Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen:  - Partiële wijziging van het Wetboek van Strafvordering (herziening van het gerechtelijk vooronderzoek) (23251);  - Wijziging van de Wet politieregisters, houdende nadere regels voor bijzondere politieregisters ten behoeve van de politie, Koninklijke marechaussee en daartoe aangewezen diensten van publiekrechtelijke lichamen die met de opsporing van strafbare feiten zijn belast (bijzondere politieregisters) (25398);  - Wijziging van het Wetboek van Strafvordering in verband met de regeling van enige bijzondere bevoegdheden tot opsporing en wijziging van enige andere bepalingen (bijzondere opsporingsbevoegdheden) (25403)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1998-1999, pag. 1423-1439

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

07-06-1999

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

nr. 31, pagina 1423-1439

25-05-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25403Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 23251Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 25398Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Herdenking overlijden van de heer H.T. Stegeman, directeur van de Stenografische DienstPagina 1409-1410
Behandeling van de voorstellen van (rijks)wet: - Instelling van een exclusieve economische zone van het Koninkrijk (Rijkswet instelling exclusieve economische zone) (25446, R1594); - Wijziging van de Wet voor het reserve-personeel der krijgsmacht 1985 alsmede wijziging van de Algemene militaire pensioenwet in verband met de overgang naar een geheel uit vrijwilligers bestaande krijgsmacht (26139)Pagina 1410-1410
de voortzetting van de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging van de Ziektewet, de Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering en enkele andere wetten in verband met de beperking van het exporteren van uitkeringen (Wet beperking export uitkeringen) (25757).Pagina 1410-1423
Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen: - Partiële wijziging van het Wetboek van Strafvordering (herziening van het gerechtelijk vooronderzoek) (23251); - Wijziging van de Wet politieregisters, houdende nadere regels voor bijzondere politieregisters ten behoeve van de politie, Koninklijke marechaussee en daartoe aangewezen diensten van publiekrechtelijke lichamen die met de opsporing van strafbare feiten zijn belast (bijzondere politieregisters) (25398); - Wijziging van het Wetboek van Strafvordering in verband met de regeling van enige bijzondere bevoegdheden tot opsporing en wijziging van enige andere bepalingen (bijzondere opsporingsbevoegdheden) (25403)Pagina 1423-1439
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 25 mei 1999)Pagina 1439-1440
Presentie en opening (dinsdag 25 mei 1999)Pagina 1409-1409

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 84 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen:Partiële wijziging van het Wetboek van Strafvordering (herziening van
het gerechtelijk vooronderzoek) (23251);Wijziging
van de Wet politieregisters, houdende nadere regels voor bijzondere politieregisters
ten behoeve van de politie, Koninklijke marechaussee en daartoe aangewezen
diensten van publiekrechtelijke lichamen die met de opsporing van strafbare
feiten zijn belast (bijzondere politieregisters) (25398);Wijziging van het Wetboek van Strafvordering in verband met de regeling van
enige bijzondere bevoegdheden tot opsporing en wijziging van enige andere
bepalingen (bijzondere opsporingsbevoegdheden) (25403).(Zie vergadering van 18 mei 1999.)De beraadslaging wordt hervat.Minister Korthals:Voorzitter! Het verheugt mij zeer dat wij vandaag kunnen voortgaan met
de behandeling van het wetsvoorstel tot herziening van het gerechtelijk vooronderzoek,
het wetsvoorstel tot regeling van de bijzondere opsporingsbevoegdheden alsmede
het wetsvoorstel bijzondere politieregisters. Het eerste wetsvoorstel is nog
gebaseerd op voorstellen van de commissie-Moons. Het strekt ertoe knelpunten
weg te nemen die de huidige regeling van het gerechtelijk vooronderzoek oplevert.
Beide andere wetsvoorstellen zijn een uitvloeisel van het rapport van de parlementaire
enquêtecommissie. Ze strekken ertoe bijzondere opsporingsbevoegdheden
en bijzondere politieregisters wettelijk te normeren. Verschillende sprekers
hebben gememoreerd hoe verdrietig het is dat Maarten van Traa, die in deze
parlementaire enquête zo'n centrale rol heeft gespeeld, de afhandeling
van dit wetsvoorstel niet meer mag meemaken. Ik deel dat gevoelen. Zoals bekend,
heb ik van jongs af aan een relatie met Maarten van Traa gehad. Ook om die
reden vind ik dat een bijzonder treurige zaak.Voorzitter! Ik dank de woordvoerders voor hun inbreng in eerste termijn.
Het is zeer verheugend dat de wetsvoorstellen op brede steun in uw Kamer mogen
rekenen. Ook ben ik er gelukkig mee dat uw Kamer deze wetsvoorstellen wil
afdoen, ondanks de inmiddels demissionaire status van het kabinet. Dat geeft
mij de hoop dat wij vandaag een belangrijke stap kunnen zetten in de richting
van een beter genormeerde opsporingspraktijk. Met name het wetsvoorstel bijzondere
opsporingsbevoegdheden kan daaraan een bijdrage leveren.Verschillende sprekers hebben gevraagd naar de implementatie van de wetsvoorstellen.
De heer Stoffelen vroeg aandacht voor bij- en herscholing. Het gaat daarbij
om bijscholing van rechters, officieren van justitie en politie- en andere
opsporingsambtenaren. Voor de rechterlijke macht vindt deze bijscholing plaats
onder auspiciën van de stichting Studiecentrum rechtspleging. Sinds januari
van dit jaar worden cursussen georganiseerd die de onderhavige wetsvoorstellen
tot onderwerp hebben. Ook de Rijksuniversiteit Groningen is bij dit project
betrokken. In samenwerking met deze universiteit zullen door het Studiecentrum
rechtspleging dit najaar verdiepingscursussen worden verzorgd. Voor de politie
en andere opsporingsambtenaren zal de rechercheschool voor 1 juli 1999 starten
met de opleidingen. Deze activiteiten geven mij hoop dat de wetsvoorstellen
ondanks hun ingrijpende aard een relatief zachte landing in de opsporingspraktijk
kunnen maken. In dat verband is het ook nog van belang op te merken dat het
openbaar ministerie werkt aan enkele richtlijnen en aan een leidraad voor
de opsporingspraktijk.Een belangrijk punt is de datum van inwerkingtreding. In de memorie van
toelichting bij het wetsvoorstel bijzondere opsporingsbevoegdheden is reeds
aangegeven dat de praktijk zich moet kunnen voorbereiden op het nieuwe regime
en vertrouwd moet kunnen raken met de verplichtingen die het met zich meebrengt.
Daarom is aangegeven dat gedacht wordt aan een voorbereidingsperiode van zes
maanden na de datum waarop de wet in het Staatsblad wordt geplaatst. Dit zou
impliceren dat het wetsvoorstel bijzondere opsporingsbevoegdheden op 1 december
van dit jaar in werking zou treden. Deze datum levert evenwel problemen op
in verband met de millenniumproblematiek, in bijzonder in verband met Compas.
Daarom is gekozen voor een datum die iets verder weg ligt, namelijk 1 februari
2000.Het wetsvoorstel tot herziening van het gerechtelijk vooronderzoek zou
op zichzelf los van het wetsvoorstel bijzondere opsporingsbevoegdheden in
werking kunnen treden. Het lijkt evenwel niet verstandig om de praktijk op
korte termijn met twee relatief ingrijpende herzieningen van het vooronderzoek
te confronteren. Daarom is ervoor gekozen ook dit wetsvoorstel eerst op 1
februari 2000 in werking te laten treden.Voor het derde wetsvoorstel betreffende de bijzondere politieregisters
is dezelfde datum gekozen.Voorzitter! Enkele fracties hebben mij gevraagd de uitvoering van de wetsvoorstellen
te blijven volgen. Indien blijkt dat er tekortkomingen zijn, vroegen zij mij
deze te willen verhelpen. De heer Stoffelen vroeg dit met betrekking tot bepaalde
aspecten van het wetsvoorstel bijzondere politieregisters en het wetsvoorstel
herziening gerechtelijk vooronderzoek. De heer Talsma vroeg dit in verband
met het verbod op doorlaten en mevrouw Vrisekoop vroeg dit in verband met
de mogelijkheden de top van een criminele organisatie te kunnen opsporen.
Bij de verschillende vragen zal ik hierop straks nog nader ingaan. Nu zeg
ik alvast dat alle drie de wetsvoorstellen zullen worden geëvalueerd
en dat daarbij onder andere aandacht zal worden besteed aan de aspecten die
door deze fracties zijn genoemd. Ook de punten die de heer Hirsch Ballin aandroeg
in verband met het toezicht op de toepassing van de Wet politieregisters en
de punten van de heer Holdijk betreffende de Koninklijke marechaussee zullen
daarbij aandacht krijgen. Ik zal op deze punten straks overigens nog uitvoerig
ingaan.Mevrouw Michiels van Kessenich gaf aan dat haar fractie bezwaren houdt
tegen het invoegen van de mini-instructie. Ik zeg haar toe bij de evaluatie
van de wetsvoorstellen bijzondere aandacht te besteden aan de punten die de
CDA-fractie bij de mini-instructie naar voren heeft gebracht.Mevrouw Michiels van Kessenich vroeg vervolgens aandacht voor de burgerinfiltratie.
Zij schetste de casus waarin wordt besloten tot de inzet van een burgerinfiltrant
zonder criminele antecedenten. Bij de uitvoering van de infiltratie begaat
hij strafbare feiten waarvoor hij toestemming heeft gekregen van de officier
van justitie. De vraag die zich bij deze casus voordoet, is of de burger door
de uitvoering van de infiltratie een criminele burgerinfiltrant wordt. Zo
ja, dan kan hij bij een voortgezette, tweede infiltratie niet meer worden
ingezet. Zij verwees in dit verband terecht naar de motie Kalsbeek waarin
een absoluut verbod op de inzet van een criminele burgerinfiltrant is geformuleerd.
Wanneer wij het hebben over een criminele burgerinfiltrant bedoelen wij echter
iemand die al antecedenten had voordat hij voor de opsporing
werd ingezet. In de casus van mevrouw Michiels van Kessenich is dit niet het
geval. Daarin betreft het een burger zonder criminele antecedenten die op
verzoek van de officier van justitie infiltreert en in dat kader strafbare
feiten pleegt. Hij komt daarmee niet onder het begrip criminele burgerinfiltrant
te vallen. Het verbod is daarop dus niet van toepassing. Ik hoop dat dit helderheid
verschaft over de toepassing van artikel 126w.Mevrouw Michiels van Kessenich stelde een vraag over het verband tussen
het eerste lid en het derde lid van artikel 126ff. In dit artikel wordt het
verbod op doorlaten geregeld. Zoals zij al opmerkte is dit verbod gegoten
in de vorm van een verplichting tot inbeslagneming in bepaalde gevallen. In
bepaalde gevallen dient de opsporingsambtenaar tot inbeslagneming over te
gaan wanneer hij gevaarlijke of schadelijke goederen op het spoor komt.Staat het een opsporingsambtenaar vrij om te kiezen voor toepassing van
het eerste lid boven toepassing van het derde lid? Mevrouw Michiels van Kessenich
merkte op, dat ook het derde lid er uitziet als een tijdelijke opschorting
van de verplichting tot inbeslagneming, net als het slot van het eerste lid.
Zij leidde dit af uit het voorschrift in het derde lid, dat de officier van
justitie in zijn bevel moet aangeven voor welk tijdstip op welke periode de
opsporingsambtenaar mag afzien van inbeslagneming. Bij toepassing van het
eerste lid dienen goederen alsnog in beslag genomen te worden. Bij toepassing
van het derde lid is het denkbaar, dat er goederen op de markt verdwijnen.
Het voorschrift in het derde lid dat de officier van justitie in zijn bevel
moet aangeven op welk tijdstip, in welk geval of voor welke periode de opsporingsambtenaar
mag afzien van inbeslagneming, betekent dat de officier van justitie aangeeft
voor welk geval of in welke periode het is toegestaan de kans te aanvaarden,
dat goederen op de markt verdwijnen. Het gaat dus om een tijdelijke ontheffing
van het verbod op doorlaten. Zodra dit tijdstip of deze periode voorbij is,
dient de opsporingsambtenaar het verbod op doorlaten weer na te leven en dus
tot inbeslagneming over te gaan, zodra hij gevaarlijke goederen op het spoor
komt.Ondertussen kunnen er dan echter gevaarlijke goederen op de markt zijn
gekomen. Bij het eerste lid is dit anders. De opsporingsambtenaar kan wel
kiezen voor de toepassing van het eerste lid, maar hij kan dat alleen doen
wanneer hij op een later moment alsnog tot inbeslagneming overgaat, zodat
er geen goederen op de markt verdwijnen. Er is daarbij dus geen sprake van
een tijdelijke ontheffing van het verbod op doorlating, maar van een uitstel
van inbeslagneming.Ik ben verheugd dat de fractie van het CDA zich kan vinden in mijn brief
aan de voorzitter van de Tweede Kamer over het zogenaamde doorlaten van personen.
Het zou inderdaad beter zijn geweest wanneer deze brief gelijktijdig aan de
Eerste Kamer was toegezonden.Mevrouw Michiels van Kessenich stelde de vraag of er van de fracties in
de Tweede Kamer een reactie op deze brief is gekomen. Dat is inderdaad het
geval. Bij brief van 26 april heeft de vaste commissie voor Justitie van de
Tweede Kamer mij laten weten, dat zij zich in mijn voorgenomen handelwijze
kan vinden.Op drie punten gaf mevrouw Michiels van Kessenich aan reparatie te wensen.
In de eerste plaats achtte zij de koppeling van de bevoegdheid tot observatie
in het voorgestelde artikel 126o aan een persoon te ruim. In de tweede plaats
zou zij de eerste afdeling van titel IVA liever hernoemd zien tot: stelselmatige
observatie. In de derde plaats zou zij graag zien, dat titel V werd onderverdeeld
in afdelingen.Aan haar tweede punt wil ik graag tegemoetkomen. Inderdaad heeft de bevoegdheid
van het voorgestelde artikel 126g betrekking op de stelselmatige observatie;
niet op elke vorm van observatie. Ik ben dan ook bereid, bij de eerstkomende
gelegenheid de titel van de eerste afdeling van titel IVA aldus te wijzigen.
Haar derde punt zal ik in overweging nemen. Er valt inderdaad iets voor te
zeggen, de vijfde titel op dezelfde wijze als titel IVA in afdelingen onder
te verdelen. Tot nu toe leek dit om wetstechnische redenen niet mogelijk.
Ik ben echter bereid, nogmaals te bezien of dit wetstechnisch eenvoudig te
realiseren is.Bij het eerste punt van mevrouw Michiels van Kessenich ligt het anders.
Inderdaad kan de bevoegdheid tot observatie in het voorgestelde artikel 126o
in beginsel jegens elke persoon uitgeoefend worden, mits dit nodig is in het
belang van het onderzoek. Het betreft hier de bevoegdheid tot observatie voor
het onderzoek naar een georganiseerd verband. Dat is minder ongebruikelijk
dan op het eerste gezicht wellicht lijkt. Ik zeg dit ook alvast aan het adres
van de heer Stoffelen, die een enigszins verwante vraag stelde. Ik verwijs
in dit verband graag naar het voorgestelde artikel 126g, waarin het gaat om
de bevoegdheid tot observatie voor het onderzoek van een gepleegd misdrijf.
Ook deze bevoegdheid kan jegens anderen dan de verdachte worden uitgeoefend.
Ook artikel 126g, eerste lid, spreekt van een persoon. Wellicht kan ik met
een voorbeeld verhelderen dat er gevallen kunnen zijn waarin observatie van
een niet verdachte persoon zeer wenselijk kan zijn. Het is voorstelbaar dat
criminelen een minderjarig kind – laten wij zeggen, een kind van ongeveer
tien jaar oud – gebruiken om hun onderlinge contacten te onderhouden
en om klusjes voor hen te verrichten. Zo kan men dat kind briefjes en pakjes
van de een naar de ander laten brengen. Als politie en justitie daarvan op
de hoogte zijn, kan het een bijdrage aan de waarheidsvinding leveren om een
bevel tot observatie van het kind te geven. Dit voorbeeld impliceert dat het
enkele feit dat iemand geobserveerd wordt, niet betekent dat deze persoon
later vervolgd wordt. Het is zeer wel voorstelbaar dat het kind in kwestie
geen idee heeft, welke rol het speelt. En zelfs als het anders was, zou een
kind van deze leeftijd in Nederland niet kunnen worden vervolgd.Observatie is overigens niet de enige bevoegdheid die ook tegen anderen
dan tegen de verdachte kan worden aangewend. Huiszoeking bijvoorbeeld kan
van oudsher ook bij anderen dan de verdachte worden toegepast. Onderzoek aan
het lichaam is op grond van artikel 195 van het Wetboek van Strafvordering
ook ten aanzien van anderen dan de verdachte mogelijk. In de sfeer van de
bijzondere opsporingsbevoegdheden kan er ook nog op gewezen worden dat de
commissie-Moons in haar rapport heeft voorgesteld, de bevoegdheid tot het
opnemen van telecommunicatie, de telefoontap, niet tot de verdachte te beperken,
juist omdat het in het belang van de waarheidsvinding kan zijn,
ook de telefoon van anderen dan de verdachte af te tappen. Deze lijn is bij
dit wetsvoorstel doorgetrokken. Ik heb geen aanwijzing dat een dergelijke
regeling van bevoegdheden niet in overeenstemming met het EVRM zou zijn.Mevrouw Michiels van Kessenich-Hoogendam (CDA):Voorzitter! Ik zou de minister erop willen wijzen dat hij in de stukken
voor onze Kamer nader heeft aangegeven dat die persoon in het kader van artikel
126o betrokken moet zijn bij het beramen of plegen van misdrijven. Wat hij
nu zegt, is veel ruimer, want daarmee kan eigenlijk iedereen stelselmatig
geobserveerd worden als dat in het belang van het onderzoek kan zijn. Hoe
verhoudt dit zich tot wat er in de stukken staat?Minister Korthals:Er was in het voorbeeld dat ik gaf, ook duidelijk sprake van betrokkenheid
van die tienjarige. Daarom kan er in zo'n geval observatie worden toegepast,
maar dit wil niet zeggen dat de betrokkene daarmee in alle gevallen bewust
deelneemt aan het beramen van strafbare feiten.Mevrouw Michiels van Kessenich-Hoogendam (CDA):Het viel mij op dat er in het voorbeeld dat u geeft, juist wel sprake
is van betrokkenheid, maar dan moeten wij toch zeggen dat er voor het stelselmatig
observeren van iemand de eis geldt dat die persoon betrokken is bij de verdenking
of het redelijk vermoeden uit artikel 126o? Mijn verzoek was nu juist, deze
minimumeis in de wet op te nemen, omdat wat er nu in de wet staat, naar mijn
idee veel te ruim is. Ik vind dat je de kring van personen die stelselmatig
geobserveerd kunnen worden, niet zo ruim kunt omschrijven dat iedereen daaronder
valt. Er is een begrenzing nodig in de zin van betrokkenheid bij een verdenking
of bij een redelijk vermoeden.Minister Korthals:Het is in ieder geval duidelijk dat wij het erover eens zijn dat er sprake
moet zijn van betrokkenheid. U wenst dit nader te preciseren, maar ik meen
dat uit mijn toelichting duidelijk blijkt dat er niets anders bedoeld is dan
dat degene die op enigerlei wijze betrokken is of kan zijn bij het beramen
van zware misdrijven, geobserveerd kan worden. En ik denk dat dit niet in
strijd is met het EVRM.Voorzitter! Het is wel van belang om de kring van personen tegen wie deze
bevoegdheid kan worden toegepast, te beperken door het onderwerp van het onderzoek.
Alleen indien dit nodig is in het belang van het onderzoek – en dit
is dus ook een beperking – kan de officier van justitie het bevel geven
om iemand stelselmatig te observeren. Voorts is het van belang dat het toepassen
van de bevoegdheid met waarborgen is omgeven, bijvoorbeeld met de waarborg
dat het bevel tot observatie op schrift wordt gesteld en dat het wordt gemotiveerd.
Er wordt in het wetsvoorstel in deze waarborgen voorzien.Mevrouw Michiels van Kessenich vroeg voorts ook nog aandacht voor de controletaak
van de zittingsrechter bij het opsporingsonderzoek. Zij noemde daarbij het
voorbeeld waarin de verdediging ter terechtzitting de vragen aan de orde stelt
of een infiltratie die heeft plaatsgevonden wel proportioneel was en of niet
met andere onderzoeksmethodes had kunnen worden volstaan. Een algemeen kader
voor de controletaak van de zittingsrechter is door de Hoge Raad min of meer
geschetst in het arrest van de zaak-Charles Z., waaraan ook de heer Talsma
heeft gerefereerd. Met hem ben ik van mening dat dit arrest ook na het in
werking treden van het onderhavige wetsvoorstel van grote betekenis blijft
voor de rechtspraktijk. Uit de beschouwingen in dit arrest valt af te leiden
dat de Hoge Raad van mening is dat, indien de verdediging op dit punt feiten
en omstandigheden aanvoert, de rechter eerst behoort vast te stellen of er
sprake is van een onrechtmatigheid. Daarna komt de vraag aan de orde of die
onrechtmatigheid van dien aard is dat daarop een processuele sanctie past.
Bij een bevestigende beantwoording van die vraag zal als sanctie in aanmerking
kunnen komen de uitsluiting van bewijsmateriaal dat ten gevolge van dat onrechtmatig
handelen is verkregen. Dat kan, indien de verdachte door dat handelen is getroffen
in een belang dat de overtreden norm beoogt te beschermen. Niet-ontvankelijkverklaring
van het openbaar ministerie kan slechts in uitzonderingsgevallen volgen. Dat
kan namelijk slechts indien er sprake is van ernstige inbreuken op beginselen
van behoorlijke procesorde, waardoor doelbewust of met grove veronachtzaming
van de belangen van de verdachte aan diens recht op een eerlijke behandeling
van zijn zaak is te kort gedaan.De vraag van mevrouw Michiels van Kessenich heeft vooral betrekking op
de eerste vaststelling: wanneer is van onrechtmatigheid sprake? De rechter
zal zich in het door haar geschetste geval naar mijn mening hebben af te vragen
of de officier van justitie in redelijkheid een bevel tot infiltratie kon
geven. Eerst indien zulks niet het geval is, zal naar mijn mening van onrechtmatigheid
sprake kunnen zijn. Dat betekent dat de officier van justitie bij het nemen
van beslissingen in het kader van de opsporing een zekere beleidsvrijheid
behoudt. Die beleidsvrijheid bestaat echter niet waar de wet aan de toepassing
van de bijzondere opsporingsbevoegdheden strikte grenzen stelt. Zo zal de
rechter volledig moeten toetsen of de vereiste verdenking aanwezig was.Voorzitter! Mevrouw Michiels van Kessenich, de heer Talsma en mevrouw
Vrisekoop stelden verder de kwestie van de raadsheer-commissaris aan de orde.
De vraag of er een onderzoeksrechter bij de hoven moet komen, heeft inmiddels
al weer een vrij lange voorgeschiedenis. Ik denk niet dat het wenselijk is
dat ik die vandaag in totaliteit samenvat. De jongste ontwikkelingen wil ik
de Kamer echter niet onthouden. De president van het Haagse Gerechtshof heeft
mijn aandacht voor deze kwestie gevraagd. Naar aanleiding daarvan heeft een
gesprek plaatsgevonden tussen medewerkers van het departement en drie raadsheren,
allen werkzaam in de strafrechtsector van het Gerechtshof. Daarbij zijn verschillende
modaliteiten voor een eventuele wettelijke regeling en de haken en ogen die
aan elk van de modaliteiten zitten, besproken. Afgesproken is dat de desbetreffende
raadsheren na overleg binnen de hoven met een standpunt in dezen zullen komen.
Naar aanleiding daarvan zullen vervolgens verdere besprekingen worden gevoerd.
Met andere woorden, ik ben tot enige tegemoetkoming bereid. Het initiatief
is al uitgegaan van de president van het Gerechtshof in Den Haag. Er is indertijd
zelfs een voorstel geweest in de richting van de raadsheer-commissaris. Toentertijd
heb ik gemotiveerd aangegeven waarom ik dat niet zo'n geweldig
idee vond. Dat is vervolgens weer besproken binnen de hoven. Men zal nu ook
met een nieuw voorstel komen. Ik dacht dat er wel begrip was voor de argumenten
die ik heb aangevoerd.Voorzitter! Mevrouw Michiels van Kessenich stelde ten slotte nog een vraag
over de rechterlijke uitspraak inzake het werk van de heer Van de Bunt voor
de parlementaire enquêtecommissie. Ik vraag haar begrip voor het feit
dat ik, om twee redenen, over deze zaak niet veel kan zeggen. De eerste reden
is dat de zaak nog onder de rechter is, nu namens de heer Van de Bunt appèl
is ingesteld tegen de uitspraak van de rechtbank. Ik merk daarbij voor de
volledigheid op dat de rechtbank nog slechts een voorlopige uitspraak in de
zaak heeft gedaan die juist op het punt van de hoogte van de schadevergoeding
nog door een tweede zal worden gevolgd. Maar is er nog een ander aspect in
deze zaak, dat deze cruciaal anders maakt dan andere gevallen van schadevergoedingskwesties
die kunnen spelen tussen werknemer en werkgever. Dat is het feit dat het in
deze zaak niet gaat om het functioneren van de heer Van de Bunt als ambtenaar
van het ministerie van Justitie, maar als onderzoeker, toegevoegd aan de parlementaire
enquêtecommissie. Afgewacht zal moeten worden hoe de appèlrechter
oordeelt over de betekenis van artikel 71 van de Grondwet, het zogenaamde
immuniteitsartikel, voor diegenen die zijn toegevoegd aan een enquêtecommissie.
In dat verband wil ik wel een misverstand wegnemen dat kennelijk bij mevrouw
Michiels van Kessenich is gerezen. Zij had in de krant gelezen – zo
begreep ik haar – dat het ministerie van Justitie zich bereid had verklaard
om de schadevergoeding te betalen. Dat is niet juist. Dat is ook de reden
dat ik bij die opmerking enigszins verbaasd opkeek. Het is een ander orgaan
van de Staat, namelijk de Tweede Kamer der Staten-Generaal, die de heer Van
de Bunt zou hebben toegezegd hem te zullen vrijwaren. Dat wil zeggen dat het
bedrag van de te betalen schadevergoeding uiteindelijk zal worden gedragen
door de Tweede Kamer. Afgewacht zal moeten worden hoe in appel uiteindelijk
over deze zaak zal worden beslist. Zo nodig zal het kabinet daarna bezien
of in algemene zin maatregelen gewenst zijn.De heer Hirsch Ballin sprak vriendelijke woorden over de schriftelijke
behandeling van het wetsvoorstel tot wijziging van de Wet politieregisters,
waarvoor ik hem graag dankzeg. Hij stelde een viertal vragen. In de eerste
plaats vroeg hij hoe het staat met de AMvB. Dienaangaande kan ik meedelen
dat op 26 maart jongstleden het ontwerpbesluit tot wijziging van het Besluit
politieregisters voor advies aan de Raad van State is voorgelegd. Het ontwerpbesluit
bevat ter uitvoering van het voorgestelde artikel 1, eerste lid, onder k,
onder ten derde de aanwijzing van de misdrijven in verband waarmee registratie
kan plaatsvinden in het register zware criminaliteit. Verder bevat het ontwerpbesluit
ter uitvoering van het voorgestelde artikel 13, vijfde lid, de aanwijzing
van derden aan wie gegevens uit een register zware criminaliteit kunnen worden
verstrekt. En voorts enige aanwijzingen van louter technische aard die onder
meer samenhangen met het voorstel van wet Bijzondere politieregisters. Zodra
het advies van de Raad van State binnen is, zal het ontwerpbesluit in het
kader van de voorhangprocedure aan beide Kamers worden voorgelegd. Over de
invulling van de uitvoeringsregels die op grond van het voorgestelde artikel
13c kunnen of moeten worden opgesteld, vindt nog op ambtelijk niveau interdepartementaal
overleg plaats.In reactie op het verzoek van de heer Hirsch Ballin zeggen mijn collega
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en ik in dit verband graag toe
dat, indien uit de praktijk tekorten in de regelgeving met betrekking tot
de bijzondere politieregisters worden geconstateerd, wij zo nodig zullen bevorderen
dat deze worden opgeheven.Voorts stelde de heer Hirsch Ballin de rol van het OM bij het toezicht
op de naleving van het bij of krachtens deze wet gestelde aan de orde. Hij
informeerde of het OM voor de toebedeelde toezichtstaak de mensen, de middelen
en de techniek heeft. In dat verband merk ik op dat de eindverantwoordelijkheid
voor de juiste werking van de politieregisters ligt bij de beheerders daarvan.
Daarnaast heeft de officier van justitie een verantwoordelijkheid voor deze
registers. Deze verantwoordelijkheid draagt hij vanuit het perspectief van
de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde. Zijn verantwoordelijkheid
vloeit voort uit artikel 26 van de Wet politieregisters en uit het feit dat
hij mede zeggenschap heeft over de inhoud van het reglement dat moet worden
opgesteld voor ieder politieregister dat ten dienste van de strafrechtelijke
handhaving van de rechtsorde of de uitvoering van de taken ten dienste van
justitie wordt aangelegd. Die verantwoordelijkheid van de officier van justitie
geldt ook onverkort voor de bijzondere politieregisters. Dat is nu zo. Dat
zal in de toekomst ook zo blijven. Zoals wij al tijdens de schriftelijke behandeling
van het wetsvoorstel hebben gesteld, zal aan de toezichthoudende functie ten
aanzien van de politieregisters in zijn algemeenheid meer invulling moeten
worden gegeven.Voorzitter: Van de ZandschulpMinister Korthals:Voorzitter! Deze opmerking geldt ook in de richting van het openbaar ministerie.
Gezien de expertise die binnen het openbaar ministerie reeds bestaat ten aanzien
van dit toezicht – ieder arrondissement heeft zijn eigen CID-officier –
acht ik het openbaar ministerie goed in staat deze taak naar behoren uit te
voeren. Het college van procureurs-generaal is zich ook bewust van het belang
van een goede controle op de politieregisters, niet alleen in een concreet
geval maar ook gestructureerd. Dat blijkt uit de instructie voor de officier
van justitie belast met de gezagsuitoefening over het informatienetwerk die
dit college op 17 maart jongstleden aan het openbaar ministerie heeft gezonden.
Deze instructie gaat overigens uit van de huidige regelgeving op het punt
van bijzondere politieregisters. Ik zal het college van procureurs-generaal
vragen ervoor te zorgen dat de instructie in geactualiseerde vorm bij het
openbaar ministerie beschikbaar is op het moment waarop het onderhavige wetsvoorstel
in werking treedt.Een intensievere controle op de politieregisters door het openbaar ministerie
brengt uiteraard wel een extra werkbelasting met zich. Thans kunnen nog geen
uitspraken worden gedaan over de omvang van de extra belasting qua middelen
en personeel. Wij zeggen toe dat dit aspect zal worden meegenomen in de evaluatie
die binnen vier jaar na de inwerkingtreding van het onderha vige
wetsvoorstel zal moeten hebben plaatsgevonden.De heer Hirsch Ballin (CDA):Dit onderdeel van het antwoord begrijp ik niet goed. De minister zegt
dat de vraag hoeveel extra middelen en mensen er bij het openbaar ministerie
nodig zullen zijn, zal worden meegenomen in de evaluatie. Als er eenmaal wordt
geëvalueerd, is het eigenlijk te laat. Als er nu niet iets te zeggen
valt over mensen en middelen, is het voorspelbaar dat de evaluatie tot een
negatief resultaat zal leiden. De vraag blijft dus voor ons wat er nu wordt
ingezet om in ieder geval een goede start van dat toezicht mogelijk te maken.Minister Korthals:Dat gevaar bestaat inderdaad. Het brengt natuurlijk meer werkbelasting
met zich. Ondertussen reorganiseert het openbaar ministerie en gaan er instructies
uit vanuit het openbaar ministerie en is er ook sprake van CID-officieren
die meer werken aan deze zaak. Op die manier is er een bepaalde mate van efficiency
bij het openbaar ministerie die zich ook zal vergroten. Dat brengt met zich
dat ik niet verwacht dat er op korte termijn ernstige tekorten zijn bij het
openbaar ministerie. Als in de periode van vier jaar – inmiddels zal
er dan ook wel begonnen worden met die evaluatie – zal blijken dat er
inderdaad sprake is van een tekort in de capaciteit van het openbaar ministerie,
zullen er maatregelen moeten worden genomen. Het is op dit moment echter te
vroeg om precies aan te geven in welke mate dat het geval is.De heer Hirsch Ballin (CDA):Dan moet ik het antwoord van de minister aldus samenvatten, dat er op
dit moment geen extra mensen en middelen aan het openbaar ministerie beschikbaar
worden gesteld voor dit intensievere toezicht.Minister Korthals:Op dit moment is dat voorzover ik weet niet het geval. Wij gaan er dus
van uit dat de reorganisatie van het openbaar ministerie en de structurering
die dat met zich brengt ervoor zorg dragen dat op dit gebied de taken gemakkelijker
door het openbaar ministerie kunnen worden verricht. Zodra blijkt dat dit
anders is, zullen de noodzakelijke maatregelen worden getroffen.De heer Hirsch Ballin (CDA):Ik zal er in tweede termijn op terugkomen, maar ik wil nog wel vragen
of dat "zodra" eerder is dan de evaluatie.Minister Korthals:Dat kan eerder zijn dan de evaluatie. Ik ben mij er heel goed van bewust
dat wij de vinger in dezen aan de pols zullen moeten houden. Nu is het bepaald
onzeker hoe het zich precies gaat ontwikkelen. Op het moment waarop blijkt
dat de werkbelasting te groot is om die taak naar behoren te kunnen vervullen,
zullen er maatregelen moeten worden getroffen.Voorzitter! De heer Hirsch Ballin vroeg ook naar de relatie tussen de
Wet politieregisters en het voorstel van Wet bescherming persoonsgegevens.
Hij vroeg met name wat de verandering van de taak en de naam van de Registratiekamer
betekenen voor de Wet politieregisters. Specifiek vroeg hij naar de toezichthoudende
taak van de Registratiekamer. De Registratiekamer heeft ingevolge artikel
26 van de Wet politieregisters een toezichthoudende taak ten aanzien van de
politieregisters, waaronder ook de bijzondere politieregisters. Door middel
van zogenaamde privacy-audits zal dit orgaan toezicht houden op de inhoud
en het gebruik van de bijzondere politieregisters. Om haar toezichthoudende
taak optimaal te kunnen uitoefenen, beschikt zij onder meer over de bevoegdheid
om, gevraagd of uit eigen beweging, onderzoek te doen naar de inhoud en de
werking van de politieregisters. Met het oog daarop kan zij rechtstreeks de
politieregisters raadplegen en worden aan haar op verzoek gegevens verstrekt.
De toezichthoudende rol van de Registratiekamer in de Wet politieregisters
is dezelfde als die is neergelegd in de Wet persoonsregistraties. Het voorstel
van Wet bescherming persoonsgegevens brengt geen verandering in die toezichthoudende
rol en de manier waarop de Registratiekamer, dan College bescherming persoonsgegevens
geheten, die rol zal invullen.De Wet politieregisters zal inderdaad worden aangepast aan het voorstel
van Wet bescherming persoonsgegevens. Het betreft technische aanpassingen.
Deze zijn opgenomen in artikel 3 van het voorstel van wet tot wijziging van
bepalingen met betrekking tot de verwerking van persoonsgegevens, de zogenaamde
aanpassingswet WBP. Laatstgenoemd wetsvoorstel is op 20 februari 1999 bij
de Tweede Kamer aanhangig gemaakt.De heer Hirsch Ballin vroeg naar de samenhang tussen het onderhavige wetsvoorstel
en de Wet opheffing bordeelverbod. Hij was met name in meer brede zin geïnteresseerd
in de informatiepositie van de politie in deze materie. Het is de verwachting
dat gemeenten die na opheffing van het algemeen bordeelverbod te maken hebben
of krijgen met prostitutie per gemeentelijke verordening, zullen bepalen dat
voor de vestiging van een prostitutiebedrijf een vergunning nodig is. De Vereniging
van Nederlandse gemeenten is thans ter ondersteuning van die gemeenten bezig
een modelverordening te ontwerpen. In dat model zal worden bepaald dat het
gemeentebestuur een vergunning voor vestiging aan een prostitutiebedrijf kan
weigeren of intrekken indien de bedrijfsleider of beheerder van dat bedrijf
bepaalde strafbare feiten heeft gepleegd die de uitoefening van dat beroep
in de weg staan en voor die feiten onherroepelijk is veroordeeld. Met het
oog daarop is het van belang dat het gemeentebestuur in een concreet geval
kennis kan nemen van het feit of strafrechtelijke gegevens het uitoefenen
van het beroep van bedrijfsleider of beheerder in de weg staan. Om dat te
realiseren zal ik bevorderen dat artikel 7 van het Besluit inlichtingen justitiële
documentatie op een zodanige wijze wordt gewijzigd dat het gemeentebestuur
bij de Justitiële documentatiedienst kan informeren of betrokkene onherroepelijk
is veroordeeld wegens misdrijven of overtredingen die in dit kader relevant
zijn. Het opvragen van informatie uit politieregisters is derhalve niet aan
de orde. Datzelfde geldt voor het verlenen en intrekken van een drank- en
horecavergunning.Burgemeester en wethouders kunnen thans op basis van artikel 7, derde
lid, onder a, van het Besluit inlichtingen justitiële documentatie kennis
nemen van onherroepelijke veroordelingen wegens misdrijven of overtredingen
terzake van de Drank- en horecawet en de daarop gebaseerde besluiten. Het
openbaar ministerie speelt geen adviserende rol bij het verlenen van een exploitatievergunning
voor een prostitutiebedrijf of een drank- en horecavergunning
en behoeft daarom ook geen politiële informatie daarvoor.De heer Hirsch Ballin (CDA):De minister geeft nu een beschrijving op basis van de ontwerpverordening
van de VNG. Moet ik daaruit afleiden dat hij dit goed geregeld vindt en dat
hij geen behoefte heeft aan informatie voor het openbaar ministerie om hierin
een adviserende rol te spelen? Betekent zijn weergave – ik neem aan
dat die accuraat was – dat in die verordeningen zou komen te staan dat
in geval van veroordelingen een vergunning kán worden geweigerd? Moet
ik uit deze tekst van de minister afleiden dat hij het denkbaar acht dat die
vergunningen worden gegeven, ook als er veroordelingen zijn van ernstige misdrijven?Minister Korthals:Voorzitter! Wat het eerste betreft denk ik dat het voldoende is om hier
het openbaar ministerie geen adviserende rol te geven. Dat past ook beter
in het systeem. Ik heb voldoende vertrouwen dat dat volgens de modelverordening
zal gaan lopen. Wat het tweede betreft is de formulering, denk ik –
maar ik heb deze hier niet voor me – dat het kan worden geweigerd, omdat
dat de normale formulering in dit soort verordening is. Dat betekent dat eventueel
wel een vergunning kan worden verstrekt. Ik denk dat men zich er zeker van
bewust is dat dat niet zou moeten gebeuren en dat dat dan ook niet zal gebeuren.
Ik zal echter de precieze formulering er nog op nakijken. Ik begrijp dat u
liever zou hebben dat er komt te staan: moet worden geweigerd.De heer Hirsch Ballin (CDA):Ik waardeer het dat de minister nu aangeeft dat hij ook vindt dat dat
zo zou moeten zijn.Minister Korthals:Dat heb ik niet zo gezegd.De heer Hirsch Ballin (CDA):Althans begrip heeft voor mijn argumentatie dat dat zo zou moeten zijn.
Misschien mag ik eraan toevoegen dat er een rapport is van het WODC waarin
expliciet wordt gewaarschuwd tegen bepaalde gevolgen voor de verbreiding van
de georganiseerde misdaad bij de legalisering van het bordeelwezen. Daarom
is het ook van belang om dit punt nu onder ogen te zien, gegeven de doelstelling
van de wetsvoorstellen die wij vandaag bespreken.Minister Korthals:Voorzitter! Ik ben het op dit laatste punt met de heer Hirsch Ballin volledig
eens. Ik weet alleen nu niet wat er precies in die modelverordening staat.
Ik zal dat nog eens nakijken. Het is in ieder geval zijn intentie dat daar
komt te staan: moet worden geweigerd in plaats van kan worden geweigerd. Hij
krijgt overigens ook nog de voorhang. Dan zou daarover ook nog een opmerking
gemaakt kunnen worden.Voorzitter! Ik wil tot slot proberen nog meer duidelijkheid te geven over
het begrip "onverdachte personen" in artikel 5a. De heer Hirsch Ballin roerde
dit punt aan. Met het begrip "onverdachte personen" wordt bedoeld de categorie
van personen die in het kader van de opsporing van strafbare feiten onder
de aandacht van de politie gebracht of gekomen zonder dat zij als verdachte
in de zin van artikel 27 van het Wetboek van Strafvordering kunnen worden
aangemerkt. Het begrip is dus duidelijk bedoeld als tussencategorie. Enerzijds
degenen die helemaal niet in verband kunnen worden gebracht met strafbare
feiten en waaromtrent in dat kader ook geen politiële registratie is
toegestaan; anderzijds degenen die verdacht worden van het plegen van een
strafbaar feit.De heer Stoffelen kwalificeert de drie wetsvoorstellen als heldere wetsvoorstellen.
Die kwalificatie doet mij uiteraard deugd. Inzichtelijkheid van regelgeving
is immers van groot belang voor de rechtspraktijk die met deze wetgeving zal
moeten werken. Zijn centrale vraag betreft de kwestie die ik al eerder aanstipte,
namelijk de uitleg van het begrip "betrokkenheid". Hij signaleert het risico
dat geheel onschuldige figuren door politie en justitie in de tang genomen
worden en verzoekt een en ander nog eens te verduidelijken. Ik voldoe graag
aan dat verzoek. Overigens kom ik dan bij hetzelfde punt waarover ik met mevrouw
Michiels van Kessenich al enige discussie heb gehad. Ik wil daarbij vooropstellen
dat niet alleen verdachten op grond van het Wetboek van Strafvordering onderwerp
van onderzoek kunnen zijn. Dat is ook zo bij het onderzoek dat op een klassieke
verdenking gebaseerd is. Aangestipt werd reeds dat op basis van artikel 126g
observatie van niet verdachte personen mogelijk is. Ook vertrouwelijke communicatie
en telecommunicatie kunnen worden opgenomen zonder dat het vermoeden bestaat
dat de verdachte daaraan deelneemt. Doorslaggevend is of de observatie respectievelijk
het opnemen van de communicatie bij kunnen dragen aan de opheldering van de
verdenking die de aanleiding tot het observeren of opnemen was. Niet doorslaggevend
is of de betrokkene verdachte is, al zal dit – zeg ik wellicht ten overvloede –
vaak wel het geval zijn.Voorzitter: Korthals AltesMinister Korthals:Daarbij is geen klassieke verdenking van een strafbaar feit de basis voor
het opsporingsonderzoek maar, alweer kort gezegd, de verdenking van georganiseerde
criminaliteit. Centraal staat het ophelderen van die verdenking, het zicht
krijgen op de desbetreffende criminele organisatie. De bijzondere opsporingsbevoegdheden
zijn tegen die achtergrond toepasbaar gemaakt tegen de personen jegens welke
de toepassing aan het inzicht in de criminele organisatie kan bijdragen. Observatie
kan zich net als bij onderzoek op basis van een gewone verdenking in beginsel
op eenieder richten, mits de observatie aan het inzicht kan bijdragen. Vertrouwelijke
communicatie en telecommunicatie mogen alleen worden afgeluisterd en opgenomen
indien daar iemand aan deelneemt die betrokken is bij het in georganiseerd
verband beramen of plegen van misdrijven. Enkele andere bevoegdheden, namelijk
de pseudo-koop, het stelselmatig inwinnen van informatie alsmede het vorderen
van inlichtingen omtrent telecommunicatieverkeer mogen in titel V jegens een
betrokkene bij het crimineel verband worden uitgeoefend, terwijl zij in titel
IVa slechts jegens een verdachte mogen worden uitgeoefend. Deze verschillen
vinden hun oorzaak daarin dat in titel V nu eenmaal niet het ophelderen van
een concrete verdenking ten aanzien van een persoon aan de orde is, maar het
ophelderen van een verdenking ten aanzien van een criminele organisatie.De heer Stoffelen vroeg wat dit nu betekent, het betrokken zijn bij het
in georganiseerd verband beramen of plegen van ernstige misdrijven.
Hiermee wordt een feitelijke betrokkenheid bedoeld. Het gaat om personen die
binnen het georganiseerd verband of in de directe omgeving daarvan feitelijk
betrokken zijn bij het beramen of plegen van misdrijven, bijvoorbeeld omdat
zij regelmatig de auto besturen waarin verdachte goederen of personen worden
vervoerd. Het hoeft niet te gaan om een bewuste betrokkenheid. De betrokken
persoon hoeft zich er niet van bewust te zijn dat zijn handelen eraan bijdraagt
dat er misdrijven worden beraamd of gepleegd. Dat sommige bevoegdheden jegens
betrokkenen kunnen worden uitgeoefend, impliceert niet dat deze betrokkenen
door politie en justitie in de tang genomen kunnen worden. Ik hoop dat ik
de heer Stoffelen op dat punt gerust kan stellen. Toepassing van bevoegdheden
jegens hen kan slechts plaatsvinden in het kader van de waarheidsvinding.
Wanneer onderzoek naar hen geen bijdrage kan leveren aan het ophelderen van
een verdenking, kunnen zij geen onderwerp van het onderzoek zijn.De heer Stoffelen gaf voorts te kennen enige zorg te hebben gehouden omtrent
de consequenties van beide wetsvoorstellen voor de werklast van de rechtbanken.
Graag zeg ik hem toe dat ik de ontwikkelingen op dit terrein nauw zal volgen
en maatregelen zal nemen als de capaciteit door de invoering van deze beide
wetsvoorstellen toch verder onder druk komt te staan.Inzake het wetsvoorstel bijzondere politieregisters vroeg de heer Stoffelen
de aandacht voor de opslag van zachte informatie in andere dan bijzondere
registers. Hij vroeg of wij bereid zijn, erop toe te zien dat de politie niet
door de strenge regels voor de bijzondere politieregisters gegevens die thuishoren
in het bijzonder politieregister, gaan opnemen in een gewoon politieregister.
Ik wil vooropstellen dat de beheerders van de registers en de officier van
justitie direct verantwoordelijk zijn voor de juiste inhoud en werking van
de politieregisters. Het behoort tot hun taak om gegevens die zijn vastgelegd
in een gewoon politieregister en die thuishoren in een bijzonder politieregister,
daaruit te laten verwijderen en zo nodig te laten overhevelen naar het bijzonder
politieregister. Ik denk erover om op het punt van het toezicht voor de korpsbeheerders
een aantal richtsnoeren op te stellen. Door het korpsbeheerdersberaad is daartoe
de wens geuit. Voor de officieren van justitie zijn dergelijke richtsnoeren
niet nodig omdat voor hen reeds de door mij ook al genoemde instructie voor
de officier van justitie belast met de gezagsuitoefening over het informatienetwerk
van het college van procureurs-generaal geldt. Wel moet deze instructie worden
geactualiseerd in verband met het onderhavige wetsvoorstel.Toezicht op de politieregisters zal ook plaatsvinden door de Registratiekamer.
Met het oog daarop heeft zij rechtstreeks toegang tot de politieregisters
en kan zij derhalve een wakend oog houden op het feit dat gegevens worden
opgenomen in het juiste politieregister. Indien daartoe aanleiding bestaat,
kunnen mijn collega van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en ik in
het kader van onze inspectiefunctie op basis van de Politiewet 1993 het beheer
van de politie bij de politieregisters toetsen. Vanuit die hoedanigheid kunnen
wij bezien of de registers worden gebruikt voor het doel waarvoor zij zijn
bestemd. In ieder geval zullen wij de ontwikkelingen in de gaten houden en
betrekken bij de evaluatie die op basis van het voorgestelde artikel 30a binnen
vier jaar na inwerkingtreding van dit wetsvoorstel zal plaatsvinden.Voorzitter! De heer Talsma refereerde aan het arrest in de zaak Z. Met
hem ben ik van mening dat dit arrest grote betekenis heeft voor de Nederlandse
strafrechtpraktijk. Uit het arrest kan inderdaad worden afgeleid dat de consequentie
van uitsluiting van bewijsmateriaal lang niet altijd behoeft te worden getrokken,
als er een onrechtmatigheid aan bewijsgaring kleeft. Doorslaggevend is of
een belang van een verdachte is geschonden, ik parafraseer de Hoge Raad.De heer Talsma vroeg met name aandacht voor de uitleg van het begrip "stelselmatig".
Graag had hij de nadere uitleg van het begrip "stelselmatige observatie" die
in de parlementaire stukken is gegeven, ook in de wet teruggezien. Het gaat
dan om een zodanige observatie dat een min of meer volledig beeld kan worden
verkregen van bepaalde aspecten van iemands leven.De belangrijkste reden dat deze woorden niet in de wet zijn opgenomen,
is dat dit voor de praktijk geen daadwerkelijke concretisering zou opleveren.
Zij duiden slechts aan dat het bij het begrip "stelselmatig" gaat om een vorm
van observatie die inbreuk kan maken op de persoonlijke levenssfeer. Ondertussen
bestaat er in de praktijk inderdaad behoefte aan enige nadere concretisering,
zoals de heer Talsma terecht opmerkte. Deze concretisering zal, naar wij verwachten,
kunnen worden bereikt door een richtlijn van het openbaar ministerie. Het
openbaar ministerie is al doende zo'n richtlijn op te stellen.De heer Talsma vroeg of de belangen van de verdachten in dit wetsvoorstel
niet al te zwaar worden gewogen, met name wat betreft het voegen van processtukken.
Op dit terrein is aangesloten bij de bestaande regeling van de artikelen 30
en volgende van het Wetboek van Strafvordering. Het belang van het onderzoek
kan, net als daar, een reden zijn om processtukken vooralsnog niet te voegen.
Mijns inziens bewaart het wetsvoorstel redelijk het evenwicht tussen enerzijds
het belang van openbaarheid en anderzijds het belang van een doeltreffend
onderzoek.Ook vroeg de heer Talsma naar het verbod op doorlaten. Hij vroeg zich
af of dat niet te ver ging. In mijn antwoord wil ik vooropstellen dat ik voor
een verbod op doorlaten ben. Gevaarlijke en schadelijke goederen dienen in
beginsel in beslag genomen te worden en niet op de markt te komen. Daarom
stond ik in de Tweede Kamer positief tegenover de gedachte dit verbod in de
wet vast te leggen. Ik heb goede hoop dat de formulering die bij amendement
in de wet terecht is gekomen, in de praktijk zal voldoen. Bij de evaluatie
van beide wetsvoorstellen zal aandacht worden besteed aan de wijze waarop
dit verbod in de praktijk functioneert.Voorzitter! De heer Holdijk vroeg wanneer het wetsvoorstel over direct
afluisteren is ingetrokken. Dit is gebeurd bij brief van 22 september 1997,
stuk nr. 23047, nr. 9. Voorts vroeg de geachte afgevaardigde naar het wetsvoorstel
over deals met criminelen. Dit wetsvoorstel is inmiddels bij de Tweede Kamer
ingediend met stuk nr. 26294: Toezeggingen aan getuigen in strafzaken. Ten
slotte besteedde de heer Holdijk aandacht aan de positie van de Koninklijke
marechaussee, zoals hij in de schriftelijke voorberei ding
ook had gedaan. Hij vroeg mij om een gedegen reactie. Ik hoop dat hij het
navolgende als zodanig zal beschouwen. Ik heb wel begrip voor het ongenoegen
van de heer Holdijk: het doet wellicht merkwaardig aan dat een hooggekwalificeerde
dienst als de Koninklijke marechaussee niet onverkort beschikt over dezelfde
bijzondere opsporingsbevoegdheden als de politie. De verschillen op dit punt,
bijvoorbeeld op het punt van infiltratie, zijn overigens kleiner dan de heer
Holdijk wellicht veronderstelt. Ook de regionale politie kan uitsluitend infiltreren
in het kader van een politieel infiltratieteam onder begeleiding van het Korps
landelijke politiediensten en voor politiële infiltranten zullen dezelfde
opleidingseisen gelden als voor infiltranten van de Koninklijke marechaussee.
Toch is er inderdaad enig verschil, in het bijzonder op het punt van opnemen
van vertrouwelijke communicatie. Daarop zal ik straks terugkomen. Voor de
goede orde merk ik op dat de heer Holdijk wellicht iets te snel concludeert
dat de Koninklijke marechaussee is aan te merken als een algemene opsporingsdienst,
zoals de politie. De politietaak van de marechaussee is immers minder algemeen
dan die van de politie. Die taak betreft naast een aantal speciale taken,
die overigens van veel belang zijn, de militaire politietaak en de politietaak
op Schiphol.De heer Holdijk heeft gevraagd om een verheldering van het uitgangspunt
dat ten grondslag ligt aan de toedeling van bevoegdheden. Algemeen uitgangspunt
dat ten grondslag ligt aan het Wetboek van Strafvordering en dus ook aan de
voorliggende wijziging van dit wetboek, is: naarmate de bevoegdheden ingrijpender
worden, wordt de kring van personen die de bevoegdheid kunnen toepassen, kleiner.
Ook de parlementaire enquêtecommissie is terecht van dit beginsel uitgegaan.
Zoals bekend wordt de bevoegdheid tot het opnemen van vertrouwelijke communicatie
als zeer ingrijpend aangemerkt. Daarom beperkt het wetsvoorstel de kring van
personen die kunnen worden belast met het opnemen van vertrouwelijke communicatie,
tot speciaal daartoe opgeleide ambtenaren van politie.Dit betekent echter niet dat in een onderzoek op Schiphol door de marechaussee
geen sprake zou kunnen zijn van het opnemen van vertrouwelijke communicatie.
Als de officier van justitie in een dergelijk onderzoek besluit om van die
bevoegdheid gebruik te maken, zullen de daartoe opgeleide politieambtenaren
dat bevel ten behoeve van dat onderzoek uitvoeren. De verkregen informatie
kan de marechaussee vervolgens gebruiken in haar onderzoek.Ook bij infiltratie geldt het uitgangspunt dat de toepassing van deze
risicovolle en ingrijpende bevoegdheid is voorbehouden aan een beperkte kring
van opsporingsambtenaren. Ik doel daarmee op de speciaal opgerichte en opgeleide
politiële infiltratieteams. De professionaliteit van deze teams wordt
gewaarborgd door opleiding, samenstelling en werkwijze en het voortdurend
toepassen en daarmee op peil houden van de vaardigheden. Een rechercheteam,
of dat nu van de politie, de marechaussee of een bijzondere opsporingsdienst
is, zal dus nimmer zelfstandig kunnen infiltreren en zal altijd gebruik moeten
maken van een dergelijk professioneel infiltratieteam. Ik heb dit punt al
genoemd. Het wetsvoorstel biedt echter de mogelijkheid om een ambtenaar van
de marechaussee onder voorwaarden te belasten met een bevel tot infiltratie.
Het is immers denkbaar dat een ambtenaar van de marechaussee, bijvoorbeeld
vanwege zijn bijzondere deskundigheid of de door hem ingenomen positie, bij
een concreet onderzoek bij uitstek geschikt is als infiltrant. In dergelijke
gevallen kan de ambtenaar van de marechaussee voor de duur van de actie worden
begeleid door een politieel infiltratieteam. Ook bestaat de mogelijkheid dat
de marechaussee een structureel samenwerkingsverband met een politieel infiltratieteam
aangaat.Ik ga ook graag in op de bevoegdheid tot het stelselmatig inwinnen van
informatie. De heer Holdijk lijkt ervan uit te gaan dat de marechaussee niet
over die bevoegdheid beschikt. Dit is echter niet het geval: ook een ambtenaar
van de marechaussee kan, zij het onder bepaalde voorwaarden, worden ingezet
bij de uitvoering van een bevel tot stelselmatige inwinning van informatie.
Die voorwaarden zijn met name gericht op de samenwerking met de politie. Het
stelselmatig inwinnen van informatie is namelijk een bevoegdheid die "undercover"
wordt uitgevoerd. Dat brengt, evenals bij infiltratie, de noodzaak van coördinatie
met zich. Voorkomen moet worden dat twee opsporingsteams elkaar in de wielen
rijden. Ook de politie dient de toepassing van deze bevoegdheid ter coördinatie
te melden aan het centrale punt.Op een ander punt wil ik de heer Holdijk graag tegemoet komen. Hij merkte
terecht op dat de bepaling uit het conceptbesluit technische hulpmiddelen
ten aanzien van de bevoegdheid tot het plaatsen van observatieapparatuur in
besloten plaatsen een te beperkte uitwerking geeft aan het wetsvoorstel. Graag
zeg ik hem toe dat ik het conceptbesluit op dit punt zal aanpassen.Voorzitter! Ik ben ervan overtuigd dat het wetsvoorstel alle mogelijkheden
biedt voor de marechaussee om op doeltreffende wijze haar taak uit te voeren.
Mocht niettemin de evaluatie van het wetsvoorstel daartoe aanleiding geven,
dan zal ik de positie van de marechaussee in verhouding tot het wetsvoorstel
opnieuw bezien. Ik hoop hiermee de gedegen reactie te hebben gegeven waarom
de heer Holdijk vroeg.Voorzitter! Ik dank de fractie van D66 voor de instemmende woorden over
de drie wetsvoorstellen. Ook mevrouw Vrisekoop memoreerde in het begin van
haar bijdrage Maarten van Traa. Verder vond zij het jammer dat mijn voorganger,
mevrouw Sorgdrager, de afronding van de wetsvoorstellen niet als minister
kan meemaken. Evenals mevrouw Vrisekoop wil ik de inspanningen van mijn voorganger
voor het tot stand komen van deze wetsvoorstellen niet onvermeld laten.De leden van de fractie van D66 hebben tijdens de schriftelijke voorbereiding
gevraagd hoe de politie bij de top van criminele organisaties kan komen en
hoe slagvaardig de politie dan is. Ik betreur het dat zij het antwoord op
deze vraag onbevredigend vond. Graag voldoe ik aan het verzoek om ook over
deze kwestie nog eens een uiteenzetting te geven. Daarbij zal ik ook ingaan
op de vraag of de bereidheid aanwezig is om in een later stadium tot uitbreiding
van de bevoegdheden te komen.Ik stel allereerst vast dat de opsporing, gericht op de top van grote
criminele organisaties, lastig is en zal blijven. Ik geloof niet dat het verbod
op criminele burgerinfiltranten daarin veel verandering brengt. De criminele
burgerinfiltrant is immers ook in de afgelopen jaren buitengewoon
spaarzaam ingezet. Het is een gegeven dat het buitengewoon lastig is om de
top van een internationale (drugs)organisatie aan te pakken. Ik zou echter
niet willen stellen dat het vrijwel onmogelijk is. Graag wijs ik erop dat
het wetsvoorstel bijzondere opsporingsbevoegdheden tal van bevoegdheden ter
beschikking stelt. Ik denk aan de mogelijkheid van het opnemen van vertrouwelijke
communicatie en de politiële infiltratie. Het is dan ook bepaald niet
zo dat er na inwerkingtreding van deze beide wetsvoorstellen in berust zal
worden dat de top van criminele organisaties voortaan buiten beeld blijft.
Het tegendeel is het geval.De vraag of de bereidheid bestaat om in een later stadium eventueel tot
uitbreiding van de bijzondere opsporingsbevoegdheden te komen, kan ik thans
moeilijk beantwoorden. Wij kunnen in een wereld die zo sterk in beweging is,
niet de illusie koesteren dat nooit de behoefte zal ontstaan om nieuwe opsporingsbevoegdheden
aan de bestaande toe te voegen. Alleen al technische ontwikkelingen kunnen
op termijn tot aanpassing nopen. Wij moeten nu eerst afwachten of de praktijk
met de onderhavige bevoegdheden uit de voeten kan. Wel kan ik toezeggen dat
ik de ontwikkelingen rond de praktijk van de bijzondere opsporingsbevoegdheden
nauwlettend zal blijven volgen, ook waar het betreft de opsporing die is gericht
op de top van criminele organisaties.Mevrouw Vrisekoop achtte ook de situatie rond de verzoeken om rechtshulp
redelijk onbevredigend. Zij stelde dat, als Nederland in een groot aantal
gevallen niet gevolg kan geven aan rechtshulpverzoeken, de reputatie van Nederland
in de knel kan komen. Zij meende dat de positie van de minister die een dergelijk
rechtshulpverzoek moet afwijzen niet benijdenswaardig is. Ik vraag mij af
of de tweeledige premisse waarvan mevrouw Vrisekoop uitgaat, wel opgaat. Ik
verwacht in de eerste plaats niet dat Nederland de komende jaren in een groot
aantal gevallen niet tegemoet zal kunnen komen aan rechtshulpverzoeken. Ook
als het land waarvan het rechtshulpverzoek uitgaat aanvankelijk om inzet van
een in Nederland niet toegelaten opsporingsmethode vraagt, zal veelal geheel
of ten dele aan het verzoek kunnen worden voldaan op een wijze die in het
Nederlandse recht wel is toegestaan. Zo zal bijvoorbeeld een pseudo-koop kunnen
plaatsvinden in een geval waarin aanvankelijk om infiltratieactie is gevraagd.
Ik verwacht in de tweede plaats niet dat Nederland zich door het in sommige
gevallen wel afwijzen van een verzoek, internationaal zal isoleren. In de
gevallen waarin een bepaalde opsporingsmethode in Nederland omstreden is en
niet mag worden gebruikt, zal dat in het buitenland gewoonlijk veelal ook
zo liggen. Ik verwijs in dit verband naar het onderzoek dat prof. Tak voor
de parlementaire enquêtecommissie heeft gedaan. Daaruit bleek dat criminele
burgerinfiltranten en het doorlaten van gevaarlijke goederen in veel andere
landen ook niet zijn toegestaan.Voorzitter! Mevrouw Vrisekoop sneed de kwestie van het doorlaten aan.
Zij refereerde aan de casus die de leden van haar fractie tijdens de schriftelijke
voorbereiding hebben voorgelegd. Daarin is sprake van een onderzoek naar een
harddrugsbende waarin veel geld en tijd is gestoken en waarin men op een kleine
partij softdrugs of wapens stuit. Zij stelde daarover twee nadere vragen.
Graag ga ik in aanvulling op wat ik in de richting van de heer Talsma heb
gezegd over de kwestie van het doorlaten daarop nog nader in. Zij vroeg zich
in de eerste plaats af of onder omstandigheden kan worden gewacht met het
ingrijpen totdat de grotere partij is binnengekomen. Dat is een mogelijkheid
die in het eerste lid van het voorgestelde artikel 126ff inderdaad onder omstandigheden
wordt geschapen. Daarin is in de laatste zin immers uitgedrukt dat de inbeslagneming
in het belang van het onderzoek mag worden uitgesteld indien het oogmerk bestaat
om op een later tijdstip daartoe over te gaan. Van belang hierbij is dat het
mogelijk moet zijn de kleine partij onder observatie te houden zodat kan worden
voorkomen dat deze op de markt verdwijnt. Denkbaar is dat de grotere partij
voor de uiteindelijke inbeslagneming van de kleine partij softdrugs of wapens
binnenkomt.Mevrouw Vrisekoop vroeg ook hoe het mogelijk is dat een kleine partij
in beslag wordt genomen zonder dat dit het onderzoek frustreert. Het antwoord
hierop is dat de personen die zich met de criminaliteit bezighouden niet altijd
direct ontdekken dat de politie hen op het spoor is wanneer een kleine partij
wordt aangepakt. Denkbaar is bijvoorbeeld dat een kleine partij wordt onderschept
bij een onderzoek in een drugspand. De aanleiding voor het onderzoek kan dan
gelegen zijn in de overlast die het pand oplevert. De personen die zich met
de criminaliteit bezighouden hoeven dan niet te vermoeden dat er ook een nader
opsporingsonderzoek loopt, namelijk het hoofdonderzoek. Denkbaar is ook dat
een kleine partij bij een grenscontrole wordt ontdekt. Personen in de criminaliteit
houden er rekening mee dat een deel van hun partijen bij grenscontroles wordt
ontdekt. Zij vermoeden dan niet direct dat de politie hen op het spoor is.
Dat hoeft namelijk ook niet het geval te zijn. Bij grenscontroles kan de opsporingsambtenaar
ook zonder voorinformatie op partijen stuiten.Voorzitter! Dit waren mijn antwoorden in eerste termijn.Mevrouw Michiels van Kessenich-Hoogendam (CDA):Voorzitter! Ik dank de minister voor zijn antwoorden. Die antwoorden waren
heel duidelijk en ik geloof dat hij al mijn vragen heeft beantwoord. Toch
heb ik behoefte op een enkel punt terug te komen en ik wil nog een nieuw punt
aan de orde stellen. Ik ben blij met de toezegging van de minister dat bij
de evaluatie onder meer aandacht zal worden besteed aan de vraag of de gevaren
die ik signaleerde met betrekking tot de mini-instructie, zich realiseren,
met name het gevaar van oneigenlijk gebruik van de mini-instructie. Het lijkt
mij zinnig om dat in de gaten te houden.De minister heeft heel duidelijk uiteengezet, wat de betekenis is van
het begrip criminele burgerinfiltrant in de casus die ik schetste. Wie al
aan het infiltreren is en daarbij strafbare feiten begaat waarvoor toestemming
is gegeven, wordt niet beschouwd als een criminele burgerinfiltrant.Wat is nu precies een criminele burgerinfiltrant? In de motie-Kalsbeek
staat alleen de formulering criminele burgerinfiltrant. Is dat iemand die
in het verleden is veroordeeld? Kan dat ook iemand zijn die wel is vervolgd
maar is vrijgesproken van het ten laste gelegde feit? Of valt
daar zelfs iemand onder jegens wie een opsporingsonderzoek heeft plaatsgevonden
dat is gevolgd door een sepot? Waar ligt de grens voor het begrip criminele
infiltrant?De minister is op een punt dat ik belangrijk vind helaas niet aan mijn
bezwaren tegemoetgekomen, namelijk betreffende de inhoud van artikel 126o,
waarin de bevoegdheid omschreven wordt om stelselmatig een persoon te observeren
in geval van een redelijk vermoeden van het in georganiseerd verband beramen
of plegen van bepaalde misdrijven. De minister en ik zijn het er wel over
eens, dat er sprake moet zijn van een zekere betrokkenheid. Niet iedere persoon
kan stelselmatig worden geobserveerd. Ik blijf bij mijn oordeel dat het beter
zou zijn om dat in de wet op te nemen. Deze wetstekst is naar mijn stellige
overtuiging te ruim. Als je toch een criterium hebt, waarom zou je dat dan
niet in de wet opnemen?Overigens sluit ik mij aan bij de bezwaren die collega Stoffelen heeft
geuit op het punt van het begrip betrokkenheid. Ik vind het erg jammer dat
de minister op dit punt niet aan mijn bezwaar is tegemoetgekomen.Hij heeft wel op twee andere punten toezeggingen gedaan, namelijk wat
betreft het aanpassen van het kopje van de eerste afdeling van titel IVA,
stelselmatige observatie, en tot het in ieder geval bezien of in titel V kopjes
kunnen worden aangebracht.Ik ben heel blij met het antwoord van de minister op een moeilijke vraag
die ik hem heb gesteld. Als ik hem goed heb begrepen, zegt hij dat wanneer
door de verdediging ter terechtzitting wordt opgeworpen, dat een bepaalde
opsporingsbevoegdheid ten onrechte is gebruikt, omdat die methode niet voldoet
aan het criterium van subsidiariteit of proportionaliteit, dan zal de rechter
dat moeten toetsen, zij het marginaal. De rechter moet zich dan afvragen of
de officier van justitie in redelijkheid tot deze beslissing is kunnen komen.
Dat is wat wij verstaan onder marginale toetsing, maar toetsing moet wel plaatsvinden.De minister is voorts ingegaan op hetgeen ik heb aangestipt over de raadsheer-commissaris.
Ik begrijp van hem, dat er overleg gaande is binnen de strafsectoren. Nu ik
per september voorzitter word van de strafsector van het Haagse hof, kan ik
de minister toezeggen dat ik mij daar duchtig mee zal bemoeien.Ik kondigde de minister al aan, dat ik hem een nieuw punt onder de aandacht
wilde brengen. Blijkens krantenberichten is er afgelopen vrijdag een openbaar
gesprek geweest tussen ambtenaren van justitie en politie en de zogenaamde
commissie-Kalsbeek, de Tijdelijke commissie evaluatie opsporingsmethoden.
Volgens het krantenverslag was men daar zeer tevreden dat de verantwoordingsplicht
nu reeds wordt nagekomen. Van het toepassen van bijzondere opsporingsmethoden
wordt veel vaker dan vroeger schriftelijk verslag gedaan, door registratie
of door het opmaken van processen-verbaal. Maar, zo wordt gezegd, doordat
er zo vreselijk veel moet worden opgeschreven zijn daarvoor per rechercheur
vier mensen nodig. Dat betekent dat er minder opsporingsambtenaren over zijn.
Het logische vervolg is dat men pleit voor uitbreiding van de capaciteit.
Ik wil dat pleidooi hier nu niet onderschrijven, maar ik vraag de minister
wel om ook dit mee te nemen bij zijn evaluatie. Als in de praktijk een aanzienlijk
deel van de opsporingsambtenaren bezig zijn met registreren en er te weinig
mensen overblijven voor het eigenlijke recherchewerk, zijn wij natuurlijk
niet echt geholpen.De heer Hirsch Ballin (CDA):Mijnheer de voorzitter! Ook van mijn kant waardering voor de antwoorden
van de minister. Een deel daarvan ging over het toezicht op de naleving van
de wettelijke voorschriften die bij of krachtens deze wet zullen worden gesteld.
De minister gaf aan dat het College bescherming persoonsgegevens dezelfde
taak krijgt als die van de Registratiekamer op grond van de bestaande wetgeving.
Nu weten wij – het blijkt ook uit de wisseling van de stukken –
dat er van deze taak van de Registratiekamer niet veel terecht is gekomen.
Tegen deze achtergrond rijst de voor de hand liggende vraag, waarop de minister
de verwachting baseert dat het College bescherming persoonsgegevens deze taak
doeltreffend zou kunnen vervullen.Verder hadden wij in eerste termijn vragen gesteld over de mensen, middelen
en technieken die het openbaar ministerie ter beschikking heeft om zijn taak
op grond van deze wet te vervullen. Daarbij hadden wij naar voren gebracht
dat het niet zo mag gaan dat het openbaar ministerie bij gebrek aan mensen,
middelen en technieken weer als kop van jut fungeert als er tekorten blijken
te zijn bij de naleving van de wettelijke regeling inzake de politieregisters.
Dit was ook de achtergrond van de vraag die ik zojuist al bij interruptie
stelde. De minister heeft daarop aangegeven dat hij de vinger aan de pols
zal houden en dat hij ook al eerder dan bij de evaluatie met aanvullende personele
en andere middelen over de brug zal komen, als mocht blijken dat de bestaande
middelen niet toereikend zijn. Het vervult ons toch wel met zorg dat de minister
van oordeel is dat er begonnen kan worden met precies dezelfde middelen als
de huidige, dat hij helemaal bouwt op de efficiencyvoordelen die hij van de
reorganisatie van het openbaar ministerie verwacht. Wij onderstrepen nogmaals
dat er op dit punt geen situatie mag worden gecreëerd waarin het openbaar
ministerie moet voldoen aan verwachtingen die het redelijkerwijze niet waar
kan maken. Wij dringen erop aan, nu reeds met het college van procureurs-generaal
te bespreken en ook het ministerie op eigen initiatief te laten aangeven,
welke mensen en middelen hiervoor beschikbaar zullen worden gesteld. Deze
vraag moet ook worden gesteld omdat het goed bijhouden van deze registers,
daarbij goed te selecteren en deze registers ook goed te laten functioneren
een bijzonder gecompliceerde aangelegenheid is. Het gaat immers niet alleen
om beperkingen van het gebruik van politieregisters, het gaat er ook om dat
deze goed en wel beschikbaar moeten zijn voor het vervullen van belangrijke
taken bij het bestrijden van ernstige vormen van misdaad. Wij hebben er daarom
op aangedrongen dat deze registers niet te beperkt worden opgezet. Het zou
in ieder geval verkeerd zijn om deze te beperken, ze kort te houden omdat
de capaciteit ontbreekt om er op een behoorlijke manier mee om te gaan.Onduidelijk is voor ons ook nog, hoe de verhouding tot de korpsbeheerders
is. De minister zegt met de wet in de hand dat de korpsbeheerders
de eindverantwoordelijkheid hebben, maar er zijn ook over de korpsbeheerders
kritische opmerkingen gemaakt als het gaat om het waar maken van hun rol bij
de politieregisters. Ook hierbij vraag ik dus, wat de verwachting wettigt
dat deze drie soorten toezichthouders met een toch wat onduidelijke onderlinge
verhouding – openbaar ministerie, korpsbeheerders en College bescherming
persoonsgegevens – goed toezicht zullen kunnen uitoefenen en dat het
er niet op uitdraait dat deze registers, die zo hard nodig zijn, kort gehouden
worden.Voorzitter! Ik dank de minister voor zijn toezegging om tekorten in de
wettelijke regeling vlot op te heffen, indien dit nodig mocht zijn. Wij hadden
ook wat vragen gesteld over de informatiehuishouding rondom de bordeelvergunningen.
Het antwoord was dat het openbaar ministerie daarin geen rol speelt en dat
het een aangelegenheid van het gemeentebestuur is, dat daarbij kan steunen
op het Besluit inlichtingen justitiële documentatie. Ik heb al bij interruptie
geïnformeerd naar vergunningaanvragers die wel degelijk een en ander
strafrechtelijk op de kerfstok hebben. Ik wil er bovendien op wijzen dat het
als het gaat om de aanwezigheid van illegalen, een kwestie is van Vreemdelingentoezicht.
En dus loopt de lijn van zeggenschap over de gegevens naar justitie. En moet
er niet juist in het geval van het bordeelwezen, waarvoor wordt voorgesteld
dat te legaliseren, informatie beschikbaar zijn van Vreemdelingentoezicht?Voorzitter! De minister is kort ingegaan op het duistere begrip van de
onverdachte personen. Kan hij aangeven of strafrechtelijk minderjarigen per
definitie onverdachte personen zijn?Mevrouw Vrisekoop heeft zeer terecht gewezen op het belang van goede internationale
samenwerking. Bevatten het wetsvoorstel en de daarbij voorziene uitvoeringsregelingen
ook voldoende mogelijkheden om uit de bijzondere politieregisters te putten
in de internationale samenwerking? Zo ja, hoe zal dat worden geregeld? Behoren
bijvoorbeeld tot de personen of de instanties met een publieke taak belast
ook Europol en andere niet-Nederlandse instanties die een rol spelen bij de
bestrijding van de grensoverschrijdende ernstige criminaliteit?De heer Stoffelen (PvdA):Mijnheer de voorzitter! Ook ik dank de minister voor de uitstekende wijze
van beantwoording, die in belangrijke mate verhelderend heeft gewerkt. In
het kader van het tellen van de zegeningen constateer ik dat wij het eens
zijn over de wenselijkheid van een goede implementatie van bijscholing of
omscholing van alle betrokken beroepsbeoefenaren. Ik heb genoteerd dat wordt
gedacht aan bijscholing van medewerkers van het openbaar ministerie, aan een
richtsnoerinstructie, althans hulp, voor de korpsbeheerders en aan het goed
in de gaten houden dat de invoering van de drie wetsvoorstellen – die
toch wel enige samenhang vertonen – iets heeft van "een zachte landing".
Uit eigen ervaring weet ik dat dat altijd heel prettig is. Maar ik denk dat
een zachte landing ook voor wetsvoorstellen heel goed is.Wij zijn het geheel eens met de toezegging om met name de neiging scherp
te volgen die kan bestaan bij de politie – omdat de regels wat streng
zijn – om te vluchten in de bedrijfsprocessystemen. Ik hoop en neem
aan dat dit een taak is van zowel het openbaar ministerie als de korpsbeheerders.Ik heb nog één probleem. Zoals ik in eerste termijn heb
gezegd, deelt de PvdA-fractie de twijfel die mevrouw Michiels van Kessenich
heeft geuit over artikel 126, onder o. Daarin wordt simpelweg gesproken van:
een persoon. Wij hebben begrepen dat daarmee wordt bedoeld: een betrokken
persoon. Dat staat er echter niet. Het is al zeer veel ruimer, maar het zou
prettig zijn als zo snel mogelijk werd bezien of dat begrip wellicht nader
verduidelijkt moet worden. Vervolgens is het de vraag: wie is betrokken? Het
antwoord van de minister leverde een zekere verheldering op. Het moet zijn:
een feitelijke betrokkenheid. Het moet kunnen bijdragen tot opheldering, alles
in het kader van de waarheidsvinding. De minister gaf het voorbeeld van de
chauffeur. Maar als betrokkene vaak naar de kapper gaat, kan ook de kapper
een betrokken persoon zijn. En wellicht gaat betrokkene vaak naar het buurtcafé.
Laten wij aannemen dat dit een theoretisch voorbeeld is. Daar kunnen verder
ook onder vallen: in het geval iemand gehuwd is, de vriend of vriendin, de
tennisleraar onder omstandigheden, degene die de vakantiereizen boekt en de
antiquair. Ik noem dus ook een aantal categorieën van beroepsbeoefenaren
dat relevant is uit het oogpunt van het witwassen van crimineel geld. Bij
al die categorieën zou je kunnen zeggen: het kan bijdragen tot de waarheidsvinding.
"Feitelijk betrokken zijn bij" is ook een ruim begrip. De strekking van mijn
opmerkingen is dat er, los van het verhelderen van de wet, sprake moet zijn
van een deugdelijke motivering van waarom het nodig is om tot de toepassing
van vergaande opsporingsmethoden ten aanzien van deze mensen te komen. Ik
vraag de minister om een nog hogere graad van verheldering terzake te geven
en om toe te zeggen dat dit scherp in de gaten gehouden zal worden.Ik vind het uiterst prettig dat ik in mijn laatste bijdrage die ik in
dit huis mag leveren, mag constateren – dat hoop ik – dat de Kamer
komt tot de aanvaarding van deze wetsvoorstellen, want die zijn van grote
betekenis voor de uitvoering van de voorstellen van de commissie-Van Traa.
Het zal de PvdA-fractie een groot genoegen zijn om aan die aanvaarding mee
te werken.De heer Talsma (VVD):Voorzitter! Ik sluit mij graag aan bij het gestelde door mijn vele voorgangers
op wat de minister heeft geantwoord. Ik ben gelukkig met de duidelijke en
complete manier waarop de minister zijn antwoord heeft gegeven. De minister
stond open voor de suggesties die ik heb gedaan. Als hij straks gaat evalueren,
dan is hij bereid om zowel een wetswijziging te bezien als om te kijken naar
de uitvoeringsregelingen.De minister vermeldt terecht dat ik heb gesproken over de uitspraak van
de Hoge Raad in de zaak-Charles Z. Ik heb dat gedaan, omdat het mij was opgevallen
dat daaraan nog zo weinig aandacht is besteed, speciaal in de debatten elders.
Ik heb dat echter ook gedaan – daar krijg ik nog graag een reactie op –
vanwege het door mij gestelde dat weliswaar met name in de Haarlemse regio
heel ernstige dingen zijn gebeurd, en in mindere mate ook elders,
maar dat dit niet geldt voor alle andere politieregio's in het land. Grenzend
aan Haarlem bleken enkele regio's toen al een totaal andere opvatting te hebben.
Het lijkt mij nuttig, omdat in vrij brede kring in ons land enigszins wordt
uitgegaan van de gedachte dat ons complete politieapparaat met die verkeerde
dingen was doortrokken, dat de minister aangeeft dat dit wel ernstig was en
dat dit op geen enkele manier mag worden goedgepraat, maar dat het lang niet
overal het geval was. Toen noemde ik de Hoge Raad om aan te geven dat de rechterlijke
macht ook al onder de huidige wetgeving op alle manieren kritisch toetst wat
eventueel niet goed is gebeurd.Ik heb voorts gesuggereerd om een nadere omschrijving van het begrip "stelselmatig"
volgen of waarnemen in de wet neer te leggen. Dat blijf ik volhouden. Natuurlijk
moeten er richtlijnen komen. Daar wordt al aan gewerkt. De omschrijving die
de minister zelf heeft gegeven, namelijk "stelselmatig betekent een zodanige
observatie dat een min of meer volledig beeld kan worden verkregen van bepaalde
aspecten van het leven van de verdachte" vind ik een buitengewoon heldere
omschrijving, aan de vrij ruime kant. Daarom wil ik die juist in de wet hebben,
en dan kan een en ander waar dat nodig zou blijken, in de praktijk van de
uitvoeringsregelingen eventueel iets worden beperkt. Als die nadere omschrijving
niet in de wet wordt opgenomen, kun je heel goed verdedigen dat wanneer men
een opdracht geeft om gedurende de avond elk uur even te kijken hoe de situatie
is bij de ingang van een bepaald café, men ervan uitgaat dat stelselmatig
betekent: om zes uur, zeven uur en dat tot twaalf uur 's nachts toe. Dat is
kennelijk niet bedoeld en daarom zou die opname in de wet verduidelijkend
en voor de praktijk verhelderend kunnen zijn.Voorzitter! Ik heb in eerste termijn gesproken over het verbod op doorlaten.
Uit de reactie van de minister kreeg ik even de indruk dat hij dacht dat ik
elk doorlaten zou willen toestaan. Totaal niet! Ik zie de minister ook al
knikken. Het ging mij en hem blijkbaar ook alleen om de grensgevallen. Als
er vermoedens zijn dat er in bepaalde delen van een stad fabricage van XTC-pillen
plaatsvindt en men bij een controle op een houseparty dergelijke pillen in
beslag neemt en alles er op wijst dat ze in die ene fabriek gemaakt zijn,
dan is het heel wel denkbaar dat de betrokken fabrikant besluit te verhuizen.
In dergelijke grensgevallen acht ik het dan ook nuttig om een iets ruimere
omschrijving in de uitvoeringsregelingen op te nemen dan nu uit de wetsvoorstellen
zou blijken, waarbij men vrij hoog in de hiërarchie toestemming moet
verkrijgen.In eerste termijn heb ik ervoor gepleit de uitvoering zo te laten dat
het de politie niet al te moeilijk wordt gemaakt om misdadigers op te sporen.
Ik leg de minister een concreet geval voor. Er wordt op zeer aanwezige gronden
besloten tot een stelselmatige observatie van verdachte A. De politie maakt
dan bepaalde aantekeningen in een kladboekje of spreekt bepaalde zaken in
op een dicteerapparaatje. Pas later wordt dat uitgewerkt in een klad-proces-verbaal
en nog later in een officieel proces-verbaal. Stel nu dat in dat onderzoek
niets ten laste blijkt van die mijnheer A. Dan zou ik zeggen dat er dan geen
vervolg behoeft te worden gegeven aan dat uitwerken. Nu blijkt daarbij echter
wel iets ten laste van een mijnheer B gevonden te zijn die de politie wel
kent maar die met het geval waarmee ze bezig was, niets van doen heeft. Dan
is het toch zeer goed denkbaar dat voor de politie het van belang is om dat
te weten. Volgens de wet zou in dergelijke gevallen, ook als er geen resultaten
zijn geboekt, toch een min of meer officieel proces-verbaal moeten worden
opgemaakt, waarin namen, tijden en plaatsen zijn genoemd die voor betrokkenen
van betekenis kunnen zijn. Dat gehele gebeuren wordt dan nodeloos publiek.Bij de telefoontaps ligt het wat anders. Als een telefoontap niets oplevert,
zo staat er in de wet, wordt de gehele opname vernietigd. Dat komt dan niet
verder voor in processen-verbaal. De praktijk is natuurlijk dat wanneer men
via telefoontaps echt iets vindt, niet ten laste van mijnheer A maar ten laste
van mijnheer B, vernietiging plaatsvindt maar het spreekt vanzelf dat in onze
tegenwoordige wereld alerte rechercheurs een fotokopietje zullen maken dat
ze thuis in de slaapkamerkast neerleggen.Het gaat mij erom dat wij de zaak niet te streng inperken. Als de stelselmatige
opsporing plaatsvindt, met inbegrip van alles wat daarvoor nodig is, is mijn
vraag of het altijd nodig is dat neer te slaan in de vorm van een proces-verbaal
en dat te voegen in het dossier van mijnheer A. Of ziet de minister dan aanleiding
om te zeggen dat er geen sprake is van een proces-verbaal in de zin zoals
in de wet is voorzien, zodat het onderzoek tegen mijnheer A dat niets heeft
opgeleverd, niet in het dossier terechtkomt?Ik heb met genoegen vernomen dat de minister zich positief opstelt tegenover
de gedachte van de raadsheer-commissaris. Ik proefde in zijn reactie nog wel
iets te veel van: ik praat nog wat met een of meer mensen van die hoven en
als die er toe bereid zijn, ben ik ook wel bereid. Ik geloof dat er iets meer
van de minister zelf uit zou kunnen gaan. Ik heb het nu niet over wat mevrouw
Michiels van Kessenich zojuist zei. Dat is bij haar in goede handen. Het komt
er echter op neer dat als deze suggestie gevolg krijgt, het hof iets meer
werk heeft en de rechtbanken wat minder. Ik vind het echter een goede zaak
dat dat zo veel mogelijk gebeurt. Het kan zijn dat een hof dat liever niet
zou zien – ik praat nu volstrekt theoretisch – maar het lijkt
mij wel erg goed.Mevrouw Michiels van Kessenich trok – dat was typisch een praktijkgeluid
dat mij aansprak – de vergelijking met de rechter-commissaris in civiele
zaken. Daar is het een normale zaak als een rechtbank zegt dat er bewijs moet
worden geleverd, dat niet voor drie rechters te zamen gebeurt, maar voor een
rechter-commissaris, een lid van die rechtbank. Dat is dan praktisch altijd
iemand die al op die zaak heeft gezeten. Die zal dat nader uitzoeken. Een
rechter-commissaris in een rechtbank kan dat ook wel eens doen, maar is primair
iemand van het gerechtelijk vooronderzoek, in alle vormen van dien.Wat hier aan de orde is, is niet een gerechtelijk vooronderzoek, maar
een hof dat zich niet met zijn drieën wil belasten met – misschien
wat overbodig lijkende – getuigenverhoren waarom de betrokken raadsman
vraagt. Kortom, ik vind het een zeer goed idee. Ik zou mij kunnen voorstellen
dat de minister, ook als bij de hoven niet unaniem wordt gejuicht, het op
een verantwoorde manier voorbereidt en in de wet gaat opnemen, onder het motto
dat het allemaal een snellere doorstroming, met name van de
strafzaken, ten goede kan komen.Het is duidelijk dat mijn fractie zeer gaarne dit wetsvoorstel zal steunen.De heer Holdijk (SGP):Mijnheer de voorzitter! Namens de fracties die ik ook in eerste termijn
vertegenwoordigde in deze gedachtewisseling, wil ik graag tegenover de minister
onze waardering betuigen voor zijn inderdaad gedegen, dan wel degelijke en
vrijwel complete reactie aan het adres van onze fracties. Dat geldt ook voor
de louter informatieve vragen die ik had gesteld. De conclusie is dat de minister
de tijd van een week ter voorbereiding van zijn antwoord goed heeft gebruikt.
Ik had dat wat de informatieve kant van onze vragen betreft, ook gedaan. Ik
was daar niet aan toegekomen bij de voorbereiding van de eerste termijn. Niettemin
dank daarvoor.De hoofdmoot van onze bijdrage betreft de Koninklijke marechaussee. Ook
wat dat punt betreft, hebben onze fracties met waardering genoteerd dat de
minister een heel concrete toezegging heeft gedaan toen het ging om de aanpassing
van de concept-AMvB technische hulpmiddelen, artikel 9. Dat is noodzakelijk
in het licht van de gegeven praktijk en de voorgestelde regelgeving.Verder heeft de minister de meer algemene toezegging van een evaluatie
gedaan. Wie zou daar bezwaar tegen kunnen hebben? Evaluatie is nuttig en noodzakelijk,
maar mag nooit een reden zijn, laat staan een alibi om bij het vaststellen
van een regeling genoegen te nemen met een – ik wil niet zeggen "onvolmaakte"
regeling, want volmaakte regelingen zijn er niet zo veel – gebrekkige
regeling. In dat licht wil ik toch nog even het belang onderstrepen dat onze
fracties hechten aan de toedeling van bevoegdheden aan de Koninklijke marechaussee.
De minister heeft het verschil in toedeling van bijzondere opsporingsbevoegdheden
tussen politie en marechaussee verdedigd met een beroep op het beginsel dat
naar mate bevoegdheden ingrijpende worden, de kring van personen die ze kunnen
toepassen kleiner dient te zijn. Dat beginsel ontmoet bij onze fracties als
zodanig ook geen tegenspraak. De vraag is of er toch geen sprake is van een
ongelijke behandeling tussen politie en Koninklijke marechaussee en zo ja,
of die wel gerechtvaardigd is. Ik heb meen ik in eerste termijn opgemerkt –
en als dat niet zo is, doe ik het thans – dat het beginsel van concentratie
van bevoegdheden waarover ook in de nadere memorie van antwoord wordt gesproken –
bijvoorbeeld waar het het plaatsen van technische hulpmiddelen betreft –
in de praktijk al doorbroken is of spoedig doorbroken zal worden. Decentralisatie
is niet alleen een voornemen voor de toekomst. In het verleden is dit al gebeurd
bij de plaatsing van de peilbakens. Ook de marechaussee kent hiervoor een
team dat is opgeleid en gecertificeerd, nota bene door het LSOP van de politie!Voorzitter! De vraag is waar het verschil in de voorgestelde regeling
qua bevoegdheden tussen politie en marechaussee uit voortkomt. Ik heb wel
eens horen fluisteren dat – meer betekenis durf ik er niet aan te hechten –
dit verschil te verklaren zou zijn uit het feit dat de Koninklijke marechaussee
binnen het departement van Justitie niet over eigen mensen beschikt en de
politie daarentegen wel. Er is ook wel gefluisterd dat de politie min of meer
met lede ogen zou aanzien dat de Koninklijke marechaussee na de opheffing
van de rijkspolitie en de vorming van de huidige regiopolitie groeit en onder
het gezag van Justitie zelfstandige taken heeft gekregen. Ik laat dat nu maar
even voor wat het is.Niettemin constateer ik nogmaals dat het wetsvoorstel onderscheid teweegbrengt
binnen het begrip "algemene opsporingsbevoegdheid". De minister meende weliswaar
in zijn antwoord dat deze minder algemeen zou zijn dan ik veronderstelde,
maar ik meen toch staande te moeten houden dat er binnen het begrip "algemene
opsporingsambtenaar" zoals dat bedoeld is in 141 Wetboek van Strafvordering,
geen onderscheid is toegelaten. De vraag is dus of het onderscheid dat nu
wordt aangebracht, bedoeld is en, zo ja, of de consequenties ervan volledig
zijn overzien.Voor alle duidelijkheid zeg ik nog dat dat onderscheid niet gebaseerd
moet worden op het grotere of kleinere werkterrein dat politie respectievelijk
marechaussee hebben. Artikel 6 van de Politiewet omschrijft heel specifiek
de taken van de Koninklijke marechaussee. Uit de opsomming van de taken die
de marechaussee zélfstandig uitoefent, blijkt dat de marechaussee het
totaalpakket aan opsporingsbevoegdheden nodig heeft. Bijzondere opsporingsbevoegdheden
zoals observaties, technische acties, plaatsingen van peilbakens en inkijkoperaties
worden thans, uiteraard onder gezag van het bevoegde OM toegepast bij de uitvoering
van de wettelijke taken die zich op een weliswaar beperkt terrein van de marechaussee
afspelen. Het is dus een misvatting – maar misschien hoef ik dat niet
te zeggen – om te menen dat de marechaussee alleen opsporingsactiviteiten
ontplooit bij relatief geringe misdrijven. Juist in het verband van dit debat
waarin wij ook over de politieregisters spreken, is het misschien goed melding
te maken van het gegeven dat de wetgever in de recent gewijzigde Wet politieregisters
behalve de Nederlandse politie ook de marechaussee aanwijst als bevoegd om
een register zware criminaliteit aan te leggen. Dat geeft aan dat de marechaussee
ook een rol is toebedeeld bij de bestrijding van de georganiseerde criminaliteit.Voorzitter! Tot slot. Er ligt als het gaat om een evenwichtige en gelijke
toedeling van bevoegdheden aan zowel politie als marechaussee allereerst een
taak voor de wetgever. Ik zei het zo-even al, toen ik over de evaluatie sprak.
Bij die gelegenheid hebben wij daarom met enige nadruk aandacht voor deze
kwestie gevraagd.Wij moeten er ons overigens steeds van bewust zijn dat, naast de wettelijke
toedeling van bevoegdheden die nu is voorgesteld, dit wetsvoorstel juist zo
sterk doet uitkomen dat het aan de officier van justitie is om te bepalen
welke bijzondere opsporingsbevoegdheden tijdens de opsporing worden ingezet.
Naar ik meen, heeft de minister het ook in zijn antwoord gezegd. Zouden wij
met het oog op de praktijk en de wenselijkheid dat politie en marechaussee
hun strafrechtelijke handhavingstaken ieder op hun terrein volwaardig kunnen
uitoefenen, niet meer vertrouwen moeten hebben in het openbaar ministerie,
dat toezicht op de toepassing van die bevoegdheden uitoefent? Ik meen dat
dit in elk geval in de tijd voor de evaluatie, mochten zich knelpunten voordoen, een punt van overweging kan vormen.Ik sluit af. Ofschoon onze fracties partiële bezwaren houden, met
name tegen het wetsvoorstel 25403 over de bijzondere opsporingsbevoegdheden,
zal ons dat er niet toe brengen om onze steun aan een van de drie wetsvoorstellen
te onthouden.Mevrouw Vrisekoop (D66):Voorzitter! Ik dank de minister hartelijk voor de gegeven antwoorden,
met name op de drie punten waarvoor ik aandacht heb gevraagd.Op het laatste punt heeft hij een antwoord gegeven dat mogelijk problemen
oplevert. Daarom releveer ik dat nog even. Het gaat over de partij die in
beslag genomen kan worden en waarbij een groter onderzoek niet gefrustreerd
kan worden. Ik wijs erop dat je hierbij wel in de gevarenzone terecht kan
komen, omdat dit ook kan leiden tot bewijsproblemen, bijvoorbeeld als telefoontaps
in een strafdossier op een heel andere insteek duiden.Het verzoek inzake de rechter-commissaris heeft mijn fractie wel gesteund.
Ik begrijp dat het opnieuw onderwerp van discussie is geworden. Inmiddels
is mij ter ore gekomen dat dit mogelijk op Europese problemen kan duiden op
het gebied van de onafhankelijkheid. Ik wil mij op dit gebied dus wat bescheidener
opstellen.Minister Korthals:Voorzitter! Naarmate de geachte afgevaardigden langer aan het woord waren
in tweede termijn, betreur ik het ernstiger dat een belangrijk deel van die
geachte afgevaardigden zal verdwijnen. Hun bijdrage verdient alle waardering.
Ik heb begrepen dat velen van de woordvoerders, helaas, een volgende keer
niet terugkomen. Dat neemt niet weg dat ik voor hun bijdrage de grootste waardering
heb gehad.Dat de eerste termijn van de Kamer vorige week plaatsvond, had het voordeel
dat ik wat uitvoeriger ben kunnen ingaan op de gestelde vragen. Ik heb begrepen
dat dit over het algemeen verduidelijkend heeft gewerkt. Dat is misschien
de reden dat de tweede termijn wat korter kon zijn dan aanvankelijk was voorzien.Mevrouw Michiels van Kessenich memoreerde nog even het feit dat de CDA-fractie
geen voorstander is van de mini-instructie. Ik heb dat genoteerd. Ik heb gezegd
dat ik dat in de gaten zal houden. Ik doel met name op het punt dat mevrouw
Michiels van Kessenich aanvoert, namelijk of daarvan geen oneigenlijk gebruik
kan worden gemaakt door de verdediging. Dat is natuurlijk ook het kernpunt
van het bezwaar tegen de mini-instructie. Ik zeg toe dat ik dat zal doen en
mij daarover zal laten voorlichten.Mevrouw Michiels van Kessenich vroeg wat nu precies een criminele burgerinfiltrant
is. Het kan gaan om iemand die is veroordeeld, maar ook om iemand die is vrijgesproken
of iemand wiens zaak is geseponeerd. In alle gevallen gaat het erom of de
officier van justitie moet oordelen dat de feiten waarbij de persoon betrokken
is geweest, relevant zijn voor de zaak waarin hij als infiltrant kan worden
ingezet. Als iemand betrokken is bij drugscriminaliteit, kan hij niet als
infiltrant in een drugszaak worden ingezet, ook al is hij daarvoor niet veroordeeld.
In de praktijk geeft dit aanleiding tot allerlei moeilijke casusposities,
vandaar dat er een werkgroep en een commissie zijn geweest om deze nader in
kaart te brengen. Het rapport is inmiddels klaar en ligt bij het college van
procureurs-generaal, dat dit zal zenden aan de minister van Justitie. Op grond
daarvan zullen wij tot nadere definiëring overgaan.Er is gevraagd naar observatie van alleen betrokkenen of ook van anderen.
De wetstekst is naar mijn oordeel helder op dit punt. Zowel in artikel 126g
als in artikel 126o van het Wetboek van Strafvordering is observatie mogelijk
gemaakt van een persoon. Mijns inziens is dat ook nuttig. Ik heb hiervan een
voorbeeld gegeven. Het kind dat brieven en pakjes heen en weer brengt, is
geen verdachte en hoeft niet een betrokkene bij een criminele organisatie
te zijn. Inderdaad heb ik in de memorie van antwoord een uitleg gegeven van
het begrip "betrokkenheid".Mevrouw Michiels van Kessenich-Hoogendam (CDA):Nu zegt de minister dat degene die wordt geobserveerd, niet betrokken
hoeft te zijn. Ik meen dat hij in zijn antwoord in eerste termijn heel duidelijk
heeft gezegd dat er wel sprake moet zijn van betrokkenheid, hoe je deze ook
invult. Toen heeft de minister heel duidelijk gezegd dat er sprake moet zijn
van betrokkenheid bij het redelijk vermoeden dat er in georganiseerd verband
feiten worden beraamd of gepleegd.Minister Korthals:Ik heb in eerste instantie gezegd dat je betrokken moet zijn bij het doen
en laten van een criminele organisatie, maar dat is iets anders dan dat je
betrokken moet zijn bij die criminele organisatie.Voor alle duidelijkheid wil ik nog een voorbeeld geven dat het nodig kan
zijn in het belang van de waarheidsvinding een persoon te observeren die niet
betrokken is. Het kan daarbij gaan om de eigenaar van een verhuurbedrijf.
Uit telefoontaps is bekend geworden dat een criminele organisatie het verhuurbedrijf
wil gebruiken als uitvalsbasis voor haar activiteiten. De politie staat dan
voor de vraag vanaf wanneer dat gaat spelen. De betrokken criminelen zijn
moeilijk te tappen en te observeren, maar de eigenaar van het bedrijf kan
eenvoudig worden geobserveerd. In zo'n geval kan het nodig zijn, de eigenaar
van het verhuurbedrijf te observeren, ook al is hij niet betrokken bij die
organisatie. Uit observaties van de eigenaar kan blijken wanneer de criminelen
met hem in contact treden. Deze manier van observatie is volgens dit wetsvoorstel
toegestaan.Mevrouw Michiels van Kessenich-Hoogendam (CDA):In de stukken die in deze Kamer zijn gewisseld, zegt de minister dat er
wel sprake moet zijn van betrokkenheid bij het beramen of plegen van activiteiten
in het kader van artikel 126o. Mijn vraag aan de minister is of hij zijn standpunt
duidelijk wil maken. Moet er nu wel of niet sprake zijn van enige betrokkenheid,
hoe ook ingevuld, wil je iemand voorwerp kunnen maken van stelselmatige observatie
in het kader van 126o?Minister Korthals:In het geval van dat kind kan er sprake zijn van onbewuste betrokkenheid
bij het plegen van criminele activiteiten.Mevrouw Michiels van Kessenich-Hoogendam (CDA):Wij hebben het niet over de bewustheid van de criminele activiteiten.
Wij hebben het erover dat "een persoon", zoals nu in het wetsvoorstel
staat, zo ruim is dat je deze inbreuk makende bevoegdheid zou kunnen toepassen
op willekeurig wie. De minister heeft in de schriftelijke voorbereiding gezegd
dat er wel sprake moet zijn van betrokkenheid bij het beramen of plegen. Dat
hoeft niet bewust te zijn, maar een feitelijke betrokkenheid. Dat heeft de
minister ook geantwoord op vragen van collega Stoffelen. Nu wekt de minister
de indruk dat hij daarop terugkomt. Ik vraag hem daarom of hij nu eens duidelijk
wil maken – en daar dan bij wil blijven – of er sprake is van
een vereiste van feitelijke betrokkenheid.Minister Korthals:Naar mijn oordeel is in beide voorbeelden, dus zowel in het geval van
het kind als in het geval van het verhuurbedrijf, sprake van feitelijke betrokkenheid.Mevrouw Michiels van Kessenich ging ook in op de openbare gesprekken in
het kader van de voorbereiding van de commissie-Kalsbeek. Enerzijds is daarbij
inderdaad gezegd dat men tevreden is; anderzijds zal daar wel uitkomen dat
er meer capaciteit nodig is. Ik denk dat het voor mij niet verstandig is om
in dit stadium al vooruit te lopen op de uitkomsten van de commissie-Kalsbeek.
Ik verwacht het rapport op 31 mei; het zou ook iets later kunnen worden, namelijk
op 7 juni. De commissie-Kalsbeek heeft gevraagd om openbare gesprekken met
ambtenaren. Op zichzelf is dat volgens de richtlijn inzake contacten van ambtenaren
niet gebruikelijk, maar volgens mij zijn die gesprekken in het kader van de
werkzaamheden van deze commissie nuttig en nodig. Daarbij worden ook de dilemma's
bij de opsporing behoorlijk in kaart gebracht. Ik hoop dat mevrouw Michiels
van Kessenich begrijpt dat ik daar op dit moment niet verder op wil ingaan.De heer Hirsch Ballin heeft opgemerkt dat er meer OM-capaciteit moet komen
om intensiever toezicht op de politieregisters mogelijk te maken. Misschien
is het goed om te benadrukken dat in het kader van de reorganisatie van het
openbaar ministerie extra middelen aan het openbaar ministerie zijn gegeven.
Ik beweer niet dat die extra middelen specifiek zijn bedoeld om toezicht te
kunnen houden op de Wet politieregisters, maar er was wel sprake van een uitbreiding
van taken voor het openbaar ministerie; dat bracht een grotere werklast met
zich en dat heeft geleid tot meer financiële middelen voor het openbaar
ministerie.De heer Hirsch Ballin heeft ook een vraag gesteld over het toezicht op
de naleving, vooral in verband met de Registratiekamer. Uit de advisering
van de Registratiekamer over het wetsvoorstel hebben wij begrepen dat zij
zich er terdege van bewust is dat zij in het kader van dit wetsvoorstel een
intensiever toezicht zal uitoefenen. Ik vertrouw er dan ook op dat dat daadwerkelijk
zal gebeuren.De heer Hirsch Ballin (CDA):Is het mogelijk dat wij de instructie krijgen die het college van procureurs-generaal
heeft vastgesteld en in gewijzigde vorm gaat vaststellen? Ik doel op de instructie
over het toezicht op de naleving van de gewijzigde Wet op de politieregisters.
Zou de minister bij die gelegenheid kunnen aangeven of ook naar het oordeel
van het OM voldoende mensen en middelen beschikbaar zijn om dat toezicht daadwerkelijk
ter hand te nemen?Minister Korthals:Die instructie kan de Kamer in ieder geval krijgen. Alles wordt natuurlijk
echt van belang op het moment dat dit wetsvoorstel wordt aangenomen. Het is
de bedoeling dat alle richtlijnen, instructies en ministeriële regelingen
dan openbaar worden; ook die instructie zal de Kamer dus worden toegezonden.
Ik denk overigens dat, met name in de Tweede Kamer, verder over deze problematiek
zal worden gesproken, met name in het kader van de uitkomsten van de commissie-Kalsbeek.De heer Hirsch Ballin (CDA):Dat kan ik mij goed voorstellen. De reden voor mijn vraag over die instructie
en voor mijn verzoek om bij die gelegenheid aan te geven of er voldoende mensen
en middelen zijn, is dat ik verwacht dat op dat moment duidelijk zal zijn
welke werkwijze het openbaar ministerie wil hanteren. Dan kan uit datgene
wat de instructie over de werkwijze meldt, meteen worden geput bij het oordeel
van het OM en vervolgens van de minister over de vraag of er bij het in werking
treden van de wet voldoende mensen en middelen zijn.Minister Korthals:Dat is juist. Ik zeg nogmaals toe dat die instructie ook aan de Eerste
Kamer wordt toegezonden.De heer Hirsch Ballin vroeg verder naar afstemming van het toezicht op
de bijzondere registers. Ik denk dat dat inderdaad belangrijk is en ben dan
ook voornemens het NPI te verzoeken dit onder de aandacht te brengen van het
korpsbeheerders- en het hoofdofficierenberaad opdat hierover afspraken kunnen
worden gemaakt.Het wetsvoorstel bijzondere politieregisters verandert in wezen niets
aan het huidige regime met betrekking tot de informatievoorziening aan het
buitenland. Artikel 18, eerste lid, zoals uitgewerkt in artikel 13 van het
Besluit politieregisters, geldt ook voor de bijzondere politieregisters. De
facto zal wellicht iets minder zachtere informatie worden verstrekt als gevolg
van het feit dat er minder informatie wordt opgeslagen, hetgeen een van de
doelstellingen van het wetsvoorstel is.De heer Hirsch Ballin (CDA):Ziet de minister aanleiding om Europol of openbare ministeries van buurlanden
aan te wijzen op grond van artikel 13a, vijfde lid? Of acht hij de informatieverstrekking
aan bedoelde buitenlandse diensten voldoende geregeld op basis van de algemene
clausule? Anders gezegd: moet er niet zo'n aanwijzing zijn op grond van het
vijfde lid van artikel 13a?Minister Korthals:Als de heer Hirsch Ballin het goed vindt, zal ik deze vraag schriftelijk
beantwoorden.De heer Hirsch Ballin vroeg verder of ik met het college van PG's contact
wil opnemen over de noodzaak dat het OM meer toezicht houdt op de bijzondere
registers. Ik doe bij dezen deze toezegging, ook al impliceert de vraag dat
het college zelf die mening niet is toegedaan. Ik zal deze kwestie ten overvloede
nog eens onder de aandacht van het college brengen.Vervolgens vroeg de heer Hirsch Ballin of de op basis van het vreemdelingentoezicht
verkregen informatie moet worden gebruikt voor het bordeelvergunningenbeleid.
Ik zal op deze vraag terugkomen als wij het wetsvoorstel dat strekt tot opheffing
van het bordeelverbod behandelen in deze Kamer. Ik hoop dat dat binnenkort
zal gebeuren; het gelukkige toeval wil dat de heer Hirsch Ballin
dan wederom in deze Kamer zit.Minderjarigen zijn niet per definitie onverdachte personen. Een minderjarige
kan verdachte zijn, maar als hij of zij jonger is dan 12 jaar moet worden
afgezien van vervolging.Ook de heer Stoffelen heeft nadrukkelijk gevraagd naar het begrip "betrokken
persoon". Ik ben daar zeer uitvoerig ingegaan in mijn eerste termijn, ook
in antwoord op vragen van mevrouw Michiels van Kessenich die ik nog steeds
een beetje ontevreden zie kijken. In ieder geval hoop ik dat mijn uitleg toereikend
is en dat de heer Stoffelen daarmee tevreden kan zijn.De heer Stoffelen (PvdA):Voorzitter! De minister is te optimistisch. Ik heb gezegd dat zijn uitleg
enige verheldering heeft gegeven, maar dat ik op grond daarvan nadere vragen
heb. De minister veronderstelt dat ik na enig nadenken alsnog tevreden ben
over zijn antwoord. Dat is echter iets te snel geredeneerd.Minister Korthals:Met de heer Stoffelen ben ik van mening dat het begrip "betrokkene" niet
met wiskundige exactheid kan worden begrensd. Het gaat om feitelijke betrokkenheid,
maar hoever deze zal moeten gaan, is iets waaraan in de rechtspraktijk een
nadere invulling zal moeten worden gegeven. Betrokkenheid bij witwaspraktijken
waaraan de heer Stoffelen terecht refereert, lijkt mij een basis voor onderzoek
op basis van artikel 126o Sv en volgende.Voorzitter! De heer Talsma wil toch graag het begrip stelselmatige observatie
in de wet zien opgenomen. Ik heb er uitvoerig op gewezen dat dit te weinig
concreet is om het als zodanig in de wet op te nemen. Ik heb hem overigens
toegezegd dit in de richtlijn van het openbaar ministerie wel te zullen doen.
Dan krijg je de benodigde concretisering van hetgeen op het ogenblik in de
wet staat.De heer Talsma (VVD):Wij zijn het roerend eens. Alleen heb ik het gevoel dat het – als
ik ervan uitga dat de minister ook een wat ruime omschrijving wil om in de
praktijk lastige verweren in grote criminele zaken een beetje te kunnen ontkrachten –
juist nuttig zal zijn om die ruime omschrijving in de wet op te nemen. Als
je het niet doet, kun je daar wel uitkomen met een beroep op de geschiedenis
in de Eerste Kamer, maar het is ook mogelijk dat het beperkter wordt uitgelegd.
Het kan als het in de wet staat, niet veranderd worden. Als de minister het
in de evaluatie meeneemt, ben ik tevreden.Minister Korthals:Voorzitter! Dit zal uiteraard in de evaluatie worden meegenomen, maar
ik heb dus nu al aangegeven dat ik denk dat dit niet tot verandering aanleiding
zal geven, althans in mijn opvatting. Aan de gerechtvaardigde wens van de
heer Talsma kan in ieder geval tegemoet worden gekomen door een nadere uitwerking
in de richtlijn van het openbaar ministerie. Maar dit wordt in ieder geval
meegenomen in de evaluatie.De heer Talsma wil van mij nog eens uitdrukkelijk horen dat wat er in
de Haarlemse regio is fout gegaan, niet voor de politie in heel Nederland
gold. Ik was indertijd woordvoerder in het IRT-debat in de Tweede Kamer. Toen
heb ik al gezegd dat de nadruk per definitie ligt op de fouten die worden
gemaakt. De politie is over het algemeen echter een hard- en goedwerkende
organisatie die – zeker in vergelijking met het buitenland – de
toets der kritiek zeer wel kan doorstaan. Ik herhaal ik deze mededeling hier
graag nog eens.Verschillende sprekers hebben gesproken over de raadsheer-commissaris.
De heer Talsma en naar ik meen ook mevrouw Michiels van Kessenich kwamen nu
met het idee van een gedelegeerd raadsheer-commissaris. In de gesprekken die
op dit ogenblik worden gevoerd tussen mijn ministerie en vertegenwoordigers
van de hoven wordt hierover gesproken. Ik wijs er wel op dat dit een principieel
punt is. In het verleden is altijd gezegd dat de raadsheren in hun hof gelijke
informatie zouden moeten hebben en dat dus niet een van de raadsheren op enigerlei
wijze meer informatie behoort te hebben. Dit kan een punt zijn bij de gedelegeerd
raadsheer-commissaris. Ik denk dat mevrouw Vrisekoop er terecht op wijst dat
je moet kijken in hoeverre zich dit verhoudt met het EVRM-verdrag, maar dit
is in ieder geval een van de mogelijkheden die worden meegenomen. Of het ervan
komt, kan ik nu nog niet zeggen, maar dit punt heeft als zodanig echt onze
volledige aandacht.De heer Holdijk heeft langdurig gesproken over de positie van de Koninklijke
marechaussee. Ik heb hem in eerste termijn duidelijk aangegeven dat die positie
niet zo erg verschilt van de regionale politie. Ik heb hem ook twee toezeggingen
gedaan, die hij dankbaar heeft geïncasseerd.De Koninklijke marechaussee moet niet een ander soort politie worden dan
de gewone politie. Met andere woorden, er moet eigenlijk geen of zo min mogelijk
onderscheid zijn tussen politie en Koninklijke marechaussee. Ik kan bij dezen
wel zeggen, dat de politietaak van de Koninklijke marechaussee op Schiphol
heel belangrijk is. Ik zal mij er de eerstkomende tijd vooral over buigen
in hoeverre dit moet leiden tot een betere afstemming met de politie of dat
de Koninklijke marechaussee aldaar iets meer mogelijkheden zou moeten krijgen.De beraadslaging wordt gesloten.De drie wetsvoorstellen worden zonder stemming aangenomen.Sluiting 18.06 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19981999-1423-1439.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl