Behandeling van:  - wetsvoorstel Gemeentelijke herindeling in de Bommelerwaard (25655);  - wetsvoorstel Samenvoeging van de gemeenten Buren, Lienden en Maurik (25656)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1997-1998, pag. 4127-4166

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

24-02-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

nr. 55, pagina 4127-4166

17-02-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25655Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 25656Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Vragen van het lid Sipkes aan de minister van Buitenlandse Zaken, over de wijze waarop de mensenrechten in China aan de orde zijn gesteld tijdens de gesprekken met premier Li Peng; mondelinge vragenuurPagina 4118-4122
Vragen lid Meyer aan minister Melkert (SZW) over de bijzondere bijstand; mondeling vragenuurPagina 4115-4118
Behandeling van: - wetsvoorstel Wijziging van de Wet financiering volksverzekeringen houdende regels omtrent de maximering van het premiepercentage en de mogelijkheid van verstrekking van rijksbijdragen voor de algemene ouderdomsverzekering, alsmede omtrent de vorming van een Spaarfonds AOW (25699); - wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Spaarfonds AOW voor het jaar 1997 (25700); - wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Spaarfonds AOW voor het jaar 1998 (25701)Pagina 4166-4187
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 17 februari 1998)Pagina 4122-4125
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Nieuwe bepalingen inzake De Nederlandsche Bank N.V. in verband met het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap (Bankwet 1998) (25719)Pagina 4127-4127
Stemmingen over twee moties, ingediend tijdens de interpellatie-Verhagen inzake Irak, te weten: - motie-Rosenmöller over de juridische basis voor interventie (25889, nr. 1); - motie-Rosenmöller over afzien van militaire steun aan de Verenigde Staten (25889, nr. 2)Pagina 4126-4126
Behandeling van: - wetsvoorstel Gemeentelijke herindeling in de Bommelerwaard (25655); - wetsvoorstel Samenvoeging van de gemeenten Buren, Lienden en Maurik (25656)Pagina 4127-4166
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Regels inzake gemeenschappelijke wisselkoersarrangementen van de euro, alsmede wijziging van enkele andere wetten (25679)Pagina 4127-4127
Stemmingen in verband met het voorstel van de commissie voor de Werkwijze der Kamer tot wijziging van het Reglement van orde (25118, nr. 2, punt D)Pagina 4126-4127
Presentie en opening (dinsdag 17 februari 1998)Pagina 4115-4115
Stemmingen in verband met: - wetsvoorstel Wijziging van de Woningwet (aanschrijving en energiebesparende voorzieningen) (24820), en over: - motie-Hofstra over het plaatsen van zonnecollectoren (24820, nr. 10); - motie-Hofstra c.s. over doorberekening in de huur bij bedrijfsmatig onroerend goed (24820, nr. 12); - motie-M.M. van der Burg c.s. over keuken- en sanitaire ruimten (24820, nr. 13)Pagina 4125-4126
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 17 februari 1998)Pagina 4187-4189

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 194 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Gemeentelijke
herindeling in de Bommelerwaard (25655);het wetsvoorstel
Samenvoeging van de gemeenten Buren, Lienden en Maurik (25656).De algemene beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Voorzitter! In het wetsvoorstel over de gemeentelijke herindeling wordt
voorgesteld om de Bommelerwaard in twee nieuwe gemeenten in te delen. Het
gaat daarbij om een gemeente met 24.500 inwoners, Zaltbommel, en een met 22.000,
de gemeente Maasdriel. Zo worden de gemeenten Zaltbommel, Brakel en Kerkwijk
tot een gemeente Zaltbommel samengevoegd. De gemeenten Ammerzoden, Hedel,
Heerewaarden, Maasdriel en Rossum worden in het wetsvoorstel tot een gemeente
Maasdriel samengevoegd.Ongeveer elf jaar geleden strandde een herindelingsvoorstel van drie gemeenten
in de Bommelerwaard in de Eerste Kamer. De frustratie daarover, evenals het
gemor over de – toen niet vergoede – voorbereidingskosten klinken
soms in het gebied nog luid door. De PvdA-fractie vindt dat nu een herindeling
nodig is. Het uiteindelijke wetsvoorstel mag niet weer stranden in de Eerste
Kamer. Je kunt dat de mensen en de gemeenten in dat gebied niet aandoen. En
ik meen dat iedereen het daarover wel eens is.Wat moet het worden? Een, twee of drie? De regering heeft het voorstel
van de provincie overgenomen die een samenvoeging tot één gemeente
een brug te ver vindt. Het voorstel is dus eigenlijk een compromis. Voor veel
mensen is het een next-bestoplossing. Niet de eerste keuze, maar wel een vorm
waarin de meesten zich kunnen vinden.Bij de gemeentelijke herindeling gaat het om twee belangrijke factoren.De eerste factor is dat de samenvoeging moet leiden tot een vitale gemeente
die groot genoeg is om de taken, gezien de ligging, en de verantwoordelijkheden
de komende jaren op een kwalitatief goede manier invulling te geven. Ik doel op integraal beleid dat efficiënt en doelmatig moet zijn.
Kortom, een modern bestuur. Een te kleine gemeente kan vaak de meer complexe
taken niet aan en mist in vele gevallen de beleidsondersteunende ambtelijke
capaciteit om de groeiende bevoegdheden op het terrein van sociale zaken,
werk en onderwijs zelf aan te pakken. Zo'n gemeente heeft veel hulp van anderen
nodig waardoor soms de integrale afweging in het geding komt.Een tweede factor, als het gaat om de grootte van de gemeenten, is de
mate waarin er in het gebied draagvlak is voor de herindeling. Dat is zeker
van belang, maar kan niet altijd doorslaggevend zijn. De provincie is de ARHI-procedure
gestart met als optie: één gemeente. Op zich ligt één
gemeente Bommelerwaard ook het meest voor de hand.De weerstand buiten Zaltbommel is vaak groot. Daar is wel iets voor te
zeggen. Zaltbommel heeft een centrumfunctie in het gebied en dat zal zo blijven.
Het draagvlak voor de centrumfunctie wordt gevormd door de hele Bommelerwaard.
Daarom was er voor de PvdA-fractie in eerste instantie een zekere voorkeur
voor de vorming van één gemeente. Het is echter een feit dat
er een redelijk draagvlak voor de vorming van twee gemeenten is. Die tweedeling
is voor velen het meest haalbare en men weet dat vaak nog in te kleuren met
twee cultuurpatronen: de Brabantse en de wat meer rechtlijnige van de rivieren
die dan zouden samenvallen met nieuwe gemeentegrenzen. Er staan in het wetsvoorstel
qua grootte twee substantieel vergelijkbare gemeenten die in beginsel beide
voor hun taak berekend zijn. Daarover is geen misverstand. Deze argumenten
op zich kunnen pleiten voor tweedeling.Ik ben nog niet klaar met mijn verhaal over de balans tussen één,
twee en drie gemeenten. De heer Hoekema mag mij wel interrumperen, maar ik
kan mij voorstellen dat hij het helemaal wil horen.De heer Hoekema (D66):Voorzitter! Ik dank mevrouw Noorman voor de bereidheid om namens u mij
deze interruptie toe te staan. Op het risico af dat ik inbreek in haar betoog,
wil ik haar vragen wat voor de fractie van de Partij van de Arbeid de doorslaggevende
reden is om van de aanvankelijke voorkeur voor één gemeente
naar twee gemeenten te gaan, in relatie tot haar opmerking over draagvlak.
Ik herinner mij in eerdere bijdragen van de fractie van de Partij van de Arbeid
over gemeentelijke herindelingen vaak het argument te hebben gehoord dat het
draagvlak niet alleszaligmakend is.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):U citeert mijn zin van drie minuten geleden: ook draagvlak is van belang,
maar het kan niet altijd doorslaggevend zijn. Wat dit betreft ben ik heel
consistent over het beleid van de Partij van de Arbeid. Ik was nog niet toe
aan het trekken van mijn conclusie dat het twee gemeenten moeten worden; daar
kom ik straks op uit. Ik zal nog een paar argumenten bespreken, maar geef
wel nu aan dat wij het erg belangrijk vinden hoe mensen in het gebied erover
denken, maar dat dit niet altijd doorslaggevend is. Ook factoren zoals de
vitale gemeente, voldoende ontwikkelingsruimte, voldoende bescherming van
de belangen binnen de gemeente en de functie van de gemeente voor de omgeving
geven allerlei afwegingen die een rol spelen. Gezegd moet worden dat het hier
gaat om twee gemeenten met 24.000 en 22.000 inwoners. Dan kun je niet meer
zeggen dat zij te klein zijn.Aan de tweedeling die nu voorgesteld wordt, zitten risico's. Er ontstaat
een landelijke gemeente Maasdriel, waar landbouw een belangrijk economisch
belang is. Dit is prima, maar het schept verantwoordelijkheden voor de kwaliteit
van het landschap, bij de gemeente en elders. De kwaliteit van het landschap
wordt bedreigd als aan landschapsbedreigende exploitatie van grond, zoals
champignonteelt en zandopslag, geen grenzen worden gesteld of deze niet geordend
worden. Dit geldt ook voor de recreatie. Ik vraag over het hoofd van de staatssecretaris
heen, mede in het kader van het streekplan, dringend de aandacht van de provincie
voor de bescherming van het rivierenlandschap en het stellen van grenzen aan
de verbrokkeling, verstening en verglazing ervan.Overigens merkt men langzamerhand in het gebied dat de spanningen wat
oplopen. Zo'n herindeling is ook niet niets en het gaat eigenlijk altijd zo
bij herindelingen. Recentelijk stonden in de pers echter dreigementen over
het verhuizen van de veiling van Zaltbommel naar Maasdriel. Dat vond ik echt
onfris. Dit is geen passende wijze van met elkaar omgaan door gemeenten, zeker
niet als zij in de toekomst buren zijn die het goed met elkaar moeten weten
te vinden omdat zij een gemeenschappelijk belang hebben, namelijk het belang
van de hele Bommelerwaard.De heer Cornielje (VVD):Mevrouw Noorman moet voorzichtig zijn met termen zoals onfris. Men is
in het gebied in overleg over een eventuele andere vestigingsplaats van het
bedrijf. Je moet dit aan de lokale bestuurderen overlaten. Zonder de details
van een dergelijke materie te kennen, moet je erg oppassen met het bezigen
in dit huis van een term zoals onfris.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):In krantenberichten, de informatie die ons in Den Haag vaak het eerst
bereikt, lees ik dat er suggesties worden gedaan waarmee grote economische
belangen van twee gemeenten gemoeid zijn, terwijl op dit moment de vraag aan
de orde is of je er één gemeente van maakt, of de ruimte geeft
om het twee gemeenten te laten. Ik moet zeggen dat bij mij even door het hoofd
flitste: als het zo moet, moet het maar één gemeente worden.De heer Cornielje (VVD):Het is heel moeilijk om vanuit Den Haag precies te beoordelen wat er ter
plaatse gebeurt. Een ander argument is nog belangrijker. Er ontstaan straks
twee bestuurskrachtige gemeenten die redelijk tegen elkaar opgewassen zijn.
Zij moeten gewoon op basis van de feiten tot besluitvorming komen. Ik ben
helemaal niet bang dat men daar niet uitkomt. Het is een gebied met een traditie
van goede samenwerking. Als wij er nu doorheen gaan lopen en termen als onfris
gaan gebruiken, wordt dit debat een beetje onfris.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik denk dat de collega net iets te snel doorloopt. Als ik werkelijk de
indruk had dat men in het gebied niet in staat zou zijn op een goede manier
samen te werken en eruit te komen, zou ik nu voorstellen dat het één
gemeente moet worden omdat mensen dan gedwongen zijn met elkaar samen te werken
en eruit te komen. Ik heb er echter vertrouwen in dat er in
het gebied veel wijze en verstandige mensen wonen, die bereid zijn als goede
buren samen te werken en eruit te komen. Daarom vindt de Partij van de Arbeid
dat er goede gronden zijn om te kiezen voor een deling in twee gemeenten.
Dat onderschrijft mijn stelling en verwerpt de suggestie die collega Cornielje
in mijn richting deed, als zouden wij ons geen oordeel moeten aanmatigen over
de wijze waarop gemeenten met elkaar communiceren. Ik blijf bij mijn statement
met betrekking tot de verwijten die de gemeenten elkaar over en weer gemaakt
hebben in de kranten. Spanningen kunnen oplopen, maar het kan niet zo zijn
dat gemeenten elkaar niet meer kunnen vinden.Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):Ik luister met grote belangstelling naar mevrouw Noorman-den Uyl, maar
ik kom er niet achter waarom zij kiest voor een tweedeling. Wat vindt zij
van het volgende argument van de staatssecretaris: "het gebied dat ingesloten
ligt tussen een aantal rivieren, heeft zich als gevolg van die ligging ontwikkeld
tot een herkenbare sociaal-geografische eenheid met een sterke interne samenhang"?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Dat is allemaal waar. Maar dat ene argument hoeft niet per se doorslaggevend
te zijn. Ik heb geschetst dat er argumenten zijn om te komen tot één
gemeente. Ik heb ook gewezen op de vragen van de collega van D66, waarin wordt
gesteld dat er argumenten zijn die pleiten voor een deling in twee gemeenten.
Die twee gemeenten hebben voldoende omvang en consistentie om op een goede
manier invulling te geven aan dat nieuwe bestuur.Collega Rouvoet en collega Van den Berg pleiten voor een driedeling van
het gebied en hebben een daartoe strekkend amendement ingediend. De fractie
van de PvdA voelt weinig voor dat amendement. In de daarin voorgestelde constructie
zal de gemeente Zaltbommel nauwelijks voldoende draagvlak hebben voor de taken
die als centrumgemeente moeten worden uitgevoerd. Ook in de toekomst blijft
er een relatief klein grondgebied over.Ik ben mij er goed van bewust dat het voorstel dat elf jaar geleden in
de Eerste Kamer strandde, een indeling in drie gemeenten betrof, zij het iets
anders van vorm. Inmiddels zijn wij elf jaar verder en hebben de gemeenten
taken gekregen die zij toen nog niet hadden: taken ten aanzien van het onderwijs,
het beheer van gebouwen, de bijstandswet, het sociale beleid en werk- en werkgelegenheid.
Wij zien dan ook dat gemeenten hetzij vrijwillig hetzij gedwongen bij elkaar
gevoegd worden om in de toekomst vitale gemeenten te vormen die berekend zijn
op hun taak. Wij zullen het desbetreffende amendement dan ook niet steunen.De heer Rouvoet (RPF):Ik zal hierover uiteraard in mijn termijn het nodige zeggen. Mevrouw Noorman
zegt dat zij niet veel ziet in ons amendement met name vanwege de centrumfunctie
van Zaltbommel. Kan zij mij aangeven in welke zin het voorstel van het kabinet
voor een tweedeling een versterking van die centrumfunctie inhoudt en ons
voorstel voor een driedeling niet? Op welk terrein ziet zij die centrumfunctie
van Zaltbommel minder versterkt worden door ons amendement?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Dat lijkt mij niet zo ingewikkeld. Als ik kijk naar de bijgevoegde tekening
bij het amendement, zie ik dat Zaltbommel een kleine compacte gemeente wordt.
In het voorstel van het kabinet omvat de nieuw te vormen gemeente Zaltbommel
(bestaande uit Zaltbommel, Brakel en Kerkwijk) een substantieel van de Bommelerwaard
en heeft daarmee een fatsoenlijk draagvlak voor het uitvoeren van een groot
aantal taken en het dragen van verantwoordelijkheden.De heer Rouvoet (RPF):Ik doelde meer op de terreinen waarop die centrumfunctie gestalte krijgt.
Ik was benieuwd of u gedachten had over de terreinen waarop de centrumfunctie
van Zaltbommel met name tot uitdrukking komt, terwijl dat in de driedeling
minder het geval is. Ik heb dat niet zo scherp.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik heb die terreinen al genoemd: het heel belangrijke terrein van het
onderwijs, dat van sociale zaken en dat van het beheer van de ruimte.De heer Van den Berg (SGP):Kennelijk beschouwt mevrouw Noorman de gemeenten in de driedeling te klein,
maar in de tweedeling niet. Heeft zij daarbij getalsmatige uitgangspunten
gehanteerd?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Nee, geachte collega, dat heb ik niet gedaan. Bij de grootte van een gemeente
moet je altijd kijken naar het gebied waar het om gaat, de functies van de
gemeente, de oppervlakte, de uitbreidings- en ontwikkelingsmogelijkheden binnen
het gebied, de samenhang, de mate waarin integraal beleid mogelijk is, enz.
In een heel dunbevolkt gebied kan een relatief kleine gemeente potentieel
goed functioneren. In een ander gebied kan een gemeente van dezelfde grootte
volstrekt te klein zijn om het goed te doen. Daar schep ik geen onduidelijkheden
mee. Bij gemeentelijke herindeling kun je nooit met vaste getallen werken.
Je zult altijd moeten kijken naar een complex van factoren.De heer Van den Berg (SGP):Dat ben ik met u eens. U spreekt van samenhang, van geïntegreerd
beleid in een bepaald gebied. Wat is in dit verband de samenhang tussen Zaltbommel
en Brakel en Kerkwijk? Wat zijn gebiedsmatig gezien de geïntegreerde
taken aldaar?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Op het gevaar af dat ik mijn argumenten alle herhaal, zal ik er toch nog
eens een aantal noemen. Het huidige Zaltbommel heeft een centrumfunctie, maar
is tegelijkertijd een integraal onderdeel van het gebied. Dat pleit ervoor
dat een deel van het landelijke gebied een onderdeel is van de nieuw te vormen
gemeente Zaltbommel. De mensen uit het gebied zeggen dat de ene plaats meer
Brabants is en de andere meer van de rivieren. Dat is natuurlijk heel abstract,
maar in de overwegingen van het amendement van de heer Van den Berg heb ik
dergelijke argumenten ook gelezen. Er zijn redenen genoeg om niet te kiezen
voor een driedeling.De heer Van den Berg (SGP):Mevrouw Noorman legt de nadruk op de functie van Zaltbommel voor het hele
gebied. Is in haar benadering de vorming van één gemeente dan
niet veel logischer?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):De eerste vijf minuten van mijn betoog heb ik besteed aan
de afweging die wij in dit kader gemaakt hebben. Ik voel er niet voor om die
afweging te herhalen. Het mag duidelijk zijn dat wij voor een moeilijke keuze
stonden. Er was veel voor te zeggen om er één gemeente van te
maken, maar tegelijkertijd zijn de twee gemeenten in staat om allebei vitaal
te zijn. Als daarvoor het draagvlak aanwezig is, heb ik de neiging om de mensen
de kans te geven om hieraan te werken.De nieuw te vormen gemeente Zaltbommel heeft andere problemen. In de eerste
plaats is er de financiële situatie. Er ligt een artikel-12-aanvraag
in het kader van de schone lei. Ik vraag de staatssecretaris om een toelichting
op de tekst in de nota naar aanleiding van het verslag. Zij spreekt daarin
namelijk van oude tekorten. Wat is de relatie tussen oude tekorten en achterstallig
onderhoud? Hoe denkt de staatssecretaris beide zaken bij de beoordeling van
de aanvraag te scheiden? Ik vrees dat zo'n scheiding moeilijk aan te brengen
is. Oude tekorten zijn achterstallig onderhoud.Ik vraag de staatssecretaris ook de Kamer zo snel mogelijk te informeren
over het verloop en de uitkomsten van het artikel-12-onderzoek. Het lijkt
mij heel belangrijk dat wij inzicht hebben in de voortgang en in de kans dat
de gemeente bij de start daadwerkelijk een fatsoenlijke schone lei heeft.
Het is erg belangrijk dat de uitkomst van die onderzoeken tijdig in het gebied
bekend is, opdat alle partijen weten waar zij aan toe zijn. Daarom ben ik
ook blij met de toezegging van de staatssecretaris in de nota naar aanleiding
van het verslag.Er speelt nog een andere kwestie. Het zal erom spannen of de gemeente
Zaltbommel tijdig de grens van 25.000 inwoners zal halen. Ik heb begrepen
dat de nieuw te vormen gemeente per 10 februari een inwonertal heeft van 24.933,
dus bijna 25.000. Bij 25.000 inwoners krijgt een gemeente een groter aantal
gemeenteraadsleden, namelijk 21 in plaats van 19. Mijn vraag spitst zich dan
ook toe op de teldatum. In artikel 1, lid 2, van de Gemeentewet is bepaald
dat vier maanden voorafgaand aan de verkiezingen gevraagd kan worden om een
nieuwe teldatum of een teldatum die vier maanden vóór de verkiezingen
ligt. In de Wet ARHI is echter bepaald dat die teldatum 1 januari moet zijn.
Die wet is dus strikter. De verwachting van de gemeente zelf is dat zij die
grens van 25.000 inwoners per 1 september of 1 oktober wel zal overschrijden.
En wat is nou aardiger om, wanneer je toch als nieuwe gemeente begint, dit
meteen in die volgende schaal te doen? Mijn vraag is dus of de bepalingen
in de Gemeentewet van toepassing zijn. Of wordt de bepaling in de Wet ARHI
strikt aangehouden en moeten de gemeenten nog vier jaar wachten voordat er
daadwerkelijk sprake is van uitbreiding van het aantal raadsleden? Ik hoor
hier graag het commentaar van de staatssecretaris op.De voorzitter:Hoeveel tijd denkt u nog nodig te hebben?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Door de interrupties kan het nog wel even duren. Wij behandelen nu eenmaal
een wetsvoorstel.De voorzitter:Het gaat mij erom dat u op de sprekerslijst geen indicatie hebt gegeven.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik denk dat ik in een minuut of tien klaar kan zijn, maar dat hangt ook
van mijn collega's af.De voorzitter:Zeker, maar het hangt in de eerste plaats van u af. De collega's zullen
namelijk niet op zichzelf reageren, want zij zijn nog niet aan het woord geweest.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Voorzitter! Ik kom over de financiën te spreken. Er is grote onrust
bij de gemeenten die met een beroep op de oude verfijningsregeling een grotere
financiële bijdrage proberen te krijgen. Het is ook een beetje zuur om
te moeten bedenken dat de onderhavige herindeling een van de eerste zal zijn
waarbij sprake is van de nieuwe gewenningsregeling, zoals die is vastgesteld
in de nieuwe Financiële-verhoudingswet. Gedurende vijf jaar krijgen de
gemeenten een aanvulling op de nieuwe, in dit geval lagere uitkering. De oude
regeling had eigenlijk een gouden randje. In de Kamer waren wij het er politiek
dan ook volstrekt over eens dat die oude regeling niet meer kon en ook niet
passend was. Het was een beetje een omkoopregeling. Ik voel er ook niets voor
om nu al te gaan zitten peuteren aan een regeling die wij nog niet zo lang
geleden met elkaar hebben vastgesteld en die nu van kracht wordt. Ik vind
wel Noorman-den Uyldat wij heel kritisch moeten bekijken hoe de nieuwe regeling
uitpakt. Bij de evaluatie van de Financiële-verhoudingswet moet heel
specifiek naar deze regeling gekeken worden. Dit neemt niet
weg dat mijn fractie geen oog heeft voor de problematiek van herindelingsgemeenten
die te maken krijgen met een dalende uitkering voor de nieuwe gemeente en
die, zeker de eerste jaren, tegelijkertijd te maken hebben met hoge frictiekosten.
Daar komt nog bij dat deze herindelingsgemeenten het eerste overleg met de
provincie nog tijdens de oude regeling zijn gestart. Helemaal in het begin
heeft men dus even op een andere gedachte gehinkt. Het is echter waar dat
de staatssecretaris in december 1996 onder andere de gemeenten over deze nieuwe
gewenningsregeling heeft voorgelicht. Ook het VB-advies is op deze regeling
gebaseerd. Niemand kan dus zeggen: ik heb het niet geweten. Er kunnen echter
best dubbele gevoelens bestaan.De provincie schrijft vervolgens een brief waarin zij pleit voor extra
compensatie voor de frictiekosten. Daarvan ben ik echter niet zo erg onder
de indruk. Er is een rammelende becijfering van nieuwe gemeenten bijgevoegd
waarin alleen de kosten zijn opgenomen en de besparingen zijn weggelaten.
Zodra ik dat zie, lees ik niet meer zo hard. Ik ga er dus ook een beetje aan
voorbij.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Is het wel mogelijk om alle besparingen nu al in die brief te zetten?
Uit het rapport-Herweijer is gebleken dat de besparingen achteraf dikwijls
tegenvallen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):VB heeft een globale berekening gemaakt. Daaruit komt naar voren dat die
efficiencybesparingen zullen opwegen tegen de lagere uitkering uit het Gemeentefonds
voor de nieuwe gemeente. Ik vind dat dat nauwgezet gevolgd moet worden. Wat
dat betreft moet je niet achteraf zeggen: jammer, maar helaas. Dan nog zeg
ik dat het geen reden kan zijn om de nieuwe gewenningsbijdrageregeling onmiddellijk
om zeep te helpen. Ik voel er echter wel voor – dat wil ik de staatssecretaris
voorleggen – om het volgende in overweging te geven. In het eerste jaar
van die herindeling heeft de gemeente te maken met veel extra kosten, bijvoorbeeld
voor automatisering, externe advisering, scholing, drukkosten, verhuizing,
tijdelijke voorziening en de nieuwbouw van een eventueel nieuw gemeentehuis
als dat noodzakelijk is. Veel gemeenten zijn niet gewend om vijf jaar lang
een fonds dat in de min staat met zich mee te slepen. Daarom heb ik overwogen
om in tweede termijn de Kamer om een opvatting te vragen over het volgende
voorstel. De gemeenten krijgen gedurende vijf jaar een gewenningsbijdrage.
In het vijfde jaar zijn als regel de efficiencybesparingen bereikt. Men heeft
dan ook een flinke tijd gehad om dat te realiseren. Waarom is het niet mogelijk
om de gewenningsbijdrage van het vijfde jaar naar voren te halen en in het
eerste jaar al uit te keren? Dan krijgen de herindelingsgemeenten het eerste
jaar de gewone gewenningsbijdrage en daarenboven de uitkering uit het vijfde
jaar. Dat is mooi om de eerste kosten af te toppen, die anders op de begroting
van het eerste jaar drukken. Dat betekent voor het Gemeentefonds per saldo
over een periode van vijf jaar gezien misschien een klein beetje minder rente,
maar dat is peanuts. Dat betekent voor de andere gemeenten niet een zwaardere
belasting. Voor de herindelingsgemeente is er dan echter zicht op wat extra
ruimte en wat extra armslag bij de start van de operatie.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Dat klinkt heel sympathiek, maar wij moeten wel constateren dat zij er
geen cent extra bij krijgen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Dat is zo, maar wij spreken nu over een gewenningsregeling die komt uit
een amendement van uw collega en partijgenote mevrouw Van der Hoeven. Ik vind
dat de eerste keer dat dat wordt uitgevoerd, het niet zo kan zijn dat je dat
meteen gaat wijzigen.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Dat vraag ik niet. Ik zeg alleen voor alle duidelijkheid dat er geen cent
extra bijkomt.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Over de totale periode van vijf jaar niet, maar het eerste jaar krijgt
men het geld van het vijfde jaar erbij. Men krijgt dus geen cent extra, maar
het is wel een verlichting in het eerste jaar. Dat is waar de meeste gemeenten
tegenaan hikken. Je kunt boekhoudkundig de gelden die je in vijf jaar via
een fonds krijgt verrekenen, maar dan moeten de gemeenten vijf jaar lang een
negatief fonds meeslepen.Als het gaat om de herindeling van de Bommelerwaard in twee gemeenten
Maasdriel en Zaltbommel, is het duidelijk dat mijn fractie kiest voor een
tweedeling. Omdat ik denk dat deze beide gemeenten in de Bommelerwaard op
een goede manier zullen investeren in de toekomst van de Bommelerwaard, wil
ik daar iets aan toevoegen, omdat ik dat heel toepasselijk vind. Dat is een
gedichtje van Martinus Nijhoff en het heet "Moeder de vrouw". Dat gedichtje
zullen de mensen die in het gebied wonen vast wel kennen, maar ik vind het
prachtig en ik heb een collega die als je vraagt wat het mooiste gedicht is,
dit gedicht noemt. Ik ging naar Bommel om de brug te zien.Ik zag de nieuwe brug. Twee overzijdendie elkaar vroeger schenen
te vermijden,worden weer buren. Een minuut of tiendat ik
daar lag, in 't gras, mijn thee gedronken,mijn hoofd vol van het
landschap wijd en zijd,laat mij daar midden uit de oneindigheideen stem vernemen dat mijn oren klonken.Het was een vrouw. Het
schip dat zij bevoerkwam langzaam stroomaf door de brug gevaren.Zij was alleen aan het dek stond bij 't roeren wat zij zong
hoorde ik dat psalmen waren.O, dacht ik, o, dat daar mijn moeder
voer.Prijs God, zong zij, Zijn hand zal u bewaren.Voorzitter! Dan kom ik bij de herindeling van Buren, Lienden en Maurik.
Het gevaar bestaat dat iedereen het maar vanzelfsprekend vindt dat de herindeling
van deze gemeenten zo goed verloopt. Ook deze gemeenten krijgen te maken met
een gewenningsbijdrage. Maar ja, dat nemen zij voor lief, want zij hebben
er zelf voor gekozen. Men heeft er trouwens een goede oplossing voor gevonden.
De PvdA-fractie heeft dan ook veel waardering voor dat eigen initiatief en
stemt van harte in met het voorstel. Ik wil hier nog het volgende
aan toevoegen.Het nadeel van gemeentelijke herindelingen is dat soms prachtige namen
verdwijnen, namen van plaatsen die staan voor gebeurtenissen uit het verleden
of markeringen in het landschap die je op enige manier zijn bijgebleven. Dat
geldt voor iedere gemeente die als zelfstandige gemeente verdwijnt. Maar soms
zijn er redenen waarom een naam zou moeten blijven bestaan. Wij hebben als
medewetgever besloten om de nieuw te vormen gemeente zelf de bevoegdheid te
geven om de naam te kiezen. Ik ben ervan overtuigd dat de nieuwe gemeente
met de werknaam Buren niet de naam zal kiezen die nu in de wandeling opgang
doet, namelijk een samenvoeging van Maurik, Lienden en Buren tot Malibu. Dat
is mij toch iets te kort door de bocht geformuleerd. Dit lijkt mij het goede
moment om aan te geven dat door sommigen de familienaam Van Buren gebruikt
wordt om de elfstedentocht te schaatsen. De naam Maurik is prachtig, Lienden
evenzeer, maar er is maar één gravin Van Buren. Ik wens de nieuwe
gemeenteraad als hoofd van de nieuw te vormen gemeente wijsheid toe bij het
kiezen van de naam en ik wens alle nieuw samen te voegen gemeenten heel veel
wijsheid toe in het vormen van goede vitale nieuwe besturen.De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter! De drie herindelingsvoorstellen die deze week op de agenda
van deze Kamer staan, zijn op één vrijwillige indeling in het
Limburgse na de laatste herindelingsvoorstellen van dit kabinet die in deze
Kamer worden behandeld. Zij markeren daarmee het Paarse herindelingsbeleid,
een beleid – en dat is duidelijk – dat de SGP-fractie steeds kritisch
heeft bejegend en dat niet uit louter oppositionele overwegingen. Dat weet
de staatssecretaris. Wij meenden gegronde redenen te hebben om dit beleid
voortdurend onder kritiek te stellen. Voor ons is daarbij vertrekpunt dat
de gemeente de hoeksteen van ons staatkundig bestel vormt en dat wij daarom
niet zuinig genoeg kunnen zijn op onze gemeentelijke bestuurslaag. Een gemeente
is ook niet een louter bestuurlijke abstractie die je naar believen met één
streep op de kaart kunt veranderen. Een gemeente representeert vaak een hecht
gegroeid samenlevingsverband dat soms al een heel lang bestaansrecht heeft.
Daar moet je dus zeer zorgvuldig mee omgaan. Onze fractie heeft dan ook altijd
gesteld dat de noodzaak tot herindeling duidelijk vast moet staan. Wij hebben
ook altijd gehecht aan een knelpuntenbenadering, een grondige analyse van
bestuurlijke knelpunten in gemeenten die kan noodzaken tot een andere schaalgrootte.
Dat moet dan ook wel aangetoond zijn. En van grootschaligheid als een soort
panacee zijn wij in ieder geval nooit gecharmeerd geweest.Voorzitter! Dat tekent ook de uitgangspunten van mijn fractie bij de beoordeling
van dit voorstel. Vandaag staan er twee herindelingsvoorstellen op de agenda
in de provincie Gelderland. Ik merk daarbij op dat hoewel wij, en dat weet
de staatssecretaris ook, geen voorstander zijn van zeer grootschalige herindelingen,
wij wel altijd gezegd hebben dat het van belang is het verband en de samenhang
ook met wat er bestuurlijk gebeurt in de omliggende gebieden te kunnen bekijken.
Het bezwaar van beide voorstellen is dan ook dat twee gebieden vrij incidenteel
in de Kamer in behandeling komen, terwijl wij geen zicht hebben op hetgeen
verder in de provincie op het gebied van schaalvergroting gebeurt. Dat is
een nadeel bij de beoordeling.Ik begin met de gemeentelijke herindeling in de Bommelerwaard. Ik heb
daar nog een bijzondere herinnering aan. Het eerste wetsvoorstel waar ik als
nieuw lid van deze Kamer in 1986 over stemde, was het wetsvoorstel Gemeentelijke
herindeling Bommelerwaard. Er werd toen een driedeling voorgesteld, zij het
een iets andere dan nu. Onze fractie steunde deze in die tijd. Wij zijn wat
dat betreft consistent, zoals ik straks hoop duidelijk te maken. Het wetsvoorstel
werd echter door de Eerste Kamer verworpen.Nu doet de regering wederom een poging om een grootschalige gemeentelijke
herindeling in de Bommelerwaard tot stand te brengen. Eén constatering
in het stuk is terecht, namelijk dat de situatie niet helemaal vergeleken
kan worden met die van 1986. Er was in 1986 nog geen beleidskader gemeentelijke
herindeling, zoals wij dat nu kennen. Dat was toen ook een van de bezwaren
van de Eerste Kamer. Ik denk dat dit gegeven voor de gemeentebesturen waarschijnlijk
aanleiding is geweest om in de oriëntatieronde die gedeputeerde staten
van Gelderland ter plaatse hebben gehouden om bepaalde voorkeuren over een
toekomstige indeling naar voren te brengen. Je zou het als een vlucht naar
voren kunnen beschouwen. Men dacht: gemeentelijke herindeling is kennelijk
onontkoombaar en voordat door de wetgever ons wellicht een minder welgevallige
indeling wordt opgelegd, kunnen wij beter gezamenlijk een modus vinden die
voor langere termijn werkbaar is. Diezelfde gemeentebesturen hebben nu blijkens
hun uitlatingen en de correspondentie overigens ernstige twijfels bij de gemaakte
keuze en de daaraan ten grondslag liggende vooronderstellingen. Ik kom daarop
nog terug.Voor een zorgvuldige afweging hebben wij een analyse van de knelpunten
nodig. Die hebben wij in de stukken niet aangetroffen. Volgens de staatssecretaris
gaat het ook niet louter om het oplossen van knelpunten in een aantal kleinschalige
gemeenten, maar ook om het scheppen van voorwaarden voor de toekomst. Er volgt
dan een algemene stelling van de staatssecretaris dat gemeentelijke herindeling
nodig is om een bestuurlijk en ruimtelijk ontwikkelingsperspectief te kunnen
bieden voor de komende 25 jaar. Maar daarmee kom ik niet veel verder. Het
is overigens tekenend dat de volgorde is: eerst bestuurlijk en dan ruimtelijk.
Ik zou het in ieder geval andersom stellen.Hierbij komt weer aan de orde waar wij voortdurend met het herindelingsbeleid
tegenop lopen, namelijk algemene, vage veronderstellingen of aannames die
niet te kwantificeren zijn en die zelfs moeilijk bewijsbaar zijn zodat er
ook voor de betrokken gemeenten heel moeilijk tegenbewijs te leveren is. Je
hoort ook van gemeenten dat dit een van de meest frustrerende aspecten is
van herindelingsdiscussies. Er wordt iets gesteld in de trant van: die gemeente
is te klein. Ik hoorde dat mevrouw Noorman ook weer zeggen. Wat is te klein?
Je kunt nooit een tegenbewijs leveren. Het bewijs dat iets te klein is, wordt
ook niet geleverd. Dat is toch een ernstig probleem in dit
beleid. Wat is te klein? Laat dat eerst bewezen worden.Als aantoonbaar is dat een bepaalde schaal inderdaad niet adequaat is,
is de vraag welke schaal wel in aanmerking komt. Een andere vraag die bij
dit voorstel aan de orde is, is om gebieden te zoeken die logisch bij elkaar
passen. Al deze zaken zijn naar ons oordeel bij dit voorstel onvoldoende overwogen.Voorzitter! De staatssecretaris zegt dat zij met de ontwerpregeling van
gedeputeerde staten van Gelderland kan leven, hoewel zij eigenlijk een voorkeur
heeft voor één gemeente in het betrokken gebied. Omdat rekenkundig
gezien het draagvlak voor een tweedeling het grootst lijkt, heeft zij geen
zwaarwegende argumenten om van het voorstel af te wijken. Die rekenkundige
uitkomst heeft wel betrekking op het oordeel van gemeentebesturen. Daarbij
kun je de nodige kanttekeningen zetten. Wij hebben dat ook bij de hoorzitting
die de betreffende commissie ter plaatse heeft gehouden, van verschillende
zijden gehoord. Als je kijkt naar het draagvlak in het betrokken gebied en
niet naar een optelsom, gemaakt door gemeentebesturen in het betrokken gebied
bij elkaar op te tellen waarbij eerste, tweede en derde keuzes gemixt zijn,
vraag ik mij af of dit voorstel niet het voorstel is dat het minste draagvlak
heeft. Het draagvlak voor een driedeling en wellicht voor de vorming van één
gemeente is onder de betrokken bevolking, zo blijkt uit de vele reacties die
wij de laatste weken nog hebben ontvangen, veel groter dan voor een tweedeling.
Dat is wel merkwaardig. Het is typisch weer een vorm van een bestuurlijk compromis.
Wij hebben hier een voorstel voor een tweedeling, dat in het gebied uiteindelijk
het minst op steun kan rekenen en dat ook het minst voor de hand liggend is
als je de situatie in het gebied bekijkt.Voorzitter! Voor mijn fractie is de insteek duidelijk geweest.De heer Cornielje (VVD):Hoe denkt de heer Van den Berg over het oordeel van provinciale staten
van Gelderland? Zij waren immers redelijk unaniem.De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter! Ik sprak over een draagvlak in het gebied. Ik vind niet dat
het oordeel van provinciale staten daar het meest doorslaggevend voor is.
Ik had het over een draagvlak bij gemeentebesturen en inwoners in het betrokken
gebied. Natuurlijk hebben provinciale staten die keuze gemaakt en die moeten
wij ook respecteren. Maar de heer Cornielje weet net zo goed als ik hoe die
keuze in feite tot stand is gekomen: ook door die merkwaardige optelsom waar
ik het zojuist over had. De staatssecretaris beroept zich daarop en zegt:
dat is toch het voorstel waar het meeste draagvlak voor bestaat. Daar zet
ik een aantal kanttekeningen bij.De heer Cornielje (VVD):Het bestaan van een draagvlak blijkt niet alleen uit de opstelling van
een gemeente of een optelsom van gemeenten, in welke constructie dan ook,
maar ook uit het besluit van provinciale staten.De heer Van den Berg (SGP):Wij verschillen daarover van mening. Uit de hoorzitting die wij hebben
gehouden en uit nadere contacten met vertegenwoordigers uit het gebied blijkt
duidelijk dat dat draagvlak daar toch niet is.Voorzitter! Mijn fractie betreurt het dat de regering vanuit de eigen
verantwoordelijkheid niet zelf het alternatief van een driedeling heeft onderzocht.
Bij een driedeling denk ik dan aan de gemeente Zaltbommel, de combinatie Brakel-Kerkwijk
en de zogenaamde zuidgemeente. Ik heb meer redenen om dat als een veel logischer
oplossing te beschouwen. Het is natuurlijk minder rigoureus, wat kleinschaliger
dan de tweedeling, maar dat niet alleen. Het gaat mij ook om inhoudelijke
argumenten en samenhang. Ik kom daar later nog op terug.Wij hebben daarvoor een aantal argumenten genoemd in het verslag. Die
worden door de staatssecretaris op zichzelf niet weersproken. Het heeft mij
verbaasd dat in de nota naar aanleiding van het verslag gesproken wordt over
een onevenwichtige bestuurlijke balans in het gebied met onvoldoende mogelijkheden
voor de centrumgemeente Zaltbommel. In dezelfde nota naar aanleiding van het
verslag staat echter dat, ongeacht het aantal gemeenten dat in de Bommelerwaard
zal ontstaan, Zaltbommel het regionale centrum blijft en dat dit in het streekplan
ook wordt gehonoreerd. Hoe zijn die twee stellingen met elkaar te rijmen?Wij vinden derhalve dat onze inhoudelijke argumenten voor een driedeling
nog steeds recht overeind staan. Een driedeling houdt veel meer dan het regeringsvoorstel
rekening met de sociaal-culturele verschillen in het betrokken gebied. Brakel
en Kerkwijk passen niet bij Zaltbommel. De verschillende identiteit van de
gemeenten wil ik hierbij met name onderstrepen. Ik moet helaas bespeuren dat
dit een sterk ondergewaardeerd element lijkt te zijn. Dat is een punt van
discussie in de laatste jaren. Die verschillen in identiteit spelen natuurlijk
heel duidelijk een rol. Als het goed is, is een gemeente ook een gemeenschap
en daar horen culturele en zeker ook identiteitsverschillen bij. Die moeten
ook bestuurlijk hun vertaling kunnen vinden.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):De heer Van den Berg spreekt over de functie van Zaltbommel. Zaltbommel
heeft op dit moment 10.000 inwoners en zal in de toekomst mogelijk 15.000
inwoners hebben. Denkt hij dat Zaltbommel met dat inwoneraantal de streekfunctie,
die ook in het vigerend bestemmingsplan is vastgelegd, ook bestuurlijk en
ambtelijk zal kunnen uitvoeren?De heer Van den Berg (SGP):Waarom niet? Wij moeten toch ook de zaak niet overdrijven. Wij hebben
het hier toch niet over metropolen in de Randstad! Wij hebben het hier over
gebieden met een landelijke functie. Ik vind dat dus vreselijk overtrokken
argumenten. Wij hebben het over een typisch landelijk gebied met een centrumplaats.
Dan moet mevrouw Mulder mij niet vertellen dat 12.000 en op termijn 15.000
inwoners voor deze functie niet voldoende zouden zijn. Volgens mij is haar
eigen fractie daar ook niet zo voor geporteerd. Dat is mij volstrekt niet
duidelijk te maken.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Wij zijn niet voor grootschalige herindeling, maar wij kijken wel naar
de taken die een gemeente heeft. De heer Van den Berg kan toch niet stellen
dat een gemeente met 10.000 inwoners, met een aantal streekfuncties die in
het bestemmingsplan zijn neergelegd, een adequaat ambtelijk en bestuurlijk
apparaat op de been kan brengen dat die functies in redelijkheid
zou kunnen uitvoeren.De heer Van den Berg (SGP):U kunt dat soort punten natuurlijk geweldig opkloppen, maar welke functies
zouden dan niet door het ambtelijk apparaat van een gemeente met 15.000 inwoners
behartigd kunnen worden? Dat gebeurt toch in veel delen van ons land? Wij
moeten de bescheiden schaal van het gebied ook in het oog houden. Het gaat
niet over C20-gemeenten; daar komen wij morgen op, als wij over Deventer spreken.
Als u uw argument hard kunt maken, ben ik daar gevoelig voor, maar mijn bezwaar
is dat er voortdurend met dit soort argumenten van draagvlak wordt geschermd,
terwijl ze nooit hard worden gemaakt, maar toch als argument worden gehanteerd
om bestuurlijke indelingen tot stand te brengen. Ik heb daar bezwaar tegen.Voorzitter! Ik heb zojuist betoogd dat aan de centrumfunctie van Zaltbommel
bij een driedeling geenszins afbreuk wordt gedaan. Ook een combinatie van
de huidige gemeenten Brakel en Kerkwijk leidt tot een gemeente met zeker voldoende
draagvlak. Ik heb al de vraag gesteld wat eigenlijk de knelpunten zijn in
dit gebied, zonder bijzondere ruimtelijke taakstellingen. In dat opzicht trek
ik ook een vergelijking met de herindeling in Noord-Brabant. Vrijwel Kamerbreed
is toen een initiatief van de SGP-fractie gesteund om Aalburg en Woudrichem
zelfstandig te laten, gemeenten van respectievelijk 10.000 en 14.000 inwoners.
Mij is niet duidelijk geworden waarom de taken in de Bommelerwaard ineens
een zodanig grotere schaal zouden vergen dat hetgeen in het Land van Heusden
en Altena wel mogelijk is, in de Bommelerwaard niet mogelijk zou zijn.De vertaling van deze argumenten heeft geresulteerd in het inmiddels gewijzigde
amendement dat collega Rouvoet en ik hebben ingediend.Ik wil vervolgens nog enige opmerkingen over de financiële aspecten
maken, waar eveneens een aantal gevoelige punten liggen. De gemeentebesturen
hebben zich voor en tijdens de ARHI-procedure laten leiden door de toen schijnbaar
steekhoudende financiële perspectieven. Dat is een belangrijk aspect
geweest voor de indertijd positieve opstelling van meerderheden in de gemeenteraden.
Achteraf is dat beeld heel anders komen te liggen. De beleving van de uitlatingen
van gedeputeerde staten van Gelderland inzake "financiële garanties"
lopen sterk uiteen. Inmiddels is het financiële perspectief in ieder
geval aanzienlijk in ongunstige zin gewijzigd. De nieuwe Financiële-verhoudingswet
is in werking getreden en het verdeelsysteem van die wet is weliswaar minder
gevoelig voor gemeentelijke herindeling, maar er is geen verfijningsregeling
meer, alleen een soberder gewenningsbijdrage. Daarbovenop heeft zich de nijpende
financiële problematiek van Zaltbommel aangediend. Al met al zijn er
dus de nodige vraagtekens te plaatsen bij de stelling van de regering, dat
de nieuwe gemeenten financieel gezien levensvatbaar zullen zijn. De huidige
gemeentebesturen hebben daar ook grote zorgen over, zoals ons uit meerdere
brieven is gebleven. Nu al tekent zich af dat voor de burgers sprake zal zijn
van een zeer aanzienlijke lastenverzwaring.Nog afgezien van de bezwaren die ik al heb geuit, meent onze fractie dat
er reden is om zeer terughoudend te zijn met een gemeentelijke herindeling
als geen gezond financieel perspectief te bieden is. Dat perspectief zien
wij op dit moment niet. De staatssecretaris geeft niet thuis als in de schriftelijke
voorbereiding, ook van onze kant, wordt gevraagd wat kan worden gedaan om
deze problematiek te ondervangen. Ik heb moeite met zo'n benadering die erop
neerkomt dat de staatssecretaris haar handen daarvan aftrekt en stelt dat
de gemeenten het zelf maar moeten oplossen. De inwoners hebben niet om deze
herindeling gevraagd, maar mogen nu wel de financiële lasten daarvan
op hun nek nemen. Ik vind dat niet bepaald billijk en meen dat gemeenten zeker
voor frictiekosten gecompenseerd zouden moeten worden. Ik doe een klemmend
beroep op de staatssecretaris om de redelijkheid hiervan te onderkennen. Hoe
je verder ook tegen deze herindeling aankijkt, het draagvlak daarvoor zou
in ieder geval aanmerkelijk worden vergroot als deze benadering van regeringszijde
zou worden getoond.Ik rond dit onderdeel van het wetsvoorstel af, voorzitter. Zoals dit voorstel
er nu ligt, gaat het ons veel te ver. Zonder aantoonbare noodzaak wordt aangestuurd
op gemeenten met, wat de Bommelerwaard betreft, een veel te grootschalig karakter.
Bovendien is de indeling niet logisch, gezien de ruimtelijke taakstelling
en de samenhang op sociaal-culturele en identiteitsaspecten. De fracties van
de RPF en de SGP hebben een poging gedaan het voorstel wat dit betreft wat
acceptabeler te maken. De bejegening van en de steun aan dit amendement zal
voor ons zeer belangrijk zijn bij de eindafweging. Mocht een voorstel worden
aanvaard in een bepaalde zin, dan is het misschien een geruststellende gedachte
te weten dat er ook nog een Eerste Kamer is die in het verleden wel meer wijze
beslissingen ten aanzien van herindelingen heeft genomen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Moet ik hieruit begrijpen dat de heer Van den Berg de Eerste Kamer uitnodigt
om, mocht zijn visie hier niet gevolgd worden, dit wetsvoorstel voor de tweede
keer te blokkeren? Ik mag toch hopen dat hij dit niet in het belang vindt
van het hele gebied.De heer Van den Berg (SGP):De vraag is wat in het belang is van het gebied. Ik vind een indeling
die niet logisch en te grootschalig is niet in het belang van het gebied.
Als de Tweede Kamer die wijsheid niet zou opbrengen, zou het mij zeer deugd
doen als de Eerste Kamer dat wel zou doen. Dit is al meer gebeurd. Die rol
heeft de Eerste Kamer en wij verheugen ons erover dat de Eerste Kamer die
rol af en toe met verve waarneemt.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Realiseert u zich welke voorbereidingen zijn getroffen en welke consequenties
aan de orde zijn? Als men mensen in dat gebied spreekt, hoort men: er moet
een herindeling komen; men mag ons niet nog een keer in de kou laten staan.
Wilt u het laatste voor uw rekening nemen?De heer Van den Berg (SGP):Ik ben altijd zeer gevoelig voor bestuurlijke argumenten, maar dan vraag
ik: waar ligt de verantwoordelijkheid daarvoor? Ik vind niet dat je mag zeggen,
ofschoon dat vaker wordt gedaan: wij zijn nu eenmaal zover dat wij er maar
mee moeten doorgaan, ook al is dit een slechte oplossing. Dat vind ik een
verkeerde benadering. De verantwoordelijkheid hiervoor ligt
niet hier, maar bij degenen die een minder juist voorstel gedaan hebben. Dus
als de regering bepaalde voorstellen vanuit de regio ondersteunt en doorgeleidt,
zouden wij moeten zeggen: het is nu zover dat wij ons eigen oordeel niet meer
kunnen geven. Voor die benadering voel ik niet.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Bent u van mening dat u, als de Kamer in overgrote meerderheid wel kiest
voor het voorstel, dan nog dat beroep op de Eerste Kamer mag doen?De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter! Ik zal geen beroep op de Eerste Kamer behoeven te doen. Ik
wees er alleen op dat wij ook een Eerste Kamer hebben. Wat ik goed of niet
goed vind, hoef ik heus niet onder stoelen of banken te steken. De Eerste
Kamer kent haar eigen verantwoordelijkheid en wij hebben nu eenmaal een tweekamerstelsel.
Daar ben ik alleen maar blij mee.Voorzitter! Ik kom tot het laatste onderdeel, hetgeen veel korter kan.
Het betreft het wetsvoorstel inzake samenvoeging van de gemeenten Buren, Lienden
en Maurik. De beantwoording van onze kritische reactie op het verslag op het
wetsvoorstel tot samenvoeging van deze drie gemeenten heeft ons nog niet kunnen
overtuigen van de wenselijkheid van dit voorstel. De staatssecretaris heeft
een overzicht gegeven van de ontwikkelingen die sinds het verschijnen van
het VB-onderzoeksrapport "Samen op weg naar de 21ste eeuw?" hebben geleid
tot de opdracht van de drie gemeenteraden aan de colleges van B en W om een
vrijwillige samenvoeging verder uit te werken. Daarna nuanceert zij zelf eigenlijk
de vrijwilligheid van dit proces door aan te geven dat een en ander niet op
zichzelf staat, maar wellicht mede is ingegeven door de bestuurlijke omgeving,
zoals het genoemd wordt. Daar ligt nu juist een van mijn bezwaarpunten. Bij
de discussie over de gemeentelijke herindeling in het zuiden van Gelderland
is door de provincie stevig ingezet op grootschaligheid. Wij vinden die schaal
veel te groot. Onder druk daarvan hebben de drie gemeenten zich laten verleiden
tot de optie van vrijwillige samenvoeging. Ik vind het altijd wat merkwaardig
om dit vrijwillig te noemen. Daarbij komt dat nog onduidelijk is wat het toekomstige
perspectief is voor de aangrenzende gemeenten. Ik wees er in mijn inleidende
opmerkingen al op.In het verslag heeft onze fractie aandacht gevraagd voor een aantal aspecten
van het wetsvoorstel waarop nauwelijks een inhoudelijke reactie van de regering
is gekomen. In de eerste plaats noem ik de onderbouwing van de noodzaak van
de voorgestelde fusie aan de hand van een analyse van de eventueel aanwezige
knelpunten. Ik vind dat de roep om vrijwilligheid ons als wetgever er niet
van ontslaat na te gaan of hier voldoende reden voor is. Ik vind het jammer
dat de staatssecretaris, in reactie hierop, volstaat met de mededeling dat
de drie gemeenten op een groot aantal terreinen al nauw samenwerken. Dat wil
nog niet zeggen dat zelfstandig voortbestaan niet mogelijk zou zijn of dat
er knelpunten zouden zijn.Bovendien is onvoldoende gebleken wat nu precies moet worden verstaan
onder "voldoende kracht en draagvlak" om de verantwoordelijkheden waar te
maken, zoals het in de memorie van toelichting wordt gesteld. Voorzitter!
Ik heb al gesteld dat wij op deze manier voorstellen met algemene, niet voldoende
specificeerbare termen gaan onderbouwen. Begrippen als draagvlak, draagkracht
en bestuurskracht hebben al heel wat discussie, zelfs wetenschappelijke, losgemaakt
terwijl daaruit geen eenduidige normen naar voren zijn gekomen.Ten slotte hebben wij gevraagd om een beschouwing over de vraag of deze
samenvoeging in het regionale kader bezien wel de meest logische constructie
is. Ik nodig de staatssecretaris uit om hierop alsnog in te gaan.Voorzitter! Gelet op de nog openstaande vragen kan mijn fractie zeker
niet enthousiast zijn over dit voorstel. De staatssecretaris zal heel wat
overtuigingskracht moeten aanwenden om ons over de streep te trekken.De voorzitter:Voordat ik de heer Hoekema het woord geef, wil ik een opmerking maken;
ik moet deze week een beetje lastig zijn. De eerste twee betogen bij deze
behandeling hebben bij elkaar een uur in beslag genomen. Als wij die lijn
doortrekken, zijn wij pas om half acht met de eerste termijn van de zijde
van de Kamer klaar. Zo lineair zal het wel niet verlopen, maar ik moet er
wél op wijzen dat het op deze manier absoluut uitgesloten is dat wij
deze week door onze agenda heenkomen. Als ik daarover niet nu al iets zeg,
wordt de ellende slechts naar de volgende dagen verplaatst. Ik verzoek de
sprekers dan ook zich te houden aan de geïndiceerde spreektijd. Wanneer
men zich bovendien wat beperkt met betrekking tot de interrupties, zijn wij
onszelf van dienst.De heer Hoekema (D66):Mijnheer de voorzitter! "Ik ging naar Bommel om de brug te zien. Ik zag
de nieuwe brug." Zo luiden de eerste regels van Martinus Nijhoffs bekende
gedicht "De moeder de vrouw", reeds welluidend geciteerd door mevrouw Noorman-den
Uyl, die er in deze Kamer al eerder blijk van gaf haar klassieken te kennen.
Zaltbommel is ook Liszt. De componist had er een liaison met mejuffrouw Leenhof,
de dochter van de beiaardier van de Gasthuistoren. Juffrouw Leenhof heeft
na die liaison, later, gekozen voor een huwelijk met schilder Manet. Zaltbommel
is ook Karl Marx, die daar logeerde bij zijn oom, een voorvader van de familie
Philips. Dat was dus een interessante liaison tussen kapitaal en marxisme.
Naar de overlevering wil, schreef Marx daar aan zijn hoofdwerk Das Kapital.
Dat zal de staatssecretaris en collega Noorman-den Uyl aanspreken. Ik weet
niet of het allemaal waar is, maar ook als het niet waar is, is het mooi verzonnen.Voorzitter! Het gaat om een buitengewoon fraai gebied. Wij spreken over
een gemeentelijke herindeling in een prachtig en belangrijk rivierengebied.
Ik heb overwogen Marsman, in plaats van Nijhoff, te citeren. Aan die herindeling
is een historie voorafgegaan en die is niet in alle opzichten gelukkig geweest.
Ik denk hierbij met name aan de mislukte herindeling in het gebied in juli
1986. Ik hoop dat wij het vandaag beter doen en ik hoop ook – ik richt
mij nu tot de heer Van den Berg – dat de Eerste Kamer haar werk op de
gebruikelijke zorgvuldige wijze zal doen. Niet alleen de heer Wiegel, ook
anderen zullen de Handelingen van dit debat lezen.Voorzitter! Op 24 november 1997 bezocht ik met de collega's van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken de Bommelerwaard. Het was
een prachtige heldere herfstdag en ik dacht aan die woorden van Nijhoff terug.
Ik hoopte niet alleen de nieuwe Waalbrug te zien, maar ook daar na te denken
over de brug die daar, naar ik hoopte, geslagen zou worden tussen verleden
en toekomst. Ik hoopte met andere woorden te ondervinden wat naar de mening
van het gebied het beste zou zijn voor de Bommelerwaard waar het gaat om zijn
toekomstige gemeentelijke indeling. Echter, ik zag tot mijn teleurstelling
die brug niet. Ik zag slechts verdeeldheid tussen de betrokken bestuurders
en dat is ook vandaag nog het beeld.Ongeacht de uitkomst van deze discussie, de aanloop naar het debat van
vandaag was moeizaam en verdient geen schoonheidsprijs, ook al behoort verdeeldheid
bijna standaard bij herindelingsdiscussies. De provincie veranderde in de
loop van de rit van standpunt. Verschillende partijen aarzelden sterk over
een één- of tweedeling. Tijdens een discussiebijeenkomst in
dorpshuis Gambora in Gameren heb ik gesteld dat de staatssecretaris met een
qua argumentatie en overtuigingskracht wat flodderig wetsvoorstel naar de
Kamer is gekomen. Ik handhaaf dat oordeel hier. Ik zeg dit ook omdat de staatssecretaris
in haar argumentatie eigenlijk de indruk wekt eerder voor een eendeling dan
voor een tweedeling te voelen. De verdeeldheid geldt tot in de Kamer toe.
Het is natuurlijk ieders goed recht om de afweging te maken. De afweging van
mevrouw Noorman-den Uyl van de PvdA-fractie is een andere dan de mijne. Ik
kom daarop terug.De heer Schutte (GPV):De kwalificatie "flodderig" heb ik in de pers ook gelezen. Kunt u daar
een toelichting op geven? Het lijkt mij op zichzelf niet van flodderigheid
te getuigen als je een afweging maakt, de Kamer deelgenoot maakt van die afweging
en vervolgens ergens mee komt. Dat lijkt mij uit een oogpunt van openheid
tegenover de Kamer wel positief. Wat is nu het flodderige in de redenering
van de staatssecretaris?De heer Hoekema (D66):Het flodderige aan de werkwijze vond ik dat de argumenten die de staatssecretaris
aangaf eigenlijk in de richting van een eendeling wezen, terwijl ik de argumenten
voor de tweedeling van wat minder inhoud en gewicht vond. Ik had daardoor
het idee dat de staatssecretaris haar eigen argumentatie niet goed consequent
kon doortrekken. Dat bedoelde ik met het woord flodderig. Het is geen wetsvoorstel
dat slecht in elkaar steekt. Als ik met dat woord die indruk heb gewerkt,
wil ik die indruk absoluut wegnemen. Het gaat mij om de inconsistentie tussen
de argumentatie en de uitkomst van het voorstel.Een aantal alternatieven voor de indeling is de revue gepasseerd. Het
lijkt haast een soort 1, 2, 3-show te worden. Gelderland was oorspronkelijk
voor één gemeente en later toch voor een tweedeling. Van de
gemeenten in het gebied bleek een krappe meerderheid te voelen voor de tweedeling,
soms met het pistool op de borst. Recente onvrede over de tweedeling in Brakel
en Kerkwijk resulteerde in een amendement van de collega's Rouvoet en Van
den Berg, op stuk nr. 8, dat zich richt op een driedeling, namelijk door Brakel
en Kerkwijk af te zonderen van Zaltbommel en op grond van argumenten van identiteit
samen te voegen.Mijn fractie heeft natuurlijk ook de afweging gemaakt welk van de drie
amendementen het meest logisch zou zijn. Daarbij heeft een rol gespeeld dat
wij een aantal argumenten op onze eigen wijze wegen. Zo stelt de staatssecretaris
zelf in de nota naar aanleiding van het verslag dat Zaltbommel ongeacht de
uitkomst van de discussie het regionale centrum van de Bommelerwaard zal blijven.
Zij stelt verder onder meer dat er een sterke interne samenhang in het gebied
is en dat het gebied een sterke sociaal-geografische eenheid vormt. Het is
in dit verband aardig te memoreren dat in 1994 op initiatief van de Historische
kring Bommelerwaard een fotoboek van de Bommelerwaard is verschenen, dat ik
in het eerdergenoemde dorpshuis in het eerdergenoemde Gameren na die bijzonder
aardige avond in ontvangst mocht nemen. In de inleiding van dat boek, "Een
beeld van de Bommelerwaard", stelde de toenmalige commissaris van de koningin
in Gelderland Jan Terlouw met betrekking tot de naoorlogse historie van het
gebied: "De tegenstellingen tussen arm en rijk vervaagden en het beeld van
algemene welvaart kwam ervoor in de plaats. Wat bleef is een in hoofdzaak
landelijk gebied, met als verzorgingscentrum de aloude hoofdstad Zaltbommel."Terlouw verwijst verder naar het unieke karakter van de Bommelerwaard
en de onderlinge samenhang binnen dat gebied. Ik deel die kwalificaties. Hij
stelt verder dat er door de Bommelerwaard een godsdienstige scheidslijn liep,
en tot op zekere hoogte nog steeds loopt; de zuidoostelijke Bommelerwaard
is bijna geheel katholiek terwijl de westelijke Bommelerwaard overwegend hervormd
is. Dat mag dan zo zijn, mijn fractie is van mening dat een dergelijk onderscheid
in de tijd van de verzuiling misschien nog relevant was, maar dat het, nu
we op weg zijn naar de 21ste eeuw, niet langer een argument kan zijn. Vandaar
dat wij uiteindelijk die driedeling afwijzen. Uiteraard zijn er altijd nuanceverschillen
in godsdienstige overtuiging in een gebied dat zowel grenst aan het katholieke
Brabant als aan de calvinistische Alblasserwaard. Religie mag echter geen
argument zijn bij een bestuurlijke indeling.De heer Rouvoet (RPF):Voorzitter! Het is te aardig om het niet te melden. Wie zijn oor te luisteren
legt in de Bommelerwaard, kan vernemen dat diezelfde Jan Terlouw, toen hij
nog commissaris van de koningin in Gelderland was, bij een werkbezoek in Brakel
te kennen heeft gegeven dat hij de driedeling, die nu wordt voorgesteld, best
als optie had willen inbrengen maar dat hij daar binnen het college van gedeputeerde
staten geen enkele ruimte voor kreeg. Dat is een indicatie dat juist die driedeling,
waar ook de door u geciteerde heer Terlouw best iets in zag, in het verleden
geen rol heeft kunnen spelen. Zegt dat u nog iets?De heer Hoekema (D66):Voorzitter! Het citaat van de heer Terlouw dat de heer Rouvoet noemt,
ken ik niet. Ik wil de heer Rouvoet wel aangeven – dat heb ik ook gezegd
in de discussie over het gebied – dat ik een driedeling nog logischer
vind dan de wat kunstmatige knip van de tweedeling. Mijn fractie kiest voor
één gemeente en dan zou je als je logisch doorredeneert misschien
nog eerder op een driedeling dan op een tweedeling uitkomen.De heer Cornielje (VVD):Dit kan ik niet volgen. U wijst een tweedeling af. U vindt
eendeling het beste, maar driedeling is voor u ook bespreekbaar. Dat noem
ik flodderig.De heer Hoekema (D66):Dat is helemaal niet flodderig. Als je logisch kiest, kies dan voor een
driedeling in plaats van voor een kunstmatige tweedeling. Mijn fractie kiest
echter luid en duidelijk voor één gemeente in de Bommelerwaard.
De keuze is verder niet aan de orde en mijn fractie zal dan ook geen steun
geven aan het amendement van de collega's Rouvoet en Van den Berg.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Is mijn collega van plan een amendement in te dienen om zijn visie daadwerkelijk
in de wet te vertalen?De heer Hoekema (D66):Ik was dat niet van plan, hoewel ik het sterk overwogen heb. Ik heb dit
gewogen tegen de achtergrond van mijn stellige verwachting – die sprak
uit het verslag van de fracties en andere indicaties – dat een tweedeling
op een Kamermeerderheid kan rekenen. Ik wil mevrouw Noorman echter graag een
plezier doen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Omdat het gevaar bestaat – en dan houd ik het nog maar even op "flodderig" –
dat uw inbreng geen consistentie heeft omdat u uw opvattingen niet vertaalt
in wijziging van de wet, lijkt het mij wenselijk dat u daar heel nadrukkelijk
invulling aan geeft.De heer Hoekema (D66):Ik zal daar serieuze overweging aan wijden en ik wacht de inbreng van
andere fracties graag af.Uit het VB-onderzoeksrapport "De Bommel is het waard" blijkt dat voor
wat betreft de taakuitvoering van de nieuwe gemeente op elf van de twaalf
beleidsterreinen een lichte tot sterke voorkeur bestaat voor de vorming van
één gemeente. Dat verklaart ook de opinie van de staatssecretaris
dat "de argumenten die blijkens deze analyse uit het VB-rapport die voor één
gemeente pleiten met name van ruimtelijke en taakinhoudelijke aard zijn".
Dit citaat is van belang omdat het bij gemeentelijke herindeling moet gaan
om het antwoord op de vraag hoe de nieuwe gemeente haar taken kan uitvoeren.De staatssecretaris zegt in de memorie van toelichting op het wetsvoorstel
dat een verdere herindeling wellicht "een brug te ver is". Het lijkt erop
dat de staatssecretaris – bijna Nijhoff parafraserend – wijst
naar een toekomst waarin wellicht ooit één gemeente in het gebied
zal ontstaan. Ik vraag de staatssecretaris hier haar visie op te geven. Ik
meen dat zij in haar hart weet dat later die slag wordt gemaakt. Dan vraag
ik me af waarom we op dit ogenblik die slag nu niet maken en overgaan tot
de vorming van één gemeente.Ik sluit me op het punt van de financiën aan bij de praktische suggestie
van mevrouw Noorman om staffeling van de gewenningsbijdrage opnieuw te bekijken.
Het maakt het totale bedrag niet anders, dat geef ik degenen die daarover
kritische vragen stelden graag toe. Er kan echter geen verschil in gewenningsbijdragen
voor herindelingen zijn. We moeten één lijn trekken, ook met
het oog op de consistentie van beleid en de verwachtingen van andere gemeenten.
Wat bedoelt de staatssecretaris precies als zij spreekt over "de schone oplevering
voor Zaltbommel"? Hoe verhoudt de artikel-12-aanvraag van Zaltbommel zich
tot die schone oplevering in het kader van dit wetsvoorstel en met name de
financiële aspecten daarvan?Kan de staatssecretaris aangeven wat in haar opinie de winst is van de
bestuurlijke efficiency die ontstaat ten gevolge van de herindeling? De bestuurlijke
winst in het kader van de efficiency is zeker aanwezig zijn bij de vorming
van één gemeente, maar zal zich ook voordoen als er twee gemeenten
worden gevormd. Hoe verhoudt deze winst zich tot de financiële problemen
die de diverse gemeenten aangeven?Wij wachten graag het antwoord van de staatssecretaris af, maar vooralsnog
zien wij betere argumenten voor de vorming van één gemeente
in de Bommelerwaard. Het risico dat twee gemeenten, Zaltbommel en Maasdriel,
in een soort beleidsconcurrentie zullen raken, vinden wij een argument om
serieus na te denken over de vorming van die ene gemeente. Ik wijs erop dat
deze beleidsconcurrentie kan gaan over de economie, de werkgelegenheid, de
bedrijven, de veiling, de landbouw en de planologie. Dit is een reëel
risico.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):De staatssecretaris heeft duidelijk aangegeven dat met name op het terrein
van industriële vestiging de taken bij Zaltbommel liggen en niet bij
Maasdriel.De heer Hoekema (D66):De staatssecretaris kan het zeker aangeven. Ik heb geen reden om de staatssecretaris
erop aan te spreken dat zij een verkeerde voorstelling van zaken geeft. Juist
het voorbeeld van mevrouw Noorman over de veiling geeft aan dat er een zekere
beleidsconcurrentie kan ontstaan. Ik wil vermijden dat de twee gemeenten met
de ruggen tegen elkaar aan gaan staan. Natuurlijk ligt het voornamelijk aan
het gedrag van de betrokken gemeenten, maar het is voor mijn fractie een van
de argumenten om te zeggen: maak nu die slag naar die ene gemeente.De heer Rouvoet (RPF):Als ik u goed begrijp, ziet u een tweedeling niet zitten, maar hebt u
tot nog toe niet het voornemen uw eigen voorkeur voor één gemeente
in een amendement vast te leggen. Verder zei u dat het amendement van de heer
Van den Berg en mij niet uw voorkeur heeft, maar wel logischer is dan een
tweedeling. Ik kan uw positie niet helemaal taxeren. Als u niet met een eigen
amendement komt en het ernaar uitziet dat het wetsvoorstel aangenomen wordt,
ligt het voor u in de rede de route van ons amendement niet helemaal af te
sluiten.De heer Hoekema (D66):Mijn fractie is voor de vorming van één gemeente in de Bommelerwaard.
Ook omdat de schaal van de gemeenten heel klein zou zijn, hebben wij geen
behoefte aan een driedeling. Zo helder heb ik het gezegd. Veel helderder kan
ik het voor u noch voor mevrouw Noorman maken.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Jawel. Ik ga er nu van uit dat u gewoon een amendement indient. U hebt
gezegd wat uw opvatting is en het is goed gebruik dat dit wordt vertaald in
een opvatting die aan de Kamer wordt voorgelegd. Stel dat bij de stemming
blijkt dat uw amendement, misschien door anderen gedeeld, het niet haalt en
ook dat het amendement van de heer Rouvoet en de heer Van den Berg het niet
 haalt. Vindt u dan dat er geen gemeentelijke herindeling van
de Bommelerwaard moet plaatsvinden of vindt u dan, alles overwegende, dat
die tweedeling het maar moet worden als het de laatste keuze is?De heer Hoekema (D66):Ik vind een voortzetting van de huidige situatie, met andere woorden:
geen gemeentelijke herindeling in de Bommelerwaard, zeer slecht. Laat ik hierover
zeer helder zijn.In zijn gedicht spreekt Nijhoff van twee overzijden die elkaar vroeger
schenen te vermijden, maar nu weer buren worden. Mevrouw Noorman citeerde
het. Wij hopen van harte dat de staatssecretaris in de Bommelerwaard geen
overzijden Zaltbommel en Maasdriel zal laten voortbestaan.Voorzitter! Ik zal aan uw wens gehoor geven en slechts een paar korte
opmerkingen maken over de samenvoeging van Buren, Lienden en Maurik. Dit is
het minst gecompliceerde van de drie herindelingsvoorstellen die wij deze
week behandelen. Met mevrouw Noorman ben ik het erover eens dat de werknaam
Malibu die hier begint rond te zingen, geen goede naam is. Het is misschien
een tropische loopvogel, maar wij geven sterk de voorkeur aan de werknaam
Buren, die ook in het wetsvoorstel genoemd wordt. Al is het het goede recht
van de gemeenteraad van de nieuw gevormde gemeente om hierover te beslissen,
wij nemen aan dat dit ook de nieuwe naam van de gemeente zal zijn.Wij geven graag complimenten zowel aan de provincie als aan de drie betrokken
gemeenten voor de vlekkeloze wijze waarop het proces is verlopen. Wij hebben
het wel anders meegemaakt bij vrijwillige samenvoegingen. Ik herinner aan
Uden, Veghel en Boekel en recentelijk was er een probleem bij Egmond, Schoorl
en Bergen. Het getuigt van visie dat de drie gemeenten en de provincie het
proces op deze zeer goede wijze hebben afgewikkeld, waarbij geconstateerd
kan worden dat er in de betrokken gemeenten een zeer groot draagvlak voor
dit wetsvoorstel bestaat.De heer Van den Berg (SGP):Het laatste betwijfel ik. Richten uw complimenten zich ook op de financiële
perikelen?De heer Hoekema (D66):Nee. U hebt ze terecht al genoemd, maar ik sprak nu van de vlekkeloze
wijze waarop naar mijn mening het proces van gemeentelijke herindeling als
zodanig is verlopen. De provincie heeft in 1995 een uitnodiging gestuurd,
waarop de drie betrokken gemeenten hebben gereageerd. Vervolgens is er zeer
constructief gewerkt en vormgegeven aan dit wetsvoorstel.De heer Van den Berg (SGP):Die financiële aspecten maken hiervan toch een integraal onderdeel
uit?De heer Hoekema (D66):Ik begrijp niet waarom u deze opmerking maakt, want zij staat niet haaks
op het oordeel dat dit proces van vrijwillige herindeling op een goede wijze
is verlopen. Wij hopen natuurlijk dat de financiële perikelen worden
opgelost. Ook hier geldt dat de gewenningsbijdrage die wij in het systeem
van de nieuwe Financiële-verhoudingswet kennen, moet worden uitgekeerd.
Wij hopen op efficiencywinst in de komende jaren en vragen naar het oordeel
van de staatssecretaris hierover. Ik heb begrepen dat een bedrag van zeven
ton geldt voor het verlies en de winst van de drie gemeenten. Ik vraag de
staatssecretaris om commentaar hierop.De heer Schutte (GPV):Voorzitter! Bij de voorbereiding van dit debat gingen mijn herinneringen
onwillekeurig bijna twaalf jaar terug. Toen spraken we ook over een wetsvoorstel
tot herindeling van de Bommelerwaard. Raadpleging van de Handelingen van dat
debat leert niet alleen dat ik de enige woordvoerder ben die er nu voor de
tweede keer over mag spreken, maar ook dat ik mij toen niet écht heb
uitgesproken, omdat mijn fractie tijdens de stemming twee weken later afwezig
was. Zo'n herkansing krijg je niet zo vaak!Er was nog iets wat in mijn herinnering is blijven hangen. De herindelingsdebatten
op 24 april 1986 waren de laatste plenaire debatten waaraan onze toenmalige
collega Van Rossum deelnam. Hij had er toen geen bezwaar tegen dat de gemeente
Zaltbommel werd uitgebreid en nog wel met het grondgebied van de gemeente
Rossum! Ik ben benieuwd wat zijn opvolger nu voor Zaltbommel in petto heeft.Het zal bekend zijn dat onze fractie genuanceerd denkt over het herindelingsbeleid.
Verscheidene herindelingsvoorstellen hebben uiteindelijk onze steun gekregen,
andere niet. Wij zijn zeker geen voorstanders van schaalvergroting van gemeenten
over de hele linie, maar "klein is fijn" is evenmin ons motto. Per situatie
zal bezien moeten worden waarom en, zo ja, in welke mate herindeling nodig
is. Daarbij staat voor ons vast dat in verstedelijkte gebieden eerder aanleiding
bestaat voor schaalvergroting via herindeling dan in plattelandsgebieden.Opmerkelijk in dit wetsvoorstel is dat de vraag naar het waarom van herindeling
niet eens gesteld wordt. Deze staat volgens de nota naar aanleiding van het
verslag in het geheel niet ter discussie. Voor de staatssecretaris zal dit
wel opgaan. Maar dat betekent niet dat in het wetsvoorstel elke motivering
kan ontbreken. Nu zou de indruk kunnen ontstaan dat het voorstel wordt gedaan
om van het gezeur af te zijn.Het is ook wel erg ongenuanceerd te stellen dat brede overeenstemming
bestaat over de wenselijkheid van herindeling. Juister is het te stellen dat
alle betrokken gemeenten uiteindelijk met het voorstel kunnen leven. Dat is
bij een herindeling niet onbelangrijk, maar toch wel iets anders dan algemene
instemming.Als ik de vraag voor onze fractie mag beantwoorden, dan zijn wij het ermee
eens dat in dit gebied iets moet gebeuren. Een gemeente van 1200 inwoners
kan echt niet meer. En versterking van gemeenten van 4000 inwoners die grenzen
aan een stad zoals Den Bosch is geen luxe. Dat vervolgens ook bezien wordt
hoe hieraan iets kan worden gedaan in het grotere verband van de Bommelerwaard,
vind ik terecht.Daarbij is nog een factor van belang. De vorige herindeling in dit gebied
dateert van 1955. Toen ging het aantal gemeenten terug van dertien naar acht.
Nu is het voorstel terug te gaan naar twee gemeenten. Maar ongeacht op welk
aantal we uitkomen, zou ik willen zeggen: dat is het dan ook! De regering
laat naar mijn mening op dit punt te veel ruimte voor speculaties over een
mogelijke volgende ronde. Als nu besloten wordt tot vorming van twee of drie
gemeenten in de Bommeler waard, moeten we niet blijven zeggen
dat vorming van één gemeente wellicht nog een brug te ver is.
Herindeling is wat anders dan een spelletje schaak. De nieuwe indeling van
de Bommelerwaard moet de tijden kunnen doorstaan, voorzover wij die nu kunnen
overzien.Voorzitter! De keuze van het aantal nieuw te vormen gemeenten is zoals
meestal arbitrair. Volgens de provincie en de regering gaat de keuze tussen
één of twee gemeenten. Anderen willen ook de mogelijkheid van
drie gemeenten overwegen. Wat mij betreft is één gemeente voor
dit gebied niet alleen nu maar ook voor de lange termijn een te grote stap.
De problemen in het gebied geven er geen aanleiding toe. Te veel ongelijke
grootheden worden dan in één gemeente verenigd. De afstanden
zijn onnodig groot. Vergeleken met de noordzijde van de Waal zou daar één
gemeente gevormd moeten worden van Gorinchem tot Tiel.De voorstanders van een driedeling hebben zeker sterke papieren. De argumenten
die zij nu aanvoeren, waren in belangrijke mate in 1986 redenen om Brakel
en Kerkwijk samen te voegen en niet te verenigen met Zaltbommel. De toenmalige
minister van Binnenlandse Zaken sprak in dit verband van een gemeente Brakel-Kerkwijk
in het westen van de Bommelerwaard met een sterk draagvlak van 12.000 inwoners.
Dit draagvlak is inmiddels alleen maar verder versterkt. Ook de staatssecretaris
noemt een argument dat opgaat voor zo'n driedeling, namelijk dat in kleinere
gemeenten de band die er bestaat tussen de gemeente en bijvoorbeeld verenigingen
hechter is. De inwoners van Brakel en Kerkwijk zullen het beamen. Maar er
staat wel iets tegenover. De beide gemeentebesturen trekken uit vergelijkbare
afwegingen verschillende conclusies. Brakel wil desnoods samen met Kerkwijk,
maar als Kerkwijk kiezen moet, heeft het meer vrienden dan Brakel alleen.Een tweede punt vind ik echter belangrijker. Al in 1986 was het uitgangspunt
dat Zaltbommel moest worden versterkt. In het voorstel voor een driedeling
is dit uitgangspunt losgelaten, met als gevolg dat de gemeente die een centrumfunctie
in de regio moet vervullen, de kleinste van de nieuwe gemeenten wordt. De
nieuwe gemeente Maasdriel zal zelfs meer dan het dubbele aantal inwoners krijgen.
Dat lijkt mij vragen om moeilijkheden.Daarom, met alle sympathie voor de bedoelingen van het amendement van
de collega's Rouvoet en Van den Berg, meen ik dat hierin toch niet een goede
afweging is gemaakt. Als wij nu voor zo'n driedeling kiezen, vrees ik dat
wij binnen afzienbare termijn opnieuw over een herindelingsvoorstel zullen
moeten spreken.Nu het erop lijkt dat in het gebied draagvlak is ontstaan voor het herindelingsvoorstel
als zodanig, is het extra vervelend dat in een zo laat stadium zoveel commotie
is ontstaan over de financiële gevolgen. Daarbij gaat het in de eerste
plaats om de mogelijke nadelige herindelingseffecten. De gemeenten komen met
alarmerende cijfers, de staatssecretaris reageert onderkoeld. Tegenover de
daling van de algemene uitkering staan besparingen aan bestuurskosten en kosten
van huisvesting. De gemeentebesturen vinden dit veel te optimistisch. Zij
verwachten acht of negen ambtenaren extra nodig te hebben. Als dat het gevolg
van een herindeling zou zijn, zouden wij er meteen mee moeten stoppen. Herindeling
is geen werkverschaffing. Wel denk ik dat de staatssecretaris te gemakkelijk
concludeert tot besparingen op de huisvesting. Op termijn is dat misschien
mogelijk, maar de ervaring leert dat een herindeling begint met hogere huisvestingskosten.
Ik nodig de staatssecretaris uit haar cijfers te toetsen aan die van de gemeenten,
zodat wij een beter onderbouwd inzicht krijgen in de werkelijk te verwachten
kosten en baten van de herindeling.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Wij hebben allemaal het VB-advies ontvangen. Daarin is aangegeven dat
bij de herindeling, zowel bij één gemeente als bij twee gemeenten,
een bescheiden uitbreiding van de ambtelijke organisatie nodig is. De reactie
van de gemeenten is verbazingwekkend. Niet in overeenstemming met de raming
van het VB-advies wordt gesteld dat een heel substantiële uitbreiding
van de ambtelijke organisatie nodig is, terwijl tegelijkertijd kosten worden
geraamd voor wachtgeld. Het is van tweeën één: óf
er is uitbreiding, waarmee bij de opstelling in bescheiden mate rekening is
gehouden, óf er is een wachtgeldverplichting op grond van personeelsbesparingen.
De heer Schutte was hier niet geheel duidelijk in. Hoe kijkt hij aan tegen
de kosten die de gemeenten ons voorspiegelen, en de kosten die in het VB-rapport
staan? Waar staat de heer Schutte?De heer Schutte (GPV):Zoals u ziet, sta ik op het ogenblik hier. Het is mijn taak om conflictstof
te signaleren tussen de zaken die de regering ons voorlegt en datgene wat
vanuit de streek wordt verstrekt. De verschillende invulling moeten wij hier
aan de orde stellen. Ik vind het primair de taak van de staatssecretaris om
haar gegevens te confronteren met die afkomstig uit de streek. Met mevrouw
Noorman heb ik de indruk dat er wat dubbel gerekend wordt. In de stukken heeft
de staatssecretaris naar mijn gevoel onvoldoende overtuigend aangetoond dat
het is zoals zij het stelt. Ik zeg niet dat dat niet zo is, maar de staatssecretaris
moet meer argumenten aanvoeren. Ik heb met name het punt van de huisvestingskosten
genoemd. Wij weten inmiddels iets meer over de gevolgen van herindelingen.
Juist op het punt van de huisvesting is het de ervaring dat op korte termijn
vaak extra kosten moeten worden gemaakt. Het verhaal dat het structureel beter
uitkomt, gaat slechts op termijn op.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Wat is uw mening over de mogelijkheid om een vijfde gewenningsjaar uit
te keren, bovenop het eerste jaar?De heer Schutte (GPV):Dat kan een handreiking van bescheiden aard zijn. Daaraan vooraf gaat
een poging om maximale duidelijkheid te creëren. Wij moeten het niet
hebben dat in de Kamer een beslissing valt terwijl het "ja" tegenover het
"nee" blijft staan. Op een gegeven moment kan het misschien niet anders, maar
dan moet het eerst goed doorgesproken zijn.Voorzitter! Onbegrijpelijk vind ik de gang van zaken in Zaltbommel. Wat
voor financiële administratie had die gemeente dat zij er pas onlangs
achter kwam dat er sprake was van achterstallig onderhoud aan wegen en groenvoorzieningen?
Dat zie je toch aankomen? Waarom is dit niet tijdig gesignaleerd bij de beoordeling
van de financiële situatie door de provincie? Daar weet
men toch welk een belangrijke rol de financiële situatie van gemeenten
speelt bij herindeling? Er wordt nu met spoed toepassing gegeven aan de artikel-12-procedure.
De Kamer moet de herindeling echter beoordelen zonder zicht op de financiële
gevolgen. Het traject wordt nog voor de datum van herindeling afgerond, maar
hoe het zal gebeuren, is onduidelijk. Wij moeten het doen met de verzekering
dat als geen financiële steun nodig zal zijn, de financiële levensvatbaarheid
van de nieuwe gemeente Zaltbommel niet in gevaar zal komen. Daarmee wordt
de Kamer in een dwangpositie gemanoeuvreerd. Uitstel van de beslissing over
de herindeling zal leiden tot grote onzekerheid – daar zit niemand op
te wachten – maar wij kunnen nu ook niet ongeclausuleerd instemmen met
het wetsvoorstel. Daarom vraag ik de staatssecretaris een beslissing over
Zaltbommel te nemen en deze aan de Kamer voor te leggen vóór
de behandeling van het wetsvoorstel door de Eerste Kamer. Het zal duidelijk
zijn dat ik het wetsvoorstel op zichzelf verantwoord vind, maar dat over de
financiën het laatste woord nog niet is gezegd.Over het wetsvoorstel tot samenvoeging van de gemeenten Buren, Lienden
en Maurik kan ook ik kort zijn. Dit wetsvoorstel zou, als het berustte op
een initiatief van de regering, bij mij naar urgentie en naar schaal niet
hoog op de prioriteitenlijst hebben gestaan. Het gaat hier echter om een keuze
van de betrokken gemeenten zelf. Ik ben het ermee eens dat het daarbij niet
zo terzake doet welke overwegingen binnen de betrokken gemeenten zoal een
rol hebben gespeeld. Ook hier geldt evenwel dat als de wetgever eenmaal gekozen
heeft voor deze vorm van herindeling, het dat dan ook is. Het is niet uitgesloten
dat in de toekomst nog eens ondergeschikte grenscorrecties nodig zijn. Het
kan echter niet zo zijn dat als ooit een herindeling van een groter gebied
of van buurgemeenten aan de orde is, de nu samen te voegen gemeenten opnieuw
op de schop genomen worden. Als de regering daarover twijfelt, had zij nu
geen voorstel tot samenvoeging moeten doen.Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):Voorzitter! Ik heb hetzelfde wat collega Hoekema heeft bij dit wetsvoorstel,
alleen zeg ik niet dat het flodderig is. Ik wil het wat meer op mijzelf betrekken.
Als ik naar de nota naar aanleiding van het verslag kijk, raak ik eerder in
de war van de argumenten en het standpunt van de staatssecretaris dan dat
ik daardoor duidelijkheid krijg. Wat is er aan de hand? De staatssecretaris
geeft op een overtuigende manier argumenten voor één Bommelerwaard.
De argumenten die zij voor een tweedeling heeft, zijn niet sterk. Zij doen
zoveel onder voor de argumenten die de staatssecretaris voor één
Bommelerwaard geeft, dat ik mij afvraag of zij zelf niet liever voor één
Bommelerwaard had gekozen.Een gemeentelijke herindeling moet een belangrijke meerwaarde hebben ten
opzichte van de bestaande situatie. Die meerwaarde zien wij in het feit dat
zo'n schaalvergroting zorg kan dragen voor een grotere bestuurlijke samenhang
in een regio die in sociaal en geografisch opzicht één geheel
vormt. De staatssecretaris bevestigt de voordelen van de vorming van één
gemeente met tal van relevante argumenten in de nota naar aanleiding van het
verslag. Ik had het niet beter kunnen doen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Voorzitter! GroenLinks was tot op heden altijd een sterk pleitbezorger
voor kleinere gemeenten. Een van de collega's heeft gezegd dat er in het gebied
zo'n grote verscheidenheid is aan sociaal-culturele verschijningsvormen. Waarom
komt nu opeens die behoefte van GroenLinks vandaan om tot centralisatie te
komen? Begrijp mij goed: ik heb daar op zichzelf niets tegen, maar het verbaast
mij in hoge mate, mede gezien het stemgedrag van de statenfractie aldaar.Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):U hebt absoluut gelijk als u zegt dat GroenLinks bij herindeling voor
kleinere gemeenten kiest. Dat is een principe dat wij hebben. Dat is in principe
de manier waarop wij werken, maar de gemeenten in Nederland vormen geen eenheidsworst.
Elke gemeente en elke omgeving verschilt. Voor deze gemeente en deze omgeving
kiezen wij voor een andere weg dan voor een kleinschalige herindeling, gezien
het eerste gedachtestreepje op bladzijde 2 van de nota naar aanleiding van
het verslag. Daar staat: "het gebied dat ingesloten ligt tussen een aantal
rivieren heeft zich als gevolg van die ligging ontwikkeld tot een herkenbare
sociaal-geografische eenheid met een sterke interne samenhang". Voor ons was
dat zo doorslaggevend dat wij gekozen hebben voor deze weg. Het geeft namelijk
een meerwaarde aan een herindeling op deze manier. Wij kiezen in principe
voor kleinere herindelingen, maar wij kijken ook naar de gebieden en maken
dan een keuze.De staatssecretaris stelt dat Zaltbommel, hoeveel losse gemeenten er ook
zullen komen, het regionale centrum van de Bommelerwaard zal blijven. Wat
is dan logischer dan dat het stadje ook die instrumenten krijgt waarmee het
zijn regionale functie handen en voeten kan geven? Het hebben van een regionaal
centrum geeft de mogelijkheid om tal van voorzieningen te bieden op medisch,
educatief, sportief en cultureel terrein, waarvan de hele regio kan profiteren.
Bij een tweedeling zal Maasdriel minstens dezelfde voorzieningen op cultureel
en sportief gebied willen hebben als Zaltbommel. Nu heeft Zaltbommel een theater,
een hockeyvereniging, een zwembad enzovoort. Als straks de voorzieningen over
twee gemeenten moeten worden verspreid, zal het vlees noch vis zijn. Juist
vanwege de geïsoleerde ligging is het van belang dat de inwoners van
de Bommelerwaard ook culturele uitstapjes in de regio zelf kunnen maken.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Vindt u dat Maasdriel geen hockeyvereniging mag hebben? Waarom heeft u
daar problemen mee?Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):Ik zeg niet dat Maasdriel geen hockeyvereniging mag hebben, maar als je
kiest voor een centrumgemeente, moet je proberen om die gemeente ook werkelijk
een centrumgemeente te laten zijn en te zorgen dat de voorzieningen daar op
peil zijn en dat de mensen daar gebruik van kunnen maken.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Hoe kunt u nu al uitspreken dat die concurrentie zal ontstaan?
Er zijn toch nog geen twee gemeenten?Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):Ik kom daar in mijn verhaal nog op. Ik zal dan ook voorbeelden geven.De staatssecretaris stelt verder dat er in het geheel geen concurrentie
zal optreden tussen Maasdriel en Zaltbommel, maar wat laatst gebeurde, kan
als illustratie dienen voor de verwachtingen bij een tweedeling. Het veilingbestuur
gaf laatst aan, weg te willen uit Zaltbommel, vanwege de verhouding met het
gemeentebestuur. Prompt laat de gemeente Maasdriel weten wel belangstelling
te hebben voor een vestiging van de veiling. De staatssecretaris heeft verder
gezegd dat Zaltbommel het industriële hart blijft en dat de omliggende
gemeenten slechts hun lokale bedrijvigheid kunnen verplaatsen en uitbreiden.
Dat roept bij mij de vraag op waar de lokale bedrijvigheid ophoudt en de industrie
begint. In Maasdriel zijn megachampignonbedrijven gestart. Die verdienen naar
mijn mening de kwalificatie "industrie" in plaats van "agrarische activiteit".
De concurrentie is dus al heftig bezig. Hoe verhoudt dit zich met het argument
dat Zaltbommel beschouwd wordt als het regionale centrum, ook wat betreft
de woningbouw, de industriële bedrijvigheid en de voorzieningen, en dat
de overige kernen, inclusief Maasdriel ondergeschikt zullen blijven aan Zaltbommel?
Dat heeft de staatssecretaris namelijk gezegd in haar nota naar aanleiding
van het verslag. Die zaken verhouden zich volgens mij niet met elkaar.In hoeverre kan de staatssecretaris waarborgen dat het landschappelijke
karakter in de omliggende gemeenten overeind blijft en de industrie bij Zaltbommel
zal worden ingelijfd? Het antwoord op de vraag van D66 of de afstand tussen
burger en bestuur met een tweedeling echt wordt verbeterd, is onbevredigend.
De staatssecretaris spitst het toe op de onderhavige situatie. Tenslotte zullen
de meeste inwoners net zo ver van hun centrum vandaan wonen als bij één
gemeente. De enigen die dicht bij hun gemeentehuis komen, zijn de bewoners
van Maasdriel.Met betrekking tot natuurontwikkeling zijn er slechte ervaringen met Maasdriel.
Het plan Fort Andries, dat de uitvoering betekent van het idee dat de uiterwaarden
moeten worden teruggegeven aan de natuur, is door deze gemeente op een originele
wijze geïnterpreteerd. Maasdriel heeft plannen om de uiterwaarden in
een woonwijk, een golfterrein en een overlaadstation van champignons, aarde
en zand te creëren. Indien de tweedeling een feit wordt, zal het schitterende
natuurgebied de Hurnse Kil bij Maasdriel gevoegd worden. Het is onduidelijk
wat de consequenties zijn voor het gebied. Indien er één gemeente
is, is het veel gemakkelijker om een samenhangend beleid met betrekking tot
natuurontwikkeling te maken.Dit geldt zoveel temeer voor andere terreinen. Denk aan het openbaar vervoer.
Nu staat Zaltbommel zwak ten opzichte van de NS als het erom gaat een vuist
te maken. Als het de spreekbuis wordt van de gehele regio, kan dit anders
worden. Ik zal een voorbeeld geven. Er is geen personeel op het gehandicaptenonvriendelijke
station. De gehandicapten moeten ƒ 25 betalen om zich op het perron
te laten zetten. Dit is absurd. Er kan dus geen vuist tegen de NS gemaakt
worden. Waarom zouden mensen die in een kwetsbare positie verkeren ƒ
25 moeten betalen om op een station te komen, waar iedereen gewoon gebruik
van kan maken? Dit is een goed voorbeeld om aan te geven dat er ook belangen
van mensen in het geding zijn. Eén beleid ten aanzien van de ontsluiting
van het gebied, het regionaal busvervoer, de thuiszorg, de muziekschool, enz.,
zal voor alle partijen efficiënter zijn. Momenteel kampt elke gemeente
met dezelfde knelpunten en moet in elke gemeente ieder aspect prioriteit krijgen.
Bij één Bommelerwaard zullen de gemeenten hun eigen aandachtsgebied
hebben, maar kunnen voor gemeenschappelijke problemen gemeenteoverschrijdende
oplossingen worden gevonden. Er kan een vuist gemaakt worden, bijvoorbeeld
tegen de NS. De natuurontwikkeling kan in de gaten gehouden worden en dit
kan in balans zijn met de industriële bedrijvigheid. Dat is de meerwaarde
van één Bommelerwaard. Mijn fractie zal op dit punt een amendement
indienen, medeondertekend door de fractie van D66.De heer Rouvoet (RPF):Voorzitter! Als de ideale gemeentelijke herindeling moet worden omschreven,
dan zou daarvoor in mijn ogen kenmerkend moeten zijn dat zij gericht is op
de oplossing van echte knelpunten, van onderaf plaatsvindt, politiek wordt
gedragen, door de bevolking wordt omarmd en een sterk bestuur oplevert dat
er financieel niet minder van wordt. In de politieke praktijk bestaat er meestal
enige afstand tussen droom en daad. Maar wil de politiek geloofwaardig blijven,
dan mag de afstand tussen ideaal en praktijk niet te groot worden. Als het
gaat om de herindeling van de Bommelerwaard, vrees ik dat wij erg ver van
de ideale herindeling verwijderd zijn.In de eerste plaats is er nog steeds onduidelijkheid over een aantal feiten,
bijvoorbeeld als het gaat over het draagvlak. In de nota naar aanleiding van
het verslag wordt gesteld dat een groter draagvlak dan zou zijn gebleken,
niet mogelijk is. Het grootste deel van de burgers zou voor een tweedeling
zijn en in de ARHI-procedure zijn maar vijftien reacties ingediend. Kortom,
de staatssecretaris is ervan overtuigd dat het met dat draagvlak wel goed
zit. Maar voor een goede taxatie van het draagvlak is het goed dat men zich
realiseert dat vóór de financiële perikelen van Zaltbommel
bekend werden, al bijna de helft van de inwoners van Brakel en Kerkwijk voor
een driedeling was. Nu duidelijk is dat de financiële problemen van Zaltbommel
groter zijn dan gedacht, is het aannemelijk dat de weerstand tegen indeling
bij Zaltbommel alleen maar groter is geworden. Bovendien is het goed om te
bedenken dat in die ARHI-procedure 3487 brieven van burgers uit Brakel en
Kerkwijk zijn aangemerkt als één van de vijftien reacties. En
in 90% van die brieven was men tegen samenvoeging bij Zaltbommel.Er kan ook worden afgedongen op het politieke draagvlak dat er voor deze
herindeling zou bestaan. Met enige trots wordt in de schriftelijke voorbereiding
melding gemaakt van het feit dat alle gemeenten voor deze herindeling hebben
gestemd. Maar wat is die unanimiteit waard als blijkt dat in de voorbereidingen
niet alle opties bespreekbaar waren? Wat zegt die eensgezindheid als gemeenten
alleen maar geplaatst zijn voor de keuze tussen één of twee
gemeenten en een driedeling nooit serieus overwogen is? Zo wilde Brakel het
 liefst zelfstandig blijven, als het niet anders kon met Kerkwijk
en als het echt niet anders kon met Kerkwijk en Zaltbommel samengaan. Ook
in Kerkwijk is door het college gesteld – wij hebben dat in de stukken
kunnen lezen en in de reacties die ons bereikt hebben – dat een samenvoeging
van Brakel en Kerkwijk uit het hart gesproken de voorkeur verdient. Als vervolgens
vanuit de provincie wordt gesteld dat een driedeling onbespreekbaar is en
Brakel daarom akkoord gaat met een tweedeling, dan is het mij wat al te simpel
om te stellen dat er sprake is van unanimiteit in het gebied en dat deze gemeenten
voorstander zijn van de tweedeling. In dit verband – ik heb dat bij
interruptie al even tegen collega Hoekema gezegd – heeft mij de opmerking
van oud-commissaris Terlouw die je in de Bommelerwaard kunt horen, aan het
denken gezet. Hij zei namelijk dat hij persoonlijk wel had gewild dat een
onderzoek was gedaan naar een driedeling, maar dat hij binnen gedeputeerde
staten alleen stond. Voor mij is dat tekenend voor wat wel en niet serieus
in de discussie betrokken kon worden.De heer Hoekema (D66):Denkt collega Rouvoet niet met mij dat als je de mogelijkheden één
gemeente, tweedeling en driedeling op een rij zet relatief – ik leg
de nadruk op relatief – het grootste draagvlak zal bestaan voor een
gemeente?De heer Rouvoet (RPF):Dat betwijfel ik zeer. Dat is ook niet gebleken uit de hoorzitting die
wij gehouden hebben. Er zijn weliswaar zowel insprekers geweest die het een
als het ander betoogden. Maar ik heb nooit de indruk gekregen dat de keuze
voor een gemeente bij uitstek draagvlak zou hebben in de Bommelerwaard. Ik
kom straks uiteraard nog even terug op de verschillende opties. Ik sprak nu
over het politieke draagvlak voor het voorgestelde wetsvoorstel.Kortom, er valt nog wel wat af te dingen op het gepresenteerde beeld van
een voorbeeldig draagvlak bij burgers en besturen.Over de financiën wil ik kort zijn. Velen hebben daar al over gesproken.
Met mevrouw Noorman zeg ik dat het pijnlijk is voor dit gebied dat wij nu
te maken hebben met nieuwe spelregels. Omdat velen daarover hebben gesproken,
behoef ik daarop niet meer uitvoerig in te gaan. In ieder geval is er een
groot verschil in de beoordeling van de financiële situatie door enerzijds
de staatssecretaris en anderzijds de gemeenten in kwestie. Ik verwijs naar
de brief van Brakel, Kerkwijk en Zaltbommel van 5 februari. De staatssecretaris
denkt dat er een goede financiële basis is voor deze herindeling, terwijl
de betrokken gemeenten inschatten dat het wel eens een ramp zou kunnen worden.In de tweede plaats zet de RPF-fractie vragen bij de wijze en het tijdstip
waarop informatie werd verstrekt. Bij verschillende gemeenten bestaat onvrede
over het feit dat de provincie sterk sturend is opgetreden. Illustratief is
een citaat van gedeputeerde Doesburg: "Je moet wel aan de burger kunnen uitleggen
dat hij meer belasting moet gaan betalen, omdat je nu eenmaal hebt gekozen
voor een ander model dan één gemeente. Als je dat niet kunt,
dan heb je een probleem." Dit staat in het Brabants Dagblad van 19 januari
1995. De suggestie in dat citaat is duidelijk, maar drie jaar later is het
wel een pijnlijk citaat geworden.De onbespreekbaarheid van driedeling en de dreiging van de vorming van
één gemeente hebben veel gemeenten doen handelen zoals is gebeurd.
De gemeenten Heerewaarden, Rossum, Maasdriel en Hedel hebben in dat perspectief
besloten vrijwillig samen te gaan. Ook de besluitvorming in het westelijk
deel van de Bommelerwaard is daardoor beïnvloed. In ieder geval leeft
bij onze fractie onvrede over het feit dat de optie van een driedeling niet
in alle vrijheid bespreekbaar is geweest. Meer bevreemdend nog is het feit
dat de staatssecretaris verrast werd doordat Zaltbommel de status van artikel-12-gemeente
aanvroeg. Er was blijkbaar in een cruciale fase van het herindelingsproces
geen goede informatie over de financiële situatie voorhanden. Hoe is
dit mogelijk?Hoe weet de staatssecretaris zo zeker dat de financiële problemen
tijdelijk en niet structureel zijn? Zo is er bijvoorbeeld nu nog onduidelijkheid
over het exacte tekort. Daarnaast is er een financieel plan waarbij er voorzien
is in een stevige verhoging van de lasten die wordt neergelegd bij de nieuwe
gemeente. Daarbij dringt de vraag zich op of Zaltbommel in deze fase überhaupt
een geschikte en in ieder geval een aantrekkelijke fusiepartner is.Voorzitter! In derde instantie wil ik het hebben over de afweging: één
Bommelerwaard, tweedeling of driedeling. De keuze van de RPF-fractie is duidelijk
geworden uit het feit dat wij een amendement hebben ingediend gericht op de
driedeling. Ik besteed een aantal woorden aan de andere opties.Voor sommige fracties, dat is ook vandaag gebleken, is de vorming van
één gemeente nog altijd bespreekbaar. Een van de beweegredenen
daarvoor is dat er sprake is van een geografische eenheid. Dat lijkt mij een
waarheid als een koe. De vraag is dan wel over welke eenheid wij het hebben.
Het gaat om een gemeente met 25 kernen, met als grootste afstand 30 kilometer
en om 50.000 inwoners verspreid over die 25 kernen, waarvan een deel geen
vertegenwoordiger in de nieuwe gemeenteraad zal hebben. Dit lijkt mij een
onhandelbare eenheid te worden. In ieder is er niet echt sprake van een gemeente
met een herkenbare identiteit en moet in dat geval niet worden gerekend op
grote betrokkenheid van burgers bij hun gemeente. Daarbij dreigt in zo'n grote
gemeente de vorming van een vierde bestuurslaag, omdat burgers hun stem gaan
laten horen via dorpsraden.Enigszins buiten de orde vraag ik de staatssecretaris of zij kan aangeven
in hoeverre er naar grootschalige herindeling ook elders inderdaad sprake
is van een ontwikkeling in de richting van een vierde bestuurslaag in informele
sfeer. Ik hoop dat zij begrijpt wat ik bedoel. Ik denk hierbij aan de dorpsraden
waarover ik zo-even sprak. Ik koppel daaraan de vraag of er zicht is op de
kwaliteit van de relatie tussen bestuur en burger nadat een grote gemeente
is gevormd? Hoe zit bijvoorbeeld op Schouwen-Duiveland? Zou het niet goed
zijn hierover eens nader van gedachten te wisselen, voordat wij ons moeten
buigen over allerlei grootschalige herindeling in Overijssel?Bovendien vormt de Bommelerwaard allerminst een sociaal-culturele eenheid.
Er zijn verschillen tussen echte plattelandsgemeenten en een centrumstadje
als Zaltbommel. Ook zijn er verschillen tussen protestants-christelijke, katholieke
en meer seculiere delen van de Bommelerwaard. De verschillen
in politieke voorkeur in de verschillende gemeenten spreken wat dat betreft
boekdelen. In ieder geval is één gemeente voor de RPF-fractie
een onhandelbare, onwerkbare en daarom onwenselijke optie.Bij de vorming van twee gemeenten gelden sommige van de hiervoor genoemde
bezwaren ook. Maar daarnaast heeft de RPF-fractie zorgen over de mate waarin
rekening gehouden is met die genoemde sociaal-culturele verschillen tussen
gemeenten. Dat betreft in het bijzonder de verschillen tussen Brakel-Kerkwijk
enerzijds en Zaltbommel anderzijds. In ieder geval geeft de staatssecretaris
zich daar in de stukken nauwelijks rekenschap van.Op die centrumfunctie van Zaltbommel kan overigens wel enigszins worden
afgedongen. Ruimtelijk is er na de grenscorrectie met Rossum geen probleem
meer. En om maar eens een prozaïsch voorbeeld te noemen: als ik goed
ben geïnformeerd, was het zwembad in Zaltbommel het afgelopen jaar vanwege
geldgebrek de hele zomer gesloten. Over centrumfunctie gesproken! Als het
gaat om de scholen, kan gezegd worden dat Zaltbommel zeker een centrumfunctie
heeft. Maar de kernvraag is of inderdaad in alle ernst gesteld kan worden
dat die tweedeling de centrumfunctie werkelijk beter tot haar recht zal laten
komen. Ik herinner maar eens aan het eerdergenoemde VB-rapport, waarin wordt
gesteld dat er geen duidelijk verband is tussen omvang en bestuurskracht van
een gemeente. Dat lijkt mij terecht. Het hangt namelijk mede af van de innerlijke
samenhang van een gemeente. Het is dus maar de vraag of de voorgestelde herindeling
de centrumfunctie van Zaltbommel zal versterken. Naar het zich laat aanzien,
zal de raad in zijn eerste periode in meerderheid bestaan uit vertegenwoordigers
van Brakel en Kerkwijk. Het is zeer de vraag of zij zich tot het uiterste
zullen inspannen om die centrumgemeente te versterken.Een ander argument voor tweedeling is dat twee van de drie gemeenten bij
een driedeling te klein zouden zijn. De staatssecretaris spreekt in de stukken
over een onevenwichtige bestuurlijke balans. Daar staat tegenover dat Zaltbommel
volgens de groeiprognoses binnen vijftien jaar 15.000 inwoners zal tellen.
Brakel-Kerkwijk zou dan rond de 15.000 inwoners hebben en de zuidgemeente
heeft op dit moment een perspectief van 23.000 inwoners. Dat lijkt mij, eerlijk
gezegd, best een mooi perspectief, zeker als ik het voeg bij de relativerende
opmerking die ik zojuist over de invulling van de centrumfunctie gemaakt heb.
Daarbij heeft de gemeente Zaltbommel geen ruimteprobleem. Een wethouder van
Zaltbommel verklaarde onlangs nog dat Zaltbommel in ieder geval de komende
twintig jaar vooruit kan.De sociaal-culturele verschillen en het feit dat Zaltbommel geen ruimtegebrek
heeft, vormen een sterke relativering van die noodzaak van een herindeling
van Brakel en Kerkwijk bij Zaltbommel. Sterker, de vraag dringt zich steeds
meer op welk probleem nu eigenlijk bij dit wetsvoorstel wordt opgelost. Door
de samenvoeging van de plattelandsgemeenten Brakel en Kerkwijk bij het meer
stedelijke Zaltbommel wordt eerder een probleem gecreëerd, zelfs nog
los van de financiële perikelen, dan opgelost. De vraag naar de noodzaak
en wenselijkheid van een tweedeling dringt zich dus sterk op.Ik verwijs ook naar de vragen die de heer Hoekema daarover gesteld heeft.
Hij vroeg of die tweedeling wel zo'n logische keuze is. Ik wijs er wel op
dat collega Hoekema welbewust het risico neemt, door de driedeling af te wijzen
en geen eigen amendement in te dienen voor... Ik begrijp nu dat hij inmiddels
een amendement heeft ingediend. Ik had zo'n mooie vraag voor hem, maar ik
hoor nu dat hij het zojuist samen met mevrouw Oedayraj Singh Varma hersteld
heeft.De heer Hoekema (D66):Als de heer Rouvoet mij nu geen mooie vraag meer kan stellen, dan heb
ik nog wel een mooie vraag aan hem. Ik zou hem, figuurlijk, het pistool op
de borst willen zetten – wat hij zo graag bij mij doet – en hem
de volgende vraag stellen. Als hij de keuze zou moeten maken tussen één
of twee gemeenten, is hij het dan niet met mij eens dat de identiteit van
de kernen Brakel en Kerkwijk veel beter tot uitdrukking kan komen bij één
gemeente dan bij een tweedeling?De heer Rouvoet (RPF):Ik laat mij niet verleiden tot het beantwoorden van "pistool op de borst"-vragen.
Ik heb dezelfde afweging gemaakt. Het gaat daarbij om de vraag: wat moet er
naar mijn mening in dat gebied gebeuren? De heer Hoekema kan mij nu wel allerlei
andere dilemma's voorleggen, maar ik heb mijn bezwaren en argumentatie tegen
één Bommelerwaard en tegen de voorgestelde tweedeling van het
kabinet duidelijk aangegeven. Ik zie bij beide mogelijkheden verschillende
problemen ontstaan. Ik heb duidelijk gewezen op het heel grote gebied met
25 kernen. Ik denk dat de afstand tussen de burger en het bestuur bepaald
niet kleiner wordt in zo'n gemeente. Ik laat mij nu dus niet verleiden tot
het geven van een antwoord.De heer Hoekema heeft dat wel gedaan. Daar ging nu juist mijn aardige
vraag over. Ik vond dat hij daarmee in dit debat het risico liep dat hij uiteindelijk
met lege handen zou blijven staan: dat hij uiteindelijk met zijn derde optie
uit dit debat zou komen. Hij heeft dat echter inmiddels hersteld dankzij de
fractie van GroenLinks.De heer Hoekema (D66):Als de Kamer, naar ik aanneem in uw visie onverhoopt, het amendement zou
verwerpen dat u met collega Van den Berg hebt ingediend over een driedeling
in de Bommelerwaard, wat is dan uw oordeel over het wetsvoorstel dat er dan
zal liggen?De heer Rouvoet (RPF):Die afweging maak ik dan, maar ik noteer uw woord "onverhoopt". Dat geeft
mij weer hoop. Ik ben gewend om goed naar u te luisteren en dit soort woorden
gebruikt u niet voor niets en ook niet per ongeluk. U acht het kennelijk "onverhoopt"
dat het amendement over de driedeling wordt verworpen. Welnu, voorzitter,
ik klem mij daar graag aan vast.Het zal duidelijk zijn dat de staatssecretaris met haar schriftelijke
beantwoording onze fractie niet heeft kunnen overtuigen. De mondelinge beantwoording
komt straks nog. De RPF-fractie is ervan overtuigd dat een tweedeling van
de Bommelerwaard niet gewenst is. Daarnaast is er allesbehalve sprake van
een gezonde financiële basis waarop een herindeling zou kunnen plaatsvinden.
Daarom onze sterke voorkeur voor de driedeling die wij hebben voorgesteld.
Het is aan de Kamer om de verkeerde richting die wij in dreigen te gaan te
herstellen en een financiële ramp voor de burgers af
te wenden.Een laatste punt betreft de opheffingsnormen voor de scholen. Als ik goed
ben geïnformeerd, gaan die normen in Brakel en Kerkwijk van respectievelijk
67 en 62 naar 108 in de nieuwe gemeente bij de tweedeling. Voor de openbare
scholen in Aalst en Brakel en de christelijke scholen in Aalst, Poederoijen,
Zuilichem, Kerkwijk, Nederhemert en Nieuwaal zou dat dramatische gevolgen
hebben, zo heb ik begrepen. Met deze opheffingsnormen zouden in de West-Bommelerwaard
maar liefst zes dorpsscholen onder de norm komen en twee scholen in de gevarenzone.
Dit zou voor de verschillende kernen desastreus zijn. Kan de staatssecretaris
hierop ingaan? Voor de RPF-fractie weegt dit in ieder geval zeer zwaar.Voorzitter! Over de samenvoeging van Buren, Lienden en Maurik zal ik met
het oog op de tijd zeer kort zijn. Ik zie u ook bedenkelijk kijken naar het
vel papier dat nog voor mij ligt.De voorzitter:U zult mij deze week uitsluitend bedenkelijk zien kijken. Soms licht ik
dat toe.De heer Rouvoet (RPF):Mijn invoelingsvermogen van uw positie is deze week buitengewoon groot,
voorzitter. Ik sluit mij kortheidshalve aan bij de over dit wetsvoorstel al
gestelde vragen. Ook bij mij leefde de vraag, ondanks de indruk die is gewekt
dat het hier om een volstrekt vrijwillige herindeling gaat, in hoeverre het
inderdaad om volledige vrijwilligheid gaat. Ik wacht de beantwoording op dat
punt af.De heer Cornielje (VVD):Voorzitter! In tegenstelling tot de andere sprekers wil ik beginnen met
het voorstel tot samenvoeging van Buren, Lienden en Maurik."De samenvoeging van Buren, Lienden en Maurik past in het streven van
het kabinet en de provincie naar grotere en sterkere gemeenten. Om de toekomst
in eigen hand te houden, nemen de drie gemeenten nu zelf het initiatief tot
een fusie." Aldus een passage uit het informatiebulletin over de gemeentelijke
samenvoeging van de drie genoemde gemeenten. Zoals wij reeds in het verslag
hebben opgemerkt, hebben wij met instemming kennisgenomen van dit wetsvoorstel
dat zijn basis vindt in het besluit van de gemeenteraden van Buren, Lienden
en Maurik om vrijwillig samen te gaan.Over deze vrijwilligheid zijn in het verslag vragen gesteld. Naar onze
mening moet het initiatief geplaatst worden in het bredere kader van het herindelingsbeleid
dat door het kabinet wordt nagestreefd. Het streven is erop gericht om bestuurskrachtige
gemeenten tot stand te laten komen, die een groot aantal taken zelfstandig
uit kunnen voeren. Uit de onderliggende stukken blijkt dat deze drie gemeenten
op een groot aantal terreinen reeds samenwerken. Zo hebben zij één
technische dienst, maken ze gebruik van hetzelfde stedenbouwkundig bureau
en werken ze samen op het terrein van sociale zaken, ouderenzorg en kinderopvang.
Tevens werkt men in toenemende mate samen op het terrein van automatisering
en onderwijs. Het motto "van samenwerking naar samenvoeging" is goed gekozen
en verdient ook in andere delen van de provincie navolging.Ook de zelf gekozen uitgangspunten kunnen dienen als basis voor intensivering
van de samenwerking die kan leiden tot samenvoeging. Ik noem er vier: 1. gelijkwaardigheid van gemeenten;2. het handhaven van karakteristieke
kenmerken van de woonkernen;3. het handhaven van het niveau van reeds
aanwezige maatschappelijke voorzieningen;4. het openhouden van één
loket in elk van de inliggende gemeenten.De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken voegt aan deze vier uitgangspunten
nog een element toe dat de VVD-fractie ook onderschrijft, namelijk: een voorstel
tot samenvoeging dient te worden beschouwd tegen de achtergrond van de omgeving
van de betrokken gemeenten. Het bevreemdt ons dan ook dat zij niet kritischer
oordeelt over het niet in de gelegenheid stellen van de gemeente Culemborg
door het provinciaal bestuur van Gelderland om over dit samenvoe- gingsvoorstel
bestuurlijk overleg te voeren. Naar de mening van de VVD-fractie had dit wél
moeten gebeuren.Ten slotte danken wij de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken voor
de heldere antwoorden op onze vragen in de nota naar aanleiding van het verslag.
Het doet ons met betrekking tot de instandhouding van onderwijsvoorzieningen
deugd dat er geen scholen zijn die als gevolg van deze herindeling onder de
opheffingsnorm zullen zakken. Wij vertrouwen erop dat de verstrekte informatie
juist is. De aanwezigheid van basisscholen in kleine kernen is van grote betekenis
voor deze dorpskernen. Als er geen onderwijsvoorzieningen meer zijn, zullen
gezinnen met jonge kinderen zich daar niet meer willen vestigen. Op de nu
voorgestelde wijze zal het echter niet alleen voor de huidige inwoners van
Buren, Lienden en Maurik een voorrecht zijn om daar te wonen, maar zal het
in de toekomst voor iedereen een voorrecht blijven om in de nieuwe bestuurskrachtige
gemeente Buren te mogen wonen, werken en recreëren.Voorzitter! Dit brengt mij tot het tweede wetsvoorstel. Dat betreft de
gemeentelijke herindeling van de Bommelerwaard. Met dit wetsvoorstel wordt
de ontwerpregeling gevolgd van gedeputeerde staten van Gelderland, zoals deze
op 15 april 1997 door provinciale staten van Gelderland is vastgesteld. Zoals
wij reeds in het verslag hebben opgemerkt, hecht de VVD-fractie veel waarde
aan het oordeel van provinciale staten. Wij zijn van mening dat de regering
en/of de Staten-Generaal zeer zwaarwegende argumenten moeten hebben om van
het voorstel van provinciale staten af te wijken. Er is bijvoorbeeld sprake
van een zwaarwegend argument als in de ontwerpregeling wordt afgeweken van
het vastgestelde kader ten behoeve van het herindelingsbeleid. Dit is hier
niet aan de orde. Het streven is gericht op het vormen van bestuurskrachtige
gemeenten die in staat moeten worden geacht om zelfstandig een aantal essentiële
taken uit te voeren.Gemeenten hebben in deze regeerperiode bijvoorbeeld op het terrein van
het lokale onderwijsbeleid er nogal wat taken bij gekregen. Ik noem onder
meer de huisvesting primair en voortgezet onderwijs, het gemeentelijk onderwijsachterstan-
denbeleid, de schoolbegeleiding en de aansturing van de volwasseneneducatie.
Met een partijgenoot uit Zaltbommel heb ik ter voorbereiding op het wetsvoorstel
decentralisatie huisvesting primair onderwijs en voortgezet onderwijs gesprekken
gevoerd. Toen bleek al dat de gemeente Zaltbommel niet in
staat was om deze taak alleen naar behoren uit te voeren. Het gesprek ging
vervolgens over samenwerking en samenvoeging.Voorzitter! Ik stel het op prijs om in dit debat te zeggen dat ik de contacten
die ik heb mogen hebben met vertegenwoordigers uit de Bommelerwaard over de
voorgenomen herindeling als uiterst plezierig en constructief heb ervaren.
Ik heb het dan niet alleen over de contacten met partijgenoten zoals wethouder
Hooijmans uit Maasdriel, Hackert uit Brakel, Plomp uit Hedel en beide liberale
wethouders Van Meeteren en Verhoek uit respectievelijk Rossum en Heerewaarden.
Ook de hoorzitting en de rondrit met de vaste commissie voor Binnenlandse
Zaken in het gebied waren zeer informatief.Vorige week heb ik nog gesproken met de heren Bracht en Dekker van het
actiecomité Brakel en Kerkwijk over een mogelijke driedeling van de
Bommelerwaard. Zij verdienen veel respect voor de wijze waarop zij opkomen
voor de belangen van Brakel en Kerkwijk. Het actiecomité maakt zich
grote zorgen over het verschil in bestuurscultuur tussen enerzijds Brakel
en Kerkwijk en anderzijds Zaltbommel. Daar hebben ze wel een punt. Als je
kijkt naar de werkgelegenheidsstructuur en vestigingen valt op dat plusminus
40% van de werkzame personen in Brakel werkzaam is in de landbouw. Dat is
ruim 35% in Kerkwijk, terwijl slechts 4% in Zaltbommel in deze sector werkzaam
is. Daarentegen scoren zakelijke en overige dienstverlening in Zaltbommel
weer veel hoger. Hoe kijkt de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken aan
tegen deze grote verschillen?Tevens werd door betrokkenen naar voren gebracht dat de opheffingsnorm
voor de instandhouding van basisscholen verhoogd zou moeten worden van 62
naar 108 in de nieuw gevormde gemeente Zaltbommel, met als gevolg dat zes
basisscholen worden gesloten en twee scholen in de gevarenzone komen. Tijdens
het debat over het wetsvoorstel met betrekking tot de stichtings- en opheffingsnormen
heeft de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken toegezegd dat indien de wijziging
van de opheffingsnorm een relevant gegeven voor de lokale situatie is, de
vastgestelde opheffingsnorm ook in het provinciaal ontwerp zou moeten worden
opgenomen en dientengevolge dus ook in het wetsvoorstel. Daarvan is ons in
dit wetsvoorstel niets gebleken. Kan de staatssecretaris van Binnenlandse
Zaken bevestigen dat de opheffingsnorm wordt verhoogd van 62 naar 108? Zo
ja, wil zij bevorderen dat in ieder geval een splitsing van opheffingsnormen
tussen Zaltbommel aan de ene kant en Brakel en Kerkwijk aan de andere kant
wordt gerealiseerd? Naar de mening van de VVD-fractie mag een dergelijk besluit
niet afhankelijk zijn van de instemming van alle basisscholen.Een derde element dat aan de orde kwam in mijn gesprekken met genoemde
personen betreft de financiële problematiek. Betrokkenen voelen zich
op het verkeerde been gezet door gedeputeerde Doesburg. Uit de indicatieve
berekening financiële consequenties herindeling Bommelerwaard blijkt
dat zowel de structurele financiële consequenties als de tijdelijke regeling
ter compensatie van de frictiekosten een positief beeld laten zien. Variant
4, de tweedeling, brengt een structureel voordeel van 2,7 mln. met zich mee,
terwijl de tijdelijke gewenningsbijdrage bijna 18 mln. bedraagt.Het is wrang te moeten constateren dat gedurende het proces van gemeentelijke
herindeling het financiële verdeelmodel zodanig is gewijzigd dat het
structurele voordeel is omgeslagen in een nadeel. Het is toch juist dat de
gewenningsbijdrage is gedaald van 18 mln. naar 9 mln., dus 1,8 mln. per jaar?
Betrokkenen hebben het gevoel dat tijdens het spel de spelregels zijn gewijzigd.
Voorzitter! Zoals zo vaak het geval is: het gaat ook hier niet om het spel,
maar om de knikkers.Kan de staatssecretaris nog eens aangeven op welke momenten gedurende
het herindelingsproces, vanaf de vóór-ARHI-fase tot en met de
vaststelling van het ontwerpbesluit, betrokkenen zijn geïnformeerd over
mogelijke wijzigingen in het financiële verdeelmodel? Ook willen wij
van haar vernemen of zij van mening is dat het provinciaal bestuur voldoende
openheid in dezen heeft betracht.Voorzitter! De fractie van de VVD is van mening dat de financiële
problematiek van de huidige gemeente Zaltbommel niet mag worden afgewenteld
op de inwoners van Brakel en Kerkwijk. Wij verbazen ons erover dat bij de
beoordeling van de levensvatbaarheid van de nieuw te vormen gemeente Zaltbommel
niet naar voren is gekomen dat de huidige gemeente Zaltbommel met aanzienlijke
en structurele tekorten kampt. Heeft de gemeente Zaltbommel eerder een signaal
afgegeven aan het provinciaal bestuur waaruit men had kunnen opmaken dat de
gemeente er financieel slecht voor stond? Hoe verklaart de staatssecretaris
het plotseling verslechteren van de financiële positie van deze gemeente?
Heeft het gemeentebestuur van Zaltbommel er alles aan gedaan om de tering
naar de nering te zetten?Voorzitter! Uit de stukken blijkt dat de inspectie financiën lokale
en provinciale overheden nog tot een afwikkeling van het artikel-12-traject
moet komen. Wanneer zal de inspectie daarmee gereed zijn? Zal dat nog gebeuren
voordat de Tweede Kamer stemt over het voorliggende wetsvoorstel? Dat lijkt
mij niet het geval te zijn. Gebeurt het nog voordat de Eerste Kamer erover
stemt? Dat lijkt mij noodzakelijk. Wij verwachten hierop een duidelijk antwoord
van de staatssecretaris. Dit aspect dient nog door de Eerste Kamer te worden
meegenomen.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Vindt u niet dat het voor een goede afweging door de Tweede Kamer noodzakelijk
is dat wij weten welke oplossing er voor Zaltbommel wordt gekozen? Als wij
hebben gestemd, heeft alleen de Eerste Kamer nog een mogelijkheid. Stel nu
eens dat de staatssecretaris komt met een onzes inziens onduidelijk antwoord,
maar de Eerste Kamer kan daarmee instemmen, dan is dat toch voor ons een slechte
zaak. Vindt u niet dat duidelijkheid moet worden geboden voordat de Tweede
Kamer hierover stemt?De heer Cornielje (VVD):Ervan uitgaande dat wij aanstaande donderdag over het wetsvoorstel zullen
stemmen, neem ik aan dat het onderzoek morgen gereed zou moeten zijn, uiterlijk
donderdag. Ik weet niet of het realistisch is om dit te verlangen. Echter,
in beginsel zouden wij die gegevens inderdaad nu moeten hebben. Kan het niet
nu, dan lijkt het toch voor de hand te liggen dat ze beschikbaar zijn vóór
de Eerste Kamer hierover stemt.Voorzitter! Mogen wij ervan uitgaan dat indien de financiële problematiek
van dien aard is dat financiële steun noodzakelijk is, deze ook gegeven
zal worden? Met andere woorden: er dient sprake te zijn van een schone oplevering.
Voorkomen moet worden dat hierover een nadere discussie ontstaat.Een aantal varianten voor herindeling in de Bommelerwaard is de revue
gepasseerd.De heer Rouvoet (RPF):Ik heb wel begrip voor wat u heeft gezegd over het tijdpad, maar vindt
u het niet merkwaardig wanneer wij hier nu alvast een besluit nemen –
en daarvoor accepteren wij dan de volle verantwoordelijkheid – terwijl
er later gegevens op tafel kunnen komen die ook u tot andere gedachten zouden
kunnen brengen?De heer Cornielje (VVD):Vandaar mijn laatste vraag. Wanneer wordt erkend dat er een financieel
probleem ligt als gevolg van de artikel-12-status, moeten wij ervan uit kunnen
gaan dat die problematiek wordt opgelost. Ik verlang wat dit betreft een duidelijke
toezegging van de staatssecretaris. In de stukken wordt overigens gesteld
dat er sprake zal zijn van een schone oplevering. De inspectie onderzoekt
nu de financiële positie van Zaltbommel. Vervolgens moet er een vereffening
plaatsvinden en pas daarna kan er sprake zijn van een herindeling.De heer Rouvoet (RPF):Wat is dan het extra dat het onderzoek zou kunnen opleveren voor het besluit
van de Eerste Kamer? Dat hebben wij volgens u kennelijk niet nodig om hier
een verantwoord besluit te nemen.De heer Cornielje (VVD):Het lijkt dat het van belang is om een extra controle te hebben, die de
Eerste Kamer zal moeten uitvoeren, op basis van het onderzoeksrapport van
de inspectie. Ik vind dat wij de staatssecretaris weinig kunnen verwijten.
De aanvraag voor artikel 12 is pas in een laat stadium gedaan, al nadat het
wetsvoorstel is ingediend. Het gebeurde zelfs nadat wij het verslag hadden
uitgebracht. In dat opzicht verloopt de procedure niet zoals wij voor wenselijk
houden.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik merk dat u er toch aan hecht dat bij de besluitvorming in de Eerste
Kamer de gegevens duidelijk zullen zijn. De staatssecretaris heeft in de nota
naar aanleiding van het verslag gezegd dat dit in ieder geval gebeurt voor
de definitieve ingangsdatum. De Kamer kan toch te allen tijde, mocht zij vinden
dat de uitkomsten van het IFLO-rapport onvoldoende door de staatssecretaris
zijn of worden gevolgd, bij de vaststelling van de begroting van het Gemeentefonds
aan het eind van dit jaar zelf wijzigingen aanbrengen? Daar staat of valt
de besluitvorming van de Eerste Kamer toch niet mee?De heer Cornielje (VVD):Dat is juist. De aanvraag ingevolge artikel 12 had natuurlijk al voor
het hele traject moeten plaatsvinden, zodat wij die gewoon hadden kunnen meenemen
in onze besluitvorming. Nu de aanvraag pas is gedaan nadat het wetsvoorstel
is ingediend en nadat wij het verslag hebben uitgebracht, wordt de procedure
bemoeilijkt. Daarom heb ik mijn vragen gesteld. Wij zouden graag de beschikking
hebben over het rapport. In ieder geval moet worden gezorgd dat de Eerste
Kamer de beschikking heeft over dat rapport.Het belangrijkste is dat voorkomen moet worden dat de lasten worden afgewenteld
op de inwoners van Brakel en Kerkwijk. Daarom moeten wij de garantie van de
staatssecretaris krijgen dat er, ongeacht het rapport, sprake zal zijn van
een schone oplevering.Voorzitter! Er is een aantal varianten voor herindeling van de Bommelerwaard
de revue gepasseerd: één gemeente, een twee- of een driedeling.
Zoals reeds uiteengezet, geeft mijn fractie in lijn met het besluit van provinciale
staten van Gelderland de voorkeur aan een tweedeling van de Bommelerwaard.
Het resultaat van deze herindeling zal zijn: twee gelijkwaardige, bestuurskrachtige
gemeenten, waarin de afstand tussen burger en bestuur niet te groot wordt.
Eén gemeente vinden wij echt een brug te ver, aangezien een dergelijke
grootschaligheid de burger zal vervreemden van het bestuur. Die grootschaligheid
is niet alleen onwenselijk, zij is ook niet noodzakelijk. Bovendien, zo schatten
wij in, zou een dergelijk voorstel, als het al niet sneuvelt in deze Kamer,
aan de overzijde op weinig instemming kunnen rekenen. In ieder geval zal het,
zo zeg ik tegen de heer Hoekema, op weinig instemming van de heer Wiegel kunnen
rekenen.De heer Hoekema (D66):Ik heb gemerkt dat de heer Wiegel met veel belangstelling mijn interventies
bij de behandeling van het wetsvoorstel Uden-Veghel-Boekel heeft gelezen.
Hij heeft ze op zijn eigen wijze gebruikt. Ik hoop dat hij hetzelfde zal doen
bij de behandeling van dit wetsvoorstel.De heer Cornielje (VVD):Daar kunt u zeker van uitgaan.Gelet op de historie van de gemeentelijke herindeling in dit gebied, mogen
wij het de betrokkenen niet weer aandoen om het wetsvoorstel weer in het zicht
van de finish te laten sneuvelen.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Voorzitter! De herindeling Bommelerwaard heeft, zoals mijn collega's al
hebben gezegd, een lange voorgeschiedenis met een afwijzende beslissing in
de Eerste Kamer, nu ruim tien jaar geleden. Een herhaling daarvan moet koste
wat het kost worden voorkomen. Om die reden vereist dit voorstel niet alleen
een uiterst zorgvuldige behandeling, maar is het ook terecht dat nu door een
ieder wordt aangedrongen op een snelle afhandeling en aanvaarding in Tweede
en Eerste Kamer.Daarom betreurt de CDA-fractie het dat ook dit voorstel van wet niet zo'n
gelukkige start kent. Het open overleg, dat het begin had moeten zijn van
een gedachtewisseling tussen provinciaal bestuur en gemeenten, heeft reeds
bij aanvang onder druk gestaan, omdat al vooruitlopend op de uitkomst van
de inhoudelijke discussies met de gemeenten het provinciaal bestuur te kennen
had gegeven dat er een sterke voorkeur was voor de vorming van één
gemeente Bommelerwaard.Daarbij komt dat er in de aanvangsfase door het provinciale bestuur een
beeld is geschapen over een zeer gunstig financieel voordeel voor eventueel
nieuw te vormen gemeenten. Pas nadat de gemeenten zich hadden uitgesproken
voor een uiteindelijke tweedeling, werd de omvang duidelijk van het tegenovergestelde,
namelijk grote negatieve financiële consequenties voor
de nieuw te vormen gemeenten.En tot overmaat van ramp constateert de CDA-fractie dat hoewel het voorstel
tot gemeentelijke herindeling in de Bommelerwaard – door provinciale
staten met overgrote meerderheid aanvaard – door de staatssecretaris
met een positief oordeel aan ons is voorgelegd, de indruk wordt gewekt dat
de keuze voor tweedeling een tweede keus zou zijn! De onderbouwing van het
voorstel van de staatssecretaris is op zijn zachtst gezegd zeer teleurstellend.
Wat is de reden dat de staatssecretaris, in tegenstelling tot vele andere
voorstellen die hier de revue hebben gepasseerd, dit voorstel tot tweedeling
niet voluit verdedigt? Het is hier letterlijk van tweeën één!
Als de wet wordt aanvaard, moet dit gelden voor een termijn van 20 tot 25
jaar. Dus mag nu geen sprake zijn van "een brug te ver". Daarover wil de CDA-fractie
graag duidelijkheid.Al met al kan de CDA-fractie zich niet aan de indruk onttrekken dat dit
voorstel niet met de nodige zorgvuldigheid is omgeven. Juist waar het gaat
om een zo gevoelige materie als herindeling en rekening houdend met een eerdere
negatieve ervaring in dit gebied, zou dat toch een eerste vereiste moeten
zijn. Dat geldt overigens ook voor het betrekken van burgers in een vroeg
stadium. Ook dat is hier achterwege gelaten.Hoewel de staatssecretaris aangeeft dat de eventueel nieuw te vormen gemeenten
financieel levensvatbaar zijn, is het de vraag of dat werkelijk zo is. De
cijfers die ons van verschillende zijden zijn aangereikt, wijzen op het tegendeel.
Duidelijk is dat de optelsom van de huidige bijdrageregeling uit het Gemeentefonds
voor de nieuwe gemeenten sterk achterblijft. De kosten van de herindeling
zijn hoog, de gewenningsbijdrage is laag, dus de burgers zijn de dupe. Een
sobere raming komt uit op 16 mln. voor Brakel-Kerkwijk en Zaltbommel, zo lees
ik in het blad van de VNG. De wachtgelden van de secretarissen zijn hierbij
nog niet betrokken.Niet duidelijk is wanneer de gemeenten op de hoogte zijn gesteld dat een
aanpassing aanstaande was en wat de gevolgen daarvan zouden zijn. De CDA-fractie
vraagt zich af of de verantwoordelijke gedeputeerde niet op de hoogte had
kunnen zijn van de aanpassingen die op stapel stonden. Had men de gemeenten
hiervan al in de beginfase op de hoogte moeten stellen? Het kan toch niet
zo zijn dat men eerst de gemeenten een financiële worst voorhoudt die,
als puntje bij paaltje komt, een tot op het been afgekloven bot blijkt te
zijn? Daarom is de CDA-fractie van mening dat hier een vorm van compensatie
dient te worden geboden om de vele extra kosten die gemoeid zijn met de herindeling
niet af te wentelen op de burgers. Het gaat om dezelfde burger die mij belde
met de vraag waarom hij moest opdraaien voor de kosten van de herindeling.De heer Hoekema (D66):Betekent dit dat de CDA-fractie in het algemeen bij herindelingen steeds
opnieuw een compensatiemechanisme in ogenschouw wil nemen? Met andere woorden:
wil mevrouw Mulder het mechanisme van de gewenningsbijdrage en de afspraken
in het kader van de nieuwe Financiële-verhoudingswet fundamenteel ter
discussie stellen?Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Neen, dat wil ik niet, maar ik kom daar straks op terug. In dit geval
is de mensen een financiële worst voorgehouden. Degene die het voorstel
hebben ingediend, hebben de verantwoordelijkheid om deze mensen tijdig op
de hoogte te stellen van negatieve ontwikkelingen. In die zin ligt er een
verantwoordelijkheid voor regering en provincie.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Vindt u dat het provinciebestuur een extra bijdrage aan deze herindelingsgemeente
moet verstrekken, omdat het bij de start van de procedure de gemeenten heeft
voorgelicht conform de toen geldende wetgeving? Volgens de mededeling van
het provinciebestuur heeft het tegelijkertijd gezegd dat de regeling mogelijk
gewijzigd zou worden.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Daar wil ik duidelijkheid over hebben. Uit de verhalen die ons ter ore
komen, blijkt dat veel gemeenten zich een beetje misleid voelen. Zij vragen
zich af waarom de gedeputeerde hun van het begin af aan een worst heeft voorgehouden
en pas naderhand heeft gezegd dat er negatieve consequenties zijn. Als dit
waar is, is het een onjuiste gang van zaken. Indien het zo is, vinden wij
dat er compensatie moet worden gegeven.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Er is in het verslag door verschillende fracties naar gevraagd en de regering
heeft hierop geantwoord dat de gemeenten wel degelijk geïnformeerd waren
en daarenboven door de regering in december 1996 geïnformeerd zijn.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Dat is waar. Er zijn echter in eerste instantie verwachtingen gewekt,
in 1995. Pas in december 1996 zijn gemeenten ervan op de hoogte gesteld dat
het anders zou worden. Ik vraag mij af of de verantwoordelijke gedeputeerde
had kunnen of moeten weten dat al die veranderingen aanstaande waren, en de
gemeenten vanaf het begin hiervan op de hoogte had moeten stellen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik wil niet flauw doen, maar uw fractie, de mijne en alle andere fracties
hier hebben pas na 1995 de nieuwe Financiële-verhoudingswet vastgesteld,
die tijdens de behandeling nog is geamendeerd. Daarna was het pas bekend hoe
de nieuwe wet er precies uit zou zien. Het is uw en mijn verantwoordelijkheid.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Dat klopt. Hoe de nieuwe wet eruit zou zien, wisten wij niet, maar wel
dat zij aanstaande was.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Het gaat om een amendement van uw fractiegenoot mevrouw Van der Hoeven,
dat wij overigens hebben ondersteund.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Dat hoeft u mij niet te vertellen, want dat weet ik. Het gaat nu niet
om de nieuwe Financiële-verhoudingswet, maar om de vraag of de verantwoordelijke
gedeputeerde die met het verhaal naar de gemeenten is gegaan, in het begin
al had kunnen weten dat er veranderingen aanstaande waren en desondanks de
gemeenten een financiële worst heeft voorgehouden door te zeggen dat
zij allemaal erop zouden vooruitgaan. Naderhand bleek dit niet zo te zijn.
Dat is de kwestie waar het om gaat.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):De gedeputeerde had niet kunnen weten wat mevrouw Van der
Hoeven in de zomer na de discussies in 1995 zou amenderen. Zo simpel is het.
Ik vind het eigenlijk niet netjes dat u op deze manier stemming maakt op een
punt waarvoor wij gezamenlijk verantwoordelijk zijn. De Kamer heeft immers
het amendement van mevrouw Van der Hoeven gesteund. Het is niet netjes dat
u, wetend hoe het gegaan is, de gang van zaken zo gekleurd voorstelt.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Ik wil geen stemming maken, maar het lijkt wel alsof u mij niet wilt begrijpen.
Ik ga nu maar gewoon verder.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik denk dat het omgekeerde eerder het geval is.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Dat kunt u zeggen, maar ik houd vol dat mijn vraag correct is en is gebaseerd
op informatie die burgers en gemeenten aan ons hebben overhandigd.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):In de nota naar aanleiding van het verslag zijn de vragen van de fracties
op dit punt netjes beantwoord. Dan gaat het niet aan, hier plenair dat oude
verhaal nog eens naar voren te halen, terwijl u heel goed weet dat de situatie
anders is.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Ik kon er geen antwoord op geven en daarom leg ik de vraag van die burger
bij de staatssecretaris neer. Al met al is dit punt voor de fractie van het
CDA zwaarwegend. Afhankelijk van het antwoord van de staatssecretaris overwegen
wij hierover een uitspraak van de Kamer te vragen.Over de uitwerking van de nieuwe Financiële-verhoudingswet merk ik
het volgende op. Bij de behandeling van de nieuwe FVW heeft de fractie van
het CDA bij monde van collega Van der Hoeven het probleem van de frictiekosten
aan de orde gesteld. Dat heeft uiteindelijk geleid tot aanpassingen, waarvoor
wij uiteraard zeer erkentelijk zijn. Daarom willen wij de staatssecretaris
vragen haar bereidheid uit te spreken bij de jaarlijkse rapportage "Periodiek
onderhoudsplan" de ervaringsgegevens met betrekking tot de uitwerking van
deze regeling te betrekken.Los daarvan is mijn fractie benieuwd naar de uitkomsten van het onderzoek
naar het aanvragen van de artikel-12-status van de gemeente Zaltbommel. Wij
willen net zoals de heer Cornielje duidelijkheid over de vraag of bij een
eventuele herindeling voor Zaltbommel inderdaad een schone oplevering mogelijk
wordt gemaakt.Wat de scholen betreft sluit ik mij aan bij de desbetreffende vragen van
de heer Rouvoet en de heer Cornielje.Het voorstel zoals door de staatssecretaris ter beoordeling is voorgelegd,
heeft zowel in de staten als in de besluitvorming in de desbetreffende gemeenteraden
een grote meerderheid gekregen. Voor de fractie van het CDA geldt een aantal
uitgangspunten bij de beoordeling van herindelingsvoorstellen. Algemeen uitgangspunt
is de knelpuntenbenadering, knelpunten in ruimtelijke, bestuurlijke of geografische
zin.Getalscriteria zijn niet bepalend en de grootst mogelijke schaal heeft
voor het CDA geen voorkeur. Belang hechten wij aan het door de provincie voorgedragen
voorstel. De fractie van het CDA is zich terdege bewust van het feit dat er
wensen leven met betrekking tot de herindeling van de Bommelerwaard. Wij hebben
dat reeds in verschillende toonaarden kunnen horen. Wij hebben op de inspraakavonden
goed geluisterd naar alle argumenten die zijn ingebracht ten gunste van een
één-, twee- of driedeling. Natuurlijk wil je als volksvertegenwoordiger
je oor te luisteren leggen bij de betrokken burgers en besturen, maar de verdeeldheid
in het gebied maakt het er niet gemakkelijk op. Van een overduidelijke meerderheid
of eensluidend oordeel is dus geen sprake. Het zal dus onmogelijk zijn om
iedereen tevreden te stellen.Mede getoetst aan onze eigen uitgangspunten komt de fractie van het CDA
tot de volgende afweging. De vorming van één gemeente wijzen
wij af, omdat er geen klemmende en actieve opgaven liggen in de Bommelerwaard
die de vorming van één gemeente zouden afdwingen. Bovendien
doet het argument dat met één gemeente een mogelijke concurrentie
kan worden vermeden tussen Maasdriel en Zaltbommel, in onze visie niet terzake,
omdat het vigerend streekplan dit al uitsluit. Wij zien dan ook geen reden
om in dit geval af te wijken van onze principeafwijzing van grote opschaling.Dat leidt ertoe dat voor de fractie van het CDA een afweging moet plaatsvinden
voor twee- dan wel driedeling. Door de samenvoeging van vijf zeer kleine gemeenten
tot de gemeente Maasdriel ontstaat in onze visie een levenskrachtige gemeente
die voor een groot aantal jaren de huidige en toekomstige taken voor de betrokken
burgers op een adequate zal kunnen behartigen.Wij gaan er daarbij van uit – en vertrouwen daar ook op –
dat als de herindeling een feit is, de nieuw gevormde gemeente Maasdriel er
alle belang bij heeft om, waar nodig, goede samenwerking niet uit de weg te
gaan, al was het maar uit efficiencyoverwegingen.Als we dan de overblijvende gemeenten Brakel, Kerkwijk en Zaltbommel bezien,
is voor de fractie van het CDA een afweging voor het samengaan van Brakel
en Kerkwijk in principe mogelijk. Immers, met een inwoneraantal van 14.000
lijkt er in redelijkheid van uit te kunnen worden gegaan dat de burger adequaat
bediend wordt.Gemeentelijke herindeling is voor ons geen doel op zich, maar moet leiden
tot het oplossen van knelpunten. Daarbij is maatwerk noodzakelijk, ook in
dit geval. De voorbeelden van collega Van den Berg tonen aan dat er steeds
weer gekeken moet worden naar de situatie aldaar. De positie van de huidige
gemeente Zaltbommel beziend, moet de CDA-fractie vaststellen dat bij de keuze
voor een aparte gemeente Brakel en Kerkwijk er in het gebied een bestuurlijk
knelpunt blijft bestaan. Daar wil de CDA-fractie de ogen niet voor sluiten.
Het takenpakket van Zaltbommel, dat beslist niet gericht is op een megagemeente
of een C20-gemeente, is neergelegd in het vigerend streekplan. De gemeente
heeft een aantal functies op het gebied van industriële vestigingen en
voorzieningen, ook voor de regio. Dat vraagt om een bestuurlijk en ambtelijk
apparaat dat daartoe voldoende is toegerust. De huidige schaal van 10.000
inwoners, maar ook de verwachting dat rond 2015 sprake zal zijn van 14.000
à 15.000 inwoners, is daarvoor in onze ogen niet toereikend. Samenvoeging
van de drie gemeenten zal leiden tot een schaal die in onze ogen niet te groot is en voor langere tijd voldoende mogelijkheden biedt. De CDA-fractie
gaat er wel van uit dat er duidelijkheid komt over het oplossen van de financiële
problemen.Alles afwegende, komt de CDA-fractie tot de conclusie dat een tweedeling
een goede oplossing is. Het kan leiden tot twee levenskrachtige gemeenten,
die volop de kans hebben hun taken ten dienste van hun burgers uit te voeren.De heer Rouvoet (RPF):Iedereen heeft het zijne gezegd over de versterking van de centrumfunctie
van Zaltbommel. Op welk terrein zal die centrumfunctie bij uitstek door de
tweedeling versterkt worden? Ik heb aangegeven dat dit voor een aantal terreinen
zeer te relativeren valt.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Tweedeling leidt in ieder geval tot de mogelijkheid van versterking van
het bestuurlijk en ambtelijk apparaat. Met het oog op de regionale functies
die aan Zaltbommel zijn toegedacht, is een gemeente van 10.000 inwoners te
klein. Vanuit die optiek menen wij dat wij tot een grotere schaal moeten komen.
Dit probleem is met de samenvoeging van Brakel en Kerkwijk voor de langere
termijn opgelost.De heer Rouvoet (RPF):Dan hanteert u dus een puur getalsmatig criterium...Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Nee, wij ondersteunen de optie van Maasdriel. Dan blijft een gebied over
dat ook heringedeeld kan worden. Ik heb duidelijk gezegd dat wij kiezen voor
maatwerk. In andere gevallen vinden wij een gemeente van 14.000 een goede
schaal. Met het oog op het gebied is een oplossing te vinden voor Zaltbommel,
een kleine gemeente met een aantal functies ook voor de regio. Op dit moment
vinden wij 10.000 inwoners te weinig voor een goed bestuurlijk en ambtelijk
apparaat voor die functies.De heer Rouvoet (RPF):Ik merk toch dat u aan dat getalsmatige criterium hangt...Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Nee, nee, daar hang ik niet aan. Als je Maasdriel een goede oplossing
vindt, dan blijft alleen dat andere gebied over. Dat dat toevallig bij elkaar
23.000 of 24.000 inwoners telt, is een bijkomstigheid. Het is noodzakelijk
dat Zaltbommel een groter draagvlak krijgt om die bestuurlijke en ambtelijke
invulling te kunnen geven.De heer Rouvoet (RPF):U legt de nadruk op de omvang van het bestuurlijk en ambtelijk apparaat.
Dat brengt mij tot de vraag of u de conclusie uit het VB-rapport deelt, dat
de bestuurlijke slagvaardigheid van een gemeente niet primair afhangt van
de omvang van het bestuurlijk apparaat, maar vooral ook van de innerlijke
samenhang van een gemeente.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Daarmee ben ik het in principe eens. Als ik evenwel naar de omvang van
de gemeente Zaltbommel kijk, denk ik dat voor die taken een bepaalde schaalgrootte
noodzakelijk is. Ik wil geen getal noemen, maar spreek wel van een bepaalde
schaalgrootte. Wij vinden dat 10.000 daarvoor te weinig is.De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter! Ik wil op dit punt nog een vraag stellen, mede in verband
met de consistentie van het betoog. Mevrouw Mulder betoogt dat Zaltbommel
een functie voor de regio heeft. Zij heeft mij dat bij interruptie ook al
voorgehouden. Omdat zij zo aan die centrumfunctie van Zaltbommel voor de hele
Bommelerwaard hecht, bevreemdt het mij enigszins dat zij hier in haar oplossing
alleen Brakel en Kerkwijk aan opoffert. Waarom kiest zij niet voor één
gemeente? Is dat dan niet veel logischer dan twee?Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):U vraagt waarom ik niet voor één gemeente kies. Omdat het
een aantal functies in de regio heeft, denk ik dat het niet behoeft te leiden
tot één bestuurlijke eenheid. Ik zie heel wel in dat je daar
ook met twee gemeenten een veel betere invulling aan kunt geven dan op dit
moment. Het feit dat wij, zoals ik aan het begin van mijn betoog heb gezegd,
tegen grootschalige herindeling zijn, leidt ertoe dat wij wel kiezen voor
een oplossing van het probleem, maar niet voor de grootste schaal.Voorzitter! Ik kom op Buren, Lienden en Maurik. Hoewel er voor de CDA-fractie
geen noodzaak was voor herindeling, kan zij zich, gezien de ligging van die
gemeenten, de zorg voorstellen die de afzonderlijke gemeenten hadden over
de uitoefening van hun taak ten opzichte van de burgers in de toekomst, zonder
betrokken te worden bij de gemeentelijke herindeling. De term "vrijwillige
fusie" is in onze ogen ietwat geflatteerd. Dat heb ik in het verslag ook al
opgemerkt. Toch is de CDA-fractie positief over het voorliggende voorstel,
omdat de keuze voor de vorming van een nieuwe gemeente op grond van een zeer
grondige afweging is gemaakt. Het is goed om te constateren dat het voorstel
een groot draagvlak heeft onder de bevolking van de desbetreffende gemeenten.
Daarom mag er ook in de ogen van de CDA-fractie net als bij de tweedeling
van de Bommelerwaard geen twijfel blijven bestaan over de bestuurlijke indeling
van de nieuwe gemeente Buren. Het mag dan zo zijn dat bij deze vrijwillige
samenvoeging voor de desbetreffende gemeenten de samenhang in de omgeving
geen rol heeft gespeeld, maar de CDA-fractie gaat ervan uit dat én
het provinciaal bestuur én de staatssecretaris dat feit wel hebben
meegewogen in hun uiteindelijke beoordeling. Daarom wil ik graag duidelijkheid
op dit punt. Het antwoord van de staatssecretaris in de nota naar aanleiding
van het verslag is wat vaag. Wat bedoelt zij precies met "niet binnen afzienbare
tijd"?Voorzitter! Ten slotte wenst de CDA-fractie de nieuwe gemeenten veel wijsheid
en succes toe. Zij spreekt de hoop uit dat de gravin van Buren en wellicht
in de toekomst ook de graaf van Buren deze titel nog tot in lengte van jaren
daadwerkelijk kunnen blijven dragen.De vergadering wordt van 18.08 uur tot 19.05 uur geschorst.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Mijnheer de voorzitter! U heeft voor de pauze tegen een van uw collega's
in de Kamer gezegd dat u deze hele week bedenkelijk zou kijken bij het overschrijden
van de spreektijd. U heeft mij op zo'n vriendelijk papiertje van de voorzitter –
dat niemand in de Kamer verder ziet – dringend verzocht om mij daar
ook aan te houden. Ik zal daarom proberen een aantal thema's die door de Kamer
aan de orde zijn gesteld, zoveel mogelijk gebundeld te behandelen.
Dan doe ik misschien niet ieder individueel het maximale recht, maar ik hoop
dat men dat zal willen accepteren als een bijdrage van mijn kant aan de orde.De voorzitter:Ik zal voorlopig niet meer bedenkelijk kijken.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Dank u wel.Voorzitter! Als wij in deze Kamer een herindelingsvoorstel bespreken,
bestaat bijna altijd de neiging om een aantal algemene noties die ten grondslag
liggen aan het beleidskader gemeentelijke herindeling, opnieuw aan de orde
te stellen. Nu is het zo dat dat beleidskader in de Kamer voldoende steun
ondervindt om ook gehanteerd te kunnen worden als basis voor de beoordeling
van wetsvoorstellen. De heer Van den Berg heeft echter met grote regelmaat
aangegeven op een aantal zeer essentiële onderdelen van dat beleidskader
een andere opvatting te hebben. Ik respecteer dat, want eenieder heeft recht
op zijn eigen opvatting, ook als het hierom gaat, maar voor mij is het dan
buitengewoon moeilijk om met de argumenten die de heer Van den Berg wil horen,
mijn voorstellen, die dus op een ander beleidskader zijn gebaseerd, van argumenten
te voorzien. Ik doe dat namelijk met de overwegingen en argumenten die op
grond van het beleidskader dat ik zelf hanteer, het meest relevant zijn. Dat
zal dus niet zo gemakkelijk tot overeenstemming leiden. Met name de relatief
beperkte knelpuntenbenadering, waar de heer Van den Berg bij voortduring op
terugvalt, is een beoordelingskader dat niet het mijne is en dat dus ook niet
de basis is voor de vraag of een voorstel op een bepaalde manier moet worden
beoordeeld. Het mag duidelijk zijn dat als het gaat om het beleidskader gemeentelijke
herindeling, veel meer de algemene functie van de gemeente en de mogelijkheden
om die functie goed uit te voeren, ook op langere termijn, het kader is waarbinnen
de voorstellen worden beoordeeld.Als wij dan kijken naar het voorstel met betrekking tot de Bommelerwaard,
zoals dat hier nu voorligt, is het voor mij geen vraag geweest wat ik het
mooiste voorstel zou vinden voor dat gebied, laat staan dat ik een poging
heb gedaan om die niet gestelde vraag te beantwoorden. Ik heb op een andere
manier gekeken naar het advies dat ik van de kant van de provincie heb gekregen.
Ik heb mij afgevraagd of het voorstel, zoals de provincie heeft gedaan in
zijn ontwerpregeling, in voldoende mate past binnen de uitgangspunten van
het beleidskader, zoals dat door mij eerder al is aangegeven, of dat voorstel
met inachtneming van dat beleidskader in zichzelf goed genoeg is, of de gemeenten
die gevormd worden in voldoende mate als nieuwe eenheid kunnen functioneren
en in voldoende mate de afhankelijkheidsrelaties met de omliggende gebieden
hebben afgebakend en of er steun is voor het voorstel. Op elk van die punten
heb ik moeten constateren dat het voorstel van de provincie met betrekking
tot de Bommelerwaard positief beoordeeld kan worden. Het past goed in het
beleidskader gemeentelijke herindeling. Er wordt een tweetal aantrekkelijke,
interessante, sterke gemeenten gevormd in het gebied van de Bommelerwaard.
Als je kijkt naar het gebied dat één gemeente zal omvatten,
moet je vaststellen dat dat twee gemeenten zijn die goed kunnen functioneren
als gemeentelijke eenheid. Als het gaat om de steun, zijn de gemeenten in
het gebied uiteindelijk tot de conclusie gekomen dat zij konden instemmen
met het voorstel. Er is ook nadrukkelijk van de kant van provinciale staten
brede steun voor het voorstel zoals dat hier nu ligt. Je moet dan wel van
goeden huize komen om een ander voorstel bij de Kamer in te dienen. Ik heb
dat ook niet willen doen. Ik heb in het voorliggende voorstel proberen aan
te geven welke argumenten pro en contra aan de orde zijn geweest bij de twee
alternatieven die het meest ter discussie stonden. Daar heb ik mijn conclusie
uit getrokken. Daarmee heb ik inzicht gegeven in de afweging die uiteindelijk
door mij is gemaakt en ik meen dat mijn werk dan ook niet te kwalificeren
valt als flodderig. Als mevrouw Varma ervan in de war raakt, is dat misschien
niet zo erg. Je moet namelijk een beetje in de war raken als je voor een keuze
staat. Dan weet je tenminste zeker dat je er goed genoeg over hebt nagedacht.De heer Hoekema (D66):Ik begrijp dat de staatssecretaris zich aangesproken voelt door het gebruik
van de term "flodderig" die door mij gebezigd is en ik wil daarom herhalen
wat ik in eerste termijn heb gezegd en daar een vraag aan vastknopen. Ik vond
het voorstel flodderig in die zin dat de argumentatie die de staatssecretaris
gebruikte, sterk in de richting van één gemeente gaat, terwijl
zij uiteindelijk toch kiest voor twee gemeenten. Haar argumentatie is dat
het voorstel dat er ligt, goed is en dat het voldoet aan de criteria die zijn
vastgelegd in het beleidskader van september 1995. Nu ligt er een beter voorstel
onder handbereik, waar geen wezenlijk verzet tegen bestaat in het gebied.
Een aantal gemeentes was daar voorstander van. De politieke partijen in de
provincie en in het gebied waren verdeeld. Ik vraag mij af waarom dan niet
gekozen is voor dat betere voorstel. De staatssecretaris heeft toegegeven
dat zij het in haar hart een beter voorstel vindt.Staatssecretaris Van de Vondervoort:U mag over alles met mij van mening verschillen, maar u mag mijn werk
niet als flodderig kwalificeren. Dan doet u mij onrecht.De heer Hoekema (D66):Als ik één staatssecretaris in deze vier jaar heb meegemaakt
als niet flodderig en heel serieus, is het deze staatssecretaris wel.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Hartelijk dank.De heer Hoekema (D66):Daarom vond ik het zo jammer dat uw voorstel niet leidde tot die ene gemeente.Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):Ik was in de war geraakt, omdat het standpunt dat de staatssecretaris
uiteindelijk innam, niet aansloot bij de goede argumenten die zij gaf om te
komen tot één Bommelerwaard. Daar raakte ik van in de war.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Voor beide alternatieven zijn goede argumenten aan te voeren, alleen kunnen
de argumenten die voor en tegen beide alternatieven spreken, verschillend
gewogen worden. Uiteindelijk hebben in de afweging de wat meer maatschappelijke
argumenten zwaarder gewogen dan de sociaal-geografische argumenten.
Daar kan men over van mening verschillen. Ik respecteer eenieder die wat dat
betreft een andere afweging wil maken. Als nu de gezamenlijke gemeenten en
het provinciebestuur vinden dat de sociaal-maatschappelijke argumenten meer
gewicht moeten hebben dan de andere argumenten, heb ik niet veel reden om
van dat advies af te wijken, tenzij het voorstel inhoudelijk in onvoldoende
mate in overeenstemming is met het beleidskader gemeentelijke herindeling.
Maar dat laatste is niet het geval. Dit voorstel past prima in het beleidskader
gemeentelijke herindeling en kan voor veel landelijke gebieden in Nederland
een voorbeeldfunctie hebben. Ik meen dat hier een goede afweging is gemaakt.
De argumenten deugen en er is van de zijde van het kabinet een serieuze poging
gedaan om daarin mee te gaan. Ik heb dat ook gedaan. Ik heb dat niet gedaan
met welk gevoel van tegenzin dan ook. Ik heb dat nog minder gedaan met het
gevoel dat het niet 25 jaar stand zou kunnen houden. Dat laatste heb ik in
eerste termijn bij verschillende woordvoerders een beetje beluisterd. Zij
vroegen zich af of het wel zeker was dat deze oplossing 25 jaar stand zou
kunnen houden. Als ik niet het gevoel zou hebben gehad bij het doen van dit
voorstel dat het 25 jaar kon stand houden, had ik het voorstel niet gedaan.
Ik denk dus dat het kan! Ik zie geen enkele aanleiding om als een dezer dagen
de beslissing valt, het op deze wijze te doen – even uitgaande van die
premisse – de discussie over één gemeente in de Bommelerwaard
de komende jaren opnieuw te voeren. Dat lijkt mij onverstandig. Geef die twee
nieuwe gemeenten gewoon de kans vanuit de eigen, nieuwe omstandigheden daar
een gemeente van te maken die sterk en aantrekkelijk is voor de inwoners in
het gebied.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Ik ben blij met de laatste duidelijke toezegging van de staatssecretaris.
Als zij uitlegt waarom zij deze argumentatie heeft gebruikt, kan ik dat billijken.
Als zij echter de opmerking maakt dat de vorming van één gemeente
te ver gaat op dit moment, ondergraaft zij haar eigen argument. Vanuit die
opstelling had zij veel sterker moeten benadrukken waarom zij kiest voor tweedeling.
Zij kan niet zeggen dat de vorming van één gemeente nu nog een
brug te ver is. Daarmee ondergraaft zij in mijn visie haar argumentatie.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Maar het gaat toch ook een brug te ver? Als je de sociaal-maatschappelijke
overwegingen het zwaarst wilt laten wegen in die omstandigheden, gegeven de
opvattingen van de mensen in het gebied en gegeven het feit dat deze gemeente
nu zo gevormd zou kunnen worden, is het toch een brug te ver om er nu één
gemeente van te maken? Ik zie daar niets verkeerds in.De heer Rouvoet (RPF):Ik begrijp het als de staatssecretaris zegt dat als de toets aan het beleidskader
voldoet, men goede argumenten moet hebben om met een ander voorstel te komen.
Ik accepteer het als zij zegt dat zij de argumenten voor een driedeling niet
deelt, gezien de schriftelijke voorbereiding. Als zij kijkt naar het voorstel
van provinciale staten en wijst op het draagvlak, herhaal ik mijn vraag wat
het betekent dat de derde optie van de driedeling niet vanaf het begin serieus
is genomen en in de discussie een rol heeft kunnen spelen. Voordat het draagvlak
tot stand kon komen, werd de optie van de driedeling eigenlijk al buiten haken
gezet.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Het provinciebestuur heeft het recht en de plicht op grond van de Wet
ARHI om bij het begin van de procedure aan te geven vanuit welke uitgangspunten
en in welke denkrichting men het proces wenst in te gaan. Als in dit geval
het provinciaal bestuur van Gelderland bij aanvang van dat proces een voorkeur
heeft voor één gemeente in dat gebied, vind ik het eerlijk gezegd
niet meer dan volstrekt redelijk dat dit wordt gezegd en dat het niet onder
de tafel wordt gehouden, maar dat het ook onderwerp van gesprek kan zijn.
In die procedure is heel veel gesproken met alle betrokkenen. Ik heb op geen
enkele manier kunnen vaststellen dat het niet uitvoerig of zorgvuldig genoeg
zou zijn gebeurd. Dat blijkt overigens ook uit de reactie van de gemeenten.
Geen enkele gemeente heeft op grond van artikel 285 het gevoel gehad een beroep
te moeten doen op het feit dat de procedure niet zorgvuldig genoeg was.Er is mijns inziens geen enkele aanleiding om te veronderstellen dat de
procedure niet goed genoeg is verlopen. Als tijdens de besprekingen en gegeven
de aanvankelijke opvatting van het provinciebestuur blijkt dat de driedeling
van het gebied geen sterke rol heeft, is dat het gevolg van het soort gesprek
dat in die gemeenten heeft plaatsgevonden. In de stukken heb ik al gezegd
dat dit voor mij geen reden is dat gesprek over te doen, maar dat erkende
de heer Rouvoet ook in zijn interruptie. Je moet dan de gemaakte afweging
accepteren.Ik wil even ingaan op het punt van de twee- en driedeling zonder te herhalen
wat ik daarover in de stukken heb gezegd. In dat verband wil ik graag verwijzen
naar de inbreng van mevrouw Mulder en de heer Schutte in eerste termijn. Zij
hebben naar mijn mening op een heel goede manier de positie van Zaltbommel,
Brakel en Kerkwijk in hun onderlinge verhouding en gezamenlijke context geplaatst.
Zij hebben juist die context gebruikt om te zeggen dat hun afweging zo uitvalt
dat die op tweedeling uitkomt. Ik vond dat een zeer goede argumentatie en
een heel goede bijdrage aan dit debat. Ik zou mij daar graag bij aansluiten.
Dat laat onverlet dat als je een aantal basisuitgangspunten anders kiest,
je natuurlijk op dit punt geen overeenstemming kunt bereiken. Dat realiseer
ik mij heel erg goed.De heer Rouvoet (RPF):Voorzitter! Dat betekent dat de staatssecretaris met mij erkent dat de
instemming die gemeentebesturen hebben gegeven, resultante is van een second-bestafweging,
omdat een andere optie voor een aantal gemeentebesturen ook door de provincie
van meet af aan buiten haken is gezet.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Ja, voor sommige was het "second best", maar voor andere was het "best".
Het is waar dat niet iedereen er aanvankelijk hetzelfde over dacht. In de
loop van dat proces zijn opvattingen bijgesteld en uiteindelijk is er een
conclusie getrokken, waarbij alle gemeenteraden hebben ingestemd met wat hier
ligt. Dat betekent dus dat ik te maken heb met de opvatting van die gemeenteraden,
waarin zij allemaal aangeven dat zij dit gewoon uiteindelijk
een goed voorstel vinden.Er wordt nu gevraagd of zij er bij aanvang wellicht anders over hebben
gedacht. Er wordt ook gevraagd of zij wellicht iets anders hadden gekozen
als zij er alleen over zouden gaan. Ik vind die vragen niet relevant, want
zij gaan er niet alleen over. Zij hebben ook uiteindelijk te beoordelen wat
er wordt voorgelegd. Ik geloof dat dat hier op een volstrekt reële manier
aan de orde is geweest.Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):Voorzitter! De staatssecretaris heeft gezegd dat er gekozen is voor het
sociaal-maatschappelijke. Is het sociaal-maatschappelijke niet beter af met
één Bommelerwaard, zodat één gemeente een vuist
kan maken op sociaal-maatschappelijk gebied? Daarbij denk ik bijvoorbeeld
aan de thuiszorg en het gehandicaptenbeleid. Is het niet sterker om één
vuist te maken?Staatssecretaris Van de Vondervoort:In de beleving van de mensen in het gebied en van de besturen in het gebied
die geacht worden ook de opvattingen van hun eigen bevolking voldoende te
kennen om tot dat oordeel te komen, was dat niet het geval. Men heeft de schaalgrootte
die zou ontstaan bij één gemeente Bommelerwaard zo zwaar aangevoeld
als een belemmering voor een aantal zaken die in het dagelijkse maatschappelijke
verkeer tussen gemeenten, burgers en hun organisaties dienen plaats te vinden,
dat men gezegd heeft: dat vinden wij gewoon te ver gaan. Als dat gezegd wordt
in een situatie waarin het voorstel als zodanig als goed kan worden gekwalificeerd,
vind ik dat je zo'n overweging, zo'n argumentatie, in je uiteindelijke oordeel
ook goed kunt laten meewegen. Ik heb dat ook bij andere herindelingsvoorstellen
zo gezegd.Het kan nooit zo zijn dat de opvatting van één gemeente
of desnoods de opvatting van gezamenlijke gemeenten de doorslag kan geven.
Als je verschillende voorstellen als goed zou kunnen kwalificeren waarbij
één van de mogelijkheden eruit komt als iets wat de meeste voorkeur
heeft van de betrokkenen die het direct aangaat, vind ik dat een goed argument
om dat dan uiteindelijk ook zo te laten landen. Ik vind dat dat ook een heel
goede manier is van omgaan met voldoende evenwicht bij het stellen van een
beleidskader, het maken van afwegingen en het kijken in hoeverre je optimaal
recht kunt doen aan datgene wat betrokkenen ervan vinden.De heer Hoekema (D66):Voorzitter! De staatssecretaris noemt in de nota naar aanleiding van het
verslag de vorming van één gemeente wellicht een brug te ver.
Daarmee wekt zij toch de indruk dat zij daaraan twijfelt en dat die 25 jaar
voor twee gemeenten in de Bommelerwaard geen gegevenheid is.De provincie is inderdaad in de loop van het proces van mening veranderd.
Vijf van de acht gemeenten voelen voor twee gemeenten. Dat gebeurt niet overal
met duidelijke meerderheden. De staatssecretaris is in het verleden ook wel
eens van een standpunt van de provincie afgeweken. Ik verwijs hierbij naar
Brabant. Wat heeft haar belemmerd om in dit geval niet haar eigen voorkeur,
die ik toch proef uit haar argumentatie, te volgen?Staatssecretaris Van de Vondervoort:Ik heb zojuist al aangegeven dat ik mijzelf niet de vraag heb gesteld
wat ik het mooist zou vinden. Laat staan dat ik die beantwoord heb! Ik ga
dat hier ook niet alsnog doen. Ik vind namelijk dat het niet mijn taak is
om die vraag te stellen en ook niet om haar te beantwoorden. Het is mijn taak
om te beoordelen of een voorstel dat mij wordt aangereikt, in voldoende mate
past binnen het herindelingskader. Ik vind voorts dat het mij past om te beoordelen
of het voorstel zoals het er ligt, in voldoende mate op ondersteuning van
betrokkenen kan rekenen. Dat was hier aan de orde. In de Brabantse situatie
ben ik een aantal keren afgeweken. Dat heb ik niet gedaan omdat ik iets anders
mooier vond, maar omdat er naar mijn mening op onderdelen onvoldoende recht
was gedaan aan het beleidskader gemeentelijke herindeling. Dat gold met name
in een aantal stedelijke gebieden en dat gold op een paar plekken waar de
landelijke gemeente naar mijn beoordeling te klein zou blijven om 25 jaar
met die situatie toe te kunnen. Ik heb daar dus nooit de overweging gebruikt
dat ik iets mooier vond. Er was daar alleen te veel spanning tussen het voorstel
zoals het er lag en het beleidskader. Er was op dat moment ook nog sprake
van een bijzondere context door de wisseling van het beleidskader, maar dat
merk ik terzijde op.Kortom: ik meen dat ik op een consequente wijze tewerk ben gegaan bij
alle herindelingsvoorstellen die ik aan de Kamer heb gedaan. Hetgeen nu voorligt,
is naar mijn mening geheel verantwoord en consistent in het licht van de wijze
waarop ik steeds met herindelingsvoorstellen ben omgegaan. Mochten sommige
bewoordingen in de stukken een andere indruk hebben gewekt, dan hoop ik met
deze mondelinge uiteenzetting duidelijk te hebben gemaakt wat mijn opvattingen
en eindconclusies zijn.De heer Rouvoet heeft zich afgevraagd of niet in feite een vierde bestuurslaag
ontstaat, door de wijze waarop dorpsraden in beeld komen. De betreffende gemeenten
hebben een zodanige omvang dat vierde bestuurslagen niet nodig zijn, nog los
van de vraag wat een vierde bestuurslaag hier zou inhouden. Wel is veel te
zien, zowel bij heringedeelde als bij niet-heringedeelde gemeenten, dat uit
een oogpunt van veranderende verhoudingen tussen gemeentebestuur en inwoners
wordt geprobeerd om bijvoorbeeld via dorpsraden het contact met de bevolking
te verstevigen en te horen wat de bevolking in die dorpen wenst. Ik ken nauwelijks
voorbeelden waarin gemeentelijke bevoegdheden zijn overgedragen aan dorpsraden.De heer Rouvoet (RPF):Dat laatste wil ik aannemen, voorzitter. Het gaat mij vooral om de vraag
of de staatssecretaris bijvoorbeeld op Schouwen-Duiveland de indruk heeft
dat de afstand tussen bestuur en burger is vergroot en dat dit gat geleidelijk
wordt opgevuld door bijvoorbeeld dorpsraden, los van formele bevoegdheden.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Bij Schouwen-Duiveland speelde de vraag of dit gebied niet te groot zou
zijn voor één gemeente. Wij hebben daar ook in de Kamer van
gedachten over gewisseld. Ik ben recent nog in dit gebied geweest en zelfs
mensen die een sterk tegenstander waren van het vormen van één
gemeente op Schouwen-Duiveland, zeggen nu dat dit weliswaar van hen niet had
gehoeven, maar dat wel te zien is dat het kwaliteit voor het
eiland kan opleveren. In dit gebied wordt inderdaad gezocht naar vormen van
overleg met dorpsraden of dorpscommissies, waarbij die raden of commissies
overigens niet allemaal dezelfde structuur hoeven te hebben. Dit wordt steeds
in goed overleg met betrokkenen vormgegeven, op een manier die past bij de
diverse kernen. Ik meen dat dit een goede manier van omgaan met de eigen bevolking
is. Als de fysieke afstand wordt vergroot, moeten immers interne bestuurlijke
en communicatieve maatregelen worden genomen om ervoor te zorgen dat die grotere
fysieke afstand geen belemmering gaat vormen voor de communicatie tussen gemeente
en burgers. Als hier behoorlijk in wordt geïnvesteerd, is dat op deze
schaal heel goed mogelijk.Door een aantal woordvoerders, onder anderen mevrouw Oedayraj Singh Varma
en mevrouw Noorman, is gevraagd of er voldoende mogelijkheden zijn om rekening
te houden met de landschappelijke en natuurlijke kwaliteiten van het gebied
als geheel. Daaraan is door een woordvoerder de vraag toegevoegd of ik dat
kan garanderen. Ik kan niets garanderen en ik ga ook niet doen alsof. Wel
stel ik vast dat voor dit gebied een streekplan geldt dat een aantal beperkingen
en mogelijkheden voor de ontwikkeling van het gebied vastlegt. In dat plan
is in ieder geval geprobeerd om ook recht te doen aan het in stand houden
en het bevorderen van de landschappelijke kwaliteit van het gebied. Natuurlijk
kan het vormen van een nieuwe gemeente aanleiding zijn om nog eens meer precies
te kijken naar het streekplan, vooral in verband met conflicten die op het
eerste gezicht lijken te gaan ontstaan. Ik wijs bijvoorbeeld op een veiling,
of de vraag of champignonteelt als industrie moet worden gezien, dan wel nog
kan worden gerangschikt onder de reguliere in het landschap in te passen agrarische
functies. Dit soort zaken kan aanleiding zijn om nog eens opnieuw het gesprek
aan te gaan tussen provinciaal bestuur en gemeentebestuur en te bezien of
het nodig is om het streekplan op onderdelen verder aan te scherpen. Ik vind
dat het provinciebestuur de verantwoordelijkheid heeft om die vraag te stellen
en te beantwoorden en om zo nodig maatregelen te nemen. Daar hebben wij in
dit land provinciebesturen voor besteld. Provinciebesturen worden geacht te
doen waarvoor zij zijn besteld. Ik ga ervan uit dat als er spanning ontstaat,
zoiets op een goede manier kan worden besproken en opgelost. Overigens geldt
dat gemeenten hun eigen verantwoordelijkheid hebben voor bestemmingsplannen.
Als je bestemmingsplan iets niet toelaat, moet je wel heel zeker van je zaak
zijn om dingen toe te laten die je in het verleden niet wilde toelaten. Als
je een situatie hebt gecreëerd met twee gemeenten zoals nu wordt voorgesteld,
worden je afwegingsruimte en je mogelijkheden om dit voor het gebied als geheel
in evenwicht te behandelen naar mijn mening groter. Ik verwacht dat ook de
wijze waarop de ruimtelijke ontwikkeling vorm en inhoud kan krijgen in de
nieuwe verhouding van de betrokken gemeenten tot het provinciebestuur, eerder
aan kwaliteit kan winnen dan aan kwaliteit verliest. Ik meen dat wij dit soort
dingen in het bestuur zoals wij dat in dit land kennen, aan elkaar mogen voorleggen
en dat wij die verwachting van elkaar mogen hebben. Ik heb er alle vertrouwen
in dat dit kan gebeuren.Er zijn veel vragen gesteld over de financiële situatie, in de eerste
plaats naar aanleiding van de artikel-12-aanvraag van Zaltbommel. Ik heb in
de stukken al gesteld dat zowel het provinciebestuur als het departement verrast
was door deze aanvraag. Mij is niet bekend dat er eerder signalen waren die
opgevangen hadden kunnen worden. Ik was daarom verrast en ik heb dat geschreven.De heer Schutte (GPV):U zegt: er waren mij geen signalen bekend die opgevangen hadden kunnen
worden. Achterstallig onderhoud is naar zijn aard denk ik vrij eenvoudig te
traceren. Dat moet primair door de gemeente gebeuren. Vindt u het geen tekortkoming
dat dit kennelijk niet doorgedrongen is?Staatssecretaris Van de Vondervoort:Het is achteraf altijd heel gemakkelijk om te constateren dat iets anders
had moeten gaan dan het is gegaan. Natuurlijk is het, als er werkelijk sprake
is – dat moet nog worden vastgesteld – van groot achterstallig
onderhoud, een tekortkoming van de bestaande gemeente en van de provincie
als controlerend orgaan dat dit niet is gezien. In mijn optelsom van wat ik
aan informatie van de gemeente en de provincie heb gekregen, heb ik dit niet
gezien. Ik zou ook niet weten hoe ik dat had moeten zien. Als ik geen signalen
krijg, heb ik geen aanleiding om cijfers in twijfel te trekken of anderszins
nader onderzoek te doen. Zulks is ook tamelijk ongebruikelijk. Wij hebben
redenen voldoende om elkaar in beginsel te vertrouwen op grond van informatieverstrekking.De heer Schutte (GPV):De provincie is belast met de voorbereiding van een herindelingsplan.
Daar spelen de financiën een belangrijke rol bij. Trekt u uit deze ervaring
niet ten minste de conclusie dat de provincie bij de voorbereiding van een
herindelingsplan niet alleen kan afgaan op begrotingscijfers die al dan niet
goedgekeurd zijn en dat het kennelijk nodig is om verder door te vragen om
een goed beeld te kunnen schetsen van de gevolgen van een herindeling?Staatssecretaris Van de Vondervoort:Ik weet niet of je die conclusie moet trekken. Wij zijn tegenwoordig in
dit land heel snel geneigd om een incident te beschouwen als de maat voor
alles. Ik vind dat een verkeerde ontwikkeling. Gemiddeld genomen hebben de
gemeenten in Nederland hun zaken op orde en geven zij inzicht in waar hun
problemen en mogelijkheden liggen. Gemiddeld genomen wordt de toezichtsfunctie
van de provincie adequaat ingevuld. Ondanks die randvoorwaarden kan het voorkomen
dat ons en anderen iets ontglipt. Ik stel vast dat het hier gebeurd is. Ik
vind het niet juist om daaruit te concluderen dat je altijd op een andere
manier daarmee moet omgaan. In alle herindelingen die ik de afgelopen paar
jaar hier met de Kamer heb besproken, ben ik vergelijkbare situaties niet
tegengekomen. Ik vind dat, als een paar honderd gemeenten betrokken zijn bij
de vorming van ongeveer 85 nieuwe gemeenten en één keer een
dergelijk signaal wordt ontvangen, een en ander wel in de goede verhoudingen
moet worden bekeken.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik heb niet de neiging om te gaan zwartepieten, maar ik stel toch een
vraag. Het is goed gebruik dat bij een herindeling wordt gekeken naar de financiële
positie van de gemeenten. Als er sprake is van de noodzaak
om tot een schone lei te komen – ik heb het niet over een bruidsschat,
maar wel moet ervoor worden gezorgd dat het bed netjes met schone lakens is
opgemaakt – moeten er maatregelen worden getroffen. Bekend is dat de
herindeling van de Bommelerwaard onder meer is veroorzaakt door de centrumfunctie
van Zaltbommel en het gebrek aan draagvlak. Ik behoef het niet allemaal uit
te leggen; dat is duidelijk. Waarom is de provincie tegen die achtergrond
niet met een signaal gekomen? Nog niet zo lang geleden hebben wij de herindeling
van Walcheren gedaan en daarbij vormde Domburg een probleem, maar dat lag
wél duidelijk op tafel. Heeft u bij de provincie nagevraagd waarom
niet eerder een signaal werd gegeven in verband met de financiële situatie
van Zaltbommel?Staatssecretaris Van de Vondervoort:Natuurlijk hebben wij getracht te achterhalen wat hiervan de oorzaak kon
zijn, maar wij hebben moeten vaststellen dat de provincie net zo verrast was
als wij. Ik kan er op dit moment geen verklaring voor vinden, ook al zou ik
dat graag doen. Het spijt mij, maar zo zijn de gegevens waarover ik beschik.
Ik kan er niet meer van maken.De heer Rouvoet (RPF):Ik heb er geen behoefte aan om het te veralgemeniseren; laten wij het
maar beperken tot deze situatie. Mij valt op dat u verrast bent. Trekt u niet
de conclusie dat u op het verkeerde been bent gezet? U meldt in de stukken
dat er straks twee financieel gezonde gemeenten ontstaan. Kunt u zich voorstellen
dat een aantal gemeentebesturen zich óók op het verkeerde been
gezet voelt?Staatssecretaris Van de Vondervoort:De stelling dat er straks twee financieel levensvatbare gemeenten zullen
ontstaan, houd ik staande. Dat laat onverlet dat ik mij goed kan verplaatsen
in de situatie van de gemeentebesturen van Brakel en Kerkwijk die natuurlijk
in paniek raken door wat er naar buiten komt, zo kort voordat beslissingen
moeten worden genomen. Zij weten er in elk geval aanzienlijk minder van dan
Zaltbommel zelf en zij vragen zich af wat er waar is van al die miljoenen
die over tafel gaan en wat daarvan bij hun eigen mensen terechtkomt. Zij maken
zich natuurlijk zeer veel zorgen; dat begrijp ik heel goed. Dat zij erop aandringen
dat hier goed naar wordt gekeken, lijkt mij een volstrekt normale, legitieme
en verantwoorde reactie. Daarover bestaat geen misverstand; het probleem zit
bij Zaltbommel, dat gewoon te laat in beeld heeft gebracht – of heeft
kunnen brengen; dat moeten wij uitzoeken – wat aldaar de financiële
situatie mogelijk inhoudt.Voorzitter! Wat wij op dit moment aan het doen zijn, is nagaan hoe de
financiële situatie van Zaltbommel is. De inspecteurs heb ik gevraagd
om ten aanzien hiervan een versneld traject te volgen. Gebruikelijk is een
traject waarbij de eerste twee of drie jaar incidentele toekenningen plaatsvinden
op basis van de eerste globale verwachtingen. Wat nu moet gebeuren, is dat
een verdergaand onderzoek plaatsvindt naar de situatie in Zaltbommel opdat
vóór de datum van de herindeling, met gebruikmaking van de artikel-12-normen,
wordt nagegaan of er sprake is van een meerjarig structureel tekort. De normen
waarmee er in dit verband wordt gemeten, zijn bekend. Als de conclusie is
dat er inderdaad sprake is van een meerjarig structureel tekort, wordt er
gesaneerd vóór de datum van herindeling. Zo zijn de regels in
verband met de artikel-12-status in een herindelingssituatie. Als er werkelijk
sprake is van een financieel probleem dat volgens de normen van artikel 12
dient te worden gekwalificeerd als meerjarig en structureel, van een zodanige
omvang dat sanering noodzakelijk is, wordt er gesaneerd. Daarover kan geen
misverstand bestaan.Er kan zich ook een andere situatie voordoen. Uit het onderzoek kan blijken
dat er weliswaar financiële problemen zijn, maar dat ze met de maatstaven
van artikel 12 niet kunnen worden beschouwd als meerjarige structurele problemen
van een zodanige omvang, dat ze voor sanering in aanmerking komen.Ik weet niet wat de conclusie van de inspectie zal zijn. Wij hebben één
dag voor 1 december het verzoek binnengekregen. Dat was dus op de fatale dag.
Wij zijn nu tweeënhalve maand verder. Wij hebben inmiddels externe deskundigen
aan het werk gezet om bijvoorbeeld de onderhoudsproblematiek in kaart te brengen.
Het is, met alle respect, zo ongeveer het hoogst mogelijke tempo dat ik mij
kan voorstellen. Ik kan niet zeggen wat de uitkomst is. Als de uitkomst is
dat binnen de artikel-12-normen zou moeten worden gesaneerd, wordt er gesaneerd.
Als de uitkomst is dat er binnen de artikel-12-normen niet behoeft te worden
gesaneerd, moet je ook aannemen dat er mogelijk wel sprake is van financiële
problemen, maar niet van een omvang en van een langdurige structurele doorwerking
en dat er maatregelen moeten worden genomen om de gemeente erbovenop te helpen.
Dan moet ook worden aangenomen dat met de voor iedere gemeente in het land
geldende normen, die gemeente dat gewoon zelf moet kunnen opvangen. Dat is
de wijze waarop wij daarmee altijd omgaan, ten opzichte van alle gemeenten.
Zo gaat het ook hier.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Dat lijkt mij ook de normale gang van zaken in een normale situatie, maar
hier is er een specifieke situatie. De gemeente Zaltbommel zal als alles doorgaat,
worden samengevoegd met Brakel en Kerkwijk. Dat betekent dat als zij niet
onder artikel 12 valt en er wel een financieel probleem wordt geconstateerd,
de andere gemeenten mede worden opgezadeld met dat probleem. Ik vind dat,
gezien tegen de achtergrond van de verwachtingen die zijn gewekt, een grote
belasting voor zo'n nieuwe gemeente.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Natuurlijk is het mogelijk dat een deel van het financiële probleem
dat mogelijk resteert in Zaltbommel, waarover ik op dit moment geen enkele
inhoudelijke uitspraak kan doen, op de een of andere manier moet worden opgevangen
in de nieuwe gemeente. Moet de situatie volgens de artikel-12-normen echter
niet op die manier worden afgewikkeld, dan heb je ook geen reden om daar andere
maatregelen voor te nemen. Ik begrijp heel goed dat dit ongemakkelijk voelt,
vooral omdat wij hier in theoretische posities moeten praten. Wij hebben geen
nauwkeurig materiaal op tafel. Dat veroorzaakt natuurlijk onrust en zorg bij
de betrokken gemeenten, met name Brakel en Kerkwijk. Ik begrijp dat heel goed.
Wij moeten echter oppassen. Zo kort voor de beslissende datum wordt er paniek
 gezaaid door Zaltbommel. Wij moeten oppassen dat wij daar
niet allerlei consequenties aan verbinden die wij onder andere omstandigheden
ook niet aan dit soort situaties verbinden. Ik vind dat wij daar echt een
beetje voorzichtig mee moeten zijn. Voordat wij het weten, proberen wij alle
mogelijke gemeenten in Nederland naar plaatselijke maatstaven te beoordelen.
Dat kan natuurlijk niet.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Ik denk dat u daarin gelijk heeft. Er is al eerder een problematiek gesignaleerd.
Er zijn verwachtingen gewekt die nu negatief uitvallen. Daarbij komt misschien
de financiële problematiek van Zaltbommel, die opgelost moet worden.
Dat vind ik wel een belasting voor een gemeentelijke herindeling, vooral voor
de burgers die uit een andere gemeente komen en daardoor sterk worden getroffen.
In die zin gaat u wat voorbij aan de specifieke situatie.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Ik doe daar helemaal niet gemakkelijk over, integendeel. Ik vind wat hier
gebeurt buitengewoon ongemakkelijk, al was het alleen maar voor mijn verhouding
met u. Zaltbommel is er in de afgelopen jaren kennelijk onvoldoende in geslaagd
om zijn eigen financiële situatie op een reële manier in beeld te
hebben. Dat veroorzaakt grote onrust en levert problemen op in het fusieproces.
Ik ben me daar zeer van bewust en ik vind het zeer vervelend. Wel moeten we
ervoor oppassen dat we niet naar de andere kant doorslaan, door maatregelen
te nemen enkel en alleen omdat er sprake is van een herindeling. Ik zal overigens
straks nog spreken over de gewenningsproblematiek, die staat hier los van.De heer Schutte (GPV):Bij een herindeling is het altijd mogelijk dat een gemeente het slechter
heeft dan de andere. Het gevolg daarvan is dat die andere de last mee moeten
dragen. In dit geval weten we dat zich een risico voordoet. We weten echter
niet of het reëel is, maar we moeten nu wel een beslissing nemen. Daarvoor
hebben de gemeenten een afweging kunnen maken over de mate waarin dit een
acceptabele vorm van herindeling is. Nu is dit gedaan mede op basis van informatie
die nu wellicht – in financiële zin – niet blijkt te kloppen.
Dat is het specifieke van deze situatie. Daarom heeft de Kamer gevraagd hoe
daarmee wordt omgegaan. Gevraagd is hoelang het duurt voordat hierover duidelijkheid
kan worden geboden. Kan die worden gegeven voordat de Eerste Kamer beslist?
Moet iets worden gedaan aan de overgangsregelingen zelf? Kortom, u kunt niet
zonder meer volstaan met de opmerking: jammer, het is verkeerd gegaan, maar
zolang het geen artikel 12 wordt, moeten we dit maar accepteren.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Ik begrijp uw zorgen en onzekerheid, maar ik ben het niet met u eens.
Met elkaar hebben we hier de Financiële-verhoudingswet vastgesteld, met
alle consequenties die daaraan vastzitten. Ook hebben we met elkaar de normen
vastgesteld aan de hand waarvan artikel 12 beoordeeld wordt. Op verzoek van
de Kamer zijn deze normen de afgelopen jaren op een aantal punten aangepast
ten gunste van gemeenten die in een artikel-12-situatie terecht zouden kunnen
komen. Als volgens de normen van artikel 12 sanering aan de orde is, wordt
ook gesaneerd voor de datum van herindeling. Deze uitspraak moet u het vertrouwen
geven dat er voldoende financiële draagvlak in de nieuwe situatie kan
ontstaan. Indien niet wordt voldaan aan de normen van artikel 12, moet worden
aangenomen dat de nieuwe gemeente in staat zal zijn om de eventuele resterende
problemen het hoofd te bieden. Ik blijf overigens spreken over "eventuele"
omdat ik nog lang niet zover ben om te zeggen dat alle bedragen die Zaltbommel
nu opsomt op waarheid berusten. Hier zitten nog vele beoordelingsmomenten
in. Ik wil dit dus eerst allemaal zien, voordat ik mijn conclusies trek. Nogmaals,
indien zich volgens de normen van artikel 12 geen meerjarig structureel probleem
voordoet, moet je aannemen dat het gewicht van de financiële problemen
niet zodanig is dat we om die reden geen nieuwe gemeente kunnen vormen. Volgens
mij is dit een deugdelijke redenering. Met gebruikmaking van normen die u
ook aan mij hebt gesteld, kom ik tot een beoordeling.De heer Schutte (GPV):Het is denkbaar dat als de financiële consequenties voor de samen
te voegen gemeenten anders uitpakken dan we gedacht hadden, de gemeenten –
dan wel de fracties hier – nog eens willen nadenken over het model.
In die zin zit er een relatie met wat wij hier doen. Normaal doet zich deze
situatie niet voor, maar nu wel. Hoe gaan we hiermee om? Welk handvat biedt
u om op een verantwoorde manier een afweging te kunnen maken die ons –
na de gemeenten – thans wordt voorgelegd?De voorzitter:Ik kom even tussenbeide. Dit debat is goed, maar gaat de hele avond duren!Staatssecretaris Van de Vondervoort:Neen.De voorzitter:Neen? Dan is het goed.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Dit is het handvat dat ik u bied en ik begrijp dat het een ongemakkelijk
handvat is, omdat het niet in guldens is gedefinieerd. De financiële
randvoorwaarden die gelden in de verhouding tussen rijksoverheid en gemeenten
worden hier toegepast. We hebben natuurlijk met enige marges te maken, maar
ik kom straks te spreken over de efficiency. We spreken over marges die meerjarig
over tonnen kunnen gaan, afhankelijk van de keuzen die gemaakt worden. U hebt
recht van spreken als wij hier te maken hebben met onzekerheidsmarges die
zóver buiten de grenzen van de normale verhoudingen gaan, dat zij daarom
een element in de afweging zijn. Op het moment dat wij hier praten over het
toepassen van normen die wij hier met elkaar hebben vastgesteld, moet u ook
u zelf serieus nemen en deze normen als deugdelijk voor de beoordeling van
deze situatie beschouwen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Daar hebt u gelijk in. Binnen de artikel-12-normen die wij hebben, zit
echter een beoordelingsbandbreedte. Het komt misschien nog niet duidelijk
boven tafel, maar dat is waar iedereen wat zorgen over heeft. Ik zal nog iets
specifieker zijn. Ik heb in eerste termijn gevraagd hoe u oude tekorten of
een meerjarig structureel tekort beoordeelt. In een normale artikel-12-situatie
krijgt de gemeente de gelegenheid de begroting aan te passen
op aspecten waarop zij volgens de IFLO of de staatssecretaris nog een slag
kan maken voordat de artikel-12-procedure wordt afgerond. Dit kan nu niet.
Voor 1 december moet het duidelijk zijn of de gemeente in het kader van een
schone oplevering enige compensatie uit het Gemeentefonds, dus van de andere
gemeenten, krijgt omdat er daadwerkelijk oude tekorten zijn, dan wel structurele
tekorten waardoor bijvoorbeeld onvoldoende reserveringen voor vervanging en
dergelijke konden worden gedaan. Het is ook mogelijk dat op grond van de toetsstenen
blijkt dat, jammer maar helaas, de financiële situatie op basis van artikel
12 gezond is. Hoe gaat u ermee om dat er voor deze gemeente eigenlijk geen
herstelperiode mogelijk is en hoe gaat u om met de beoordeling van oude tekorten?Staatssecretaris Van de Vondervoort:Ik heb in de afgelopen jaren een aantal zeer ingewikkelde situaties met
oude tekorten meegemaakt. Ik noem Hilversum en Den Haag. Ik noem deze niet
per ongeluk, want in verband met de vraag hoe je moet omgaan met oude tekorten,
achterstallig onderhoud en datgene wat wel of niet voor sanering in aanmerking
komt, heb ik een aantal keren uitvoerig met de Kamer van gedachten gewisseld
over de normstelling. Ik heb de indruk dat de normen die voor Hilversum en
Den Haag zijn aangehouden, voldoende gedragen worden door opvattingen in de
Kamer. Dezelfde normen worden toegepast op Zaltbommel. Als de omstandigheden
vergelijkbaar zijn met die van Hilversum en Den Haag, wordt er ook met een
gelijke maat gemeten. Hierover hoeft geen twijfel te bestaan. Ik ben zelf
degene die hier altijd zegt dat je niet iedere keer van norm kunt wisselen.
Als ik in overleg met de Kamer over de kwestie van achterstallig onderhoud
en alles wat hieraan annex is, een afspraak heb gemaakt over de wijze waarop
wij de norm toepassen, pas ik die norm inderdaad zo toe. Dit gebeurt ook hier.Er is een tweede punt relevant in deze situatie. Gewoonlijk hebben wij
een aantal jaren tijd voor een beoordeling, maar de beoordeling moet nu in
korte tijd worden gegeven. Hierdoor kom je op sommige punten gewoon iets eerder
aan een bestuurlijke beoordeling toe dan in een situatie waarin je over verscheidene
jaren preciezer en gedetailleerder onderzoek kunt doen. Ik ben ertoe bereid
hier te zeggen dat ingeval van twijfel de toekomstige gemeente het voordeel
van de twijfel geniet. Ik ben er dus absoluut niet op uit om alles van mij
af te schuiven.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Dit is een heel aardige. Die houden wij erin.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Ik wil duidelijk maken op welke manier ik met normen omga en wat naar
mijn oordeel de consequentie ervan is. Het feit dat wij nu binnen een jaar
moeten beoordelen, brengt een eerder bestuurlijk wegingsmoment mee. Het spreekt
vanzelf dat ik, als dit bestuurlijke wegingsmoment twijfel in zich heeft,
eerder ten gunste van de gemeente zal oordelen dan onder andere omstandigheden
bij een meerjarige beoordeling misschien zou zijn gebeurd. Dit is ook het
specifieke wat op grond van artikel 12 mogelijk is.De voorzitter:Mag ik even tussenbeide komen? Als wij het programma van deze dag willen
afwerken, moet dit debat om negen uur klaar zijn, inclusief de tweede termijn.
Iedereen knikt "ja" en vervolgens is het half elf. Voor iedereen is elk debat
het eerste debat van deze dag. Zo werkt dat in de praktijk. Dat iedereen de
tijd daarvoor neemt, is gerechtvaardigd, maar wij zijn ook verantwoordelijk
voor de tijd die wij gemeenschappelijk beschikbaar hebben.Ik stel voor dat de staatssecretaris even aangeeft welke blokjes zij nog
wil behandelen en dat ik aan het eind van elk blokje de mogelijkheid geef
voor interrupties en niet per zin of bijzin!Staatssecretaris Van de Vondervoort:Voorzitter! Ik wil het blokje over de financiële vragen afmaken.
Daarna resteert nog een enkel los punt.De voorzitter:Goed! Als u het blokje financiën dan wilt afmaken, interrumperen
wij pas, indien noodzakelijk, als u dat blokje heeft afgewerkt. Daarna heeft
u nog wat losse onderwerpen te bespreken.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Akkoord, voorzitter, dank u wel.De Kamer heeft de wens geuit om het proces van artikel 12 als het kan
morgen en als dat niet kan voor de besluitvorming in de Eerste Kamer klaar
te hebben. Dat kan ik u niet toezeggen, niet omdat ik dat niet wil, maar omdat
het mij werkelijk technisch onmogelijk is om dat in die korte tijd met voldoende
kwaliteit te doen. Ik begrijp heel goed dat u dit antwoord liever niet had
gekregen, maar ik zeg u dat niet toe als ik zeker weet dat ik dat niet kan
waarmaken. Ik heb echt alles op alles moeten zetten met de mensen van de inspectie
om ervoor te zorgen dat er een zodanig tijdschema wordt uitgezet – inclusief
de reactiemogelijkheden voor de gemeente, de raad en de provincie –
dat wij tijdig voor de datum van herindeling weten waaraan wij toe zijn. Ik
ben niet in staat dat verder te versnellen. Dat houdt in dat wij eind van
het jaar aan de conclusies toe zijn. Ik vind het heel vervelend, maar ik kan
niet anders. En dat is niet omdat ik dat niet wil, maar dat is het gevolg
van het feit dat ik op de laatste dag voor 1 december het verzoek heb gekregen
en begin januari samen met de inspecteurs naar een tijdsschema heb gekeken
om dit voor de datum van herindeling af te ronden. Ik ben echt van mening
dat ik de maximale bestuurlijke inspanning lever om dit tijdig en netjes af
te ronden. Ik hoop dat u daarmee genoegen wilt nemen, ook al begrijp ik dat
het vervelend is. Ik ben echt niet in staat dat anders te doen.Voorzitter! Naar aanleiding van de Financiële-verhoudingswet hebben
wij in de Kamer uitgebreid gepraat over het verschil tussen de oude herindelingsbijdrage
en de nieuwe gewenningsbijdrage. In de desbetreffende wetsvoorstellen van
de regering was de gewenningsbijdrage aanmerkelijk soberder dan hetgeen op
grond van het amendement van mevrouw Van der Hoeven uiteindelijk is vastgesteld.
Op het moment dat het proces van gemeentelijke herindeling in dit gebied begon,
gold nog de oude regeling. Ik heb in het verslag aangegeven wat naar mijn
beste weten de situatie is. Ik kan best begrijpen dat degenen die niet zo
heel dicht op dat proces hebben gezeten, iets nu pas horen wat een ander al
een jaar geleden heeft gehoord. Dat dit ruis veroorzaakt,
begrijp ik ook. Ik heb echt geprobeerd na te gaan welke informatie op welk
moment bekend was en heb mij beperkt tot de formele mededelingen die rechtstreeks
door het provinciebestuur of door ons zijn gedaan. Alle gemeenten in Nederland
wisten dat er gesproken werd over de Financiële-verhoudingswet en dat
de herindelingsbijdrage ter discussie stond. Ten opzichte van die discussie
is de situatie eerder gunstiger geworden.Ik meen dat er sprake is van een adequate bijdrage in herindelingssituaties.
Ook hier moet die als zodanig worden beoordeeld. Ik geloof dat dit reëel
is en kan.Mevrouw Noorman heeft gevraagd of het denkbaar is dat, ten gunste van
een gemeente die het raakt, een versoepeling wordt aangebracht door de mogelijkheid
te bieden om te kiezen voor het naar voren halen van het vijfde jaar. Ik ben
bereid om dit in overweging te nemen en ik ben benieuwd wat de diverse fracties
van dit idee vinden. Om dit te doen, moet de AMvB worden gewijzigd. Dat doen
wij met enige regelmaat op het moment dat wij uitkeringen moeten vaststellen,
dus daar zit niet het grootste probleem. Het veranderen van de AMvB is een
bevoegdheid die ik op grond van de wet heb. Ik zie overigens niet echt een
mogelijkheid om een keuze te laten. Dan speelt hetzelfde als bij de datum
van herindeling aan de orde is. Voor de datum van ingang van de nieuwe gemeente
is er geen gemeente die iets kan vragen of verzoeken. Daarmee ontstaat een
vreemde situatie, want wij moeten de datum van ingang van de nieuwe gemeente
nemen als beoordelingsmoment. Als de Kamer het wil, moet voor altijd en iedereen
worden vastgelegd dat wij in plaats van vijf gelijke partjes over vijf jaar,
in het eerste jaar twee partjes en daarna drie jaar één partje
toedelen. Dat is een denkbare mogelijkheid, maar een keuze lijkt mij technisch
onuitvoerbaar. Ik heb er niet lang over kunnen nadenken, maar ik ben bereid
dit in overweging te nemen als de Kamer ervoor is.Ik kom op de efficiency. Daarover is altijd veel te doen. In de brieven
staat weer allerlei commentaar, waaruit vooral blijkt welke kosten gemaakt
worden en waarin nauwelijks zichtbaar wordt gemaakt welke besparingen te behalen
zijn. Ik verwijs naar mijn opmerkingen in de stukken. Een aantal externen
heeft rapporten opgesteld waaruit blijkt dat efficiencybesparingen mogelijk
zijn. Eén efficiencybesparing ontstaat vanzelf; deze is gelegen in
de directe kosten van bestuur. Er zitten minder mensen in, waarvoor dus minder
geld nodig is.Andere mogelijke besparingen vragen om weloverwogen beslissingen van de
nieuwe gemeente. Het bestuur van Zaltbommel zegt betrekkelijk eenvoudig dat
het extra plaatsen nodig heeft als gevolg van de herindeling. Ik reageer daarop
met de mededeling: dan bent u fout bezig. Een herindeling kost namelijk geen
extra plaatsen; dat kan niemand mij wijsmaken. Na herindeling ontstaat een
situatie waarin in de samengevoegde gemeenten functies dubbel worden uitgevoerd.
Door deze bij elkaar te brengen, zijn de verschillende functies niet altijd
in hun opgetelde vorm nodig. Er is de mogelijkheid om overheadkosten te drukken.
Als er op twee plaatsen mensen zitten die hetzelfde werk doen, is er in de
nieuwe situatie soms maar anderhalve formatieplaats nodig. Zo zijn meer voorbeelden
te geven.Iets anders is dat een nieuwe situatie soms met zich brengt dat er nieuwe,
hogergekwalificeerde functies in de organisatie ontstaan. Dat samenvoeging
iets betekent voor de wijze waarop de organisatie moet worden opgebouwd, is
duidelijk. Dat er soms nieuwe, hogergekwalifi- ceerde functies nodig zijn,
houdt niet automatisch in dat er meer kosten in de ambtelijke organisatie
moeten worden gemaakt. Het is echt de verantwoordelijkheid van elke gemeente
om zich tot taak te stellen dat er bezuinigd wordt op de eigen ambtelijke
organisatie. De gemeente die dat niet doet en het niet tot haar verantwoordelijkheid
rekent, is daarmee zelf verantwoordelijk voor het ophogen van de kosten voor
de eigen burgers. Ik formuleer het scherp, maar zo zit het wel in elkaar.
Het is een politieke afweging van het nieuwe bestuur om ervoor te zorgen dat
in de eigen ambtelijke organisatie efficiencywinst wordt geboekt. Dat kan
heel goed. Daarvan zijn echt voorbeelden te geven. Ik zie even af van de overgangs-
en frictiekosten in de aanvangsperiode. Die zijn er wel, maar die zijn natuurlijk
van tijdelijke aard. Daarvoor kan onder andere de gewenningsbijdrage dienen.Dan kan er nog sprake zijn van kosten voor een nieuw gemeentehuis. De
vraag wat je op dat punt doet, is in de eerste plaats een afweging van gemeentebesturen
zelf. Je komt verschillende conclusies tegen. Er zijn gemeenten die ervoor
kiezen om één nieuwe locatie voor de totale gemeentelijke organisatie
te maken. Er zijn ook gemeenten die ervoor kiezen om de bestaande locaties
te gebruiken om hun ambtelijke organisatie te huisvesten. Ik ben mij er zeer
van bewust dat dit in lokale omstandigheden verschillende kosten met zich
kan brengen. Toch is het zo dat ook hier besluitvorming van de gemeenten zelf
aan ten grondslag ligt en dat het antwoord op de vraag hoe duur of hoe goedkoop
je dat kunt doen, mede het gevolg is van je eigen afweging. Soms is het ook
zo – ik zeg niet dat dat in deze situatie zo is – dat beslissingen
om te investeren in huisvesting worden uitgesteld in het licht van herindelingen.
Daardoor kan, als je daarna de investering moet doen, gemakkelijk het beeld
ontstaan dat dit uitsluitend het gevolg is van de herindeling. Als er niet
heringedeeld was, had er echter ook een investering moeten plaatsvinden. Ik
vind het van belang dat dit soort kwesties uit elkaar wordt gehouden.Wat ik over huisvesting heb gezegd, geldt in zekere zin ook voor automatisering,
alhoewel elke gemeente ervoor staat om haar automatiseringssysteem op dezelfde
manier te hebben. Dit zijn dus bijna altijd niet afweegbare en onvermijdelijke
kosten. Kortom: het antwoord op de vraag of en, zo ja, hoeveel efficiencywinst
er kan worden behaald, is geen natuurgegeven. Dat is echt het resultaat van
een zelfstandige afweging en zelfstandige besluitvorming van het nieuwe gemeentebestuur.
Zo hebben wij dat gewild en zo moet het naar mijn mening ook blijven. Het
is echter onzin om te zeggen dat het niet kan.Voorzitter! Ik kom nog op een enkele losse vraag. De eerste betreft de
teldatum met betrekking tot de gemeentelijke herindeling. De Wet ARHI gaat
in dit geval vóór de Gemeentewet. Dat is het geval op grond
van specifieke en algemene wetgeving. Daarnaast stelt de Gemeentewet dat de
gemeente een verzoek moet indienen om af te wijken van de primaire datum van
de Gemeentewet. Er is voor de datum van de herindeling echter
geen gemeente die dat verzoek kan indienen. Om die reden is het dus ook technisch
niet uitvoerbaar. Ik zou bijna zeggen dat dit echt een geval van jammer is.
Ik begrijp best dat je, als je ziet dat je een aantal maanden later waarschijnlijk
net over die grens gaat, dit graag had willen meenemen. Ik kan dit echter
niet oplossen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Hoe rechtsgeldig zouden de besluiten van de gemeenteraden van Kerkwijk,
Brakel en Zaltbommel zijn, als zij tegelijkertijd zouden vragen of de termijn
die in de Gemeentewet staat, gehanteerd mag worden?Staatssecretaris Van de Vondervoort:Daar schieten zij nog niets mee op, want de datum die zij nodig zouden
hebben, ligt in september. En die datum ligt buiten de mogelijkheid tot verschuiving
die de Gemeentewet biedt. De Gemeentewet biedt de mogelijkheid om op 1 april
in plaats van op 1 januari te gaan zitten.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik had begrepen vier maanden voor de verkiezingen.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Neen, vier maanden later dan de datum die geldt als je niets doet. Ik
zal nog even nakijken of ik mijn eigen regelingen wel goed geciteerd heb.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Anders kunt u ons misschien een aanvullend briefje doen toekomen.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Waar het om gaat, is het moment vier maanden voorafgaand aan de kandidaatstelling.
Dat kan in dit geval niet aan de orde zijn, omdat het moment waarop deze wet
naar verwachting in het Staatsblad zal staan, op een later tijdstip valt.
Dus los van de vraag of je het wilt, er zijn geen wetstechnische mogelijkheden
om het te doen. Dat is uiteraard jammer, want ik begrijp heel goed dat men
het liefst meteen met die iets grotere raad wil beginnen.Wat betreft de Bommelerwaardgemeenten ben ik op alle vragen en opmerkingen
ingegaan.De heer Cornielje (VVD):U bent nog niet ingegaan op de onderwijsvoorzieningen.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Inderdaad. Het antwoord op die onderwijsvraag is betrekkelijk eenvoudig.
Wij hebben in de afgelopen herindelingswetten altijd een aparte maatregel
opgenomen om een splitsing te kunnen maken in normen voor verschillende onderdelen
van de gemeente. Inmiddels is de algemene wet die dat regelt, aangenomen.
Dat is de reden waarom het hierin niet is opgenomen. Op grond van die algemene
wet kunnen de nieuwe gemeenten een splitsing voor de opheffingsnormen van
hun scholen in hun gemeenten regelen in overeenstemming met de schoolbesturen.
Die voorwaarde staat in de wet. Als er geen overeenstemming met de schoolbesturen
is, kan een verzoek worden ingediend bij de minister die dan bevoegd is.De heer Cornielje (VVD):Is de minister dan ook bereid om dat verzoek in te willigen? In dit geval
gaat het om het opheffen van een zestal scholen. Eén school heeft er
belang bij om die opheffingsnorm wel te verhogen en die zal de zaak dus blokkeren.
Daarom vraag ik nu al aan de minister om dat wel te honoreren.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Ik wil op dit moment niet in de bevoegdheid van de minister van Onderwijs
treden. Maar wel heel duidelijk is dat de redenen waarom deze maatregelen
in een wet zijn vastgelegd, er mede in gelegen zijn dat wij niet als gevolg
van herindeling scholen willen opheffen. Als er dus instemming wordt geweigerd
door scholen op grond van onredelijke argumenten, ligt het in de rede dat
via de minister van Onderwijs toestemming zal kunnen worden verkregen. Ik
wil daar dus niet in plaats van de minister iets over zeggen, maar ik wil
wel zeggen dat bij dit voorstel dit een van de overwegingen is geweest. Tenzij
er zeer overtuigende argumenten zijn, behoort het uitgangspunt te zijn dat
een gemeente die dat wil, die splitsingsnorm gewoon kan toepassen. Eerlijk
gezegd ga ik ervan uit dat de schoolbesturen in die gemeenten daar ook rekening
mee houden. De bedoeling van die wet is nadrukkelijk om in kleinere kernen
niet als gevolg van herindeling scholen te moeten opheffen. Ik mag toch aannemen
dat waar gemiddeld genomen de gemeentebesturen het bijzonder onderwijs netjes
behandelen, het bijzonder onderwijs zich omgekeerd ook netjes zal gedragen.
Ik heb alle aanleiding om te veronderstellen dat dat ook zo zal kunnen gaan.
Een normaal gesprek over dit soort dingen moet toch tot een gewenst resultaat
kunnen leiden.Ik wil nog kort ingaan op de herindeling Buren, Maurik en Lienden. Daar
is heel weinig over gezegd. Wij zijn nog wel eens geneigd om de dingen die
gemakkelijk en goed gaan, onderbelicht te laten. Daarom wil ik nadrukkelijk
mijn waardering uitspreken voor de wijze waarop die drie betrokken gemeenten
uiteindelijk tot de conclusie zijn gekomen dat zij een gezamenlijke gemeente
willen worden. Ik wil nog iets zeggen over het proces van totstandkoming van
deze beslissing.Ook als je gestimuleerd of soms misschien zelfs wat geprikkeld wordt,
kan het besluit dat je daarna neemt nog wel geheel vrijwillig genomen zijn.
De gemeentebesturen zijn gezamenlijk tot deze conclusie gekomen. Zij gingen
daarbij niet over één nacht ijs, want zij hebben gedegen onderzoek
gedaan naar wat het ze zou kunnen opleveren en zij hebben erover nagedacht
of zij dit wel wilden, of zij dit ervoor over hadden en wat de voor- en nadelen
waren. Uiteindelijk hebben zij gezamenlijk gekozen voor deze nieuwe gemeente.
Als een proces zo verlopen is, kan gesteld worden dat hier sprake is van een
vrijwillige samenvoeging. Als samenvoegingen op deze manier tot stand komen,
dus op vrijwillige basis, zonder dat er negatieve consequenties voor de omgeving
aan verbonden zijn en de gemeente is intern in voldoende mate kwalitatief
ingericht op die nieuwe situatie, dan moeten die voorstellen bijna per definitie
gehonoreerd worden. Ik vind het heel goed als samenvoeging van gemeenten op
deze manier tot stand komt.Wat de herindeling betreft heb ik in mijn overweging meegenomen dat deze
gemeente 25 jaar kan stand houden. Ik heb met een aantal relativerende opmerkingen
niet beoogd dat ter discussie te stellen. Wel wijs ik erop dat de provincie
Gelderland nog met een aantal omliggende gemeenten in gesprek is. Ik wil niet
uitsluiten dat als gevolg van dat gesprek, bijvoorbeeld als het gaat
om grenscorrecties ten behoeve van bouwlocaties, er toch nog iets aan de buitengrenzen
van die nieuwe gemeenten gedaan zou kunnen worden. Dat wilde ik aangeven.
Ik heb niet beoogd aan te geven dat op korte termijn een discussie over het
opnieuw opsplitsen van die nieuw te vormen gemeenten aan de orde zou kunnen
zijn. De mogelijkheid bestaat dus dat de precieze begrenzing van de gemeenten
nog ter discussie staat. Ik acht het echter zeker dat dit een gemeente is
die gewoon 25 jaar kan stand houden en goed kan functioneren. De gemeenteraden
hebben op geen enkele manier te kennen gegeven dat zij een andere naam willen
dan de naam "Buren". Ik ga er dus van uit dat de nieuwe gemeente geen gebruik
zal maken van het recht dat zij op grond van de Gemeentewet heeft om een andere
naam te claimen. De opmerkingen die ik heb gemaakt over efficiency in de Bommelerwaard
in verhouding tot de financiële situatie, zijn op beperkte schaal hier
ook aan de orde.Dan kom ik bij de relatie met de omgeving. Ik heb in de stukken aangegeven
hoe het gesprek met de omgeving is verlopen en in welke fase van het proces
dat heeft plaatsgevonden. Ik meen dat de provincie daar op een verantwoorde
wijze mee is omgegaan. Ik begrijp achteraf wel dat Culemborg een gesprek van
een andere aard had willen voeren. Op zichzelf is dit echter geen aanleiding
om te zeggen dat er iets niet goed gegaan is in het voortraject. Kortom, ik
ga ervan uit dat de nieuw te vormen gemeente Buren, als samenvoeging van de
gemeenten Buren, Maurik en Lienden, voor 25 jaar een goede toekomst tegemoet
gaat. Het feit dat men in deze fase en onder deze omstandigheden zelf initiatief
heeft willen nemen, geeft aan dat er in die gemeente de inspiratie en kwaliteit
aanwezig is om er echt iets van te maken. Dat zal, naar ik hoop, bewaarheid
worden.Voorzitter! Hiermee ben ik aan het einde gekomen van mijn antwoord in
eerste termijn.De voorzitter:Mijns inziens hoeft de tweede termijn niet lang te duren. Zoals de predikant
in mijn dorp zegt: een goede preek kan kort zijn en een slechte moet kort
zijn. Ik zou zeggen: neem dus geen risico.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik doe mijn best, mijnheer de voorzitter!In de eerste plaats wil ik mijn waardering uitspreken voor de uitvoerige
wijze waarop de staatssecretaris antwoord heeft gegeven op de gestelde vragen
en het regeringsstandpunt heeft toegelicht. Ik heb nog een paar opmerkingen
en ik wil de Kamer vervolgens om een uitspraak vragen.In eerste termijn heb ik gevraagd om het monitoren van de nieuwe regeling
en om een evaluatie. Ik heb daar niet voor niets om gevraagd. Het rapport
van de commissie-Herweijer geeft aan dat er met name op het onderdeel huisvesting
wel degelijk aanleiding is om kritisch te kijken. Weliswaar is het rapport
weinig representatief, want het betreft maar drie Groningse plattelandsgemeenten
die ook nog kleiner zijn dan de gemeenten waarover wij vandaag praten, maar
het is wel een signaal dat je niet zonder meer kunt negeren.Aan de staatssecretaris vraag ik de toezegging dat specifiek deze gewenningsbijdrage
gevolgd wordt. Mocht blijken dat met name bij de huisvesting deze gewenningsbijdrage
in die situaties tekortschiet omdat zij zo nieuw en anders zijn, dan hoop
ik ook de toezegging te krijgen dat deze gemeenten, die onder de nieuwe regeling
vallen – mochten wij voor aanpassing van de regeling kiezen –
alsnog die aanpassing krijgen. Ik ben er geen voorstander van nu al open claims
in te dienen. Dat is echt niet aan de orde. Ik hecht echter wel aan zorgvuldigheid.
Het is belangrijk heel kritisch te kijken of de huisvestingscomponent er zo
diep inhakt als sommigen vrezen. Ik ben mij er goed van bewust dat de gemeenten
daarin een eigen keuze maken en dat de beoordeling tegen dat licht moet plaatsvinden.Voorzitter! Ik heb nog tot taak de Kamer een motie voor te leggen. Deze
motie heeft betrekking op de gewenningsbijdrage gedurende vijf jaar. Het geld
in de vijfjaarlijkse bijdrage blijft gelijk, maar het lijkt ons wenselijk
dat het geld van het vijfde jaar naar voren gehaald wordt en uitbetaald word
in het eerste jaar. Daardoor is voor de frictiekosten meteen dekking binnen
de gemeente beschikbaar. De suggestie van de staatssecretaris om dat niet
facultatief voor te stellen maar als vaste mogelijkheid te introduceren, neem
ik graag over.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat bij gemeentelijke herindeling de implementatie van de
nieuwe gemeente gepaard gaat met hoge frictiekosten in het eerste jaar;van mening, dat indien er sprake is van een gewenningsbijdrage voor de
betreffende gemeente het voor sommige van deze gemeenten wenselijk is dat
de gewenningsbijdrage van het vijfde jaar al in het eerste jaar wordt uitbetaald
ter dekking van frictiekosten;verzoekt de regering door middel van een AMvB aan de betreffende gemeente
de gewenningsbijdrage van het vijfde jaar in het eerste jaar uit te betalen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Noorman-den Uyl, Cornielje, Hoekema
en Oedayraj Singh Varma. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 9 (25655,25656 
).Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Voorzitter! Het antwoord van de staatssecretaris was duidelijk, vooral
over de duur van dit voorstel. Ik ben erg blij met dat antwoord.Hoewel de staatssecretaris en de fractie van het CDA van mening blijven
verschillen over de onderbouwing van het voorstel, ondersteunen wij inhoudelijk
de uiteindelijke keuze. Ik zeg daar wel bij dat wij problemen houden met de
manier waarop de staatssecretaris invulling wil geven aan de financiële
situatie. Met betrekking tot Zaltbommel is zij heel duidelijk geweest. Deze
gemeente zal zeker het voordeel van de twijfel krijgen. Ik houd de staatssecretaris
daaraan. Over de frictiekosten zijn wij niet tevredengesteld. Ik wil daarover
dan ook de volgende motie indienen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat de voorgestelde samenvoeging in de Bommelerwaard aanzienlijke
financiële risico's met zich brengt;voorts overwegende, dat er verwachtingen bestonden omtrent een adequate
financiële tegemoetkoming ten behoeve van de frictiekosten;van oordeel, dat ook de provincie zou kunnen bijdragen aan genoemde tegemoetkoming,
gezien haar rol in dit kader;verzoekt de regering te bevorderen dat de nieuwe gemeenten in de Bommelerwaard
ook in financiële zin een verantwoorde start kunnen maken,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Mulder-van Dam. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 10 (25655,25656 ).De heer Cornielje (VVD):Voorzitter! Ik heb een vraag over de motie. Heb ik goed gehoord dat mevrouw
Mulder van mening is dat de provincie Gelderland een bijdrage moet leveren
aan de financiële problemen van de nieuwe gemeente Zaltbommel?Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Nee, niet van Zaltbommel. Dat staat er los van, dat heb ik gezegd.De heer Cornielje (VVD):U had het over de frictiekosten.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Ja, maar dat heeft met alle gemeenten te maken, en niet alleen met de
gemeente Zaltbommel. Dat is immers een apart probleem. Dat is namelijk een
artikel-12-probleem.De heer Cornielje (VVD):U zegt in ieder geval dat de provincie Gelderland ook een bijdrage moet
leveren. Is de motivering gelegen in het feit dat zij onvoldoende toezicht
heeft uitgeoefend of ligt daar een andere motivering aan ten grondslag?Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Ik heb al gezegd dat zij in de beginfase verwachtingen hebben gewekt.
Dat is mijn motivering om te zeggen: die verwachtingen zijn gewekt; daar is
niet aan voldaan en daarom zou er een regeling getroffen moeten worden.De heer Cornielje (VVD):Komen die verwachtingen niet voort uit het feit dat er toen nog een ander
financieel verdeelmodel gold?Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Dat klopt. Dat heeft de staatssecretaris ook gezegd. Maar ik zeg het volgende.
Iedereen wist dat het zo zou worden en toch heeft de provincie bij de start
van de procedure de gemeenten voorgehouden dat het voor hen gunstig zou zijn
om wel mee te gaan in die gemeentelijke herindeling, omdat het een positieve
situatie zou zijn. Dat is niet bewaarheid geworden en dat is de achtergrond
van mijn motie.Voorzitter! Ik heb de staatssecretaris verzocht om een positieve houding
ten opzichte van mijn vraag om de ervaringsgegevens in het algemeen met betrekking
tot de nieuwe regeling bij de jaarlijkse rapportage te betrekken. Ik heb daar
geen antwoord op gekregen. Ik hoop dat zij dat in ieder geval positief wil
beoordelen. Ik zou daar erg blij mee zijn. Als ik dat wist, dan zou ik ook
weg kunnen gaan. Dan haal ik mijn trein nog.De voorzitter:Ik ben bijna geneigd om te proberen invloed uit te oefenen op de dienstregeling.De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter! Dat laatste spreekt mij aan. Zoals bekend, ben ik een overtuigd
aanhanger van het openbaar vervoer. Ik loop in debatten ook wel eens tegen
dat probleem aan. Dat is nu echter niet het geval. Dat neemt echter niet weg
dat ik mij niet nodeloos uitgebreid zal uitdrukken en kortheid zal betrachten
in deze tweede termijn.Ik wil de staatssecretaris danken voor haar heldere beantwoording. Zij
heeft terecht gesteld dat als je het beleidskader niet als uitgangspunt aanvaardt,
dat ook leidt tot een verschillende beoordeling van voorgelegde voorstellen.
Dan zul je ook andere criteria en ijkpunten hanteren. Dat is duidelijk. Onze
positie is een andere dan de positie die dit kabinet de laatste jaren ten
aanzien van herindeling heeft ingenomen. Dat is duidelijk en dat zal ik nu
ook niet herhalen.Maar ook bij toetsing aan het voorliggende kader is er natuurlijk best
discussie mogelijk over de vraag of er voldaan is aan bepaalde normen die
daar gesteld worden. Een van mijn bezwaren tegen dat toetsingskader is altijd
geweest dat er nogal wat vage normen in staan. Ik noem de vraag of een gemeente
in de toekomst in staat zal zijn haar taken te vervullen en dat soort open
formuleringen. Dat geeft natuurlijk altijd discussie. Het leidt nooit tot
heldere toetsingscriteria. Die discussie moet naar mijn mening ook mogelijk
zijn.Voorzitter! Ik wil nog heel kort op een aantal andere punten ingaan. De
staatssecretaris beroept zich op het bestuurlijke draagvlak en wijst daarbij
op het besluit van provinciale staten en op besluiten van de gemeenteraden.
Ik blijf van mening dat het ten aanzien van dit veronderstelde draagvlak toch
een enorm probleem is dat er niet vanaf het begin een open discussie mogelijk
is gebleken. Ik noem met name de driedeling die vanaf het begin helemaal niet
ter discussie heeft gestaan. De staatssecretaris zegt dat de provincie het
recht heeft om zo de discussie in te gaan, maar zij kan naar mijn mening niet
spreken over een breed draagvlak als een van de opties niet eens uitgediscussieerd
is. Ik blijf daar dus kanttekeningen bij zetten.Ik constateer voorts dat er geen feitelijk draagvlak is. Dat is ons duidelijk
gebleken bij de hoorzitting in het gebied en dat is ook niet weersproken.
Ik constateer echter ook dat het bestuurlijke draagvlak er, alleen al vanwege
de financiële problematiek, op dit moment eigenlijk niet is. Volgens
mij kan de staatssecretaris dat ook niet ontkennen. Vanuit alle hoeken van
het betrokken gebied is ons gemeld dat die financiële problematiek wel
moet worden opgelost. Daar heb ik nog niets definitiefs over gehoord. Ik zal
daar nog op terugkomen.Voorzitter! Ik kom te spreken over de inhoudelijke discussies. Er zijn
drie varianten. Ik blijf bij mijn eerder uitgesproken mening,
ook na de discussie die in de Kamer is gevoerd, dat de variant van twee gemeenten
niet door inhoudelijke argumenten wordt geschraagd, maar hoogstens door een
bestuurlijke benadering als een soort van optelsom van de meningen van de
betrokken gemeenteraden. Dat vind ik buitengewoon triest, want wij kiezen
hier toch oplossingen voor gemeenten die toekomstbestendig moeten zijn en
dan moet toch uitgegaan worden van een inhoudelijke benadering. Als er wat
veranderd moet worden in het gebied, zijn er volgens mij in feite maar twee
opties, namelijk drie gemeenten of één gemeente. Dan gaat de
voorkeur van mijn fractie duidelijk uit naar een driedeling, ook uit een oogpunt
van samenhang, te verrichten taken en identiteit van gemeenten. Een tweedeling
vind ik in ieder geval de slechtste oplossing. Het lijkt erop dat Brakel en
Kerkwijk moeten worden opgeofferd aan de centrumfunctie die Zaltbommel uitoefent
voor de gehele Bommelerwaard. Dat is toch een wat merkwaardige conclusie van
dit debat.Wat de financiële problematiek betreft heeft het ook mij zeer verbaasd
dat de artikel-12-status iedereen heeft overvallen. Er is toch altijd nog
financieel toezicht van de provincie? Wij hebben dat overigens in de loop
der jaren wel wat uitgekleed en misschien zijn wij daar wel te ver in gegaan.
Wellicht moet de conclusie zijn dat de provincie Gelderland steken heeft laten
vallen, dan wel dat de provincies door het terugdringen van het financieel
toezicht niet meer in staat zijn om adequaat controle uit te oefenen. Dit
is voor mij een punt van zorg.De staatssecretaris heeft over de artikel-12-status gezegd dat zij aan
Zaltbommel het voordeel van de twijfel geeft. Dat klinkt prachtig, maar het
betekent wel een grote mate van onzekerheid op het moment dat de Kamer een
besluit moet nemen. Dat valt zeer te betreuren. Pas als de besluitvorming
in de Kamer allang achter de rug is en vermoedelijk ook de Eerste Kamer een
besluit heeft genomen, weten wij hoe het uitpakt met de artikel-12-status.
Ik vind het merkwaardig om deze onzekerheid boven de besluitvorming te laten
hangen.Daarnaast is er de problematiek van de ontoereikende gewenningsbijdrage
en de strijd met de toezeggingen die in een eerder stadium zijn geuit. Ook
dat blijft zeer onbevredigend. Er ligt nu een motie van mevrouw Noorman, waar
ik met belangstelling kennis van heb genomen, maar waarbij ik ook de vraag
heb wat dit extra toevoegt. Is dit niet in feite een sigaar uit eigen doos?
Er wordt alleen iets uit het vijfde jaar naar voren gehaald, zonder dat het
iets extra's oplevert. Daarnaast is, voorzover ik weet, het inwoneraantal
maatgevend voor de hoogte van de bijdrage in een bepaald jaar. Werkt dan het
naar voren halen van iets uit het vijfde jaar naar het eerste jaar niet nadelig?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Daar ben ik heel makkelijk in. Als zou blijken dat door mijn voorstel
een gemeente geld misloopt, kan ik mij heel wel voorstellen dat de regering
daar bij het maken van de algemene maatregel van bestuur rekening mee houdt
en het bedrag eerst over de volle periode vaststelt om het vervolgens over
de jaren te verdelen. Als gemeenten door mijn motie geld zouden mislopen,
zou dat inderdaad betekenen dat het paard achter de wagen wordt gespannen.
Dat is zeker niet mijn intentie.De heer Van den Berg (SGP):Daar neem ik kennis van, maar dan blijft mijn eerste opmerking nog wel
staan, namelijk dat het in feite niets toevoegt. Dan is de motie van mevrouw
Mulder mij sympathieker, want daarin wordt gezegd dat er iets extra moet gebeuren.
Hoe dat moet gebeuren, is ook niet helemaal helder, maar het gaat mij nu om
de intentie van deze motie.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Maar daarmee wordt in feite gezegd dat er geld moet komen, zonder dat
wordt aangegeven waar dat geld vandaan zou moeten komen. Als het goed is,
doen wij in dit huis niet zo aan deze vorm van besturen. Verder heb ik in
eerste termijn al gezegd dat het over een periode van vijf jaar gerekend in
beginsel om hetzelfde bedrag gaat. Het maakt echter voor een gemeente nogal
wat uit als ze in het eerste jaar, op het moment dat ze extra kosten moet
maken, zelf over de middelen kan beschikken en niet moet werken met onderuitputting
van een fonds. Veel gemeenten hebben daar geen ervaring mee en staan daar
zeer huiverig tegenover. Inderdaad komt er over die volle periode van vijf
jaar dus geen extra geld bij, maar dit is de eerste of de tweede gemeente
waar dit voor geldt. Het is mogelijk dat wij indertijd een verkeerd besluit
hebben genomen, maar ik ben daar absoluut niet van overtuigd. Buren, Lienden
en Maurik hebben een grotere gewenningsbijdrage en die hoor je niet. Het is
ook mogelijk dat er een specifieke omstandigheid is, maar dat merken wij aan
het eind van het jaar. Verder blijkt uit de evaluatie of het goed gaat –
wat ik mag hopen – of niet. Als het dan niet goed blijkt te gaan, nemen
wij aanvullende maatregelen. Zo simpel is het.De heer Van den Berg (SGP):Ik neem daar kennis van, mijnheer de voorzitter. Ik vind dat de cijfers
die op tafel zijn gekomen erop wijzen dat aanmerkelijke lasten als gevolg
van deze herindeling bij de regio en met name de burgers zullen komen te liggen.
Dat vind ik een onbillijk resultaat van deze operatie. Ik meen dat daar hoe
dan ook iets aan moet gebeuren. Ik doe derhalve een klemmend beroep op de
staatssecretaris om aan deze problematiek iets te doen, langs welke weg dan
ook. Ik vind dit een voorwaarde voor deze herindeling, afgezien van de inhoudelijke
aspecten.Daarmee ben ik aangekomen bij mijn conclusie, voorzitter. Ik denk dat
het verloop van het debat voor de Bommelerwaard als teleurstellend moet worden
gekwalificeerd. Ik meen, als ik de neuzen goed tel, dat er een oplossing uit
de bus komt die geen recht doet aan de samenhang van dit gebied en de schaal
van de oplossingen die moet worden geboden. Er blijft bovendien een zeer grote,
onzekere financiële hypotheek boven deze operatie hangen. Dat vind ik
een teleurstellende zaak.Voorzitter! Ik neem kennis van de overwegingen van de staatssecretaris
ten aanzien van Maurik, Buren en Lienden. Laten wij over de vrijwilligheid
maar niet verder discussiëren. Wij zullen de argumenten wegen en ons
oordeel zal bij de stemmingen blijken.De heer Hoekema (D66):Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor haar uitvoerige beantwoording.
Ik heb in eerste termijn het woord "flodderig" gebruikt als kwalificatie voor
de koppeling van de argumentatie in de memorie van toelichting
en de nota naar aanleiding van het verslag enerzijds en de uitkomst van het
proces van weging van die argumentatie anderzijds. Ik begrijp dat de staatssecretaris,
die ik ken als een zeer serieuze en gedegen bewindsvrouwe, daardoor ietwat
geprikkeld is geraakt. Ik kan mij dat wel voorstellen. Laat ik zeggen dat
mijn oordeel niet zozeer betrekking had op de gedegenheid van het voorstel,
want wij hebben wederom te maken met een gedegen voorstel, maar meer op de
sprong van argumentatie naar uitkomst. De staatssecretaris heeft gezegd dat
zij een en ander heeft getoetst aan het beleidskader en aan het draagvlak
bij de provincie en in het gebied. Dat is naar de smaak van mijn fractie een
te marginale toets. Dit leidt ertoe dat wij nog steeds voorstanders zijn van
één Bommelerwaard, met het oog waarop wij het amendement van
mevrouw Oedayraj Singh Varma hebben ondersteund. Over wat wij zullen doen
als dit amendement onverhoopt mocht worden verworpen, heb ik al iets gezegd
in een interruptiedebatje met mevrouw Noorman-den Uyl. Ik denk dat de staatssecretaris
en ik elkaar vanavond niet zullen overtuigen van ons gelijk. Laat ik zeggen
dat ik het van groot belang vind dat deze Kamer nu en de Eerste Kamer over
een paar maanden duidelijkheid scheppen over de bestuurlijke indeling van
Bommelerwaard voor de komende 25 jaar. Wij vinden het van belang dat daar
een levenskrachtige gemeente of enkele levenskrachtige gemeenten worden gevormd,
omdat daar iedereen bij gebaat is.Over de financiële aspecten wil ik drie korte opmerkingen maken.
Ik noteer met blijdschap de toezegging van de staatssecretaris om het voordeel
van de twijfel te hanteren bij de beoordeling van de artikel-12-aanvraag van
Zaltbommel. Die is laat ingediend en enigszins uit de lucht komen vallen.
Wij nemen daar kennis van. Wij hopen dat een en ander voor Zaltbommel enige
verlichting kan betekenen. Wij begrijpen dat niet morgen al bekend zal zijn
hoe de staatssecretaris op die aanvraag reageert. De inspectie moet eerst
haar werk doen. Wij zullen in elk geval met alle kracht moeten proberen te
vermijden dat een negatieve financiële hypotheek op deze gemeentelijke
herindeling gaat rusten, want anders start men in de nieuwe gemeente of gemeenten
niet lekker. Wij steunen het voorstel van mevrouw Noorman-de Uyl om te kijken
naar een andere staffeling. Creatief boekhouden blijft een sigaar uit eigen
doos, maar aan het begin is een sigaar altijd lekkerder dan aan het eind.
Als dit de gemeente(n) een beetje kan helpen, is mijn fractie daar een groot
voorstander van.Mevrouw Mulder-van Dam heeft volgens mij een postzegelmotie ingediend.
Ik heb in de gemeenteraad geleerd dat je daarvan geen voorstander moet zijn.
Aan de hand van die motie wordt de problematiek neergelegd bij een ander orgaan,
namelijk de provincie. Ik denk dat dit niet helpt. Wij hebben allemaal onze
opvattingen over hoe het proces is gegaan. Misschien zijn van de kant van
de provincie verkeerde verwachtingen gewekt, maar wij waren er allemaal bij
toen het besluit werd genomen over de nieuwe Financiële-verhoudingswet,
ook het CDA. Ik vind dat wij consequent moeten zijn met betrekking tot de
gevolgen van die nieuwe wet. Mijn fractie vindt met andere fracties dat het
van belang is dat goed wordt gekeken naar het aspect van de uitvoering van
de gewenningsbijdrage als onderdeel van de nieuwe Financiële-verhoudingswet.
Is die bijdrage inderdaad in staat om de tijdelijke extra kosten die bij herindeling
worden gemaakt, op te vangen? Voldoet dit onderdeel van de nieuwe wet aan
de verwachtingen die wij collectief ten aanzien hiervan hadden? Om dit te
betrekken bij het proces van monitoring ten aanzien van de uitvoering van
deze wet, heb ik een motie voorbereid. Het is een mooie Paarse motie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,van oordeel dat het van belang is de uitvoering van het onderdeel gewenningsbijdrage
op grond van de Financiële-verhoudingswet 1996 kritisch te volgen;verzoekt het kabinet dit te betrekken bij het eerstvolgende monitorrapport
over de nieuwe Financiële-verhou- dingswet 1996,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Hoekema, Noorman-den Uyl en Cornielje.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 11 (25655,25656 ).De heer Schutte (GPV):Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor haar antwoorden. In eerste
termijn heb ik al laten blijken dat ik haar uiteindelijke afweging kan onderschrijven:
de keuze van twee gemeenten. Daarvoor gelden inhoudelijke redenen en redenen
die te maken hebben met het draagvlak. Naar mijn mening worden de voorwaarden
geschapen om te komen tot voldoende bestuurskracht, zowel in de centrumgemeente
als in de andere gemeente, ook in onderlinge samenhang. Dit wordt gecombineerd
met het feit dat er in deze regio sprake is van enig bestuurlijk draagvlak,
hetgeen bij herindelingen lang niet altijd vanzelfsprekend is.Een probleem is de financiële situatie van Zaltbommel. Daarover hebben
wij uitvoerig gesproken. Wanneer het zo zou zijn dat als gevolg hiervan zodanige
consequenties zouden moeten worden gevreesd dat de keuze van het model daardoor
zou worden beïnvloed, zou dat voor mij onoverkomelijk zijn, maar die
indruk heb ik niet. Ik respecteer het overigens wanneer anderen dat gevoel
wél hebben. Ik vraag de staatssecretaris met nadruk om zodra de beslissing
over de artikel-12-procedure is gevallen, de Kamer te informeren, zodat zij
kan nagaan of de besluitvorming verantwoord is.De motie van mevrouw Noorman zal ik graag steunen. De motie van mevrouw
Mulder is mijns inziens op onvoldoende harde gegevens gebaseerd om een dergelijke
ad-hocmaatregel te rechtvaardigen. De heer Hoekema heeft zijn motie "mooi
Paars" genoemd. Wat ik mij bij die combinatie moet voorstellen, weet ik niet.
Ik zal deze motie dan ook maar op eigen merites beoordelen.Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):Voorzitter! Ook ik dank de staatssecretaris voor haar antwoorden. Zij
heeft aangegeven dat aan het landschappelijke gebied recht
moet worden gedaan. Als er wat dit betreft spanning lijkt of blijkt te zijn,
dient de provincie na te gaan of het streekplan moet worden aangescherpt.
Ik hoop dat de provincie daarmee ook echt aan de slag zal gaan. Ik neem aan
dat vertegenwoordigers van de provincie op de publieke tribune dit hebben
gehoord en serieus zullen nemen.De staatssecretaris heeft voorts vermeld op welke manier zij aan de slag
gaat in verband met de financiële problematiek van Zaltbommel. Ik houd
haar daaraan en dring er mét de heer Schutte op aan dat als de uitkomsten
ten aanzien van de artikel-12-procedure bekend zijn, ze aan de Kamer worden
voorgelegd.Voorzitter! Ik deel de staatssecretaris mee dat wij blijven vasthouden
aan ons in eerste termijn ingenomen standpunt. Wij onderschrijven de argumenten
die de staatssecretaris zelf heeft aangedragen in het voordeel van de vorming
van één gemeente Bommelerwaard. Wij vinden die argumenten zo
sterk dat wij daaraan vasthouden. Een amendement terzake wordt voor ons door
het Bureau wetgeving opgesteld en ingeleverd, mede namens de heer Hoekema.
Nogmaals, wij houden vast aan één gemeente Bommelerwaard.De heer Rouvoet (RPF):Voorzitter! Ook ik dank de staatssecretaris voor haar antwoorden. Ik had
haast "vanzelfsprekend" gezegd, maar zo vanzelfsprekend is het niet altijd.
Het antwoord was zeer terzake, zonder dat zij in allerlei onnodige herhalingen
verviel. Wat gezegd moest worden, is wel gezegd. De meningsverschillen in
het debat zijn ook heel duidelijk geworden, voorzover zij dat niet al waren.De staatssecretaris noemde in het begin van haar termijn een aantal vragen
waaraan zij het wetsvoorstel en de procedure heeft getoetst. Ik heb in eerste
termijn al vraagtekens gezet bij de positieve antwoorden die zij heeft gegeven
inzake het draagvlak bij burger en bestuur. Ik ga dat niet herhalen. Ik stel
opnieuw vast dat door de omstandigheden de zaken in het totaal van de procedure
mooier zijn voorgesteld dan zij blijken te zijn, maar ik kijk daar niemand
op aan. Het gaat echter om het draagvlak.De aarzelingen en vraagtekens worden nog eens versterkt door de gebleken
financiële situatie van Zaltbommel. Met een aantal collega's ben ik bezorgd
over de afwikkeling van de artikel-12-aanvraag, ondanks de op zichzelf heldere
lijn die de staatssecretaris heeft getrokken. Die aarzeling heeft ook betekenis
voor de geschiedenis van het wetsvoorstel. Het gaat verder dan wat de staatssecretaris
zorgen bij de bevolking en bij het bestuur ter plekke om de donkere financiële
wolken noemde. Het lijkt mij een realistische inschatting dat Brakel en Kerkwijk
niet met de herindeling ingestemd zouden hebben als zij dit financiële
plaatje van tevoren beter gekend hadden. Het was voor hun besturen al de second-
of misschien wel third-bestoptie.Bij interruptie heb ik al een vraag gesteld op een punt waar ik nog steeds
niet helemaal achter kan komen. Kan de staatssecretaris zich voorstellen dat
gemeenten en burgers zich op het verkeerde been gezet voelen? Voelt zij ook
zichzelf niet op het verkeerde been gezet? Het is heel twijfelachtig of zij
de bestuurlijke unanimiteit, die zij nu in de stukken heeft gemeld als wezenlijk
element voor de argumentatie bij het wetsvoorstel, dan ook kunnen melden.In algemene zin baren de financiële aspecten van het wetsvoorstel
voor dat deel van de Bommelerwaard mij grote zorgen. Ik ga hier niet breed
meer op in; anderen hebben er uitvoerig over gesproken. De motie van mevrouw
Mulder is mij weliswaar sympathiek, maar ik aarzel nog of zij ook juist is.
Ik ga erover nadenken. Ik zal met mijn fractie overleggen of wij de motie
steunen.Over de centrumfunctie van Zaltbommel heb ik het mijne gezegd. In de optie
van één Bommelerwaard, die enkele fracties in een eerder stadium
niet uitgesloten hebben, zal de centrumfunctie van Zaltbommel zeker uitgehold
worden. Dat wil ik wel op een briefje geven.Ik kom tot mijn conclusie over de verschillende opties. Ik vind één
Bommelerwaard geen reële optie. Een tweedeling vind ik een slechte keuze.
Het blijft onduidelijk welk knelpunt daarmee nu precies wordt opgelost, gezien
de opmerking die ik heb gemaakt over de centrumfunctie van Zaltbommel. Ik
vind dat het niet in het belang van dit deel van de Bommelerwaard is om die
route te kiezen. Ik blijf bij mijn keuze voor een driedeling van de Bommelerwaard.
Dat is de meest verkiesbare route.Ik dank de staatssecretaris voor haar antwoord over de scholen, dat op
zichzelf geruststellend kan zijn. Niet onbelangrijk is dat ervan uitgegaan
moet worden dat op gemeentelijk niveau de verantwoordelijkheid waar de staatssecretaris
terecht op gewezen heeft, ook genomen moet worden. Zij kan die garantie hier
niet geven. Ik vind het wel van betekenis dat zij nog eens heeft gewezen op
de ministeriële aanwijzingsbevoegdheid. Ik hecht er zeer aan dat de scholen
kunnen blijven bestaan. Ik vind dat niet geaarzeld moet worden om als het
nodig is gebruik te maken van de ministeriële aanwijzingsbevoegdheid.De heer Cornielje (VVD):Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor de antwoorden. Het lijkt
mij heel goed voor de nieuwe gemeente Buren dat zij de komende 25 jaar geen
discussie meer te duchten heeft over een nadere herindeling, maar uitsluitend
eventueel een kleine grenscorrectie ondergaat. Hetzelfde geldt voor beide
gemeenten die gevormd worden in de Bommelerwaard. Eindelijk komt er een eind
aan die al veel te lang durende discussie over gemeentelijke herindeling aldaar.Ik ga even in op het laatste punt van collega Rouvoet, over de onderwijsvoorzieningen.
Het is buitengewoon belangrijk dat juist de scholen in de kleine kernen kunnen
blijven bestaan. Ik ben erg geschrokken van de mededeling dat eventueel zes
scholen zouden moeten worden opgeheven en twee scholen in de gevarenzone komen.
Natuurlijk berust de eerste verantwoordelijkheid bij het gemeentebestuur,
in samenspraak met de scholen. Mocht men die verantwoordelijkheid niet nemen,
dan zal de VVD-fractie niet schromen om de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen te vragen een aanwijzing te geven. Wij zijn namelijk van
mening dat herindelingsbeleid niet mag leiden tot opheffing van scholen in
gemeenten.Vanzelfsprekend ondersteunen wij de moties van mevrouw Noorman en collega
Hoekema omdat wij ze hebben medeondertekend.Ik kom tot de financiële problematiek. Wij hebben genoteerd dat de
staatssecretaris het voordeel van de twijfel zal geven bij de beoordeling
van de artikel-12-status. Ik hoop dat wij de stukken daarover nog toegestuurd
krijgen. Ik verwacht dat de Kamer die stukken toegestuurd krijgt en anders
vraag ik er nu om, opdat wij er zelf over kunnen oordelen. Dit brengt mij
bij een belangrijk punt, namelijk dat het provinciale toezicht heeft gefaald.
Dat baart ons toch wel zorgen. De staatssecretaris merkte op dat dit een keer
was voorgekomen en dat op grond daarvan geen algemene regelingen moeten worden
gebaseerd. Ik ben het met haar eens dat dit niet moet gebeuren, maar het is
de vraag of dit inderdaad maar één keer voorgekomen is. Misschien
is het goed dat de nieuwe adviesraad van de regering deze zaak dieper gaat
onderzoeken. Het mag niet gebeuren dat over een aantal jaren blijkt dat de
provincies niet in staat zijn om goed toezicht op de gemeenten uit te oefenen.
Nogmaals, de provincie en de staatssecretaris waren verrast. Dat mag in dit
land niet voorkomen.Naar aanleiding van de motie van mevrouw Mulder merk ik op dat wij het
een sympathieke gedachte vinden om naar geld te zoeken zodat de gemeenten
ondersteund kunnen worden. Wij kunnen echter niet beschikken over de begroting
van de provincie Gelderland. Dit punt moet uit deze provincie zelf naar voren
komen.Ik sluit af met de woorden dat ik mijn fractie zal voorstellen om voor
beide wetsvoorstellen te stemmen.De voorzitter:Wij horen graag in het bijzonder het oordeel van de staatssecretaris over
de moties.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Voorzitter! In tweede termijn zijn vragen over financiële kwesties
gesteld. Ik laat de opmerkingen over de onderbouwing van het voorstel, het
beleidskader, de herindeling, enz., even voor wat ze zijn. In eerste termijn
zijn voldoende argumenten gewisseld en op een aantal punten bereiken we elkaar
niet. Dit geldt althans voor een aantal leden van de Kamer. De meerderheid
bereik ik gelukkig wel.Ik wil enige opmerkingen over de gewenningsbijdrage maken. In eerste termijn
heb ik aangegeven dat we nog niet zo lang geleden, heel weloverwogen, een
aanpassing tot stand hebben gebracht van de wijze waarop bij herindeling de
financiële tegemoetkoming aan gemeenten moet worden geregeld. Zeer bewust
en zeer overwogen is dat in deze vorm neergelegd in de Financiële-verhoudingswet.
Bij de behandeling van Weert is de nieuwe regeling toegepast. Bij de onderhavige
gemeenten zal voor de tweede keer de regeling worden toegepast.We hebben te maken met vier nieuwe gemeenten. Met alle respect voor de
wens om zicht op de uitwerking van de regeling te krijgen, merk ik op dat
ik vier gemeenten – die getoetst zijn onmiddellijk na de overgangssituatie –
geen goede basis vind om de effecten van deze maatregel te beoordelen. Je
kunt hier pas beleidsinhoudelijke consequenties aan verbinden als een stevig
aantal gemeenten, waarop de regeling van toepassing was, in verschillende
omstandigheden is getoetst. Ik begrijp wel degelijk de wens van de Kamer om
hierop zicht te krijgen. Ik kan hierop niet onmiddellijk antwoord geven, maar
ik ben bereid om na te denken over de wijze waarop dit mogelijk is. Wel herhaal
ik dat we dit niet moeten koppelen aan een zeer beperkt aantal gemeenten.
De suggestie van correcties achteraf mag ook niet bestaan. Op zijn minst kan
dit beschouwd worden als een uitnodiging om niet toe te komen met een gewenningsbijdrage.
Dit laatste dient te worden voorkomen. Natuurlijk was dit ook niet de bedoeling
van de Kamer, maar vindt u het goed dat ik nog eens nadenk over de vraag:
op welke wijze krijgen we relevante informatie, zonder dat we die op dit moment
koppelen aan de vier gemeenten die ik al noemde en zonder de suggestie over
correcties achteraf?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik heb in tweede termijn meteen al gezegd dat ik geen enkele behoefte
heb aan een open claim of het op een kier openzetten van de deur. Hierover
mag geen misverstand bestaan, maar ik vind het absoluut een gemiste kans als
u de gemeenten waarom het nu gaat, Weert, Stramproij, Buren en Maurik, die
allemaal met een gewenningsbijdrage te maken hebben, laat lopen opdat er op
enig moment meer zijn. Ik vind dat deze gemeenten gemonitord en straks geëvalueerd
moeten worden. Ik heb u al uitdrukkelijk gevraagd het aspect van de huisvesting
kritisch te bekijken. Wil je dit goed doen, dan moet je eigenlijk inzetten
op een moment dat er nog geen samenvoeging heeft plaatsgevonden en vervolgens
een of twee jaar later meten wat de effecten van de financiële regeling
op de ontwikkeling zijn geweest. Wij moeten niet wachten totdat er na zes
jaar een keer een bepaald aantal regelingen is. Ik maak dan ook bezwaar tegen
uw opstelling.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Ik ben er best toe bereid om de informatie over die vier gevallen niet
over te slaan. Wat ik wel heel ongewenst vind, is dat de suggestie wordt gewekt
dat er aan deze vier voorbeelden stevige beleidsconclusies verbonden kunnen
worden. Het gaat dus om het bereiken van een evenwicht tussen het verkrijgen
van informatie over de wijze waarop de regeling uitpakt en het niet te snel
conclusies trekken uit een beperkt aantal voorbeelden. Ik heb al gezegd dat
ik ertoe bereid ben nog hierover na te denken. Ik heb hierover geen pasklaar
antwoord paraat.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik kan mij voorstellen dat u ertoe bereid bent er nog eens over na te
denken. Daar heb ik geen enkel bezwaar tegen, maar ik hoop dat u dan ook uw
afwijzing in eerste instantie intrekt om deze vier gemeenten erbij te betrekken.
Laten wij dit eens, op afzienbare termijn, integraal met elkaar doorpraten.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Het gaat mij er niet om dat ik deze gemeenten niet wil bekijken. Het gaat
mij erom dat ik niet vier gemeenten als basis voor beleidsconclusies wil nemen;
dit vind ik een te gevaarlijke weg. Ik begrijp echter dat wij het meer eens
zijn dan het even leek.Mevrouw Noorman heeft een motie over de frictiekosten ingediend. Ik meen
dat ik in eerste termijn voldoende hierover heb gezegd: ik sta er niet afwijzend
tegenover. Als de Kamer deze aanpassing wenst, komt het vervolgens erop aan
hoe deze in een algemene maatregel van bestuur wordt vormgegeven,
maar dit is meer een kwestie van uitwerking dan van invloed op de keuze als
zodanig. Overigens is het inwonertal niet van invloed op verschillen tussen
het eerste en het vijfde jaar. Hierdoor ontstaat dus geen ongewenst neveneffect.Mevrouw Mulder heeft een motie ingediend. Laat ik het een beetje eufemistisch
zeggen: ik wil de Kamer bepaald niet stimuleren of prikkelen om deze aan te
nemen, om een aantal redenen.De eerste overweging is onbewezen. Wij kunnen op dit moment niet zeggen
dat de voorgestelde samenvoeging in de Bommelerwaard aanzienlijke financiële
risico's meebrengt. Ik heb mijn redenering over de artikel-12-beoordeling
geplaatst in het perspectief van de totale financiële situatie van de
nieuw te vormen gemeente. Deze overweging gaat op dit moment dan ook te ver
en kan niet worden gebaseerd op feiten die wij kennen. Ik vind dat je dan
ook voorzichtig moet zijn met het uitspreken ervan.In de tweede overweging wordt naar mijn mening ten onrechte gesuggereerd
dat er bij de gemeenten een verwachting is gewekt waardoor een recht kan zijn
ontstaan. Ik meen dat ik in de nota naar aanleiding van het verslag en in
de interruptiedebatjes in de Kamer voldoende aannemelijk heb gemaakt dat er
geen sprake is van het wekken van verwachtingen die een specifieke behandeling
rechtvaardigen.Vervolgens wordt in de motie het oordeel uitgesproken, "dat ook de provincie
zou kunnen bijdragen...". Ik vind dat wij voorzichtig moeten zijn met aan
te geven op welke wijze andere overheden over hun geld moeten beschikken.
Dat leidt bijna automatisch tot mijn oordeel dat het verzoek dat naar mijn
mening op verkeerde overwegingen is gebaseerd, niet gehonoreerd zou moeten
worden.Voorzitter! De heer Van den Berg heeft een enige opmerkingen gemaakt die
aansluiten op de eerste termijn. Die laat ik even liggen. Ik wil echter wel
zeggen dat ik het niet eens ben met de conclusie dat als gemeenteraden gezamenlijk
tot het oordeel komen dat deze herindelingsvoorstellen gesteund kunnen worden,
daaraan geen inhoudelijke beoordeling aan ten grondslag ligt. Ik acht de gemeenteraden
in staat inhoudelijke, bestuurlijke, financiële en welke afwegingen dan
ook in hun eindoordeel te betrekken. Ik wens er dus van uit te gaan dat er
een conclusie is getrokken nadat alle argumenten, ook de inhoudelijke, ten
volle zijn gewogen.Voorzitter! De heer Van den Berg en anderen hebben opgemerkt dat er een
grote mate van onzekerheid bestaat ten aanzien van de artikel-12-status. Ja,
er bestaat onzekerheid over de uitkomst van het artikel-12-traject, maar er
is geen onzekerheid over de wijze waarop de beoordeling plaatsvindt en over
het proces dat leidt tot conclusies. Wij zijn in algemene zin met elkaar tot
de conclusie gekomen dat de regels die wij daarvoor hebben, adequaat en redelijk
zijn. Ik geloof dat wij dan ook niet moeten suggereren dat er meer onzekerheid
bestaat dan werkelijk het geval is. Ik zeg dat over uw hoofd heen ook tegen
de betrokken gemeentebesturen, nogmaals met erkenning van het feit dat ik
zeer goed begrijp dat met name Brakel en Kerkwijk zich een beetje in de hoek
gedrukt voelen door hetgeen er de afgelopen maanden is gepasseerd. Maar dan
nog ben ik van mening dat wij een en ander in de totale context moeten blijven
zien.Ik deel absoluut niet de conclusie van de heer Van den Berg dat deze voorstellen
inhoudelijk door iedereen als teleurstellend worden ervaren. Het ziet er toch
naar uit dat provincie en gemeenten alsmede deze Kamer positief over dit voorstel
zullen oordelen. De uitkomst zal naar de mening van de heer Van den Berg ongetwijfeld
teleurstellend zijn, maar ik geloof niet dat hij staande kan houden dat er
sprake is van een inhoudelijk teleurstellend resultaat voor alle betrokkenen
in dit gebied.Voorzitter! De heer Hoekema en anderen hebben een motie ingediend over
de uitvoering van het onderdeel gewenningsbijdrage op grond van de Financiële-verhoudingswet,
en verzoeken de regering dit te betrekken bij het eerstvolgende monitorrapport
over de Financiële-verhoudingswet.Mijn reactie op dit onderdeel van de bijdrage van mevrouw Noorman sluit
niet helemaal aan bij de letterlijke tekst van de motie. Ik hoop dat hetgeen
ik daarover heb gezegd aanleiding vormt om de tekst een beetje aan te passen
of dat u mijn interpretatie wilt accepteren.Ik ben graag bereid om wanneer de beslissing over Zaltbommel is genomen,
de Kamer de desbetreffende beschikking toe te zenden en te informeren. Als
dat aanleiding is voor de Kamer daarop in te gaan, in welke zin dan ook, horen
wij dat wel.De heer Rouvoet kwam nog terug op de vraag wie zich op het verkeerde been
gezet zou moeten voelen. Ik vind dat er niet zoveel argumenten zijn om zich
op het verkeerde been gezet te voelen. Dat neemt niet weg dat het natuurlijk
heel goed denkbaar is dat met name in Brakel en Kerkwijk men zich op dit moment
afvraagt of men zeker weet dat men goed heeft besloten. Daaraan wil ik niets
afdoen. Ik geloof echter dat men wat de hele procedure betreft niet kan spreken
van "op het verkeerde been gezet voelen". Ik hoop dat ik door de wijze waarop
ik met name op de financiële kant van de zaak ben ingegaan, geen aanleiding
heb gegeven om dat gevoel te versterken.Het is niet zo dat er een soort zelfstandige aanwijzingsbevoegdheid van
de minister is geregeld. Als de gemeente geen overeenstemming met het schoolbestuur
bereikt, kan de minister worden verzocht om conform de wens van het gemeentebestuur
te besluiten. De nieuwe gemeente dient actie te ondernemen om iets te doen
met de splitsing van de gemeente in relatie tot de opheffingsnormen. Als deze
situatie zich voordoet – zeker in het landelijke gebied wordt de sociale
winst van de school in het dorp herkend – zal de nieuwe gemeenteraad
onmiddellijk maatregelen nemen die leiden tot een overleg met de schoolbesturen.
Wanneer dat niet tot het gewenste resultaat leidt, zal een verzoek aan de
minister worden gedaan. Een van de overwegingen om het zo in de wet te willen
vastleggen, is dat wij in staat zijn om mogelijkheden te creëren om niet
als gevolg van herindeling scholen te laten sluiten. Degene die niet wil meewerken
aan die bedoeling van de wet, moet wel heel goede argumenten hebben om een
minister met zich mee te krijgen. Het ligt meer in de rede dat de minister
meegaat met de wens van diegenen die erop uit zijn deze scholen te handhaven.
Ik hoop dat het feit dat ik dit hier zo zeg, voor degenen die twijfelen over
de vraag of zij zouden willen instemmen als zij het verzoek krijgen, voldoende
aanleiding is om het gezonde, sociale verstand te gebruiken
en tot goede conclusies te komen.Over het provinciaal toezicht heb ik in eerste termijn een aantal opmerkingen
gemaakt. Ik geloof niet dat de Raad voor de financiële verhoudingen het
orgaan is dat dit soort onderzoek moet doen. Wij hebben niet zo heel lang
geleden met elkaar afgesproken dat het provinciaal toezicht wordt beperkt
tot repressief toezicht. In algemene zin heb ik op basis van rapportages geen
aanleiding om te veronderstellen dat in algemene zin onvoldoende kwaliteit
bij het provinciaal toezicht wordt gegenereerd. Ik weet niet of wij opnieuw
moeten investeren in allerlei onderzoek. Wel ben ik bereid om dit onderwerp
nog eens te agenderen in het bestuurlijk overleg met de provincies. De vraag
is dan of zij, met het oog op de zorgen die hier en daar leven, in eigen huis
willen nagaan of scherp genoeg en met de goede instrumenten wordt gekeken
naar de eigen verantwoordelijkheid. Als er na verloop van tijd signalen komen
dat dit soort dingen ontstaat, moeten zij aanleiding zijn om iets te doen.
Dit lijkt mij een weg die recht doet aan de bedoeling om een en ander goed
in de gaten te houden.De heer Cornielje (VVD):Mag ik de toezegging noteren dat de staatssecretaris na het bestuurlijk
overleg de Kamer informeert over de manier waarop de provincies met het toezicht
op de gemeentelijke financiën omgaan?Staatssecretaris Van de Vondervoort:Uiteraard ben ik bereid om u te informeren.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De vergadering wordt 21.15 uur tot 21.25 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19971998-4127-4166.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl