Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 2000 (26800 XIV) en Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 2000 (26800 F)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1999-2000, pag. 660-674

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

21-02-2000

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

nr. 16, pagina 660-674

08-02-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26800-FToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 26800-XIVToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Regels inzake het recht op aanpassing van de arbeidsduur (Wet aanpassing arbeidsduur) (26358)Pagina 629-635
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 8 februari 2000)Pagina 674-675
Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 2000 (26800 XIV); Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 2000 (26800 F)Pagina 636-651
Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 2000 (26800 XIV) en Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 2000 (26800 F)Pagina 660-674
Voortzetting van de behandeling van:het wetsvoorstel Regels inzake het recht op aanpassing van de arbeidsduur (Wet aanpassing arbeidsduur) (26358)Pagina 651-660
Behandeling van de wetsvoorstellen Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 2000 (26800 XIV) en Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 2000 (26800 F)Pagina 605-629
Behandeling van het wetsvoorstel Regels inzake het recht op aanpassing van de arbeidsduur (Wet aanpassing arbeidsduur) (26358)Pagina 593-605
Presentie en handelingen (dinsdag 8 februari 2000)Pagina 593-593

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 79 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen:Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie
van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 2000 (26800
XIV);Vaststelling van de begroting van de uitgaven en
de ontvangsten van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 2000 (26800
F).De beraadslaging wordt hervat.De heer Van der Linden (CDA):Voorzitter! Ik zou graag willen beginnen met de beide bewindslieden hartelijk
te danken voor de uitvoerige beantwoording. Ik wil vervolgens nog op enkele
punten terugkomen.Op de eerste plaats het punt van de inkomens- en de sociale positie van
de land- en tuinbouw, van de agrariërs. De minister zei dat misschien
wel bezorgdheid op zijn plaats is, maar geen somberheid. Ter bevestiging van
die stelling – daar heeft hij goed moeten zoeken – vond hij
nog twee sectoren in de tuinbouw die een redelijk inkomen hebben gehad de
afgelopen periode: de sierteelt en de boomkwekerij. Maar de bezorgdheid is
zeer groot en zit zeer diep. Ik moet zeggen dat ik het in al die jaren –
het is misschien voor de twintigste keer dat ik landbouwwoordvoerder ben,
de keren aan de overkant erbij geteld – nog niet heb meegemaakt dat
er zo'n malaise bij de individuele boeren was als vandaag de dag. Heel veel
mensen zien het niet meer zitten. Ook als ik met oudere boeren spreek, zeggen
zij: nu, mijn zoon moet het niet meer overnemen, want de boeren tellen niet
meer mee. Dat zit niet goed en die bezorgdheid zit echt diep.En als het dan gaat over somberheid... Ik ben zeker van nature niet somber –
in tegendeel, wij zijn optimistisch van nature – maar als je kijkt naar
de inkomenspositie van de land- en tuinbouw, dan is er natuurlijk wel reden
voor somberheid. De minister heeft er ook een reden voor gegeven door erop
te wijzen dat de prijsontwikkeling in de toekomst onder druk zal blijven staan.
Ook de factoren die ik zelf genoemd heb in het begin van mijn inleiding, wijzen
erop dat die inkomens onder druk blijven staan – althans, dat de kans
daarop zeer groot is.Uiteraard hebben wij voor een sterk agrofoodcomplex een sterke primaire
sector nodig. Ik zou het ook nog eens graag van de minister willen horen dat
we een sterke primaire sector nodig hebben, willen wij in de wereld de positie
behouden die de Nederlandse agrofoodindustrie op dit ogenblik inneemt. Ik
zou hem dan ook graag willen vragen om in de volgende memorie van toelichting
een fors stuk te besteden aan de sociale en de inkomenspositie van de land-
en tuinbouw. Er is een sterke inkomenspositie nodig, wil je aan al die voorwaarden
voldoen die ook de minister genoemd heeft en waar wij met instemming kennis
van genomen hebben.Een tweede punt, voorzitter...De heer Hessing (D66):Voorzitter! Ik heb een korte vraag over dit eerste punt. Uitgaande van
de signalering van de heer Van der Linden dat inkomens onder druk staan en
dat de prijsontwikkeling geen aanleiding geeft om te veronderstellen dat die
inkomensontwikkeling in de komende jaren van een beter gehalte zal zijn: welke
oplossing draagt dan de heer Van der Linden op dit punt aan?De heer Van der Linden (CDA):Voorzitter! Op de eerste plaats hebben wij gevraagd om, waar het de kostenkant
betreft, vooral niet Europees uit de pas te lopen. Ik kom daarmee bij wat
mijn tweede punt zou zijn geweest. Immers, de minister zegt dat we het in
de Europese context moeten bekijken. Natuurlijk, maar we lopen Europees wat
betreft de kostenkant uit de pas. Dat heeft onder andere te maken met overheidsmaatregelen
en daar heb ik voorbeelden van gegeven. Ik heb nog eens verwezen naar de nieuwjaarsrede
van de voorzitter van het productschap, die daar heel concrete cijfermatige
voorbeelden van gegeven heeft. Ik denk dat die benadering heel goed zou zijn.Op de tweede plaats heb ik aangegeven: laat de samenleving betalen voor
de kosten van producten die niet te maken hebben met landbouw, maar met de
verbreding van de activiteiten. Hoe ziet de minister dat? Zij moeten natuur
en stilte produceren. Welke prijs wordt betaald voor al die elementen die
in de memorie van toelichting staan? De stad kijkt over de schouder mee en
bepaalt mede de kostprijs, maar betaalt daar niet voor. Ook de stad, de stedeling,
de consument met de dubbele moraal, moet meebetalen.Wat de WTO betreft, viel het mij op dat de minister snel over het aspect
van de "consumer concerns" is gestapt. Ik begreep dat het een fluitje van
een cent was om dat van de agenda te krijgen. Maar ik vraag de minister juist
om ervoor te zorgen dat dit prominent op de agenda komt, want daar zit ook
een heel stuk concurrentievervalsing op de wereldmarkt. Aan onze producenten
worden eisen gesteld, bijvoorbeeld op milieugebied, waarvoor niet wordt betaald.
In Denemarken heeft men producten met het milieukeur teruggenomen, omdat de
consument niet bereid was daarvoor te betalen. De consument wilde wel voor
smaak en kwaliteit betalen, maar niet voor al die bijkomende aspecten die
wel de kostprijs verhoogden maar niet in de opbrengst voor de producent waren
terug te vinden.Ik sprak al over die ene Europese markt. De concurrentievervalsende of
concurrentiebeïnvloedende elementen aan de kostenkant nemen toe. De minister
sprak over de nota Landbouw 2010. Ik nodig hem uit om in die nota met name
ook op dat element in te gaan, want dat heeft direct te maken met de positie
van de Nederlandse land- en tuinbouw, met name ook de primaire sector. Het
zou heel interessant zijn als wij een vergelijking krijgen van vier vergelijkbare
bedrijven in dezelfde sectoren uit Nederland, België, Duitsland en Frankrijk.
Dan kunnen wij zien hoe het met de kostprijsverschillen en met de inkomensposities
zit. Ik heb in het verleden al eens voorbeelden aangehaald uit Landgraaf.
Ik woon daar vlakbij. Tussen intensieve-veehouderijbedrijven aan de ene kant
en de andere kant van de grens bestaan zeer aanzienlijke kostprijsverschillen.
Wij hebben veel geïnvesteerd in maatre- gelen tegen de luchtverontreiniging,
mestproductierechten en dergelijke, maar dat is aan de andere kant van de
grens niet het geval. Reken maar eens door wat dit voor de kostprijs betekent.De minister bestrijdt dat de 1.5 mld. voor de herstructurering onvoldoende
zou zijn. Hij hanteerde als stelling, en dat wil ik graag overnemen, dat er
geen onaanvaardbare sociale gevolgen mogen optreden bij die herstructurering.
Dan moet ook het bedrag van de 1,5 mld. het sluitstuk van die redenering zijn
en niet het beginstuk. Overigens is het bedrag van 1,5 mld. nog niet over
de verschillende onderdelen verdeeld. Ik ben zeer benieuwd of de VVD-fractie
aan de overkant volhoudt wat zij tot op heden over het tijdpad gezegd heeft,
want dat betekent dat er op dat punt geen meerderheid in het parlement is.Tot slot heb ik nog een vraag aan de staatssecretaris over de EHS. Gaat
het om de eisen die aan het natuurbeheer worden gesteld: wat moet gebeuren
en hoe moet dat gebeuren? Of gaat het bij natuurbeheer om de vraag wie het
doet? Wat is het belangrijkste? Agrarische verenigingen voor natuurbeheer
mogen toch niet worden achtergesteld bij de traditionele organisaties voor
terreinbeheer, zeker niet als zij datzelfde werk vaak nog goedkoper kunnen
doen ook? Daarover wil ik klip en klaar de stellingname van de staatssecretaris
vernemen.De heer Varekamp (VVD):Mijnheer de voorzitter! Ik dank de bewindslieden voor de uitvoerige beantwoording.
Toch is het noodzakelijk, op enige punten terug te komen. De minister heeft
uitvoerig de veranderende omgevingsfactoren van de land- en tuinbouw geschetst.
Hij noemde de positie van LNV en het bredere netwerk waarin alles moet functioneren.
Ik neem aan dat de verbreding van de netwerken zich ook uitstrekt over andere
ministeries. Heeft het departement van LNV nog wel voldoende leiding op essentiële
land- en tuinbouwdossiers?De minister is ingegaan op mijn opmerking over de kilheid die ik in de
begroting bespeurde. Voorzitter! Die kwalificatie gold alleen de inkomensontwikkeling
en daarmee het perspectief van de primaire sector. In andere zin heb ik niet
over "kilheid" gesproken.Het ministerie – en daarmee uiteraard ook de minister en de staatssecretaris –
krijgen steeds meer een faciliterende rol ten aanzien van het gehele beleidsterrein
van LNV. Er is echter nog veel werk te doen op het terrein van het gemeenschappelijk
landbouwbeleid en ten aanzien van de WTO. Ik herinner aan de woorden van oud-minister
De Koning van Landbouw en Visserij, dat landbouwbeleid altijd te maken heeft
met inkomensbeleid. In die zin moet mijn opmerking over kilheid ook begrepen
worden.De eerste WTO-ronde in Montreal is mislukt. Daar behoeven wij overigens
niet al te dramatisch over te doen. Het heeft bijvoorbeeld ruim twaalf jaar
geduurd voordat de Uruguay-ronde resultaat opleverde. De huidige WTO-onderhandelingen
moeten wel eerder zijn afgerond want anders lopen wij in ons eigen zwaard.
De minister heeft gesproken over een bredere landbouwronde. Die fuik moeten
wij vermijden. Ik doelde in eerste termijn op een bredere ronde in alle opzichten.
Bij de Uruguay-ronde ging het onder meer over handel, diensten, zeevaart,
banking enz. In zo'n situatie is het gemakkelijker om door een uitruil tussen
dossiers compromissen te sluiten. Dat wordt wel eens verafschuwd, maar het
compromis is de ultieme vorm van democratie. Ik schaam mij daar niet voor
en dat doet de minister ook niet.Ik ben erg benieuwd naar de nota over de landbouwondersteuning. Ik hoop
dat de criteria hierin in voldoende mate aan de orde komen. De heer Doornbos
van LTO-Nederland heeft opmerkingen gemaakt over de inkomensverzekering, maar
eerst moet de noodzaak van landbouwondersteuning aangetoond worden. In Nederland
gaat het in het overgrote deel van de gevallen om sectoren die zich op de
vrije markt bewegen, met alle voor- en nadelen van dien. Gemotiveerd moet
worden waarom de sierteelt bijvoorbeeld geen restitutiebeleid kent en de zuivel
wel. Hierbij zijn ook de inkomenssituatie en de lastenverlichting aan de orde.De heer Van Bruchem heeft opgemerkt dat fiscaal gezien de inkomens in
de land- en tuinbouw laag zijn en dat een aantal fiscale regelingen wel gunstig
lijkt, maar dat de reikwijdte ervan beperkt is. In welke mate werkt lastenverlichting
door naar de agrarische sector? Ik noem de verhoging van BTW op gewasbeschermingsmiddelen
en kunstmest. Op zich hoeft dat niet bezwaarlijk te zijn, maar met name voor
de akkerbouw is dit wrang, omdat deze sector tegelijkertijd nog met een verlaging
van het landbouwforfait wordt geconfronteerd. Dat is vervelend, omdat deze
sector voor 80 tot 90% nog gebruikmaakt van dit landbouwforfait, waardoor
op basis van het vooraftrekstelsel de BTW niet kan worden verrekend met de
voorheffing.De Wet varkenshouderij. De korting van 10% mag de minister toepassen.
Het is mij overigens nog niet geheel duidelijk of hij dat ook zal doen. De
proportionaliteit staat daarbij buiten discussie. Dat geldt niet voor de andere
15%, omdat de rechter daarvan heeft gezegd dat daarbij de andere sectoren
betrokken moeten worden. Dat is enigszins merkwaardig omdat destijds in de
wetgeving stond dat in de tweede fase de korting van 15% in zou gaan, maar
dat daarvan afgetrokken zou worden hetgeen in het voerspoor, bij de opkoop
en de afroming gerealiseerd zou worden. Hoe gaat dit nu verder? Heeft een
en ander doorwerking naar de andere sectoren?Ik koppel hier ook de Nitraatrichtlijn als middelvoorschrift aan en MINAS
als doelvoorschrift, naast nog een aantal middelenvoorschriften. Ik heb begrepen
dat in het verleden, toen de heer Bukman nog minister van LNV was, ook al
werd gediscussieerd over MINAS en de compatibiliteit met de Nitraatrichtlijn.
Ik heb begrepen dat minister Bukman deze vraag toen bevestigend heeft beantwoord.
Ik krijg nu de indruk dat er geen compatibiliteit is en dat er naast MINAS,
met goede objectieve verliesnormen, nog middelenvoorschriften nodig zijn.
Dit punt is mij nog niet geheel duidelijk.Het is duidelijk dat ook de energiemarkt aan liberalisering onderhevig
is. Ik heb dat erkend in mijn bijdrage. De vraag is echter op welke wijze
dit uitpakt in Nederland. Is dit een faire en, energetisch gezien, productieve
wijze van liberalisering? Mede in het licht van bepaalde elementen uit de
Gaswet leidt een en ander tot een kostenverhoging voor de tuinbouw. Zij zou
beargumenteerd kunnen worden door te verwijzen naar een bepaalde voorkeurspositie
die deze sector nu inneemt. Echter, na abstrahering van deze "voorkeurspositie"
resteert een forse verhoging. Dit komt eigenlijk alleen omdat, in tegenstelling
tot bijvoorbeeld de Elektriciteitswet, er minder variabilisatie in kosten
van het gebruik mogelijk wordt gemaakt. In mijn gevoel wordt slechts de verdere
monopoliepositie van de Gasunie in het kader van het hoofddistributienet gelegitimeerd
en versterkt. Daarop lijkt alles gefocust. In feite is dit contraproductief
aan energiebesparing en ook aan warmtekrachtkoppeling. Ik vind dat fundamenteel
slecht.Voorzitter! Ik heb nog enige punten voor de staatssecretaris. Het gewasbeschermingsmiddelenbeleid
is duidelijk. Het ingezette beleid richtte zich op het jaar 2000. De Europese
Unie heeft gezorgd voor verlenging tot 2003. De staatssecretaris heeft zelf
gezegd dat het wel 2007 kan worden. Ik vind dat uit dubbel oogpunt heel jammer,
namelijk uit een oogpunt van harmonisatie en uit milieuoogpunt. Zij heeft
gezegd dat er alsnog per lidstaat getoetst kan worden, gerelateerd aan nationale
omstandigheden. Dat is een bekend gegeven in het kader van milieuwetgeving.
Zonder deze mogelijkheid tegen te willen spreken, blijft het wrang dat, ook
als de 42 middelen in Nederland zijn weggesaneerd, er bijvoorbeeld in Spanje
nog tweemaal zoveel middelen op de plank liggen als in Nederland. Ik kom hiermee
ook op de door de heer Van der Linden gestelde vraag, hoe zich
dit vertaalt in concurrentieverhoudingen in het kader van open grenzen. Wij
hebben de euforie over de Spaanse tomaten – die zouden bijna uitsluitend
zongerijpt zijn – maar dit is toch een wrang element daarin. Verder
ben ik benieuwd of de landbouwkundige onmisbaarheid dit voorjaar in een wetswijziging
naar voren zal worden gebracht. Gelet op de uitspraak van het college van
beroep, meen ik dat hiervoor wetswijziging nodig is. Ik hoop dat de staatssecretaris
daar slagvaardig mee om zal gaan.Dan kom ik nog even op de EHS. De begrenzing is ongeveer klaar. De aankoop
van hectares ligt op schema, al zijn het misschien niet de hectares op de
juiste plaatsen. Dat is allemaal begrijpelijk. Als je dit alles overziet,
blijkt dan niet dat het toch de afweging waard is om een dynamisch concept
te realiseren waarbij niet het middel, maar het doel voorop staat? Niet per
se de begrenzingen klaar hebben, niet per se de aankoop klaar hebben, maar
gewoon het doel zien te bereiken. Wellicht is in het kader van het onderdeel
programma Beheer de inzet van particulieren of boeren nodig. De minister heeft
zelf aangegeven dat het om twee delen gaat: een landbouwkundig deel en een
natuurkundig deel. Waarom wordt in de hoofdfunctie natuur van het programma
Beheer geen element ingebracht om het doel dat wij met de ecologische hoofdstructuur
willen realiseren, te bewerkstelligen?Over de richtlijnen hebben wij een klein interpellatiedebat gevoerd. Over
een punt maak ik mij nog zorgen: er is onvoldoende gecommuniceerd met provincies,
gemeenten, waterschappen en andere betrokkenen. Zo komt het althans op mij
over. Anders kunnen de dingen niet zo gegaan zijn zoals ze gegaan zijn.De voorzitter:Mijnheer Varekamp, ik kan vanaf hier niet helemaal zien hoever u bent,
maar het is u niet ontgaan dat u de tijd die u hebt opgegeven ruimschoots
overschreden is? Misschien kunt u toch bezien wat voor u nog de hoogste urgentie
heeft.De heer Varekamp (VVD):Wat u niet kunt zien, maar ik wel, mijnheer de voorzitter, is dat ik redelijk
voortgeschreden ben. Ik heb hooguit nog een of twee minuten nodig. Dan heb
ik mijn betoog afgerond.Voorzitter! Het visserijbeleid. Wat de minister heeft gesteld, is allemaal
duidelijk: het quotabeleid versus het MOP-beleid. Ik heb ook hier een beetje
het gevoel dat Nederland op agrarisch gebied en op visserijgebied wordt afgerekend
op zijn schitterende performance in het verleden. In de tijd dat ik nog elke
maand in Brussel kwam, voelde ik dat ook. Ik denk dat wij daar helaas mee
moeten leren leven. Het brengt echter niet altijd het hoogste gevoel van rechtvaardigheid
voort.Op één vraag heb ik geen antwoord gekregen. Zij betreft
de visie van de minister op de quotaverhandeling over de grenzen van de lidstaten
heen.De heer Pitstra (GroenLinks):Voorzitter! Ik zal het kort houden, want mijn quotum is op. Zo zie je
maar: systemen van productiebeheersing werken wel.Aan de staatssecretaris wil ik nog een paar vragen stellen. Hoewel ik
het beeld heb dat nu een slag wordt gemaakt in de richting van de maatschappij
en de milieueisen, wil ik mijn betoog toch toespitsen op een paar punten waarover
ik met de minister van mening verschil. Dat is ook goed voor het debat.Nederland, dit kleine kikkerlandje, is het tweede exportland ter wereld.
Mijn stelling is dat dit ecologisch onhoudbaar is. De minister zegt dat het
veel oplevert. Dat is zo, maar daar moet je de milieuschade van aftrekken.
Mijn stelling is dat dit volume moet krimpen. Dit kleine landje kan dat niet
aan.De minister legt toch wel erg veel nadruk op de individuele boer. De mensen
moeten het zelf doen. Mijn stelling is dat mensen werken in een structuur.
Het is het verhaal van Van der Ploeg: het skelet is bepalend voor het gedrag
van mensen. De heer Rabbinge zei al dat je soms op systeemniveau moet vernieuwen,
omdat het individueel niet kan. Ik noem bijvoorbeeld een kleinschalige mestverwerking
met dertig boeren. Dat gaat niet individueel in die nieuwbouw. Het structurele
in die bouw kan volgens mij alleen maar worden gerealiseerd als de overheid
een andere visie krijgt, een visie die ingaat tegen de dominante visie. Dan
kom ik op het zelfvoorzieningsscenario. Dat is eens uitgewerkt en daar zag
ik alleen maar plussen bij. Dat gaat tegen de liberaliseringsmythe in. De
heer Varekamp is daar niet op teruggekomen, maar hij noemde de cijfers van
de Amerikanen. Als het klopt wat hij zegt – kan de minister dat bevestigen? –
dan is het niet gewoon een liberaliseringsmythe, maar dan geven de Amerikanen
nog meer subsidie dan Europa. Dan wordt het wel allemaal liberalisering genoemd,
maar in feite brengen misschien alleen Australië en Nieuw Zeeland het
in de praktijk. Het viel mij wel op dat de heer Rabbinge het hele liberaliseringsscenario
als een fact of life, als een gegeven accepteert, terwijl hij toch in de politiek
zit om die markt te temmen! Ik dacht dat sociaal-democraten die ambitie wel
hadden. Zeker bij landbouw met zijn heel specifieke factoren is dat toch nodig.Het vierde verschil is dat wij inderdaad kiezen voor biologische landbouw.
De heer Rabbinge is daar heel hard in. Hij noemt dat dom en naïef en
voor romantici. Waarom kies je voor lagere productie? Het is helemaal niet
zo dom. Je vergiftigt het milieu niet. Het hele gewasbeschermingsprobleem
is daarmee opgelost. Zij hebben hogere inkomens: ƒ 20.000 per bedrijf
meer, 50% per uur meer. Zij hebben veel meer lol in hun werk. Het vakmanschap
is groter bij modern ecologisch boeren. Zij zijn geen achterlijke romantische
keuterboertjes, maar hebben moderne ecologische bedrijven. Zij doen ook onderzoek.
Ik begrijp daarom niet waarom de heer Rabbinge hen wegzet als een beperkte
niche in de markt. Ik ben blij dat de minister de 10%-doelstelling overeind
houdt.Ik vind het jammer dat de minister met hele kleine bedragen werkt: 20
mln. Er moet echt groot geld heen. In de ICES zit toch veel geld? Maak je
er nou eens sterk voor om de biologische landbouw de komende tijd een enorme
oppepper te geven. Er liggen kansen zat.Het vijfde punt is de genetisch manipulatie. Laat de minister het niet
meer biotechnologie noemen, want daar is niemand tegen. Kaas maken en wijn
maken gebeurt ook met biotechnologie. Het gaat om genetische manipulatie,
soorten overschrijdende operaties met genen. Ik zou toch een reactie van de
minister willen horen op de kritiek van het Rathenau-instituut op de procedure. Zou het niet goed zijn om over het verhaal van Goewie
een behoorlijk openbaar debat te stimuleren? Goewie is niet fundamentalistisch,
maar geeft gewoon zakelijke argumenten. Collega Rabbinge zegt dat hij het
allemaal kan weerleggen. Dat wil ik wel eens horen. Ik geloof hem niet. Het
gaat er ten slotte om welke visie op landbouw je hebt. Heb je dat technocratische,
hoogproductieve model van Rabbinge voor ogen of kies je voor landbouw zoals
wij die willen?De staatssecretaris zal nog antwoorden op het verspreidingsonderzoek van
vlinders. Misschien wil zij dan tevens ingaan op de twee vragen over de lokdieren.Het is heel goed dat de minister zich verontschuldigt voor de millenniumbrief.
Hij vond die niet zijn sterkste actie. Ik hoop dat dit door de landbouwpers
wordt opgepikt, waardoor het beeld van kil, autistisch weer een beetje kan
worden gecorrigeerd.De heer Rabbinge (PvdA):Mijnheer de voorzitter! Namens mijn fractie spreek ik mijn waardering
uit voor de beantwoording door de minister en de staatssecretaris van de vragen
en de opmerkingen. Met name het begin sprak mij zeer aan. De minister gaf
een uiteenzetting over de verandering in de omgeving van het ministerie van
LNV: institutionele veranderingen, maatschappelijke bemoeienis, de concurrentie
met andere waarden, voortgaande liberalisering voortkomend uit de WTO en de
Europese context die steeds belangrijker wordt. Wij hebben die uiteenzetting
positief gewaardeerd. Zij loopt enigszins parallel aan de vijf megatrends
die ik naar voren heb gebracht en die zo karakteristiek zijn voor de landbouw.Misschien is het de heer Pitstra enigszins ontgaan, maar ik ben wel ingegaan
op het feit dat inderdaad een verbreding van doeleinden heeft plaatsgevonden.
Deze verbreding komt niet alleen tot uiting in het op een milieuvriendelijke
wijze produceren en zo min mogelijk emissie naar de omgeving, maar ook door
op het platteland een situatie te creëren die aantrekkelijk is voor degenen
die het boerenbedrijf uitoefenen. Daarop ben ik dus wel ingegaan. Het is van
belang om niet één modaliteit of model te hanteren. Het zou
onverstandig zijn om op één model in te zetten. Ik ben een van
de pleitbezorgers voor verdere ontwikkeling van de strenge randvoorwaarden
waaronder biologische bedrijvigheid plaatsvindt. Bij de excursie die wij als
Eerste Kamer wellicht zullen maken naar de Minderhouthoeve, zullen wij zien
hoe dat gebeurt. Dat neemt niet weg dat ik het propageren van één
bedrijfstype of één bedrijfsstijl dom en naïef vind. Het
is veel verstandiger om innovatie te stimuleren, randvoorwaarden goed te definiëren
en de maatschappelijke doeleinden zeker te stellen. Daar moet je je op richten
en dan kun je weer werken aan een versterking van het maatschappelijk contract
voor de landbouw; daaraan is dringend behoefte.De heer Pitstra (GroenLinks):Is het nou wel zo dom en naïef? De hoogproductieve landbouw richt
zich geheel op de wereldmarkt, waar de prijzen, bijvoorbeeld van melk, waarschijnlijk
alleen maar lager worden. In het verhaal van uw collega Van der Ploeg wordt
juist aangegeven dat de werkelijkheid is dat 50.000 bedrijven bezig zijn met
het proces van verbreding. U bent daar niet tegen, maar op de een of andere
manier gelooft u niet dat dit geld kan opleveren. Het hangt ook van het overheidsbeleid
af: wordt dit voldoende gestimuleerd en krijgt dit voldoende kansen?De heer Rabbinge (PvdA):Een goede ondernemer is natuurlijk voortdurend bezig om zich daarop in
te stellen en om na te gaan hoe hij in verschillende markten kan opereren
en een inkomen kan proberen te verwerven binnen de geformuleerde randvoorwaarden.
Natuurlijk ben ik er als sociaal-democraat van overtuigd dat het van belang
is dat een behoorlijke inkomenspositie wordt gerealiseerd en dat alle andere
maatschappelijke doelen worden gerealiseerd. Daardoor ben ik echter ook zeer
kritisch jegens iedereen die multifunctionaliteit op ieder individueel bedrijf
bepleit, terwijl de bedrijfsgrootte en -structuur daar juist heel veel handicaps
veroorzaken. Daardoor zal dit nooit leiden tot een situatie die blijvend economisch
te verantwoorden is. Ik betwijfel daarom of dit als panacee voor de toekomst
kan worden gezien. Multifunctionaliteit op enig schaalniveau juich ik zeer
toe; er is alles voor te zeggen om daaraan te werken, maar propageer dat niet
als de oplossing voor ieder individueel bedrijf, want dan houd je een groot
deel van de sector een fopspeen voor, zoals de heer Van Bruchem terecht heeft
gezegd.De kenmerken van het door de minister naar voren gebrachte opereren spreken
onze fractie zeer aan: zakelijker, meer horizontale samenwerking, bredere
en versnipperde netwerken, een minder geïsoleerde opstelling van LNV
en een permanente dialoog met de omgeving. Dat is belangrijk en daarbij zullen
wij de minister graag steunen. Daarom is het ook van belang om aan te geven
dat er weliswaar niet echt reden is voor somberheid – ik ken immers
de vitaliteit, de veerkracht en de dynamiek van de sector en ik zie hoe individuen
en delen van de verschillende bedrijfstakken hierop inspelen – maar
dat er voor een aantal bedrijfstakken wel reden voor zorg is. Het is goed
om daar nader op in te gaan. De minister heeft gezegd dat in de visie die
nu ontwikkeld wordt, sprake moet zijn van een aantal duidelijke uitgangspunten:
hoe ga je om met de verwachte vermindering van structurele subsidies en hoe
zit het met het beantwoorden van de toenemende maatschappelijke eisen? Ook
de eis van duurzaamheid wordt gesteld. Ik kan natuurlijk zeggen dat een goede
boer altijd al aan die eis voldeed; hij leeft immers alsof hij morgen dood
zal gaan en boert alsof hij het eeuwige leven heeft. Het is echter te goedkoop
om dat zo te zeggen, want daarop moet veel uitgebreider en explicieter worden
ingegaan. De minister heeft ook gezegd hoe voorzien moet worden in de publieke
goederen, zoals het landschap. Ik denk dat dit goede uitgangspunten voor de
op te stellen beleidsnota zijn. Wij zien die nota met belangstelling tegemoet.De teneur van mijn bijdrage was om te proberen, daaraan een bijdrage te
leveren en het nieuwe maatschappelijke contract te realiseren. Ik heb uitdrukkelijk
gezegd dat dit per bedrijfstak nogal verschillend is. Er is geen beleid meer
voor de land- en tuinbouw; er is een beleid voor verschillende bedrijfstakken.
Het gaat eigenlijk meer om drie categorieën dan om bedrijfstakken, ten
eerste de niet-grondgebonden landbouw. Die categorie heeft een
heel sterk industrieel karakter. Het is van belang om ons dat te realiseren,
omdat juist die niet-grondgebonden landbouw meer dan de helft van de economische
waarde vertegenwoordigt. Daardoor is het mogelijk dat een klein land als Nederland
de tweede exporteur van landbouwbouwproducten ter wereld is. Het is verpakt
water, verpakte kennis, verpakte energie en verpakte lucht. Daar zijn wij
goed in. Daarmee moeten wij doorgaan en het kan geen kwaad voor de omgeving.
Het is een sterk industrieel georiënteerde activiteit met een hoog technologisch,
biologisch en ecologisch karakter. Er is geen andere bedrijfstak in de wereld
die zo goed biologisch produceert en de biologische bestrijdingsmiddelen tegen
ziekten en plagen zo efficiënt inzet. Daar moeten wij verder op inzetten.De tweede categorie betreft de grondgebonden intensieve bedrijfstak. Ik
heb gezegd dat dit niet meer alleen op bedrijfsniveau is te realiseren. Tot
op zekere hoogte is dat nog wel mogelijk bij de niet-grondgebonden bedrijfstak,
omdat daar de juiste schaal aanwezig is. Bij de intensieve grondgebonden landbouw
is dat veel lastiger. De bollenboer moet met een bollenkraam op pad om ter
voorkoming van structurele ziekten en plagen elders grond te gebruiken.Bij de grondgebonden landbouw die niet zo intensief is, speelt natuurlijk
in hoge mate de WTO. De minister zou eens moeten nagaan welke takken het meest
kwetsbaar zijn. Ik heb gezegd dat de melkveehouderij moet anticiperen op een
situatie die dreigt te ontstaan. Verder heb ik gewezen op de meest gesubsidieerde
bedrijfstak, te weten die van de fabrieksaardappelen. Men heeft zich al veel
inspanningen getroost om milieuvriendelijker te produceren, maar daar liggen
nog veel meer mogelijkheden.Voorzitter! Ik wil graag nog het oordeel horen van de minister over de
door mij gesignaleerde micro-macro-paradox wat betreft de grond. Aan de ene
kant zijn er individuele bedrijven die niet kunnen uitbreiden, terwijl er
aan de andere kant sprake is van een surplus aan landbouwgronden, zeker op
Europees niveau. Kan de minister nog iets zeggen over het grondbeleid dat
moet worden gevoerd? Heeft hij al enig voorwerk gedaan? Hoe denkt de bewindsman
over de herkoppeling van de plantaardige en de dierlijke productie en over
de ontkoppeling van de productiviteitsontwikkeling en de inzet van hulpmiddelen,
zodanig dat de productie milieueffectiever en efficiënter kan geschieden?Mevrouw Meindertsma (PvdA):Voorzitter! Na de gebruikelijke dank uitgesproken te hebben aan het adres
van de bewindslieden, moet ik toch constateren dat op een van mijn meest belangrijke
vragen geen antwoord is gekomen. Dat betreft de vraag naar de afweging die
moet leiden tot het beleidskader waarbinnen de ruimtelijke inrichting, de
cultuurhistorie, de natuurontwikkeling en de ontwikkeling van de landbouw
tot een integraal concept gemaakt kunnen worden. De minister heeft er helemaal
niets over gezegd, terwijl hij toch coördinerend minister van het landelijk
gebied is. Het lijkt mij dat hij alleen daarom al een visie moet hebben op
het door mij bedoelde afwegingskader. De staatssecretaris heeft gezegd dat
zij het van harte met mij eens is. Ik ben blij dat zij ook van mening is dat
er een samenhang moet zijn, maar ik zou graag van beide bewindslieden iets
meer willen horen over de aan het afwegingskader ten grondslag liggende visie.
In dit verband roep ik in herinnering dat in het advies van de VROM-raad "Een
sterk en mooi platteland" een afwegingskader is geschetst, dat ingaat op vier
elementen: economische doelmatigheid, ecologische duurzaamheid, sociale rechtvaardigheid
en culturele identiteit. Ik zeg niet dat de minister eenzelfde afwegingskader
moet presenteren, maar hij zou er toch wel iets over mogen zeggen. In dit
afwegingskader zou je volgens mij voor het landelijk gebied iets kunnen doen
in de verschillende beleidsnota's. Nogmaals, de minister hoeft dat niet te
zeggen, maar hierover moet wel een visie worden ontwikkeld.Ik heb gesproken over het spanningsveld tussen cultuur- en natuurlandschap.
Ik verwacht hierover geen uitgebreid betoog, noch wil ik me mengen in de discussie
over behoud en beheer en natuur, maar als de staatssecretaris aangeeft dat
de nota Belvedere juist begrepen zou kunnen worden in de zin van beheer, moet
ik zeggen dat ik dit volstrekt niet zo heb gelezen. Ik heb begrepen dat die
nota vooral het behoud van waardevolle natuurlandschappen beoogt en van datgene
dat nu de identiteit bepaalt en niet verloren mag gaan bij de herinrichting
van de ruimte. Misschien heb ik dit verkeerd begrepen en moet ik de nota opnieuw
lezen.Ik was verrast toen de staatssecretaris zei dat de aankoop van de hoeveelheid
grond in overeenstemming is met de plannen. Zij voegde daaraan wel meteen
toe dat zij dan doelt op de hoeveelheid grond en niet op de ecologische hoofdstructuur.
De begrenzing van de ecologische hoofdstructuur en van datgene dat ecologische
hoofdstructuur moet zijn, zijn nog niet aan de orde, alleen de aankoop van
gronden. Het is dan toch nog wel een probleem hoe het een met het ander in
overeenstemming kan worden gebracht.De staatssecretaris is ook ingegaan op de vraag of tot een versnelde aankoop
van gronden kan worden overgegaan. Op termijn zou dit 1,5 mld. kunnen schelen.
Zij antwoordde dat het geld dat beschikbaar is voor de aankoop van gronden,
al is besteed. Ik heb in mijn eerste termijn aangegeven dat het mogelijk zou
moeten zijn om samen met marktpartijen en institutionele beleggers te bezien
hoe tot een versnelde aankoop van gronden kan worden gekomen. Met een verschil
van 1,5 mld. durf ik – werkend bij een institutioneel belegger –
u op voorhand te zeggen dat het rendement tussen 1,5 mld. en nul tot een fantastisch
experiment zou kunnen leiden, waarbij marktpartijen op voorraad gronden kopen
en beide partijen rendement zouden behalen. Een versnelde aankoop van gronden
leidt ertoe dat de ecologische hoofdstructuur versneld kan worden aangelegd.
Marktpartijen zullen een betrekkelijk aanvangsrendement voor lief nemen. Ik
ben ervan overtuigd dat wij tot een prachtig resultaat kunnen komen.De heer Van Bruchem (RPF/GPV):Voorzitter! Ik dank de bewindslieden voor hun antwoorden. Het ene antwoord
sprak mij wat meer aan dan het andere, maar dat is altijd zo in
deze situatie. De opmerkingen van de minister over de professionaliteit van
de boeren, de millenniumbrief en de "ontengelsing" van het taalgebruik op
Landbouw spraken mij in het bijzonder aan. Aan dit laatste hoop ik in een
andere positie ook een bijdrage te kunnen leveren.De erkenning van de specifieke kenmerken van de agrarische sector deed
mij goed, al lag daarbij het accent vooral op de biologische kant en miste
ik de sociale aspecten. Uiteindelijk zijn wij begonnen met markt- en prijsbeleid
vanwege de sociale positie en de zwakke marktpositie van de agrarische sector.
In die positie is nog geen wezenlijke verandering gekomen, althans voor de
grondgebonden sectoren.Het beeld dat de minister schetste van de inkomenspositie, vind ik wat
optimistisch. Ik denk dat je moet constateren dat de inkomens op dit moment
vrij beroerd zijn. Het is toch een gegeven dat 25% beneden de armoedegrens
leeft. Je kunt over de cijfers discussiëren, maar zij geven toch wel
een indicatie. De tendens is neerwaarts en dat valt moeilijk weg te poetsen
met een grote toegevoegde waarde van het totale agrocomplex. Ik begrijp dat
de minister van tijd tot tijd wat peptalk over deze sector naar voren moet
brengen, maar de boeren en tuinders die op korte termijn in de problemen komen
en moeten stoppen met een bedrijf dat zij gedurende tientallen jaren hebben
opgebouwd, kopen weinig voor opwekkende langetermijnvisioenen, nog afgezien
van de vraag of die wel juist zijn. Zo lang ik meeloop in het landbouweconomische
en -politieke wereldje hoor ik dat we éven door deze zure appel heen
moeten bijten en dat er dan weer volop perspectief is. Welnu, in de praktijk
blijken er altijd weer nieuwe zure appels te liggen.Een van de zaken waarover wij niet optimistisch zijn gestemd, is de liberalisering.
Wij zijn ervan overtuigd dat er een groter wordende spanning zit tussen enerzijds
de vermindering van de economische bescherming en anderzijds het voldoen aan
maatschappelijke eisen, zeker in een land met een zo intensieve agrarische
sector als Nederland. Het geheel van het betoog van de minister geeft niet
aan wat het antwoord zal kunnen zijn op die toenemende spanning. Ik begrijp
best dat daar nog op gestudeerd moet worden, maar het goede antwoord hebben
wij nog niet gevonden en misschien is het ook wel niet te vinden.Ik ben bepaald niet gerustgesteld door de opmerkingen van de minister
over de liberalisering, waarbij hij de prognoses voor de wereldmarkt noemde
die nu toch een stuk minder gunstig zijn dan een aantal jaren geleden. Over
vijf jaar ligt dat weer anders; er gebeuren allerlei dingen. Hoe dan ook,
die gunstige wereldmarktsituatie van een paar jaar terug was wél een
van de belangrijkste argumenten voor verdergaande liberalisering. Immers,
dan zouden wij gebruik kunnen maken van de kansen op de wereldmarkt. Dat beeld
is nu anders geworden en daarmee heeft dit argument minder kracht gekregen.Ik denk dat liberalisering niet vergelijkbaar is met het mestprobleem.
Bij mest ging het om een extern effect van een uit de hand gelopen productie
waardoor echt gevaar ontstond voor het leefmilieu. Liberalisering is veel
meer ingegeven door politiek-ideologische factoren zoals economische groei,
marktaandeel enz. Liberalisering is geen natuurverschijnsel, zoals ik hier
wel heb geproefd, maar een onderwerp van politiek debat. Dat zou het althans
moeten zijn. Een paar jaar geleden vonden wij de privatisering ook een soort
natuurverschijnsel, maar daar zijn wij gelukkig vanaf. Aan die opstelling
ligt een zekere waardeafweging ten grondslag. Wat vind je belangrijk, sociale
problemen, het dierenwelzijn? De minister heeft aangegeven dat dit in gevaar
kan komen als gevolg van de liberalisering. Daar staat dan misschien een stukje
economische groei tegenover. Het is een afweging waarbij wij kennelijk toch
tot een andere conclusie komen.De opmerkingen van de minister over de melkveehouderij vond ik even verontrustend
als intrigerend. Hij geeft aan dat de zuivelsector nog niet klaar is voor
de liberaliseringsronde die eraan komt. Betekent dit in de visie van de minister
dat de melkquotering in 2006 moet worden afgeschaft en dat de melkprijs naar
50 cent gaat? Ik denk dat er dan heel grote problemen ontstaan in de West-Europese
melkveehouderij, waarbij de problemen in een betrekkelijk kleine sector als
de Nederlandse varkenshouderij zouden verbleken. Als je echt ver die kant
op gaat, welke instrumenten kun je dan nog inzetten om de sociale positie
van de veehouders te ondersteunen? Er komt een LEI-rapport, zo heb ik begrepen;
ik wacht het met belangstelling af, maar ik kan naast prijssteun en directe
toeslagen niet zoveel bedenken. Het antwoord met betrekking tot het cross-compliance,
het "voor wat hoort wat"-beleid, vond ik niet geheel bevredigend. Als iemand
voldoet aan alle regeltjes die in Nederland gelden ten aanzien van de productie,
kan men hem dan tóch nog korten op toeslagen?Over de biotechnologie zou ik een lang verhaal kunnen houden, maar ik
wilde de trein van half twaalf halen en daarom zal ik dat niet doen. Ik heb
soms het gevoel dat ethische overwegingen gemakshalve wat worden afgedaan
als emotionele benaderingen. Het oordeel over dergelijke zaken kan nooit los
worden gezien van de visie die men heeft op het leven, de intrinsieke waarde
van het dier. Hoe weeg je economie en ecologie? Ook die "rationele" afweging
berust toch, als je wat verder kijkt, op een afweging van onderliggende waarden.
Daar zitten de verschillen in die nu naar voren zijn gekomen, denk ik, waarbij
wij dan ook de enorme druk van de lobbyende bedrijven niet moeten vergeten.De minister zegt dat hij een maatschappelijke discussie over dit onderwerp
heel belangrijk vindt, maar zou wat hem betreft een van de uitkomsten daarvan
kunnen zijn "wij beginnen er niet aan"? Of is die conclusie op voorhand uitgesloten?
Ik denk dat je bij een "rationele" afweging de ecologische wetten als diversiteit
en toenemende resistentie toch goed in de gaten moet houden. Wij kunnen hierbij
lessen uit het verleden trekken. Heel wat duurzaamheidsproblemen waarmee de
mensheid nu worstelt, hebben te maken met het onvoldoende rekening houden
met ecologische wetmatigheden. Dit risico is bij de moderne biotechnologie
levensgroot.Ik heb geen reactie gekregen op mijn opmerking over genetische modificatie
van hogere dieren in relatie tot hun intrinsieke waarde. Ik meen ook geen
antwoord te hebben gekregen op mijn concrete vraag over de verhouding tussen
het protocol van Montreal en de WTO-onderhandelingen.De staatssecretaris vindt het voorstel om een soort puntensys teem
in te voeren wel aardig, maar niet uitvoerbaar. Dat is jammer, want dan blijft
toch het probleem bestaan van de consument die niets betaalt voor milieu-
en diervriendelijke producten. Ik realiseer me best dat er aan zo'n voorstel
heel wat haken en ogen zitten, maar naarmate wij meer de kant op gaan van
bedrijfsmilieuplannen en ketens, zouden er meer mogelijkheden op dit punt
moeten zijn. Wellicht zou de staatssecretaris hier dus toch nog eens over
willen nadenken.Ik ben niet helemaal overtuigd door het antwoord van de minister over
de discussie over de aanvoernormen in het kader van de Nitraatrichtlijn, maar
ik veronderstel dat wij daarover bij de behandeling van een of ander wetsvoorstel
nog wel verder kunnen debatteren.De heer Hessing (D66):Voorzitter! Ik dank de bewindslieden voor hun uitgebreide antwoord.Ik heb over de mestproblematiek een aantal vragen gesteld die ik wellicht
niet of anders gesteld zou hebben als ik kennis had gehad van de brief van
de minister van 1 februari jongstleden. Die zal ik dan ook zeker met aandacht
gaan lezen.Tegen de heer Varekamp zou ik nog willen zeggen dat ook na de uitspraak
van het Hof de korting van 10% gewoon geldt. De minister hoeft dus geen maatregel
te nemen, want die korting geldt van rechtswege. Hij hoeft dus wat dit betreft
helemaal niets te doen, dat moet ik hem nageven. En over de uitwerking van
de verdere mestplannen komen wij zeker nog te spreken. Is er overigens al
bericht van Brussel over de nieuwe lijn in het mestbeleid? Het is juist de
bedoeling om met de nieuwe mestplannen wel en ook tijdig te voldoen aan de
milieunormen en ik kan me voorstellen dat Brussel dit iets positiever beoordeelt
dan ik uit eerdere berichten meende te mogen opmaken.Ik kon mij goed vinden in de opmerking van de minister over biotechnologie,
over genetische manipulatie, om met de heer Pitstra te spreken. Ik denk dat
het aangekondigde maatschappelijke debat van groot belang is, het lijkt mij
heel goed om uitgebreid over dit onderwerp te discussiëren. De uitkomst
zou kunnen zijn dat wij allen vinden dat wij het maar niet zouden moeten doen,
maar ik vind dat het te ver zou zijn, deze conclusie nu al te trekken. Het
debat is aangekondigd; ik verneem graag wanneer het zal beginnen.Ik had nog een vraag gesteld over het protocol voor bio-safety, namelijk
hoe het zit met het scheiden van transgene gewassen van andere gewassen. Ik
meende enig licht te bespeuren tussen de opvatting in Europa op dit punt en
de Amerikaanse uitleg hiervan. Het lijkt mij goed als hier in ieder geval
één antwoord op komt, op enig moment.Bij de ecologische hoofdstructuur verloopt de aankoop van gronden nog
volgens schema, maar mevrouw Meindertsma gaf al aan dat dit niet wil zeggen
dat dit steeds de juiste stukken grond zijn. Het zal nog een hele klus zijn.
Nu op schema zijn wil ook niet zeggen dat je ook in de komende jaren op schema
zult kunnen blijven. Ik denk dat er iets te gemakkelijk gedacht wordt over
de problemen met de grondaankopen en dat er ook iets te vlug voorbijgegaan
wordt aan de suggestie van KPMG. De staatssecretaris zei iets in de trant
van: als ik dit jaar de verbouwing van mijn huis realiseer in plaats van over
vijf jaar, dan ben ik goedkoper uit, want dan spaar ik in ieder geval de inflatiekosten
uit. Volgens mij gaan die besparingen in ieder geval uit boven de inflatiekosten,
want je spaart de toch zeer hoge stijging van de grondprijzen uit. De stijging
van de grondprijs gaat toch duidelijk uit boven de inflatie. Per saldo kun
je naar mijn mening kosten besparen, en wel een bedrag van 1,5 mld. Ik geloof
dat in het rapport van KPMG zelfs een bedrag van 4 mld. werd genoemd. Gelet
op de doelstelling die wij met z'n allen willen halen, zijn het toch bedragen
die je niet zomaar ter zijde kunt schuiven. Daarom denk ik dat serieus nagedacht
moet worden over de suggestie van mevrouw Meindertsma. Ik steun haar suggestie.Mijn laatste opmerking betreft de onthekking van de Veluwe. Ik heb kennisgenomen
van het antwoord van de staatssecretaris. Ik ben er blij mee. Wij hadden een
convenant en wij gaan in mei toe naar een intentieverklaring. Dat is mooi,
maar ik hoop dat er op enig moment ook feitelijk iets gebeurt. Dat volgen
wij met belangstelling.Minister Brinkhorst:Mijnheer de voorzitter! Ik ben de geachte afgevaardigden zeer erkentelijk
voor hun bijdragen in tweede termijn. Het aardige van de tweede termijn is
dat je je antwoorden kunt toespitsen op een aantal saillante punten. Ik zal
proberen, dat zo kort mogelijk, maar ook zo duidelijk mogelijk te doen.De meeste geachte afgevaardigden zijn ingegaan op de beoordeling van de
huidige economische situatie van het land. Ik heb gezegd dat er geen reden
is tot algehele somberheid, maar dat bepaalde sectoren meer in de knel zitten
dan andere. Het is van belang dat daar op korte termijn veranderingen optreden.
De heer Van Bruchem zei dat hij dat wel vaker heeft gehoord. Toch geloof ik
dat wij bijvoorbeeld bij de intensieve veehouderij kunnen zeggen dat wij in
een fase zijn gekomen waarin de herstructurering noodzakelijk is en waarbij
daardoor ook de vernieuwing mogelijk is. De heer Van der Linden zei dat ik
maar twee sectoren heb genoemd. Ik denk echter dat het wat genuanceerder ligt.
Ik zie ook voor de melkveehouderij goede mogelijkheden. Ook daar is een verbeterslag
noodzakelijk, mede vanwege de mestproblematiek. Er zal ten aanzien van de
herstructurering van de zuivelsector als zodanig ook iets moeten gebeuren.
Ik zie echter absoluut geen reden om op termijn structureel ongerust te zijn
over de melkveehouderij. Hetzelfde geldt voor een verkleinde duurzame varkenshouderij.
Juist de kwaliteitsslag die wij maken, biedt daar positieve mogelijkheden
voor. Kortom, ik handhaaf mijn visie dat bijvoorbeeld ook de uitgangsmaterialen,
pootaardappelen en zaden sectoren zijn die absoluut potentieel hebben en in
die richting versterkt worden. Het betekent niet dat er geen individuele boeren
in de knel komen. Ik erken dat dit het geval kan zijn. Ik heb daarom voor
het zomerreces een notitie over de armoede in de landbouw aangekondigd. Het
is essentieel om goed onder ogen te zien dat er veranderingsprocessen aan
de gang zijn die op termijn een positieve uitwerking kunnen hebben.Hiermee kom ik bij de algemene vraag hoe je aankijkt tegen een aantal
scenario's. Als ik even personaliseer, voel ik mij eerlijk gezegd meer aangesproken
door de benaderingswijze van de heer Rabbinge dan door die van
de heer Pitstra. Men vergeeft mij dat ik het woord "zakelijk" of "realistisch"
eens gebruik. Het is gewoon gebaseerd op de uitgangssituatie van Nederland
op de Europese markt. Ik heb hier het totale pakket van export en import,
wereldwijd gezien. Als de heer Pitstra pleit voor een soort autarkie op Europese
schaal, houd ik hem het cijfer voor dat op dit ogenblik de Nederlandse export
70 mld. is en de Nederlandse import ongeveer 40 mld. Er is dus een overschot
van 30 mld. Dit is een gegeven waarin wij in de Europese context en in de
wereldwijde context niet omheen kunnen. Als de heer Pitstra pleit voor autarkie,
wil hij in feite dit exportoverschot gewoon laten wegvallen. Ik moet het even
zo scherp mogelijk formuleren. Als het niet zo is, hoor ik het graag.De heer Van Bruchem (RPF/GPV):Als het gaat over cijfers over de landbouw, voel ik mij geroepen. Welk
deel van de cijfers die de minister gaf over de export, heeft betrekking op
de wereldmarkt en welk deel op de West-Europese markt?Minister Brinkhorst:Ongeveer 80% is gericht op de Europese markt, maar men kan niet zeggen
dat dit kan worden gehandhaafd zonder die 20% erbij in beschouwing te nemen.
Er is een zeker verband tussen die twee. Men kan niet die 80% voor de Europese
markt behouden als men die extra 20% geheel laat zitten. Ik ontken zeker niet
dat er naast de op de Europese markt en de wereldmarkt gerichte exportlandbouw
ruimte moet zijn voor de verbrede landbouw. Dit hebben ook de heer Rabbinge
en andere geachte afgevaardigden aangegeven. De hoofdontwikkeling gaat echter
in de richting die ik noemde. Ik kan het niet anders zien. Ik denk dat er
een inhoudelijk verschil van visie is. Zoals de heer Pitstra zei, moet dat
dan maar zo blijven.De heer Pitstra (GroenLinks):Ik probeer er natuurlijk nog wat aan te doen. Inderdaad speelt het zelfvoorzieningsscenario
zich binnen Europa af. Als binnen enkele jaren de Midden- en Oost-Europese
landen erbij komen, wordt dat gebied alleen maar groter. Wat buiten Europa
wordt geëxporteerd, gaat gepaard met landbouwexportsubsidie, met dumping
in derdewereldlanden. Dit moet je erbij betrekken. Ik noem ook de c-quotums
voor suiker die wij in het verleden hadden. Of dit allemaal wel verstandig
is in het licht van de belangen van de derde wereld, moet je je afvragen.
Ik ben er natuurlijk niet tegen dat wij binnen Europa de tomaten van de heer
Rabbinge naar Duitsland blijven exporteren, als men die daar nog wil hebben.
Het ging al bijna fout met die hoogtechnologische tomaten. Eigenlijk ben ik
ervoor om het op zo klein mogelijke schaal te houden: als je iets in de Weerribben
kunt houden en het lokaal via de supermarkt kunt verspreiden, is dat beter
dan het in vrachtwagens naar Frankfurt te rijden. Regionale vermarkting wil
ik als lijn wel steunen.Ik wil ook nog reageren op de cijfers van de heer Varekamp. Als het verhaal
klopt dat de Amerikanen per boer nog meer subsidiëren dan Europa, is
er misschien wel sprake van een liberaliseringsmythe.Minister Brinkhorst:Nogmaals, ik stel vast dat er geen verschil van mening over is dat wij
toegang moeten hebben voor meer ontwikkelingslanden. Dit is ook het uitgangspunt
van de Europese Unie geweest in Seattle. Ik heb gezegd dat het een strategisch
belang is dat wij, als wij naar de volgende ronde gaan, de toegang tot de
Europese markt voor ontwikkelingslanden aanzetten. Ik heb er geen enkel probleem
mee om dit te erkennen. Ik heb echter grote moeite met het regionale autarkische
verhaal van een afgesloten Europese markt. Dit betekent dat er ook andere
afgesloten markten zijn. Deze trend beschouw ik niet alleen als ongewenst,
maar ook als onhistorisch.Het verhaal met Centraal- en Oost-Europa ligt natuurlijk anders. De aansluiting
van Centraal- en Oost-Europa zal leiden tot verdere differentiatie en specialisatie
in Europa. Ik heb gezegd dat ik enige vraagtekens zet bij de stelling dat
Centraal- en Oost-Europa op korte termijn een grote versterking van de Europese
markt zullen betekenen, maar op langere termijn zal dit zeker het geval zijn.
Overigens is dit een extra argument om verdergaande liberalisering niet uit
de weg te gaan.De kernvraag van de heer Van der Linden was hoe het zit met de concurrentieverschillen
tussen de lidstaten. Ik heb er in eerste termijn al iets over gezegd en ga
er nu iets meer op in. Hij heeft min of meer de stelling geponeerd dat Nederland
strenger dan andere landen is op het gebied van milieu. Ik denk dat het niet
zo is. Ik denk dat de problematiek intenser is en dat het dus een relatief
probleem voor Nederland is. Dit betekent niet per se dat onze concurrentiepositie
anders is geworden. In Denemarken en bijvoorbeeld in grote delen van Duitsland
is de varkenshouderij al jarenlang verplicht tot grondgebondenheid, maar de
concurrentiekracht van de Deense varkenshouderij blijft bepaald niet achter
bij die van de Nederlandse varkenshouderij. Dat zal de heer Van der Linden
bekend zijn. In het Verenigd Koninkrijk zijn bijvoorbeeld de eisen op het
punt van het dierenwelzijn voor de varkens aanzienlijk strenger dan bij ons.
In Duitsland, in het Verenigd Koninkrijk en in Denemarken is de kalverhouderij
in boxen al lang verboden. Kortom, het ligt naar mijn gevoel veel genuanceerder.De kosten van de grond zijn bij ons inderdaad hoog, maar je kunt een aantal
andere punten noemen – ik heb die vanmiddag ook genoemd – waarop
Nederland heel goed scoort. Dat betreft bijvoorbeeld de gunstige ligging,
de uitstekende logistiek, de goede stand van kennis en innovatie en een goed
algemeen ondernemersklimaat. Dat zijn allemaal factoren die je moet meewegen
en ik houd er niet van om als het ware enkele zaken langs de lat te leggen,
waarbij ik tot de conclusie zou komen dat Nederland qua concurrentie achter
ligt bij de anderen en dat wij het daarom ook moeilijker hebben.De heer Van der Linden (CDA):Voorzitter! Ik heb gesproken over de positie van de Nederlanders ten opzichte
van Europa en daarbuiten. Misschien kan de minister, wanneer hij spreekt over
de nota Landbouw 2010, op dit onderdeel eens ingaan en een stuk vergelijkingsmateriaal
op tafel leggen. Dan kan hij mij misschien geruststellen. Het kan blijken
dat we inderdaad op dit punt best wat huiswerk te maken hebben.Minister Brinkhorst:Voorzitter! Ik voel me aangesproken door die gedachte. U weet dat ik deze
problematiek erg bezie vanuit een Europees oogpunt. Het lijkt mij inderdaad
gunstig om een aantal factoren daar te noemen. U weet – ik zeg dit ook
een beetje in de richting van de heer Van Bruchem – dat je "lies, damned
lies and figures" hebt, zodat er altijd enige vraag is wat je nu precies aan
de hand van cijfers kunt vergelijken. Dat geldt eigenlijk ook voor de relatieve
inkomenspositie van Amerikaanse boeren en Europese boeren. Daar wordt al een
generatie lang over geknokt. Maar qua trends is het best mogelijk er wat aan
te doen en ik hoop de nota LNV 2010 ook sterk in dat perspectief van een bredere
visie dan een puur nationale te kunnen plaatsen.Voorzitter! Als ik wat betreft de landbouwontwikkeling zeg dat de visie
van de heer Rabbinge – ik zeg dit zonder iets aan de inbreng van andere
geachte afgevaardigden af te willen doen – mij meer aanspreekt dan die
van de heer Pitstra, dan moet ik erop wijzen dat ik wel degelijk geloof in
een stuk verbreding van de landbouw. Er is geen twijfel over mogelijk dat
differentiatie regionaal en ook sectorsgewijze mogelijk is. We moeten ons
echter niet rijk rekenen. Het is niet zo dat we over een aantal jaren grote
hoeveelheden boerinnen op het erf scharreleieren zien pakken, terwijl de man
in een boezeroen bezig is met zaaien en hoopt daar zijn vreugde in te vinden.
Ik zeg het een beetje badinerend, want dat is niet het verhaal, maar dat is
toch het beeld dat wordt opgeroepen, als we spreken in termen van: we gaan
uiteindelijk naar die verbrede landbouw toe. Immers, je moet je op dat punt
niet rijk rekenen.Voorzitter! Ik wil graag deze visie verder uitwerken in LNV 2010. Ik realiseer
me dat voor een aantal geachte afgevaardigden daar wat prikkelende stellingen
in zullen komen. Maar ik geloof dat juist in een fase waarin we oriëntaties
moeten aangeven, het debat ermee gediend is dat u niet een vlak verhaal krijgt,
maar een verhaal waarin keuze en richting worden aangegeven. Het spreekt vanzelf
dat dit dan ook betekent, dat daar een behoorlijke discussie over ontstaat.
Dat is uiteindelijk een van de redenen die de politiek boeiend maken.Voorzitter! Ik kom nu even op het punt van de consumer concerns. Daar
heeft de heer Van der Linden mij verkeerd begrepen; ik geef hierbij tevens
het antwoord aan de heer Varekamp. Als ik spreek over een brede ronde, dan
denk ik wel degelijk aan een ronde die niet alleen over de landbouw gaat,
maar daarnaast over diensten en in bredere zin over andere aspecten. Ik wijs
de heer Varekamp er wel op dat landbouw en diensten volgens artikel 20 van
de Uruguay-ronde, van het Marrakech-protocol, verplicht waren; die andere
aspecten moeten erbij verdiend worden. We moeten ons op dat punt realiseren
dat de druk om aan landbouw verder te werken onverminderd aanwezig zal blijven
zijn.De heer Van der Linden zeg ik dat de consumer concerns – in beter
Nederlands: de consumentenzorgen – zeker ook aan de orde moeten komen
en blijven komen. Ik ben dat geheel met hem eens. Het geldt ook voor het dierenwelzijn.
Wel heb ik gezegd dat ik denk, dat dat een hele klus zal worden. Ik denk echter
dat Europa het aan zichzelf verplicht is en aan zijn sociale visie ook, waarin
het dier vaak op een andere wijze wordt behandeld en beschouwd dan in andere
delen van de wereld, zodat we de verplichting hebben op dat punt een visie
te blijven ontwikkelen.De heer Van der Linden vroeg of de 1,5 mld. voor de herstructurering nu
de sluitpost is of de beginpost. Het is voor mij evident dat de problematiek
kan worden geregeld met de beschikbare 1,6 à 1,7 mld. en de "ruimte
voor ruimte". Een oplossing moet mogelijk zijn zonder sociaal onaanvaardbare
gevolgen. Dát is voor mij het criterium en niet de 1,5 mld. Ik hoop
de komende maand op dat punt tot helderheid te komen. De problematiek duldt
geen verder uitstel.De heer Van der Linden (CDA):De minister gaat daarvan uit, maar het uitgangspunt is: geen sociaal onaanvaardbare
gevolgen van de herstructurering.Minister Brinkhorst:Ja.De heer Van der Linden (CDA):Mochten daarvoor meer financiële middelen noodzakelijk zijn, dan
is dat dus open. Zo heb ik de minister begrepen.Minister Brinkhorst:Ik ga ervan uit dat binnen deze middelen op een redelijke wijze tot een
oplossing kan worden gekomen. Ik heb daar op dit ogenblik niets aan toe te
voegen.De heer Van der Linden (CDA):Maar zijn "geen onacceptabele sociale gevolgen" het uitgangspunt?Minister Brinkhorst:Het gaat om de koppeling van de twee onderwerpen. Ik zou niet op deze
lijn hebben ingezet als ik niet van mening was dat deze twee elementen een
oplossing van het probleem mogelijk maken. Ik ben nooit gewend geweest om
op hypothetische vragen anders te antwoorden dan in hypothetische zin. Dit
punt komt later ook aan de orde als wij spreken over de uitkomsten van het
maatschappelijke debat over biotechnologie. De regering gaat dat met een uitgangspunt
in. Als de situaties totaal anders blijken dan wij vermoeden, dan moeten wij
dat alsdan bekijken. Daar ga ik niet op vooruitlopen.De heer Van der Linden (CDA):Ik vond het geen hypothetisch uitgangspunt, maar een politieke stellingname
die mij aansprak. Die politieke stellingname was duidelijk: geen onaanvaardbare
sociale gevolgen. Als wij daaraan met ons allen vasthouden, zien wij wel of
het bedrag dat de minister toereikend acht, ook toereikend is. Dat zou des
te beter zijn. Maar mocht het niet toereikend zijn, dan blijft natuurlijk
de politieke stellingname wel overeind. Dan moet er dus meer boter bij de
vis komen.Minister Brinkhorst:Mijnheer de voorzitter! Ik antwoord in symbolen. De heer Van der Linden
vraagt mij: als zich tegelijkertijd een zonsverduistering en een maansverduistering
voordoen, doet u dan het licht aan of doet u dan het licht uit. Ik zeg daarop:
ik zal dan zien hoe de situatie is.Tegen de heer Varekamp zeg ik dat het evident is dat het ministerie van
LNV volop meedoet bij de essentiële dossiers die op dit ogenblik aan
de orde zijn. Dat zeg ik in volle overtuiging zowel vanuit mijn verantwoordelijkheid
als sectorminister in het kabinet om ervoor te zorgen dat het ondernemersklimaat
voor de primaire agrarische sector goed blijft als vanuit mijn verantwoordelijkheid
als minister van algemeen bestuur om een positie in te nemen ten aanzien van
de randvoorwaarden waaronder de sector functioneert. Daarbij gaat het uiteraard
niet alleen om de economische kant, maar ook om de sociale kant.
Wij kunnen met elkaar van mening verschillen over de vraag hoe de inkomensontwikkelingen
zullen zijn, maar voor mij staat vast dat wij naar een geïntegreerd landbouwbeleid
moeten blijven streven. Dat antwoord gaf ik ook aan de heer Varekamp toen
het ging om de discussie over een verbrede versus een niet-verbrede landbouw.Dan kom ik op de WHV en de problematiek van de nitraatrichtlijn. Ik ben
uiteraard bedroefd als de heer Van Bruchem nog niet tevreden is gesteld. Ik
hoop hem nu iets meer tevreden te stellen, maar ik weet dat niet zeker. Mijn
antwoord aan de heer Varekamp is in ieder geval het volgende. Volgens de Europese
nitraatrichtlijn gaan wij uit van forfaitaire aanvoernormen die via de mestafvoercontracten
zullen worden ingezet. Maar men heeft altijd maar de helft van de nitraatrichtlijn
gelezen. De andere helft zegt dat wel degelijk ook een doel moet worden bereikt.
Dat betekent dat er ook niet onaanvaardbare verliesnormen zijn. Nu heeft Nederland
in het verleden bij de MINAS-regeling de verliesnormen als uitgangspunt genomen.
Dat was een afrekening achteraf. Het interessante in de nieuwe aanpak is,
dat wij uitgaan van de milieugebruiksruimte via de mestafzetcontracten. Het
gaat om de inzet vanaf het eerste ogenblik, voordat men als het ware aan het
meten slaat. De afrekening achteraf vindt dan via MINAS plaats. Het is dus
een combinatie van beide. Het gaat erom dat dit niet tot een ongewenste stijging
van de papierstapel aanleiding geeft. In het overleg met LTO-Nederland heb
ik gezegd dat ik streef naar een vereenvoudiging van MINAS, zodat het weer
het noodzakelijke managementinstrument wordt dat leidt tot een beter mineralenbeheer.
Dit is volstrekt in lijn met de Nitraatrichtlijn.Nederland zou er overigens goed aan doen, zijn beleid in te richten op
de Europese richtlijnen, waaraan het overigens zelfs heeft meegewerkt. Als
wij zeggen dat wij het anders en beter doen, hebben wij twee problemen. Eerst
moeten wij uitleggen waarom wij het anders doen en daarna moeten wij ook nog
aantonen dat wij het beter doen. De Nitraatrichtlijn is niet volmaakt. Ik
heb al eerder gezegd dat er voor de meting nieuwe regels opgesteld moeten
worden. Ik meen echter wel dat ons systeem haalbaar is. Ik heb het gevoel
dat LTO-Nederland heel goed begrijpt waarom ik deze richting op wil.De heer Varekamp (VVD):Voorzitter! Ik krijg de indruk dat MINAS beperkt wordt tot een managementsysteem
en niet langer een regulerend instrument is in het kader van het handhaven
van acceptabele verliesnormen. Dit betekent dat voor het wettelijk instrumentarium
alleen de Nitraatrichtlijn overblijft. Ik vind dat jammer, hoewel ik niets
tegen die richtlijn heb. De mineralenboekhouding maakt technische innovaties
in de sector mogelijk, want niet de input maar de output is belangrijk. Dat
is ook voor het milieu de beste benadering. Daarnaast wordt door de mineralenboekhouding
het meest recht gedaan aan de individuele verantwoordelijkheid van betrokkenen.
Convenanten, bestuursovereenkomsten, meerjarenprogramma's zijn allemaal prima,
maar zij binden het collectief en niet het individuele bedrijf. Het is mijns
inziens het meest effectief als de individuele boer op de resultaten van het
beleid afgerekend wordt. Deze systematiek heeft mij ook bij de benadering
van de minister van de mestproblematiek zeer aangesproken. Ik hoop dat de
nadruk op de individuele verantwoordelijkheid voldoende in beeld blijft.Minister Brinkhorst:Voorzitter! De heer Varekamp heeft precies gezegd waar het mij om gaat.
MINAS is niet alleen een managementsysteem, maar is ook onderdeel van de regelgeving.
Ik zou mij echter zorgen maken als de boeren in de toekomst MINAS alleen als
een boekhoudkundig instrument zien en niet als managementsysteem. Het blijft
een individuele afrekening achteraf naast de afrekening vooraf via de mestafzetcontracten.De heer Varekamp en ik zijn het erover eens dat de liberalisering van
de Gaswet essentieel is. Het is van belang dat er een afdoende overgangstermijn
wordt gehanteerd, bijvoorbeeld 2002 tot 2005. Ik wil hier echter niet op vooruitlopen.
De Gaswet is op het ogenblik in de Tweede Kamer aan de orde. Ik neem pas een
standpunt in als blijkt dat het daar verkeerd gaat. Ik hoop dat de land- en
tuinbouw in dat kader op de agenda is geplaatst. De sector zelf heeft er alle
belang bij dat hier in voldoende mate de aandacht op wordt gevestigd.De heer Pitstra en ik hebben enkele zeer interessante verschillen van
inzicht, waar ik nu niet verder op inga. Ik kom wel terug op zijn opmerkingen
over de biologische landbouw. Die vorm van landbouw is naar mijn mening essentieel.
Ik heb mijn nek uitgestoken door te zeggen dat ik streef naar een aandeel
van de biologisch landbouw van 10%. Dat betekent niet dat de overheid ervoor
moet zorgen dat er 10% biologische landbouw tot stand komt. Dat moet de markt
doen met behulp van ondersteunende maatregelen. Ik wil binnenkort bezien of
ik bijvoorbeeld met supermarkten in overleg kan treden over verbetering van
de marktwerking als blijkt dat het aanbod achterblijft bij de vraag. Ik denk
dat deze benadering, zonder mij vast te leggen op bedragen, ook al heb ik
20 mln. genoemd, een verstandige invalshoek is.Voorzitter! Ik geef de voorkeur aan de term genetische "modificatie" in
plaats van "manipulatie". Men kan zeggen what's in a name, maar ieder woord
heeft zijn tegenpool. Het openbare debat moet worden gevoerd. Ook het rapport
van het Rathenau-instituut en het rapport van Jelsma spelen daarbij een rol.
Men zal mij willen vergeven dat ik niet van mening ben dat wij een technocratische
invalshoek hebben. Ik wil niemand in een hoek zetten. Het is juist dat de
heer Pitstra de problemen benadrukt. Ik voel mij zelf meer aangetrokken tot
een benadering waarin de mogelijkheden worden bezien. Ik ontken echter de
problemen niet. Ik vind dat het debat in volle breedte moet worden gevoerd.
Inzet en uitgangspunt van het kabinet is natuurlijk de consumentenkeuze. De
veiligheid is absoluut essentieel. Wij wensen echter onder geen omstandigheid
de technologie om zeep te helpen.De indeling in drie categorieën van de heer Rabbinge spreekt mij
bijzonder aan. Ik ga speciaal nog in op de melkveehouderij en de aardappelzetmeelindustrie.
Gezien het beperkte financiële kader van Agenda 2000 is de herstructurering
van de melkveehouderij nog niet voldoende van de grond gekomen. Tot 2005/2006
is in beginsel het systeem bevroren. Het staat echter voor mij vast dat de
discussie in de WTO en daarbuiten niet stil zal vallen. Tegen die tijd moeten
wij beter voorbereid zijn op de discussie over de liberalisering.
Ook de belangen van de ontwikkelingslanden spelen daarbij een belangrijke
rol. Men herinnert zich vast de koe uit Jamaica waarover wij enkele weken
geleden spraken. Er is geen tegenstelling in die zin dat exportrestituties
pas aan de orde kunnen komen als de herstructurering van de melkveehouderij
aan de orde is geweest.Ten aanzien van het aardappelzetmeel moeten wij klare wijn schenken. Het
belangrijke vraagstuk van vermindering van steun in de toekomst speelt daarbij
een rol. Ik wens ook niet anders dan duidelijk te maken dat ik mij ervan bewust
ben dat er een probleem is. Ook de tijd speelt daarbij een rol. In beginsel
zal tot 2006 het bestaande systeem worden gehanteerd. In de toekomst zal er
meer potentieel zijn voor aardappelzetmeelderivaten met een hoge toegevoegde
waarde, meer dan voor bulkzetmeel. De komende periode moeten wij gebruiken
om wellicht uiteindelijk tot een gematigde areaalvermindering te komen tegen
de achtergrond van een sterke sector die ook duidelijk positieve kanten heeft.De herkoppeling van de sectoren dierlijk en plantaardig spreekt mij zeker
aan. Ik denk dat een deel van de oplossing is, dat gestreefd wordt naar gesloten
ketens, ook tussen dierlijk en plantaardig. Mijn enige commentaar is dat dit
niet noodzakelijkerwijs binnen de bedrijfssector moet gebeuren. Voor een deel
zijn wij bezig met "ontmenging". Ik wens niet dat de heer Rabbinge van mij
de suggestie krijgt dat ik naar steeds meer gemengde bedrijven toe wil. Voor
een deel is herstructurering van de varkenshouderij ontmenging, maar er moet
een koppeling zijn tussen de akkerbouw en de dierlijke sector in bredere zin.De heer Rabbinge (PvdA):Dat heb ik ook naar voren gebracht. Het gaat niet om het weer in het leven
roepen van het gemengd bedrijf. Er moet een koppeling tussen plantaardig en
dierlijk tot stand worden gebracht. Daar zijn enorme voordelen aan verbonden
zowel in teelttechnische zin alsook in milieutechnische zin. Wij moeten die
binnenhalen. Vele neveneffecten van de dierlijke, maar ook van de plantaardige
productie kunnen daardoor geëlimineerd worden. Ik ben er zeer voor als
in uw nota wordt bekeken op welke wijze dit geïmplementeerd kan worden.Minister Brinkhorst:Dat lijkt mij een goede gedachte. Het is een gedachte die ik ook zelf
uitspreek en die wij zeker verder moeten vormgeven. Datzelfde geldt overigens
voor de micro-macro-benadering. Hoeveel primaire sector is nodig als wij een
sterke aangroeiende industrie in Nederland willen houden? Dat is misschien
een van de problemen waar wij het meest mee moeten worstelen. Dat die primaire
sector in de toekomst een belangrijke rol zal blijven spelen, is voor mij
evident. De totale, ook fysieke, omvang is een punt waarover wij nader moeten
nadenken. Dan kom je inderdaad uit op de paradox van micro en macro. Mijn
taxatie is dat iedere hectare voor de individuele boer die wil investeren,
goud waard blijft. Op microniveau zal dus een sterke druk blijven bestaan
voor het gebruik van de grond. Op Europese schaal – ik kijk nu naar
de Franse problematiek en voor een deel naar de problematiek in andere lidstaten –
is er sprake van een ontvolking van het platteland. Misschien zal op Europese
schaal een bestemming moeten worden gevonden voor grond die uit de landbouw
voortkomt, maar ik denk niet dat in Nederland op korte termijn grond vrijkomt
uit de landbouw, tenzij men wordt uitgekocht. Dat is de problematiek waar
wij middenin zitten: de hoge grondprijzen.Ik maak nog twee opmerkingen. Mijn excuses aan mevrouw Meindertsma. Naar
ik meen, heeft de staatssecretaris een heel goed verhaal gehouden over de
problematiek van het landelijk gebied en de relatie binnen het afwegingskader.
Vorige week heeft een interessante zitting plaatsgevonden met de VROM-raad
en de Raad voor het landelijk gebied. Het afwegingskader bleek, bezien vanuit
de perspectieven van beiden, veel meer op elkaar aan te sluiten dan in eerste
instantie zou lijken als je de twee rapporten naast elkaar legt. In de criteria
die de staatssecretaris heeft aangegeven, vind ik mij geheel. Wij hebben tenslotte
gezamenlijk de kracht en kwaliteit om, naar ik hoop, dit beleid tot een goed
einde te brengen. Ik neem aan dat zij hierop in tweede termijn verder zal
ingaan.Dan kom ik nog op het betoog van de heer Van Bruchem. Ik beschouw het
begrip "ethisch" zeker niet als gelijk aan het begrip "emotioneel". Integendeel.
Ik heb een- en andermaal gezegd dat ook voor mij emoties een volwaardig deel
uitmaken van het politieke debat. In het verleden mag ik misschien gedacht
hebben dat emoties in de politiek geen rol spelen, maar ik ben langzamerhand
25 jaar in dit vak bezig en ik erken dat voluit. Toen ik sprak over ethiek
dacht ik meer aan het volgende. De ethiek van de heer Van Bruchem is op bepaalde
punten misschien de mijne niet. Wij moeten elkaar waarderen en respecteren
in het feit dat wij vanuit andere punten een positie bepalen. Ik meen dat
wij in de praktijk waarschijnlijk tot een gemeenschappelijke positie kunnen
komen als wij de ethische punten van de een niet zien als twijfelachtig. Dat
doe ik niet bij de heer Van Bruchem en ik hoop dat hij dat vanuit mijn positie
wil accepteren. Uitkomsten zijn belangrijk. De ethische benadering van de
biotechnologie is te belangrijk om dat in de sfeer van de verkettering te
brengen.De heer Van Bruchem heeft er mij terecht op gewezen dat ik verzuimd heb
een antwoord te geven over het biosafetyprotocol. Ik heb daar een mooie tekst
voor gekregen. Het biosafetyprotocol is van belang nu een erkenning is gegeven
van het voorzorgsbeginsel. Zoals bekend, wordt het voorzorgsbeginsel in verschillende
contexten geplaatst en verschillend uitgelegd. Ook is het van belang dat er
een juridische basis ligt onder de vraag van de scheiding van de ketens. Een
complicatie is wel dat de Verenigde Staten geen partij zijn bij het biodiversiteitsverdrag.
Het antwoord op dit punt is daarom nog niet helemaal bevredigend, maar ik
heb het ook nog niet definitief. Het biosafetyprotocol is een uitwerking van
het biodiversiteitsverdrag. De vraag is dus als volgt: als de Verenigde Staten
kunnen leven met het biosafetyprotocol, maar daar niet aan gebonden zijn,
leidt dat in de praktijk dan niet tot ongewenste uitwerkingen? Ik grijp nu
erg vooruit op de situatie, want ook in de Europese Unie is nog niet tot ratificatie
overgegaan. Voor het overige sluit ik mij uiteraard – ook daar is eenheid
van beleid – aan bij de positieve beoordeling van collega Pronk, die
op voortreffelijke wijze de onderhandelingen heeft gevoerd in
Montreal.Staatssecretaris Faber:Mijnheer de voorzitter! De heer Pitstra heeft in eerste termijn twee vragen
gesteld waarop hij in tweede termijn antwoord krijgt. Zijn eerste vraag betrof
de kwestie van de lokdieren en de AMvB's. Een zestal AMvB's zal deze week
naar aanleiding van de Flora- en faunawet naar de Raad van State worden gestuurd.
Zij zijn inmiddels de ministerraad gepasseerd. Als zij terugkomen van de Raad
van State zullen zij worden voorgehangen bij beide Kamers.Het gebruik van lokdieren is in beginsel al geoorloofd in de Flora- en
faunawet. In de concept-AMvB's is nu uitgewerkt welke middelen gebruikt mogen
worden en welke niet. Het gebruik van lokdieren is in het voorstel dat bij
de Raad van State ligt aan regels gebonden: als er geen alternatief is en
onder zekere, strikte voorwaarden. Ik heb hiermee een tipje van de sluier
opgelicht.De heer Pitstra heeft gevraagd waarom alleen voor zes soorten vlinders
een herstelplan is opgesteld en niet voor alle dertig soorten die op de rode
lijst staan. Dat is uit praktische overwegingen gedaan. Het is niet mogelijk,
aan alle zogeheten prioritaire soorten tegelijkertijd aandacht te besteden.
Om die reden is gekozen voor een soort voortschrijdend meerjarenplan, een
revolving meerjarenplan. In dat meerjarenplan wordt in overleg met provincies
en organisaties telkenmale vastgesteld voor welke soorten beschermingsplannen
moeten worden uitgevoerd. Er zal dus aan meer soorten dan de genoemde zes
aandacht worden besteed. Bovendien is er in het reguliere terreinbeheer aandacht
voor alle vlindersoorten. In een aantal gevallen heeft dat er wel degelijk
toe geleid dat gerichte maatregelen op een aantal plekken zijn genomen, met
goed gevolg voor bepaalde vlindersoorten.De heer Van Bruchem heeft nog aandacht gevraagd voor het punten- dan wel
punten/sterrensysteem om de consument meer informatie te geven over de wijze
waarop het product tot stand is gekomen. Ik zeg hem toe dat zijn suggestie
in de discussie over keurmerken en over etikettering van bepaalde zaken zal
worden verwerkt. Ik ben blij dat hij begrip heeft voor het feit dat een en
ander echt handhaafbaar moet zijn, omdat je goede informatie moet kunnen geven
waarop de consument blindelings kan vertrouwen.Mijnheer de voorzitter! De heer Varekamp heeft over de visserij een opmerking
gemaakt en een vraag gesteld, namelijk of het standpunt van Brussel en van
de andere lidstaten afhankelijk is geworden van de "schitterende performance"
in het verleden. Ik hoop dat het cynisme dat in zijn woorden te horen was
ook uit het verslag blijkt. Ik neem aan dat hij het niet letterlijk heeft
bedoeld. Het heeft alles te maken met de performance die Nederland in het
verleden ten toon heeft gespreid. Zoals Brussel op dit moment denkt over de
manier waarop Nederland zich thans gedraagt, heeft ook een positief element.
Het is nu wel schitterend. Wij hebben een zeer goede, rendabele vloot. Onze
vloot mag er zijn. Menig andere lidstaat is daar gewoon jaloers op. Dat mag
ook wel eens gezegd worden. Bovendien zijn vriend en vijand van die vloot
ervan overtuigd dat Nederland binnen de quota vist. Daar gaat de discussie
niet over. Ons controle- en handhavingssysteem is inzichtelijk. Wij hebben
daar complimenten over gekregen. Het is duidelijk hoe er wordt gevist en wat
de vangsten zijn binnen de quota. Dat is het probleem niet. Het probleem zit
hem in zaken die ik in eerste termijn heb genoemd. Wij moeten die zeer serieus
nemen, ongeacht wie dat standpunt verkondigt.Vervolgens vroeg de heer Varekamp naar de verhouding tussen de quota van
de lidstaten. Daarover worden ieder jaar onderhandelingen gevoerd. Enerzijds
kost dit heel veel tijd en gaat dit gepaard met het nodige onderhandelingsgedrag,
maar anderzijds gaat dit in goede harmonie en met begrip voor elkaars standpunten.
Ik ben dus niet ontevreden over de manier waarop die onderhandelingen verlopen.
Ik hoop dat ik daarmee een antwoord op die vraag heb gegeven.De heer Varekamp (VVD):Misschien is mijn vraagstelling niet duidelijk geweest. In de sector leeft
de wens tot verhandelbaarheid van de quota over de grenzen heen. Wat is de
mening van de staatssecretaris daarover?Staatssecretaris Faber:De verhandelbaarheid is een punt waar wij met de sector over discussiëren.
Ik ben wel van mening dat wij meer naar regionale groepen toe moeten, zodat
het beheer van visbestanden niet met geheel Europa, maar binnen regionale
groepen plaatsvindt. Nederland zou dan natuurlijk actief zijn in een noordelijke
groep, rondom de Noordzee. Daarbij zou vervolgens ook de mogelijkheid moeten
bestaan om daarbinnen nadere afspraken te maken, ook over de verhandelbaarheid.
Tegelijkertijd geef ik aan dat dit niet zo makkelijk zal zijn. Wij moeten
hier echter wel verder over nadenken; daarbij ga ik dus uit van de context
van die regionale groepen, maar zover is het eerlijk gezegd nog lang niet.
Wij zijn daarmee bezig en krijgen op het punt van de regionalisering ook steeds
meer steun van andere lidstaten.De heer Varekamp heeft het wederom gehad over het gewasbeschermingsbeleid,
waarbij hij met name heeft gewezen op de concurrentievervalsende werking die
ons nationale beleid zou kunnen hebben. Ik heb net als de heer Varekamp aangegeven
dat er een Europees harmonisatiebeleid moet komen. Dat komt er ook; de opgetreden
vertraging is uiteraard zeer spijtig. Uit die Europese harmonisatie vloeit
natuurlijk voort dat concurrentienadelen voor onze sectoren zoveel mogelijk
zullen worden voorkomen. Ik heb echter ook aangegeven dat er daarnaast een
eigen, nationale afweging zal blijven met betrekking tot de toelating van
bepaalde middelen. Daarbij wijs ik erop dat wij andere milieuproblemen hebben
dan de andere lidstaten. Daar gaat het om: wij hebben een heel klein gebied,
waarop intensief wordt geteeld; dat heeft bepaalde gevolgen voor het oppervlaktewater.
Dat is gewoon een bijzondere problematiek, die daarom op onze eigen manier
moet worden opgelost. Ik wijs er ook op dat het, als het over consumer concerns
gaat, van belang is dat steeds meer op die duurzame wijze wordt geproduceerd.
Ik ben van mening dat Nederland met betrekking tot het gewasbeschermingsbeleid
echt beter moet gaan presteren.De landbouwkundige onmisbaarheid kan volgens ons middels een AMvB worden
geregeld; die AMvB ligt voor bij de Raad van State. Die regeling zal ook nog
moeten worden goedgekeurd door Brussel, maar op grond van de
contacten gaan wij ervan uit dat dit in orde zal komen.Mevrouw Meindertsma heeft voor een aantal punten met betrekking tot de
natuur opnieuw aandacht gevraagd: de ecologische hoofdstructuur, de nota Belvedere
en de afweging van de beleidskaders. Ik ben blij dat ik met betrekking tot
de nota Belvedere nog iets kan rechtzetten: zij is absoluut niet bedoeld als
een behoudende nota; zij is ook helemaal niet bedoeld om gebieden te conserveren
of om te zeggen dat in bepaalde gebieden bepaalde waarden van zo'n groot belang
zijn dat daar verder niet aan gekomen mag worden. De nota is juist bedoeld
voor ontwikkeling; de termen "behoud" en "ontwikkeling" lopen er als een rode
draad doorheen. De nota is juist bedoeld om aan te geven dat je, als je iets
wilt ontwikkelen in bepaalde gebieden met bijzondere cultuurhistorische waarden,
daarbij rekening houdt met die cultuurhistorische waarden. Het is absoluut
niet de bedoeling dat die gebieden zodanig begrensd worden dat er niets meer
mag gebeuren. Dat heeft ook iets te maken met het integrale beleidskader,
waarover ik in mijn eerste termijn vrij uitgebreid heb gesproken. De minister
heeft al gezegd dat niet alleen de VROM-raad een advies heeft uitgebracht
over het landelijk gebied, maar ook "onze" Raad voor het landelijk gebied.
In beide adviezen staan goede aanknopingspunten voor een verdere gedachtevorming.
In mijn eerste termijn heb ik mij vooral geconcentreerd op het advies van
de Raad voor het landelijk gebied. Ik heb gesproken over een offensief beleid
in plaats van een ouderwets ruimtelijkeordeningsbeleid dat alleen maar contouren
schetst waarbinnen allerlei functies een plaats krijgen. Nu gaan wij uit van
een landschappelijke kwaliteit van het landelijke gebied en een combinatie
van verschillende functies. Dat is de rode draad van onze inbreng in de discussie
over de Vijfde nota ruimtelijke ordening. Uiteraard wordt hierop uitgebreid
ingegaan in de nota over natuur, bos en landschap in de 21ste eeuw.Mevrouw Meindertsma (PvdA):Als het woord "kwaliteit" zo centraal staat, is het van belang dat het
wordt gedefinieerd. Dat hoeft niet nu te gebeuren, maar je zult er meer over
moeten zeggen dan dat er kwaliteit moet zijn in het landelijk gebied.Staatssecretaris Faber:Daar ben ik het geheel mee eens. Als dat een interessante benadering is
van het plattelandsgebied, moet die term op z'n minst worden geoperationaliseerd
en moeten criteria worden bepaald. Daarmee is een begin gemaakt, want in opdracht
van ons heeft een bureau al een eerste vingeroefening gemaakt. Ik zend u de
resultaten daarvan graag toe. Het zal duidelijk zijn dat wij hiermee nog verder
aan de gang moeten om een en ander helder te krijgen.Voorzitter! Wat betreft de EHS heb ik erop gewezen dat wij op schema liggen
wat betreft de aankoop van gronden. Mevrouw Meindertsma en de heer Hessing
hebben erop gewezen dat er nog wel een grote slag te maken is om die gronden
op de goede plek te krijgen. Dat klopt, maar dat is geen nieuw probleem. Er
worden gronden gekocht waarvan wij weten dat ze op een gegeven moment kunnen
worden aangeboden aan boeren die ergens moeten wijken ten behoeve van de EHS.
Dat proces rolt als het ware door. Het moge duidelijk zijn dat dat niet altijd
even gemakkelijk gaat, maar het is niet een probleem dat wij pas sinds gisteren
kennen en dat morgen moet worden opgelost. Wij hebben daar de nodige ervaring
mee en dat gaat goed. Ik heb ook gezegd dat er gezien de grondprijsstijgingen
problemen kunnen worden verwacht en dat er met het ministerie van Financiën
in het kader van de Voorjaarsnota wordt overlegd tegen de achtergrond van
de in het regeerakkoord neergelegde afspraken over de aantallen EHS-hectares
die wij in 2018 gerealiseerd willen hebben.Er is verwezen naar het KPMG-rapport, waarin interessante gedachten zijn
ontvouwd. Die gedachten verdienen inderdaad nadere bestudering. Er staat een
aantal zeer interessante gedachten in over wat ik kortheidshalve heb genoemd:
rood voor groen en over fiscale regelingen. Als je praat over rood voor groen,
praat je natuurlijk over afspraken met marktpartijen en het bedrijfsleven.
Ik moet zeggen dat ik daarvoor wel degelijk mogelijkheden zie. In die zin
deel ik de visie daarop, maar of dit ook mogelijk is voor de realisatie van
de ecologische hoofdstructuur, vraag ik mij ten zeerste af. Mevrouw Meindertsma
zegt dat marktpartijen in het begin dan maar met wat minder rendement genoegen
moeten nemen. Zoveel rendement zal natuurgebied ook over 10 of 20 jaar niet
opleveren. Ik houd mijn hart vast of marktpartijen daarmee genoegen nemen
en vraag mij af wat je daar dan tegenover moet stellen om marktpartijen tevreden
te stellen. Ik denk dat de weg die wij nu zijn ingeslagen, een goede weg is.Mevrouw Meindertsma (PvdA):Ik zou de staatssecretaris willen uitnodigen om dit te onderzoeken. De
vraag is hoe op landelijk niveau en dan vervolgens uitgesplitst naar de verschillende
landsdelen, tot een soort kapitaaldienst kan worden gekomen. Dit is immers
nu een probleem. Op gemeentelijk niveau ken je de situatie en daar zijn ook
de meeste grondbedrijven in staat langlopende investeringen vooruit te plannen
en op hun kapitaalrekening te doen plaatsvinden. Daardoor kunnen aanvangstekorten
en slotrendementen met elkaar worden verevend en kan uiteindelijk een win-win-situatie
worden bereikt. De heer Hessing heeft gelijk als hij zegt dat het KPMG-rapport
niet over 1,5 mld. spreekt, maar over 3,8 mld. als er wordt versneld. Als
dan in overleg met de marktpartijen tot een soort grondbank kan worden gekomen,
zou nog wel eens win-win en een rendement voor alle partijen kunnen ontstaan.Staatssecretaris Faber:Mijnheer de voorzitter! Zoals ik al zei, worden de suggesties uit beide
rapporten bestudeerd om ze van een adequaat antwoord te voorzien. De suggesties
van mevrouw Meindertsma zullen daarbij een rol spelen.Ik heb mij over het grondbeleid niet concreter kunnen uitdrukken, dan
ik heb gedaan, omdat hieraan op dit moment volop wordt gewerkt door een interdepartementale
werkgroep onder leiding van minister Pronk. Hij heeft het voortouw om met
een nota over grondbeleid te komen. Ik denk toch dat het goed is om onderscheid
te maken tussen de ontwikkeling van de grondprijs en het grondbeleid. Als
je praat over grondbeleid wil de overheid er natuurlijk voor zorgen dat de
gronden doelmatig en effectief kunnen worden ingezet voor de functies die
zij belangrijk vindt, nu en in de toekomst. Daarvoor is een
aantal instrumenten beschikbaar. Een aantal van die instrumenten verdient
verbetering. De ontwikkeling van de grondprijs is een andere zaak. Het is
duidelijk dat door ingrijpen van de overheid en het gebruik van bepaalde instrumenten
misschien zelfs wel de grondprijs in die in ongunstig wordt beïnvloed.
Die zaken moeten goed van elkaar worden onderscheiden. Zij komen in de werkgroep
aan de orde en daarom kan ik op dit moment niet meer melden dan dat de werkgroep
hard aan de slag is.Voorzitter! Ik eindig bij de opmerkingen van de heren Van der Linden en
Varenkamp over de ecologische hoofdstructuur. De heer Van der Linden vroeg
indringend of het mij gaat om de vraag wie het doet of om de resultaten. Uiteraard
gaat het mij om de resultaten, dat kan niet anders. Om die reden hebben wij
doelpakketten in programmabeheer opgenomen waarin zowel particulieren als
terreinbeherende organisaties dezelfde bedragen krijgen voor dezelfde doelpakketten.
Hier speelt natuurlijk wel de kwestie van het vakmanschap. Agrariërs
zijn goed in het onderhouden van landbouwgronden. Dit kan in een aantal gevallen
op een veel natuurvriendelijker manier dan nu het geval is. Zij krijgen daarvoor
een honorarium uit het programmabeheer, omdat dit in een aantal gevallen ten
koste gaat van de productie. Maar als je praat over vakmanschap binnen de
ecologische hoofdstructuur en daarmee over de grote natuurterreinen en de
grote eenheden, dan denk ik dat het beroemde Oud-Hollandse spreekwoord geldt:
schoenmaker blijf bij je leest. Ik moet zeggen dat de grote natuurbeherende
organisaties al sinds jaar en dag met name daarin bekwaam zijn. Dat betekent
dat de verdeling binnen de EHS en de manier waarop een en ander wordt beheerd
door de natuurbeherende organisaties én particulieren goed op elkaar
zijn afgestemd. Nogmaals, voor dezelfde doelpakketten krijgen particulieren
en grotere organisaties dezelfde middelen. Er wordt mijns inziens dus niet
gediscrimineerd.De heer Van der Linden (CDA):Voorzitter! Als het haar werkelijk om het resultaat gaat, moet de staatssecretaris
open staan voor concurrentie binnen en tussen de verschillende organisaties.
Ik vermag niet in te zien waarom agrarische natuurbeheerorganisaties een gedeelte
van dit werk niet zouden kunnen doen in competitie met anderen. Ik vraag de
staatssecretaris om deze opening niet af te sluiten.Staatssecretaris Faber:Mijns inziens geldt het begrip "competitie" hier helemaal niet. Agrarische
natuurverenigingen of milieucoöperaties zijn geen organisaties die gezamenlijk
iets doen maar belangenorganisaties of administratieve organisaties ten behoeve
van individuele agrariërs, particulieren. Dat zijn mensen die zeer bekwaam
zijn in het beheren van agrarische gronden en daaraan ook een natuurdimensie
kunnen toevoegen. Echter, de vraag is of dit ook de mensen zijn die qua kwaliteit
concurrerend kunnen opereren waar het gaat om grote, aaneengesloten natuurgebieden.
Ik vind dat wij het ook daarover moeten hebben.De heer Van der Linden (CDA):Ik wil u best eens meenemen naar de Mergellandcoöperatie die bepaald
niet alleen bezig is met agrarisch beheer maar werkelijk alle aspecten van
het gehele Mergelland onder haar hoede kan nemen. Ik vind dat zij volstrekt
gelijkwaardig en vergelijkbaar met andere organisaties moet kunnen opereren.Staatssecretaris Faber:Ik neem deze uitnodiging graag aan, voorzitter.De beraadslaging wordt gesloten.De wetsvoorstellen worden zonder stemming aangenomen.Sluiting 23.02 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19992000-660-674.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl