Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de inkomstenbelasting 2001, mede naar aanleiding van het Belastingplan 2004 (29367)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2003-2004, pag. 2521-2544

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

22-12-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

nr. 36, pagina 2521-2544

11-12-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29367Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Presentie en opening (donderdag 11 december 2003)Pagina 2521-2521
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet personenvervoer 2000, houdende technische wijzigingen en enige andere verbeteringen (28977), het wetsvoorstel Wijziging van de Ambtenarenwet in verband met de invoering van een verbod van onderscheid in arbeidsvoorwaarden op grond van het al dan niet tijdelijk karakter van de aanstelling (28992), het wetsvoorstel Herstel van wetstechnische gebreken en leemten alsmede aanbrenging van andere wijzigingen van ondergeschikte aard in diverse wetten op het terrein van het ministerie van Justitie (Reparatiewet I Justitie) (29217) en een ander wetsvoorstelPagina 2521-2521
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen en de Wet op de geneesmiddelenvoorziening ter implementatie van richtlijn nr. 2001/20/EG inzake de toepassing van de goede klinische praktijken bij de uitvoering van klinische proeven met geneesmiddelen voor menselijk gebruik (Wetenschappelijk onderzoek met geneesmiddelen) (28804)Pagina 2547-2566
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 11 december 2003)Pagina 2590-2591
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de inkomstenbelasting 2001, mede naar aanleiding van het Belastingplan 2004 (29367), en over de motie-Bussemaker over het niet uitvoeren van de Wet implementatie Hillen (29367, nr. 11) en de motie-Bussemaker over het in kaart brengen van structurele alternatieven (29367, nr. 12)Pagina 2546-2546
Behandeling van de brief van de vaste commissie voor Economische Zaken over het Besluit verlenging termijn beschermde afnemer Gaswet en Elektriciteitswet (29044, nr. 5)Pagina 2546-2547
Interpellatie-De Wit, gericht tot de minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie, over de mogelijke nieuwe stroom van dakloze asielzoekers vanwege veroordeling tot illegaliteitPagina 2570-2590
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de inkomstenbelasting 2001, mede naar aanleiding van het Belastingplan 2004 (29367)Pagina 2521-2544
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI) voor het jaar 2004 (29200 XI), en van de motie-Depla c.s. over een tijdelijke huurbevriezing (29200 XI, nr. 23), de motie-Depla c.s. over een betere spreiding van goedkope en betaalbare woningen (29200 XI, nr. 24), de motie-Depla c.s. over opvangcapaciteit voor dak- en thuislozen (29200 XI, nr. 25) en 27 andere motiesPagina 2566-2570
Regeling van werkzaamheden (donderdag 11 december 2003)Pagina 2544-2546
Noot bij pag. 2570: interpellatievragen van het lid De Wit (SP) aan de minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie inzake de mogelijke nieuwe stroom van dakloze asielzoekers vanwege veroordeling tot illegaliteitPagina 2592-2592

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 131 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van de Wet op de inkomstenbelasting 2001, mede naar aanleiding van het Belastingplan
2004 (29367).De voorzitter:De heer Vendrik heeft mij meegedeeld dat hij wegens verkeersproblemen
niet op tijd aanwezig kan zijn. Ik neem aan dat zijn trein in de file staat.
Ik stel voor daarop niet te wachten, maar de tijd effectief te gebruiken door
te beginnen met de inbreng van mevrouw Bussemaker.Daartoe wordt besloten.De algemene beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Voorzitter. Het is eerlijk gezegd tamelijk gênant dat wij hier weer
moeten staan. Een maand geleden begonnen wij met de behandeling van
het belastingplan. Ik herinner mij nog dat een van mijn eerste zinnen ging
over de relatie met het probleem van chronisch zieken en gehandicapten. Bovendien
sprak ik toen over de moeilijkheid om het belastingplan goed te beoordelen,
terwijl wij nog niet wisten wat er bij VWS en SZW zou gebeuren en hoe de koopkrachtplaatjes
zouden zijn. Helaas staan wij hier weer, drie weken na afronding van het belastingplan.
Dat was niet nodig geweest als het kabinet zijn verantwoordelijkheid had genomen
en tijdig maatregelen had getroffen. De staatssecretaris blijkt in zijn zesde
nota van wijziging, waarover wij nog steeds blij zijn, uiteindelijk toch te
zuinig geweest. Een probleem is dat het kabinet de positie van kwetsbare groepen,
zoals chronisch zieken en gehandicapten, gewoon niet serieus neemt. Ik kan
niets anders concluderen. Als dat niet het geval was geweest, had het deze
situatie nooit laten gebeuren. Wij hebben een regering met een minister-president
die zijn eerdere beloften aan de doelgroepen glashard durft te ontkennen.
De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid dacht bovendien de charitas
opnieuw te moeten uitvinden. Hij heeft dit idee schielijk teruggetrokken,
maar kan nog steeds niets beters verzinnen.Daarmee vergeleken lijkt de staatssecretaris van Financiën er nog
goed van af te komen, omdat hij in het AO van vorige week na enig aandringen
bereid was met een novelle te komen. Maar ook hij maakt deel uit van een kabinet
dat durft te beweren dat er nu eenmaal geen geld meer is en dat voor iedereen
de eigen verantwoordelijkheid telt. Intussen deelt het wel vrolijk douceurtjes
uit aan bezitters van een lease-auto en aan huizenbezitters die zoveel geld
hebben dat zij hun hypotheek versneld kunnen aflossen. Voorts introduceert
het een extra belastingaftrek voor het internationale bedrijfsleven. Hoezo,
eigen verantwoordelijkheid voor chronisch zieken en gehandicapten? Om te gaan
bedelen of te gaan stelen? De kabinetsvoorstellen zijn zeer teleurstellend.
Wij kunnen niet juichen bij de mededeling dat in totaal 5000 van de 30.000
mogen verwachten dat hun koopkracht met niet meer dan 1% zal dalen. Dat is
een doekje voor het bloeden en eigenlijk nog minder dan dat. Het meest ergerlijke is dat het met een klein beetje moed en een klein
beetje politieke wil zo makkelijk allemaal anders had gekund. Dat is het enige
wat nodig was geweest. Ik wijs nog maar eens op de gegevens van het ministerie
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over de voorstellen van de PvdA-fractie.
Uit die gegevens blijkt dat onze voorstellen aanzienlijk beter uitpakken dan
het kabinetsplan. Wij stellen voor, hogere inkomens meer AWBZ-premie te laten
betalen en de bijzondere bijstand met 150 mln euro te verhogen. Hierdoor verbetert
de koopkracht met 1,75% tot 3%. Daarbovenop komt nog het positieve effect
door verruiming van de fiscale mogelijkheden. Het laatste neemt de staatssecretaris
gelukkig over in zijn novelle; het eerste helaas niet. Om dat te verbeteren
is niets anders nodig dan een klein beetje moed en politieke wil.Mijn fractie hecht zeer aan een tussentijdse evaluatie van de voorliggende
voorstellen. Deze zou, met het oog op voorlopige aanslagen en teruggaven,
prima kunnen plaatsvinden op 1 juli 2004. De staatssecretaris heeft eerder
toegezegd dat hij bereid is met ons te kijken hoe de voorgestelde maatregelen
uitwerken. Na alles wat wij de afgelopen weken hebben meegemaakt, verzoek
ik hem dringend om dat halverwege het volgende jaar te doen, zodat daarna
nog eventuele aanpassingen mogelijk zijn.Ook willen wij nu eens duidelijkheid over de tegemoetkomingsregeling,
want die mag nog steeds geen NIB heten. Uit de nota naar aanleiding van het
verslag begrijp ik dat die regeling wordt gegoten in een AMvB die op 12 december
in de ministerraad wordt besproken. Voorts gaat de regeling direct naar de
Raad van State, waarna zij begin januari wordt ingevoerd. Het lijkt mij netjes
als de Kamer, na alles wat wij de afgelopen weken hebben meegemaakt, de mogelijkheid
krijgt om ook de uitwerking te zien zodat wij weten wat er precies gebeurt
en wat mogelijkerwijs daarvan de onverwachte effecten zijn.Op langere termijn vindt mijn fractie dat het tijd wordt om in de fiscaliteit
structureel na te denken over inkomenscompensatie voor kwetsbare groepen.
Dit zijn minima, waaronder veel chronisch zieken en gehandicapten. Wij vechten
daar al jaren voor. De indicatiestelling waar wij verschillende malen bij
motie om hebben gevraagd, lijkt niet te werken. Een regeling via aftrek van
bijzondere kosten heeft, naar nu blijkt, ook weer een aantal tekortkomingen.
Bij de behandeling van het belastingplan heb ik eerder twee amendementen ingediend
om op een andere wijze tegemoet te komen aan de kosten voor chronisch zieken
en gehandicapten. Uit de nota naar aanleiding van het verslag blijkt dat die
amendementen, voor zover nu berekend, positief uitwerken en een positief inkomenseffect
hebben van 1,5% tot 2,5% voor de minima.Nu wij toch zoveel hebben geïnvesteerd in het zoeken naar oplossingen,
moeten wij op termijn ook maar eens kijken naar andere structurele oplossingen.
Die kunnen liggen in een echt negatieve inkomstenbelasting, in een uitwerking
van de amendementen die eerder door ons zijn voorgesteld, in de eigen bijdrage
van de AWBZ en ten slotte in de discussie over de zorgtoeslag die eraan zit
te komen. Ik vraag de staatssecretaris om deze mogelijkheden overzichtelijk
bij elkaar te brengen en te beoordelen op rechtvaardigheid en eenvoud in de
uitvoering, ook voor betrokkenen. Voorts vraag ik hem de Kamer midden volgend
jaar, voor 1 juli, te informeren, zodat wij kunnen kijken of wij de ontwikkelde
ideeën nog kunnen gebruiken voor het Belastingplan 2005. De regering
kan dit overigens zelf ook. Dit probleem moet voor eens en altijd worden opgelost.Er liggen dus een aantal concrete voorstellen van de oppositie om de plannen
te verbeteren. Tot nu toe heb ik daarvoor helaas weinig steun gevonden bij
de coalitiefracties. De GroenLinks-fractie pleitte voor een Robin Hood-heffing
en ik neem aan dat de heer Vendrik dat vandaag nogmaals zal doen. Eerder heb
ik de CDA-woordvoerder horen zeggen dat de CDA-fractie daar niets voor voelt.
Ik wil de CDA-fractie daarom nog een andere suggestie aan de hand doen om
toch tegemoet te komen aan de groep chronisch zieken en gehandicapten. De
CDA-fractie zou een eigen Robin Hood-heffing kunnen introduceren, namelijk
de Hans Hillen-heffing. Als wij nu besluiten dat wij de wet-Hillen niet implementeren,
het vrijwaren van belastingheffing van welgestelden over hun eigen woning
schrappen en zorgen dat dit geld terecht komt bij de groep
chronisch zieken, dan hebben wij het probleem voor een belangrijk deel opgelost.
De wet-Hillen kost 250 mln euro. Een goede oplossing om chronische zieken
en gehandicapten financieel tegemoet te komen, kost tussen de 250 mln en 300
mln euro.Wat let ons, nu wij toch met de novelle bezig zijn, om als Kamer te besluiten
dat de wet-Hillen niet wordt geïmplementeerd en dat het geld wordt gebruikt
om de kosten te dekken van chronisch zieken en gehandicapten die op het minimum
leven? Wij zijn dan tevreden in de wetenschap dat wij echt iets belangrijks
en sociaals hebben gedaan. Als mensen dat niet willen, dan moeten zij niet
meer aankomen met prietpraat over te weinig geld en eigen verantwoordelijkheid.
In dat geval moet je gewoon eerlijk zijn en zeggen dat je het geld liever
uitgeeft aan een groep kapitaalkrachtige, welgestelde ouderen, mensen met
een lease-auto en het bedrijfsleven en liever niet aan mensen die het dringend
nodig hebben.Het gaat nog steeds om politieke keuzes. Die liggen klaar en er is geen
enkele belemmering om positief te reageren op de voorstellen die eerder door
ons zijn ingediend en die door het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
positief zijn beoordeeld. Ik noem ook de amendementen die op het belastingplan
zijn ingediend. Die laten het ministerie van Financiën zien dat er positieve
koopkrachteffecten zijn voor de groep chronisch zieken en gehandicapten. Kortom,
het enige wat nodig is, is een politieke keuze voor de kwetsbaren in de samenleving.De voorzitter:Volgens onze regels zou de heer Vendrik als laatste moeten spreken, maar
ik stel voor om hem niet meer de dupe te laten zijn van het feit dat hij om
een persoonlijke reden bij hoge uitzondering vanmorgen met de auto ergens
naar toe moest en daarna in de file terecht is gekomen. Ik geef nu dus het
woord aan de heer Vendrik.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Ik dank u voor uw coulance en de wijze waarop u die verwoord
hebt.Dit is het een na laatste debat in een lange serie debatten in de afgelopen
drie maanden over het inkomensbeleid van het kabinet-Balkenende II. Het was
geen vertoning. Drie maanden lang heeft de fractie van GroenLinks met andere
fracties om maximale helderheid gevraagd. Wat betekent het draconische bezuinigingspakket
van dit kabinet, met de harde koers van minister Hoogervorst voorop, voor
de portemonnee van de minima en de chronisch zieken en gehandicapten? Die
cruciale informatie kwam niet.De algemene koopkrachtplaatjes waren en zijn betekenisloos met het spervuur
aan eigen bijdragen, pakketverkleiningen in de zorg, hakken in de bijzondere
bijstand, enz. Dat wíst het kabinet. Het kwam zelf al in september
niet voor niets met een tegemoetkomingsregeling. Waarom dan nog dit vertoon
van knulligheid en gebrek aan politieke professionaliteit? Interesseert het
kabinet zich nog wel voor de inkomensverhoudingen in Nederland? Stelt het
kabinet, met het CDA voorop, nog belang in solidaire inkomensverhoudingen?
Moeten de sterkste schouders werkelijk de zwaarste lasten dragen?Twee weken geleden was mijn fractie het zat. Alweer een minister –
ditmaal was het minister Hoogervorst van VWS – die van niks wist! Toen
heeft mijn fractie om de brief met de beroemde puntenwolk gevraagd. Daarover
is heel veel commotie ontstaan. Een achteruitgang voor sommigen van wel 8%
in één jaar kwam in beeld! Toen pas, dus tweeënhalve maand
na de presentatie van de miljoenennota, ontstond er enig zicht op de gigantische
inkomensgevolgen in 2004 voor mensen met een smalle beurs. Nog was dat plaatje
niet compleet. De bezuinigingen op de bijzondere bijstand, goed voor een gemiddelde
koopkrachtdaling van 4% tot 5%, waren niet meegerekend.Op ons initiatief vond verleden week tevens het overleg plaats waarin
het kabinet ineens door de bocht ging met een aantal toezeggingen, overigens
onder druk van de Kamer. Dat moest ook wel, want de premier heeft hier en
in de Eerste Kamer gezegd dat niemand onder de 1% zou zakken. Hij heeft ook
gezegd: mocht dat in individuele gevallen wel zo zijn, dan is er de bijzondere
bijstand. Dat is een post waar het kabinet nota bene fors op wilde bezuinigen:
220 mln euro! De brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
gaf echter zeer helder aan dat het niet de uitzonderingen zijn die onder de
1% zouden zakken, maar dat voor honderdduizenden huishoudens in Nederland
in 2004 tot aan modaal dat de praktijk zou worden. Dat beeld probeerde de
minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid te nuanceren door te stellen
dat koopkrachtmutaties beneden de 5% bij chronisch zieken en gehandicapten
een uitzondering zouden zijn. Van 1%, min 1% tot min 5%; dat zouden acceptabele
individuele uitschieters zijn! Ik geloof dat het koopkrachtdebat de laatste
maanden wel een heel ander karakter heeft gekregen.Dat het kabinet hierna door de bocht is gegaan onder maatschappelijke
druk en onder druk van de Kamer, is mooi. Natuurlijk ben ik blij met elke
toezegging van het kabinet. Maar ik stel ook vast dat de puinhoop in de inkomensverhoudingen,
het debat daarover en de wijze waarop het kabinet daar geen leiding aan heeft
gegeven daar ook werkelijk alle aanleiding toe gaf.Verleden week riep minister De Geus voor Nova nog dat hij alle inkomenseffecten
al lang kende. O? Waarom die dan niet al in september aan de Kamer gepresenteerd?
Waarom stelde de minister-president afgelopen vrijdag in zijn wekelijkse gesprek
vast dat de door ons gevraagde cijfers tegenvielen? Hoe is dit in hemelsnaam
mogelijk op zo'n cruciaal onderdeel van het kabinetsbeleid? De minister van
Sociale Zaken zegt dat hij ervan op de hoogte is, terwijl de minister-president
zegt dat de cijfers nieuw zijn voor hem. Hoe is het mogelijk?Zoals ik al zei, bewandelen het kabinet en de coalitiepartijen nu de weg
van de bijzondere bijstand. Er wordt 220 mln op bezuinigd, terwijl zij daar
eerder zo krachtig afstand van namen. Gemeenten moesten maar eens ophouden
met eigen inkomensbeleid; er mocht geen categorale bijstand meer worden gegeven
en er moest worden bezuinigd op de bijzondere bijstand voor maar liefst een
bedrag van 220 mln! Hoe is het mogelijk dat het kabinet drie maanden later
de bijzondere bijstand er weer bij haalt om uit de penarie te komen? Hoe is
het mogelijk dat de fracties van het CDA en de VVD vorige week hebben voorgesteld
om daar ook na 2004 mee door te gaan? Ik weet dat ik de staatssecretaris hiermee onrecht aandoe. Hij is wat
mij betreft de enige die in de afgelopen drie maanden op een open en flexibele
wijze het debat met het parlement is aangegaan. Ik heb dat gemerkt bij de
bespreking van het belastingplan. Vorige week heb ik het ambtshalve gemerkt;
mijn collega Van Gent heeft toen het debat gevoerd. Ik waardeer dat. Ik waardeer
evenzo dat er vandaag een aanpassing van het belastingplan ligt. In dit debat
mag ik echter ook van hem als lid van het kabinet vragen waarom dit allemaal
zo moest lopen. Voor mijn fractie geldt: dit was eens, maar nooit meer.De extra maatregelen van het kabinet zijn een kleine pleister op een zeer
grote wonde. Uiteraard is elke pleister welkom. Geprobeerd zou echter moeten
worden om die grote wonde te voorkomen. Dat heeft het kabinet willens en wetens
geweigerd. De heer Hoogervorst is de grote boosdoener. Hij kon zijn gang gaan.
De prijs van de recessie wordt hard afgewenteld op de minst draagkrachtige
burgers. De fractie van GroenLinks kan en wil geen genoegen nemen met de inkomensverhoudingen
in 2004 zoals de minister van Sociale Zaken en Wekgelegenheid ze afgelopen
maandag heeft toegelicht na doorrekening van de laatste maatregelen. Wij kunnen
ons ook niet voorstellen dat de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
en de coalitiepartijen er daadwerkelijk genoegen mee nemen. In het debat van
vorige week werd niet duidelijk waar de coalitie tevreden mee zou zijn. Zij
wilde geen antwoord geven op de vraag welk koopkrachtbeeld zij wenste. Minister
De Geus was hier overigens wel zeer helder over in zijn eerste termijn. Hij
zei letterlijk dat hij geen plaatjes van min 1%, min 2%, min 3%, min 4% of
min 5% wilde. Deze aanvullende maatregelen hebben een zeer bescheiden effect,
zo blijkt uit de brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
van 8 december jongstleden. Nog steeds worden honderdduizenden huishoudens
geconfronteerd met een inkomensdaling van meer dan 1%. Daarin zitten de bezuinigingen
op de bijzondere bijstand begrepen. Het gaat ook nog steeds niet om individuele
gevallen die door maatwerk kunnen worden geholpen. De reactie van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten van gisteravond
was tamelijk helder: de Nederlandse gemeenten kunnen het koopkrachtbeleid
van het kabinet niet repareren met het terugdraaien van de helft van de bezuinigingen
op de bijzondere bijstand. Dat gaat niet; dat is een vierkante cirkel. Het
signaal dat zij hebben afgegeven, is helder. Zij willen niet verantwoordelijk
worden gesteld voor het uiteindelijk resulterende koopkrachtbeeld voor de
minima en de chronisch zieken in 2004. Dit is terecht, want dit hoort hier
thuis, bij dit kabinet, in vak-K. Daarom doe ik in dit debat opnieuw het voorstel
om een Robin Hood-heffing in te stellen. Veel Nederlanders houden van hun
maandsalaris nog flink wat geld over. Wij willen hun aanspreken via de georganiseerde
solidariteit in dit land, dus via de belastingheffing. Het gaat om een extra
heffing voor inkomens boven de € 100.000, zoals beschreven in het
amendement op stuk nr. 6. De opbrengst van deze heffing wordt verdeeld onder
700.000 huishoudens met een minimuminkomen tot en met 110% van het wettelijk
minimumloon. Dat zet zoden aan de dijk. Het gaat om een koopkrachtverbetering
in de orde van grootte van 4% à 5%. Alleen dan, dus met inbegrip van
alle maatregelen van dit kabinet, kunnen wij ervoor zorgen dat de ondergrens
van min 1% werkelijk regel wordt en dat het een uitzondering op de regel wordt
als mensen door die ondergrens heen zakken in 2004.Ik verwijs nogmaals naar de woorden van minister De Geus in het debat
over de begroting van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
van vorige week. Als het kabinet zijn eigen woorden serieus neemt –
ik ga ervan uit dat dit het geval is in dit debat – verwacht ik van
dit kabinet positieve steun voor deze heffing.Vorige week donderdag heeft minister De Geus in een kort debat van ons
voorstel voor een Robin Hood-heffing ineens een Robin Hood-rekening gemaakt.
Dat was nooit vertoond: een minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
eerstverantwoordelijke voor het inkomensbeleid van het kabinet...De voorzitter:Voor de goede orde wijs ik erop dat wat u nu zegt zeer uitgebreid is besproken
door uw collega Van Gent met de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
Ik weet niet wat u gaat zeggen, dus ik wil en kan u niet in de weg staan.
Maar ik vind het wel mijn plicht om u daarop te wijzen.De heer Vendrik (GroenLinks):Het is terecht dat u mij daarop wijst. Ik doe het desalniettemin, omdat
mijn collega Van Gent in de tweede termijn weinig gelegenheid heeft gehad
om op het door minister De Geus opgeroepen misverstand uitgebreid in te gaan.De voorzitter:Ik neem aan dat dit argument komt door de haast van de reis die u vanochtend
heeft moeten maken, want ik heb vaak betere argumenten van u gehoord.De heer Vendrik (GroenLinks):Misschien heeft u een suggestie?De voorzitter:Mijn suggestie is dat u datgene wat u in drie alinea's erover wilt zeggen
in het kader van dit wetsvoorstel in een zin samenvat.De heer Vendrik (GroenLinks):Wij hebben met grote verbazing kennisgenomen van wat zich vorige week
donderdag heeft afgespeeld. Eigenlijk spreekt de minister van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid de politieke erkenning uit in de Kamer dat zijn inkomensbeleid
niet voldoende is en dat wij dus maar een rekening moeten openen. Voor alle
helderheid in dit debat: het gaat om een heffing, niet om een rekening. Dat
was altijd onze bedoeling en het is ook vandaag weer onze bedoeling.De heer Bakker (D66):Ik wil toch iets rechtzetten. Mevrouw Van Gent heeft vorige week zelf
gezegd dat heel veel mensen vrijwillig € 500 wilden storten; zij
kreeg allemaal mailtjes, dus dat moest toch kunnen. Daarop heeft de minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid aardig willen zijn in de richting van
mevrouw Van Gent. Wat mij betreft was hij te aardig, want het was geen goed
idee. Zo is het gegaan, maar misschien moeten wij hier niet verder over debatteren.De heer Vendrik (GroenLinks):Volgens mij was mevrouw Van Gent volstrekt helder. Zij deed het voorstel
voor een heffing en zij heeft aan de hand van een voorbeeld geadstrueerd dat
mensen met veel geld bereid zijn die te betalen. Dat doen wij
keurig via de belastingheffing. Zij heeft een amendement bij de begrotingsbehandeling
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid ingediend om dat geld te bestemmen, wat
ons betreft eenmalig in de vorm van € 500 voor huishoudens op het
minimum. Hier regelen wij hoe wij dat geld gaan innen. Dat was het voorstel
en zo heeft mevrouw Van Gent het vorige week naar voren gebracht.Voorzitter. U brengt mij toch even van mijn apropos. Ik moet even kijken
hoe ik die ene zin uitspreek. Volgens mij heb ik er voor nu voldoende over
gezegd. Ik wil nog kort enkele opmerkingen maken over de belastingnovelle
zelf.Het is een heel kleine pleister, maar toegegeven, het is er wel een. Ik
heb bij het debat over het belastingplan gestreden voor een betere aftrekmogelijkheid
voor chronisch zieken en gehandicapten. De zesde nota van wijziging van de
staatssecretaris bevatte niet mijn voorstel, maar kwam ons wel een eind tegemoet.
Nu zet de staatssecretaris een extra stap. Dat tekent opnieuw zijn open en
flexibele houding, waarvoor hulde. Natuurlijk blijft een goede betaling uit
de voorliggende voorziening – ziekenfonds, AWBZ, WVG – de politieke
voorkeur van de fractie van GroenLinks genieten. Maar als chronisch zieken
en gehandicapten op eigen kosten worden gejaagd, dan moet er conform het draagkrachtbeginsel
een fatsoenlijke aftrekpost tegenover staan. De uitbreiding van de aangewezen
specifieke kosten steunen wij dan ook van harte. De verhoging van de vermenigvuldigingsfactor
is een heel kleine winst, maar ook dat is weer winst. Wij kiezen er graag
voor om in de nabije toekomst een hogere factor te introduceren, zoals ik
tijdens het debat over het belastingplan in mijn amendement heb voorgesteld.Tot slot heb ik enkele vragen naar aanleiding van de nota naar aanleiding
van het verslag, die ik vanwege de tijd nauwelijks heb kunnen lezen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Er liggen inmiddels twee amendementen tot verhoging van de vermenigvuldigingsfactor.
Ik neem aan dat die op uw steun kunnen rekenen.De heer Vendrik (GroenLinks):Elk voorstel dat die kant opgaat heeft mijn steun.Ik heb in de schriftelijke voorbereiding van deze novelle gevraagd naar
de precieze berekening van de zesde nota van wijziging. Ik heb daarbij gevraagd
naar de grondslag van de specifieke kosten die naar verwachting in 2004 in
aanmerking zullen worden genomen. Daaruit vloeit namelijk de rekensom voort
die uiteindelijk bepalend is voor de vraag of de zesde nota van wijziging
budgettair neutraal is. In de brief schrijft de staatssecretaris nog steeds
niet wat die specifieke grondslag is. Ik zou dat graag van hem horen. Gezien
de ervaringsgegevens uit het verleden, vindt mijn fractie het bedrag dat voor
2004 in aanmerking wordt genomen, nogal hoog. Het kon niet zo zijn dat de
staatssecretaris bereid was, meer geld uit te trekken voor de fiscale aftrek
van specifieke kosten, maar het kan toch ook niet zo zijn dat wij na drie
maanden debatteren voor 2004 uitkomen op een besparing? Ik kan het mij niet
voorstellen dat dat de bedoeling is. Als wij het daarover eens zijn, moeten
wij met elkaar borgen dat het beschikbare geld ook werkelijk wordt uitgegeven
aan mensen die die specifieke kosten fiscaal presenteren. Als er geld over
is, dan is het amendement ter verhoging van de vermenigvuldigingsfactor wat
mij betreft de eerst aangewezen optie om het geld bij de desbetreffende groep
terecht te laten komen.Ik vind het zeer lastig om te beoordelen in welke mate de bijzondere bijstand
werkelijk betekenis gaat krijgen voor mensen met een chronische ziekte of
een handicap. Men heeft een uitkering, soms een bijstandsuitkering, soms een
WAO-uitkering, soms een Wajong-uitkering, soms nog een klein inkomen uit arbeid,
en men heeft specifieke kosten die langs de fiscale weg worden afgetrokken.
Op het moment dat de fiscus die aftrek gunt, vervalt volgens mij alweer een
deel van de bijzondere bijstand. Dat is namelijk de reguliere praktijk bij
de bijzondere bijstand. Je moet echt niets meer hebben wil je daarvoor in
aanmerking komen. Ik vraag de staatssecretaris om mij de zekerheid te geven
dat er geen sprake is van anticumulatie. Wanneer een chronisch zieke of gehandicapte
bij de belastingdienst specifieke kosten in aanmerking mag laten komen, mag
niet het loket van de bijzondere bijstand vervolgens dichtgaan. Nu het kabinet
zo zwaar op die bijzondere bijstand rekent als aanvullende inkomensvoorziening,
vraag ik de staatssecretaris te garanderen dat deze anticumulatie niet gaat
optreden en dat het geld werkelijk bij de groep terecht gaat komen.De voorzitter:Ik maak een procedurele opmerking naar aanleiding van de opmerking van
de heer Vendrik dat dit het een na laatste debat over de koopkrachtontwikkeling
is. Daarmee doelt hij op een eventueel nog volgend debat met de minister-president,
maar daarover zal in de regeling van werkzaamheden van heden gesproken worden.
De SP-fractie zal bij de regeling een voorstel dienaangaande doen. Besluitvorming
moet nog plaatsvinden.De heer Vendrik (GroenLinks):Wij verlangen naar een debat met de minister-president. Wij hadden dat
ook al eerder voorgesteld. Wat ons betreft wordt het volgende week gehouden.Langs deze weg wil ik de ambtenaren van het ministerie van Financiën
danken voor hun amenderende werkzaamheden. Zij hadden er niet heel veel tijd
voor, maar het is toch gelukt, waarvoor dank.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Voorzitter. Het budget dat beschikbaar is voor buitengewonelastenaftrek
voor chronisch zieken en gehandicapten is niet terechtgekomen op de plek waar
het terecht had moeten komen, namelijk bij de chronisch zieken en gehandicapten
zelf. Wij wilden met z'n allen dat deze aftrekpost beter op de doelgroep zou
worden toegespitst. De zesde nota van wijziging beoogt dat op een budgettair
neutrale wijze te realiseren. Bij de latere begrotingsbehandelingen van VWS
en SZW kwam een procentuele koopkrachtverbetering voor deze inkomensgroep
aan de orde. Daarbij werd het belastingsysteem ook nadrukkelijk aangewezen
als een van de plekken waarbinnen dit gerealiseerd zou kunnen worden. Ik dank
de staatssecretaris hartelijk voor zijn handreiking om ook deze knelpunten in de buitengewone lastensfeer weg te nemen.Er is één belangrijk punt dat ik hier nog graag wil markeren
en dat bij mijn fractie zwaar ligt en dat betreft de verzilveringsproblematiek
die voor de betrokken inkomensgroep moet worden opgelost. Men heeft weliswaar
aftrekposten maar men heeft soms niet het inkomen om die aftrekposten te gelde
te maken. Het CDA heeft bij het debat over de regeringsverklaring erop aangedrongen
dat er zo'n verzilveringsregeling zou komen. Per 1 januari aanstaande komt
er een speciale tegemoetkomingsregeling, die wordt ontworpen door VWS en wordt
uitgevoerd door de fiscus. Voor ons staat voorop dat juist om dat plaatje
rond te krijgen, de ins en outs van deze tegemoetkomingsregeling begin 2004
bij het publiek bekend zijn, hetgeen de staatssecretaris ook aangeeft in zijn
nota naar aanleiding van het verslag. Mijn fractie rekent erop dat het kabinet
alles op alles zet om ervoor te zorgen dat deze tegemoetkomingsregeling zo
snel mogelijk bij het publiek, dus ook bij de mensen die normaal gesproken
geen aangifte zouden zijn, bekend wordt. Mensen moeten namelijk weten waar
ze aan toe zijn.Rest mij nog om te zeggen dat wij vertrouwen hebben in het belastingplaatje
dat nu voorligt.De heer Rouvoet (ChristenUnie):In uw eerste zinnen zegt u dat u erkentelijk bent dat de problemen nu
opgelost zijn. Bedoelt u daarmee te zeggen dat alle problemen die ontstaan
zijn door de verschillende bezuinigingsmaatregelen van de afgelopen maanden,
met deze tegemoetkoming, die wij allen op zichzelf waarderen maar waar wij
op aangedrongen hebben, zijn opgelost en dat daarmee dus de mensen die het
raakt, onder wie de chronisch zieken en gehandicapten, na vandaag geen problemen
meer hebben?Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Zoals de plannen nu voorliggen, hebben wij er groot vertrouwen in dat
de problemen nu zijn opgelost.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Dat is de boodschap aan al die mensen? U noemt het geen probleem dat bepaalde
mensen geconfronteerd worden met een koopkrachtverlies van meer dan 1%? De
problemen zijn wat betreft de CDA-fractie met deze stap echt opgelost voor
alle mensen in het land? Dat kunt u toch niet menen?Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Ik geloof dat de mensen ook heel goed zien hoe wij hier geknokt hebben
voor het inkomensplaatje. Wij hebben het nu overigens over de belastingplannen.
Binnen de belastingsfeer hebben wij alles gedaan wat wij konden om het plaatje
evenwichtig te krijgen en dat plaatje is nu evenwichtig.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Mag ik het zo samenvatten: de mensen moeten verder niet meer zeuren?Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Zoals het plaatje en de plannen nu voorliggen, heeft het CDA daar vertrouwen
in.Mevrouw Bussemaker (PvdA):De vraag is natuurlijk wel waar dat vertrouwen op is gebaseerd. Ik heb
nu een aantal van de debatten gevolgd die hier gevoerd zijn over de koopkracht.
Met name de woordvoerders van het CDA zeggen dan: wij zijn nu alleen met VWS
bezig, wij zijn nu alleen met SZW bezig of wij zijn nu alleen met het belastingplan
bezig. Wat vindt u er nu van dat van de 33.000 mensen slechts 5000 echt gecompenseerd
worden? Dat is namelijk wat de plannen van het kabinet betekenen. Wat zegt
u dan tegen die andere 28.000 mensen?Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):U heeft het over het geheel van het koopkrachtplaatje. Met dat plaatje
is het CDA tevreden. Op dit moment hebben wij het over de voorliggende belastingvoorstellen.
Daarin zien we dat de zesde nota van wijziging op een heel adequate en nette
manier is bijgesteld, zoals wij dat hier allemaal willen.Mevrouw Bussemaker (PvdA):En al die andere mensen die sterk in koopkracht achteruitgaan, wat zegt
u daar dan tegen? Eigen verantwoordelijkheid?Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):De afgelopen weken hebben wij uitgebreid gesproken over een pakket van
maatregelen. Wij hebben het niet alleen over de belastingplannen gehad maar
ook over de plannen in de sfeer van de bijzondere bijstand en VWS. Als je
het geheel bekijkt, kunnen wij er heel goed mee leven.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik heb in mijn eerste termijn een heel concreet voorstel gedaan ter zake
van de belastingen om het probleem voor de minima en de chronisch zieken op
te lossen. Als wij nu besluiten tot het niet implementeren van de wet-Hillen
hebben wij 250 mln beschikbaar die wij kunnen gebruiken voor de tegemoetkoming
aan chronisch zieken en gehandicapten. Dan zijn we een heel eind.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):U haalt nu twee dingen door elkaar. U spreekt van het plan-Hillen maar
ik wijs erop dat het nog steeds een kabinetsplan is dat wordt gedragen door
een meerderheid van de Tweede Kamer. U suggereert dat het geld alleen terechtkomt
bij de rijke ouderen. Dat is absoluut niet waar. Het gaat om de zorgzame spaarders;
oudere mensen die vaak hun hele leven hebben beknibbeld om hun hypotheek af
te lossen. Die twee dingen moeten niet door elkaar worden gehaald.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Wij hebben zeer uitgebreide berekeningen gekregen, waaruit blijkt dat
de hogere inkomens het meest profijt hebben van die wet. Wij hebben het nu
over een groep mensen met een zeer laag inkomen en met extra kosten. De ene
groep krijgt een extra cadeautje en tegen de andere groep zegt u dat zij het
zelf maar uitzoekt.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Nu spreekt de PvdA ook met twee monden, want zij hamert er ook op dat
de collectieve hypotheeklast die op onze schouders drukt, zo zwaar is en een
gat slaat in de solidariteit in Nederland. Dat kan niet allebei tegelijkertijd.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Bij het belastingplan hebben wij tegen implementatie van de wet-Hillen
gestemd, en dat was niet voor niets.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik ben het met mijn collega's eens dat er ook met de bescheiden maatregelen
van het kabinet nog duizenden mensen onder min 1% komen, zeker als de bijzondere
bijstand erbij wordt betrokken. Dan gaat er nog een keer 2
tot 2,5% koopkracht af bij de minima. De plaatjes van de minister van Sociale
Zaken van afgelopen maandag moeten nog met 2-2,5% worden verlaagd en dan krijg
je het reële inkomensbeeld. Dat was voor het CDA vorige week onacceptabel.
Nu is het kennelijk iets meer acceptabel. Ik stel voor om het echt op te lossen.
Steunt het CDA ons voorstel voor een Robin Hood-heffing, zodat alle minima
in Nederland er in 2004 € 500 bij krijgen?Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Gelukkig kennen wij in Nederland een progressief belastingstelsel. De
hogere inkomens betalen procentueel meer belasting dan de lagere inkomens.
Het is niet nodig om daar een extra heffing aan toe te voegen. Daar voelt
het CDA helemaal niets voor.De heer Vendrik (GroenLinks):Het CDA vond het vorige week wel nodig, maar dat terzijde. € 500
vindt u kennelijk te veel voor de minima. Is € 300 wel acceptabel
voor het CDA?Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Nu trekt u het totaal uit zijn verband. Wij hebben op een heel nette manier
vorm gegeven aan solidariteit binnen ons belastingstelsel.De heer Vendrik (GroenLinks):Is het een begaanbare weg voor het CDA om de minima er vanmiddag bij de
stemmingen in 2004 € 100 bij te geven?Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):U luister niet naar mij. Het gaat om het principe. Als wij zeggen dat
wij niets voelen voor een Robin Hood-rekening, geldt dat ook voor een Robin
Hood-taks. Wij moeten zorgen dat het inkomensbeeld op een volwaardige manier
solidair en evenwichtig verdeeld is. Daar moet je geen Robin Hood-taks voor
nodig hebben.De heer Vendrik (GroenLinks):Mijn conclusie is helder. Het sociale gezicht van het CDA is geen cent
waard.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Nee, u trekt het helemaal uit zijn verband.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter. Dit debat over koopkrachteffecten en de inkomenspositie van
chronisch zieken en gehandicapten op minimumniveau is begonnen bij de Algemene
politieke beschouwingen, waar wij aan zagen komen dat deze kwetsbare groep
door een heleboel maatregelen geraakt zou worden en door die opeenstapeling
van maatregelen in de problemen zou kunnen komen. Op 18 september heb ik een
motie ingediend, waarin werd uitgesproken dat wij moeten voorkomen dat een
aantal mensen in een kwetsbare positie door de bodem van het sociaal aanvaardbare
minimum zakken en dat de tegemoetkomingsregeling moest worden uitgebreid,
als zou blijken dat deze onvoldoende soelaas zou bieden voor chronisch zieken
en gehandicapten ter compensatie van de niet generieke, speciaal voor deze
groep geldende, bezuinigingsmaatregelen. De coalitiepartijen CDA, VVD en D66
hebben tegen deze motie gestemd, zodat zij helaas werd verworpen.Daarna hebben wij puntenwolken, koopkrachtcijfers en inkomensplaatjes
gekregen. Uit al die grafieken en statistieken is gebleken dat mensen niet
voldoende worden gecompenseerd voor die specifieke maatregelen, die bij hen
cumulatief neerslaan. Daarom vinden wij dat er een aanpassing moet plaatsvinden.
Het is op zichzelf te waarderen dat wij nu over een aanpassing spreken, hoewel
deze gering is. Ik zeg de heer Vendrik na dat dit niet aan deze staatssecretaris
is toe te schrijven, omdat wij met hem daar uitvoerig over hebben gesproken
bij de behandeling van het belastingplan. Wij hebben toen aangedrongen op
een nota van wijziging. De voorgeschiedenis is bekend. Nu werken wij eraan
om de negatieve effecten die zich nog meer doen gevoelen dan wij toen konden
voorzien, althans gedeeltelijk te herstellen. Het is een ingewikkelde toestand,
maar het is wel nodig dat het gebeurt.Mijn fractie is er bepaald niet van overtuigd, gezien de brief van de
minister van SZW van 8 december dat alle maatregelen die nu genomen zijn in
samenhang het gewenste resultaat teweegbrengen, namelijk die broodnodige compensatie
voor de mensen in de kwetsbare positie. Uit die brief blijkt dat nog altijd
28.000 chronisch zieken en gehandicapten op het minimumniveau en 171.000 chronisch
zieken en gehandicapten tussen minimum en modaal er meer dan 1% in koopkracht
op achteruit gaan. Daarvan ondervinden in totaal 89.000 mensen zelfs een koopkrachtverlies
van meer dan 2%.Als ik die cijfers op mij laat inwerken, kan ik de tevredenheid van de
CDA-fractie absoluut niet plaatsen. Er vindt nu een kleine reparatie plaats,
die wij overigens waarderen. Hoe kan mevrouw Van Vroonhoven nu zeggen dat
daarmee de problemen zijn opgelost, terwijl wij net de brief van de minister
van SZW hebben gekregen, waaruit blijkt dat het koopkrachtverlies voor heel
veel mensen meer dan 1% of zelfs meer dan 2% is? Ik kan mij niet voorstellen
dat zij hier zegt dat vandaag de problemen zijn opgelost. Ik vraag mij af
hoe dat overkomt bij de mensen die in die categorieën zitten. Wij praten
niet alleen over duizendtallen en categorieën, maar over mensen die weten
dat zij vanaf 1 januari in de problemen komen. Zij horen dan hier politici
van de coalitiefracties zeggen dat zij tevreden zijn, omdat de problemen in
het land zijn opgelost. Dat kunnen zij niet volhouden. Wij moeten onderkennen
dat wij niet in staat zijn, voldoende compensatie te bieden om de mensen werkelijk
uit de problemen te halen en dat komt door de opstelling van de coalitiefracties.
Ik vind dat pijnlijk om vast te stellen.De koninklijke weg is naar de mening van mijn fractie niet het repareren.
Wij doen dat wel en werken er ook aan mee, maar de koninklijke weg is, in
te grijpen waar de problemen ontstaan zijn en dat is op het terrein van de
volksgezondheid waar door pakketverkleiningen en andere maatregelen chronisch
zieken en gehandicapten in de problemen zijn gekomen. Daaronder zijn ook heel
veel ouderen. Wij zijn voor hen opgekomen bij de behandeling van de begroting
voor Volksgezondheid, maar tevergeefs. Met andere collega's heb ik de ervaring
dat wij met name door de woordvoerders van de coalitiefracties iedere keer
naar het volgende debat worden gestuurd om daar de problemen op te lossen.
Zo komen wij er echter niet uit. Daarom is het maar goed dat er nu een verzoek
ligt om een allesomvattend debat te voeren met de minister-president die daarvoor gezien de eenheid van het kabinetsbeleid een bijzondere
verantwoordelijkheid draagt.De koninklijke weg loopt ook niet via de bijstand. In deze omstandigheden
zal het wel moeten. Daarom staat mijn naam onder een amendement om meer te
doen aan reparatie van die bezuinigingen op de bijzondere bijstand. De koninklijke
weg is en blijft het terugdraaien van de pakketmaatregelen. Als dat niet lukt
en het lukt dus niet, omdat onvoldoende fracties daaraan willen meewerken,
dan zul je een krachtiger verbetering van de inkomenspositie moeten bewerkstelligen.
Daarom heeft mijn fractie samen met die van de PvdA en GroenLinks diverse
amendementen ingediend bij de begrotingsbehandeling voor VWS en SZW. Uit de
berekeningen van het ministerie van SZW zelf blijkt dat daardoor een veel
duidelijker en meer substantiële verbetering van de koopkrachtpositie
wordt bereikt.Kortheidshalve sluit ik mij aan bij de woorden van waardering die anderen
hebben gesproken over de snelheid waarmee gehandeld is om deze reparatie aan
te brengen. Wij waarderen de opstelling van de staatssecretaris van Financiën
en zijn ambtenaren, zodat deze novelle vandaag hier behandeld kan worden.Zou het niet voor de hand liggen om de contributies voor patiëntenverenigingen
onder de regeling te brengen? Naar mijn mening zou dat moeten gebeuren. Ik
begrijp uit de nota naar aanleiding van het verslag die wij twee uur geleden
ontvingen dat die niet onder de regeling vallen. Het gaat mij in het bijzonder
om de gespecialiseerde patiëntenverenigingen waar chronisch zieken en
gehandicapten echt op aangewezen zijn om praktische hulp, voorlichting en
op hun situatie toegesneden informatie te kunnen krijgen. Daarom heb ik een
amendement ingediend onder stuk nr. 10 dat ertoe strekt de contributies voor
de gespecialiseerde patiëntenverenigingen wel onder deze regeling te
brengen, zodat zij meelopen in de specifieke uitgaven. Ik heb begrepen dat
dit een beslag oplevert van ongeveer 5 mln euro. De dekking heb ik gezocht
in een minimale verhoging van het tarief van de vierde schijf met 0,03%. Op
die manier moet dat mogelijk zijn.De fractie van de ChristenUnie heeft in het verslag dat gisteren werd
ingediend, gevraagd naar de verzilveringsproblematiek. Het is inderdaad een
verbetering dat de tegemoetkomingsregeling ook voor de belastingaanslag over
2003 geldt, maar dat neemt niet weg dat de bezuinigingsmaatregelen die 1 januari
aanstaande ingaan extra problemen creëren voor grote groepen chronisch
zieken en gehandicapten. De eigen bijdragen gaan omhoog, het ziekenfondspakket
wordt verkleind en deze mensen moeten zelf gaan betalen voor zittend ziekenvervoer,
als de Kamer daar komende dinsdag bij de stemmingen niet anders over besluit.
Onze vraag was of dit de mensen niet geweldig in problemen brengt. Kunnen
zij dan al aankloppen bij de gemeente? Door de manier waarop wij dit behandelen,
is die samenhang voor mij volstrekt onduidelijk. Hoe groot zou de groep zijn
die vanaf 1 januari in financiële problemen komt? De maatregelen
gaan dan immers al in, maar de tegemoetkomingsregeling kan nog niet direct
verzilverd worden. Ik neem aan dat wij het in ieder geval over de eerste vier
maanden van 2004 hebben. Ik schat in dat dit ongeveer tot de zomer zal duren,
als het niet langer is. Kan de staatssecretaris nog op dat punt ingaan tijdens
dit debat?Dan ga ik in op de inkomenseffecten van deze specifieke belastingmaatregel.
De oude vermenigvuldigingsfactor gold voor alle buitengewone uitgaven en lag
ná de drempel van 11,2%. Het vervallen daarvan is een nadeel voor mensen
met weinig specifieke uitgaven. Dat liet de staatssecretaris al weten in zijn
brief bij de zesde nota van wijziging op het belastingplan. Dat geldt ook
voor chronisch zieken, die en ouderenforfait of een arbeidsongeschiktheidsforfait
hebben, dus in tegenstelling tot het chronischziekenforfait. Om dat negatieve
effect wat te verzachten stel ik voor om de vermenigvuldigingsfactor, waar
wij een aantal keren uitvoerig over gesproken hebben, wel te verhogen. Die
factor is in mijn amendement, dat inmiddels is rondgedeeld, verhoogd tot 2,0.
Het wordt dus verhoogd van 65% tot 200. De dekking heb ik gezocht in de solidariteitsheffing
op de hogere inkomens, door het tarief van de vierde schijf op 52,4% te stellen.
Als beide amendementen worden aangenomen, wat ik natuurlijk zeer hoop en waar
ik zelfs op reken, moet die verhoging cumulatief doorwerken in het tarief
van de vierde schijf, dus zowel de 0,03% als de 0,4%. Dan komt het tarief
in de hoogste schijf in totaal op 52,43%. Ik heb tijdens de voorbereidingen
vannacht zo snel niet kunnen doorgronden hoe ik dat in mijn amendement tot
uitdrukking moest brengen, maar ik reken wat dat betreft ook op de assistentie
van de medewerkers van de Kamer en de griffie, zoals wij dat gewend zijn.Ten slotte past het ook mij in deze hectische dagen om de ambtenaren van
het ministerie van Financiën te danken voor de assistentie die zij hebben
verleend bij het opstellen van de amendementen. Er is vaker contact tussen
fracties en departementen bij de technische voorbereiding van amendementen.
Zeker gezien de tijdsdruk die er toch al was bij de voorbereiding van deze
novelle heb ik het buitengewoon op prijs gesteld dat deze assistentie verleend
kon worden.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Voorzitter. Er is al erg veel over het belastingplan gezegd en wij moeten
niet proberen om alle discussies die wij over dit onderwerp hebben gehad nog
eens over te doen. Ik val dus maar met de deur in huis.Bij de behandeling van de derde en tevens laatste termijn van het belastingplan
heeft de VVD-fractie opmerkingen gemaakt over de thuiszorg en de geneesmiddelen.
Ook heb ik gezegd dat dit probleem bij de VWS-begroting ongetwijfeld boven
water zou komen en het is niet leuk om op dit punt gelijk te hebben gekregen.
Voor de liefhebbers is het misschien de moeite waard om de Handelingen te
bekijken. De liberalen willen dat er gezorgd wordt voor de mensen die het
echt nodig hebben en daar gaan wij nu iets aan doen, met zoveel mogelijk maatwerk.
Ik heb het probleem in november gesignaleerd en ik dank de regering voor de
extra maatregelen die nu getroffen worden. Ik ga ervan uit dat je bij dit
soort maatregelen geen waterdicht systeem kunt realiseren, ook al omdat de
groepen waar wij over praten niet statisch zijn, maar een wisselende samenstelling
kennen. Ik ga er wel van uit dat de bijzondere bijstand in ieder geval het
noodzakelijke maatwerk levert. De 111 mln-regeling vindt de VVD-fractie dan ook een nette regeling, die recht doet aan de discussie waar
wij als Kamer in november mee begonnen. De grote vraag was of de regeling
zou neerslaan bij de groep mensen waar deze voor bedoeld is. De fiscale kant
die hier vandaag aan de orde is, heeft de instemming van de VVD-fractie.Voorzitter. De voorgestelde maatregelen die de negatieve effecten zullen
moeten reduceren, moeten wij natuurlijk wel volgen, want het is op dit moment
nog niet helemaal duidelijk hoe die in de praktijk uitwerken. De VVD-fractie
zal dan ook de motie van de heer Van der Vlies steunen om met verdere maatregelen
te komen als blijkt dat de gewenste doelstellingen niet worden bereikt.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter. Wat zijn dan voor de VVD-fractie de gewenste doelstellingen,
want hoe kunt u anders die motie van de heer Van der Vlies steunen? Verleden
week heb ik de heer Weekers in het algemeen overleg daarnaar gevraagd, maar
hij wilde toen geen koopkrachtcijfers noemen. Nu u het zo zegt zoals u het
hebt gezegd, bent u volgens mij wel gehouden om aan te geven wat voor u dan
de gewenste uitkomst is.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):In het eerste kwartaal van volgend jaar zal duidelijk worden hoe deze
maatregelen uitpakken. Ik wil dat afwachten, want in de thans voorliggende
koopkrachtplaatjes zijn die 80 mln bijzondere bijstand bijvoorbeeld niet meegenomen.
Als wij de discussie na dat eerste kwartaal gaan voeren, zal dat een betere
discussie worden dan nu mogelijk is.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Dat is toch een beetje flauw? U zegt het van belang te vinden om goed
te volgen wat er het in het eerste kwartaal van het volgende jaar gebeurt
en dat, als de gewenste doelstellingen niet worden bereikt, er iets meer zal
moeten worden gedaan. Met uw opstelling kunt u dan altijd zeggen dat de door
u gewenste doelstellingen toch anders waren. Het is toch niet meer dan redelijk
om als medewetgever nu al te zeggen wat die gewenste doelstellingen zijn en
waar voor de VVD-fractie het signaal op oranje of rood gaat?Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):De gewenste doelstellingen zijn in ieder geval dat de negatieve effecten
voor bepaalde groepen waarom het hier gaat – chronisch zieken, gehandicapten
en ouderen – niet zodanig groot zijn mogen dat niet gesproken kan worden
van een rechtvaardige inkomensverdeling. Ik kan nu geen cijfers noemen, dat
is onmogelijk!De heer Rouvoet (ChristenUnie):Als sommige fracties het volgend jaar zeggen dat de effecten wel erg ver
gaan, kunt u zeggen dat u dat wel had voorzien. U bent met andere woorden
nergens aan te houden, ook door de mensen in het land niet. Het lijkt mij
voor een politicus zo onbevredigend om te moeten zeggen dat hij over een paar
maanden wel zal zeggen wat hij nu in gedachten had.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Ik zei net dat op dit moment niet in alle opzichten duidelijk is hoe de
regeling uitpakt. Wacht u dus met mij even af en dan kunnen wij deze discussie
later voeren.De heer Rouvoet (ChristenUnie):In ieder geval begrijp ik dat het voor de VVD-fractie acceptabel is dat
28.000 mensen onder de min 1 zakken en dat 29.000 mensen tot modaal met een
groter effect worden geconfronteerd dan die min 1 en tot min 2, min 3 of min
4. Dat is voor de VVD-fractie in ieder geval geen reden om zich zorgen te
maken?Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Natuurlijk zijn er wel zorgen. Niet voor niets praten wij er zo uitvoerig
over. Allemaal willen wij dat de huidige voorstellen zo goed mogelijk neerslaan
bij de groepen waarvoor ze bedoeld zijn.De heer Vendrik (GroenLinks):Het wordt nu toch al te dol, want het debat wordt nu weer verplaatst naar
de toekomst. Wij wandelen nu al zo'n drie maanden van debat naar debat naar
debat en wij horen nu weer van de VVD-fractie dat het het volgend jaar nog
maar eens moet worden bekeken. Politici moeten toch helderheid verschaffen
over wat zij al dan niet acceptabel vinden? Nu is ook voor de VVD-fractie
toch echt het moment aangebroken om die helderheid te verschaffen. Als het
debat naar het voorjaar wordt verplaatst, kunnen wij fiscaal niets meer regelen
en kunnen wij alleen nog maar wat prutsen in de marge. Je moet dan nog maar
afwachten of er dan meer geld voor is. Of u geeft vandaag helderheid over
de politieke vraag of de brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
qua inkomensbeeld voor de VVD-fractie acceptabel is of niet. U lijkt te suggereren
dat het niet acceptabel is en dan daag ik u graag uit om te zeggen waar het
fout zit, om te komen met plannen, zodat wij daar vanmiddag over kunnen stemmen.
Het is volgens mij nu wel echt een minuut voor twaalf.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):U hebt niet goed geluisterd, want ik heb net al gezegd dat ik het nu voorliggende
pakket maatregelen acceptabel vind en daar wil ik het op dit moment bij laten.
Ik wil niet de hele koopkrachtdiscussie over doen, het gaat nu om de belastingnovelle
en daar zou ik het in ieder geval toe willen beperken. Ik herhaal dat het
niet in alle opzichten duidelijk is hoe de maatregelen zullen uitpakken. Wat
nu voorligt vind ik in ieder geval acceptabel en heeft ook de instemming van
de VVD-fractie.De heer Vendrik (GroenLinks):U vindt het dus ook acceptabel dat het voor de VVD-fractie nog niet duidelijk
is hoe het uitpakt voor degenen die het komend jaar dik onder de min 1 zakken?
U vindt het acceptabel dat dit nog niet helder is? Is dat dan de politieke
uitspraak van de VVD?Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Nee, u begrijpt mij verkeerd. Ik heb zojuist gezegd dat het bedrag van
80 mln euro voor de bijzondere bijstand niet is meegenomen in de koopkrachtplaatjes.
Ik weet niet hoe dit straks zal uitwerken.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik kan dit zo narekenen. De hele bezuiniging op de bijzondere bijstand
is niet in de koopkrachtplaatjes opgenomen. Dit is gemiddeld 4 à 5%
per huishouden op het minimum. Minister De Geus zei vorige week nog dat die
groep op min 3 zit, dus nu zit zij feitelijk op min 8. Het kabinet komt nu
met 80 mln euro. Zo halen wij er 2% af. Het nettoresultaat is een achteruitgang
als gevolg van de netto bezuinigingen op de bijzondere bijstand van 2 tot
3%. Het kabinet zei afgelopen maandag dat er 28.000 mensen
zijn die onder de min 1 zullen zakken. Voor de mensen die in de afgelopen
jaren gebruik hebben gemaakt van de bijzondere bijstand, komt dit uit op min
4 of min 5.Dit is de helderheid die ik u kan geven. Nu wij dit met elkaar weten,
is de vraag of dit voor de VVD acceptabel is.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Ja, wij vinden dat het pakket maatregelen dat nu voorligt een kans moet
krijgen.Mevrouw Bussemaker (PvdA):In dit debat wordt nu in ieder geval wel duidelijk hoe het hart waar de
VVD voor zegt te staan, er in werkelijkheid uit ziet. Uit dit hart zegt de
VVD tegen de minima: u gaat er allemaal maar 2, 3 of 4% op achteruit, want
wij zijn hier tevreden mee. Tegelijkertijd zegt u echter dat u niet weet hoe
het uitwerkt. Dat kan toch niet. Ik zou van u graag horen waarom u niet weet
hoe het uitwerkt, want dat kunnen wij toch allemaal lezen. Of zegt u: wij
zullen er volgend jaar nog eens naar kijken? Dat is toch volstrekt ongeloofwaardig.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Dit heeft u mij niet horen zeggen. Ik heb gezegd dat wij met dit plan
kunnen instemmen. Er wordt voor 111 mln euro aan maatregelen getroffen. Wij
zijn er daarnaast voor dat het bedrag van 80 mln euro voor de bijzondere bijstand
structureel wordt.Door het maatwerk dat zal worden geleverd, kan ik nu niet zeggen hoe het
plaatje er in het eerste kwartaal uit ziet. Dus ik zeg nu dat de VVD instemt
met het voorliggende voorstel. Het is een nette regeling en wij zullen zien
hoe dit verder uitpakt.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik kan heel goed voorspellen wat er in de eerste maanden van het volgende
jaar zal gebeuren: heel veel mensen zullen door het ijs zakken. Als mevrouw
Dezentjé nu zegt dat wij dit eerst maar eens moeten afwachten, dan
moet zij naar mijn mening ook aangeven waarnaar zij zal kijken de eerstkomende
maanden. Dan kunnen wij bij haar terugkomen en zeggen: nu gaat het mis volgens
de VVD.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Ik zeg helemaal niet dat het mis gaat. Ik heb geen glazen bol, u kennelijk
wel, maar de VVD heeft voorlopig vertrouwen in de regeling van 111 mln euro.Mevrouw Gerkens (SP):Voorzitter. Er wordt in de Kamer al jaren gepraat over het meer specifiek
richten van de fiscale mogelijkheden tot aftrek van ziektekosten op de chronisch
zieken. Bij de behandeling van het belastingplan is de staatssecretaris de
Rubicon overgestoken met zijn zesde nota van wijziging. Hij waarschuwde ons
er toen voor dat wij nu ook "partners in crime" zijn. Hier staan wij dan met
deze novelle.De SP zal voor deze novelle stemmen, omdat die een verbetering is ten
opzichte van de zesde nota van wijziging. Vooral het aanmerken van medicijnkosten
als specifieke kosten is een belangrijke stap vooruit. De verhoging van de
vermenigvuldigingsfactor van 1,5 naar 1,6 en in de novelle naar 1,65 biedt
echter onvoldoende compensatie voor het feit dat deze factor alleen nog maar
wordt toegepast op de specifieke kosten. Daarom heb ik een amendement op stuk
nr. 8 ingediend om de factor te verhogen naar 1,9 en dit te dekken door een
iets verdere verlaging van de algemene heffingskorting van € 6 in
plaats van € 2.De verbetering van de fiscale aftrek komt in hetzelfde jaar dat het ziekenfondspakket
wordt uitgekleed. Met name voor chronisch zieken blijft onze inkomenspil daarom
erg bitter. De verruiming van de aftrek heeft onze steun, maar het blijft
een doekje voor het bloeden door de keiharde maatregelen in het ziekenfonds
en dit lost ook de problemen voor de minima in ons land niet op.Behalve dat wij hier nu weer over deze problemen praten en ook in andere
debatten deze week, zoekt de SP het hogerop. Mijn baas wil met de baas van
de staatssecretaris spreken. Ik hoop dat dit gesprek spoedig kan plaatsvinden.De heer Bakker (D66):Voorzitter. Ik denk nog even na over die laatste opmerking van mevrouw
Gerkens, want wie is eigenlijk de baas van een Kamerlid? Dat is toch de kiezer,
niet de heer Marijnissen, de heer Dittrich of wie dan ook? Koopkrachtplaatjes zijn zeer tekortschietende afspiegelingen van de werkelijkheid.
Toch leiden zij tot emotionele debatten. De koopkrachtplaatjes waarmee wij
tientallen jaren hebben gewerkt, gingen over gemiddelden. Die zijn weliswaar
steeds verder gespecificeerd naar minima, alleenstaanden, alleenverdienenden,
ouderen, jongeren, enz., maar het gemiddelde bleef de basis vormen. Wij wisten
dat daarachter een grote spreiding schuilging en gelukkig zijn wij nu in de
gelegenheid om die spreiding in beeld te brengen. Dat is niet heel nieuw,
want dat doen wij al een paar jaar.In het jaar van het belastingplan, 2001, toen vele miljarden euro's belastingverlichting
in het stelsel werden gevoerd, was er sprake van een maximum koopkrachtverlies
van 6%. Dit jaar varieert de puntenwolk van min 8% tot 10%. Die variatie is
op zich niet verwonderlijk want daarachter schuilen maatregelen die noodzakelijk
zijn; inherent daaraan vindt een grote spreiding plaats. Als dit resultaat
niet bevalt, moet er actie worden ondernomen. De gevolgen van die spreiding
kunnen echter niet totaal teniet worden gedaan als de maatregelen die daaraan
ten grondslag liggen noodzakelijk zijn. Als iemand van mening is dat bijvoorbeeld
in de gezondheidszorg bepaalde maatregelen niet noodzakelijk zijn, dan is
hij gauw klaar. Als hij die maatregelen echter wel noodzakelijk acht, dan
is hij verantwoordelijk voor het bezien van die spreiding en voor het tegemoetkomen
daaraan.Wij hebben vorige week gedebatteerd over de koopkracht. De tegemoetkoming
bevat een aantal elementen: een aanpassing van de AWBZ ten aanzien van de
eigenbijdrageregeling voor extramurale zorg, een aanpassing van het zittend
ziekenvervoer, een aanpassing van het belastingplan na de zesde nota van wijziging
en de bijzondere bijstand waarmee aan de grote uitslagen naar beneden via
maatwerk tegemoetgekomen kan worden. Ik concludeer dat gekozen is voor een
verstandige aanpak door een aantal generieke en specifieke mogelijkheden aan
te bieden om aan mensen tegemoet te komen. Daar is de bijzondere bijstand
uiteindelijk voor bedoeld.De heer Vendrik (GroenLinks):Moet ik uit het betoog van de heer Bakker opmaken dat de
D66-fractie het niet eens was met de opmerking van de minister-president dat
min 1% de ondergrens is?De heer Bakker (D66):Ik weet niet waaruit u dat hebt kunnen opmaken.De heer Vendrik (GroenLinks):U zegt terecht dat de spreiding van inkomenseffecten dit jaar bijzonder
groot is als gevolg van het samenstel van maatregelen, die in individuele
huishoudens soms wel en soms niet cumuleren. Als D66'er zegt u dat daarvoor
verantwoordelijkheid moet worden genomen door die spreiding te accepteren.
De minister-president heeft gezegd dat min 1% de vloer is en voor de uitzonderingen
de bijzondere bijstand kan worden aangewend. Ik constateer dat u het niet
met hem eens was.De heer Bakker (D66):Spreidingen accepteren wij elk jaar. Dat is heel normaal, omdat de werkelijkheid
diverser is dan wij in onze statistieken kunnen laten zien. De minister-president
heeft gesproken over het gemiddelde koopkrachtplaatje. U weet dat ook heel
goed, ook al doet u net alsof dat niet het geval is. Dat koopkrachtplaatje
wordt altijd gebruikt als over de koopkracht wordt gesproken. Ik spreek nu
echter over de spreiding die daarachter schuilgaat. Het kabinet is daar in
eerste instantie onvoldoende helder over geweest. Dat ben ik met u eens. In
tweede instantie heeft het kabinet daar, op aandringen van de Kamer, adequaat
op gereageerd.De voorzitter:Stel dat het debat waarover wij hebben gesproken, er inderdaad komt. In
dat geval loopt u beiden er nu op vooruit.De heer Bakker (D66):Het bazendebat!De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Ik heb de afgelopen drie maanden geleerd dat er met het huidige
kabinet en de huidige coalitie niets beters is dan vooruitlopen op debatten
waarnaar alsdan weer wordt verwezen. Ik meen dat serieus.De voorzitter:Mijnheer Vendrik, u heeft het volste recht om dat vanuit politiek oogpunt
te vinden. Dat geldt voor alle leden. Het is echter mijn plicht om de procedures
te bewaken. Die plicht kom ik uiteraard na.De heer Vendrik (GroenLinks):Is de heer Bakker het met mij eens dat de spreiding van inkomenseffecten
in 2004 niet normaal, maar uitzonderlijk is?De heer Bakker (D66):Dat ben ik niet met u eens.De heer Vendrik (GroenLinks):De maatregelen die aanleiding geven tot de spreiding zijn namelijk ook
uitzonderlijk. Dat plaatst het inkomenspolitieke debat in een ander daglicht.
Als de heer Bakker het met mij eens is, blijft mijn prangende vraag wat voor
de fractie van D66 de ondergrens is. Accepteert die fractie elke spreiding
van inkomenseffecten door achter alle maatregelen te staan die chronisch zieken
en gehandicapten treffen? Of is er ook voor het sociaal-liberale D66 nog ergens
een ondergrens? Vorige week leek dat zo te zijn, maar nu hoor ik de heer Bakker
er niet meer over.De heer Bakker (D66):De spreiding is niet uitzonderlijk. Zij is zelfs weleens groter geweest.
In 2001, een zeer goede tijd waarin er via de belastingen miljarden naar de
mensen toegingen, liep de spreiding uiteen van min 6 tot plus 16. Volgend
jaar hebben wij een spreiding van min 8 tot plus 10. Beide waarden komen voor
in de lagere-inkomensgroepen. De hogere plussen zitten niet in de hogere-inkomensgroepen.
Dit is natuurlijk toe te schrijven aan de maatregelen die erachter liggen.
Je kunt de maatregelen achterwege laten, maar dat is pappen en nathouden.
Op die manier schuif je problemen vooruit. Of je moet de belastingen verhogen,
zoals de heer Vendrik dagelijks wil doen. De problemen in de zorg moeten nu
worden opgelost. Waar dat tot onaanvaardbare consequenties leidt, moeten ook
mogelijkheden zijn om die gevolgen op te vangen. De heer Vendrik weet net
zo goed als ik dat het algemene koopkrachtbeeld voor volgend jaar er helemaal
niet zo slecht uitziet. De spreiding daarachter is niet uitzonderlijk, maar
is in een aantal opzichten wel onaanvaardbaar. Je moet daartegen iets doen,
maar niet door af te zien van de maatregelen of maar nieuwe, draconische belastingen
te heffen, zoals de heer Vendrik voorstelt.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik wacht op antwoord op mijn vraag, wat voor de fractie van D66 onaanvaardbaar
is. Vorige week wilde de heer Bakker er geen helderheid over geven en nu is
het echt één minuut voor twaalf.De heer Bakker (D66):Ik geloof niet dat de heer Vendrik mij daarnaar vorige week heeft gevraagd.
Wij kunnen over het algemeen politiek sturen en oordelen via het algemene
koopkrachtplaatje. De minister-president heeft in de moeilijke omstandigheden
een adequate reactie gegeven met een reeks van een kleine plus tot min 1 à
min 2; in de algemene plaatjes staat overigens min 1. Ik sluit mij daarbij
aan. Individuele gevallen kunnen anders zijn. Als mensen werkloos of arbeidsongeschikt
worden, gaan zij er 30% op achteruit. Als dat soort dingen gebeurt in het
leven van een mens, dan gaat hij er veel meer op achteruit. Je kunt de heel
diverse werkelijkheid dus niet van hieruit sturen. Je kunt er alleen maar
voor zorgen dat mensen die door de bodem zakken, ergens naartoe kunnen. Dat
gebeurt. De heer Vendrik vraagt of "door de bodem zakken" bijvoorbeeld bij
min 3, min 4 of min 5 is. Hij zal mijn antwoord op die vraag wel onbevredigend
vinden: het hangt puur van de omstandigheden af. Wij kunnen het individuele
geval niet beoordelen. Daarom ligt de beoordeling op het niveau van de gemeente.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Het boeiend om de heer Bakker te horen uitleggen wat de minister-president
precies heeft bedoelt. Hij kan verder kijken dan ik.De heer Bakker (D66):U moet het hem volgende week maar vragen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Het is dan ook inderdaad voor de hand liggend dat wij het de minister-president
zelf vragen. Dat moment moet nog komen. Het werpt een iets ander licht op
de vraag van de heer Bakker wie eigenlijk de baas is. Volgens hem is dat de
kiezer, maar hij legt precies uit wat de minister-president heeft bedoeld.De heer Bakker (D66):Dat werpt ook een interessant licht op de vraag wie de baas is.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik haak aan bij uw eigen opmerking. Volgens u is de kiezer de baas en
in dat geval zou ik goed naar hem luisteren. De signalen die de kiezer afgeeft,
zijn verontrustend, mijnheer Bakker. Als u ergens de kans krijgt om het verschil
te maken tussen Balkenende II en Balkenende I, dan is het volgens mij op dit
onderwerp.Ik erger mij een beetje aan uw opmerking dat je gauw klaar bent als je
vindt dat er niets gedaan hoeft te worden in de zorg en als je dat wel vindt,
dan moet je dit soort maatregelen treffen, ook als het financieel pijn doet.
Daar zit alleen nog wel iets tussen. Namens mijn fractie heb ik steeds de
volgende stelling betrokken: ik zie dat er wat moet gebeuren in de zorg en
daar wil ik aan meewerken, maar ik wil een sociale grens trekken met betrekking
tot de positie van de meest kwetsbaren. De situatie is niet zwart/wit, maar
het gaat erom hoever wij de meest kwetsbaren tegemoet kunnen komen. De cruciale
vraag is dus niet: wil je iets doen in de zorg of niet? U moet die tegenstelling
volgens mij niet zo aanscherpen. De vraag moet zijn: bieden wij genoeg compensatie
voor de kwetsbaarste groepen?U noemt het huidige beeld niet bijzonder, maar de massaliteit van de uitschieters
is wél uitzonderlijk. Het gaat om 200.000 punten in de puntenwolk en
dat is wél uitzonderlijk. De vraag aan de D66-fractie blijft: is het,
gelet op de laatste brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
aanvaardbaar dat er 28.000 chronisch zieken en gehandicapten tot modaal door
de min 1-grens en zelfs onder de min 2-grens zakken? Wij weten nog niet precies
hoe ver dat komt. Vindt de D66-fractie dat aanvaardbaar of zijn er behalve
deze pleister, hoe belangrijk ook, verdere stappen nodig?De heer Bakker (D66):U stelt twee vragen die nauw met elkaar samenhangen. Moet je dan maar
niets doen in de volksgezondheid? Dat heb ik ook niet gezegd. Het is altijd
de discussie of je de inkomensgevolgen van maatregelen in de volksgezondheid
binnen de volksgezondheid of buiten de volksgezondheid moet oplossen. Mijn
constatering is al twintig jaar dat tal van noodzakelijke oplossingen de afgelopen
jaren niet konden worden doorgevoerd doordat het inkomensdebat altijd binnen
de volksgezondheid is gevoerd. Wij slaan met de volksgezondheid nu de richting
in van een stelselherziening en daarop loopt een aantal maatregelen vooruit.
Ik sta achter die richting en dat betekent dat je het inkomensprobleem buiten
de volksgezondheid moet oplossen, nu en structureel.Vervolgens is de vraag: hoe los je dat op? U weet dat er een aantal generieke
maatregelen worden genomen waardoor mensen in de regelingen zelf minder worden
getroffen. Dat geldt bijvoorbeeld voor de AWBZ, het zittend ziekenvervoer
en de belastingen. Daarnaast hebben wij de bijzondere bijstand voor mensen
die door de bodem zakken. Het verschaffen van individuele tegemoetkomingen
aan mensen die door de bodem zakken, is altijd al de functie van de bijzondere
bijstand geweest.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik vraag het de heer Bakker nu toch maar op de man. Zijn de heer Bakker
en de D66-fractie net zo tevreden als de CDA-fractie en de VVD-fractie met
de stelling "vandaag hebben wij de problemen opgelost en zo is het prima"?De heer Bakker (D66):De problemen zijn niet opgelost. Een aantal individuele problemen zullen
moeten worden opgelost in het contact tussen betrokkene en gemeente. Ik vind
dat het kabinet de Kamer, naar omstandigheden, adequaat tegemoet is gekomen
na haar aandringen vorige week.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Mijn vraag is of u tevreden bent, gelet op de mensen die nog wel onder
de min 1-grens en de min 2-grens zakken. Ik haak nogmaals aan bij uw opmerking
dat het uiteindelijk gaat om de mensen die ons gekozen hebben. Vindt u dat
wij als politiek een adequaat antwoord hebben gegeven aan de mensen die vanaf
1 januari in de problemen komen?De heer Bakker (D66):Ik heb er vertrouwen in dat er voor die mensen individueel oplossingen
gevonden worden voor de maatregelen die het kabinet heeft genomen. Dat doen
wij alleen niet door middel van compensatie via een grote belastingmaatregel.
Dit zijn namelijk grove, generieke maatregelen waardoor wij vaak overcompenseren.
Wij hebben daarom de bijzondere bijstand ingeschakeld. Overigens hoeven mensen
zich geen moment te schamen om hierop een beroep te doen en veel mensen om
wie het gaat hebben al een relatie met de bijzondere bijstand. Ik ben ervan
overtuigd dat de bijzondere bijstand maatwerk kan bieden als mensen te veel
door de bodem zakken.De heer Rouvoet (ChristenUnie):De vraag resteert waarom u dan bij de politieke beschouwingen tegen mijn
motie hebt gestemd, want daarin stond precies wat u net zei.De heer Bakker (D66):Vermeerdering van kennis is soms vermeerdering van smart, maar ook vermeerdering
van noodzakelijke maatregelen.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Vervolgens is de vraag wat er gebeurd is tussen de behandeling van het
belastingplan en nu. Toen heb ik de fractie van D66 bij monde van mevrouw
Giskes een aantal keren zeer duidelijk horen zeggen dat zij vond dat chronisch
zieken en gehandicapten gecompenseerd moesten worden en dat er een goede oplossing
moest komen. Welnu, die oplossing heeft het kabinet niet gegeven. Er zijn
uit de Kamer wel een aantal voorstellen gedaan. Ik denk dat gezien de lijn
die D66 bij de behandeling van het belastingplan heeft gevolgd, zij niets
anders kan doen dan daar voor stemmen.De heer Bakker (D66):Die oplossing is wel geboden. Zo is de regeling aanmerkelijk verbeterd,
mede op basis van het amendement van de heer Vendrik en de zesde nota van
wijziging die daaruit is voortgevloeid. Bovendien gaan er heel veel mensen
op vooruit, omdat zij nu een belastingvoordeel hebben. Voordien hadden zij
dat niet, omdat zij geen belasting betaalden. Dat belastingvoordeel kunnen
zij verzilveren. Daardoor komen heel veel mensen (chronisch zieken en gehandicapten)
met een minimum inkomen op de plus 10 uit. Tot slot zijn er een aantal problemen
waardoor mensen door de bodem zakken.Natuurlijk moeten die problemen worden opgelost. Dat moet echter niet
gebeuren via allerlei structuur wijzigingen in het belastingstelsel.
U wilt steeds de AWBZ het liefst door het hele belastingstelsel heffen. Dat
stelt u nu weer voor. GroenLinks en SP willen steeds de belastingen verhogen
met als argument dat de rijken de crisis moeten betalen. Dat stellen zij nu
ook weer voor. Het gaat echter om het gezond maken van de economie en de gezondheidszorg.
Die oplossingen brengen ons verder weg van de situatie die wij wensen.Mevrouw Bussemaker (PvdA):U zegt ook dat die problemen opgelost moeten worden. U moet nu maar eens
aangeven hoe en waar ze opgelost moeten worden. Ik constateer dat uw woordvoerder
in de derde termijn van VWS zegt: deze problemen moeten elders behandeld worden.
Bij de behandeling van de begroting van Sociale Zaken zegt u ook niet dat
u de amendementen van de PvdA steunt. Nu zegt u weer: het moet wel opgelost
worden, maar niet binnen de belastingen. Waar moeten de problemen dan dus
wél opgelost worden?De heer Bakker (D66):Ik zeg ook niet dat de problemen niet opgelost moeten worden. Ik verwijs
naar geen enkel ander debat. Ik zeg wel dat het belastingplan een bijdrage
levert aan de oplossing van het probleem. Ook zeg ik dat er daarnaast nog
een aantal andere bijdragen zijn. Het grote individuele probleem van mensen
moeten wij daarvan gescheiden houden. Ik doel op de gemiddelden en de individuele
gevolgen. Voor het grote individuele probleem zijn er voorzieningen in de
bijzondere bijstand.Ik heb het nu dus niet over de categorale dingen die u zo mooi vindt,
maar die wel de armoedeval alleen maar vergroten. Daardoor zijn er nog steeds
geen mensen te vinden op de arbeidsmarkt, ondanks de oplopende werkloosheid.
Dat is ook een debat dat daaraan raakt. Als evenwel in het voorjaar blijkt
dat in de bijzondere bijstand die 80 mln niet genoeg is om mensen in individuele
situaties tegemoet te komen, zal ik de eerste zijn die tegen het kabinet zegt:
geef daar meer ruimte.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Dan worden er nog een keer pleisters geplakt. Dat kunt u toch niet menen?De heer Bakker (D66):Ik wil graag dat u even meedenkt. Het is nodig dat wij de bijzondere bijstand
als instrument accepteren. Is daarvoor 80 mln, 100 mln of 200 mln nodig? Weet
u dat? Nee, dat weet u niet, omdat u nu nog niet weet hoeveel mensen die in
de problemen zijn, zich straks melden. Zelfs de puntenwolken geven een suggestie
van precisie die niet reëel is. Wat reëel is, zullen wij dus straks
alleen maar in de praktijk kunnen zien.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik word uitgedaagd om te interrumperen.De voorzitter:Nee, u werd retorisch uitgedaagd. Dat is net zoiets als platonisch verleid.Mevrouw Gerkens (SP):De heer Bakker vertelt hier bijna met vreugde dat de algemene koopplaatjes
een adequaat antwoord op de huidige problemen zijn. Hij voegt er ook aan toe
dat wij zeker moeten denken aan de individuele gevallen, maar dat daar de
gemeentes voor zijn. Dat ligt dus op hun bordje. Het bordje van de gemeentes
is echter helemaal niet goed gevuld. Vindt hij het dan acceptabel dat mensen
met honger naar huis gaan, omdat dat bordje leeg is?De heer Bakker (D66):Het gemiddelde koopkrachtplaatje ziet er in de huidige omstandigheden,
met een economie die krimpt, zeer acceptabel uit. In de gemiddelden staan
mensen met een uitkering, met een minimum inkomen, nog in de plus en de mensen
met de hoge inkomens in de min. Ik geef direct toe dat dit allemaal gemiddelden
zijn. Natuurlijk moet je kijken naar de werkelijkheid achter de koopkrachtplaatjes.
Welnu, die werkelijkheid is dat er mensen zijn die geweldig in de plus staan
en dat er mensen te veel in de min staan. Die mensen moeten worden tegemoetgekomen.
U hebt het over het bordje van de gemeenten. Er is inderdaad op de bijzondere
bijstand bezuinigd. Waarom? Omdat gemeenten bij het vormgeven van het bijzondere
bijstandsbeleid van de afgelopen jaren steeds meer categorale regelingen hebben
gemaakt. Daarbij werden zij aangemoedigd door Den Haag. Als vanzelf, dus zonder
dat individuele nood werd vastgesteld, werden aanvullingen per categorie gegeven,
bijvoorbeeld aan de categorie ouders met kinderen. Dat heeft een buitengewoon
negatief effect op de armoedeval en dat is een van de oorzaken waardoor mensen
die een baan vinden er geen cent op vooruit gaan. Het tegendeel is waar: zij
gaan erop achteruit. Wij hebben dat geschrapt, omdat wij vonden dat wij daarmee
op moesten houden. Alleen aan de chronisch zieken en gehandicapten mogen de
gemeenten nu nog categorale bijstand verstrekken. In die zin is het kabinet
dus op zijn schreden teruggekeerd en stelt het daarvoor de nodige middelen
beschikbaar. Ik vertrouw erop dat de middelen voor die specifieke groep volstaan.
Ook vertrouw ik erop dat er middelen bijkomen, mocht blijken dat zij niet
afdoende zijn.De voorzitter:Ik sta mevrouw Gerkens toe nog een vraag te stellen, maar herhaal dat
wij verzanden in reeds gevoerde debatten en in debatten die wellicht nog zullen
worden gevoerd.Mevrouw Gerkens (SP):Dat hoop ik van harte.Die gemeenten hebben dat ook niet zo maar gedaan in de loop der jaren.
Zij hebben dat gedaan, omdat het hard nodig was. Als ik het goed begrijp,
is de heer Bakker ervan overtuigd dat het bordje van de gemeenten op dit moment
voldoende is gevuld om de individuele gevallen iets te bieden om op terug
te vallen voor het geval zij door de grens heen zakken. Wat je overigens maar
individuele gevallen noemt: het gaat om 28.000 mensen.De heer Bakker (D66):Ik noem het individuele gevallen, omdat daarachter in de werkelijkheid
een groot verschil schuil gaat. De ene oorzaak is vaak de andere niet. Hoe
het ook zij, ik denk dat de 80 mln toereikend kan zijn voor deze groep, los
van de middelen voor het overige bijstandsbeleid. Als blijkt dat dit niet
het geval is, staan wij hier ongetwijfeld weer. Als u het niet regelt, regel
ik het zelf.De heer Van As (LPF):Voorzitter. Namens de LPF-fractie deel ik u mee dat wij ons in de voorstellen
van de staatssecretaris kunnen vinden. Tot nu toe heeft de discussie zich
toegespitst op de chronisch zieken en gehandicapten. Dit is eigenlijk maar een segment van de categorie mensen die in financiële
zin dreigt te worden gedupeerd doordat niet alle hoge uitgaven worden vergoed.
Wij hebben ooit aan minister Zalm de suggestie gedaan om een waarborgfonds
of calamiteitenfonds in te stellen, te voeden door een soort omslagstelsel.
Ik denk aan een verhoging van de ziekenfondspremie met een percentage van
rond de 0,02. Veel hoger hoeft dat niet te liggen. Mensen op wie een vorm
van een hardheidsclausule van toepassing wordt, kunnen een beroep doen op
dat fonds. Die systematiek kent men ook bij de IZA. Daardoor kun je niet alleen
de categorie in kwestie bedienen, maar ook andere mensen die om allerlei redenen
in een bepaald kalenderjaar zwaar worden gedupeerd qua ziektekosten. Wellicht
kan de staatssecretaris onze suggestie samen met minister De Geus bestuderen.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Staatssecretaris Wijn:Mijnheer de voorzitter. Toen vannacht om tien voor half drie bij mij thuis
het faxapparaat begon te ratelen, realiseerde ik mij nogmaals – ik heb
het deze week aan de overkant ook al uitgebreid gezegd – welk een voorrecht
het is om staatssecretaris op het ministerie van Financiën te zijn. De
toewijding en de professionaliteit van de ambtenaren aldaar is buitengewoon.
Ik dank dan ook de Kamerleden die daaraan hebben gerefereerd. Ik zeg er meteen
bij dat ik van mijn kant de Kamer wil danken voor de zeer snelle wijze waarop
is gereageerd op de novelle die wij naar de Kamer hebben gestuurd. Ook de
medewerkers van de Tweede-Kamerfracties die hierin ongetwijfeld ook veel werk
hebben gestoken, dank ik daarvoor.Het is geen gemakkelijke tijd. Dat betekent dat het ook helemaal geen
feest is, integendeel, om bepaalde maatregelen te nemen die wij nu naar onze
stellige overtuiging moeten nemen. Het is ook daarom – en ik stel het
op prijs dat de Kamerleden dat ook bijna allemaal hebben gezegd – dat
ik zowel bij de behandeling van het belastingplan als bij de eerste wijziging
op het belastingplan als nu bij de novelle om het belastingplan te wijzigen,
terwijl het al unaniem door de Kamer is aangenomen, heb gezegd dat het een
flexibele houding is die wij op prijs stellen. Ik vind ook dat dit hoort.
Als wij weten dat het niet gemakkelijk is, moeten wij ook ervoor open blijven
staan om een wetsvoorstel dat al is aangenomen, toch te wijzigen. Daarom zet
ik mij daarvoor in en lever ik daaraan een bijdrage. Waar de politieke discussie
hier niet gemakkelijk is, hebben heel veel mensen het al helemaal niet gemakkelijk.
Ik vind dat wij daarvoor oog moeten houden.Het is niet mijn intentie om de discussie die gisteren met minister De
Geus is gevoerd over het algemene koopkrachtbeeld, opnieuw te voeren. Vanuit
fiscaal perspectief heb ik daaraan ook niet zo gek veel toe te voegen. Ik
sta echter voluit achter het kabinetsbeleid. Wij hebben te maken met een krimpende
economie. Wij hebben te maken met de gezondheidszorg die onder druk staat,
zowel in de kwaliteit als in de groeimogelijkheden in de toekomst in het licht
van de vergrijzing. Budgettair is het ingewikkeld. Er zijn discussies over
de koopkracht.Het is geen gemakkelijke tijd. Ik realiseer mij dat in elk geval volledig.
Ik realiseer mij ook dat de belastingen een beperkt middel zijn om effecten
van maatregelen in de gezondheidszorg en van maatregelen die in een breder
perspectief worden genomen, te compenseren. Ik heb dat ook in elk debat gezegd.
Ik zal er niet omheen draaien en ik zal geen valse verwachtingen wekken: de
belastingen zijn een beperkt middel om eraan tegemoet te komen. Het is al
eerder gezegd, wat wij vandaag bespreken is een pleister. Ik ben ook de eerste
om ruiterlijk toe te geven dat dit niet een pleister is die in alle individuele
gevallen de wond volledig bedekt. Ik zal dat niet pretenderen. Ik vind dat
ik dat open moet zeggen. Ik heb dat in alle debatten die wij de afgelopen
maanden hebben gevoerd, ook steeds gedaan. Dat heeft te maken met het feit
dat je de eigen bijdrage in de AWBZ nooit fiscaal kunt repareren, al is het
maar omdat de fiscale teruggave altijd plaatsvindt tegen het tarief dat men
aan belasting betaalt en waartegen men belasting aftrekt. Het is dus nooit
100% van de gemaakte kosten.Door de Kamer is ook gezegd dat er een timing-probleem is. De heer Rouvoet
sprak daarover. De verzilveringsregeling gaat in in 2004 en dat is op basis
van de bijzondere uitgaven in het jaar 2003. In de novelle zorgen wij ervoor
dat het bij een groep mensen die met specifieke kosten zitten, terechtkomt.
Wat wij hier doen, is wat mevrouw Dezentjé Hamming terecht aanhaalde
en wat zij ook al heeft aangegeven bij de behandeling van de zesde nota van
wijziging, toen zij sprak over de extramurale AWBZ-zorg. Wij richten dat specifiek,
maar de verzilveringsregeling krijgt pas zijn beslag in het kalenderjaar 2005.
Wat wij nu bespreken geldt voor de belastingen pas in een volgend kalenderjaar
en voor de categorie teruggaven pas in het daaropvolgende kalenderjaar. Dat
laat de mogelijkheid tot voorlopige teruggaaf onverlet.Wij hebben elkaar een week geleden gesproken in het bijzijn van de minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de minister van VWS. Wij hebben toen
de problemen op het punt van het koopkrachtbeeld breed geïnventariseerd.
De drie aanwezige bewindspersonen hebben allen een bijdrage geleverd aan de
aanpak van de daar geconstateerde knelpunten. Minister De Geus heeft dat gedaan
in de vorm van een additionele ophoging van het budget voor de bijzondere
bijstand. Ik zal het idee van de heer Van As ter harte nemen. Het is overigens
de bedoeling dat de bijzondere bijstand grosso modo als zodanig functioneert,
zodat tegemoet wordt gekomen aan individuele knelpunten. Desalniettemin kunnen
wij er nog eens naar kijken. Hij heeft het al eerder geopperd, dus ik ga ervan
uit dat het al bekend is bij minister De Geus, die daarvoor de eerst aangewezene
is. De bijzondere bijstand is juist voor individuele gevallen waarin mensen
buiten het bereik van generieke macromaatregelen vallen die je moet nemen.
Dat vind ik het lastige. Wij nemen hier maatregelen die ik per saldo evenwichtig
vind, maar het regeren van een middelgroot land brengt nu eenmaal mee dat
je het nooit voor elk individu helemaal optimaal kunt regelen. Daarvoor is
de bijzondere bijstand. Dat is de bijdrage van de heer De Geus.De heer Hoogervorst heeft bij de behandeling van de begroting VWS –
u heeft er dinsdag over gesproken – de eigen bijdrage in de AWBZ wat
aangepast en ervoor gezorgd dat hogere inkomens wat meer bijbetalen
dan lagere inkomens. Vanuit het fiscale perspectief is er nu deze nota van
wijziging. Ik begrijp de opmerkingen van de Kamer zo dat er brede steun is
voor de novelle. Een aantal van u zegt dat het misschien niet genoeg is of
dat men een andere maatvoering had gewild, maar men kan de hoofdlijnen hiervan
accepteren. Daarom wil ik overgaan tot het beantwoorden van de specifieke
vragen.Mevrouw Bussemaker (PvdA):U sprak over VWS en de discussie over zorg. Afgelopen dinsdag heeft zich
een relevant debatje ontsponnen waarover ik ook uw mening wil vragen. Het
ging over de lastenmaximering en de zorgtoeslag. De heer Hoogervorst zegt:
u moet er niet te veel van verwachten, want wij weten ook niet wat de inkomenseffecten
zijn. De heer Buijs zegt dat er sprake moet zijn van een kostenmaximering,
wat betekent dat mensen tot een bepaald maximum kosten voor de zorg mogen
hebben. Bent u het eens met de heer Buijs of met de heer Hoogervorst?Staatssecretaris Wijn:Het moge duidelijk zijn dat ik het sowieso altijd met de heer Hoogervorst
eens ben, omdat het kabinet met een mond spreekt. Ik sta ook volledig achter
het kabinetsbeleid. Ik vind het moeilijk, maar echt noodzakelijk. Ik ben ervan
overtuigd dat wij, als wij nu bepaalde dingen niet doen, later nog veel grotere
problemen krijgen. Het is niet leuk, maar ik weet zeker dat het op de lange
termijn nog vervelender wordt, als wij nu die vervelende dingen niet doen.
Wij halen nu geen populariteitsprijs. De heer Rouvoet heeft al gezegd: de
kiezer is uiteindelijk de baas in dit land; kijk eens naar de signalen van
de kiezer. Ik zie natuurlijk ook dat er zorgen zijn in het land en dat die
worden geuit in opiniepeilingen. Ik ben er evenwel van overtuigd dat de boodschap
nog veel ernstiger zou zijn, laat staan de situatie in de gezondheidszorg
en op het gebied van de koopkracht, als wij die maatregelen nu niet nemen.De discussie over de zorgtoeslag kan worden gevoerd op het moment dat
er concrete plannen voor komen. Ik weet dat de CDA-fractie daarbij koerst
op kosten- en lastenmaximering. Ik weet niet of het kabinet dat helemaal gaat
redden. Dat moeten wij afwachten. Het is de bedoeling dat de zorgtoeslag een
adequate compensatie is voor de inkomensonafhankelijke zorgpremie. Mensen
die nu een inkomensafhankelijke ziekenfondspremie betalen, zullen adequaat
tegemoet worden gekomen op een manier waarmee zo weinig mogelijk armoedevallen
worden gecreëerd. Wij moeten wachten op het verloop van de discussie
hierover. Daarna weten wij pas welke ruimte wij hebben voor koopkrachtreparatie.
Je kunt nu niet voorspellen hoe de overheidsfinanciën er in 2006 voorstaan.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Helaas moet ik concluderen dat de heer Wijn afstand neemt van de oorspronkelijke
ideeën van het CDA, die wijzen op een kostenmaximering. Daardoor zouden
mensen niet meer dan 10% van hun inkomen kwijt zijn aan zorg. Nu wordt gezegd:
wij weten nu nog niet hoe het straks verder moet, ook met de kwetsbare groepen.
Wij moeten tegen die tijd maar eens gaan kijken of wij pleisters kunnen plakken.
Daar zullen deze mensen heel blij mee zijn.Staatssecretaris Wijn:Het is niet mijn bedoeling om afstand te nemen van wie dan ook. Ik geef
gewoon aan dat in 2006 het hele stelsel voor de gezondheidszorg eindelijk
vernieuwd wordt, na jarenlange inertie bij diverse kabinetten, na jaren waarin
er te weinig is gedaan aan de vernieuwing van de gezondheidszorg. Die discussie
komt eind 2004 en in 2005. De precieze timing van de minister van VWS ken
ik niet, maar ik sluit mij aan bij zijn opmerkingen. De wensen van het CDA
zijn dit kabinet zeer wel bekend. De wensen van de VVD zijn dit kabinet zeer
wel bekend. De wensen van D66 zijn dit kabinet zeer wel bekend. Als de zorgtoeslag
geïntroduceerd wordt, zullen wij het zo adequaat mogelijk doen.De heer Vendrik (GroenLinks):Het probleem is voor ons niet dat de wensen van de drie coalitiefracties
ons niet bekend zijn. Het probleem is dat de wensen van het kabinet niet bekend
zijn. Ik schrik van de antwoorden van de staatssecretaris, want daarmee dreigt
een herhaling van de afgelopen drie maanden. Als het kabinet al een doelstelling
heeft op inkomenspolitiek terrein, dan blijkt vervolgens dat die doelstelling
massaal niet gehaald wordt. Nu zegt de staatssecretaris, in navolging van
de heer Hoogervorst, dat de toeslag wel wordt ingevoerd, maar dat het inkomenspolitieke
doel onbekend is. Of het doel uiteindelijk gehaald wordt, zullen wij nog weleens
zien. Ik vraag het kabinet om de redenering om te draaien. Kom met heldere
doelstellingen op het gebied van inkomenspolitiek. Ga geen instrumenten voorop
zetten, maar kom met heldere doelen. Daar heeft het de afgelopen drie maanden
aan ontbroken. De woorden van de staatssecretaris beluisterend, gaan wij daar
de komende vier jaar mee door. Dat was echt eens maar nooit weer wat mij betreft.Staatssecretaris Wijn:Mijn antwoord van daarnet sloeg op de invoering van de zorgtoeslag in
2006. Ik heb impliciet aangegeven wat onze doelen zijn: een evenwichtig inkomensbeleid
en een adequate tegemoetkoming aan mensen die door de nominale zorgtoeslag
in een andere positie terechtkomen. Daarmee is het kader geschetst.Overigens zijn ons natuurlijk ook de wensen van GroenLinks, de SP, de
PvdA, de ChristenUnie, de SGP en de LPF bekend. De heer Vendrik is opnieuw
ingegaan op het koopkrachtbeleid voor het jaar 2004. Dat is gisteren met de
minister van SZW besproken. Vanuit fiscaal perspectief kan ik daar niet zo
gek veel aan toevoegen. Wij gaan de discussie met de Kamer open en flexibel
aan. Wat het fiscale terrein betreft hebben wij dat de afgelopen periode ook
aangetoond. Die houding zal niet veranderen. Ik ben altijd bereid om verantwoording
af te leggen over het fiscale beleid. Op het moment dat de Kamer met kritische
opmerkingen komt, zal ik er altijd constructief en open naar luisteren. Dat
is ook gebleken bij de zesde nota van wijziging en bij deze novelle. Wij zijn
van mening dat wat nu voorligt, evenwichtig is. Dat de heer Vendrik het wellicht
graag anders had gezien, kan en wil ik niet wegpoetsen. Ik poets ook niet
weg de beperktheid van het fiscale instrumentarium. Ik poets ook niet weg
dat het geen gemakkelijke tijden zijn, zeker niet voor sommige individuen.
Maar dit is wel waarmee wij het moeten doen en waarvan ik ook vind dat men
het ermee kan doen.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik doe nogmaals een beroep op de open opstelling van de
staatssecretaris. Als hij zelf terugkijkt naar de afgelopen drie maanden,
is dan niet zijn oordeel dat dit kabinet, waarvan hij deel uitmaakt, het de
volgende keer echt anders moet doen? Vind hij ook niet dat dit valt onder
de categorie: dit was eens maar nooit weer?Staatssecretaris Wijn:Ik zie dat anders. Ik wil hier alleen praten over het fiscale gedeelte.
Er lag hier een belastingplan. Door de Kamer is gevraagd er nog eens naar
te kijken. Er lag een motie van het CDA. De VVD en D66 hebben gevraagd om
er wat aan te veranderen, evenals de fractie van GroenLinks. Dat hebben wij
toen gedaan met de zesde nota van wijziging. Daarin is aangegeven dat ik niet
de pretentie had dat wij daarmee het ideaal geschapen hebben. Tevens heb ik
daarbij de beperkingen aangegeven van wat wij fiscaal kunnen, geplaatst binnen
de totale maatregelen die het kabinet heeft genomen. Er komt nu nog eens een
novelle overheen. De economische situatie is niet gemakkelijk, de gezondheidssituatie
is niet gemakkelijk, veel mensen hebben het niet gemakkelijk. Ik vind dat
wij het ons op fiscaal gebied qua wetgevingstraject ook niet gemakkelijk hebben
gemaakt. Hetgeen nu voorligt, vind ik echt verdedigbaar en evenwichtig. Ik
zeg erbij dat dit gezien moet worden vanuit het perspectief dat als wij het
nu niet doen, wij over een paar jaar veel grotere problemen in de gezondheidszorg
en de economie zouden hebben. Dus ik vind het ook niet leuk, maar het is wel
zo dat wij het op deze manier moeten doen, omdat wij hiermee voor de toekomst
dingen zeker stellen die wij als wij het nu op z'n beloop zouden laten, zouden
gaan verpesten.De heer Vendrik heeft verder gevraagd wat de grondslag is voor de specifieke
kosten. Wat betreft de specifieke uitgaven is de grondslag ongeveer 600 mln.
Na de novelle zal dat uitkomen op ongeveer 700 mln. Het budgettaire effect
van de 60%- of 70%-vermenigvuldigingsfactor hangt niet alleen samen met het
marginaal tarief maar ook met het feit dat wij het vóór de drempel
hebben geplaatst. In het vorige debat heb ik aangegeven dat de ramingen die
in twijfel worden getrokken door bijvoorbeeld de CG-Raad, echt naar eer en
geweten door ons zijn gemaakt. Wij hebben er echt geen belang bij om hier
een raming te maken waarbij wij er bewust van uitgaan dat wij volgend jaar
geld overhouden. Dat is helemaal niet de bedoeling. Wij willen goed voorspellen
wat een bepaalde maatregel kost. Als het jaar 2004 voorbij is, dan weten wij
wat het echt gekost heeft. Als het meer heeft gekost dan geraamd, dan loopt
het voor zover het in de inkomstenkant van de rijksbegroting zit naar het
saldo en waar het gaat om de uitgavenkant wat betreft de verzilveringsregeling
ligt het dan iets anders.De heer Vendrik (GroenLinks):De vraag kwam voort uit mij bekende informatie over de buitengewone-uitgavenaftrek
in de afgelopen jaren. Je komt dan inderdaad uit in de buurt van een grondslag
van 600 mln euro of zelfs meer. Die rekensom heb ik grosso modo ook gemaakt,
dus dat antwoord van de staatssecretaris begrijp ik. Wat mij echter verbaast,
is dat er in een jaar tijd ongeveer een verdubbeling optreedt van die grondslag.
Dat is wel heel veel. Mijn vraag is of de staatssecretaris kan verklaren waar
die enorme stijging vandaan komt.Staatssecretaris Wijn:Wat de heer Vendrik zegt, kan ik niet een, twee, drie plaatsen. Ik heb
gezegd dat je moet kijken naar wat er met de drempel gebeurt. De vermenigvuldigingsfactoren
worden nu boven de drempel gehaald. Bij de onderliggende kosten die in aanmerking
worden genomen, is een extrapolatie gemaakt van de realisatie in het jaar
2002. Er is een inschatting gemaakt van de toename van gebruik en prijs, maar
het blijft onzeker. Gisterochtend las ik een krantenkop dat de particuliere
ziektekostenpremies, dus boven het ziekenfonds, volgend jaar 15% toenemen.
Als dat het geval is, weet ik ook niet precies wat dat met onze raming doet.
Het zou best kunnen dat wij iets te optimistisch hebben geraamd. Wij gaan
uit van bepaalde ideeën over prijsstijging en inflatie en wij kijken
of een bepaalde kostensoort sneller stijgt dan de gemiddelde kosten. Die aannames
hebben wij op grond van de ervaring bij Financiën.Mevrouw Dezentjé zei net: wie een glazen bol heeft, moet het zeggen.
Ik heb die glazen bol niet. Het enige wat wij kunnen, is op basis van gegevens
uit het verleden een zo helder mogelijk doortrekking naar de toekomst maken.
Ik verantwoord mij daarover bij de realisatie over 2004 en dan kan de Kamer
mij controleren. Ik onderwerp mij aan de bevindingen bij die controle. Wij
gaan niet bewust geld besparen of extra geld uitgeven, maar wij proberen reëel
te zeggen wat een bepaalde maatregel volgens ons gaat kosten.De heer Vendrik vroeg ook naar bijstandsgerechtigden. De bijstandsuitkering
komt niet in het geding. Het nettovoordeel van belastingteruggave door aftrek
van buitengewone uitgaven zal niet worden gekort op de bijstandsuitkering,
maar komt er bovenop. Bijzondere bijstand wordt niet verleend voor algemeen
noodzakelijke bestaanskosten. Minister De Geus heeft gezegd dat de bijzondere
bijstand door gemeenten wordt verstrekt, als dat in dat individuele geval
nodig is. Hij heeft in de brief van deze week gezegd dat hij gemeenten vraagt
om extra rekening te houden met de discussies die zijn gevoerd over de positie
van chronisch zieken en gehandicapten. Het is aan gemeenten om ervoor te zorgen
dat het terechtkomt bij de mensen die dit het hardst nodig hebben. Ik ga ervan
uit dat de gemeenten dat ook doen.De heer Vendrik (GroenLinks):Iemand met een bijstandsuitkering of een inkomen op minimumniveau kan
een deel van de kosten in verband met een chronische ziekte of handicap terugkrijgen
via de buitengewone uitgavenaftrek. De staatssecretaris zei terecht dat het
altijd een deel van de gemaakte kosten betreft. Vervolgens is het een open
vraag of die persoon, nadat er teruggave heeft plaatsgevonden, een beroep
kan doen op de bijzondere bijstand. Dat maakt het bouwwerk van de afgelopen
week oncontroleerbaar. Minister De Geus zegt dat het bij die groep terecht
moet komen, maar krijgt iemand die deze aftrek krijgt, nog bijzondere bijstand
voor het deel van de kosten waarover de fiscus geen compensatie verleent?
Hoe gaat dat in zijn werk? Als er een extra eigen bijdrage is, gaat deze af
van het netto-inkomen en dan daalt het inkomen met 1, 2, 3 of 4%.Staatssecretaris Wijn:Iemand gaat naar de gemeente en geeft aan dat hij in de problemen komt,
doordat zijn inkomen ontoereikend is vanwege bepaalde uitgaven waarmee
hij geconfronteerd wordt. Ik ben met de heer Bakker van mening dat dit geen
schande is. Die regeling is daarvoor. Vervolgens is het aan de gemeente c.q.
gemeenteambtenaar naar wie de betreffende persoon gaat, in te schatten of
het in dat geval inderdaad nodig is, bijzondere bijstand te verlenen.Ik begrijp wel dat de heer Vendrik vraagt hoe het in de praktijk zal gaan.
De bijzondere bijstand is bedoeld om maatwerk te leveren. De vraag is of wij
het gemeenten en ambtenaren toevertrouwen om een goede inschatting van de
situatie te maken en te beoordelen of bijzondere bijstand als extra tegemoetkoming
nodig is. Naar mijn mening kunnen die ambtenaren dat goed, omdat zij daar
al jaren ervaring mee hebben. Het kenmerk van een vangnetregeling is individueel
maatwerk. Wij kunnen dat in Den Haag niet regelen anders dan met een flinke
pot geld die aan de betreffende gemeente wordt toevertrouwd.De heer Vendrik (GroenLinks):De situatie is dus dat er 220 mln wordt bezuinigd, waarvan vervolgens
80 mln wordt afgehaald, er gaat een brief naar de gemeenten met afschrift
naar het kabinet om ook nog iets te doen voor chronisch zieken en gehandicapten
zonder dat er zicht is op resultaat voor deze mensen. Het kabinet kan hier
dan niet roepen dat het plaatje evenwichtig is, want wij weten helemaal niet
wat er in die situatie gaat gebeuren. Dat is nou juist het makke van het instrument
van de bijzondere bijstand.Het is het een of het ander: óf de staatssecretaris kan mij namens
het kabinet uitleggen hoe het in de praktijk gaat en wat ik straks aan de
telefoon tegen die man of vrouw met een chronische ziekte of handicap moet
zeggen, namelijk of men inderdaad in die situatie een legitiem beroep op bijzondere
bijstand kan doen óf de staatssecretaris zegt dat hij het niet weet
en alleen maar kan hopen dat gemeenten er iets mee doen. Hij haalt iets van
de bezuinigingen af en hoopt maar dat er wat ruimte is voor chronisch zieken
en gehandicapten. In deze Kamer kan dan niet volgehouden worden dat na de
cijfers van vorige week een evenwichtig inkomensbeeld ontstaat, want dat weten
wij niet. Er is geen enkel zicht op het resultaat van die 80 mln die specifiek
bedoeld is voor de groep chronisch zieken en gehandicapten.Staatssecretaris Wijn:Ik draai het om. Mijn stelling is dat je alleen kunt zeggen dat er sprake
is van evenwicht als je weet dat er ruimte is om in individuele gevallen maatwerk
te leveren. Als je zaken generiek wilt regelen, wordt het evenwicht gecreëerd
doordat in de bijzondere bijstand in individuele gevallen maatwerk kan worden
geleverd en tegemoetkomingen kunnen worden verstrekt. Dat geldt met name als
regelingen samenvallen. Ik heb een opmerking gemaakt over de huursubsidie
in de nota naar aanleiding van het verslag. Er is gisteren met minister De
Geus uitgebreid over gesproken. Vanuit het perspectief van de fiscaliteit
waarvoor ik primair verantwoordelijk ben, kan ik daaraan niets toevoegen.
De heer De Geus heeft gisteren uitgebreid beargumenteerd waarom juist het
vangnet van de bijzondere bijstand bijdraagt aan het evenwichtige beeld.Mevrouw Bussemaker (PvdA):In algemene termen klopt het: de fiscaliteit is er voor de grotere aftrek
en de bijzondere bijstand is er voor het maatwerk. Dat geld moet er dan wel
zijn. De afgelopen jaren is het budget voor bijzondere bijstand van 510 mln
verlaagd naar 190 mln. Dat kan niet. Steeds meer wethouders zeggen dat zij
die bijzondere bijstand op geen enkele manier zullen kunnen betalen. Als het
op die manier gaat, komt de vraag bij u terug, want dan zal het via de fiscaliteit
beter geregeld moeten worden. U schuift steeds naar elkaar door, maar dat
is echt geen oplossing. Luister naar de mensen uit de praktijk.Staatssecretaris Wijn:Ik schuif helemaal niets door. Integendeel, ik verwijs naar kabinetsuitspraken
van gisteren. Ik kan het stenogram met de woorden van de heer De Geus opvragen
en voorlezen, maar dan houden wij elkaar bezig. Dat heeft weinig zin. De stelling
is dat de bijzondere bijstand er is als een vangnet om tegemoet te komen aan
individuele situaties waarin dat nodig is. Ik hoef niet te herhalen dat fiscale
maatregelen altijd beperkt zijn ten opzichte van maatregelen van vakministers.
Fiscaal kunnen wij die nood een beetje lenigen, maar dat is het dan ook. Nogmaals,
ik wil de discussie van gisteren niet herhalen. Dat is niet terugverwijzen
maar aangeven wat het kabinet allang heeft gezegd. Alles herhalen heeft niet
zoveel zin!Mevrouw Bussemaker (PvdA):U doet nu net alsof het een technisch probleem is, maar het is natuurlijk
een politiek probleem waarvoor een politieke afweging nodig is. Als je weet
dat de bijzondere bijstand niet voldoende is, kun je de bijzondere bijstand
verhogen of andere maatregelen nemen en zoek je in ieder geval een manier
om die bijzonder kwetsbare groepen tegemoet te komen. Als u dat niet wilt,
moet u dat gewoon zeggen!Staatssecretaris Wijn:Voorzitter. Naar onze mening is de 110 mln die erbij zijn gekomen en waarvan
een groot deel in de bijzondere bijstand gaat, voldoende om een evenwichtige
situatie te creëren. Ik vlucht niet in techniek, maar ik denk dat onze
politieke inschatting hiervan verschilt. Juist door die bijzondere bijstand
kan er een evenwichtig beeld ontstaan, want dat kan alleen maar als je in
individuele gevallen maatwerk kunt leveren.De heer Bakker (D66):Voor de helderheid van het debat is het wellicht wel goed om eens een
rekensom te maken.De voorzitter:Neen, geen lange rekensommen en lange verhalen meer. Een korte vraag en
meer niet. Wij behandelen nu de novelle.De heer Bakker (D66):Maar er wordt steeds gezegd dat het nog niet genoeg is. Als wij nu eens
die 28.000 mensen nemen.De voorzitter:Neen, het is geen tweede termijn, dus moet u volstaan met een korte vraag
aan de staatssecretaris. Het debat moet nu terug naar waar het om gaat, namelijk
om de novelle!De heer Bakker (D66):Mag ik dan vragen of de staatssecretaris kan aangeven wat het bedrag per
potentieel probleemgeval is dat in bijzondere bijstand wordt bijgestort?Staatssecretaris Wijn:Ik moet u daar het antwoord op schuldig blijven. Volgens mij is dat gisteren
nog aan de orde geweest. Het zal in ieder geval grofweg zijn
het bedrag dat de minister van Sociale Zaken heeft genoemd in zijn brief van
deze week gedeeld door het aantal mensen dat van de bijzondere bijstand gebruik
kan maken. Echter, zelfs dat antwoord is nog te generiek, maar ik denk dat
de uitkomst waarop de heer Bakker doelt voldoende kan onderbouwen dat het
inderdaad een evenwichtig beeld is.Voorzitter. Ik zal de wens van mevrouw Bussemaker om de tegemoetkomingsregeling
aan de Kamer voor te leggen, aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport doorgeven, want het is immers zijn subsidieregeling.De door mevrouw Bussemaker gevraagde tussentijdse evaluatie op 1 juli
2004 is niet mogelijk, omdat de zesde nota van wijziging zoals ik al heb gezegd,
nog niet in de voorlopige teruggaveformulieren is verwerkt. De effecten van
die zesde nota van wijziging en van de nu voorliggende novelle worden pas
zichtbaar in 2005, omdat ze effect hebben op het belastingjaar 2004. Gedeeltelijk
zouden die kunnen worden opgemaakt uit de voorlopige teruggave en ook gedeeltelijk
via de verzilveringsregeling, want in ieder geval komen de effecten van de
novelle pas in het kalenderjaar 2005 tot uitdrukking. Een echte reële
evaluatie is dus pas mogelijk halverwege 2005 als de aangiftes over 2004 zijn
gedaan. Ik herhaal op dit punt in ieder geval mijn eerdere toezegging, namelijk
dat wij bij het Belastingplan 2005 u al de eventuele effecten zullen voorleggen
zoals die op basis van feiten zichtbaar zijn geworden. Op dat moment zullen
wij daar met u uiteraard over van gedachten wisselen, want daar lopen wij
nooit voor weg!Ik ben toegekomen aan de bespreking van de amendementen. Ik maak een algemene
opmerking vooraf die over alle amendementen gemaakt kan worden. Wij zijn ervan
overtuigd dat het beeld nu evenwichtig is en het probleem is dat alle amendementen
wat aan dat beeld versleutelen.Ik begin met het amendement op stuk nr. 4 van mevrouw Gerkens, waarin
zij voorstelt om de vermenigvuldigingsfactor verder te verhogen en dat te
doen door een verlaging van de heffingskorting. Aanneming van dat amendement
moet ik daarom ontraden.De voorzitter:Het amendement op stuk nr. 4 is inmiddels vervangen door het amendement
op stuk nr. 8. Ik maak van de gelegenheid gebruik om te melden dat mevrouw
Gerkens tot haar grote spijt vanwege andere verplichtingen in de Kamer de
plenaire zaal heeft moeten verlaten. Zij zal het verloop van het debat later
uiteraard in de Handelingen nalezen.Staatssecretaris Wijn:Voor het gewijzigde amendement op stuk nr. 8 geldt eigenlijk hetzelfde.
Het politieke oordeel is niet gewijzigd, dat wil zeggen dat ik ook aanneming
van dat amendement moet ontraden.Het amendement op stuk nr. 6 van de heer Vendrik betreft de introductie
van een nieuwe schijf van 61%. De regering is daar niet voor vanwege het evenwichtige
beeld dat nu bereikt is.In het amendement op stuk nr. 9 van de heer Rouvoet wordt de hoogste schijf
verder verhoogd. Hij wil de vermenigvuldigingsfactor vergroten. Ook daarop
is onze reactie dat er nu een evenwichtig beeld is ontstaan. De fractie van
de ChristenUnie heeft in de schriftelijke behandeling het probleem van de
bril nog aangestipt. Dat heb ik al een keer met de heer Rouvoet doorgenomen
bij de behandeling van het belastingplan. Het is inderdaad een lastig probleem,
waar wij niet zo één, twee, drie een oplossing voor hebben.
Als je een bril opgeeft, kun je voor de vermenigvuldigingsfactor in aanmerking
komen. Aanneming van het amendement voor de verhoging van de vermenigvuldigingsfactoren
moet ik helaas ontraden. Wij moeten ook niet zo ver gaan met het treffen van
maatregelen dat het effect van de eigen bijdrage de facto wordt teruggedraaid.
Ik zeg niet dat dit gebeurt als gevolg van het amendement van de heer Rouvoet,
maar ik wijs gewoon op de balans die wij nastreven.Ook aanneming van het volgende amendement van de heer Rouvoet moet ik
ontraden. Op basis van jurisprudentie is al uitgemaakt welke vormen van contributie
aan patiëntenverenigingen in aftrek mogen worden gebracht onder de algemene
bijzondere uitgaven. Het gaat dan vooral om patiëntenverenigingen die
ook medische zorg aanbieden. De regering vindt dat de uitgaven voor de overige
verenigingen niet voldoende direct gerelateerd zijn aan het hebben van een
handicap of een chronische ziekte om voor opname bij de specifieke kosten
in aanmerking te kunnen komen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Het voorbeeld van de bril is natuurlijk heel aardig. In de nota naar aanleiding
van het verslag staat terecht dat het kosten zijn van niet-chronisch zieken
of gehandicapten die kunnen meelopen in die specifieke uitgaven. Voor de algemene
contributies voor patiëntenverenigingen geldt in die beredenering hetzelfde.
Dat kunt u ook nu niet oplossen, maar dat kunt u wel accepteren. Ik richt
mij juist op de gespecialiseerde patiëntenverenigingen, waarvan het lidmaatschap
niet alleen een kwestie is van ondersteuning van een vereniging en belangenbehartiging,
maar ook van het verschaffen van gerichte, medische informatie, toegesneden
op de situatie van de chronisch zieke of gehandicapte. Volgens mijn informatie
is er op dit moment één patiëntenvereniging, namelijk de
vereniging voor diabetespatiënten, maar het geldt natuurlijk voor veel
meer verenigingen waar mensen noodzakelijkerwijze lid van zijn. Daarom heb
ik een plafond ingebouwd van € 100. Het geldt dus niet voor elk
lidmaatschap van een patiëntenvereniging, maar alleen voor de gespecialiseerde
patiëntenverenigingen. Ik zeg erbij dat het financiële beslag van
5 mln goed te overzien is. Dat levert een heel gering dekkingsprobleem op
en daar heb ik een oplossing voor aangereikt.Staatssecretaris Wijn:Ik ook niet gezegd dat dit een raar amendement is. Ik vind de argumentatie
van de heer Rouvoet over het bedrag van € 100 heel realistisch.
Ik denk dat hij gelijk heeft als hij spreekt over de diabetespatiëntenvereniging.
Je kunt hier niet precies zeggen wanneer iemand chronisch ziek is of gehandicapt.
De heer Rouvoet heeft daarom gelijk als hij zegt dat het de vraag is hoe breed
of hoe smal de specifieke kostencategorie wordt. Ik heb gezegd dat ik hiervoor
liever aansluit bij de ontwikkelde jurisprudentie voor de in aftrek toegelaten
kosten. Ik wil hier niet te veel aan veranderen. Ik zie de relatie handicap-chronisch
ziek iets anders dan de heer Rouvoet.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter. Ik probeer dit laatste te begrijpen. De staatssecretaris
wil hiermee toch niet zeggen dat hij diabetespatiënten meer als chronisch
ziek beschouwt dan andere mensen die weliswaar een andere ziekte hebben, maar
wel dezelfde problemen ondervinden en daar net zo goed last van hebben?Ik waag nog een poging. Dit is een heel kleine reparatie die niet te veel
moeite kost en die ook financieel niet veel kost. Volgens mij heb ik een redelijke
dekking aangegeven door een verhoging voor te stellen van 0,03% in de vierde
schijf. Waar praten wij dan over! Ik doe een beroep op de redelijkheid van
de staatssecretaris die wij eerder uitvoerig hebben geprezen. Wil hij bezien
of er een mogelijkheid is om deze heel reële uitgavenpost voor chronisch
zieken en gehandicapten te laten meelopen in de specifieke uitgaven? Het feit
dat die uitgaven ziekte gerelateerd zijn, is natuurlijk al erkend door het
feit dat zij nu al in de gewone regeling voor buitengewone lasten meelopen.Staatssecretaris Wijn:Wij willen geen verandering in de hoogste schijf brengen, dat wil zeggen
dat wij die handhaven op 52%. De dekking van het amendement is dus sowieso
ook een punt van discussie, maar het is vooral een kwestie van de vraag waar
je de grens legt. Daarom blijf ik het amendement ontraden.De heer Rouvoet heeft gelijk; iemand die diabetes heeft, is natuurlijk
chronisch ziek. Ik zou nu bijna zeggen dat iemand met een functionele beperking
gehandicapt is, maar wij moeten hiermee echt oppassen. Ik vind het heel lastig
om hier iets over te zeggen uit het oogpunt van de fiscaliteit. Wij hebben
hier allemaal wel een gevoel bij, maar dat is nog iets anders dan de dingen
benoemen.Ik herhaal daarom dat ik wil aansluiten bij de bestaande jurisprudentie
en dat ik het hierbij wil laten.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Het vreemde is nu juist dat de staatssecretaris hierover in de fiscaliteit
wel iets zegt. De staatssecretaris zegt met zijn opmerking dat hij wil aansluiten
bij de jurisprudentie, in feite dat een diabetespatiënt wel chronisch
ziek is en dat een cystic-fibrosispatiënt niet of minder ziek is. Hij
wil dit niet zeggen, maar juist door zijn keuze dat de regeling wel geldt
voor de contributie van een bepaalde patiëntenvereniging, zegt hij iets
over al die andere chronisch zieken die lid zijn van een gespecialiseerde
patiëntenvereniging.Staatssecretaris Wijn:Ik wil dit nog verduidelijken. Het gaat mij niet zozeer om de mensen,
maar om de aard van de vereniging. Daarvoor wil ik aansluiten bij de jurisprudentie.
Ik denk dat wij de argumenten hier nu wel gewisseld hebben. Ik ontraad het
amendement en ik wacht de stemming af.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Het blijft verbazen dat de staatssecretaris, uiteraard mede
namens het kabinet, spreekt over een evenwichtig inkomensbeeld terwijl wij
nog steeds niet weten wat dat is. De minister-president leek in september
helderheid te verschaffen over het algemeen streven van het kabinet. Vervolgens
verraste het kabinet onder meer zichzelf met de inkomensgevolgen van het eigen
beleid. Er is een aanvullend pakket totstandgekomen, waarvan het overgrote
deel naar de bijzondere bijstand gaat en waarvan de inkomenseffecten heel
onduidelijk zijn, waarmee volgens de staatssecretaris een evenwichtig beeld
gerealiseerd is. Ik begrijp daar niets van. Ik begrijp ook niet waarom de
staatssecretaris de Robin Hood-heffing afwijst onder het mom van een evenwichtig
inkomensbeeld. Als wij de uitspraak van de minister-president serieus nemen,
dan is die heffing juist nodig om in 2004 eenmalig de puinhoop en het inkomensgebouw
te corrigeren. De staatssecretaris heeft echter bedacht dat er sprake is van
een evenwichtig inkomensbeleid en wijst alle voorstellen ter verbetering van
het inkomensplaatje af.De staatssecretaris staat hierin helaas niet alleen want de coalitiepartijen
zijn eigenlijk dezelfde mening toegedaan. Vorige week hebben de drie coalitiepartijen
gezegd dat het beeld op dat moment niet acceptabel was. Gelet op de brief
van de minister van SZW komt er nu een heel bescheiden wijziging die een minieme
verschuiving tot gevolg heeft. Het grootste deel van het geld gaat naar de
bijzondere bijstand. Wat daar precies mee gebeurt, is onhelder; de gemeenten
hebben op dat punt terecht een standpunt ingenomen. De partijen menen evenwel
toch dat er opeens sprake is van een evenwichtig inkomensbeleid.Dit kabinet roept iedereen in het land op om verantwoordelijkheid te nemen,
maar doet dat zelf niet. Hier wordt geen verantwoordelijkheid genomen, hier
wordt geen doel geformuleerd, hier wordt niet gezegd wat al dan niet acceptabel
is. Laat ik dat maar wel doen: het beeld dat nu wordt geschetst, is voor mijn
fractie niet acceptabel. Ik vind het buitengewoon spijtig dat de staatssecretaris,
die namens het kabinet spreekt, ons niet verder tegemoetkomt vandaag.Ik noteer dat de staatssecretaris niet wil dat in 2004 onderuitputting
plaatsvindt bij de uitgavenaftrek specifieke kosten. Dat geld moet en zal
naar de betreffende groep gaan. Op dit punt zijn wij partners in crime. Ik
wacht altijd weer op goede informatie van zijn kant over realisatie van die
specifieke kostenaftrek. Ik zal hem van mijn kant altijd benaderen als ik
het vermoeden heb dat er toch sprake is van onderuitputting. Dat moet het
allerlaatste zijn wat wij willen. Ik ben blij dat de staatssecretaris zich
op deze manier opstelt.De staatssecretaris toont zich enerzijds open en flexibel maar anderzijds
te bescheiden in dit debat. Hij is immers de meester in ons belastingstelsel.
Dat belastingstelsel is overigens niet progressief, maar proportioneel. Het
mag best een stuk progressiever. Als meester van ons nationale belastingstelsel
dient de staatssecretaris invloed te hebben op het algemene inkomensbeleid.
Hij mag dan ook aan zijn verantwoordelijkheid voor dat systeem, dat grote
invloed kan hebben op de algemene inkomensverhoudingen, herinnerd worden.
In dat licht is het vreemd dat hij zich hier zo klein maakt terwijl het kabinet
in den brede het probleem over de schutting naar de gemeenten gooit. Zij geven
aan dat zij wel maatwerk kunnen leveren, maar onmogelijk het algemene inkomensbeeld
van dit kabinet kunnen corrigeren. Ik roep de staatssecretaris op tot meer
zelfbewustzijn, anders zal ik hem daar op andere momenten aan houden.Mijn fractie vindt de gang in de richting van de bijzondere bijstand heel
bijzonder. Ik heb de staatssecre taris daarover geïnterrumpeerd.
Mijn fractie vreest dat het geld dat op de titel minima/chronisch zieken en
gehandicapten beschikbaar komt, waarbij het eigenlijk gaat om een minder grote
bezuiniging, niet terechtkomt bij de groepen die in het inkomensplaatje onder
de 1% komen. Ik zie niet hoe het kabinet die doelstelling kan realiseren.
Ik vrees dat het kabinet het zichzelf op dit punt ongelooflijk moeilijk maakt.
Hier komt ook weer de verantwoordelijkheid van de staatssecretaris in beeld.
Met het fiscale stelsel kunnen wij wel degelijk een goed algemeen inkomensbeeld
realiseren dat tegemoetkomt aan de toezegging van de minister-president. De
bijzondere bijstand kan nooit dienen om een algemeen inkomensbeleid te vervangen.
Hij is een uitzondering voor uitzonderingsgevallen en dat moet zo blijven.De conclusie is uiteraard dat wij de novelle van het kabinet steunen.
Hij is een heel kleine pleister op een heel grote wond. Alle beetjes zijn
evenwel meegenomen. Het kernprobleem waarover wij de afgelopen maanden hebben
gesproken, wordt hiermee echter niet opgelost. Dat spijt mij zeer.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Voorzitter. De staatssecretaris begon zijn antwoord met breed te wijzen
op de krimpende economie, de problemen in de zorg, de vergrijzing, de budgettaire
problemen en de beperkte invulling van de belastingen. Hij voegde er echter
niet aan toe dat het bij de aanpak natuurlijk ook om politieke keuzes gaat.
Dat sprake is van een krimpende economie zal niemand ontkennen, maar de vraag
is op welke manier je ook in zo'n geval de koopkracht van de minima en van
kwetsbare groepen als chronisch zieken en gehandicapten wilt beschermen. Tot
nu toe hebben volgens mij alle kabinetten sinds de Tweede Wereldoorlog zich
echt bezorgd gemaakt over de manier waarop zij dat het beste konden doen.
Volgens mij is het huidige kabinet het eerste dat zegt dat het wel zou kunnen,
maar dat men het niet wil. Volgens het kabinet is sprake van een eigen, individuele
verantwoordelijkheid. Dat is zijn nieuwe mantra. Een evenwichtig inkomensbeleid
zou daaraan zijn toegevoegd. Bij de behandeling van de begroting van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid heb ik de woordvoerder van de CDA-fractie, evenals
de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, een aantal keer horen zeggen
dat mensen vertrouwen moeten hebben in de toezeggingen van het kabinet. Ik
beluister het ook bij de staatssecretaris. Wij moeten vertrouwen hebben zonder
dat wij ook maar enig idee hebben waarin het beleid uitmondt; althans, op
welke manier het positief zal uitmonden. Ik maak mij grote zorgen over de
gevolgen voor de minima volgend jaar. Wij zien nu al dat er straks weer nieuwe
pleisters nodig zijn. Nu ik de staatssecretaris zijn opvattingen hoor noemen
over de zorgtoeslag, vrees ik dat wij dat in de jaren na volgend jaar nog
weleens zullen meemaken.Ik vind het onnozele prietpraat om maar te doen alsof er geen geld is.
Het is er als het op een andere manier wordt besteed. Via belastingen is er
een heel concrete methode om dat nu nog te regelen. Ik wijs op de implementatie
van de initiatiefwet-Hillen. Dat kost de overheid 250 mln. Het geld komt vooral
terecht bij de mensen met hogere inkomens, oftewel een groep welgestelden.
Als wij het geld hiervoor niet uitgeven, maar het besteden aan het koopkrachtverlies
van de minima en chronisch zieken, dan vindt er misschien een echt evenwichtige
reparatie plaats. Daarover dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat een groep gehandicapten en chronisch zieken op het minimum
er als gevolg van het kabinetsbeleid fors in inkomen op achteruit gaat;overwegende dat de regering de achteruitgang in inkomen van deze groep
maar zeer gedeeltelijk repareert;overwegende dat de regering wel financiële middelen uittrekt om via
de Wet implementatie Hillen een groep welgestelde mensen te vrijwaren van
belastingheffing over hun eigen woning; verzoekt de regering, de wet implementatie Hillen niet uit te voeren en
de vrijkomende middelen (250 mln euro) te besteden aan koopkrachtverbetering
van de minima,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Bussemaker. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 11(29367).Mevrouw Bussemaker (PvdA):De motie leidt ertoe dat de coalitiefracties, in het bijzonder de CDA-fractie,
een eigen Hans Hillen-heffing in het leven kunnen roepen. Zij hoeven zich
dan niet aan te sluiten bij de Robin Hood-heffing. Met de Hans Hillen-heffing
wordt een echt sociaal beleid mogelijk maakt. Dat is een sociaal gebaar naar
de kwetsbare groepen in de samenleving.Wat de afgelopen maanden is gebeurd, wil ik nooit meer meemaken. Wij moeten
beter nadenken over structurele oplossingen om de inkomenscompensatie voor
chronisch zieken te verbeteren. Wij praten er al jarenlang over. Ik was en
ben tevreden met de stap die nu gezet is, ook in het kader van het belastingplan.
Nu wij toch alles overhoop hebben gegooid, moeten wij er over nadenken of
er nog aanvullende maatregelen of betere alternatieven zijn. De indicatie
waarvoor mijn fractie heeft gepleit, brengt te veel nadelen met zich mee,
dus daar kom ik niet op terug. Ik vraag de staatssecretaris om naar alternatieven
te kijken en ook daarover dien ik een motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de fiscale ondersteunende maatregelen voor gehandicapten
en chronisch zieken al jaren ontoereikend zijn;overwegende dat de vermenigvuldigingsfactor nog onvoldoende tegemoet komt
aan de problemen Bussemakerwaar chronisch zieken en gehandicapten mee worden
geconfronteerd; constaterende dat eerdere alternatieven om via indicatiestelling de inkomenspositie
van gehandicapten en chronisch zieken te verbeteren veel nadelen met zich
mee lijken te brengen;verzoekt de regering, andere, structurele alternatieven in kaart te brengen
om tegemoet te komen aan de positie van chronisch zieken en gehandicapten
en deze in het bijzonder te beoordelen op rechtvaardigheid en eenvoud in gebruik,
en de Kamer daarover uiterlijk 1 juli 2004 te berichten,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Bussemaker. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 12(29367).De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter. Ik hoef niet te herhalen dat mijn fractie steun zal geven
aan de novelle waarop wij vorige week met elkaar hebben aangedrongen. Ik had
liever een verderstrekkende novelle gezien, maar dit is de grens die de coalitiefracties
vorige week hebben gelegd en de staatssecretaris is hun tegemoet gekomen.
Hij kon toen al de precieze bedragen leveren bij de voorstellen van de coalitiefracties.
Op dit moment zullen wij het daarmee moeten doen. Ik verwijt dat niet alleen
de staatssecretaris, want het is bekend dat mijn kritiek breder is. Ik vind
dat het kabinet de gevolgen van het totale pakket op een andere manier had
moeten verzachten. Sterker nog: ik vind dat de aanvankelijke schade aan de
kwetsbare groepen niet had mogen worden aangericht.Ik zeg dan ook nogmaals in de richting van de heer Bakker dat mijn fractie
zich niet heeft verzet tegen ingrepen in de volksgezondheid, inclusief pakketverkleining.
Ik ben altijd beschikbaar geweest. Als het schip moet wenden, moet je alleen
uitkijken dat de meest kwetsbare groepen er niet uitvliegen bij de eerste
aanzet tot de bocht naar een nieuw zorgstelsel. Dat gebeurt deze maanden en
ik ben sinds 16 september, prinsjesdag, bezig om dat te voorkomen. Ik kom
op voor de mensen die door specifieke maatregelen meer dan gemiddeld door
de bodem blijken te zakken. Op prinsjesdag was er nog sprake van "lijken te
zakken", maar nu is het "blijken te zakken". De aantallen zijn groter dan
wij verwacht hadden en dat heeft het kabinet ook toegegeven, hoewel daarvoor
duwen en trekken van de Kamer nodig was. Ik probeer daarom voortdurend meer
te repareren dan het kabinet doet, want dat is keihard nodig.Ik heb grote moeite met de opstelling van de coalitiefracties, vooral
in de eerste termijn van dit debat. Men was vorige week al tevreden en dat
blijkt ook uit het feit dat twee van de drie coalitiefracties niet mee hebben
gedaan aan het verslag. Men was al tevreden, had geen verdere vragen en komt
vervolgens hier vertellen dat men tevreden is met de uitkomsten omdat hiermee,
in de woorden van mevrouw Van Vroonhoven, de problemen zijn opgelost. Voor
veel mensen zijn de problemen echter niet opgelost en dat blijkt ook uit de
brief van de minister van Sociale Zaken. Mensen zakken onder de min 1-grens,
de min 2-grens of de min 3-grens en dat is niet acceptabel. Voor zover er
gekeken gaat worden naar de knelpunten, zal dit volgens de VVD-fractie over
een aantal maanden gebeuren. Soms is regeren niet vooruitzien, maar vooruitschuiven.
Dat geldt in dit geval al een aantal maanden en daar moeten wij mee stoppen,
want er zijn mensen met reële inkomensproblemen. Vandaag hebben wij de
mogelijkheid om die op te lossen en ik doe nog één keer een
appèl op de coalitiefracties om niet zo zuinig te zijn, maar verdergaande
stappen te overwegen. Er liggen amendementen voor waar zij hun steun aan kunnen
geven.Ik heb leergeld betaald met mijn uitgesproken vertrouwen in de maatregelen
van het kabinet en de toezeggingen van het kabinet. Als ik mij in een debat
beroep op toezeggingen van ministers, krijg ik vervolgens van alle kanten
te horen dat ik dat verkeerd begrepen heb, niet in zijn context heb geplaatst
en dat de minister-president het anders heeft bedoeld. Vertrouwen hebben in
uitspraken en toezeggingen van het kabinet is prima, maar dan moet dat vertrouwen
ook gehonoreerd worden en moet je niet te horen krijgen dat je het verkeerd
begrepen hebt omdat het anders bedoeld is. Als dat het geval is, hoor ik dat
graag van de betrokkenen zelf. Daarom is het goed dat wij hier nog over debatteren.Ik heb veel waarderende woorden gesproken over de staatssecretaris, maar
ik wil ook niet overdrijven. Illustratief voor de houding van het kabinet
is het volgende. Daarbij gaat het om de noodzakelijke verregaande reparaties
van de inkomenseffecten voor de meest kwetsbare groepen. Ik noem de chronisch
zieken, de gehandicapten en de ouderen op minimum niveau en even daarboven.
Zelfs kan er een heel klein extra pleistertje verstrekt worden in de vorm
van vergoeding van contributies voor patiëntenverenigingen die uiteraard
in die ziekte gespecialiseerd zijn. Illustratief is dus dat men hiervoor niet
op de steun kan rekenen van deze staatssecretaris.Het gaat om 5 mln euro en daarvoor is een dekking aangegeven. Het bijzondere
vind ik dat de staatssecretaris over al mijn argumenten zegt: daar heeft de
heer Rouvoet gelijk in. Zijn conclusie is echter dat hij aanvaarding van het
desbetreffende amendement ontraadt. Dat is geen verschil van mening, maar
een verschil van inzet en bereidheid om daar te repareren waar het mogelijk
is. Dat neem ik hem dus wel een beetje kwalijk. Zelfs een heel kleine extra
reparatie die voor een aantal mensen een heel reële reparatie is, zoals
de contributie voor gespecialiseerde patiëntenverenigingen met een plafond
van € 100, stuit op weerstand bij dit kabinet.De afgelopen weken heeft de vraag mij ook bezig gehouden waarom dit kabinet
zo moeilijk te bewegen is om de schade verder te beperken voor de meest kwetsbare
groepen, ondanks alle warme woorden die daarover worden uitgesproken. Dat
zit mij hoog en daar heb ik last van.Mevrouw Bussemaker (PvdA):In het interruptiedebatje dat u met de heer Wijn had, viel met name het
voorbeeld op van mensen met diabetes. Kunt u nog een voorbeeld geven van groepen
mensen bij wie het om echt gespecialiseerde hulp gaat, alsook om gespecialiseerde
verenigingen?De heer Rouvoet (ChristenUnie):De staatssecretaris zei al dat er in de jurisprudentie één
groep bepaald is, en wel de diabetespatiënten. Er zijn heel veel chronisch
zieken. Ik heb het voorbeeld van cystic fibrosis genoemd. De
mensen met die ziekte zijn aangewezen op specifieke ondersteuning en begeleiding,
alsook informatieverstrekking over hun situatie. Er zijn meer algemene en
brede patiëntenverenigingen en er zijn gespecialiseerde patiëntenverenigingen.
In mijn amendement staat dat het om de gespecialiseerde patiëntenverenigingen
gaat of bij bredere patiëntenverenigingen, voor zover het gespecialiseerde
hulp en voorlichting betreft. Men zal begrijpen dat dit amendement vannacht
opgesteld moest worden. Volgens mij is de kern zorgvuldig omschreven in het
amendement en de toelichting daarop. Door het inbouwen van een plafond bij
de vergoeding wordt voorkomen dat het in het wilde weg gebeurt. Daarom is
het budgettaire beslag ook zo gering. Ik begrijp dan ook niet de weerstand
tegen het extra pleistertje dat voor de betrokkenen als een heel belangrijk,
zij het klein plusje in de maandelijkse lasten meetikt. Nogmaals, ik heb daar
last van en ik heb daar moeite mee. Ik begrijp het ook werkelijk niet, na
alle debatten over heel grote bedragen. Dan kan zelfs dit niet.Voorzitter. Ik heb al het nodige gezegd over de vermenigvuldigingsfactor.
Een verdere verhoging daarvan boven de 1,65 is mijns inziens werkelijk noodzakelijk.
Ik heb gisteren niet voor niets in het verslag aan de staatssecretaris naar
de betekenis daarvan geïnformeerd. Er is een keurige tabel als antwoord
gekomen. Ik heb gekozen voor een verhoging naar 2,0 om de effecten van het
onderhavige belastingplan verder te verzachten voor degenen die weinig specifieke
uitgaven hebben en dus buiten de boot dreigen te vallen. Een verhoging van
het tarief van de vierde schijf, waarin ik de dekking zoek, lijkt mij rechtvaardiger
dan wat er nu in de sfeer van de eigen bijdrage bij de AWBZ gebeurt. Een dergelijke
verhoging betekent echte solidariteit tussen inkomensgroepen. Volgens de desbetreffende
organisaties krijgt via de eigen bijdrage van de AWBZ de solidariteit vorm
tussen rijke zieke mensen en arme zieke mensen. Wat ik voorsta, lijkt mij
een redelijk overzienbare verhoging. De verhoging van het tarief van de vierde
schijf is dus een alleszins acceptabele en rechtvaardige dekking voor dit
belangrijke amendement. Uiteraard steunt mijn fractie de novelle, maar de uitkomsten van het totale
reparatiepakket, voor zover wij de betekenis daarvan kunnen overzien, zijn
mijns inziens onvoldoende. De weg naar de bijzondere bijstand vinden en vonden
wij niet de koninklijke weg. Dit probleem hoort bij VWS te worden opgelost.
De inkomenseffecten horen bij de belastingen te worden opgelost. Daar zijn
wij nu mee bezig. Hoewel het pakket dus onvoldoende is, zullen wij uiteraard
datgene steunen wat er toch gedaan wordt.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Ik hecht eraan om wat recht te zetten. De heer Rouvoet legt mij nu namelijk
woorden in de mond die ik absoluut nooit zo uitgesproken heb. Zo meent hij
dat ik gezegd heb dat alle problemen nu zijn opgelost. Hij weet net zo goed
als ik wat ik daarmee bedoeld heb, en wel dat de onderhavige belastingmaatregelen
adequaat zijn en de oplossingen lijken te bieden die wij voor ogen hebben.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Dit is inderdaad een heel belangrijk verschil van mening. Vraagt u het
eens aan alle mensen van wie u mails ontvangt. De brief van de minister van
Sociale Zaken van 8 december jongstleden geeft daar alle duidelijkheid over.
Voor vele duizenden mensen zijn de problemen helemaal niet opgelost. Het is
ook een kwestie van politieke taxatie of je iets voldoende vindt. U vindt
het voldoende. U nam zelf de woorden "wij zijn er erkentelijk voor" en "wij
hebben ervoor geknokt" in de mond. Eerder heb ik u erop aangesproken dat u
bij de bespreking van het belastingplan nog zei dat de Kamer daar haar vingers
niet aan moest branden. Het was volgens u zo ingewikkeld dat de Kamer dat
als medewetgever niet zo maar kon repareren. Die woorden hebt u letterlijk
in de mond genomen. Daar ben ik oprecht kritisch over geweest en daar heb
ik mij over opgewonden. Ik vind namelijk dat de wetgever de dure plicht heeft
om de meest kwetsbare groepen zo veel mogelijk te ontzien. Hij richt namelijk
via kabinetsvoorstellen schade aan en bewerkstelligt grote inkomenseffecten
voor een groep mensen. Die mensen kunnen die niet lijden. Anders dan de CDA-fractie
vindt de ChristenUnie-fractie dus dat deze kwetsbare groepen niet zijn ontzien
ondanks dit pakket en deze pleister. Ik vond de beeldspraak van de heer Vendrik
wat dat betreft zeer sprekend: als je grote wonden slaat en er een klein pleistertje
op plakt – hoe welkom ook – doe je mensen nog veel pijn. Daarom
vind ik dat wij nog meer inspanningen moeten leveren. Wij kunnen niet zeggen
dat het helaas, pindakaas niet is gelukt ondanks de extra inspanningen die
zijn geleverd, zoals de minister-president in zijn brief schrijft. Ik spreek
hierop dus ook uw fractie vanuit het christelijk-sociale denken aan. Ik kan
namelijk niet met deze boodschap aankomen bij al die mensen die vanaf 1 januari
2004 in de problemen komen.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA):Gelukkig zegt de heer Rouvoet precies wat ik bedoelde. Ik ben blij dat
het misverstand daarmee is rechtgezet dat volgens ons deze plannen voldoende
en adequaat zijn, maar wij niet garanderen dat hiermee alles is opgelost.
Ik verwijs naar de glazen bol waarover mevrouw Dezentjé Hamming sprak.
Wij spreken wel ons vertrouwen uit dat het voldoende zal zijn.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik weet niet waarop mevrouw Van Vroonhoven-Kok deze conclusie baseert.
Ik zeg al maandenlang dat dit juist niet voldoende is. Hiermee zijn de problemen
niet opgelost. De fracties van het CDA, de VVD en D66 concluderen juist dat
de problemen hierdoor wel adequaat en eerlijk worden opgelost. Mijn stelling
was en is dat dit niet het geval is en die wordt ondersteund door de vele
reacties die ik krijg. Mensen zeggen dat het niet is opgelost en dat zij grote
problemen hebben door deze maatregelen. Zij zakken hierdoor door het ijs,
om die uitspraak nog maar eens aan te halen. De pleister is in hun ogen welkom,
maar doet onrecht aan de wond die is geslagen.De heer Van As (LPF):Voorzitter. Hoewel ik maar een deel van dit debat heb bijgewoond, heb
ik de indruk dat wij vanochtend een oneigenlijk debat hebben gevoerd. De door
de staatssecretaris voorgelegde novelle voorziet in een oplossing voor een
doelgroep. Ik heb echter de indruk dat hieronder niet alle
mensen vallen die echt pech hebben met de ziektekosten. Niet alle mensen zijn
hiermee dus geholpen. Daarom ben ik ervan overtuigd dat wij moeten streven
naar de instelling van een calamiteiten- of waarborgfonds voor alle mensen
die onder de ziekenfondsgrens vallen. Dat fonds moet niet alleen beschikbaar
zijn voor chronisch zieken en gehandicapten, maar ook voor mensen die in een
bepaald kalenderjaar extreem hoge ziektekosten hebben gehad. Ook zij moeten
onder de regeling kunnen vallen. Helaas heb ik niet de mogelijkheid gehad
om daarvoor een motie voor te bereiden, anders had ik het zeker gedaan. In
eerste instantie heb ik de staatssecretaris al verzocht om mijn suggestie
serieus te bezien en om voorstellen te doen voor de voeding van een dergelijk
fonds. Ik stel een omslagheffing door middel van een verhoging van de ziekenfondspremie
voor. Dat is een fractie, want het gaat om een verhoging met zo'n 0,02% of
0,03%. Daarmee zou iedereen gediend zijn. Zodoende bied je een adequate oplossing
voor eenieder in dit land die qua ziektekosten eens een pechjaar heeft. De
door mij voorgestelde regeling geldt dus niet voor een kleine, specifieke
groep mensen, maar voor iedereen die daar rechtens een keer voor in aanmerking
komt. Iedereen kan dan een aanspraak maken op een dergelijk fonds. Dankzij
de instelling van zo'n fonds haal je het ook uit de fiscale sfeer. Ik denk
namelijk dat wij toch oneigenlijk bezig zijn.Staatssecretaris Wijn:Voorzitter. Ik beantwoord de sprekers graag in omgekeerde volgorde. Ik
kan alleen maar herhalen wat ik in mijn eerste termijn heb gezegd over het
voorstel van de heer Van As. Over het door de heer Rouvoet ingediende amendement
met betrekking tot de patiëntenvereniging merk ik op dat ik mij aansluit
bij de ontstane rechtspraak ter zake. Voorts vind ik de dekking door verhoging
van het tarief van 52% niet gelukkig.Mevrouw Bussemaker heeft een motie ingediend waarin zij verzoekt de alternatieven
in kaart te brengen. Wat de vermenigvuldigingsfactoren en de beperking ervan
betreft wijs ik erop dat mevrouw Van Vroonhoven in een motie heeft verzocht
om dat goed in de gaten te houden. Voorts heeft men de afgelopen maanden kunnen
merken dat wij altijd meedenken over alternatieven. Daarom wil ik aanvaarding
van de motie ontraden.Mevrouw Bussemaker (PvdA):De staatssecretaris kan ook zeggen dat het goed zou zijn om nog eens over
alternatieven na te denken, mede in relatie tot de zorgtoeslag en de negatieve
inkomstenbelasting die in ontwikkeling is, maar blijkbaar nog steeds niet
zo mag heten. Hij zou op z'n minst kunnen zeggen dat hij de motie beschouwt
als een ondersteuning van zijn beleid en dat hij voor 1 juli 2004 met een
notitie komt waarin alternatieven zijn opgenomen.Staatssecretaris Wijn:Mevrouw Bussemaker geeft hiermee aan waarom het een overbodige motie is.
Wij zijn al bezig met de zorgtoeslag en wij introduceren een verzilveringsregeling.
Ik heb al toegezegd dat ik er altijd over wil praten en dat wij de realisaties
zullen bespreken, zodra die er zijn. Ik vind de motie geen recht doen aan
de wijze waarop ik de Kamer de afgelopen maanden tegemoet ben getreden. Ik
zeg nogmaals dat ik daarom aanvaarding van de motie ontraad.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Dat vind ik een beetje flauw. Ik ben vanochtend begonnen met de staatssecretaris
te complimenteren over de wijze waarop hij dit heeft aangepakt. Ik heb verwezen,
zoals ik in vorige debatten ook heb gedaan, naar moties van de heren Melkert,
Bos, Dijsselbloem en van mijzelf die alle over dit probleem gingen. Daarbij
zaten wij meer op de lijn van een indicatiestelling. Ik heb erkend dat daaraan
blijkbaar te veel problemen kleven. Ik wil nu voor eens en voor altijd de
alternatieven goed in kaart gebracht hebben. Ik wil dat op een integrale wijze
kunnen beoordelen. De staatssecretaris zou dat kunnen doen door ons voor volgend
jaar, het liefst voor 1 juli, een integrale notitie toe te zeggen.Staatssecretaris Wijn:Mijn opmerking dat de motie geen recht doet aan de wijze waarop ik de
afgelopen maanden de Kamer tegemoet ben getreden, neem ik terug. Mevrouw Bussemaker
heeft inderdaad haar waardering daarvoor uitgesproken. Ik begrijp dat de PvdA-fractie de lijn-Melkert wil doortrekken, maar de
lijn-Melkert is natuurlijk niet de lijn van dit kabinet. Ik heb al gezegd
dat wij bezig zijn met alternatieven. Wij zijn bezig met de zorgtoeslag, er
komt een verzilveringsregeling. Ik heb al gezegd dat ik altijd wil denken
over alternatieven. Ik ontraad echter aanvaarding van de motie, want wij zijn
permanent aan het denken. Wij komen al met alternatieven.Mevrouw Bussemaker heeft ook een motie ingediend over de wet implementatie
Hillen. In feite is die wet ook een sociale maatregel. Ik heb de cijfers voor
2004 gegeven. De wet komt juist aan de gewone man tegemoet, namelijk aan de
mensen die hun hypotheek hebben afgelost en toch het huurwaardeforfait moeten
blijven betalen. Je kunt je afvragen of dat reëel is. Het wetsvoorstel
van de regering ter materiële implementatie van de wet-Hillen beoogt
juist om mensen die hun hypotheek hebben afgelost, niet te confronteren met
extra lasten in de vorm van het huurwaardeforfait, terwijl zij geen hypotheekrente
meer aftrekken. Daaraan komt die wet tegemoet. Ik vind dat zelfs een sociale
wet.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Dat is de wereld op zijn kop. Ik heb de cijfers ook goed bestudeerd. Daaruit
blijkt dat mensen die meer dan een ton verdienen, er vaak € 1000
op vooruitgaan dankzij de implementatie van de wet-Hillen. Als u echt een
sociale maatregel wilt treffen, moet u de maatregel voor mensen met alleen
AOW die nu worden gekort op hun huursubsidie, ongedaan maken. Dat zou echt
sociaal zijn.Staatssecretaris Wijn:De huursubsidie vormt een kostenpost van ongeveer 1,6 mld euro, de wet-Hillen
kost ongeveer 250 mln. Dat zijn volstrekt andere verhoudingen. De wet-Hillen
werkt voorts voor 50% uit naar 65-plussers. Ik zou dit de 65-plussers niet
meer willen afnemen, nu de Kamer dit twee weken geleden heeft aangenomen.
Het betreft bovendien 720.000 personen. Het grootste gedeelte van hen zit
op inkomens tot € 40.000 en rond een derde zit op inkomens tot € 20.000.
Misschien noemt u dat een rijke man, maar ik zie dat iets anders.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Het bevoorrecht met name welgestelde groepen. Naarmate
zij welgestelder zijn, worden zij ook in sterkere mate bevoorrecht. Dat wentelt
u af op die grote groep mensen, zoals de mensen met AOW die worden gekort
op de huursubsidie en de zeer kwetsbare groep chronisch zieken en gehandicapten
die niet worden gecompenseerd in hun inkomen. Dit lijkt mij nog steeds een
concreet voorstel om precies die relatie om te draaien.Staatssecretaris Wijn:Ik zie dat feitelijk anders. Ik heb die feiten net gegeven. Wij moeten
dan maar constateren dat wij van mening blijven verschillen.Natuurlijk zijn er veel mensen die het in deze tijd niet gemakkelijk hebben.
Tegen hen wil ik zeggen dat wij problemen hebben met de kwaliteit en de groei
van de gezondheidszorg. Wij hebben een krimpende economie. Alles wat wij nu
doen is vanuit het perspectief dat de economie weer op gang komt en dat het
weer beter gaat met de gezondheidszorg. Het is ook een politieke keuze om
te zeggen: wij laten dat niet langer op zijn beloop, want het is al te lang
op zijn beloop gelaten. Ik begrijp dat mensen zullen zeggen: wat heb ik individueel
te maken met dat perspectief dat jullie in algemene zin bieden? Tegen hen
zeg ik dat wij nu mensen fiscaal tegemoetkomen. Belastingen hebben hun beperkingen.
Met het oog op de beperking dat je geen aftrek hebt als je geen belasting
hebt betaald, komen wij nu met een subsidieregeling. Per saldo ontstaat er
een evenwichtiger beeld, juist omdat in individuele gevallen maatwerk kan
worden geboden via de bijzondere bijstand. Het doet mij deugd dat de Kamer
tevreden is over de stappen die nu wat de fiscaliteit betreft worden genomen.
Ik erken ook dat dit zijn beperkingen heeft. Ik zeg u nogmaals toe dat, zodra
wij concrete cijfers over de uitwerking van een en ander hebben, wij die aan
u zullen doen toekomen. Dan kunnen wij hierover verder van gedachten blijven
wisselen.De heer Vendrik (GroenLinks):De staatssecretaris spreekt nu rechtstreeks deze mensen aan. Het gaat
om chronisch zieken en gehandicapten; mensen die hun gezondheid kwijt zijn,
soms hun werk kwijt zijn, hun vermogen om maximaal te participeren ten dele
kwijt zijn en vaak inkomen kwijt zijn. Het kabinet zegt bij monde van deze
staatssecretaris tegen deze mensen: ook u moet uw verantwoordelijkheid nemen.
Welke verantwoordelijkheid moeten deze mensen, die soms letterlijk geen kant
op kunnen, nemen? Hoezo kunt u die mensen aanspreken? Wat verwacht u van die
mensen?Staatssecretaris Wijn:Ik heb de woorden "verantwoordelijkheid nemen" helemaal niet in de mond
genomen. Ik heb gezegd dat ik mij heel wel realiseer dat er veel mensen zijn
die het niet gemakkelijk hebben. Ik heb vervolgens aangegeven dat er in het
kabinetsbeleid in algemene zin een perspectief is en dat, als wij het langer
op zijn beloop laten, over een aantal jaren de problemen veel groter zijn
en er dan draconische maatregelen zullen moeten worden genomen. Ik heb ook
aangegeven hoe wij mensen individueel tegemoet kunnen komen via de fiscaliteit
en de bijzondere bijstand, waardoor er per saldo een evenwichtig beeld ontstaat.
Ik ben er echt van overtuigd dat deze maatregelen nodig zijn. De heer Vendrik
denkt er anders over. Ik vind dat jammer, maar ik weet in ieder geval dat
wij de afgelopen maanden constructief met elkaar van gedachten hebben gewisseld
over de fiscaliteit. Dat heeft geleid tot een aantal aanpassingen, zelfs van
door u aangenomen wetgeving. Ik meen dat er een evenwichtig plaatje ligt waarbij
ik niet wil ontkennen dat een paar zeer moeilijke maatregelen moeten worden
genomen.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, over het wetsvoorstel, de amendementen en de moties over
precies drie kwartier te stemmen.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt van 13.05 uur tot 13.50 uur geschorst.De voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20032004-2521-2544.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl