te
breiden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Ardenne-van der Hoeven. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 14 (26200 XIV).Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Voorzitter! Ik kom bij de laatste motie en die heeft te maken met de waterschade.
Niet alle bedrijven die met waterschade te maken hebben, vallen onder de Wet
tegemoetkoming schade bij rampen en zware ongevallen. Ik zou graag de minister
willen voorhouden dat er een regeling bestaat die te maken heeft met de 30/70-regeling.
Wanneer je extreme schade hebt, moet je een deel zelf betalen en voor het
overige kun je een beroep doen op fondsen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat de Wet tegemoetkoming schade bij rampen en zware ongevallen
(WTS) voor een belangrijk deel tegemoetkomt aan de waterschade die vele akkerbouwers
en tuinders als gevolg van de zware regenval hebben ondervonden;constaterende, dat in gebieden waar minder dan 100 mm neerslag is gevallen,
eveneens sprake is van extreme schade zoals bijvoorbeeld bij aardappeltelers
in Groningen maar ook elders in ons land;verzoekt de regering voor deze eveneens zwaar gedupeerden een bevredigende
schaderegeling te treffen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Ardenne-van der Hoeven. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 15 (26200 XIV).Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Voorzitter! In het debat is mij verder opgevallen dat met name de coalitiepartij
VVD veel heeft geblazen als het gaat om de financiële vertaalslag van
deze begroting.Ik had van de heer Geluk verwacht dat hij met voorstellen zou komen om
voor de glastuinbouw meer geld uit de ICES-pot ter beschikking te stellen.
Dat is niet gebeurd.Ik had van de VVD en met name van de heer Oplaat verwacht dat hij de motie
van het CDA zou steunen om op zo kort mogelijke termijn tegemoet te komen
aan de schrijnende gevallen in de varkenshouderij. Dat is ook niet het geval.
Ik constateer dat de VVD buiten blaast en binnen zwijgt!De heer Geluk (VVD):Mevrouw de voorzitter! Ik wil graag even reageren. Het is gemakkelijk
om veel meel in de mond te nemen, maar dan ga je ook blazen.Het CDA heeft een voorstel gedaan bij de behandeling van de Vinex om bijvoorbeeld
een nader onderzoek te vragen met betrekking tot het gebied in de Hoeksche
Waard dat bestemd is voor de glastuinbouw. De mogelijkheid tot herstructurering
van glastuinbouw in de Hoeksche Waard is daardoor vertraagd. Hoe moet ik dat
rijmen? Juist daar zouden wij glastuinbouw willen entameren en nu wordt het
op die manier onmogelijk gemaakt.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Als het aan mijn fractie ligt, zal de Hoeksche Waard zo snel mogelijk
worden ontwikkeld, ook voor de glastuinbouw. Daarover geen enkel misverstand.De heer Geluk (VVD):Sterker nog, mevrouw Van Ardenne, u heeft een motie ondertekend waarin
wordt gevraagd dat op de langere termijn te schuiven. Ik begrijp dat niet.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Ik begrijp het wel. Het is van het hoogste belang dat in de Hoeksche Waard
een glastuinbouwcomplex wordt ontwikkeld. Mijn fractie is van mening dat dit
ook moet gebeuren. Sterker nog, het staat op dit moment in de streekplannen
van de provincie. Op dat punt staat dus niets in de weg.Ik heb echter een heel ander punt aangesneden, namelijk de financiële
vertaalslag. De ruimtelijke ordening is belangrijk, maar dat was mijn punt
niet.De heer Geluk (VVD):Maar u weet dat er een regeerakkoord is, waaraan ook wij gebonden zijn.
Wij trekken onze handtekening daaronder niet terug. Die blijft staan. Vandaar
dat wij toch moeten kijken naar wat de regering in dezen doet. Dat hebben
wij ook gedaan.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Dat respecteer ik. Natuurlijk, u moet zich aan het regeerakkoord houden,
maar schrijft u dat dan ook in De Bloemisterij. Schrijft u dan niet, dat u
nog mogelijkheden ziet om daarin verandering aan te brengen, want dat heeft
u vandaag en gisteren niet gedaan.De heer Geluk (VVD):Nee, dat is niet waar.De voorzitter:De laatste keer, mijnheer Geluk!De heer Geluk (VVD):Dat soort aantijgingen wil ik natuurlijk bestrijden. Ik heb het juist
wel gedaan. Ik heb gezegd dat het moet gebeuren via het sprokkelen in andere
potten, bijvoorbeeld bij de CO2. Ik vind het wat aanmatigend dat
u dit soort dingen tegen mij zegt, mevrouw Van Ardenne.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):De CO2-gelden zijn al geoormerkt. U put uit dezelfde pot. Dat
is volstrekt niets nieuws.De heer Waalkens (PvdA):Mevrouw de voorzitter! Ik dank de minister en de staatssecretaris voor
hun antwoorden. Het antwoord met betrekking tot de kostenontwikkeling bij het quotum en
met name de verhuur is voor ons niet voldoende. Het element mobiliteit dat
wij willen inbrengen, is niet genoemd. Daarom stellen wij de
volgende motie voor.De Kamer,gehoord de beraadslaging,gezien de voorstellen van de Europese Commissie in Agenda 2000;kennisnemend van de in snel tempo naderende discussie over het quoteringssysteem
als onderdeel van de Commissievoorstellen;bezorgd over de oplopende quotumprijzen en de daardoor verslechterende
concurrentiepositie van de Nederlandse melkveehouderij;gezien de nationale mogelijkheden die de minister heeft hierin actief
in te grijpen;verzoekt de minister op korte termijn met maatregelen te komen die de
kosten van het quotum verlagen en de mobiliteit in de sector vergroten,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Waalkens, Ter Veer en Oplaat.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 16 (26200 XIV).De heer Waalkens (PvdA):De minister heeft gesproken over het zoeken naar modaliteiten voor de
mogelijke financiering van het kenniscluster. Wij willen daarbij nog eens
nadrukkelijk wijzen op hetgeen in de beleidsagenda wordt gesteld: het beschikbaar
stellen van stimuleringsgelden voor heroriëntatie.Wij vragen aandacht voor de dynamiek in de herstructurering van de glastuinbouw.
De LNV-inspanningen zullen gericht moeten worden op het verkrijgen van gelden
die bij de verdeling van de ICES-gelden vrij zijn gekomen. De argumenten daarvoor
kunnen gevonden worden in de RO-componenten en het CO2-beleid.Wij hebben een discussie gevoerd over de knelgevallenregeling. Wij zijn
bijna aan het debat daaromtrent. Gezien de toezegging van de minister om de
in eerste termijn ingediende motie mee te nemen in de beantwoording, trekken
wij die motie bij dezen in.De voorzitter:Aangezien de motie-Waalkens c.s. (26200-XIV, nr. 10) is ingetrokken, maakt
zij geen onderwerp van beraadslaging meer uit.Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA):Mevrouw de voorzitter! Ik dank de bewindslieden voor hun beantwoording.
Het is prima om het compensatiebeginsel vast te leggen in de Natuurbeschermingswet.
Ik vraag wel of dat alstublieft snel kan gebeuren en of het alstublieft geen
eenheidsworst wordt. Er moeten criteria worden gesteld per doeltype. De bewindslieden
hebben voor de gewone compensatie al gezegd: rood betaalt voor groen. Ik voeg
daaraan toe dat dit voor de echte grote werken niet voldoende is. Dan zal
er sprake moeten zijn van een win-winsituatie.Wij houden de bewindslieden van harte aan hun inzet om te ontsnipperen.
Ik neem aan dat wij de subsidieregelingen in het kader van het programma beheer
ter bespreking krijgen voorgelegd. Het verwerven van gronden blijft mogelijk
als particulier natuurbeheer niet wordt gecontinueerd. Willen de bewindslieden
bevestigen dat de middelen voor dat beheer dan ook terugvloeien naar het groenfonds
om aangewend te kunnen worden voor verwerving? Die middelen moeten niet terugvloeien
naar de algemene middelen.Ik constateer een goede houding bij de bewindslieden ten opzichte van
de landinrichting. Ook dat onderwerp komt hier weer aan de orde. Bekeken zal
worden wanneer de vogelrichtlijngebieden kunnen worden uitgebreid. Wanneer
kan de staatssecretaris de Kamer daarover informeren?Het is van wezenlijk belang om de kwantitatieve en kwalitatieve tussendoelstellingen
en instrumenten zeker te stellen. Op die manier kan de vinger aan de pols
worden gehouden. Dat willen wij nogmaals bevestigen.Mevrouw Vos (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter! Ik dank de bewindslieden voor hun antwoorden. Ik
denk dat wij zeker een interessante periode met hen tegemoet kunnen gaan.
Allereerst wil ik de minister een vraag stellen over het Europese landbouwbeleid.
Hij heeft gezegd dat hij het LEI-rapport over productiebeheersing in ieder
geval zal betrekken bij de discussie over de inkomensvorming. Dat lijkt mij
een goede zaak. De minister ziet op dit moment in de Europese
discussie en de WTO-discussie nog geen ruimte voor een dergelijk scenario.
Is hij wel bereid om te zoeken naar aansluiting bij andere landen? Wellicht
zitten meer Europese landen met problemen met verdergaande liberalisering
en dus met druk op de inkomens in de landbouwsector. De minister stelde tevens,
gesprekken aan te willen gaan over het Europese beleid in het kader van de
Agenda 2000. Wil hij dit tot een publiek debat maken, waarbij hij niet alleen
de landbouwsector maar de landbouwsector in den brede betrekt? Ik denk dan
ook aan allerlei kritische groeperingen en maatschappelijke organisaties die
wel degelijk opvattingen hebben over deze zaak.De minister heeft mijn verzoek ingewilligd om in te gaan op voorstellen
om de productie en de verwerking van vlees in eigen land te houden. Hij heeft
gezegd een dergelijke ontwikkeling te willen faciliëren. Wil hij daarvoor
financiële middelen ter beschikking stellen? Ziet hij mogelijkheden om
een bepaalde vorm van heffing op vlees, zoals voorgesteld in een rapport van
de FNV en Dierenbescherming, in te zetten als middel om zo'n proces te versnellen?Ik herhaal dat het moment is aangebroken om ook in de kippensector een
plafond te stellen. Daar loopt het mestprobleem uit de hand. Ik leg daarom
de volgende motie voor.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende, dat de pluimveesector in zijn nota 'Iedereen kiplekker'
in april 1998 de regering verzocht zo spoedig mogelijk een groeistop in te
voeren in de pluimveehouderij;constaterende, dat de groei van de pluimveestapel in 1997 volgens de meitelling
van het CBS bijna 5 miljoen dieren was;constaterende, dat er in 1998 en 1999 geen maatregelen zijn voorzien die
een verdere groei van de pluimveestapel beperken;overwegende, dat de groei van het aantal dieren in de pluimveehouderij
de mestreducerende maatregelen in de varkenshouderij ondermijnt;verzoekt het kabinet zo spoedig mogelijk een systeem van verhandelbare
pluimveerechten in te voeren en de Kamer daartoe op korte termijn een voorstel
te doen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid M.B. Vos. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 17 (26200 XIV).Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! Over het welzijn van kippen komen wij nog later te spreken.
Ik zou in ieder geval onder de aandacht van de minister willen brengen dat
bij het interfacultair centrum voor welzijn van dieren een projectvoorstel
klaarligt voor een onderzoek naar positieve welzijnsindicatoren. Het lijkt
mij van belang dat dergelijk onderzoek wordt verricht. Is de minister bereid
om dit voorstel, ook als het om eventuele financiële ondersteuning gaat,
positief te bezien?Wat de biologische landbouw betreft ben ik wat teleurgesteld over het
antwoord op het punt van de varkenshouderij. De minister is blijkbaar niet
van plan om daar extra actie in te ondernemen. Er ligt echter een Kameruitspraak,
waarin de minister wordt gevraagd om stappen in die richting te zetten. Ik
hoor er nog graag iets over.Wij zullen nog iets horen over de Europese nitraatrichtlijn. Vanuit Europa
is volgens mij een deadline gesteld voor de procedure die Nederland ingaat.
Wellicht kan de minister de Kamer daarover helderheid verschaffen. Wanneer
zal de slagboom vallen? Wij moeten natuurlijk voorkomen dat wij in grote financiële
problemen komen.Over de bezuinigingen zal de minister met de Landbouwuniversiteit in overleg
treden. Betekent dat dat de bezuinigingen nog niet definitief zijn? Zal het
realiteitsgehalte van de bezuinigingen worden afgezet tegen de door de universiteit
geschetste problemen? Is de minister eventueel bereid om te berekenen hoeveel
geld de Landbouwuniversiteit zou krijgen als zij onder de regels van het ministerie
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen zou vallen?Ik ben absoluut niet gerust op de gang van zaken rond het Meerjarenplan
gewasbescherming. Wij zullen er later nog over spreken, maar ik ben van mening
dat een versnelling beslist noodzakelijk is. Anders halen wij de doelen voor
2000 niet.De staatssecretaris heeft enige aardige woorden gewijd aan mijn plan voor
een natuurgrondbank. Wat ik voor ogen heb, gaat niet alleen om compensatie
voor natuurschade. Ik denk aan een ruimer beeld. Als bijvoorbeeld infrastructuur
wordt aangelegd, moet aan de andere kant aan natuur gewerkt worden.Voorzitter! Ten slotte dien ik drie moties in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat de blijvende grondschaarste in Nederland de problemen
ten aanzien van het op tijd realiseren van de ecologische hoofdstructuur zal
verergeren;overwegende, dat de aankoopstrategie voor natuuruitbreiding op zijn minst
gelijkwaardig dient te zijn aan de aankoopstrategie die wordt toegepast voor
infrastructuur en verstedelijking;overwegende, dat de door de staatssecretaris genoemde Wet agrarisch grondverkeer
in de praktijk niet voldoende haar vruchten afwerpt;verzoekt de regering een onderzoek uit te voeren naar de mogelijkheden
om de Wet voorkeursrecht effectief toe te passen bij aankoop van gronden voor
natuurdoeleinden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid M.B. Vos. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 18 (26200 XIV).De Kamer,Vos gehoord de beraadslaging,overwegende, dat de bij de Europese Commissie ingediende lijst van de
in twee tranches voorgestelde gebieden onder de EG-habitatrichtlijn duidelijke
hiaten vertoont, waardoor deze lijst niet de door de Kamer bij motie gevraagde
kwalitatieve evenwichtigheid heeft;overwegende, dat bepaalde grote wateren slechts ten dele zijn aangemeld,
waardoor deze gebieden niet in hun ecologische samenhang worden beschermd;overwegende, dat bepaalde communautaire habitattypen en soorten niet of
in onvoldoende mate binnen de aangemelde gebieden zijn vertegenwoordigd;overwegende, dat de op deze lijst ontbrekende gebieden met natuurwaarden
van communautair belang merendeels bestaan uit grote wateren in eigendom en
beheer van de Staat of reeds beschermde natuurgebieden, waardoor tegen aanmelding
geen overwegende bezwaren hoeven te bestaan;overwegende, dat het Europese netwerk Natura 2000 in Nederland de ruggengraat
kan gaan vormen voor de ecologische hoofdstructuur, waarvan de begrenzing
tot nu toe moeizaam verloopt;verzoekt de regering wetenschappelijk advies in te winnen over noodzakelijke
aanvullingen op de ingediende lijst, deze gebieden alsnog op korte termijn
aan te melden bij de Europese Commissie en de Kamer op de hoogte te stellen
van de uitkomsten,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden M.B. Vos, Van Ardenne-van der
Hoeven, Stellingwerf en Poppe. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 19 (26200 XIV).De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat de ambities voor de realisatie van de EHS niet mogen
worden aangetast;overwegende, dat een doelmatigheidsbezuiniging van 30 mln. op natuurbeheer
kan leiden tot het verlagen van de ambities van de ecologische hoofdstructuur;voorts overwegende, dat de beschikbare middelen volledig en optimaal moeten
worden benut voor de realisatie van de EHS;verzoekt de regering de middelen die beschikbaar zijn voor particulier
beheer en niet worden benut, jaarlijks ter beschikking te stellen aan het
Nationaal groenfonds ter realisatie van de ecologische hoofdstructuur middels
verwerving,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden M.B. Vos, Augusteijn-Esser en
Swildens-Rozendaal. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 20 (26200 XIV).De heer Geluk (VVD):Voorzitter! Allereerst zeg ik de minister hartelijk dank voor de mondelinge
en schriftelijke beantwoording van onze vragen. Na de discussie in eerste
termijn zijn er nog enkele vragen blijven liggen.Het schriftelijke antwoord op de vraag over de vrijkomende agrarische
bebouwing is dat functieverandering mogelijk is. Volgens de minister gebeurt
dat met behoud van het primaat van landbouwbestemming. Er bestaat, zo schreef
hij, een Leidraad visie op stedelijke functieverandering in het landelijk
gebied. Graag ontvangen wij deze leidraad of een brief hierover, aangezien
ons bij navraag is gebleken dat de leidraad niet echt overal bekend is. Vooral
vanwege de toenemende bedrijfsbeëindiging en de op stapel staande reconstructiewet
behoeft dit onze sterke aandacht.De vraag over vrijstelling van onroerendezaakbelasting is ook schriftelijk
beantwoord. Graag vernemen wij van de minister wat zijn insteek is en op welke
termijn resultaten van een gesprek met de minister van Binnenlandse Zaken
te verwachten zijn.De fractie van de VVD heeft de nota van wijziging te laat ontvangen om
haar nog in eerste termijn te kunnen meenemen. Het gaat hierin echter om grote
bedragen. Wij gaan ervan uit dat over de gelden voor de periode 2000-2010
nog een apart overleg wordt gevoerd. De VVD zal bij die gelegenheid ingaan
op de verdeling van de gelden in de jaren 2000-2010. Vandaag bespreken wij
de gelden die bestemd zijn voor 1999. De VVD heeft hier nog enkele vragen
over. Het valt op dat het blokje 'agrarisch natuurbeheer', zoals het in het
regeerakkoord staat, is uitgebreid tot 'agrarisch natuur- en landschapsbeheer'.
Het lijkt een kleine verandering, maar de VVD wil toch graag weten wat de
achtergrond is van deze verandering. Valt particulier natuurbeheer hier nu
ook onder? Op zichzelf is er niets tegen een verbreding van het agrarisch
natuurbeheer tot agrarisch natuur- en landschapsbeheer. De vraag is echter
of de consequentie hiervan vertaald is in de onderverdeling van de middelen.
Bij agrarisch natuurbeheer denk je aan de relatie natuur-landbouw. In de toelichting
op dit blokje staat een reeks onderwerpen waaraan het geld hiervoor besteed
zou moeten worden. Het lijkt erop dat het hele plattelandsbeleid nu uit dit
potje van slechts 3 mln. betaald moet gaan worden. Dat kan echter nooit de
bedoeling zijn.Voorzitter! Het is goed om aan het einde van het debat nog wat zaken op
een rij te zetten. Het tot nu toe door de minister en de staatssecretaris
gegeven antwoord heeft naar onze mening een hoog abstractieniveau. Het uitvoeren
van de zeer ambitieuze plannen is iets heel anders. 'Vitaal platteland' is
een nieuw begrip, maar het is toch geen Viagrapil. Wat is de definitie van
dit begrip? Volgens ons is het multi-interpretabel. Wij verstaan er in elk
geval onder een economische versterking voor mensen die op het platteland
wonen en werken, en een verdere ontwikkeling van landschap en natuur. Daarbij
moet gerealiseerd worden dat natuur en landschap worden gemaakt door de mensen
die er wonen, en niet door bijvoorbeeld de recreanten die er af en toe eens
verblijven. Prima vinden wij de insteek van de minister terzake van de versterking
van en de aandacht voor de concurrentiepositie van de land- en tuinbouw. Dit
is de voorwaartse verdediging waarvoor wij in eerste termijn
hebben gepleit. Wij houden echter zorg over de financiële vertaling van
dit beleid. Ik denk dat ook de boer en tuinder die van dit debat horen of
lezen, de vraag overhouden wat zij hiervan te verwachten hebben. Kan de minister
met de zorg voor Agenda 2000 in het achterhoofd kort drie punten aangeven
waardoor de ondernemer het gevoel krijgt dat wij ervoor gaan?De heer Oplaat (VVD):Mevrouw de voorzitter! Ik dank de bewindslieden voor de adequate beantwoording.
Er zijn nog een paar vraagjes blijven liggen. De VVD was en is van mening
dat ammoniakbeleid uitsluitend moet worden gebaseerd op het emissiespoor.
Depositie is wat de VVD betreft niet aan de orde, ook niet in de reconstructiewet.
Uitsluitend is uitsluitend. De dikke van Dale is daar helder over. 'Uitsluitend'
is in dit verband een bijwoord, en betekent 'met uitsluiting van iets anders,
enkel en alleen'. Het regeerakkoord laat er dus geen twijfel over bestaan:
alle coalitiepartijen hebben bij volle bewustzijn hun handtekening onder dit
regeerakkoord gezet. De regering kan rekenen op de handtekening van de VVD.Mevrouw de voorzitter! Het voorstel van D66 voor het radicaal afschaffen
van het melkleasen vindt de VVD wat te voorbarig. De brief die de minister
op 30 september naar de Kamer heeft gestuurd, stemt tevreden. De mede door
de VVD ondersteunde motie over dit onderwerp is daar heel helder over. Het
is in mijn beleving dan ook een vervolg op de motie van de heren Blauw en
Woltjer, alhoewel die door sommigen in dit huis al eens als halfbakken is
betiteld.Mevrouw de voorzitter! De VVD constateert dat de ministers van LNV en
VROM het nog niet eens zijn over de aanpak van het nitraatbeleid. Laat ik
hier vandaag heel helder zijn: de VVD staat achter de minister van LNV en
achter de afspraken in het regeerakkoord omtrent het stimulerende pakket maatregelen.
Wat mij betreft mag deze minister van LNV dan ook zijn tanden laten zien aan
zijn collega van VROM.Mevrouw de voorzitter! Ik kom toe aan het potje voor de politionele dierziekten.
De CDA-woordvoerster, mevrouw Van Ardenne, heeft eerlijk gezegd dat de VVD
in eerste termijn naar voren is gekomen met dit punt. Ik vind het dan ook
niet de meest koninklijke weg dat een punt dat door de VVD naar voren is gebracht
in eerste termijn, door het CDA in een motie wordt omgezet. Maar het neemt
niet weg dat de VVD en naar ik heb begrepen ook de coalitiepartners de motie
van het CDA zullen ondersteunen bij de stemmingen.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Ik denk dat het voor de Handelingen toch goed is collega Oplaat erop te
wijzen dat het Diergezondheidsfonds en de incompetenties daarin door mij in
eerste termijn aan de orde zijn gesteld. Ik heb u inderdaad geattaqueerd op
wat u zei in uw eerste termijn.De heer Oplaat (VVD):Ik spreek nu specifiek over het potje van 70 mln., dat de rundveehouderij
beschikbaar heeft. Daarop heeft u mij aangesproken. Ik heb gezegd dat de door
u daarover ingediende motie ondersteuning zal krijgen van de coalitiefracties.
Uw andere motie, namelijk die over de gebruikersraad, is volgens ons iets
te specifiek. Daarom dienen wij een andere motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,van mening, dat de eindverantwoordelijkheid voor de dierziektebestrijding
bij het Rijk moet liggen;constaterende, dat het heffingensysteem uitgebreid zal worden naar andere
landbouwhuisdieren en pluimvee;overwegende, dat het beheer van het Diergezondheidsfonds bij het Rijk
zal komen te liggen;van mening, dat de sector zou moeten worden betrokken bij het beheer van
het Diergezondheidsfonds en de uitvoering van de inning;verzoekt de regering in overleg te treden met het bedrijfsleven over de
mogelijkheden hiertoe,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Oplaat, Ter Veer en Waalkens.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 21 (26200 XIV).Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Voorzitter! Hoe geloofwaardig is de heer Oplaat nu eigenlijk? In eerste
termijn heeft hij gesteld dat die 70 mln. moet worden beheerd door de sector
zelve, en dus niet in het fonds moet komen. Nu komt hij met een motie, waarin
hij nota bene accepteert dat de melkveehouderij het heffingensysteem via het
bestaande fonds zal moeten laten lopen. Dat houdt dus in dat hij afstand neemt
van datgene wat hij in eerste termijn heeft gesteld.De heer Oplaat (VVD):Nee, dat ziet u verkeerd. Ik heb in eerste termijn gesteld dat de sector
die 70 mln. op dit moment al in portefeuille heeft. Daarvan kan alleen de
sector zelf de rentes trekken, bijvoorbeeld voor het verbranden van karkassen
ter voorkoming van ziekteverspreiding enzovoorts. Er moet straks een nieuw
fonds worden gevormd, wat in zijn algemeenheid kan oplopen tot 500 mln. Daarom
hebben wij in de tweede motie gevraagd of de sector bij de uitvoering kan
worden betrokken. Een optie kan dan zijn het instellen van een gebruikersraad,
zoals u heeft vastgelegd in uw motie. Maar wij willen eerst het voorstel van
de regering afwachten en ons daarover een oordeel vormen.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Dan is dit kennelijk het neoliberale denken van de VVD. Ik had het nog
niet bij u geconstateerd, mijnheer Oplaat. Dit is volstrekt nieuw. U heeft
in eerste termijn gesteld dat het goed is als sectoren zelfstandig het beheer
hebben en alles in eigen hand kunnen houden, en nu komt u met een motie waarin
geconstateerd wordt dat andere sectoren dan de varkenshouderij nu ook onder
het bestaande fonds voor politionele dierziekten vallen. U heeft in eerste
termijn een andere indruk gewekt.De heer Oplaat (VVD):Ik heb er dinsdag al op gewezen dat er over de varkenshouderij al een
debat isOplaat gevoerd en dat daar een democra tisch besluit
over is geveld. Het vertrekpunt is 19 mei. Ik ga uit van de begroting die
nu voorligt. Deze begroting biedt de mogelijkheid om een motie in te dienen
zoals ik zojuist heb gedaan. Dat geldt overigens ook voor uw eerste motie,
waarvoor u heel coulant ondersteuning hebt gekregen van de Paarse fracties,
die het belang van uw motie inzagen.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Dat is absoluut geen antwoord op mijn vraag. Ik constateer dat u sinds
dinsdag 180 graden gedraaid bent. U biedt de melkveehouderij op deze wijze
geen enkele basis om zelfstandig een politioneel fonds te beheren.De heer Oplaat (VVD):Ik betreur het dat u de verkeerde conclusie trekt, juist nu de Paarse
fracties de motie van het CDA – de liberale gedachtespinsels van het
CDA – ondersteunen. Ik denk dat wij van mening verschillen over de interpretatie
van mijn motie, maar dat zal de toekomst uitwijzen.Voorzitter! Over de moties over de knelgevallen is genoeg gezegd. Collega
Waalkens heeft de moties ingetrokken, omdat de minister bevredigend heeft
geantwoord.Dan kom ik bij de verhandelbaarheid van de grondgebonden rechten en ik
verwijs naar de motie-Blauw en de brief van de minister op dit punt. Mij is
nog niet duidelijk of de grondgebonden rechten worden afgeroomd. Graag krijg
ik op dit punt helderheid.Tot slot vraag ik de minister naar de afgifte van de exportcertificaten
voor droge mest en het beleid van de RVV. Tot op heden heb ik op deze vraag
nog geen antwoord gekregen.De heer Passtoors (VVD):Voorzitter! Ik dank de minister en de staatssecretaris voor de antwoorden
en toelichtingen op een aantal punten. Op de nadere verdeling van de ICES-gelden
zal in een later stadium worden ingegaan. Met de inzet voor dit jaar gaan
wij akkoord. Ik heb nog één vraag over de ICT. Heeft het landbouwonderwijs
daar nu al revenuen van of komt dit pas later aan de orde?Ik heb geen antwoord gekregen op mijn vraag over het onderzoek naar de
effecten voor de volksgezondheid van het vormen van ruige natuur, vooral in
de nabijheid van woonkernen. Ik heb gewezen op het gevaar van het terugkeren
van malaria. Is de staatssecretaris bereid daar onderzoek naar te laten verrichten?De staatssecretaris heeft in het kader van de regeling voor natuur die
in Brussel voorligt, gezegd dat Brussel met een aantal vragen is teruggekomen.
Van welke aard zijn die vragen?Tot slot heb ik nog een vraag over de uitbesteding van beheer door grote
terreinbeherende organisaties aan nabijgelegen boeren. Dat lijkt mij een goede
zaak. Zou de staatssecretaris dat willen stimuleren?De heer Poppe (SP):Voorzitter! De SP-fractie heeft in eerste termijn het armoedevraagstuk
op het platteland met nadruk op de agenda geplaatst. De regering heeft daar
positief op gereageerd. Veel meer kan ik er niet over zeggen, want ik ben
al over mijn spreektijd heen.Op vele andere vragen is ook positief gereageerd. De beide bewindslieden
hebben heel wat op hun schouders genomen. Bravo daarvoor! Wij zullen ze wel
uiterst kritisch blijven volgen, want nu de uitvoering nog.Er is ook een motie ingediend op stuk nr. 11 over de armoede op het platteland.
Deze gaat over bedrijfsbeëindiging en schuldsanering. Het Agrarisch Dagblad
meldt vandaag dat deze Kamerbreed is, maar dat de SP ontbreekt als ondertekenaar.
Dat is heel jammer. De heer Ter Veer was mij niet tegengekomen. Ik verzoek
hem om dat recht te zetten en mijn handtekening eronder te zetten.De heer Ter Veer (D66):Dat verzoek lijkt mij alleszins redelijk en dat wordt gehonoreerd.De heer Poppe (SP):Hartelijk dank.Op mijn opmerkingen over de fokmethodes en de kwetsbaarheid die daarmee
volgens deskundigen ontstaat, antwoordt de minister op schrift positief: binnen
het fokkerijonderzoek van de DLO zal nadrukkelijk aandacht worden besteed
aan de problematiek van de hoogproductieve dieren om meer inzicht te krijgen
in de samenhang tussen productieniveau, management en gezondheids- en welzijnsproblemen.
Dat is een positief antwoord, maar toch nog iets te dun voor mij. Daarom dien
ik de volgende motie in. Deze motie is erop gericht dat de Kamer over dat
onderzoek wordt geïnformeerd. Als de minister daar positief op reageert,
is het vandaag helemaal gemakkelijk voor mij.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat naar de mening van deskundigen de huidige fokmethodes
van het rundvee te eenzijdig zijn gericht op een aantal orgaansystemen van
het dier, met onder andere als doel productieverhoging;overwegende, dat bij de huidige fokmethodes het dier niet als totaliteit
wordt bezien;overwegende, dat door deze fokmethodes het steeds hoogproductievere vee
kwetsbaar wordt voor infectieziekten in het algemeen, energiebalansverstoring
en diverse reproductiestoornissen;overwegende, dat het dierenwelzijn hiermee in het geding is;verzoekt de regering gericht onderzoek te laten doen naar deze problematiek
en de Kamer hierover zo spoedig mogelijk te berichten,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Poppe, M.B. Vos en Stellingwerf.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 22 (26200 XIV).De heer Ter Veer (D66):Mevrouw de voorzitter! Ik dank de bewindslieden voor de antwoorden.Ik begrijp dat kracht en kwaliteit de nieuwe trefwoorden zijn. Deze zullen
in een discussienota worden uitgewerkt. Ons is de vraag voorgelegd of wij
denken dat alle thema's ten tonele zijn gevoerd. Wat de fractie van D66 betreft
is dat in ieder geval op één punt nog niet uitputtend gebeurd.
Ik vraag speciale aandacht te besteden aan de dubbele opdracht
die het departement heeft: het voeden van 16 miljoen Nederlanders en het leveren
van een bijdrage aan de voedselzekerheid voor 6 miljard mensen op deze aarde.Ik kan kort zijn over mijn drie hoofdpunten. Ik ben het eens met het antwoord
van de staatssecretaris over de antibiotica. Ik heb een motie ingediend over
het leasen, zodat de regering zich door de Kamer gesteund weet. Hoewel ik
geen profeet ben, doe ik toch de voorspelling dat veel ruilverkaveling met
een administratief karakter van de rol afgevoerd zal zijn als wij over een
jaar terugkijken.De heer Oplaat (VVD):U hebt toch geen motie ingediend over het leasen, maar over de beheersing
van de quotumkosten, waarvan leasen een onderdeel kan zijn?De heer Ter Veer (D66):Ik heb geen motie ingediend over het radicaal afschaffen van het leasen.
Wij vragen de minister te bekijken hoe een bijdrage kan worden geleverd aan
het terugdringen van de quotumkosten door een maatregel tegen het leasen,
welke dan ook.De heer Oplaat (VVD):Leasen kan daar een onderdeel van zijn?De heer Ter Veer (D66):Ja.De heer Oplaat (VVD):Ik dacht even dat ik die gemist had.De heer Ter Veer (D66):De motie is maar voor één duiding vatbaar, dus daar kan
geen misverstand over zijn.De fractie van D66 is verder van mening dat het stenogram over de Landbouwuniversiteit
Wageningen voldoende aanknopingspunten biedt om tevreden te zijn.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Mevrouw de voorzitter! Ik zal het zeer kort houden vanwege mijn zeer beperkte
spreektijd. Ik heb in eerste termijn de nadruk gelegd op natuurontwikkeling,
met name gericht op kansen voor verbetering van de biodiversiteit. Daarbinnen
spelen de ecologische hoofdstructuur, de begrenzing en de kwaliteit een belangrijke
rol. Het is dus zaak om de vinger aan de pols te houden. Dat betekent mijns
inziens dat wij 2018 niet als einddoel moeten zien, maar tussendoelen moeten
stellen. De staatssecretaris heeft daar positief op gereageerd, maar mijns
inziens niet precies genoeg; vandaar dat ik een motie wil indienen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat de uitvoering van de ecologische hoofdstructuur voortgang
dient te houden;overwegende, dat in de provincies de begrenzingen deels en kwalitatieve
doelstellingen in het geheel nog niet zijn vastgelegd;voorts overwegende, dat Rijk en provincies samen verantwoordelijk zijn
voor het tempo van uitvoering van de taakstelling;verzoekt de regering binnen het kader van het reeds vastgelegde aantal
hectares, toetsbare tussendoelstellingen te formuleren voor de komende vier
jaar ten aanzien van verwerving, inrichting, beheer en kwaliteit van de EHS
en de Kamer daarover op korte termijn te rapporteren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voor- gesteld door de leden Augusteijn-Esser, Swildens-Rozendaal
en Passtoors. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 23 (26200 XIV).De heer Stellingwerf (RPF):Voorzitter! Ik dank de bewindslieden voor de antwoorden, met name op punten
als de grondprijsstijging, de inkomenscompensatie in het kader van Agenda
2000 en het overleg over een uitvoeringsprogramma EHS met gemeenten en provincies.
Wat dat laatste betreft, ga ik er overigens van uit dat bij die gesprekken
ook de opnamesnelheid in streek- en bestemmingsplannen zal worden vastgelegd.
Met betrekking tot het thema van de inkomenscompensatie, het LEI-rapport en
productiebeheersing vraag ik om de initiatiefnemers – het NAJK, het
NAV en de NMV – bij de discussie te betrekken. Dat versta ik onder overleg
met de sector. Overigens is ook de milieubeweging op internationaal niveau
zeker actief.Ik heb twee concrete vragen en enkele moties. Wij komen nog te spreken
over de pluimveehouderij. Ik benadruk dat daarbij extra aandacht moet worden
besteed aan de volièresystemen. Uit recent onderzoek van het IMAG blijkt
dat die systemen een uitweg uit het dilemma ten aanzien van milieu, dierwelzijn
en diergezondheid kunnen bieden.Ook mijn eerste motie gaat over de pluimveehouderij. Die sector breidt
namelijk uit en vergroot het mestprobleem. Ik vrees dat dit probleem uiteindelijk
via verschuiving op het bordje van de varkenshouderij terecht zal komen. Een
deel van het probleem kan volgens mij worden ingedamd door deze motie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat: - de pluimveehouderij de laatste jaren fors
is uitgebreid;- de mestproblematiek daarmee evenredig is vergroot;spreekt als haar mening uit dat uitbreiding van de niet grondgebonden
pluimveehouderij alleen dan mogelijk is wanneer een met die beoogde uitbreiding
samenhangende hoeveelheid mestproductierechten wordt opgekocht,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Stellingwerf. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 24 (26200 XIV).De heer Stellingwerf (RPF):Ik heb in de schriftelijke beantwoording gelezen dat de controle op de
paardensport betrekking heeft op opsporingsonderzoek inzake dopinggebruik
en bookmakers. De kosten daarvan zijn 5,5 ton per jaar. Vanwege het strafrechtelijke
karakter kan dat bedrag niet wordenStellingwerf doorberekend. Dat is begrijpelijk,
maar onbevredigend. Gelet op de dierziekteheffing die uiteindelijk honderden
miljoenen moet opleveren, mag een creatievere benadering van de bewindslieden
worden gevraagd. Ik verzoek de regering om voor volgend jaar te bekijken of
er niet een soort leges, heffing of wat dan ook kan worden bedacht, zodat
deze kosten via een andere weg in ieder geval bij die sport – het gaat
om een elitesport – in rekening kunnen worden gebracht.Mijn tweede motie heeft betrekking op veredeling van biologische gewassen.
Vanwege de GGO-revolutie dreigt een gigantische achterstand bij de veredeling
van biologische gewassen. Dat kan binnen enkele jaren onomkeerbaar blijken
te zijn. Daarom dien ik deze motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat: - de biologische landbouw een belangrijke
rol vervult met betrekking tot het zorgvuldig omgaan met milieu en natuur
en met betrekking tot de instandhouding van GGO-vrije voedselketens;- de prioriteit van de veredelingsbedrijven ligt bij de genetisch veranderde
gewassen en dat dientengevolge de veredeling van biologische gewassen onvoldoende
is gegarandeerd;- dit een bedreiging vormt voor de biologische sector
als geheel;verzoekt de regering in overleg met de zaadveredelingsbedrijven en de
biologische sector op korte termijn een plan van aanpak op te stellen op grond
waarvan de veredeling van de biologische gewassen kan worden gestimuleerd,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Stellingwerf, Van der Vlies, M.B.
Vos, Van Ardenne-van der Hoeven en Poppe.Zij krijgt nr. 25 (26200 XIV).De heer Stellingwerf (RPF):De laatste motie gaat over hetzelfde thema. Nederland is actief op het
gebied van GGO en consumer concerns en het laatste thema zou concreet moeten
worden geagendeerd in de internationale fora. Ik denk dat het goed is als
de Kamer daar een duidelijke uitspraak over doet.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat: - de instandhouding van GGO-vrije voedselketens
onder druk staat;- deze problematiek vanuit het oogpunt van consumentenbelang
internationale aandacht verdient;verzoekt de regering de instandhouding van GGO-vrije voedselketens binnen
de internationale fora van Agenda 2000, WTO en FAO als 'consumer concern'
aangemerkt te krijgen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Stellingwerf, M.B. Vos, Van Ardenne-van
der Hoeven en Poppe. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 26 (26200 XIV).De heer Ter Veer (D66):Moet dit impliciet worden gezien als een ontmoediging van landbouwproductie
die wel gebruik maakt van GGO? Bedoelt de heer Stellingwerf eigenlijk dat
die soja er nooit had moeten zijn?De heer Stellingwerf (RPF):Dat gaat volstrekt voorbij aan de bedoeling van de motie. Ik vraag alleen
aandacht voor een sector die in ieder geval op dit moment nog zwak is en die
ondersteuning verdient. Gezien de ontwikkelingen is het nodig dat het als
een zorg wordt ingebracht in de discussies. Ik denk dus dat ik ontkennend
op die vraag kan antwoorden.Over de 4 mln. voor het soortenbeleid – ik kwam er net bij interruptie
even op terug – verwacht ik in de tweede termijn van de minister nog
een positief bericht te horen.De heer Van der Vlies (SGP):Mevrouw de voorzitter! Ik wil graag de bewindslieden dankzeggen voor hun
beantwoording. Veel voornemens zijn onder woorden gebracht; veel notities,
brieven en nota's zijn aangekondigd en in het vooruitzicht gesteld. Wat mij
van dat alles aanstond, was dat consequent een overlegstructuur met de sector
en andere overheden werd ingebouwd. Dat is een aanpak die ik steeds heb bepleit
en die nu opnieuw gestalte krijgt. Dat zie ik op zichzelf met vertrouwen tegemoet,
nu maar hopen dat ook de resultaten navenant zullen zijn.Over de pluimveesector had ik een motie voorbereid, zie ook mijn inbreng
in eerste termijn, maar er is nog dit kalenderjaar een conclusie toegezegd
naar aanleiding van het met de sector te voeren overleg. Dan vind ik dat ik
die motie achterwege kan laten, omdat binnen afzienbare termijn een concrete
stap gezet lijkt te worden. Dan zullen wij er uiteraard nog een debat over
voeren. Ik vind dan ook dat de moties van mevrouw Vos en de heer Stellingwerf
tot dan hadden kunnen worden aangehouden. Maar goed, het is aan hen ter beoordeling.Voorzitter! Ik heb zelf nog één motie omdat ik vind dat
de Kamer de regering daar een duwtje moet geven. De inhoud daarvan spreekt
voor zichzelf. De motie is medeondertekend door alle andere woordvoerders.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende, dat de regering naar aanleiding van het rapport Antimicrobiële
groeibevorderaars van de Gezondheidsraad overweegt een verbod in te stellen
op het gebruik van die groeibevorderaars in diervoeders;overwegende, dat het van groot belang is – mede met het oog op de
tijd die gemoeid is met het zoeken naar alternatieven en de daarmee samenhangende
concurrentiepositie van de afzonderlijke nationale vleesproductiesectoren –
waar nodig tot een per sector te differentiëren benadering te komen;voorts overwegende, dat ook opVan der Vlies Europees niveau onderzoek
gaande is naar de gevolgen van het gebruik van deze groeibevorderaars op de
 volksgezondheid en dat de uitkomsten van dit onderzoek op dit
moment nog niet bekend zijn;dringt er bij de regering op aan het nationaal in te zetten beleid (plan
van aanpak) gepaard te doen gaan met een krachtige inzet op Europees niveau
teneinde harmonisatie op dit gebied te bewerkstelligen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van der Vlies, Stellingwerf, Van
Ardenne-van der Hoeven, Ter Veer, Waalkens, Oplaat, M.B. Vos en Poppe.Zij krijgt nr. 27 (26200 XIV).Minister Apotheker:Mevrouw de voorzitter! Ik wil graag ingaan op een aantal algemene punten
buiten de ingediende moties om.Mevrouw Van Ardenne zei in een kenschets van haar eerste impressie van
deze bewindslieden, dat op zichzelf de aandachtspunten en het overleggen met
de sectoren haar instemming genieten, maar dat zij wat twijfelt aan de duidelijkheid
die in ieder geval de minister nu zou hebben over het financiële kader
en de doorwerking in de diverse jaartranches wat de beschikbare middelen betreft
om het beleid met kracht tot uitvoering te brengen. Ik wil daar heel kort
over zijn. Ik heb bewust aan het begin van mijn betoog het totale financiële
kader aan uw Kamer voorgehouden, niet alleen de gelden voor de beleidsintensivering
rondom land- en tuinbouw, de sectoren en de reconstructiegebieden, maar ook
de mogelijkheden van de nog vrij te besteden gelden binnen de bestaande begroting,
met name die voor het stimuleringskader en de overgebleven gelden voor de
glastuinbouw en de herstructurering van de varkenshouderij. Ik kwam tot de
conclusie dat er de komende twaalf jaar ruim 3 mld. beschikbaar is voor de
producerende sector en de producerende gebieden. De jaartranches zijn ook
duidelijk. In de nota van wijziging is de regeling voor 1999 heel helder.
Die kan eenvoudig worden doorgetrokken in het blok tot 2002 en vervolgens
in het blok 2003-2010. Ik wil in ieder geval zeggen dat de financiële
vooruitzichten mij helder voor ogen staan en dat ik daardoor zeer goed vorm
denk te kunnen geven aan de verticale coördinatoren naar sectoren en
gebieden toe.De heer Passtoors (VVD):Voorzitter! Ik weet niet of de minister ervan op de hoogte is, maar wij
hebben gisteren in de vaste commissie voor LNV besloten dat de begrotingswijziging
dermate laat is gekomen, dat wij eerst nog met beide bewindspersonen willen
spreken over de wijziging en de verdeling na 1999, voordat wij daarmee akkoord
gaan.Minister Apotheker:Formeel is dat ook juist, gezien de begrotingssystematiek.Mevrouw Van Ardenne heeft heel specifiek gesproken over de waterschade
en de andere knelgevallen op dit terrein. In tegenstelling tot wat de geachte
afgevaardigde denkt, is er geen regeling die op basis van de WTS daarvoor
opengesteld zou kunnen worden. De verhouding 30/70 die zij noemt, is een van
de voorwaarden van Brussel in het geval dat er een schaderegeling ad hoc nodig
is. Ik erken volmondig dat, zoals ik in de gebieden zelf heb gehoord, buiten
de inmiddels vastgestelde schadegebieden in Zuidwest-Nederland de situatie
plaatselijk moeilijk is, maar mijns inziens is er geen sprake van risico's
en schade die niet tot de normale bedrijfsrisico's gerekend kunnen worden,
hoe nat dit seizoen ook is.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Voorzitter! Ik erken dat er op dit moment nog geen regeling is. In de
motie wordt ook gevraagd een passende regeling te treffen. Dat zou inderdaad
een regeling ad hoc moeten worden, op basis van het feit dat het hier gaat
om extreme schade. Je kunt dan altijd een ad-hocregeling treffen die vervolgens
door Brussel moet worden goedgekeurd. Ik vraag de minister zich daarop te
bezinnen. De situatie is voor nogal wat bedrijven in het noorden en het oosten
van het land uitermate zorgwekkend.Minister Apotheker:Ik heb, ook uit eerdere uitlatingen uwerzijds, de indruk gekregen dat
u niet twijfelt aan mijn inzet om de landbouwsector zo goed mogelijk in beeld
te brengen in het kader van de waterschadeproblematiek. Dat heb ik gedaan
en zal ik blijven doen. Ik zal er eens naar kijken, maar voorlopig hebt u
mijn taxatie op dit stuk gekregen.Ik ben net als de heer Waalkens bezorgd over de kostenaspecten van het
quotumstelsel en de leasekwestie. Vanwege de snelheid die ik moest betrachten
in eerste termijn, heb ik dat kennelijk niet uitvoerig genoeg duidelijk gemaakt.
Nog dit jaar wil ik aangeven hoe en met welk instrumentarium in brede zin
tot een kostenverlichting kan worden gekomen. Eind oktober, begin november
zal ik, zoals gezegd, daarover in concluderende zin een gesprek met de sector
voeren. Daarna zal ik uw Kamer informeren over mijn opstelling. Ik vind de
motie niet vervelend; ze is een ondersteuning van het dossier zoals ik dat
graag wil behandelen. Tegelijkertijd kan ik haar overbodig verklaren, zoals
dat hier heet.Ik ben blij dat de heer Waalkens niet zegt dat de bezuinigingstaakstelling
terzake van de LUW ter discussie moet worden gesteld. Ik wil dat ook niet.
Ik weet vrij zeker dat er niet één weg naar Rome leidt voor
het halen van de taakstelling. Er zijn diverse modaliteiten, juist bij de
LUW. Ze is enig in haar soort. Het onderzoekdeel en het onderwijsdeel vormen
één macrokader voor die ene universiteit, waardoor er ook meer
kansen zijn om de taakstelling te halen. Met die inzet zal ik met de LUW omgaan.De heer Waalkens (PvdA):Ik heb niet specifiek naar de LUW verwezen. maar naar het kenniscluster.
Ik zou ook naar het hoger agrarisch onderwijs willen kijken.Minister Apotheker:Precies. In de beleidsagenda hebben wij niet voor niets opgenomen dat
wij willen kijken naar de mogelijkheid van het vormen van een consortium van
de agrarische hogescholen, het liefst alle zes maar eventueel een geringer
aantal, en het creëren van een doorlooptraject naar de universiteit.
Dat is niet alleen motiverend voor de toekomstige studenten, het kan ook een
kostenkans betekenen. Het kan misschien gepaard gaan met een financiële
stimulering om dat proces op gang te krijgen.De heer Passtoors (VVD):Het CDA sprak nog over de 300 studenten uit het buitenland
of ontwikkelingslanden. Is het niet mogelijk om in de toekomst ontwikkelingssamenwerkingsgelden
door te sluizen naar de LUW?Minister Apotheker:Ik zou het hierbij willen houden. Alle factoren die de LUW specifiek maken,
komen in beeld. Dit kan een reden zijn om een goed gesprek te voeren. Ik wil
de objectiveerbaarheid naar andere technische universiteiten in stand houden
als raamwerk.Mevrouw Vos sprak uitdrukkelijk over een maatschappelijk debat over Agenda
2000. Zij vroeg aandacht voor cross compliance en consumer concerns. Het donderdagmiddagoverleg
met de Kamer zorgt er naar mijn bescheiden mening voor dat de vergaderfrequentie
niet behoeft te worden opgevoerd. Het overleg met de sectoren op dit punt
is meer dan hevig. Een maatschappelijk debat lijkt mij op dit moment niet
noodzakelijk.Mevrouw Vos (GroenLinks):De Akkerbouwvakbond, het Kritisch landbouwberaad en diverse milieuorganisaties
voelen zich niet voldoende betrokken bij dit debat. Dat is het signaal dat
ik en anderen hebben gekregen. Ik verzoek de minister hen actief te betrekken
bij een publieke discussie. Tot nu toe vinden de gesprekken meer binnenskamers
plaats.Minister Apotheker:Ik zeg toe dat ik zal aangeven hoe internationalisering – een van
de zeven thema's van de beleidsagenda – meer dan met alleen de huidige
partners uitgewerkt zal worden. Ik zeg inhoudelijk niets toe. Het thema moet
worden verbreed naar de financiële begrenzing waarbij andere departementen
een grote rol spelen. Wij moeten weten wat Nederland daarvan vindt. Internationalisering
moet in algemene zin – niet alleen bij LNV – aan de orde worden
gesteld. Vanuit LNV wil ik wel een bijdrage leveren.Mevrouw Vos (GroenLinks):Wilt u een publiek debat in het openbaar daarover bevorderen?Minister Apotheker:Gunt u ons de tijd om de gedane toezegging om te zetten in heldere taal.De heer Stellingwerf (RPF):U noemt steeds de sector waarmee u overlegt, maar daaronder versta ik
in het algemeen alleen LTO.Minister Apotheker:Nee, daar zijn heel veel actoren bij inbegrepen. LNV onderhandelt met
de verticale coördinatieactoren, zoals provincies, de sectoren die ook
regiospecifiek werken, organisaties op het gebied van natuur en milieu, de
consumentenorganisaties. De kennismakingsgesprekken met deze instanties in
de komende maanden vormen een mooie kans om ook gerichte gesprekken over de
agenda's te voeren.Voorzitter! Ik had mevrouw Vos al toegezegd om over de projecten voor
kwaliteitsverbetering in de keten van de vleessector schriftelijk aan de Kamer
te rapporteren, met vermelding van de financiële instrumentaria die daarvoor
tot nu toe zijn ingezet.Wij hebben nog twee maanden de tijd om het aanvullende nitraatbeleid helder
aan te geven. Toen ik zei dat er nog geen deadline was, doelde ik erop dat
er nog niet kan worden ingegrepen, ook al heb je dat beleid in twee maanden
geformuleerd. Maar wij moeten het wel binnen twee maanden doen, en ik ben
daar met mijn collega van VROM druk over in gesprek. Er zijn overigens tot
nu toe geen inhoudelijke verschillen van mening over de hoofdpaden die daarbij
bewandeld zouden kunnen worden, maar om ook een financiële koppeling
aan te brengen moet ik nog een aantal weken aan de slag.De heer Oplaat (VVD):Voorzitter! Het inhoudelijke verschil baseerde ik op het volgende. In
de VROM-begroting wordt specifiek gesproken van scherpere eisen en scherpere
normen. De minister van LNV omschrijft het in zijn begroting iets 'boervriendelijker';
hij wil, net als in het regeerakkoord, een stimulerend pakket van maatregelen.
Dat spreekt de VVD bijzonder aan.Minister Apotheker:U zult rekening moeten houden met de matching van beide gezonde begrippen
in het Nederlandse bestuursjargon.Op de kippensector wil ik, naar aanleiding van de motie van mevrouw Vos,
kort ingaan. Ik heb reeds aangegeven dat het mij niet alleen om het dierenwelzijn
gaat. Ik heb met name gewezen op de fosfaatproblematiek, kortom het mestoverschot
dat wij in tegenstelling tot wat wij eerder dachten, ook in het buitenland
niet kwijt kunnen. Ik heb gezegd dat deze problematiek mede de noodzaak voedt
om met de sector te praten. Mij is ieder signaal van de Kamer welkom om de
mestproblematiek niet alleen scherper in beeld te brengen als element van
de problematiek binnen de kippensector, maar ook als onderdeel van de aanpak
van de problemen op de zandgronden. Zoiets ondersteunt mijn beleid. Ik ga
hiermee uitdrukkelijk rekening houden. Ik zal het ook gebruiken bij mijn argumentatie
rondom de reconstructiewetgeving en bij mijn overleg met de sector over de
ideeën aldaar om daar snel en krachtig inhoud aan te geven. De ernst
van de situatie is ons meer dan duidelijk.De heer Geluk heeft niet alleen vragen gesteld, maar ook een algemene
indruk gegeven van ons optreden en van de beleidslijnen van LNV zoals die
door beide bewindslieden zijn toegelicht. Hij stelt een hoog abstractieniveau
vast en daagt ons uit om wat scherper en concreter te zijn over het beleid
voor de komende jaren. Ik heb bewust de drieslag steeds voor ogen gehouden
en ik heb die bij het benadrukken van de vele aspecten als een soort cadeauverpakking
gebruikt. Het is een eenvoudige drieslag: versterking van het agro-ondernemerschap,
omdat er, punt twee, op een ecologisch en maatschappelijk aanvaardbare wijze
moet worden geproduceerd. Doe je beide, dan wordt de dubbelslag een drieslag:
de groene ruimte krijgt niet alleen kwaliteit via het natuurbeleid, maar ook
in de producerende gebieden. Deze drieslag vormt mijn concretisering van de
komende periode.Ik zal in drie zinnen de concrete inzet voor Agenda 2000 weergeven. Ik
begin met een verantwoorde overgang, zoals aangekondigd in de voorstellen
van prijssteun naar inkomenssteun, maar dat moet niet als enige gebeuren.
De heer Waalkens heeft daar terecht op gewezen. Daaropvolgend moet Nederlands
beleid komen op het vergroten van de economische weerbaarheid en de verdere
liberalisering van die ontwikkelingen. Dat betekent dat men zijn kracht moet
zoeken in toegevoegde waarde, ketenontwikkeling en, het speerpunt, de internationalisering.
In de derde plaats is er het financiële verhaal, dat ook kansen moet
bieden voor een goede blijvende inkomenssteun, de gedeeltelijke
renationalisering en het streven naar de nationale enveloppe om beide doelen,
kostenbeheersing en overeind blijven van de sector met een gedeeltelijke inkomenssteun,
te kunnen waarmaken. Dat is mijn drieslag op dit punt.Ik ben verheugd over de oproep van de heer Oplaat om – ook al is
het niet mijn eerste intuïtieve gewoonte om de tanden te laten zien –
het niet bij regelgeving te laten. Als je iets wilt van gebieden waar die
gestapelde problematiek is, dan horen daar stimulerings- en investeringsgelden
bij. Zo vat ik het ICES-kader op om er snel uit te komen.Straks kom ik nog op een aantal punten dat is blijven liggen. De heer
Poppe heeft mij gelijk gegeven in de wijze waarop ik het inkomensvraagstuk
in de toekomst wil behandelen. Ik zeg hem toe dat ik zal kijken of de onderkant,
of het peloton, zoals mevrouw Van Ardenne het noemde, permanente aandacht
heeft. Ik wil dat zelf ook weten.De heer Ter Veer zei in zijn oordeel over de beleidsagenda dat hij het
miste dat de voedselbenadering in mondiale zin niet alleen in kwaliteitsketens
wordt belicht maar ook hoe dat, vanuit Nederland bezien, voor al die miljarden
mensen kan worden gerealiseerd. Ik zie in de komende maanden de gesprekken
wat dit betreft in de Kamer en in de vaste commissie graag tegemoet om verder
te komen met het thema over de kwaliteit van voedsel in mondiale zin. In mijn
ogen biedt de beleidsagenda voldoende prikkelende alinea's om daarover een
goede discussie te voeren.De heer Stellingwerf heb ik al beantwoord toen hij inging op een vraag
van een van de andere leden of het volièresysteem niet wat meer in
beeld zou kunnen worden gebracht en of het alleen maar zou gaan om het afschaffen
van andere zaken. Ik wil daarover met de sector praten, want ik ben ook op
zoek naar een goed evenwicht, maar ik neem een progressieve houding aan want
er moet iets veranderen. Maar er zijn wel volksgezondheidsaspecten verbonden
aan andere systemen.Met betrekking tot de biologische landbouw heeft de heer Stellingwerf
een motie ingediend over het stimuleren van de veredeling. Ik wil het Platform
biologica blijven steunen. Ik zie die motie dan ook als ondersteuning van
het beleid en ik heb geen enkel probleem met de inhoud van het signaal dat
in de motie is verwoord. De heer Stellingwerf heeft ook gewezen op het meer
in internationale fora agenderen, dus in Agenda 2000 en in het WTO-kader,
van de consumer concerns. Hij gaf als voorbeeld de GGO-benadering. Ik zeg
niet dat Nederland niet voorop zou willen lopen, maar de meerwaarde om het
breder te doen is nu eenmaal veel groter. Een humaan continent als Europa
zou dat dus gezamenlijk moeten zeggen. Dat is de inzet die ik blijf betrachten
op dit punt.Voorzitter! Ik kom ter afsluiting toe aan een paar punten die zijn blijven
liggen. Ik heb met waardering kennisgenomen van de argumentatie waarom de
motie over de knelgevallen is ingetrokken. Dat betekent dat door dit intrekken
een verhoogde inzet nodig is om de scherpte en de analyse in de beoordeling
te houden. Ik zeg dat nogmaals toe.Het is duidelijk dat de motie over de pluimveerechten als zodanig door
mij overbodig wordt gevonden, want ik ga heel snel met de sector praten.Rondom de glastuinbouw blijft er nog een puntje liggen, waarover in deze
termijn kort is gesproken. Ik wil hierop kort reageren. Wij hebben van de
vorige ronde 205 mln. niet uitgegeven. Er is 245 mln. beschikbaar voor de
komende, weliswaar lange periode. Dat is dus een bedrag voor 450 mln. om de
glastuinbouw te ondersteunen in de richting van een duurzame, verantwoorde
concurrentiepositie, ook wat het milieu en de CO2-emissie betreft.
Op die onderdelen ondersteun ik de heer Waalkens. Hij vroeg met name aandacht
voor de ruimtelijkeordeningskant van de zaak en verzocht ons het zoeken naar
goede nieuwe projectlocaties te stimuleren. En hij verwees naar de CO2-problematiek. Ik vind deze sector een goed voorbeeld voor het sluiten
van een milieuconvenant, naast de afspraken die er reeds met de sector bestaan.De heer Waalkens (PvdA):Het blijkt steeds nodig om vanuit de overheid die dynamiek te bewerkstelligen.
Ik zou de minister willen vragen met de sector te overleggen over het beschikbaar
stellen van gelden. Er zijn herstructureringsplannen mislukt omdat de bodem
van het potje voor dat bepaalde jaar in zicht was.Minister Apotheker:Er is nu een tijdelijke stop, maar de regeling 1999 zal gauw weer worden
opengesteld. Ik zal dat met kracht bevorderen.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Voor dit jaar is het geld op. Is de minister bereid de regeling zo snel
mogelijk open te stellen c.q. naar voren te halen?Minister Apotheker:In 1999 wordt de regeling structuurverbetering opnieuw opengesteld.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Uiteraard, want het bedrag gaat dan pas in. Is het mogelijk die regeling
eerder open te stellen. Men wacht nu met aanvragen tot 1 januari, maar de
dynamiek moet erin blijven.Minister Apotheker:Alles wat binnen de comptabiliteitswetgeving mogelijk is, zal ik proberen
te benutten. Ik moet wel even wennen, want bij gemeenten werkt dat toch iets
anders.Mevrouw de voorzitter! Ik zeg toe dat ik nog dit jaar de Kamer zal informeren
over de afspraken die gemaakt zijn over de OZB-kwestie onder andere met betrekking
tot substraatteelt.De Leidraad functieverandering landelijk gebied zal ik de Kamer doen toekomen.Ik zeg tegen de heer Passtoors dat de investeringen inderdaad zullen doorwerken
in het agrarisch onderwijs als het gaat om de extra ICES-gelden voor ICT-
en communicatieontwikkelingen. Het toesluizen van bedragen naar onze begroting
is in aantocht.In het huidige stelsel van varkens- rechten wordt geen onderscheid gemaakt
tussen grondgebonden en niet-grondgebonden rechten. Bij overdracht van varkensrechten
wordt dus altijd afgeroomd.De heer Oplaat (VVD):Mijn vraag had betrekking op de motie-Blauw en de brief die daarover is
gestuurd. Daarin werd geen duidelijkheid gegeven of er wel of niet zou worden
afgeroomd.Minister Apotheker:Nu wij toch nadere correspondentie met elkaar gaan voeren, zal ik dit
punt daarbij meenemen.Staatssecretaris Faber:Mevrouw de voorzitter! Ook in tweede termijn is de nadruk terecht gelegd
op het belang van de ecologische hoofdstructuur. Uit mijn eerste termijn is
gebleken hoe belangrijk wij het vinden daarmee aan de gang te gaan. In die
zin ervaren wij de desbetreffende woorden in tweede termijn als ondersteunend.
Uiteraard zal ik de vinger aan de pols houden bij de voortgang van een en
ander en de Kamer periodiek daarover berichten.Er is een motie ingediend waarin wordt gesproken over toetsbare tussendoelen.
Ik schrok even toen mevrouw Augusteijn zei dat wij 2018 niet als einddoel
moesten blijven zien. Ik denk dat wij dat wel degelijk als einddoel moeten
blijven zien. Dat hebben wij met elkaar afgesproken. De vraag is alleen hoe
je haalbare, toetsbare tussendoelen formuleert.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Voorzitter! Er is sprake van een misverstand. Als ik het zo gezegd heb,
heb ik het verkeerd gezegd. Wij kijken niet alleen naar het einddoel, maar
ook naar tussendoelen.Staatssecretaris Faber:Het einddoel houden wij overeind. Daarover bestaat een heel heldere afspraak.
De volgende vraag is of je die tussendoelstellingen kunt formuleren. Ik dacht
dat ik in eerste termijn had toegezegd dat te doen. Er vond een discussie
plaats over de vraag wat er in tweede termijn nog zou blijven liggen. In die
zin zie ik de motie als een ondersteuning van datgene wat ik in eerste termijn
heb toegezegd, namelijk de tussendoelen formuleren.Voorzitter! Mevrouw Van Ardenne heeft in het kader van het natuurbeheer
gezegd: misschien gaat het allemaal niet zo voorspoedig. Dat zal de toekomst
uitwijzen. Zij heeft daarbij gezegd dat in ieder geval het areaal agrarisch
natuurbeheer versneld moet worden uitgebreid. Zij diende op dit punt een motie
in. Maar dit staat in wezen exact in het regeerakkoord: het agrarisch natuurbeheer
moet worden uitgebreid. Sterker nog, er is zelfs extra geld voor vrijgemaakt.
Wij pakken het dus voortvarend aan. Ik ben dan ook van mening dat de motie
feitelijk overbodig is.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Als de staatssecretaris op dit punt het regeerakkoord volgt en hiervoor
voldoende ruimte op de begroting heeft, erken ik dat de motie overbodig is.
Ik zit nog wel met het punt van de echte uitvoering. De staatssecretaris gaat
pas begin volgend jaar spreken met de provincies over het beheer zelf, terwijl
het programma beheer met ingang van 1 januari 1999 van start zou gaan. Nu
blijkt dat te zijn verschoven naar het jaar 2000. Hoe zal het volgend jaar
dan gaan? Men rekent erop om begin volgend jaar van start te kunnen gaan.Staatssecretaris Faber:Zoals u weet, is er een tijdelijke regeling versneld in de maak. Die is
zo goed als klaar, zo heb ik in eerste termijn gezegd. Agrarisch natuurbeheer
is op zichzelf natuurlijk geen nieuw fenomeen. Wij blijven er dus heel voortvarend
mee bezig. Het areaal wordt daartoe zeker uitgebreid. Sterker nog, in de opmerkingen
over de bezuiniging van 30 mln. doelmatiger natuurbeheer hebben wij meegenomen
dat er juist een extra claim moet worden gelegd op particulier en agrarisch
natuurbeheer. Dat beleid wordt dus aan alle kanten versterkt.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Dat lijkt mij niet, voorzitter. Dit jaar worden gebruikt om het programma
beheer te kunnen starten. Er is nota bene een jaar vertraging ontstaan. Dat
is buitengewoon teleurstellend, niet alleen voor agrarische natuurbeheerders
maar voor alle particuliere natuurbeheerders. Als de staatssecretaris haar
ambities wil waarmaken, is het goed als zij op korte termijn met de provincies
om de tafel gaat zitten om na te gaan hoe dit traject versneld kan worden.Staatssecretaris Faber:Met dat laatste punt ben ik het helemaal eens. Ik heb voor het onderwerp
programma beheer als zodanig als het ware een time-out gevraagd, zoals ik
de Kamer ook heb bericht. Ik wil hier nog eens goed naar kijken, juist omdat
er van de zijde van de provincies en de natuurbeheerders commentaar kwam.
Het zou allemaal erg administratief zijn. Zij vroegen zich af of op deze manier
wel effectief de doelen worden gediend waarvoor zij staan. Als dat signaal
zo sterk naar voren komt, is het goed om een en ander even opnieuw tegen het
licht te houden.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Dat lijkt mij goed; vereenvoudiging. Wanneer mogen wij hierover een notitie
verwachten van de staatssecretaris? Het is van belang om dat te weten, gelet
op de voortgang in het traject.Staatssecretaris Faber:Eind dit jaar, begin volgend jaar.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Dank u wel.Staatssecretaris Faber:Over de ambities is ook een motie ingediend. Gevraagd is of de middelen
die wel beschikbaar zijn voor particulier beheer maar niet worden benut, jaarlijks
ter beschikking kunnen worden gesteld van het groenfonds. Mevrouw Swildens
vroeg in wezen of met deze middelen toch natuur kan worden ontwikkeld. Ja,
dat is het geval. De middelen blijven beschikbaar voor de LNV-begroting en
zullen dan ook worden ingezet om alsnog de gronden te verwerven, zodat de
doelen van het natuurbeleid niet in gevaar komen. Ik meen hiermee ook de vragen
op dit terrein van mevrouw Vos te hebben beantwoord.Voorzitter! De habitat- en de vogelrichtlijn zijn terecht aan de orde
gesteld. Mevrouw Swildens heeft gevraagd wanneer daarover meer duidelijkheid
ontstaat. De taskforce is hard bezig. Een en ander heeft echter enige tijd
nodig. Wij hebben in Europees verband gemeld dat wij er een jaar voor nodig
hebben. Ik hoop de Kamer rond de zomer 1999 hierover te kunnen berichten.
Een aantal gebieden die tevens op de lijst met habitatgebieden staan, zijn
in Brussel onder voorbehoud aangemeld.Aan een nader wetenschappelijk onderzoek naar de gebiedenlijst voor de
vogelrichtlijn bestaat geen behoefte. Bij de samenstelling van de lijst zijn
strikt ecologische criteria op wetenschappelijke basis toegepast. De Europese
Commissie toetst of de criteria goed zijn toegepast. De Commissie is dus aan
zet. Een aanvullend eigen onderzoek achteraf acht ik niet zinvol. Ik raad
de motie dan ook af.De heer Passtoors heeft gevraagd welke vragen zijn losgeweekt over de
regeling voor natuur. De vragen hebben met name betrekking
op de fiscale vrijstelling voor particulier natuurbeheer. Men vraagt om een
nadere uitleg.Ik kom op de plaats van het Diergezondheidsfonds. Naar aanleiding van
de eerste termijn heb ik schriftelijk antwoord gegeven. De systematiek van
de dierziekteheffing en het beheer van het Diergezondheidsfonds zijn in de
wet geregeld. Amendementen om het anders te doen, zijn indertijd verworpen.
Wij houden ons uiteraard aan de wet. Het lijkt mij goed om, zoals de heren
Oplaat, Ter Veer en Waalkens in een motie vragen, de sector te betrekken bij
het beheer van het fonds en de uitvoering van de inning. Ik zal deze motie
graag uitvoeren. De motie van mevrouw Van Ardenne waarin wordt gevraagd om
het instellen van een gebruikersraad, lijkt mij dan wat overbodig. Immers,
dit element kan met de sector worden besproken.De heer Passtoors heeft gevraagd naar de gevolgen van ruige natuur voor
de volksgezondheid. Het is niet bekend dat er extra volksgezondheidsrisico's
zitten aan ruige natuurgebieden. De risico's zijn in het algemeen zeer beperkt.
Onderzoeksresultaten geven geen aanleiding om te veronderstellen dat aan ruige
natuur andere risico's zijn verbonden dan aan de bestaande, zo u wilt: traditionele
natuur.De heer Passtoors (VVD):De staatssecretaris is toch bekend met het artikel van een professor uit
Eindhoven? Dat artikel was de aanleiding voor mijn vraag. Als daar iets van
waar zou zijn, is het de moeite waard om het te onderzoeken.Staatssecretaris Faber:Er vinden meer onderzoeken plaats op het gebied van de volksgezondheid.
Het is misschien iets om met de minister van VWS te bespreken. Wij hebben
in ieder geval geen gegevens die de uitspraken in dit artikel bevestigen.De heer Passtoors heeft gevraagd om het beheer in het kader van de EHS
uit te besteden aan boeren. Voorzover dat mogelijk en uit bedrijfsmatig oogpunt
ook verantwoord is, kan het natuurlijk, maar het blijft een verantwoordelijkheid
van de beheerder om daarover afspraken te maken. Ik weet dat het in sommige
gevallen gebeurt.Mevrouw Vos heeft gevraagd om een nader onderzoek naar de toepassing van
de Wet voorkeursrecht agrarische gronden voor natuurdoeleinden. In eerste
termijn heb ik uitgebreid aangegeven waarom deze wet nooit is toegepast. Ik
verwacht er echt geen positieve resultaten van. Het aanbod van gronden neemt
er niet door toe. Eigenaren kunnen niet tot verkoop worden gedwongen. Het
heeft geen prijsdempend effect. Het werkt niet versnellend. Bovendien is het
fraudegevoelig. Nader onderzoek is volgens mij niet nodig. Ik ontraad dan
ook de aanvaarding van de motie terzake.De heer Poppe heeft een motie ingediend over hoogproductieve dieren en
het stellen van grenzen aan de fokkerij. In de schriftelijke beantwoording
is daar al uitgebreid op ingegaan. In het algemeen kun je zeggen dat Nederland
ervoor ijvert – de minister heeft dat ook al gezegd – om de consumer
concerns in WTO-verband op de agenda te krijgen. Daarbij wordt uiteraard sterk
gedacht aan de volksgezondheid en het dierenwelzijn. Ook bij Agenda 2000 komt
dit punt ruim aan de orde. De minister – hij heeft dat al gezegd –
zal de inspanningen op dit vlak gewoon voortzetten. De motie lijkt op dit
moment dus overbodig.De heer Poppe (SP):Als u de motie overbodig acht, omdat u al bezig bent met de uitvoering
van datgene wat in het dictum staat, dan zou dat mooi zijn. In het dictum
wordt evenwel gesproken over een gericht onderzoek en het informeren van de
Kamer. Als u zegt dat de motie overbodig is, zegt u daarmee ook dat de Kamer
hierover geïnformeerd zal worden. Mijn vraag is dan op welke termijn
dat zal gebeuren.Staatssecretaris Faber:Over de WTO-onderhandelingen en Agenda 2000 wordt de Kamer regelmatig
geïnformeerd.De heer Poppe (SP):Het gaat hier over de resultaten van de fokmethodes en de kwetsbaarheid
van met name het rundvee. De minister heeft gezegd dat DLO hier onderzoek
naar doet. Ik zeg dat dit gericht gedaan moet worden, omdat het te maken heeft
met het gebruik van antibiotica en andere medicijnen en omdat het te maken
heeft met dierenwelzijn. Wanneer kan de Kamer over dat onderzoek van DLO,
een Nederlands onderzoek, geïnformeerd worden? Als u zegt dat de Kamer
binnen een bepaalde termijn over de resultaten van dat onderzoek geïnformeerd
kan worden, dan ben ik heel tevreden.Staatssecretaris Faber:Laat ik met u afspreken dat u hier een schriftelijke reactie op krijgt.De heer Poppe (SP):Tja, dan laat ik de motie liggen.De heer Ter Veer (D66):Ik zou die reactie graag uitgebreid willen zien met de ervaring en de
wetenschap die hierbij van de zijde van Holland genetics aangedragen kan worden.
Holland genetics heeft onderzoek hiernaar gesponsord en dat onderzoek is inmiddels
afgesloten.Staatssecretaris Faber:Dat wordt bij de reactie betrokken.De heer Stellingwerf heeft gevraagd of de heffing voor de controles op
de paardensport op de een of andere manier via de sector kan verlopen. Dat
is wettelijk echter niet mogelijk, zoals wij ook al in de schriftelijke beantwoording
hebben laten weten. Het in de kosten doorberekenen van een strafrechtelijk
optreden zou een novum zijn in ons democratisch stelsel.De heer Stellingwerf (RPF):Dat vraag ik ook niet. Ik heb gevraagd om volgend jaar creatief te zijn.
U hebt dus nog een jaar de tijd om te bekijken hoe een bedrag ter grootte
van het bedrag dat nu wordt ingezet voor de strafrechtelijke toets, op de
een of andere manier bij de sector in rekening gebracht kan worden. De varkenshouderij
moet tientallen miljoenen en straks zelfs honderden miljoenen opbrengen voor
een dierziekteheffing. In dat licht is het te gek voor woorden dat wij 0,5
mln. per jaar moeten bijdragen aan topsport van paarden, ook al gaat het om
dopingonderzoek en bookmakersfraude. Dat lijken mij juist zaken die in rekening
moeten worden gebracht.Staatssecretaris Faber:Voorzitter! Het lijkt mij niet zo verstandig om aan het einde van de begrotingsbehandeling
een discussie aan te gaan over de rekkelijken en de preciezen. Op dit punt
wil ik echter wel heel precies zijn. Wij moeten ons gewoon
aan de wet houden. Creatieve oplossingen verdragen zich daar niet mee.De heer Stellingwerf (RPF):Ik constateer dat wij langs elkaar heen praten. Eventueel moet er overleg
gevoerd worden met de paardensportsector. Er moet in ieder geval tot een soort
kostenvergelijk gekomen worden, zodat de overheid hier geen geld op toe behoeft
te leggen. Dit behoeft niet in strijd te zijn met de wet. U moet dat uiteraard
voorkomen.Staatssecretaris Faber:Ook het doorberekenen van die kosten is in strijd met de wet.De heer Stellingwerf (RPF):Dan moet ik er zelf maar eens achteraan.Staatssecretaris Faber:De heer Van der Vlies heeft een motie ingediend over de Europese harmonisatie
met betrekking tot de antibiotica in veevoeders. Die motie is een ondersteuning
van het beleid, zoals ik dat in eerste instantie uiteengezet heb. Nederland
zet zich hier krachtig voor in. Dat doen wij niet alleen in Nederland zelf,
maar zeker ook in Europees verband. Er zijn al veel gesprekken over gevoerd
en het lijkt langzaam maar zeker wat los te weken in Europa. De Kamer zal
hier – ik heb dat al toegezegd – binnenkort een kabinetsstandpunt
over krijgen. De Europese dimensie zal daarin worden meegenomen. Zoals gezegd,
zal hier ook overleg over gevoerd worden met de sector.Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik wil nog een vraag stellen over de motie op stuk nr. 19, over de habitatrichtlijn.
De staatssecretaris heeft aangegeven dat de Europese Commissie nu aan zet
is. Er zijn wel degelijk gebieden die op basis van ecologische criteria aangemeld
hadden kunnen en ook moeten worden, wat niet is gebeurd. Zou zij in ieder
geval de Kamer op de hoogte kunnen stellen van welke gebieden nog niet zijn
aangemeld, en waarom niet?Staatssecretaris Faber:U heeft een heel overzicht gekregen van de gebieden die zijn aangemeld
op basis van die ecologische criteria, waar die gebieden bij horen. Daarover
valt verder niet veel te vertellen.De voorzitter:Mevrouw Vos, ik herinner mij dat de heer Stellingwerf hierover ook al
een interruptiedebat met de staatssecretaris heeft gevoerd. Gaat de heer Stellingwerf
dat nog een keer doen?De heer Stellingwerf (RPF):Nee, dat zou ik niet meer durven, voorzitter!De voorzitter:Heel goed.De heer Stellingwerf (RPF):Ik heb wel twee keer gevraagd naar de 0,5 mln. voor het soortenbeleid.Staatssecretaris Faber:U hebt daar twee keer naar gevraagd, waarbij u zei dat het antwoord niet
bevredigend was. Dat is natuurlijk heel jammer, maar het bedrag als zodanig
blijft wel staan. Handhaving is zo'n wezenlijk onderdeel van dat hele complex
van het soortenbeleid, dat het heel terecht is dat geld wordt overgeheveld
naar de AID.De heer Stellingwerf (RPF):De handhaving vind ik even belangrijk als u, maar wij hebben vorig jaar
afgesproken, zelfs via een nota van wijziging, dat voor het specifieke soortenbeleid,
dus echt voor de planten- en diersoorten, 4 mln. beschikbaar zou komen.De voorzitter:Zelfs dat herinner ik mij uit een eerdere interruptie.De heer Stellingwerf (RPF):Maar ik vind dat de staatssecretaris niet op de argumenten ingaat.Staatssecretaris Faber:Maar handhaving op dat stelsel van het beleid hoort toch bij die 4 mln.
waaraan je geld uitbesteedt?De heer Stellingwerf (RPF):Dan had het 4,5 mln. moeten worden, en geen 3,5 mln. plus 0,5 mln. Ik
overweeg daarop een amendement in te dienen.Staatssecretaris Faber:Dan verschillen wij daarover van mening. Op deze manier past het wel degelijk
binnen de contouren van de motie. Voor het overige zal op een aantal moties
nog schriftelijk worden gereageerd.De voorzitter:Omdat enkele leden mij dat verzocht hebben, vraag ik de bewindslieden
of zij nog voor het weekeinde schriftelijk hun oordeel over alle moties willen
geven. Dat mag heel kort zijn, behalve als zijzelf een langere uitleg hebben
toegezegd. Ook dat is bij sommige moties het geval geweest.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Voorzitter! Ik heb op één vraag geen antwoord gekregen van
de staatssecretaris, namelijk de vraag of de rente in het Diergezondheidsfonds
door de sector kan worden besteed.Staatssecretaris Faber:Die vraag wordt schriftelijk beantwoord.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, aanstaande dinsdag te stemmen.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19981999-642-657.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl