Behandeling van het wetsvoorstel Samenvoeging van de gemeenten Boekel, Uden en Veghel (25116)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1996-1997, pag. 2003-2017

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

15-09-1997

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

nr. 37, pagina 2003-2017

02-09-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25116Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Verzelfstandiging van Staatsbosbeheer (Wet verzelfstandiging Staatsbosbeheer) (24622)Pagina 2043-2064
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 2 september 1997)Pagina 2065-2070
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Samenvoeging van de gemeenten Boekel, Uden en Veghel (25116)Pagina 2027-2043
Presentie en opening (dinsdag 2 september 1997)Pagina 2003-2003
Behandeling van het voorstel van rijkswet Goedkeuring van het op 27 februari 1995 te Stockholm tot stand gekomen Verdrag tot oprichting van het Internationaal Instituut voor democratie en verkiezingsondersteuning (Trb. 1995, 257) (24577, R1562)Pagina 2017-2027
Behandeling van het wetsvoorstel Samenvoeging van de gemeenten Boekel, Uden en Veghel (25116)Pagina 2003-2017
Lijst van besluiten (dinsdag 2 september 1997)Pagina 2064-2065

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 78 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Samenvoeging
van de gemeenten Boekel, Uden en Veghel (25116).De beraadslaging wordt geopend.De heer Hirsch Ballin (CDA):Mijnheer de voorzitter! Het opmerkelijkste kenmerk van dit wetsvoorstel
is dat het twee gemeenten, Uden en Veghel, wil samenvoegen, met een derde,
Boekel, terwijl beide zonder enige twijfel toegerust zijn om zelfstandig verder
te gaan. Hun omvang en capaciteit liggen ver boven elk gebruikelijk kwantitatief
criterium voor een zelfstandige gemeente. Bovendien hebben ze, afgezien van
wat exercities voor de zeer lange termijn op de tekentafel, absoluut niet
het vooruitzicht qua bebouwing met elkaar te vergroeien.Waarom dan toch? Het opmerkelijkste in de verdediging van dit wetsvoorstel
door het kabinet is dat de positie van de veel kleinere maar ook nog onverminderd
levensvatbare gemeente Boekel wordt aangegrepen om de samenvoeging van Uden
en Veghel te bewerkstelligen. Natuurlijk is dit niet het enige argument, maar
 al wat verder wordt aangevoerd is in feite een benadering
van het gemeentewezen vanuit bestuurlijke doelstellingen in plaats van vanuit
maatschappelijke behoeften. Dat laatste zou het naar het oordeel van de fractie
van het CDA toch moeten zijn. Wij zien heel wel dat de andere benadering,
de benadering in het wetsvoorstel, iets aantrekkelijks heeft, zeker ook voor
ondernemende bestuurders die het als een uitdaging zien vorm te geven aan
de zesde stedelijke concentratie in Noord-Brabant. In de planbrochure "Een
kansrijke gemeente Uden-Veghel" ziet men zelfs op het gebied van de veiligheid
al "grootstedelijke" problematiek opdoemen en concurreren met Eindhoven en
Den Bosch, maar dat gaat wel erg snel. Hoe dan ook, met alle sympathie, ook
van onze kant, voor een ondernemende instelling in het openbaar bestuur, als
het gaat om het gemeentelijk bestuur willen wij uitgaan van de zich ontwikkelende
maatschappelijke realiteit en niet van blauwdrukken voor tekentafelsteden.De fractie van het CDA heeft het al op 14 juli 1993 en bij vele andere
gelegenheden eerder en later geformuleerd als volgt: "De CDA-fractie staat
op het standpunt: handhaving van een zo klein mogelijke schaal, zo groot als
moet, zo klein als kan." Ik citeer uit Kamerstuk 22989, nr. 292a. Bij die
gelegenheid en bij vele andere gelegenheden door de jaren heen hebben wij
uitgesproken dat dat ons uitgangspunt is voor de inrichting van het gemeentelijk
bestuur.De scenario's en varianten aan het slot van het al aangehaalde plan laten
een opvatting over het gemeentelijk bestuur zien die weliswaar bekoorlijk
is, maar toch even onwenselijk als bekoorlijk. Natuurlijk mag men een visioen
hebben – daar kunnen wij in bepaalde opzichten ook mee meevoelen –
van een nieuwe kern, met gebundelde kracht, in Noordoost-Brabant, een gemeente
met om te beginnen 82.000 inwoners in Noordoost-Brabant. Maar die benadering,
zo'n visioen, gaat langs de burgers heen, zoals de geschiedenis van dit wetsvoorstel
overduidelijk laat zien.Bij het schetsen van dit perspectief in de pleidooien voor samenvoeging
van Uden, Veghel en Boekel wordt trouwens steeds opgemerkt dat de verwezenlijking
van dit visioen krachtig in de hand wordt gewerkt door de ligging van Uden
en Veghel ten opzichte van auto-, water- en spoorwegen en door de aanwezigheid
van ondernemers die zich daarop richten. Maar als de verhoudingen zo liggen,
is het dan niet veel beter de gemeenten intact te laten, terwijl zij, zoals
zij dat ook de afgelopen jaren hebben gedaan, zulk ondernemerschap ondersteunen?
Dat is de visie die wij hebben, ook op de betekenis van het ondernemerschap
hier. Wij zijn ons ervan bewust dat onder ondernemers in de betrokken gemeenten
over dit onderwerp uiteenlopend wordt gedacht: uitgesproken voorstanders naast
uitgesproken tegenstanders. Waar het ons om gaat, is dat het gemeentelijk
bestuur heeft bewezen, ook in Uden en Veghel, zeer wel in staat te zijn om
zo'n ondernemende ontwikkeling te ondersteunen en daarvoor vormen te vinden.
Laat men dat ook in onderlinge samenwerking verder doen.Van een organisch proces van gemeentevorming en -hervorming is bij dit
wetsvoorstel geen sprake en die eis moet toch worden gesteld. De gedachte
het toekomstige bestuursapparaat over maar liefst vier vestigingsplaatsen
te verdelen bevestigt dat duidelijk. De staatssecretaris doet begrijpelijkerwijs
niet de algemene uitspraak dat gemeenten in ons land liefst meer dan 50.000
of 75.000 inwoners zouden moeten hebben; zo'n standpunt zou in onze ogen ook
onverdedigbaar zijn. Maar bij ontstentenis van een algemene argumentatie voor
deze drastische schaalvergrotingsoperatie neemt de staatssecretaris wel steeds
weer, en misschien wel zelfs steeds meer, haar toevlucht tot het "Boekel-argument".
Van de gemeenteraad van Boekel hebben wij echter intussen een unanieme uitspraak
ontvangen dat Boekel zelfstandig kan en wil blijven en indertijd slechts "met
de rug tegen de muur" met een zogenaamd vrijwillig samengaan met Uden en Veghel
heeft ingestemd.In de memorie van antwoord stelt de staatssecretaris dat de vorming van
"een krachtige regionale centrumgemeente (...) vanwege de huidige positie
van Boekel noodzakelijk" is (Eerste-Kamerstuk 25116, nr. 275b, blz. 4). En
dat wordt weer gemotiveerd met de "overtuiging dat een zelfstandig voortbestaan
van Boekel niet langer gewenst was, gelet op de toonzetting van de inbreng
van de Eerste Kamer". Even afgezien van de merkwaardige woordkeus "inbreng
van de Eerste Kamer", die waarschijnlijk aan het wakend oog van de stafafdeling
Constitutionele zaken, wetgeving en internationale aangelegenheden is ontsnapt,
is het de moeite waard terug te gaan naar de bron waarop de staatssecretaris
zich kennelijk beroept, namelijk het debat over de voorgaande herindeling
in dit deel van Noord-Brabant op 7 september 1993 in deze Kamer.Staatssecretaris De Graaff-Nauta zei toen: "Mevrouw Ermen heeft ook nog
een vraag gesteld over Boekel. Nu Boekel alleen blijft, heeft het college
van GS besloten dat men de positie van Boekel opnieuw wil wegen. Dat wacht
ik af. Meer kan ik er niet van zeggen." (Handelingen Eerste Kamer 1992-1993,
blz. 36-1608.) En dat Boekel alleen zou moeten blijven, was het gevolg van
de aanneming van een amendement dat in de Tweede Kamer werd bestreden door
staatssecretaris De Graaff-Nauta en door de CDA-fractie, een amendement dat
Erp bij Veghel voegde in plaats van de voorgestelde combinatie met Boekel.
Daarbij is, niet onbelangrijk, door in ieder geval twee van de woordvoerders
die destijds dat amendement ondersteunden, gezegd dat Boekel heel wel zelfstandig
kan blijven. Zowel van de zijde van de fractie van de PvdA, als van die van
D66 in de Tweede Kamer, is dit bij hun steun voor dat amendement gezegd.Terug naar wat staatssecretaris De Graaff-Nauta zei op 7 september 1993:
"Nu Boekel alleen blijft, heeft het college van GS besloten dat men de positie
van Boekel opnieuw wil wegen. Dat wacht ik af; meer kan ik er niet van zeggen."
Voorzichtiger kan het toch nauwelijks. Mevrouw Ermen reageerde daarop namens
de fractie van de Partij van de Arbeid: "Ik ben tevreden met de antwoorden
over Boekel en Cuijk. Ik wist wel af van de brief van de provincie over het
opmaken van reserves." (Blz. 36-1611.) Hoe de staatssecretaris – de
staatssecretaris met wie wij vanmiddag het debat voeren, mijnheer de voorzitter –
dan in gemoede kan beweren, zoals ook in de memorie van toelichting trouwens
was gedaan, dat uit de opstelling van de Eerste Kamer voortvloeide dat Boekel
niet langer zelfstandig kan blijven, ontgaat ons. Ook de verwijzing
naar de door deze Kamer onlangs aanvaarde herindeling Vierlingsbeek/Boxmeer
kan geen bruikbaar argument voor dit wetsvoorstel opleveren, nu Boekel toch
1600 inwoners meer telt dan Vierlingsbeek en het voorstel dat wij nu bespreken
veel verder gaat dan de opheffing van een weliswaar vrij kleine, maar desalniettemin –
en dat geldt voor Boekel nog steeds – levenskrachtige gemeente: het
vergaande karakter van dit wetsvoorstel is immers gelegen in de samenvoeging
van en met twee gemeenten met 35.000 respectievelijk 38.000 inwoners; minstens
twee bruggen te ver dus.Dat geldt zeker nu twee van de drie betrokken gemeenteraden hun steun
aan het voorstel hebben opgezegd. Het kabinet wil de gemeenten desalniettemin
houden aan de aanvankelijk, onder hoge tijdsdruk, uitgesproken steun voor
de samenvoeging. Maar dat is in onze ogen een riskante benadering. Zulke besluitvormingshistorische
argumenten kunnen ons niet overtuigen. Het gaat immers om de huidige en toekomstige
situatie in de betrokken drie gemeenten. Dat deze gemeenten geen samenhangende
gemeenschap vormen, noch zullen vormen, is kennelijk in het kabinetsbeleid
niet belangrijk. In de memorie van antwoord lezen wij op blz. 5: "Ik ben van
mening dat de gemeenten in de huidige maatschappij al lang niet meer samenvallen
met gemeenschappen", waaronder de staatssecretaris slechts "woongemeenschappen"
blijkt te verstaan. Het verschil in denken dat zich hier weer manifesteert
is zo groot, dat ik het maar laat bij het citeren van deze openhartige mededeling
van de staatssecretaris.Wij weten dat de bestuurders die zich in Uden en Veghel met de industriële
ontwikkeling van hun gemeenten bezighouden, voordeel verwachten van een samenvoeging
tot een grote gemeente. Dat respecteren wij. In het bedrijfsleven is daarvoor,
zoals gezegd, ook steun te vinden, naast bedenkingen bij anderen uit het bedrijfsleven.
Dat heeft kennelijk veel te maken met vrees voor een gebrek aan bestuurlijke
capaciteit en aan besluitvaardigheid zonder de nu voorgestelde herindeling.
Niets staat er toch aan in de weg dat de gemeenten zelf hun besluitvormingsprocessen
waar nodig verbeteren? In feite is dat ook al geschied, zowel in de vorm van
afstemming tussen de gemeentelijke diensten als in de vorm van gestructureerde
samenwerking bij promotie en acquisitie via de Bedrijfsregio Brabant-Noordoost
en de BOM, de Brabantse ontwikkelingsmaatschappij. Heeft een bedrijf eenmaal
de keuze voor de locatie van de vestiging of uitbreiding gemaakt, dan zijn
korte lijnen van besluitvorming eerder een voordeel dan een nadeel.Voorzitter! Een merkwaardig argument dat de staatssecretaris in de memorie
van antwoord aanvoert voor het samengaan, is ten slotte de beweerde complementariteit
van Uden en Veghel ten opzichte van elkaar. Als dat tot samenvoeging moet
leiden, zouden nog heel wat gemeenten in Nederland op de nominatie voor samenvoeging
op grond van complementariteit kunnen worden geplaatst! Wij willen het kabinet
voorhouden, dat men een gemeente nu eenmaal niet kan construeren uit wat bestuurlijk
als bij elkaar passend wordt gezien. Het gaat erom hoe de maatschappelijke
samenhang is, hoe die wordt ervaren door de mannen en vrouwen, oud en jong,
in het gebied dat daar groeit, en of er bijvoorbeeld een gemeenschappelijk
centrum tot ontwikkeling komt. Hier wreekt zich weer eens de opvatting van
het kabinet dat de constructie en reconstructie van gemeenten niet met het
bestaan en functioneren van gemeenschappen hoeft samen te gaan.Ook de uitwerking die is gegeven aan de beoogde nieuwe gemeente, roept
bij ons veel vragen op. Een daarvan betreft de beoogde vier vestigingsplaatsen
voor de diensten. Op zichzelf doet het sympathiek aan dat men de taken zo
wil verdelen. Tegelijk blijkt hier nog eens uit hoe weinig gesproken kan worden
van een natuurlijk samengaan en van een uit de maatschappelijke verhoudingen
voortkomen van gemeenten die een nieuwe territoriale eenheid rondom een gemeenschappelijk
centrum vormen. Die situatie doet zich niet voor en dat blijkt ook uit de
manier waarop men het samengaan, als de eenheid tot stand zou komen, toch
wil aanpakken. De verklaring voor de bereidheid tot delen is eigenlijk dat
er geen echte eenheid is.Ik heb er bewust van afgezien de historische verschillen tussen Uden en
Veghel te belichten. Dat de staatsgrens eeuwenlang tussen Uden en Veghel liep,
is immers voltooid verleden tijd. Er zijn gemeenten die zelfs over huidige
staatsgrenzen heen een nauwe samenwerking ontwikkelen, zoals Kerkrade en Herzogenrath
en Baarle-Nassau en Baarle-Hertog. Daar is echter sprake van een gemeenschappelijk
centrum, gelet op de manier waarop de verhoudingen zich in die gemeenschappen
hebben ontwikkeld, iets waarvan in Uden, Veghel en Boekel geen sprake is.De CDA-fractie wil ten slotte de staatssecretaris wel uitdrukkelijk aanspreken
op haar verantwoordelijkheid voor de situatie die nu is ontstaan, want dat
is natuurlijk geen gemakkelijke nadat geruime tijd de betrokken gemeentebesturen
zich hebben ingesteld en hebben moeten instellen op een ineenvoegen van hun
taken en diensten. Als het wetsvoorstel wordt verworpen, hetgeen naar ons
oordeel moet geschieden, zullen mensen die zich hebben ingespannen voor de
samenvoeging en daarvoor ook in politieke zin hun nek hebben uitgestoken,
het gelag betalen. Dat kan voor onze Kamer geen reden zijn om een verkeerd
voorstel, een voorstel dat de afstand tussen bestuur en burger zonder dwingende
noodzaak vergroot, dan maar te aanvaarden. Maar het geeft ons geen goed gevoel
dat de staatssecretaris zich er zeer op beroept, dat het aanvankelijk een
gezamenlijke wens van de gemeentebesturen was om deze drie gemeenten samen
te voegen en dat de provincie dit voorstel nu eenmaal zo bij haar heeft ingediend.
Wellicht zal de staatssecretaris, als het verloop van dit debat zal leren
dat verwerping van dit voorstel in zicht komt, haar eigen politieke aandeel
in de geschiedenis niet willen onderstrepen. Zij heeft er wellicht geen behoefte
aan er een halszaak van te maken, maar de realiteit is dat dit voorstel en
de aanvankelijke steun op lokaal en vervolgens ook provinciaal bestuurlijk
niveau op minstens drie punten het rechtstreekse gevolg zijn van het kabinetsbeleid,
waarop wij uiteraard de staatssecretaris mogen en moeten aanspreken.Ten eerste is daar het dubieuze Boekel-argument, dat door de staatssecretaris,
ook in haar memorie van antwoord aan deze Kamer, weer van stal is gehaald.
Op dat Boekel- argument ben ik al ingegaan. Ten tweede is daar
de druk die door het kabinetsbeleid bij voortduring wordt gelegd om tot vorming
van grotere gemeenten over te gaan, waarbij de concurrentiepositie ten opzichte
van de ene samengevoegde gemeente de volgende groep gemeenten opjaagt om dan
ook maar voor een grotere schaal te kiezen. De staatssecretaris en het kabinet
zouden daar iets aan kunnen doen. Zij zouden onder deze ontwikkeling een streep
kunnen zetten. Dat bepleiten wij ook. Een duidelijke politieke uitspraak dat
het najagen van politieke schaalvergroting voorbij is, zou bevrijdend werken
in het Nederlandse openbaar bestuur! Ten derde is er de dreigende verstoring
van het bestuurlijk evenwicht in het oostelijk gedeelte van Noord-Brabant
door de vorming van de stadsprovincie Brabant-zuidoost, die door het kabinet
wordt nagestreefd en die dus de neiging voedt tot het vormen van een bestuurlijk
tegenwicht in de vorm van een grote regiogemeente. Die neiging zou kunnen
worden weggenomen door uit te spreken – en bij deze gelegenheid willen
wij dat doen – dat de vorming van zo'n stadsprovincie onze steun niet
zal hebben.Over een draagvlak gesproken – daar verwijst de staatssecretaris
bij Uden, Boekel en Veghel steeds weer naar, zij het, helaas voor het kabinet,
in de voltooid verleden tijd gezien de nadere standpunten van twee van de
drie raden – als vanuit de Tweede-Kamerfractie van het CDA aan de regering
wordt gevraagd of "gebrek aan draagvlak in andere Kaderwetgebieden niet een
reden (was) om af te zien van de vorming van een stadsprovincie", is het antwoord
van het kabinet bij monde van dezelfde staatssecretaris ronduit "nee". Ik
verwijs naar het aanhangsel van de Handelingen van het nog lopende parlementaire
jaar nr. 1532.Uiteraard zullen wij het antwoord van de staatssecretaris aandachtig beluisteren.
Wij zullen onze uiteindelijke conclusie trekken bij de stemming. Voor ons
is het ontbreken van doorslaggevende argumenten voor een zo vergaande en zo
weinig door de betrokkenen gedragen bestuurlijke schaalvergroting reden om
nu al uit te spreken dat onze fractie zich niet kan voorstellen dat dit wetsvoorstel
alsnog haar steun zal krijgen, tenzij de staatssecretaris – wij mogen
die mogelijkheid uiteraard niet uitsluiten – alsnog door ons en anderen
overtuigd raakt en het intrekt. Wij zien met belangstelling uit naar het verdere
verloop van deze gedachtewisseling tussen Kamer en kabinet.De heer Wiegel (VVD):Voorzitter! Mijn fractie zegt de regering dank voor de memorie van antwoord,
waarin de staatssecretaris het wetsvoorstel geharnast verdedigt. Op zichzelf
hebben wij daar respect voor, maar wij vinden de verdediging ook een betere
zaak waardig. Het is een controversieel voorstel. In de Tweede Kamer is door
de heer Hoekema namens de fractie van D66 gezegd dat zijn fractie er veel
hoofdbrekens over gehad heeft. Door de VVD-fractie, bij monde van de heer
Remkes, is gezegd: wij zouden dit voorstel niet zelf bedacht hebben.In mijn betoog zal ik rond een drietal hoofdpunten een aantal kanttekeningen
plaatsen. Wij zijn vandaag aangeland bij de slotakte van dit stuk in vele
bedrijven. In de eerste plaats zal ik iets zeggen over het doel, de reden,
de ingang van het wetsvoorstel. In de tweede plaats zal ik ingaan op de bestuurlijke
gang van zaken. In de derde plaats kom ik op de inhoud van het voorstel. Voordat
ik kom tot een voorlopige conclusie zal ik, na de verschillende discussies
die wij inmiddels met de staatssecretaris over het herindelingsbeleid hebben
gehad, een algemene opmerking maken.Ik kom bij het doel, de reden, de ingang. Vanwege de huidige positie van
Boekel, de kleinste van de drie gemeenten waarover wij het hier hebben, is
dit wetsvoorstel noodzakelijk, zo schrijft de regering in de memorie van antwoord.
Dat standpunt ligt in de lijn van de opvatting van het provinciaal bestuur,
zoals deze mij deze zomer nog eens kenbaar werd gemaakt: "Het ging om een
oplossing voor het knelpunt Boekel, dat was overgebleven na de behandeling
van het wetsvoorstel Brabant-noordoost." Overigens staat in hetzelfde stuk:
"Bij de start van de herindelingsprocedure is het niet het vooropgezette doel
geweest, een voorstel te doen zoals dat thans voorligt." Voor onze fractie
is dat nu precies het punt.Wij vinden het een rare ingang. Omdat Boekel een kleinere gemeente is,
waarvan het provinciaal bestuur en de regering vinden dat zij niet zelfstandig
kan blijven, moet worden aangekoerst op het opheffen van de stevige gemeenten
Uden en Veghel, ieder met 35.000 à 40.000 inwoners, die heel wel hun
taak aankunnen. Had de zelfstandige gemeente Boekel niet bestaan, was dan
ook tot dit "vrijwillig" samengaan van Uden en Veghel besloten? Zouden de
inwoners van Boekel door een catastrofe worden getroffen als hun gemeente
in de toekomst wél zelfstandig zou blijven? In tweede termijn, als
wij wat meer zicht hebben op hoe de hazen bij dit voorstel lopen, zal ik hierop
terugkomen. Ik stel een derde, misschien wat retorische vraag. Zou in dit
geval de bestuurlijke kwaliteit echt worden aangetast als Boekel niet zou
worden opgeheven en dit voorstel niet zou doorgaan? Wij geloven daar niets
van.Ik kom dan op de procedure. De staatssecretaris heeft de geschiedenis
daarvan uitvoerig geschetst in de memorie van antwoord. Overeind blijft dat,
als er in eerste aanleg al sprake was van een bestuurlijk draagvlak in de
drie gemeenten – de gemeente Boekel heeft op 10 juli van dit jaar, na
de aanvaarding van dit wetsvoorstel door de Tweede Kamer, nog eens uitgesproken
dat de indertijd daar verkregen instemming er één was met de
rug tegen de muur – dit draagvlak er nu niet meer is in het gebied.
Een bestuurlijke autoriteit in de regio, zelf voorstander van het wetsvoorstel,
liet mij onlangs weten: gaandeweg is het draagvlak ontvallen; het inmiddels
vergevorderde proces tot vorming van krachtige gemeenten leeft niet langer
bij de bevolking en is omgeslagen in een algehele apathie c.q. aversie. Het
is niet mijn tekst; ik ben een genuanceerd mens. Het is echter wel de tekst
van een van de voorstanders van dit voorstel. De conclusie is onontkoombaar:
voor dit voorstel is onvoldoende draagvlak. Mijn fractie vindt dat zij het
beleid met betrekking tot de organisatie van het binnenlands bestuur in ons
land niet dient, als zij dat gegeven zomaar terzijde zou schuiven.Mijn derde groep van kanttekeningen betreft de inhoud van het voorstel.
De regering noemt het voorstel zelf tamelijk grootschalig. Mijn politieke
vriend Remkes zei aan de overzijde: ruimtelijk en bestuurlijk zijn er geen
echte knelpunten; het wetsvoorstel is niet al te sterk onderbouwd
en eigenlijk te grootschalig. Het enig mogelijke knelpunt dat ik in de stukken
heb kunnen constateren, is dat vanuit de provincie wordt opgemerkt dat er
over tien à vijftien jaar belemmeringen voor de groei van Uden zouden
zijn, met name waar het gaat om bedrijfshuisvesting. De regering sluit daarop
aan door te verwijzen naar toekomstige economische ontwikkelingen langs het
tracé van de A50. Toen ik dat las, schoot mij een vergelijkbare situatie
dichter bij mijn huis in gedachten: de economische ontwikkeling langs het
tracé van een andere autosnelweg, de A7 tussen Joure en Heerenveen.
Dat zijn twee zich snel ontwikkeld hebbende gemeenten die in goede harmonie
en in samenwerking de ontwikkeling van bedrijventerreinen langs die autosnelweg
ter hand genomen hebben. Ze beconcurreren elkaar niet en hebben er zo voor
gezorgd dat dat gebied in Friesland economisch het snelst groeiende gebied
in het noorden van het land is geworden. Geen samenvoeging, maar samenwerking.
Als de één een ruimtelijk knelpunt heeft, dan lost de ander
het op. Zo kan het dus ook.Ook overigens vindt mijn fractie de argumentatie inhoudelijk gezien betwistbaar.
Ik wil in dit verband enkele punten aanstippen. Ik vraag mij af of het, als
er in de verdere toekomst al ruimtenood zou ontstaan bij Uden, dan niet meer
voor de hand ligt om naar het noordoosten van Uden te zien. Is het niet zo
dat het rapport van de commissie-Schampers dat ook adviseerde? Is het verder
niet zo dat Uden en Veghel stedenbouwkundig altijd gescheiden zullen blijven,
omdat tussen beide het landelijke Mariaheide en het natuurgebied langs de
stroom van de Leigraaf ligt? Ook hier hoor ik graag een reactie op. De burgemeester
van Uden heeft ons kortgeleden nog laten weten dat zijn gemeente absoluut
geen ruimtegebrek heeft. Hij heeft ook geschreven dat Uden-Veghel niet zal
kunnen uitgroeien tot een compacte stad. Mijn vierde punt is misschien wel
het meest gevoelige punt. Hoe verhoudt de stelling van de regering dat Uden
over tien à vijftien jaar knel zal komen te zitten, zich tot de tekst
van het voorontwerp zoals dat een jaar geleden in Brabant ter tafel lag? Daarin
stond: vanuit ruimtebehoefte bestaat er geen aanleiding om beide gemeenten
samen te voegen; de gemeente Uden heeft voldoende ruimte om in de komende
25 jaar uitbreiding te realiseren. Ik ben een groot voorstander van voortschrijdend
inzicht, maar dit gaat wel heel snel. Wij hebben een beetje het gevoel dat
het verhaal over de ruimtenood met die stelling van een jaar terug in het
hart wordt geraakt.Voorzitter! Voordat ik kom tot mijn voorlopige conclusie en tot de afronding
van mijn betoog in eerste termijn, wil ik nog een algemene opmerking maken
over het herindelingsbeleid. Het zal de staatssecretaris bij de verschillende
gedachtewisselingen in deze Kamer over een aantal herindelingswetsvoorstellen
niet zijn ontgaan dat wij haar beleid toch te veel van grootschaligheid doordrenkt
achten. Mijn fractie heeft dat doen blijken bij de herindeling rond Den Bosch,
waarbij Rosmalen werd opgeheven en bij de voorstellen elders in Brabant, Zeeland
en Drenthe. Laatst nog, vlak vóór de zomer, behandelden wij
hier de Drentse voorstellen. Deze Kamer zat toen praktisch kamerbreed –
dat staat ons, denk ik, allemaal nog wel voor de geest – op de lijn
dat het gemeentelijke herindelingsbeleid minder grootschalig zou moeten worden
gevoerd. Dat gold niet alleen voor het CDA, dat op dit punt ook in het verleden
tamelijk terughoudend was. Het gold ook voor D66 en voor ons. Het gold ook
voor de PvdA, die vroeger op een meer grootschalige toer zat. Het betoog bij
de Drentse voorstellen van met name collega Linthorst was mij uit het hart
gegrepen. Ook de kleinere partijen zaten en zitten, mag worden aangenomen,
op dezelfde lijn. Mijn fractie heeft, ondanks haar inhoudelijke kanttekeningen,
toch steeds voor de eerder hier ter tafel komende voorstellen gestemd, vanwege
de voorbereidingen in de diverse provinciehuizen en ook omdat wij ons in deze
Kamer over het algemeen terughoudend opstellen. In dit concrete geval is het
echter – dat is onze positie in deze termijn – te veel gevraagd
om voor dit wetsvoorstel te stemmen. De ingang – wat moeten wij met
Boekel? – is een oneigenlijke. Het draagvlak in het gebied is onvoldoende.
Het wetsvoorstel is inhoudelijk onnodig en te grootschalig. Natuurlijk wachten
wij het antwoord van de regering met belangstelling af. Wij kennen het doorzettingsvermogen
van de staatssecretaris, maar zij moet zich niet al te veel illusies maken.Voorzitter: PostmaMevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Voorzitter! Aan de orde is de "vrijwillige" samenvoeging van de gemeenten
Boekel, Uden en Veghel. Eerst de vrijwilligheid.Die vrijwilligheid speelde een belangrijke rol bij de behandeling in de
Tweede Kamer. Ook in de memorie van antwoord was de teneur: wat zeuren ze
nou! Ze hebben het toch zelf gewild, nu moeten ze niet terugkrabbelen. Het
werd overigens wel wat netter geformuleerd.Maar, voorzitter, is er wel sprake van vrijwilligheid? Om dat te kunnen
vaststellen, is het nodig om terug te gaan naar 1993. Deze drie gemeenten
worden vandaag apart behandeld, als losse eindjes van de streeksgewijze herindeling
van Noord-Brabant-noordoost in 1993. Toen deelde de Tweede Kamer de gemeente
Erp per amendement in bij de gemeente Veghel. Het voorstel van het kabinet
was, in overeenstemming met het voorstel van de provincie, om Erp bij Boekel
te voegen.Het gevolg van dat amendement was dat Boekel zelfstandig bleef. Over die
zelfstandigheid zijn in de Eerste Kamer in 1993 kritische opmerkingen gemaakt,
maar niet meer dan dat. Als gevolg van die kritische houding zou de positie
van Boekel opnieuw worden bekeken. Uit een brief van staatssecretaris De Graaff-Nauta,
gericht aan B en W van Boekel, gedateerd 10 mei 1994, blijkt echter dat de
regering zich terughoudend opstelde. Het initiatief lag bij de provincie Noord-Brabant.
Uit die brief blijkt dat staatssecretaris de Graaff-Nauta een heroverweging
door het provinciebestuur afwacht van de positie van Boekel, waarbij zij alle
mogelijkheden openlaat, inclusief de zelfstandigheid van de gemeente Boekel.
Dat is dus anders dan de memorie van antwoord suggereert. Ik citeer uit die
brief: "Alles overwegende zal het provinciebestuur tot een voorstel komen,
dat hetzij uitgaat van zelfstandigheid van Boekel, hetzij van samenvoeging
van Boekel met een van de buurgemeenten."Blijkens correspondentie tussen het provinciebestuur en het gemeentebestuur
van Boekel, onder andere een verslag van het overleg op 30 juni 1995, hanteerde
het provinciebestuur het uitgangspunt dat een zelfstandig Boekel een gepasseerd
station was en dat Boekel het best met Uden en/of Veghel kon worden samengevoegd.
Per brief van 15 augustus 1995 werd het gemeentebestuur van Boekel uitgenodigd
om uiterlijk eind september zijn keuze aan het provinciebestuur kenbaar te
maken. In die brief van het provinciebestuur Noord-Brabant aan de gemeente
Boekel staat: Wij zijn tot de conclusie gekomen dat een draagvlakverbreding
van de gemeente Boekel in het licht van het ingezette en door het parlement
breed gedragen beleid tot grootschaliger herindeling met het oog op met name
een adequate taakvervulling in de toekomst noodzakelijk is. Van dat door het
parlement breed gedragen beleid is in ieder geval in de Eerste Kamer geen
sprake meer. Collega Wiegel heeft daar zojuist ook al op gedoeld. Verder staat
er in die brief: Wij zijn van mening dat de gemeente Boekel, gelet ook op
de functionele relaties en de bestaande samenwerking het best met Uden en/of
Veghel kan worden samengevoegd.Hoewel Boekel altijd op het standpunt is blijven staan dat Boekel zelfstandig
moest blijven, heeft Boekel toen het initiatief genomen voor overleg met Veghel
en Uden over een samengaan van die drie gemeenten. En dat is de veelbesproken
vrijwilligheid. Tegen Boekel werd heel duidelijk gezegd: als jullie niet kiezen,
doen wij het voor jullie; alleen mag je niet kiezen voor zelfstandigheid.En dat brengt mij bij de inhoud van dit wetsvoorstel. Dat Boekel dat overleg
is begonnen, is nog wel te begrijpen. Liever met twee dan samengevoegd worden
met één van de twee, was de gedachte. Maar dat én Uden
én Veghel daarin meegingen, dat zij kennelijk werden verblind door
de glans van de grootte van een gemeente van 80.000 inwoners en daarvoor hun
zelfstandigheid wilden inruilen, dat verbaast mijn fractie zeer. Uden is een
gemeente van tegen de 40.000 inwoners. Veghel heeft er een paar duizend minder.
Zouden de gemeenten misschien gedacht hebben dat zij er gezamenlijk financieel
flink op vooruit zouden gaan? Dat is echter niet het geval. De besluiten in
de gemeenteraden waren niet unaniem. Het waren meerderheidsbesluiten. Dus
van het begin af aan waren er ook tegenstanders.Ik vraag mij af of de discussie in de gemeenten ook is gegaan over de
vraag wat voor soort gemeente men wilde zijn. Heeft men op een rijtje gezet
wat het groeien naar een gemeente van een dergelijke grootte betekent voor
het type gemeente dat men nu is: een landelijke gemeente? Zouden de inwoners
wel een ander type gemeente willen? Zou de nieuwe grote gemeente nog wel voldoen
aan de wensen en behoeften van de inwoners? Gezien de ontvangen brieven is
zo'n discussie er niet geweest. Maar een dergelijke discussie is wel noodzakelijk
als basis voor besluitvorming.Nu ik met alle drie de gemeenten een gesprek heb gehad, is mij veel duidelijk
geworden, maar het voorstel blijft verbazingwekkend. Temeer, omdat er geen
knelpunten waren. Met dat gegeven wordt in de discussie op een bepaalde manier
omgegaan. Uit de memorie van antwoord citeer ik: "Juist vanwege afwezigheid
van gedwongen herindeling is er door de gemeentebesturen bewust van afgezien
om knelpunten naar voren te schuiven." Maar er waren ook geen knelpunten!
Toch is er nog een gevonden. In de memorie van antwoord wordt vermeld dat
bij de voorbereidingen van de gemeentelijke herindeling begin 1996 de drie
gemeentebesturen zijn gestuit op een ruimtelijk knelpunt voor Uden. Die gemeente
zou binnen 15 jaar te kampen krijgen met onvoldoende ruimte voor woningbouw
en bedrijfslocaties. Uden heeft dit in de brief van 15 augustus ontkend en
heeft dat nog eens dunnetjes overgedaan in de brief van 26 augustus. Weg knelpunt!
Ook in de brief van het college van GS van Noord-Brabant van 29 mei 1997 die
naar aanleiding van het debat in de Tweede Kamer op 28 mei aan staatssecretaris
van de Vondervoort is gestuurd, staan geen argumenten die samenvoeging aannemelijk
maken, ondanks het uitdrukkelijk verzoek van de Tweede Kamer om de noodzaak
nog eens duidelijk uiteen te zetten. Behalve een beschrijving van de gang
van zaken tot dan toe wordt slechts vermeld dat deze samenvoeging een oplossing
is voor het knelpunt Boekel, dat was overgebleven na de behandeling van het
wetsontwerp tot herindeling van Noord-Brabant-noordoost. Dat is volstrekt
onvoldoende.Het uitgangspunt van mijn fractie is steeds geweest dat kan worden ingestemd
met gemeentelijke herindeling als er keiharde en concrete argumenten worden
aangevoerd die aantonen dat schaalvergroting noodzakelijk is. Algemeenheden
zijn daarvoor niet voldoende. Die concrete en keiharde argumenten zijn wij
niet tegengekomen. In 1993 heeft de meerderheid van het parlement Boekel tot
probleem verklaard, omdat een gemeente met minder dan 10.000 inwoners niet
paste in het beeld. De reden was niet dat de gemeente Boekel niet in staat
was, haar taken naar behoren uit te voeren. Deze gemeente van 80.000 inwoners
moet worden gevormd omdat Boekel niet zelfstandig mag en volgens de voorstanders
van dit wetsvoorstel niet zelfstandig kan blijven. Deze reden is voor mijn
fractie onvoldoende. Mijn fractie ziet dan ook geen noodzaak om in deze landelijke
regio tot een dergelijke schaalvergroting over te gaan.Omdat het werkgelegenheidsargument in verband met de varkenspest wordt
opgevoerd, zal ik daarop nader ingaan. De crisis in de intensieve veehouderij,
veroorzaakt door de varkenspest, wordt in de memorie van antwoord aangevoerd
als argument voor deze schaalvergroting. Schaalvergroting zou de regio namelijk
meer mogelijkheden bieden om de onvermijdelijke gevolgen voor de werkgelegenheid
het hoofd te bieden. Ook de gemeente Veghel zit op die lijn.Mijn fractie realiseert zich dat de regio zich in een buitengewoon moeilijke
positie bevindt. Het zal bekend zijn dat GroenLinks een verklaard tegenstander
is van bio-industrie en dat mijn partij al jaren pleit voor een meer dier-
en milieuvriendelijke veeteelt. Minder bekend is misschien dat voorgangers
van GroenLinks al in 1985 in de Tweede Kamer hebben gepleit voor een grondgebonden
varkenshouderij met onvermijdelijk daaraan verbonden een vermindering van
de veestapel.Door de enorme problemen die de varkenspest veroorzaakt, zo langzamerhand
in het hele land, acht men nu ook in grotere kring een heroriëntatie
op de veehouderij noodzakelijk en onvermijdelijk. Het gaat om een heroriëntatie
in een richting die GroenLinks al jaren bepleit. Denken de staatssecretaris
en de gemeente Veghel nu heus dat een net nieuw gevormde gemeente alleen door
de magie van het getal betere resultaten kan bereiken dan door een gezamenlijke
inspanning van de huidige gemeenten in de regio mogelijk is?Zoals de zaken er nu voor staan, zal het lang duren voordat er sprake
zal zijn van een goed functionerende gemeente. Er is immers sprake van twee
grote kerngemeenten waarvan er een niet wil – Boekel wil zelfstandig
blijven – en van een tiental kerkdorpen. Gemeenten die een gemeenschappelijk
belang hebben en hun krachten bundelen, zullen veel meer kunnen bereiken.Er is nog een zaak die aandacht verdient, namelijk het andere kaliber
ambtenaar dat moet worden aangetrokken voor een gemeente van een dergelijke
schaal. Hoe is dat te rijmen met het sociaal statuut waarin is vastgelegd
dat voor alle huidige medewerkers in vaste dienst een functie in de nieuwe
organisatie vastligt? Wat geldt voor ambtenaren, geldt ook voor het bestuurlijke
niveau: burgemeester, gemeentesecretaris, wethouders. Ook zij dienen een andere
schaal te hebben en van een ander kaliber te zijn.De milieudeskundigheid van ambtenaren is ook een argument dat wordt gebruikt
voor schaalvergroting. Er zijn grotere gemeenten dan de in dit geval beoogde
die op milieugebied in regioverband met elkaar samenwerken in een projectmatige
aanpak. Om op het gebied van milieudeskundigheid tegenwicht te bieden aan
multinationals is ook een gemeente van 80.000 inwoners te klein. Op provinciaal
niveau is beleid in de maak om op dit gebied beter samen te werken tussen
gemeenten in een regio en de provincie. De betrokken gemeenten hebben alle
drie een gezonde financiële huishouding. Zij hebben geen moeilijkheden
op economisch gebied en ook niet op het gebied van woningbouw. Ondanks de
toch wel grote cultuurverschillen was er een behoorlijke samenwerking in de
voormalige regio Uden-Veghel.Op één punt is mijn fractie het hartgrondig eens met de
staatssecretaris. Na een onzekere periode van zeker tien jaar kan het de gemeente
Boekel niet worden aangedaan om haar weer in bestuurlijke onzekerheid te storten.
Onze conclusie is alleen anders. Indien dit wetsvoorstel wordt afgewezen –
ik hoop het van harte en uit de bijdragen die ik tot nu toe heb gehoord, mag
ik opmaken dat het er naar uit begint te zien – zal de consequentie
moeten zijn dat niet opnieuw de positie van Boekel ter discussie wordt gesteld.
Dan zal Boekel zelfstandig moeten blijven, in ieder geval tot een volgende
grootscheepse herindeling. Wanneer die dan ook moge zijn!Voorzitter! Ik rond af. Voor dit wetsvoorstel is onvoldoende maatschappelijk
draagvlak. Dat is echter niet ongebruikelijk bij gemeentelijke herindeling
en in het algemeen wordt daar ook niet echt rekening mee gehouden. Er is ook
onvoldoende bestuurlijk draagvlak. In Veghel is een flinke meerderheid voor
samenvoeging. In Uden was eerst een flinke minderheid tegen. Dat is door de
veranderde opstelling van de VVD-fractie veranderd in een meerderheid tegen.
Die veranderde opstelling was weliswaar rijkelijk laat, maar wel een resultaat
van voortschrijdend inzicht. En Boekel wilde altijd al zelfstandig blijven.
Er is dus geen sprake meer van een voldoende bestuurlijk draagvlak.Voorts is het heel belangrijk dat er geen knelpunten zijn. De gemeenten
zijn op zichzelf sterk genoeg om toekomstige problemen het hoofd te bieden.
De voorgestelde gemeente past niet in de schaal van de landelijke regio en
past ook niet in het provinciale streekplan. Zij verstoort daar het evenwicht.
Door de provincie is ook gesteld dat de nieuwe gemeente geen rechten kan ontlenen
aan de nieuwe grootte. Gemeentelijke herindeling grijpt zeer diep in in een
gemeentelijke samenleving. Daardoor worden zoveel relaties afgebroken –
dat zijn de woorden van de vorige staatssecretaris De Graaff-Nauta –
dat een gemeentelijke herindeling alleen moet gebeuren als de noodzaak daarvoor
glashelder is. Waarom zou je in dit geval in hemelsnaam het instrument van
gemeentelijke herindeling gebruiken? Vanuit een simpele vooronderstelling
dat groter beter is?Maar zelfs bij schaalvergrotingen die wel waren gebaseerd op knelpunten,
is nog steeds het bewijs niet geleverd dat de nieuwe gemeente beter functioneert.
Ik verwijs naar het onderzoek van de Groningse bestuurskundige Herweyer. In
dat onderzoek worden de argumenten die altijd worden aangevoerd om tot schaalvergroting
over te gaan, niet bevestigd. De voordelen die aan schaalvergroting worden
toegekend, zijn in de praktijk nog nooit hard gemaakt. Een ding is wel altijd
duidelijk geworden, ook uit dat onderzoek van Herweyer: de afstand tussen
burger en bestuur is groter geworden.Het frappante in de discussie is dat de staatssecretaris ditmaal de voorliggende
herindeling niet heeft gewild. Zij kan de afloop dan ook met een gerust hart
overlaten aan de besluitvorming in deze Kamer.Voorzitter! De VVD-fractie in Uden heeft in de regio voor de ommekeer
gezorgd. Er ligt een schone taak voor de VVD-fractie in deze Kamer om nu die
functie voor haar rekening te nemen. Als ik de bijdrage van collega Wiegel
goed gewogen heb, denk ik niet eens dat zij daarvoor hoeft te kiezen uit twee
bijna versleten gezegden. Zij kan daarvoor kiezen uit "beter laat dan nooit"
of "beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald".De heer De Wit (SP):Mijnheer de voorzitter! De mogelijkheden van de Eerste Kamer bij de behandeling
van wetsvoorstellen zijn weliswaar beperkt doordat zij niet het recht van
amendement heeft, maar de Kamer heeft in ieder geval wel het recht om een
wetsvoorstel in zijn volle omvang te beoordelen en kan daarbij vanzelfsprekend
acht slaan op alle relevante feiten, hoe recent die zich ook hebben voorgedaan.
Eén zo'n feit is de motie die door de raad van Boekel op 10 juli van
dit jaar unaniem werd aangenomen. Daarin sprak de raad uit dat Boekel zelfstandig
wil blijven en dat de eerdere instemming met de "vrijwillige" samenvoeging
met Uden en Veghel met de rug tegen de muur werd gegeven. Dat is dan de tweede
barst in de driehoeksverhouding, nadat de raad van Uden zich al op 24 april
1997 bij meerderheid tegen de samenvoeging had uitgesproken. Daarmee is naar
mijn mening – nog duidelijker dan bij de behandeling in de Tweede Kamer –
de basis onder dit wetsvoorstel weggevallen.Boekel bekent dat het onder dwang van de provincie aanvankelijk maar heeft
ingestemd met haar eigen opheffing en is gaan zoeken naar een gemeente die
zich over haar wilde ontfermen, maar diep in haar hart wilde Boekel ook toen
al gewoon zelfstandig blijven. Uden en Veghel zagen beide wel wat in Boekel
en met z'n drieën ging men vervolgens over herindeling praten, wat Uden
en Veghel betreft op vrijwillige basis. Van die vrijwilligheid is nu geen
sprake meer. Samenvoeging van de drie gemeenten zou op dit moment ervaren
worden als dwang. Voor de SP-fractie is dat voldoende reden om tegen deze
herindeling te zijn. De vraag is wat de mening van de staatssecretaris is
over de motie van de gemeenteraad van Boekel en of zij haar beroep op deze
Kamer nog handhaaft om met herindeling in te stemmen omdat wij het Boekel
niet kunnen aandoen om haar opnieuw in een periode van onzekerheid terecht
te laten komen.Anders dan de staatssecretaris beweert, is er voor samenvoeging geen enkel
draagvlak. De gemeenteraden van Uden en Boekel zijn tegen; alleen nog de Veghelse
gemeenteraad is voor. Volgens een enquête uit 1991 is 93% van de Udense
bevolking tegen samenvoeging, in Boekel zijn bijna 7000 inwoners voor het
behoud van zelfstandigheid en in Veghel hebben ruim 4000 mensen een petitie
tegen samenvoeging getekend. Het bedrijfsleven reageert verdeeld. Enkele afzonderlijke
bedrijven laten weten voor herindeling te zijn, maar zowel in Uden als in
Veghel laten de koepels van de plaatselijke ondernemers weten tegen samenvoeging
te zijn.Wat het draagvlak onder de burgers betreft, beroept de staatssecretaris
zich op een NIPO-enquête, maar die is gehouden nadat alle relevante
besluiten door de gemeenten waren genomen. Dat was dus mosterd na de maaltijd.
Desondanks blijkt uit die enquête dat er meer tegenstanders dan voorstanders
zijn en dat zelfs op dat moment de helft van de bevolking nog neutraal tegenover
de herindeling stond. Het ontbreken van draagvlak onder de burgers is voor
de SP-fractie de tweede reden om tegen herindeling te zijn.Zijn er desondanks toch nog redenen die noodzaken tot herindeling? Er
zijn vier oorspronkelijk aangevoerde argumenten: 1. een volwaardige
positie ten opzichte van andere gemeenten, bedrijfsleven en instellingen;2. een verantwoord grondgebruik en geen versnippering;3.
een efficiënter gebruik van voorzieningen;4. een versterking
van de werkgelegenheid.Naar mijn mening gelden deze redenen voor een heleboel gemeenten, maar
tonen zij niet de noodzaak van herindeling aan. Het valt op dat eigenlijk
iedereen moet erkennen dat er geen knelpunten zijn, ook geen knelpunten van
ruimtelijke aard. Uden en Veghel hebben ruimte genoeg om zich ieder in een
eigen richting te ontwikkelen, omdat ieder zich op een apart gebied oriënteert.
In de memorie van antwoord ziet de staatssecretaris toch nog een knelpunt
van ruimtelijke aard en weet zij zelfs een verband te leggen met de varkenspest.
In een brief van 26 augustus heeft de burgemeester van Uden erop gewezen dat
de ruimtenood voor de drie gemeenten geen belangrijk punt is geweest bij de
start van het (toen nog) vrijwillige herindelingsproces. Hij voegt daaraan
toe dat de provincie er destijds van uit is gegaan dat Uden en Veghel de komende
25 jaar geen ruimtelijke problemen zullen kennen. Vervolgens onthult de burgemeester
waar de staatssecretaris dit argument vandaan heeft, namelijk uit het discussiestuk
"Profielschets Uden-Veghel", waarin door middel van een aantal modellen ruimtelijke
schetsen worden gemaakt. Dat is dus geen echt knelpunt. Het feit dat er geen
knelpunten zijn, is voor de SP-fractie de derde reden om tegen herindeling
te zijn.Door de voorgestelde fusie zou Uden-Veghel de vijfde grote gemeente van
Noord-Brabant worden, een stad bestaande uit dertien kernen met in totaal
82.000 inwoners. De nadelen zijn duidelijk: - de afstand van de
burger tot het bestuur wordt erg groot (het ambtelijk apparaat alleen al zou
verspreid worden over vier kernen);- de betrokkenheid van de burger
bij het bestuur neemt af;- de onderlinge competitie tussen de grote
kernen neemt toe.Zowel door de burgemeester van Uden alsook door de zogeheten gezamenlijke
bezwaarmakers wordt steeds opgemerkt dat het gevolg van dit alles zal zijn
politieke spanningen, instabiliteit en per saldo een verlammende daadkracht.
Bovendien zouden ook, zoals bij de meeste herindelingen het geval is, de kosten
wel eens hoger kunnen uitvallen dan de baten. Dat is voor de SP-fractie de
vierde reden om tegen de voorgenomen herindeling te zijn.Mijnheer de voorzitter! De staatssecretaris is er naar mijn mening niet
in geslaagd, tot nu toe, aan te tonen waarom sinds het wegvallen van de basis
van vrijwilligheid er toch heringedeeld zou moeten worden. Wat is volgens
de staatssecretaris op dit moment de meerwaarde van een herindeling? Voor
de SP-fractie is de noodzaak tot samenvoeging niet aanwezig. Boekel wilde
altijd al zelfstandig blijven. Uden en Veghel zijn afzonderlijk van elkaar
sterk en ook groot genoeg om zelfstandig te blijven voortbestaan. De redenen
die men destijds aanvoerde voor samenvoeging kunnen evengoed door middel van
samenwerking tussen de drie gemeenten gerealiseerd worden. In oostelijk Zuid-Limburg,
om maar wat te noemen, moet dat ook de oplossing bieden, nu de herindeling
daar niet doorgaat. De staatssecretaris zou de moed moeten opbrengen om te
erkennen dat er geen enkele reden is om het wetsvoorstel te handhaven. Vandaar
mijn vraag of zij bereid is, het in te trekken. Niemand zal er schade door
lijden, ook Veghel niet.In zijn brief aan de Eerste Kamer van 21 augustus 1997 citeert de burgemeester
van Veghel uit een boekje van de oud-commissaris van de koningin van Noord-Brabant,
Van Agt, een boekje dat getiteld is "Kruiend ijs". Het citaat luidt: "als
door een toverstaf geraakt gebeuren er wondere dingen in Brabant". Vasthouden
aan dit wetsvoorstel door de staatssecretaris maakt dat zij de bekende tovenaarsleerling
is die iets heeft opgeroepen wat hij naderhand niet meer kon stoppen, omdat
hij de juiste toverformule niet kende. Gelukkig ligt dat in het geval van
dit wetsvoorstel veel simpeler.De heer Staal (D66):Voorzitter! Het herindelen van gemeenten is een belangrijk instrument
voor een blijvend goede basis onder ons bestuurlijk stelsel. Het proces en
de besluitvorming daarover zijn ook vaak een zoeken tussen lokale wensen
en noodzakelijke ingrepen van bovenaf. In eerdere debatten hebben wij benadrukt
dat de rol van gemeentelijke en provinciale overheid in optimaal opzicht zou
moeten leiden tot een formele bezegeling vanuit regering en parlement. Dat
kan ook als de regering een helder kader schept. Na enige jaren van sterk
verschillende opvattingen over onder andere schaalgrootte is er ons inziens
thans sprake van enig rustig vaarwater. Rustig vaarwater in die zin dat het
pleidooi voor "Nederland verdeeld in 75 gemeenten" samen met het pleidooi
voor "houden zoals het is" het hebben afgelegd tegen een reële en praktische
visie. Een visie die zowel rekening houdt met grondslag en historie alsook
met de toekomst. Grondslag en historie waarin het draait om de autonomie van
gemeenten; toekomst waarin de realiteit onder ogen wordt gezien van het verschil
tussen het tijdperk van de trekschuit en dat van de computer.Dit alles leidt tot een beleid waarin er geen reëel bestaansrecht
is voor de kleinste gemeenten. Dat is iets anders dan een eigen identiteit
voor dorpskernen. Maar ook een beleid waarin centrumgemeenten een verantwoorde
groei kunnen doormaken ten koste van aangrenzende gemeenten, klein of als
het moet even groot. Kijkend naar een goede basis voor autonomie, een gezonde
financiële basis en een verantwoord kostenpatroon komt men tot de visie
dat zelfstandigheid te koppelen is aan een minimale schaal van 20.000 tot
30.000 inwoners, afhankelijk van de lokale situatie.Zo, voorzitter, zou ik de stand van zaken na veel omzwervingen in ons
bestuurlijke stelsel willen samenvatten. Als dit alles ook mag leiden tot
de opvatting dat complexiteit van bestuur de rol van de provincie heeft doen
versterken en derhalve een aanpassing van die bestuurslaag vergt in plaats
van het bedenken van nieuwe bestuurslagen, zouden wij de geld- en energieverslindende
discussie over het bestuurlijke stelsel kunnen afsluiten en dan zou ieder,
op zijn of haar niveau, aan het besturen kunnen slaan. Dit betekent dat het
herindelingsbeleid zoals ik het heb geschilderd, verder adequaat moet worden
uitgevoerd. Dat doet dit kabinet en dat doet deze staatssecretaris. In het
debat over Drenthe waren complimenten van onze kant dan ook op hun plaats;
ik herhaal ze graag.Echter, voorzitter, niet zelden kent de uitvoering van dit beleid verstorende
elementen. Het zou zo mooi kunnen zijn; kaders van de rijksoverheid en een
goede procedure leiden tot een voldragen voorstel van de provincie dat nog
slechts vraagt om formalisering. Wat daarin niet past, is de op opportunisme
gebaseerde politieke deal zoals wij die jammer genoeg regelmatig aan de overzijde
van het Binnenhof signaleren. Wellicht is het onderhavige voorstel een voorbeeld
van de wijze waarop de Tweede Kamer zich in dergelijke gevallen uiteindelijk
in de eigen staart bijt. Dat staat ons – ik heb het al eerder voorspeld –
ook te wachten bij de deal over de stadsprovincies. Op een wat verder in de
toekomst gelegen moment zal dit wellicht ook bovenkomen in verband met de
herindelingen-Den Bosch en -Tilburg/Goirle. Opportunisme loopt het risico
te worden afgestraft en dat lijkt op z'n zachtst gezegd het geval te zijn
als wij de geschiedenis van dit ontwerp bezien.Door het amendement inzake de gemeente Erp bleef Boekel "zweven". Dat
gevolg was, terecht, niet aanvaardbaar. Vervolgens maakte lokale eensgezindheid
het mogelijk om te komen met het huidige voorstel, dat evenwel niet voortspruit
uit de door mij geschetste basis voor het huidige beleid. Ik zal dit later
nog toelichten. Ook bij een tot het einde toe volgehouden eensgezindheid zouden
wij twijfels hebben bij dit voorstel. Dat de eensgezindheid in een zeer laat
stadium werd verbroken door het de facto ontbreken van wilsovereenstemming
bij één van de gemeenten, verdient allesbehalve een schoonheidsprijs.
Dat onderstreep ik; het was bepaald onzorgvuldig van het gemeentebestuur van
Uden. Echter, het feit ligt er en dat leidt er op z'n minst toe dat provincie
en Rijk zich voortaan wel tien keer moeten bedenken alvorens weer in zo'n
trein te stappen.Wellicht moeten wij hierbij even stilstaan, nu er nog zo'n voorstel in
het vooruitzicht is. Ik denk hierbij aan de dubbelstad Hengelo-Enschede. De
naam "dubbelstad" alleen al, én het eerder daarvan afzien op grond
van financiële redenen doen je positieve instelling tegenover de eensgezindheid
geen goed. Mijn fractie doet graag de aanbeveling om een soort van voorwet
te maken waarin die wilsovereenstemming wordt vastgelegd.Dit is een eerste gevolgtrekking uit de geschetste situatie, van belang
voor het algemene beleid en de uitvoering daarvan. Een tweede gevolgtrekking
betreft uiteraard het onderhavige voorstel zelf. Immers, wat te doen wanneer
het belangrijkste element, de wilsovereenstemming, niet deugt? Nogmaals, van
een schoonheidsprijs kan geen sprake zijn, maar het feit ligt er. Voorzitter!
Terecht eist de staatssecretaris op dat de procedure zorgvuldig is geweest.
Dat is zo; er zijn geen formele fouten gemaakt, bezien vanuit het ARHI-oogpunt.
Echter, dit levert nog geen voldoende draagvlak op terwijl dat van elementair
belang is voor een voorstel dat niet past in het geheel van het bestaande
beleid. De staatssecretaris zou er zélf niet mee zijn gekomen, zo mag
ik toch veronderstellen.Wat ontbreekt – ik realiseer mij dat dit wijsheid achteraf is –
is gedegen raadpleging van de burgers. Natuurlijk geef ik de staatssecretaris
toe, dat de gemeenteraad wordt geacht de burgers te vertegenwoordigen, maar
als je niet bestaand beleid wil uitvoeren, moet de maatlat voor de democratie
hoger worden gelegd. Dat wil zeggen dat een formeel democratisch "ja" te weinig
is. Voorzitter! Die maatlat ligt zeker niet op de juiste hoogte wanneer een
opiniepeiling onder de burgers in het voordeel van het onderhavige voorstel
wordt uitgelegd door, naast een groter percentage tegenstemmers dan voorstemmers,
te wijzen op de neutrale opstelling van de overige 45%. Wat dat betreft, hebben
wij historisch gesproken zowel met neutraliteit alsook met het meetellen van
de thuisblijvers geen goede ervaring.Voorzitter! Veroorloof mij even dit uit zijn verband rukken van de vaderlandse
geschiedenis, maar waar het mij om gaat is, dat je zo niet het ontbrekende
draagvlak naar je toe kan trekken. En het zijn ook niet alleen de burgers.
Duidelijk is dat het ontbreken van een draagvlak ook de lokale bestuurders
en de politiek betreft. Daar ligt dan ook een belangrijk probleem.Met recht kan worden getwijfeld aan een doelmatige uitvoering van dit
wetsvoorstel. Met recht kan ook worden ingeschat, dat Veghel en Uden
als los zand met elkaar verbonden zullen zijn. Als zij elkaar feitelijk niet
nodig hebben, zal de emotie van één gemeente te zijn dat niet
goedmaken, zo veronderstelt de fractie van D66. Logisch in het verlengde van
onze visie op herindelen is, dat dit feit alleen maar genegeerd zou kunnen
worden als het voorstel voldeed aan de uitgangspunten van dat beleid. Welnu,
zoals ook uit onze inbreng in de voorbereiding is gebleken, twijfelen wij
daaraan in hoge mate. Ik zal dat nader toelichten.Wij hebben gevraagd naar de technische argumenten. Zowel generieke als
specifieke argumenten kunnen een rol spelen. Economie, ruimte, voorzieningen,
financiën en een eventuele centrumtaak vormen daarvoor de criteria. Waar
wij normaal gesproken niet twee los van elkaar gelegen gemeenten van meer
dan 30.000 inwoners samenvoegen, moeten dus de specifieke argumenten de doorslag
geven. Ik vermag ze niet te herkennen.De staatssecretaris verwijst naar de milieuproblematiek. Nog afgezien
van de terecht toenemende rol van de provincie op dat beleidsterrein, kan
niet gezegd worden dat daar een specifiek argument ligt. Dat geldt net zo
hard voor andere gemeenten. Voor wat betreft de concurrentie ten opzichte
van de regio's Arnhem/Nijmegen en Eindhoven/Den Bosch moet ons van het hart,
dat dit een vergelijking van appels met peren is. De grondversnippering is
evenmin een specifiek argument. Zou dat opgeld doen, dan moeten wij het bestaande
herindelingsbeleid drastisch herzien. Hetzelfde geldt voor het argument van
de voorzieningen. Als al deze argumenten geen specifieke grondslag hebben,
rest alleen een generieke reden. Als die argumenten een generieke reden zijn,
is er een bonte, lange rij van gemeenten rijp voor herindeling.Veghel en Uden hebben een herkenbare zelfstandigheid, waarmee zij langzaam
zijn uitgegroeid tot gezonde gemeenten van meer dan 30.000 inwoners, die geografisch
net zo los van elkaar staan als vele andere gemeenten die wij niet herindelen.
Dat is een schaal waar je niet aan zou moeten komen, ook niet met het argument
van werkgelegenheid. Ook al beconcurreren zij elkaar, van meerwaarde van een
samenvoeging zou in dat opzicht alleen reëel sprake zijn als de gemeenten
feitelijk met elkaar waren vergroeid.Voorzitter! Met alle wil van de wereld kan ik geen zodanige specifieke
argumenten herkennen, dat het gebrek aan wilsovereenstemming ervoor moet wijken.
Ook wat betreft de vestiging van winkels en bedrijven zien wij geen situatie
die vraagt om herindelen. Naar wij begrepen – ik heb het alleen van
horen zeggen – heeft Uden het mooiste winkelcentrum, zelfs een trekpleister
voor de Veghelse inwoner, maar geen zinnig mens ziet daar verandering in komen
dankzij, of ondanks, wel of niet gemeentelijk herindelen. En dat geldt voor
de meeste argumenten die ik zojuist noemde.Veel argumenten zijn erbij gesleept, argumenten die op andere plekken,
bij andere voorstellen, voor tegenovergestelde beweringen worden gebruikt.
Het maakt wel veel los, getuige de bezetting van de tribunes en de hoeveelheid
post die wij kregen. Het reces kon dat niet verhinderen. Ik leg dit zo uit,
dat dit juist ook wat zegt over de deugdelijkheid van het voorstel, in elk
geval iets over de twijfels daarbij.Tot zover de basis van de bijdrage van D66 aan dit debat. Wat resteert
is natuurlijk de vraag: wat moet er nu met het voorstel gebeuren? Allereerst
moeten wij uiteraard de reactie van de staatssecretaris in eerste termijn
afwachten, maar de fractie van D66 heeft meer dan grote twijfels bij dit voorstel.
Natuurlijk, ik heb het al eerder gezegd, het is al erg ver in het traject.
Het verdient zeker geen schoonheidsprijs, maar die tegenwerping draai ik bij
voorbaat om. Wat mag je er op deze manier van verwachten als feitelijk resultaat
en waarom zou je een kennelijk gemaakte fout of inschatting niet herstellen,
als dat nog kan?Van deze plaats wil ik daarbij twee opmerkingen maken, twee opmerkingen
bij de dreiging die boven dit voorstel hangt. Eén betreft de provincie.
Ook wij zien met lede ogen aan ten koste van welke energie dit is gegaan.
Maar om te zeggen: verspild? Dat niet. Het heeft z'n nut voor de toekomst
van dit soort trajecten en wellicht ook z'n nut voor de toekomst van Boekel.
Bovendien zijn er belangrijker zaken niet doorgegaan, waar bovendien geen
enkele les uit te trekken was. Voor wat betreft het bestuurlijk stelsel is
dit iets waar wij mee zijn gaan leven, want het resultaat van al die discussies
daarover, al die niet verwezenlijkte oplossingen en/of voorzieningen, heeft
de kern van Thorbeckes huis overeind gehouden – sterker nog: versterkt.
De provincie treft geen blaam en de staatssecretaris ook niet. Het hoort erbij.
Het is onzin om daar zwaar aan te tillen, anders dan serieus te kijken naar
wat het betekent voor het algemene beleid en andere concrete trajecten.De tweede opmerking betreft de positie van de gemeente Boekel zelf. Uiteraard
is, als het komt tot een afwijzing, de Eerste Kamer niet aan zet. Maar wij
willen wel bij voorbaat gezegd hebben dat het alsdan zelfstandig blijven van
Boekel niet het monument moet worden ter nagedachtenis aan het stranden van
dit voorstel. Indien het wetsvoorstel strandt, en men even het zicht mist
in het stof dat dan opwaait, dan lijkt een logische, heldere blik op de toekomst
een snelle indeling van Boekel bij Veghel te zijn – een duidelijkheid
die wat ons betreft snel geboden en ook snel gerealiseerd kan worden.Maar, voorzitter, zoals ik al stelde aan het begin van mijn slot: allereerst
dient nu de volle aandacht uit te gaan naar de eerste termijn van de staatssecretaris.De heer Batenburg (AOV):Mijnheer de voorzitter! Als wij nu een besluit moeten nemen betreffende
de samenvoeging van de gemeenten Boekel, Uden en Veghel, ben en blijf ik van
mening, ook gelezen hebbende de beantwoording van mijn vragen in de memorie
van antwoord van de staatssecretaris, dat het geen goede zaak is te besluiten
tot samenvoeging van de betreffende gemeenten over te gaan. Op grond van door
mij bestudeerde informatie ben ik tot de conclusie gekomen dat de hierna aangegeven
punten doorslaggevend zijn geweest voor mijn zienswijze.1. Een samenvoeging van gemeenten die niet gedragen wordt door de burgers,
moet gezien worden als niet democratisch.2. De afstand tussen overheid en burger wordt groter.3. Schaalvergroting garandeert niet per definitie betere dienstverlening
of lastenverlichting voor de burger. Gezien mijn informatie bronnen
is hieromtrent geen enkel economisch argument te ontdekken.4. Machtsvorming door schaalvergroting of anderszins moet als verwerpelijk
worden gekwalificeerd. Samenwerkingsvormen, zonder dat tot fusie wordt overgegaan,
kunnen naar mijn oordeel de onderlinge verhoudingen intact laten en tot een
beter resultaat leiden, waardoor de eigenheid van de bevolking geen geweld
wordt aangedaan.Mijn inzichten zijn gebaseerd op artikel 5 van het Europese Handvest dat
zegt, dat bij ingrijpende gebiedswijzigingen de gemeenschappen dienen te worden
geraadpleegd. Het AOV is van mening dat dit het democratisch recht is van
de burger. Wij willen daar niet van afwijken. Uit de mij ter beschikking gestelde
informatie is gebleken, dat de inspraak van de burgers onvoldoende, te laat
en na de besluitvorming van de provincie op 24 mei 1996 heeft plaatsgevonden.Tot slot blijf ik bij mijn standpunt, dat er bij gewone meerderheid wordt
besloten over de toekomst van een gemeente. In de memorie van antwoord zegt
de staatssecretaris dat deze vraag ook in de Tweede Kamer is gesteld. Zij
is echter van mening dat voor deze besluiten geen gewogen meerderheden noodzakelijk
zijn. Democratisch gezien, kan ik het met de staatssecretaris niet eens zijn.De heer Holdijk (SGP):Mijnheer de voorzitter! Bij de afhandeling van de beide andere wetsvoorstellen
in deze reeks tot herindeling van gemeenten in Noord-Brabant en Limburg, kort
voor het zomerreces, is wel gebleken, zoals trouwens ook bij eerdere gelegenheden,
dat de fracties van SGP, RPF en GPV geen dogmatische tegenstanders zijn van
gemeentelijke herindelingen. Evenwel hebben onze fracties zich steeds op een
kritische lijn bewogen waar het door de regering gepresenteerde voorstellen
betrof. Ieder geval wensen wij op zijn eigen merites te beoordelen, zij het
ook aan de hand van algemene uitgangspunten. Dat geldt ook voor de samenvoeging
van Boekel, Uden en Veghel.Voorzitter! Soms blijken onze fracties in hun beoordeling van de regeringsvoorstellen
alleen of vrijwel alleen te staan. Soms verschillen wij in onze beoordeling
niet zo sterk van andere fracties, maar is onze eindafweging bij de stemming
een andere. Hoe het debat dit keer zal uitpakken, zal nog moeten blijken.
Er willen zich in het allerlaatste stadium nog wel eens onvermoede verrassingen
voordoen. Daarom zal ik straks ook met des te meer aandacht naar de staatssecretaris
luisteren.Voorzitter! Het ziet er in elk geval naar uit dat onze fractie, wat de
beoordeling van dit voorstel betreft, niet alleen zal staan. Er doet zich
bij dit voorstel de uitzonderlijke, misschien wel unieke, situatie voor dat
het om een vrijwillige samenvoeging gaat waarbij nooit knelpunten zijn geïnventariseerd,
wellicht omdat ze er niet waren. Dat laatste is, zo weet de staatssecretaris,
voor onze fracties een belangrijke toetssteen. Iedereen lijkt nu een beetje
in de maag te zitten met de voorgestelde herindeling, waardoor de vijfde gemeente
van Brabant met 80.000 inwoners zou ontstaan. Noch de provincie, noch de staatssecretaris
was waarschijnlijk zelf op het idee gekomen om een dergelijke grootschalige
herindeling voor te stellen. Het idee kwam dan ook van de drie gemeenten zelf.
Van die drie gemeenten liep, zo is vanmiddag al verschillende keren gememoreerd,
de gemeente Boekel voorop en zij kreeg beide andere gemeenten mee. Voor ons
staat echter in het geheel niet vast dat Boekel, met ruim 9000 inwoners, niet
zelfstandig zou kunnen en willen voortbestaan indien men er niet op voorhand
van was uitgegaan dat men in de herindelingsstorm niet staande zou kunnen
blijven. Intussen is deze gedachte bevestigd door duidelijke uitspraken van
de gemeente Boekel. Hoe dit zij, de samenvoeging van twee welvarende, goed
gepositioneerde plattelandsgemeenten zoals Uden en Veghel, met respectievelijk
38.000 en 35.000 inwoners, ligt volgens onze maatstaven niet in de rede. Ook
al is het aantal inwoners ook voor ons niet alleen beslissend, de argumenten
die de staatssecretaris nu in de memorie van antwoord aan deze Kamer heeft
gepresenteerd – vanmiddag zijn die stuk voor stuk genoemd – hebben
onze fracties niet kunnen overtuigen. Ook bij het toetsingspunt "draagvlak"
kunnen na de recente ontwikkelingen in twee van de drie gemeenten, namelijk
in Boekel en Uden, grote vraagtekens worden geplaatst, ook al is ook dat aspect
voor onze fracties niet doorslaggevend in alle gevallen.Voorzitter! Op zichzelf zijn wij het in algemene zin wel met deze staatssecretaris
eens, dat men niet vrijblijvend en op elk willekeurig moment zijn of haar
steun kan geven aan een voorstel. Men kan namelijk niet vrijblijvend een zeer
ingrijpend proces in gang zetten en de gegeven steun vervolgens in een zeer
laat stadium weer intrekken. Zoiets moet in de particuliere sfeer het liefst
niet voorkomen en zeker niet in de sfeer van de publieke beleids- en besluitvorming.
Nochtans wil het gezegde: "Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald".
De staatssecretaris kan wel de stelling betrekken dat wat je gemeenschappelijk
besluit alleen maar gemeenschappelijk ongedaan kan worden gemaakt, maar daarmee
gaat zij in onze ogen in dit specifieke geval, waar de vrijwilligheid en de
vrijewilsovereenstemming zozeer op de voorgrond staan, voorbij aan de meest
essentiële grondslag van het voorstel.Voorzitter! Ik zal de meer gedetailleerde overwegingen die de reden vormen
voor onze scepsis ten aanzien van dit wetsvoorstel nu niet herhalen. Wij zullen
zoals altijd met belangstelling naar de bijdrage van de staatssecretaris aan
het debat luisteren, maar intussen zal haar duidelijk geworden zijn, dat zij
buitengewoon zwaarwegende en overtuigende argumenten zal moeten aanvoeren,
willen wij van onze scepsis worden bevrijd.De heer Wöltgens (PvdA):Mijnheer de voorzitter! Ik weet niet welke dwangmatigheid mij er iedere
keer toe brengt dat ik het, als ik over dit wetsvoorstel spreek, heb over
Boekel, Veghel en Wiegel. Het is waarschijnlijk iets te veel eer voor de VVD-fractie
van Uden om deze volstrekte identificatie tot stand te brengen, maar het geeft
aan met welke politieke lading dit wetsvoorstel belast is geraakt.Ik ben eigenlijk heel verbaasd over de inconsistentie in de Eerste Kamer.
Laat ik echter beginnen met het harmonische. Ik dacht dat er in de senaat
geleidelijk aan overeenstemming was ontstaan over drie elementen van het herindelingsbeleid.Het eerste element, dat ook door de heer Staal naar voren is gebracht,
is dat wij het ideaal zouden vinden als het kabinet en beide
Kamers zich zouden beperken tot een marginale toets van datgene wat van een
zo laag mogelijk niveau naar ons toekomt. Ook mijn fractie heeft herhaaldelijk
uitgesproken dat zij ervan af wil dat de staatssecretaris ingrijpt in datgene
wat van de provincie komt. Wij zouden willen dat de Tweede Kamer heel marginaal
optreedt ten opzichte van datgene wat bij haar terechtkomt. Voor de Eerste
Kamer zou de rol nog marginaler zijn. Dat zou ideaal zijn.Het tweede punt waarover in deze Kamer overeenstemming ontstond, is dat
wij het beleidskader een te mechanistisch uitgangspunt achten voor de beoordeling
van de vraag of wij wel of niet tot gemeentelijke herindeling moeten overgaan.
Ook bestond in deze Kamer overeenstemming over het feit dat een gemeente als
Boekel eigenlijk te klein is om volwaardig de lokale taken te kunnen uitvoeren.Ik heb datgene wat mijn collega's naar voren hebben gebracht, getoetst
aan de gemeenschappelijke uitgangspunten. Allereerst was ik heel verbaasd
over de laconieke manier waarop werd gezegd: oké, dan blijft Boekel
maar hangen. Ik zie af van de kleinschaligen, waarvoor het niet klein genoeg
kan zijn, en praat over fracties die in dit opzicht tot op heden een wat meer
bestuurlijke houding hebben ingenomen. Zo laconiek kunnen wij niet zijn. Het
probleem is in wezen ontstaan door uitspraken van een CDA-staatssecretaris,
namelijk mevrouw De Graaff-Nauta. De heer Wiegel kan niet laconiek doen, want
in zijn geschiedenis – het is natuurlijk waar dat een minister iets
anders is dan een senator – heeft hij een plaats van 25.000 inwoners
opgeheven. Iemand die dat heeft gedaan, moet zich echt afvragen of hij een
plaats van 8000 inwoners kan laten bestaan. Die plaats van 25.000 inwoners
was Hoensbroek. De opheffing daarvan vond plaats anno domini 1984. De heer
Staal neemt een van de problemen die door anderen gebagatelliseerd worden
voor zijn rekening, namelijk dat na het eventueel verwerpen van dit wetsvoorstel
toch weer nieuwe procedures op gang moeten komen.Het beleidskader is hier kritisch besproken. Zoals ik al zei, vinden wij
het te mechanistisch. Wat ik volstrekt niet kan begrijpen is dat uitgerekend
de grootste critici van het beleidskader nu plotseling de criteria van het
beleidskader hanteren om te beoordelen of dit een goed of slecht wetsvoorstel
is. Het wetsvoorstel moet niet aan het beleidskader worden getoetst, maar
aan het eerste uitgangspunt. Ik ben het helemaal met de heer Hirsch Ballin
eens dat wij heel goed moeten bekijken dat wij gemeenschappen in stand houden.
Het allermooist zou het zijn als gemeenten en gemeenschappen, zoals zij door
de mensen gepercipieerd worden, zouden samenvallen. Wij weten dat dat wat
moeilijk is. Maar wie moet dat beoordelen? Wij? De staatssecretaris? De Tweede
Kamer of de Eerste Kamer? De vraag welke bestuurlijke organisatie het best
past bij de maatschappij waarin zij moet functioneren, kan het best worden
beantwoord door de mensen zelf en hun gekozen vertegenwoordigers in de gemeenteraad.
De drie gemeenteraden hebben herhaaldelijk, tot het laatste moment, gezegd
dat zij de samenvoeging wensen en zien zitten. Zij hebben zelfs allerlei acties
op gang gebracht om tot concrete vormen van samenvoeging te komen. Ik heb
vanmiddag een heleboel inhoudelijke opmerkingen gehoord over de vraag of je
wel 80.000 inwoners moet hebben en of Uden en Veghel wel bij elkaar passen,
omdat er een weg tussendoor loopt. Wie zijn wij echter om met de gemeenteraden
van Boekel, Uden en Veghel te gaan discussiëren, terwijl zij de situatie
in het gebied drie keer beter kennen dan wie dan ook van ons en zeggen dat
dit de ideale vorm van samenwerking is?De heer Hirsch Ballin (CDA):Mijnheer de voorzitter! Gelet op de uitgangspunten van de heer Wöltgens,
wil ik hem uitdrukkelijk het volgende vragen. Deze geschiedenis scharniert
eigenlijk helemaal om Boekel. De gemeente Boekel stelt zich nu op het standpunt
dat zij zelfstandig wil blijven. Omdat de ervaring leert dat deze gemeente
met 9000 inwoners dat zeer wel kan en omdat zowel mijn fractie als andere
fracties hebben uitgesproken dat zij die wens willen respecteren, vraag ik
de heer Wöltgens of hij ons daarin wil volgen.De heer Wöltgens (PvdA):Daar kom ik nog op. Ik beschrijf nu de situatie waarin het wetsvoorstel
bij de staatssecretaris kwam. Er bestond toen een mooie consensus tussen meerderheden
van de gemeenteraden van Boekel, Uden en Veghel. Die consensus is herhaaldelijk
bevestigd. Ik meen dat door eenieder die hierover het woord heeft gevoerd,
erkend wordt dat de staatssecretaris buitengewoon zorgvuldig gehandeld heeft.
Zij heeft niet alleen getoetst aan de ARHI, maar ook aan ons eigen uitgangspunt
dat de dingen van onder moeten komen en dat wij daar niet van bovenaf in moeten
gaan roeren in Den Haag. Toen de staatssecretaris met dit wetsvoorstel kwam,
paste dit dus volledig in de filosofie en de consensus, zoals die zich in
de Eerste Kamer hebben ontwikkeld. Ik kom dadelijk nog op de omslag waarin
de mensen het argument zoeken om alsnog iets anders te vinden.De heer De Wit (SP):Voorzitter! De heer Wöltgens gaat tot 1991 terug in de geschiedenis
van de besluitvorming. Is het hem bekend dat na 1991 en specifiek in 1993
door de gemeenteraden van Uden en Veghel is besloten om te stoppen met de
discussie over herindeling? Het eerste besluit daarna werd pas in de nieuwe
situatie in 1995/1996 genomen.De heer Wöltgens (PvdA):De drie gemeenteraden hadden hier echter consensus over bereikt. Ik bedoel
dan de meerderheden, want er zijn natuurlijk altijd minderheden. In Uden was
het de VVD-fractie die in een zeer laat stadium de omslag bewerkstelligde.
Daaraan vooraf ging evenwel een consensus van mensen die de streek kennen.
Zij hebben herhaaldelijk de kans gehad om, voordat het wetsvoorstel werd opgesteld,
te zeggen dat bepaalde dingen hen te ver gingen. Dat zou ook niet de schoonheidsprijs
hebben verdiend, maar nu is de omslag vlak voor de behandeling in de Tweede
Kamer gemaakt.Hiermee kom ik op de vraag hoe je die omslag in Uden moet beoordelen en
welke consequenties je daaruit moet trekken. Ik vraag hier echt de aandacht
voor van mijn collega's. Zij weten dat ik absoluut geen voorstander ben van
grootschalige herindeling; de staatssecretaris weet dat ook. Ik vraag mij
af welke dienst zij aan hun eigen uitgangspunten bewijzen, als zij hier in
de Eerste Kamer het verzoek van een gemeente om zich in het laatste stadium van een oorspronkelijk eensgezind proces terug te mogen
trekken, gaan honoreren. Dit zal naar mijn gevoel de consequentie hebben dat
er in het gebied onzekerheid blijft bestaan; ik zei dat al. Wat ik nog erger
vind, is de precedentwerking die uitgaat van het honoreren van het proces
dat zich daar heeft afgespeeld.In dat verband zie ik twee elementen opduiken. In de eerste plaats kun
je je heel goed voorstellen dat, als het zich op het laatste moment terugtrekken
nu gehonoreerd wordt, gemeenten die zich bedreigd voelen door herindeling,
tactisch gezien allerlei combinaties gaan maken, met in hun achterhoofd dat
zij zich altijd nog op het laatste moment kunnen terugtrekken en dat zij intussen
in ieder geval kunnen bereiken dat noch de provincie, noch de regering haar
eigen zin kan doorzetten. Het tweede element dat ik in dit verband zie, vind
ik nog veel ernstiger. De heren Wiegel, Staal en Hirsch Ballin zouden dit
ook tot zich moeten laten doordringen; ik zou haast zeggen: als kleinschaligen
onder elkaar. Wij zullen nooit meer echt geloven in processen die van onderop
tot stand komen. Wij zullen altijd denken aan Uden, Veghel en Boekel. Wij
zullen altijd het gevoel hebben dat er gebruik wordt gemaakt van een bepaalde
tactiek om een grootschaliger voorstel te voorkomen. Het wordt dan niet meer
serieus genomen. Degenen die nu nog aarzelen of zij voor of tegen zullen stemmen –
ik houd het nog even op "aarzelen" om ze de kans te geven met een loyaal gebaar
toch positief over het wetsvoorstel te worden – lopen het grote gevaar
verantwoordelijk te worden gesteld voor het feit dat wat wij graag wilden,
namelijk dat herindelingen zijn gebaseerd op vrijwilligheid en onderlinge
afspraken, voor de toekomst volstrekt wordt ondermijnd door het nu honoreren
van het zich op het laatste moment terugtrekken van één van
de gemeenten.De heer Wiegel (VVD):De heer Wöltgens schetst een buitengewoon traumatisch beeld, maar
daar is geen enkele reden voor. Als dit wetsvoorstel wordt verworpen, dan
zullen wij komende wetsvoorstellen ook gewoon op inhoudelijke gronden bekijken.
Het gaat mijn fractie in eerste instantie helemaal niet om het feit dat één
gemeente van mening verandert. Het gaat ons om de inhoudelijke argumenten.
De inhoudelijke argumenten draaien allemaal om de vraag, of het vanwege ruimtelijke
problemen noodzakelijk is om tot die samenvoeging te komen. Daarvoor is geen
enkel argument aangevoerd.De heer Wöltgens (PvdA):Mijn punt is – daarover was hier consensus ontstaan – dat
wij helemaal niet inhoudelijk willen opereren als wij in staat zijn om ons
procedureel te beperken tot een marginale toets en als wij de zekerheid hebben
dat datgene wat in de vorm van een wetsvoorstel bij ons komt helemaal van
onderop komt. Daarover bestond grote consensus. Op dat moment moet er niet
meer worden gediscussieerd met de raadsleden van Veghel, met de minderheid
van Uden, of met de meerderheid of de minderheid van Boekel. Dat is onze taak
dan niet meer. Wij moeten constateren of er sprake is van eensgezindheid,
of de mensen hun eigen situatie kennen, of zij weten wat zij al dan niet als
een gemeenschap beschouwen en wat voor bestuurlijke organisatie zij willen.
Dan treden wij, die het allemaal niet zo goed weten als de mensen die daar
wonen, bescheiden terug. Wij gaan ons dan niet meer met de inhoud daarvan
bemoeien.Voorzitter: Korthals AltesDe heer Wiegel (VVD):Voorzitter! Dat is een hoogst merkwaardige vaststelling van zaken. Wij
beoordelen in deze Kamer wetsvoorstellen. Soms praten wij heel kort over wetsvoorstellen,
maar over dit wetsvoorstel is ook in de Tweede Kamer uitgebreid van gedachten
gewisseld. Het is dan toch heel normaal om ook vanuit deze Kamer kanttekeningen
te plaatsen? Waarvoor bestaan wij anders?De heer Wöltgens (PvdA):Neen, de heer Wiegel zit nu toch een beetje fout. Uiteraard mag deze Kamer
zich bemoeien met alle mogelijke onderwerpen die hier aan de orde komen, maar
daar gaat het niet om. Ik herhaal dat in elk geval bij de grote partijen de
wens bestaat om tot een procedure te komen waarbij, als men op vrijwillige
basis tot overeenstemming komt over samenvoeging en bestuurlijke eenheden,
zowel regering als Kamers zich beperken tot marginaal toetsen. Ik sta hier
overigens niet om iemand te verbieden om niet marginaal te toetsen. Ik sta
hier iets aan te prijzen wat mij buitengewoon verstandig lijkt.De heer Wiegel (VVD):Maar de heer Wöltgens moet toch ook de actualiteit een beetje in
het oog houden. Er bestaat tussen de drie gemeenten helemaal geen eensgezindheid
over het vrijwillige karakter. Daar is geen sprake van!De heer Wöltgens (PvdA):Dan komt mijn tweede punt. Eén gemeente trekt zich op het allerlaatste
moment terug, althans de meerderheid slaat om. Op 10 juli jongstleden kwam
er overigens nog een telegram van Boekel, maar dat was de consequentie van
het voorafgaande. De vraag die zich dan voordoet, is of de Eerste Kamer dat
moet honoreren. Daarbij moet zij zich uiteraard afvragen welke consequenties
dat heeft. Binnenkort komt er een wetsvoorstel aan de orde met betrekking
tot Horst, gelegen in Limburg. Daarbij is sprake van vrijwilligheid, ook gebaseerd
op de angst dat men wel eens kan worden binnengehaald door Venlo. Daarom heeft
men zich keurig aan een en ander geconformeerd. Dat wetsvoorstel komt ook
bij ons terecht. Stel echter dat men van die kant denkt: het heeft zijn functie
gehad, want alleen Tegelen komt nu bij Venlo. Of: het heeft zijn functie gehad,
want Venlo blijft zichzelf. Of: het heeft zijn functie gehad, want wij zijn
niet in het herindelingsgebied opgenomen, omdat wij ons vrijwillig hebben
geconformeerd. Stel dat één van de gemeenten zich vervolgens
terugtrekt. Ik vraag de heer Wiegel naar wat de consequentie moet zijn van
het gedrag dat hij hier dreigt te vertonen. Hij zou dan weer moeten zeggen:
inderdaad, nu het grondvlak ontvallen is aan deze samenwerking, ben ik gedwongen
om tegen te stemmen. Op die manier wordt de serieusheid van het proces van
onderop ondergraven.De heer Wiegel (VVD):Onze opstelling is niet het gevolg van het feit dat men in de verschillende
gemeenten van mening is veranderd. Onze opstelling ten opzichte van het wetsvoorstel
wordt bepaald door het feit dat wij op inhoudelijke gronden grote bezwaren
hebben tegen dit voorstel en geen enkele inhoudelijke argumentatie
voor dit voorstel hebben gehoord.De heer Wöltgens (PvdA):Dat lijkt mij een diskwalificatie van de door u zo hoog geachte collega
Remkes van de overkant, die op basis van non-argumenten of gebrek aan argumentatie
heeft besloten om dit wetsvoorstel te steunen.De heer Wiegel (VVD):Ik zal straks de stemverklaring van de heer Remkes nog eens voorlezen.
Dan kunt u zien dat hij ermee heeft geworsteld.De heer Wöltgens (PvdA):Hij heeft er zeker mee geworsteld.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):De heer Wöltgens pakt maar een klein stukje uit de geschiedenis en
wel dat gedeelte dat hem het beste uitkomt. Hij benadrukt het belang van de
argumentatie en van de standpuntbepaling van de mensen in de regio, die het
beste weten wat er moet gebeuren. Verder haalt hij drie besluitvormingen aan.
Hij vergeet echter de laatste cruciale besluitvorming van diezelfde mensen
in diezelfde regio's, namelijk dat zij ten slotte tot het standpunt zijn gekomen
dat het niet meer door moet gaan. De heer Wöltgens verwijt de andere
partijen dat zij alleen met minderheden hebben gepraat. Hoe komt hij erbij
dat er alleen met minderheden is gesproken in die gemeenten?De heer Wöltgens (PvdA):Ik kan mij niet herinneren dat ik dat verwijt heb gemaakt. Als u echter
met minderheden heeft gepraat, moet ik u daarom prijzen.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Ik ga niet alleen met minderheden praten. U zei verder dat de Eerste Kamer
niet meer serieus zou worden genomen.De heer Wöltgens (PvdA):Niet de Eerste Kamer, maar het proces van onderop wordt dan niet meer
serieus genomen.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Ik denk dat dat proces van onderop steeds serieuzer wordt. Ik denk dat
dat een gevolg is van het feit dat gemeentebesturen zich wel twee of drie
keer achter de oren gaan krabben voordat zij meegaan in zo'n proces van schaalvergroting.
Als dat het gevolg zou zijn van het afstemmen in de Eerste Kamer, is dat meegenomen.De heer Wöltgens (PvdA):De inschatting van de consequentie van het gedrag van de Eerste Kamer
loopt kennelijk uiteen. Ik geef u op een briefje dat als u vandaag op grond
van het feit dat de meerderheid in Uden is omgeslagen, dit initiatief van
onderop afwijst, u nog vele keren zult worden geconfronteerd met de consequentie
daarvan of wellicht helemaal niet meer, omdat niemand meer een initiatief
van onderop serieus neemt. Dat is wel het ergste wat de uitkomst van dit debat
zou kunnen zijn. Ik geef mijn collega's dan ook in overweging daar nog eens
goed over na te denken.De heer De Wit (SP):Als de heer Wöltgens, zoals hij ook heeft betoogd, er voorstander
van is om ook in deze situatie marginaal te toetsen, dan betekent dat hopelijk
niet dat hij dat uitlegt als: wij kijken er wel even naar. Marginaal toetsen
betekent dat u als medewetgever moet beoordelen of in redelijkheid hier ingestemd
kan worden met een voorstel. Hij kan zich dan toch niet beperken tot wat er
voor 1995 of voor juli 1997 is gebeurd?De heer Wöltgens (PvdA):Als de drie raden in alle redelijkheid herhaaldelijk dit proces hebben
gesteund en het eens waren dat deze samenvoeging gewenst was, dan mag ik toch
in redelijkheid veronderstellen dat dit wetsvoorstel absoluut niet een tegendraads
wetsvoorstel is en dat het past in het denken dat zich daar lange tijd heeft
ontwikkeld.De heer Hirsch Ballin (CDA):Ik wil even teruggaan naar de vraag die ik zojuist per interruptie aan
de heer Wöltgens stelde en die hij toen als het ware heeft verdaagd.
Inmiddels hebben wij een aantal omwentelingen door het onderwerp gehad die
het misschien nodig maken om die vraag even in herinnering te roepen. De heer
Wöltgens zei dat hij ons uitgangspunt deelde over de relatie tussen gemeente
en gemeenschappen, zoals dat eertijds door mijn fractie is verwoord: zo klein
als mogelijk, zo groot als nodig. Als je dan kijkt naar Uden, Veghel en Boekel,
moet hij het dan niet met ons eens zijn dat er geen einde hoeft te worden
gemaakt aan het zelfstandig bestaan van deze gemeenten?De heer Wöltgens (PvdA):Als men een puur technische maatlat zou aanleggen, dan heeft de heer Hirsch
Ballin gelijk. Het verbaast mij echter dat de heer Hirsch Ballin het in Den
Haag beter denkt te weten dan de volksvertegenwoordigers in de drie gemeenten
die hun gebied goed kennen en weten of hun gemeenschap ermee gediend is of
niet en die zich goed gerealiseerd hebben of de harmonieën al dan niet
blijven bestaan na de fusie. Deze mensen hebben er herhaaldelijk mee ingestemd
dat dit de goede bestuursvorm voor hen zal zijn. Wie zijn wij dan dat wij
uit gemeenschapsoverwegingen het beter zouden weten dan de mensen die deze
gemeenschap zelf vormen? Dat vind ik marginaal toetsen.De heer Hirsch Ballin (CDA):Voorzitter! Ik wil hierop even heel kort reageren. Wij zullen hierop in
tweede termijn terugkomen. De heer Wöltgens kan ervan verzekerd zijn
dat of ik nu hier in Den Haag ben of thuis in Brabant mijn benadering dezelfde
is. Mijn benadering is er een die bij velen in de standpuntbepalingen in de
gemeenteraden en daarbuiten doorklinkt. Ik dacht even dat de heer Wöltgens
die ook onderschreef.De heer Staal (D66):Voorzitter! Het heeft even geduurd, voordat ik naar de microfoon liep,
maar ik had nog niet eerder het begrip denkfout in combinatie gebracht met
de heer Wöltgens. Hij benadrukt zeer dat zijn vertrekpunt het standpunt
van de gemeente is. Gaat hij er daarbij van uit dat er volstrekt geen kader
behoeft te zijn vanuit de rijksoverheid?De heer Wöltgens (PvdA):Ik zou mij beperken tot echt marginaal toetsen als er iets gebeurt dat
dwars ingaat tegen bestaand rijksbeleid. Ik vind overigens dat dit rijksbeleid
zo terughoudend mogelijk moet zijn. Je moet daarbij op zichzelf accepteren
dat als men daar dwars tegen ingaat, dit van onderen opkomt. Je dient je dan
zeer terughoudend op te stellen. De staatssecretaris heeft dat in dit geval
ook gedaan, hoewel zij er nu op gekapitteld wordt! Zij heeft met zoveel
woorden gezegd dat als zij zelf een wetsvoorstel had moeten opstellen en niet
geluisterd had naar de drie gemeenteraden, er misschien wel een heel ander
voorstel zou zijn gekomen. Zij heeft zich in dit geval terughoudend opgesteld
en tot een marginale toets beperkt, hetgeen zeer te prijzen is.De heer Staal (D66):Gaat de heer Wöltgens er dan niet van uit dat het kader dat de rijksoverheid
zou moeten aangeven en dat het kabinet zou moeten uitzetten als beleid voor
herindeling iets zegt over de omvang die nodig is om te kunnen spreken van
een zelfstandige gemeente? Zelfstandigheid heeft alles te maken met het huis
van Thorbecke, namelijk de autonomie van de gemeente. Als er inderdaad sprake
is van een bepaalde zelfstandigheid bij zo'n 30.000 inwoners, moet je echt
goede argumenten hebben om twee niet bij elkaar liggende gemeenten samen te
voegen. Je kunt dan toch niet alleen op basis van die aanvankelijke wilsovereenstemming
tussen gemeenteraden voortploegen als nadien iets anders blijkt? Ik vraag
dit nog afgezien van het feit dat een enquête onder de burgerij meer
tegenstemmers dan voorstemmers opleverde. Ik ga dan voorbij aan het feit dat
45% neutraal heeft gestemd. Je kunt dan toch niet zomaar zeggen dat de aanvankelijke
wens dicterend moet zijn en dat wij niet moeten kijken naar het kader dat
de regering schept?De heer Wöltgens (PvdA):Die terloopse opmerkingen over de enquêtes bevallen mij niet helemaal.
Gelukkig wordt in deze Eerste Kamer zelden of nooit de NIPO-uitslag gebruikt
om te beoordelen of wij voor of tegen een wetsontwerp moeten stemmen. Daarvoor
hebben wij nu eenmaal een representatieve democratie die een keer in de zoveel
tijd door de kiezers wordt afgerekend. Laten wij deze vorm van democratie
in hemelsnaam in ere houden en niet vervangen door NIPO-enquêtes of
wat daar op lijkt. Laten wij dus niet de legitimatie van de gemeenteraden
van Boekel, Uden en Veghel ondergraven door met dit soort argumenten naar
voren te komen.Het tweede punt vormde de kwestie van het beleidskader. Misschien heb
ik de consensus te minimalistisch geïnterpreteerd. Naar mijn mening bestond
die consensus vooral hieruit dat niet alleen wij, maar ook de heer Staal vond,
gezien zijn opmerking over Boekel, dat er een minimumgrens moet zijn. Er moet
een basis zijn op grond waarvan een gemeente de eigen autonome bevoegdheden
op een kwalitatief goede manier kan uitoefenen. Die grens ligt boven het aantal
van 8000 inwoners van Boekel. Ik kan mij niet goed voorstellen dat wij ook
een bovengrens hebben vastgesteld waardoor 80.000 inwoners te veel zou zijn.
Over de bovengrens bestond geen consensus. Dan blijft de vraag: moet ik mij
nu verdiepen in de vraag of Veghel, Uden, enz. goed met elkaar samengaan als
de betrokken volksvertegenwoordigers het er eigenlijk tot op het laatste moment
over eens waren dat dat wel goed ging? Dat blijft dus mijn probleem met een
aantal opmerkingen en discussiepunten die hier in de Eerste Kamer naar voren
zijn gebracht.Voorzitter! Na de beantwoording van de interrupties kan ik mijn betoog
beëindigen en heb ik mijn bijdrage geleverd.De voorzitter:U heeft inderdaad kans gezien om uw opgegeven spreektijd ruimschoots te
vullen door de beantwoording van de interrupties. Die waren overigens van
minderheden.De beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:De verdere behandeling zal plaatsvinden na de theepauze en na afhandeling
van wetsvoorstel 24577, R1562. Tijdens de theepauze zal de internetsite van
deze Kamer officieel in gebruik worden genomen.De vergadering wordt van 15.25 uur tot 15.55 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19961997-2003-2017.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl