Debat inzake voorrangszorg ouderenzorg
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1998-1999, pag. 3927-3944

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

09-04-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

nr. 64, pagina 3927-3944

31-03-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 24333Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Presentie en opening (woensdag 31 maart 1999)Pagina 3917-3917
Debat inzake voorrangszorg ouderenzorgPagina 3927-3944
Behandeling van de brief van het Presidium inzake de instelling van een Tijdelijke commissie besluitvorming uitzendingen (26454)Pagina 3917-3927
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 31 maart 1999)Pagina 3963-3964
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet tegemoetkoming studiekosten in verband met uitbreiding van de doelgroep en verhoging van het normbedrag overige studiekosten (26346)Pagina 3944-3963

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 113 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is een debat inzake voorrangszorg ouderenzorg.Mevrouw Kant (SP):Voorzitter! Stel u valt op vrijdagmiddag van de trap, in het ziekenhuis
blijkt dat uw pols is gebroken en dat uw knie is gekneusd. U wilt het liefst
thuisblijven. Maar hoe staat het dan met uw persoonlijke verzorging? Wie helpt
u bijvoorbeeld met wassen en aankleden? Wie verwisselt het rekverband? Om
het weekend goed door te komen heeft u hulp nodig, direct. Met het RZG-Vitaalplan
zit u goed. U hoeft namelijk alleen maar de RZG-Vitaal-infolijn te bellen.
Er komt dan zo snel mogelijk iemand van thuiszorg Groningen bij u langs. Deze
persoon bekijkt welke verpleging en verzorging u nodig heeft en regelt ook
dat die zorg er binnen 24 uur komt.Voorzitter! Dit is een citaat uit een folder. Tja, wat zou het mooi zijn
als iedereen inderdaad op deze manier zorg kreeg op het moment dat het nodig
is. Maar helaas geldt dit alleen voor de mensen die verzekerd zijn bij Vitaalplan,
die dus de verzekering van Vitaalplan kunnen betalen. Zorg voor iedereen is
er niet. De stief- moederlijke behandeling van de ouderenzorg door de vorige
kabi- netten heeft ertoe geleid dat veel ouderen allang niet meer de zorg
krijgen die zij nodig hebben. Tot wat voor regelrechte noodsituaties dit kan
leiden, heb ik vorige week tijdens het vragenuur aan de orde gesteld. Dan
gaat het niet om een gebroken pols of een gekneusde knie, maar om demente
ouderen in erbarmelijke omstandigheden.Op de voedingsbodem van de helaas terechte gevoelens van kwetsbaarheid
en angst van veel ouderen vanwege ontbrekende voorzieningen, is een wildgroei
ontstaan van commerciële zorggarantiepakketten. Alles wat kan bijdragen
om het gevoel van veiligheid en zekerheid voor zelfstandig wonende ouderen
te vergroten, wordt in deze pakketten gestopt, inclusief het direct zonder
wachtlijst beschikbaar stellen van AWBZ-zorg. Hierbij is het volgens mij van
tweeën één: óf de zogenaamde zorggarantie is een
mooi verkooppraatje en kan in werkelijkheid niet worden gegeven, en dan is
er sprake van bedrog, óf de zorggarantie wordt wel gegeven, en dan
is er sprake van voorrangszorg. Beide zaken moeten worden uitgebannen.Ruim een jaar geleden heeft de Kamer in grote meerderheid voorrangszorg
op grond van niet-medische criteria afgewezen. Uit antwoorden van de bewindslieden
op Kamervragen blijkt dat zij nog steeds achter deze Kameruitspraak staan.
Dat is mooi, maar woorden alleen zijn niet voldoende. Ik vind dat er een veel
te passieve houding is tegenover een ontwikkeling die indruist tegen de wens
van de Kamer en tegen het principe van gelijke toegang in de zorg.Een jaar geleden zegde minister Borst nog toe er niet voor terug te deinzen
hier een zaak van te maken, bijvoorbeeld op grond van het principe van gelijke
behandeling en met de Grondwet in de hand, maar de bewindslieden blijven nu
toch achter de ontwikkelingen aanlopen. Verschillende uitlatingen van de minister
roepen vraagtekens op of het haar nog wel menens is in de strijd tegen de
tweedeling en de voorrangszorg. Niet voor niets kopten kranten: Borst wijst
voorrangszorg niet af, en: Borst legt zich neer bij de tweedeling.Onder het motto "geen woorden, maar daden" de volgende vraag: wat gaat
de staatssecretaris concreet ondernemen om een einde te maken aan deze voorrangszorg?
Er zijn twee kanten die naar mijn mening beide moeten worden aangegrepen:
zowel het geven van voorrang als het aanbieden van pakketten waarin voorrang
wordt aangeboden moet worden verboden.Een berichtje en het verder overlaten aan een koepel als de LVT lijkt
mij niet wijs, zeker omdat de LVT, gezien de brief aan haar
leden, zelf niet van plan is deze voorrangszorg aan haar instellingen te verbieden.
De LVT heeft wel gelijk wanneer zij zegt dat het bestaan van deze diensten
bewijst dat het reguliere systeem tekortschiet en dat dit maatschappelijk
ongewenst is. Ik ben het hier hartgrondig mee eens.Daarmee kom ik weer terug bij de voedingsbodem, het gat in de zorg en
het feit dat ouderen niet de garantie hebben dat zij zorg krijgen op het moment
dat zij die nodig hebben. Erkent de staatssecretaris dat een tweedeling in
de ouderenzorg zal blijven bestaan en zelfs zal toenemen zolang dit gat er
is? Als zij verboden wordt, blijft zij bestaan, zij het niet met AWBZ-zorg,
maar met private zorg. Vindt de staatssecretaris ook niet dat de tweedeling
alleen echt voorkomen en bestreden kan worden als er voldoende en kwalitatief
volwaardige zorg voor iedereen is? Hoe kan het toch dat de staatssecretaris
die in woorden deze tweedeling afwijst, deze in de praktijk toestaat door
te accepteren dat er nog steeds onvoldoende middelen zijn om de problemen
in de zorg op te lossen?Tot slot twee vragen over de aangeboden pakketten. Wat is de mening van
de staatssecretaris over het aanbieden van pakketten in welzijnsvoorzieningen
die grotendeels ook in pakketten zijn opgenomen? Zouden deze taken niet tot
de wettelijke zorgplicht van gemeenten moeten behoren? Zo ja, komt er een
wettelijke regeling dienstverlening en wanneer kan de Kamer die verwachten?Met de pluspakketten wordt een vorm van aanvullende verzekering geboden.
Vindt de staatssecretaris dit eigenlijk wel een zaak voor reguliere zorgaanbieders?
Hoe controleert zij een mogelijke vermenging van commerciële activiteiten
en collectieve taken en hoe voorkomt zij dat deze commerciële activiteiten
ten koste gaan van reguliere taken? Ik vraag dit ook met het oog op de personeelstekorten
in de zorg.Mevrouw Van Vliet (D66):Mevrouw de voorzitter! Uit een onderzoek van de Unie KBO is gebleken dat
er momenteel een enorme hoeveelheid zogenaamde servicepakketten wordt aangeboden.
Soms betreffen deze servicepakketten aanvullende diensten in de vorm van een
boodschappendienst of kookcursussen. Hiertegen heeft de D66-fractie geen bezwaar,
zolang deze werkzaamheden niet neerkomen op de schouders van medewerkers in
dienst van de thuiszorg die anders ingezet kunnen worden voor geïndiceerde
zorg. Kan de staatssecretaris aangeven of onomstotelijk duidelijk is dat hier
geen sprake van vermenging is? Kan zij tevens aangeven hoe gecontroleerd wordt
of publieke en private geldstromen strikt gescheiden blijven?Veel schokkender is dat in deze servicepakketten soms zorg wordt aangeboden
waar ouderen al aanspraak op kunnen maken ingevolge de AWBZ. In feite betalen
zij dan dubbel. Het lijkt een combinatie van gezondheidszorg en het bieden
van veiligheid en zekerheid. Wie zou dan niet denken: zo'n bijbetaling kan
geen kwaad, het betreft immers mijn gezondheid? Zo worden veel ouderen misleid,
als zij het al kunnen betalen.Er wordt ook op dit gevoel van veiligheid en zekerheid gewerkt doordat
met een extra betaling gegarandeerd lijkt te worden dat een oudere dan geen
last zal hebben van bijvoorbeeld wachtlijsten. Daartegen heeft de fractie
van D66 een principieel bezwaar. Een dergelijke manier van handelen creëert
voorrangszorg en dat vinden wij niet acceptabel. In plaats daarvan moeten
wij hard doorgaan met het wegwerken van de wachtlijsten, hoe groot deze problematiek
ook is. Deelt de staatssecretaris deze mening? Hoe staat het nu met de uitvoering
van de meerjarenafspraken op dit punt?Verbazingwekkend is dat kennelijk deze servicepakketten op de twee laatst
genoemde onderdelen gewoon blijven bestaan, hoewel de thuiszorg reeds door
de Verzekeringskamer op de vingers is getikt. Er is met het aanbieden van
dergelijke servicepakketten sprake van het runnen van een verzekeringsbedrijf.
Zonder vergunning van de Verzekeringskamer is dat verboden. Desondanks zijn
er gewoon afspraken gemaakt met de bestaande zorgverzekeraars. Mevrouw Kant
gaf daarvan net een sprekend voorbeeld. Het aanbieden van pakketten gaat gewoon
door.De kritiek van de Verzekeringskamer is op praktische wijze omzeild. Noch
deze kritiek noch het onderzoek van de Unie KBO was voor de thuiszorgorganisaties
aanleiding tot een principiële discussie over de vraag of een dergelijke
vorm van voorrangszorg wel mag bestaan. Integendeel, de Landelijke vereniging
thuiszorg verstuurt op 26 maart jl. een brief waarin wordt vermeld dat gezien
het feit dat de wachtlijstproblematiek voorlopig nog wel niet zal zijn opgelost,
voorrangszorg zolang maar geaccepteerd moet worden. Daarover heb ik mij zeer
verbaasd. Vervolgens wordt het probleem van de wachtlijsten weer teruggeschoven
op het bordje van de politiek.Aangezien er 5,6 mld. extra beschikbaar komt voor de volksgezondheid,
waarvan tweederde deel bestemd is voor de caresector en waarvan het overgrote
deel gaat naar de thuis- en ouderenzorg, zou de LVT haar energie op de uitvoering
van de meerjarenafspraken moeten richten. Organisatorisch en financieel beheer
dienen goed te werken. Op die manier kan de LVT een aantrekkelijke werkgever
zijn. Want de goede nagelaten, die er ook zijn, valt er in thuiszorginstellingen
nog veel te verbeteren. Hierin activerend en ondersteunend zijn, is een taak
van de Landelijke vereniging thuiszorg. Dat zie ik liever dan een principiële
uitspraak over voorrangszorg, alhoewel deze het debat wel op scherp stelt.Gezien deze situatie willen wij de staatssecretaris de volgende vragen
voorleggen. Welke mogelijkheden ziet zij om een einde te maken aan deze uitwassen
in de servicepakketten? Hoe wordt onafhankelijk toezicht hierop gerealiseerd?
Kan een kwaliteitskeurmerk ingesteld worden voor dat deel van die servicepakketten
dat wel acceptabel is? Ik noemde in het begin van mijn betoog enkele voorbeelden.
Hoe wordt ervoor gezorgd dat ouderen zo goed mogelijk voorgelicht worden?
Als er, ondanks de maatregelen die wij treffen, toch folders in de brievenbus
gegooid worden, zoals mevrouw Kant schetste, hoe kunnen wij er dan voor zorgen
dat de ouderen gealarmeerd zijn, zodat zij goed opletten? Kan de staatssecretaris
ervoor zorgen dat de maatregelen die zij treft, niet alleen betrekking hebben
op de thuiszorg die vandaag het uitgangspunt is van mijn betoog, maar ook
op verzorgingshuizen, verzekeringsmaatschappijen, dienstencentra en samenwerkings projecten? Ook zij zijn betrokken bij het aanbieden van servicepakketten.Mevrouw Kant (SP):Hoever wil de fractie van D66 zelf gaan? Mevrouw Van Vliet vraagt de staatssecretaris
hoe hieraan een einde te maken. Zelf heb ik dat ook gedaan. Voelt haar fractie
ervoor hierop een verbod af te kondigen?Mevrouw Van Vliet (D66):In het begin van mijn betoog heb ik drie diensten genoemd. Een daarvan
was boodschappen doen. Als iemand daarvoor wil betalen en korting krijgt op
een kookcursus, dan kan ik daarmee leven. Wel zou voor die vorm van dienstverlening
een kwaliteitskeurmerk moeten komen. De andere twee onderdelen die ik noemde,
namelijk misleiding of voorrangszorg, moeten snel niet meer mogelijk zijn.
Mijn vraag aan de staatssecretaris is hoe zij dat denkt te regelen. Je kunt
voor dit probleem wet- en regelgeving opstellen. Die mogelijkheid hebben wij
ook in gedachten. Die wet- en regelgeving moet wel gehandhaafd kunnen worden.
Om die reden vraag ik de staatssecretaris eerst naar de mogelijkheden van
onafhankelijk toezicht. Naar mijn mening is dat in deze sectoren nog steeds
niet goed geregeld. Op dat punt wil mijn fractie eerst helderheid, zodat wij
het probleem misschien op die manier kunnen oplossen. Mocht dat niet mogelijk
zijn, dan komen wij waarschijnlijk uit bij wet- en regelgeving. Als wij in
mei breed over de thuiszorg praten, kunnen wij daarop terugkomen. Ik wil eerst
echter het antwoord van de staats- secretaris afwachten voordat ik mijn definitieve
oordeel in tweede termijn geef.Mevrouw Kant (SP):Maar goed, hoe het ook geregeld wordt, er wordt geprobeerd om dit te stoppen.
De inzet van mevrouw Van Vliet is dus om er desnoods met wettelijke maatregelen
een einde aan te maken.Mevrouw Van Vliet (D66):Voorzitter! Als wet- en regelgeving nodig is, dan zullen wij daarnaar
streven. Maar als het gewoon goed geregeld kan worden in het kader van de
bredere thuiszorgdiscussie, inclusief onafhankelijk toezicht en het kwaliteitskeurmerk,
dan voel ik daar meer voor. Dan is er namelijk in principe ook vaak meer draagvlak
voor. Als het op die manier niet kan worden geregeld, dan moeten wij verder
denken in de richting van mevrouw Kant. Ik wil echter allereerst kijken of
er mogelijkheden zijn in het kader van die bredere thuiszorgdiscussie. Je
moet het immers ook kunnen handhaven. In heb echter principieel aangegeven
dat ik ertegen ben en dat mijn fractie hier niets voor voelt. Dan moet er
dus een van de twee kanten opgegaan worden.Mevrouw Hermann (GroenLinks):Voorzitter! De aanleiding voor dit debat is een onderzoek van de Katholieke
bonden van ouderen waaruit blijkt dat er aan ouderen zeer veel en veel verschillende
servicepakketten worden aangeboden. Hun constatering is dat zorg die binnen
het verplichte verzekeringspakket valt, dan vaak ook nog binnen zo'n servicepakket
zit. Hun aanbeveling is: betere voorlichting, kwaliteitskeurmerk en wettelijke
controle op de inhoud. En om die inhoud zal het moeten gaan.In Nederland hebben wij een verplichte algemene verzekering ingevolge
de Algemene wet bijzondere ziektekosten. Daar betalen wij allemaal aan mee
en hebben wij allemaal recht op. Daarnaast is er een verplichte verzekering
voor het zogenoemde tweede compartiment, maar daar gaat het vandaag niet om.
Later misschien weer wel. GroenLinks is zeer duidelijk een absolute afwijzer
van enigerlei vorm van voorrang voor die algemene verzekering. Wij betalen
allemaal, dus wij hebben er allemaal recht op. Waar komt die vreselijke discussie
over voorrang vandaan? Die wordt veroorzaakt door de schaarste. Schaarste
geeft wachtlijsten en als er wachtlijsten zijn, probeert men om iets eerder
of later dan een ander te krijgen. Bij herhaling hebben wij de staatssecretaris
zeer uitdrukkelijk verzocht om iets aan die wachtlijsten te doen. Het departement
is daar uiteraard ook mee bezig, maar wij zouden zo graag een versnelling
in de oplossing van de wachtlijstproblematiek zien. Is dat mogelijk en, zo
ja, op welke termijn?Voorzitter! Wat is de inhoud van dat pakket waar mevrouw Kant op doelt
en waar zij haar bijdrage mee begon? Als ik de polis van RZG-Vitaalplan bekijk,
dan lees ik daaruit iets anders. Ik lees daar namelijk uit dat men zich kan
verzekeren voor een onmiddellijk bieden van hulp gedurende de periode dat
men bezig is met de indicatiestelling ingevolge de AWBZ. Dat moet op zeer
korte termijn leiden tot een positieve indicatie. Zo ja, dan wordt de onmiddellijk
geboden hulp verrekend met de wettelijke hulp. Zo nee, dan heeft men, omdat
men die polis heeft, recht op drie dagen hulp. Graag hoor ik van de staatssecretaris
wat haar interpretatie van de polis van RZG-Vitaalplan is.In de antwoorden op schriftelijke vragen van mevrouw Kant is door de bewindsvrouwe
aangegeven dat de Verzekeringskamer zal toezien op de dreigende vermenging
van wel en niet AWBZ-gefinancierde onderdelen in die zorgpakketten. Hoe doet
de Verzekeringskamer dat? Kan de staatssecretaris ons daar meer over vertellen?Voorzitter! Ons is toegezegd dat er in mei een notitie zal verschijnen
over de relatie tussen de publieke financiering en de private financiering
met aanvullende geldstromen. Wat is de vraagstelling van de staatssecretaris
daarin? Kan zij ons daar al iets over vertellen? Wij zullen daar in mei verder
over spreken.Mevrouw Kant (SP):Mevrouw Hermann vraagt de staatssecretaris hoe zij de polis van RZG interpreteert.
Ik neem aan dat zij de polis goed bestudeerd heeft. Als ik haar woorden goed
begrijp, dan is er wel degelijk sprake van voorrangszorg. Het is immers mogelijk
dat het achteraf via de AWBZ alsnog vergoed wordt. Het feit dat de mensen
die deze polis hebben al in de periode ervoor die zorg krijgen, is toch een
vorm van voorrangszorg? Hoe interpreteert mevrouw Hermann dat zelf?Mevrouw Hermann (GroenLinks):Nee. Ik interpreteer dat zeker niet als een vorm van voorrangszorg. Ik
interpreteer dat als een vorm van een private regeling. Ik kan mij voorstellen
dat ik mijn buurman vraag: help mij even totdat de AWBZ-indicatieaangelegenheid
rond is. Dan is daar geen sprake van. Ik heb overigens geen buurman aan wie
ik dat kan vragen. Ik vraag het aan RZG-Vitaal. In de polisvoorwaarden staat
zeer duidelijk: er is geen enkele vorm van voorrang in het geheel
betrokken, er is geen vermenging tussen de AWBZ en de andere zaken en als
er wachtlijsten zijn, gelden die voor iedereen evenzeer. Ik onderscheid hierin
dus een private component die onmiddellijk na melding in werking treedt en
de reguliere procedure conform de AWBZ. Ik heb de staatssecretaris naar haar
interpretatie gevraagd.Mevrouw Kant (SP):U legt uit dat het soms achteraf met de AWBZ verrekend kan worden. Daar
gaat het nu juist om. Het zijn vaak heel schimmige pakketten. Uit de gesprekken
die ik met de ouderenbonden gevoerd heb, blijkt die schimmigheid. Er wordt
iets aangeboden en mensen krijgen direct zorg, maar vervolgens wordt zoveel
mogelijk geprobeerd om het wel degelijk via de AWBZ betaald te krijgen. Dan
is de verzekeraar natuurlijk beter af. U geeft dus zelf aan dat het mogelijk
later verrekend wordt. Dan is er toch sprake van voorrangszorg?Mevrouw Hermann (GroenLinks):Nee. Die verrekening heeft te maken met een positieve of negatieve indicatie.
Als er een positieve indicatie is, is de wachttijd geregeld via de aanvullende
verzekering en wordt de rest verrekend. Als er een negatieve indicatie is,
geldt drie dagen hulp als voorwaarde van de verzekering.Mevrouw Kant (SP):Dan is de uitwerking toch dat degene die via die verzekering verzekerd
is, eerder de AWBZ-zorg krijgt dan degene die dat niet is?Mevrouw Hermann (GroenLinks):Ik interpreteer dat anders, zoals ik meen voldoende duidelijk te hebben
gemaakt.De heer Schutte (GPV):Mevrouw de voorzitter! Ik spreek mede namens de RPF-fractie.Onlangs kreeg ik een brief van mijn thuiszorgorganisatie en ik noem vandaag
geen namen. De brief bevatte goed nieuws. Mijn jaarlijkse bijdrage aan de
organisatie bleek drastisch te zijn verlaagd. De wettelijk verplichte toegangsbijdrage
van ƒ 55 per jaar was vervallen. Dat is het eerste verdiend, denk je
dan. Maar zo simpel lag het niet.Dat bleek wel uit het vervolg van de brief: "Dit betekent dat u dit jaar
alleen nog hoeft te betalen voor het aanvullende servicepakket. Voor het bescheiden
bedrag van ƒ 24,50 kunt u met uw hele gezin een jaar gebruik maken
van het aantrekkelijke servicepakket met aanvullende en gezondheidsbevorderende
activiteiten. Dit pakket omvat korting op cursussen voor jong en oud en op
de pedicure- en kapperservice. Ook krijgt u 10% korting bij de thuiszorgwinkels
en aantrekkelijke korting op aanvullende dag- en nachtzorg. Het pakket wordt
jaarlijks uitgebreid met nieuwe diensten."Als eenvoudig burger heb ik deze zinnen gelezen en herlezen. Al snel viel
op dat het bescheiden bedrag van ƒ 24,50 ƒ 10 hoger was dan
het bedrag van vorig jaar, toen het nog gekoppeld was aan de wettelijke bijdrage.
Wat hier precies tegenover staat, is onduidelijk. Het lijkt wel op de oude
reclameleus van De Gruyter: én betere waar én 10%. Maar het
gaat hier wel om een vorm van verzekering, waar duidelijk herkenbare polisvoorwaarden
bij behoren.Het pakket wordt jaarlijks uitgebreid. Maar wil ik dit? Mag ik daar zelf
ook iets over zeggen? Ja, er wordt mij op mijn recht gewezen om geen gebruik
meer te maken van het servicepakket. Dan moet ik mijn eerder afgegeven machtiging
tot automatische afschrijving van de contributie intrekken. Doe ik dat niet,
dan ben ik kennelijk automatisch verzekerd voor de aangeboden en nog aan te
bieden service.Voorzitter! Het gaat in dit voorbeeld, althans voorlopig, om kleinigheden.
Om de woorden van de bewindslieden van VWS te gebruiken: om een "zuiver" service-plusabonnement.
Daar is op zichzelf niets mis mee. Er is contractvrijheid in Nederland. Wie
meer zorg wil dan waarop hij wettelijk recht heeft, mag daarvoor een contract
sluiten en er apart voor betalen. Maar zelfs dan rijzen er al vragen, zoals
ik aangaf. Kort gezegd komen deze erop neer dat voor de doorsnee contribuant
van de thuiszorg niet duidelijk is dat de relatie tussen hem en de thuiszorgorganisatie
een heel andere is geworden en dat er dus sprake is van een heel andere verdeling
van rechten en plichten. Het beeld wordt opgeroepen dat hij er financieel
beter op is geworden en dat hij er verstandig aan doet om alles bij het oude
te laten, met een perspectief op een steeds betere service.Als dit soort vragen al rijst rond het zuivere service-plusabonnement,
hoeveel meer zal dit dan het geval zijn bij andere, ook door de minister gesignaleerde,
zorg- en dienstver- leningsabonnementen, waarbij het soms weinig inzichtelijk
is of het abonnement buiten de reguliere taken om geboden en gefinancierd
wordt. De bewindslieden kunnen wel manhaftig verklaren dat het bieden van
voorrangszorg via abonnementen of zorgpakketten onacceptabel is, maar als
zij tegelijkertijd constateren dat in de praktijk niet altijd een heldere
scheidslijn kan worden getrokken, dan kunnen zij niet volstaan met de mededeling
dat de staatssecretaris in mei met een notitie komt waarin de relatie tussen
aanspraken AWBZ en publieke financiering en private geldstromen en aanvullende
pakketten een van de onderwerpen zal zijn. Wij hebben op dit terrein geen
behoefte aan bezweringsformules, maar aan een helder beleid.Een simpel verbod van service-plusabonnementen is geen oplossing. Daarvoor
is geen reden. In de praktijk zou dit ook geen standhouden. Op basis van heldere
normen zal voor alle betrokkenen duidelijk moeten zijn wanneer wel en wanneer
niet sprake is van onacceptabele voorrangszorg. Daarbij kunnen vormen van
zelfregulering, zoals thans geschiedt door de Landelijk vereniging thuiszorg,
een plaats hebben, mits de rechten en plichten van de zorgaanbieders en van
de abonnementhouders duidelijk zijn.Ik heb weinig gezegd over een van de actuele oorzaken van het probleem
van voorrangszorg in de ouderenzorg, namelijk de lange wachtlijsten en de
zorgrantsoenering bij de reguliere zorg. Ik zie die problemen wel, maar ik
ben ervan overtuigd dat de behoefte aan aanvullende zorg altijd zal blijven
bestaan, ook als deze problemen tot een oplossing zouden komen. De overheid
kan zich hier niet vanaf maken met de stelling dat het hierbij niet gaat om
eerste en tweede compartimentszorg.Kortom, wij verwachten heel wat van de aangekondigde notitie van de staatssecretaris.
Ik hoop dat zij kan verzekeren dat die verwachting niet te hooggespannen is.Mevrouw Dankers (CDA):Voorzitter! De CDA-fractie betreurt de toenemende tweedeling in de ouderenzorg,
want doordat de wachtlijsten steeds langer zijn geworden en mensen langer
moeten wachten, ontstaat het zoeken naar wegen om eerder aan de beurt te komen.
Nu hebben wij een hoofdlijnendebat over voorrangszorg in de ouderenzorg. Overigens,
als het gaat om geïndiceerde AWBZ-zorg, is volgens mij nog niet vastgesteld
of er in hoge mate sprake is van voorrangszorg, maar toch is het van belang
om hierover snel in hoofdlijnen uitspra- ken te doen.De hoofdlijn van de opvatting van mijn fractie is kort en bondig samen
te vatten: als mensen voor zorg zijn geïndiceerd, dan moeten de meest
urgenten het eerst aan de beurt komen. Voorrang voor anderen is in dat geval
een slechte zaak. Tegelijkertijd zeggen wij dat het opruimen van de wachtlijsten
de beste manier vormt om voorrangszorg te bestrijden of te voorkomen. Als
iedereen snel en goed geholpen wordt, bestaat immers geen markt voor voorrangszorg
en zoekt men niet naar wegen om wachtlijsten te omzeilen.In aanvulling op deze hoofdlijn wil ik zeggen dat het CDA koste wat kost
alle energie wil inzetten op het wegwerken van de wachtlijsten, met of zonder
de overschrijding van 5,6 mld. waarop mevrouw Van Vliet zo tamboereerde. Immers,
hier tegen- over staan uitspraken van minister Borst, die zei dat zij niet
kon voorzien dat binnen deze kabinetsperiode de wachtlijsten in de kernsectoren
zouden kunnen worden opgelost. Wij willen hierover zo snel mogelijk helderheid.Het wegwerken van de wachtlijsten is de enige praktische weg om tweedeling
te voorkomen. Belangrijker vinden wij het principe van een menswaardige samenleving:
ouderen, zieken, mensen met een handicap moeten vanzelfsprekend en snel de
zorg krijgen die zij nodig hebben. Wij zijn dit in ons land aan elkaar verplicht.
De vele schijnende gevallen waarvan wij regelmatig op de hoogte worden gesteld
en waardoor iedereen, ook parlementsleden, boos wordt en zich machteloos voelt,
zijn een aanklacht tegen verkeerd gestelde prioriteiten. Die moeten worden
rechtgezet, de wachtlijsten moeten de wereld uit. Dat is een opdracht aan
dit kabinet en aan deze Kamer; daarop moeten wij onze energie richten.Mevrouw Van Vliet (D66):Voorzitter! Ik zal niet de discussie over de 5,6 mld. voeren, want die
hebben we al zo vaak met elkaar gevoerd; ik heb een andere vraag.U legt ook, mevrouw Dankers, net als de Landelijke vereniging thuiszorg,
het verhaal van de wachtlijsten geheel op het bordje van de politiek: van
ons allemaal, van het kabinet. Bent u niet met mij van mening dat hoeveel
geld je er ook in stopt, als het organisatorisch niet beter opgezet wordt,
het toezicht niet beter wordt en het financieel beheer niet beter wordt bij
een groot aantal van deze instellingen, het dweilen met de kraan open is?
Of heeft u het gevoel dat het louter en alleen ligt aan het verhaal dat er
te weinig plaatsen zijn?Mevrouw Dankers (CDA):Het is allebei waar. Ik ga echter niet de bal terugleggen bij het veld.
Ik denk dat als er al veertien jaar doelmatig- heidsoperaties plaatsvinden,
de rek in datgene wat mogelijk is binnen instellingen, er voor een groot gedeelte
uit is. Ik geef betrokkenen er groot gelijk in dat de bal, wat betreft de
verantwoordelijkheid voor de uit de hand lopende wachtlijsten, voor een groot
gedeelte ook hier in Den Haag ligt. Dan heb ik het over het totale brede veld
aan ouderenzorg: het tekort aan capaciteit in verpleeghuizen, verzorgingshuizen,
enz.Mevrouw Van Vliet (D66):Uiteraard moeten wij onze verantwoordelijkheid nemen en we gaan daar,
zo heb ik begrepen, naar aanleiding van een notitie van de staatssecretaris
in mei over praten. Maar u wilt toch niet beweren, mevrouw Dankers, dat na
dertien jaar doelmatigheid het nu zo perfect geregeld is, als je tegelijkertijd
kijkt naar alle onderzoeken die lopen bij de Economische controledienst? Dat
kunt u toch niet met elkaar rijmen? Er is toch nog sprake, hoe hard men er
ook aan getrokken heeft, van een aantal zaken in het veld die hoog noodzakelijk
opgelost moeten worden; ook wij hebben daar een verantwoordelijkheid in, maar
ook de instellingen zelf. Dat doen we toch gezamenlijk.Mevrouw Dankers (CDA):Ik zal inderdaad niet in zo'n extreme formulering vervallen, maar ik ga
toch ook niet mee met uw dooddoener dat het dweilen met de kraan open zou
zijn als je meer geld steekt in het wegwerken van wachtlijsten in de ouderenzorg.
Dáár begint het verhaal in mijn ogen en niet omgekeerd, en daarvoor
ligt de eindverantwoordelijkheid hier in Den Haag. Ik vind dat je je heel
vaak zaken gewoon zelf aan moet trekken en niet moet proberen dat terug te
leggen in het veld, ook al kunnen ook daar altijd nog verbeterende maatregelen
getroffen worden.Mevrouw Meijer (VVD):Voorzitter! Ik zou mevrouw Dankers willen vragen hoeveel meer of minder
het CDA bij de afgelopen verkiezingen in zijn verkiezingsprogramma ter beschikking
had gesteld ten behoeve van de zorg.Mevrouw Dankers (CDA):Evenveel als GroenLinks; wij scoorden wat dat betreft het hoogst. Wat
het CDA heeft gelezen, evenals u als VVD-fractie waarschijnlijk, is het rapport
dat wij hebben gekregen, waarin staat dat die 5,6 mld. onvoldoende zal zijn
om de kloof die er is tussen de behoefte aan zorg en de zorg die feitelijk
geleverd kan worden, te dichten. Daarnaast hebben we de uitspraak van de minister,
dat het juist in deze sectoren niet gehaald zal worden.Mevrouw Meijer (VVD):Voorzitter! Ik zou zo graag van mevrouw Dankers willen weten hoeveel het
bedrag nu precies was dat in het verkiezingsprogramma van het CDA genoemd
werd.Mevrouw Dankers (CDA):2,5 mld.Mevrouw Hermann (GroenLinks):Het is natuurlijk altijd prettig om als toetssteen voor wat goed is, aangeduid
te worden door mevrouw Dankers en daar wil ik haar graag voor bedanken, maar
GroenLinks had hoger ingezet wat betreft de voor volksgezondheid benodigde
gelden dan alle andere partijen. Dit was wellicht wat ambitieus, maar ik zou
dat toch nog even willen herhalen, ook al blijkt ons – wat dat betreft
sluit ik weer aan bij mevrouw Dankers – dat het helaas nog niet voldoende
is, maar daar staan we nu voor.Mevrouw Dankers (CDA):Wat betreft uw eerste opmerking moet u ook nog even het NZI-rapport lezen
dat daarna is gekomen. Daarin is het verschil van de 900 mln. waar het regelmatig
over is gegaan in de campagne, uitgelegd. Ik geef u gelijk wat betreft uw
tweede opmerking: als blijkt dat datgene wat eruit getrokken is – hoeveel
dat ook is – leidt tot situaties die we onacceptabel vinden in onze
samenleving, omdat mensen te lang moeten wachten op zorg die zij hard nodig
hebben, dan zul je naar de normen moeten kijken en niet alleen het budget
dominant laten zijn.Dus, voorzitter, nog een keer: wachtlijsten weg, dan komt er ook geen
voorrangszorg.Mijn fractie wil zich niet in de fuik laten trekken van het energie besteden
aan allerlei verbodsregelingen. Wij willen niet in de fuik terechtkomen dat
we meer en meer gaan verbieden, totdat in de zorg alles verboden is wat niet
door de overheid expliciet is toegestaan en tot in detail voorgeschreven.
Dat is in onze ogen een verkeerde weg. Daarmee wordt het doel niet bereikt.
Mensen met een rijk gevulde beurs zullen altijd wegen vinden om de pijn van
wachtlijsten of van sanering in de zorg te verzachten. Als er steeds meer
en steeds individueler geregeld gaat worden, wordt de bureaucratie groter
en is intussen de tweedeling ook groter geworden. Dan loopt men straks al
een maand rond voordat men op een fatsoenlijke manier geïndiceerd is.
Wij willen liever dat de energie positief gericht wordt op het wegwerken van
de wachtlijsten.Mevrouw Kant (SP):Met die analyse van mevrouw Dankers ben ik het helemaal eens.Ik heb echter een vraag. U bent niet voor een verbod, mevrouw Dankers,
maar ik neem aan dat u ook wilt dat die voorrangszorg gestopt wordt; dat u
er niet voor bent dat uiteindelijk met geld uit de AWBZ mensen die net een
klein beetje extra kunnen betalen, vóór anderen gaan? Ik mag
toch hopen dat u dat, samen met een meerderheid van de Kamer, afwijst!Mevrouw Dankers (CDA):U hebt mij dat als eerste horen zeggen. Maar er zijn met u hele theoretische
discussies mogelijk over de vraag wat je moet interpreteren als voorrangszorg.
Dat is de reden waarom ik voorstel met elkaar vast te stellen in hoeverre
er sprake is van voorrangszorg. Op grond van hetgeen in één
polis staat, stelt u dat wanneer mensen met terugwerkende kracht alsnog AWBZ
krijgen voor de overbruggingsperiode, deze mensen eigenlijk voorrangszorg
hebben gehad. Daarover wil ik graag iets meer weten. Ik wil geen conclusies
trekken op grond van hetgeen wij tot nu toe hebben gezien.Mevrouw Kant (SP):Inderdaad kunt u met mijn fractie hele principiële discussies voeren
over de vraag wat wel of niet voorrangszorg is. Dat zullen wij binnenkort
zeker gaan doen. Vandaag ligt voor het met voorrang aanbieden van AWBZ-zorg
via een aanvullend verzekeringspakket of abonnement. Er zijn twee rapporten
verschenen van de ouderenbonden waarin dit soort dingen gesignaleerd worden.
Mijn vraag aan de CDA-fractie is, of zij dat afwijst of niet.Mevrouw Dankers (CDA):Ik zal exact herhalen wat ik daarover heb gezegd. Als er sprake is van
geïndiceerde zorg, hoort de mate van urgentie de volgorde van toekenning
van zorg te bepalen. Maar daarmee ben je geen steek verder. Je moet eerst
uitvoeriger kijken naar de verschillende soorten servicepakketten die worden
aangeboden. Ik vind het goed dat de Unie KBO dit op de agenda heeft gezet
en dat daarover wat meer informatie wordt verzameld. Het onderzoek dat vorige
week is aangeboden, is echter zeer beperkt geweest en legt ook een aantal
vragen hier neer. Ik denk niet dat wij nu daarover uitspraken moeten doen
in de zin van wet- en regelgeving. Daarin krijgt u mij niet mee. Wij moeten
dat punt breder bespreken in een algemeen overleg met de staatssecretaris
teneinde een helder beeld te krijgen. Dat beeld hebben wij nu niet. Ik wil
nu in een hoofd- lijnendebat niet allerlei uitspraken doen over een wet op
de dienstverlening, etc. Het zijn allemaal heel belangrijke onderwerpen. Ik
wil echter niet in een soort interpellatiedebat uitspreken dat wij allerlei
verbiedende wet- en regelgeving gaan bedenken, terwijl wij niet eens weten
of dat überhaupt mogelijk is.Mevrouw Kant (SP):Blijkbaar zijn wij wat anders geïnformeerd over wat in het land op
dit Dankersmoment plaatsvindt. Laten wij dit even terzijde schuiven.Ik heb u een principiële vraag gesteld. Ik heb u gevraagd of u AWBZ-zorg
bij voorrang afwijst of niet voor mensen die extra daarvoor kunnen betalen.
Dat staat los van de vraag in welke mate dat reeds plaatsvindt.Mevrouw Dankers (CDA):Volgens mij heb ik die vraag al tweemaal beantwoord en zeer principieel.
Ik zeg echter niet dat er verbodsregels in het leven geroepen moeten worden.
Zover gaan wij niet. Ik heb dat inmiddels drie keer gezegd.Mevrouw Kant (SP):Mijn vraag was of u het principieel afwijst of niet, en hoe u dat oplost,
is de tweede vraag.Mevrouw Dankers (CDA):Ik wil het nogmaals citeren: als er sprake is van geïndiceerde zorg –
en daar begint het al, want die servicepakketten hebben lang niet altijd betrekking
op geïndiceerde zorg – dan hoort de urgentie de volgorde van toekenning
van zorg te bepalen. Wordt daarvan afgeweken, dan is dat verwerpelijk. Ik
zeg het nu voor de derde keer. Misschien is het nu ook bij mevrouw Kant doorgedrongen!Nogmaals, wij vinden het zeer de moeite waard om met elkaar te spreken
over die servicepakketten. Dat kan echter niet in het kader van een hoofdlijnendebat
zoals wij nu hebben. Ik hoop dat wij dit onderwerp binnenkort wel kunnen bespreken.
Een belangrijk punt is wel dat de onrust groot wordt, juist doordat ouderen
zich zorgen maken over de lange wachtlijsten. Goede voorlichting is van belang,
het waarschuwen van ouderen ook. Ouderen kunnen bijvoorbeeld via Postbus 51
worden gewaarschuwd dat zij, als er servicepakketten worden aangeboden, zich
in ieder geval goed moeten laten informeren wat dat betekent. Dat is het enige
wat wij op dit moment kunnen adviseren.Voorzitter! Wij voelen ons in hoofdlijnen alleen maar gesterkt in de opvatting
dat wij moeten oversteken naar een andere AWBZ, gebaseerd op persoonsgebonden
financiering. Als er een indicatie is naar zorgzwaarte, ligt het daarbijbehorende
budget vast. Degene die de zorg nodig heeft dan wel zijn of haar verzekeraar
kan de zorg dan regelen. Dan wordt niet meer de instelling gefinancierd, maar
de cliënt. Dan is er geen voorrang, want iedereen heeft het geld dat
nodig is voor de zorg. Dan is er geen dubbele premie, want mensen weten wat
zij krijgen. Dan is er geen dubbele betaling aan slimme rekenaars, of die
nu bij reguliere, particuliere en commerciële instellingen of bij overheidsinstellingen
zitten. Nogmaals, zijn de wachtlijsten weg, dan hebben wij ook geen voorrangsdiscussies.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! Betekent voorrangszorg in de ouderenzorg vooruitgang in de
ouderenzorg of moeten gelijken daardoor wijken voor de rijken? Voor die vraag
staan wij vanmiddag. De SGP-fractie vindt dat de vraag gemakkelijker is gesteld
dan te beantwoorden. Het is eenvoudig om het instellen van bedrijvenpoli's
af te wijzen, omdat door een dergelijk initiatief tweedeling in de zorg ontstaat.
De materie die wij nu bespreken, is echter weerbarstiger. De overheid stelt
terecht dat mensen zo lang mogelijk thuis moeten blijven. Dat is een goede
zaak; ouderen geven daar ook de voorkeur aan. Maar doordat de budgetten van
de thuiszorg langdurig tekortgeschoten hebben, zijn er wachtlijsten ontstaan,
alle aanpak tot nog toe ten spijt. Er wordt aan gewerkt. Ik erken en steun
dat, maar wij moeten de feiten onder ogen zien. Daarbij komt nog dat veel
instellingen in die omstandigheden zorg hebben gerantsoeneerd om te voorkomen
dat wachtlijsten uitdijen. Zorg wordt bij wijze van spreken verleend met de
stopwatch in de hand. De kloof tussen de vraag naar ouderenzorg en het geld
dat voor collectieve voorzieningen beschikbaar is, is nog steeds te groot.
De beste remedie is dan ook die wachtlijsten zo snel mogelijk tot het verleden
te doen behoren. Als er nou eens nooit files waren geweest, hadden wij de
busstroken niet nodig gehad en dus ook niet aangelegd. Het ene roept het andere
op. Daar zit natuurlijk iets in.Daarbij komt dat ouderen mondiger zijn geworden en steeds hogere eisen
stellen aan hun zorg. Cliënten die vinden dat zij te weinig zorg krijgen
of de kwaliteit ervan onvoldoende vinden, kopen de zorg zelf in of sluiten
een particuliere verzekering af. Wie een dikke portemonnee heeft, kan zich
dat veroorloven. De commercie springt daar logischerwijs op in. Het zal duidelijk
zijn dat de SGP-fractie dat een zeer ongewenste ontwikkeling vindt, temeer
daar het niet gaat over luxere of extra voorzieningen, maar over zorghandelingen
waarop ouderen maatschappelijk gezien gelijkelijk recht hebben.Het aanbieden van zogenoemde ouderenpolissen, zorgabonne- menten, service-
en pluspakketten blijkt zeer lucratieve business te zijn. Zowel zorgverzekeraars,
thuiszorgorganisaties en verzorgingshuizen als woningcorporaties en particuliere
bureaus met namen als "Stichting lekker leven" en "Seniorenadviseur" hebben
een gat in de markt ontdekt. Voor een paar tientjes tot honderden guldens
per maand kunnen ouderen aanspraak maken op diensten, variërend van klussendiensten,
tuinonderhoud en administratie tot complete gezondheidszorgvoorzie- ningen.
Bij dat laatste wringt de schoen. Ik heb er geen bezwaar tegen als ondernemers
eerstgenoemde diensten aanbieden. Dat staat iedereen vrij en ieder is vrij
om deze diensten wel of niet in te kopen. Als het echter gaat om het verlenen
van AWBZ-zorg, waar iedereen premie voor betaalt, is het voor mij onacceptabel.
De vraag is hoe dit allemaal kan worden tegengegaan. Is er controle op? Ziet
de staatssecretaris de noodzaak om er stevig tegenaan te gaan? Moet er niet
een of ander keurmerk worden ontwikkeld voor eerdergenoemde ouderenpolissen?Een van de bijbelse kernnoties, die voor de SGP-fractie maatgevend zijn,
is de liefde tot de naaste, solidariteit als u wilt, en wel in het bijzonder
met de behoeftige naaste. Daarbij past geen voorrangszorg en tweedeling. Wij
hebben echter te maken met de realiteit van wachtlijsten en zorgtekorten.
De vraag is natuurlijk hoe je dit op korte termijn oplost. Deskundigen beweren
dat het zogenaamde Robin Hoodscenario enig soelaas kan bieden. Op lange termijn
is stelselherziening noodzakelijk. Volgens hen ontstaat tweedeling niet doordat
mensen bereid zijn bij te betalen voor bepaalde voorzieningen, maar omdat
de financiering niet meegroeit met het basispakket aan collectieve voorzieningen.
Zolang de overheid en het COTG zich op het standpunt stellen dat instellingen
extra inkomsten niet mogen behouden, ontstaat verdringing en tweedeling. Met
het Robin Hoodscenario, waarin instellingen extra inkomsten mogen behouden
en waarin niet de variabele kosten maar de integrale kostprijs van de gevraagde
zorgverlening wordt berekend, kunnen deze instellingen de productiviteitswinst
aanwenden voor iedereen. Dan lijdt de een niet onder de ander, maar krijgt
iedereen wat meer, aldus de redenering, die niet zonder meer in alle opzichten
de mijne hoeft te zijn. Ik vraag de staatssecretaris of zij hierop een afgewogen
reactie kan geven.Mevrouw Meijer (VVD):Voorzitter! Het kan geen toeval zijn dat op de dag dat dit debat plaatsvindt,
in mijn brievenbus een pakket ligt met woonzorg- en plusvoorzieningen. Bovendien
heeft het Algemeen Dagblad mij aangeboden om in het Dijkzigtziekenhuis van
een glas champagne te genieten, mij aangeboden door een kelner. Ik kan mij
daar allemaal voor verzekeren. Ik kan dat allemaal inkopen.Voorzitter! In de media zijn de afgelopen tijd artikelen verschenen over
zogenoemde wildgroei van thuiszorg-pluspakketten en abonnementen die door
verzorgingshuizen, thuiszorginstellingen, verzekeraars, woningbouwverenigingen
en stichtingen welzijn voor ouderen worden aangeboden. De service-pluspakketten
of -abonnementen met uiteenlopende prijskaartjes per maand bieden behalve
zorg binnen 24 uur vaak ook klussendiensten, tuinonderhoud, postafhandeling
en administratieve ondersteuning.Bij werkelijke service-pluspak- ketten gaat het om een aanvullend aanbod,
bovenop voorzieningen die geleverd worden op grond van de AWBZ of andere collectieve
regelingen. De instellingen die extra garanties bieden op zorg, financieren
dit uit een fonds dat wordt opgebouwd uit contributies en dus niet uit AWBZ-gelden.
De VVD-fractie kan daarmee uit de voeten. Het staat consumenten vrij om op
aanbiedingen van dergelijke pakketten of abonnementen in te gaan. Goede voorlichting
hierover is wel gewenst, zodat een consument goed kan beoordelen of hij een
product nodig heeft.In het geval van pluspakketten of serviceabonnementen is het gewenst dat
de consument goed geïnformeerd is over zijn rechten uit hoofde van de
verplichte AWBZ-verzekering. De VVD-fractie vindt het ontoelaatbaar wanneer
zorginstellingen die toegelaten zijn tot AWBZ-finan- ciering, tegen directe
betaling door de consument producten of diensten gaan aanbieden die onderdeel
uitmaken van de AWBZ. Het is goed dat de minister erop toeziet dat zogenaamde
zorgabonnementen en servicepakketten, die de reguliere instellingen heden
ten dage aanbieden, alleen extra's, dus niet AWBZ-gefinancierde zorg omvatten.
Wij zijn er dan ook op tegen dat mensen die extra betalen voor een AWBZ-pakket
ofwel voor mogen gaan, want dan is er sprake van verdringing, ofwel de suggestie
wordt geboden dat zij voor mogen gaan, want in dat geval moeten wij het hebben
over neppakketten in plaats van pluspakketten. Ik sluit mij graag aan bij
de vele vragen die in dit verband al aan de staatssecretaris zijn gesteld.
Ik zal ze niet herhalen.Collega Van Vliet is al ingegaan op de brief van de Landelijke vereniging
thuiszorg van 26 maart jl. In deze brief keurt de LVT het onder de omstandigheid
van alle ontstane wachtlijsten goed dat dergelijke pakketten worden aangeboden,
zelfs door deze stichtingen. Wij nemen daar ook graag afstand van nu volgens
het regeerakkoord 5,6 mld. extra in de volksgezondheid wordt gestopt, waarvan
een groot deel ten goede komt aan de ouderenzorg. Daarnaast zijn er nog meerjarenafspraken
tot stand gekomen. "It takes two to tango" om zaken op te lossen!Mevrouw Hermann (GroenLinks):Neemt mevrouw Meijer hiermee afstand van de marktwerking in de thuiszorg,
die eerder door haar partij is gepropageerd?Mevrouw Meijer (VVD):Die vraag had ik wel verwacht. Ik neem natuurlijk geen afstand van het
besluit dat op dat moment werd genomen. Het is wel verstandig om te bekijken
of dat een succesvol idee was. Als dat niet zo is, moeten wij opnieuw nadenken
over de vraag hoe wij dat gaan oplossen.Mevrouw Hermann (GroenLinks):Maar u deed zojuist een uitspraak. Betekent die uitspraak dat dat kijken,
wat u betreft, al in een afwijzing van de marktwerking in de thuiszorg heeft
geresulteerd?Mevrouw Meijer (VVD):Wij hebben het nu niet over de marktwerking in de thuiszorg, maar over
de pluspakketten, de serviceabonnementen, de extra's die worden aangeboden
bovenop de AWBZ-voorzieningen.Mevrouw Hermann (GroenLinks):Maar het aanbieden van extraatjes is toch een vorm van marktwerking, van
je op de markt begeven?Mevrouw Meijer (VVD):Niet als het gaat om zaken die niet onder de AWBZ vallen. Iedereen is
vrij om aan te bieden wat hij wil, als het maar niet om collectief gefinancierde
zaken gaat.Mevrouw Hermann (GroenLinks):Ik hoor een tegenstrijdigheid in uw woorden, maar daar laat ik het even
bij.Mevrouw Dankers (CDA):Voorzitter! Mevrouw Meijer verwijst ook naar de 5,6 mld. Heeft de VVD
er enig zicht op wanneer de te lange wachtlijsten met die 5,6 mld. zijn weggewerkt?
Zijn die in 2002 weg, zijn zij eerder weg of zijn zij later weg? Als dat namelijk
het argument is om alles af te wijzen, krijg ik daar graag een beeld van.Mevrouw Meijer (VVD):U begrijpt dat ik dat een heel belangrijke vraag vind. Ik ga ervan uit
dat de afspraken in het regeerakkoord en de afspraken die vervolgens zijn
gemaakt met de verschillende sectoren, leiden tot de gewenste resultaten zoals
die door de regering zijn verwoord.Mevrouw Dankers (CDA):Dus u heeft de indruk dat mevrouw Borst vorig jaar verkeerde uitspraken
heeft gedaan toen zij zei dat naar haar mening de wachtlijsten in de caresector
niet weg konden zijn in 2002?Mevrouw Meijer (VVD):U weet net zo goed als ik dat in de caresector geen sprake is van wachtlijsten
in hun algemeenheid. Er zijn wachtlijsten en wachtlijsten. Er wordt op dit
moment voldoende onderzoek naar verricht. Er is zelfs een wachtlijstenplatform
opgericht onder voorzitterschap van de heer Dees om uit te zoeken hoe wij
daarmee moeten omgaan. Voorts leiden aanvaardbare wachtlijsten in de zorg
ook tot een gezonde spanning op die markt.Mevrouw Dankers (CDA):U denkt nu dus dat er geen problemen zijn?Mevrouw Meijer (VVD):Nee, ik ben het helemaal met u eens dat er erg veel problemen
zijn. Anders zouden wij op dit moment niet debatteren. Ik heb u gezegd dat
ik vertrouwen heb in de wijze waarop de regering op dit moment met de problematiek
omgaat.Mevrouw Dankers (CDA):Dan ga ik er maar van uit dat het een verspre- king was, dat er geen wachtlijsten
zijn.Mevrouw Meijer (VVD):Ik heb niet gezegd dat er geen wachtlijsten zijn. Daar hebben wij het
juist over.Mevrouw Dankers (CDA):Leest u het stenogram maar na.Mevrouw Meijer (VVD):Voorzitter! De thuiszorg staat volop in de belangstelling, niet alleen
omdat de vraag toeneemt en gevarieerder wordt, maar ook omdat zich als gevolg
daarvan ingrijpende veranderingen voltrekken in de organisatie van het aanbod.
De vraag neemt toe als gevolg van het groeiend aantal ouderen. Bovendien wordt
de vraag in toenemende mate geformuleerd door een geëmancipeerd, mondig
en ten dele ook koopkrachtig publiek. In 2010 zullen er bijna 2,5 miljoen
mensen van 65 jaar en ouder zijn, van wie er 625.000 ouder zijn dan 80 jaar.
Het aanbod haakt daarop in, door meer en andere producten aan te bieden, deels
op de particuliere markt. Oude idealen, waarop de klassieke thuiszorg was
gebaseerd, worden vermengd met nieuwe zakelijkheid. Zorgverlening wordt aldus
object van onderhandelingen. Dat is geen bezwaar, zolang erop wordt toegezien
dat collectief gefinancierde zorg terechtkomt waar dat de bedoeling is, dat
private zorg wordt verstrekt waar dat mogelijk is, en dat de consument in
beide gevallen kan vertrouwen op een goede kwaliteit van zorg. Het persoonsgebonden
budget past dan ook goed in deze ontwikkeling; het biedt de klant de mogelijkheid
zich zelfstandig op de thuiszorgmarkt te begeven, en zelf toe te zien op de
geleverde kwaliteit-prijsverhouding.Mevrouw Arib (PvdA):Voorzitter! Door de wachtlijsten voor de thuiszorg en voor plaatsen in
verzorgings- en verpleeghuizen bestaat geen zekerheid dat geïndiceerde
zorg ook beschikbaar is op het benodigde moment en in de benodigde omvang.
Bij ouderen bestaat een toenemende onrust over de beschikbaarheid van zorg
in acute situaties. De wachtlijsten zorgen voor een lucratieve markt. Dagelijks
verschijnen nieuwe servicepakketten, zorgabonnementen en dienstenpakketten
die ouderen tegen aanvullende betaling inkopen. Zorgaanbieders, waaronder
thuiszorginstel- lingen en verpleeg- en verzorgingshuizen, woningcorporaties
en zorgverzekeraars zien hier een gat in de markt, en bieden deze abonnementen
aan. Het aanbod is groot, divers en vooral onoverzichtelijk. Bovendien bevatten
de verschillende pakketten diensten waarvoor men een indicatie nodig heeft
en waarop men al een aanspraak heeft via de AWBZ. Sommige servicepakketten
bieden de garantie dat men niet op de wachtlijst komt als de zorg is toegewezen.Voorzitter! Deze ontwikkelingen waren voor de PvdA-fractie aanleiding
schriftelijke vragen aan de staatssecretaris te stellen. Het gaat er bij de
PvdA-fractie vooral om te voorkomen dat de reguliere aanbieders van AWBZ-zorg,
dus thuiszorginstellingen en verpleeg- en verzorgingshuizen, via service-
en pluspakketten zorg aanbieden waarop geïndiceerde mensen al recht hebben
via de AWBZ. Ook willen wij niet dat geïndiceerde mensen met abonnementen
sneller worden geholpen dan mensen met diezelfde indicatie zonder abonnementen,
en dat dit gebeurt met collectieve middelen. Laat ik duidelijk zijn: de PvdA-fractie
keurt het bieden van voorrangszorg via abonnementen af. Iedereen die over
een indicatie beschikt voor zorg, moet hierop in gelijke mate een beroep kunnen
doen. Deze abonnementen dragen het gevaar van de tweedeling in de zorg met
zich mee. De staatssecretaris heeft inmiddels mijn vragen beantwoord, maar
deze antwoorden vind ik op sommige punten onvoldoende. Als antwoord op de
Kamervragen stelt de staatssecretaris dat de Verzekeringskamer nog geen afgerond
oordeel heeft over de vraag of de reguliere thuiszorginstellingen plus- en
voorrangspakketten mogen aanbieden. Dit is naar mijn mening geen antwoord
op de vraag of er wet- en regelgeving is die voorrangszorg verbiedt. Wij weten
namelijk niet of het verlenen van voorrangszorg reden is om het uitoefenen
van een verzekeringsbedrijf te verbieden.Voorzitter! Ook geeft de staatssecretaris onvoldoende duidelijkheid over
de vraag of de huidige wet- en regelgeving voldoende mogelijkheden biedt om
voorrangszorg te verbieden. Het antwoord dat de Verzekeringskamer de mogelijkheid
heeft om het uitoefenen van een verzekeringsbedrijf te verbieden, is voor
ons onvoldoende. Ik wil concreet weten of en, zo ja, hoe het verbod op voorrangszorg
is verankerd in de Wet toezicht verzekeringsbedrijf en/of in andere wet- en
regelgeving. Als dit niet het geval is, vraag ik de staatssecretaris of zij
bereid is de wet- en regelgeving hiertoe aan te passen.Voorzitter! Ik wil graag even stilstaan bij de brief van de Landelijke
vereniging thuiszorg. Ik verwijs naar uitspraken van de voorzitter van de
LVT in "Kassa", waarin wordt gesteld dat de thuiszorginstellingen zich niet
op de markt begeven, zodat zij geen servicepakketten aanbieden. De brief die
nu naar de Kamer is gestuurd, spreekt dat tegen. Dat betekent dat thuiszorginstellingen
zich wel degelijk op die markt begeven. Ik zou daarop graag een reactie van
de staatssecretaris willen horen.Voorzitter! De PvdA pleit voor het handhaven van een strikte scheiding
tussen de reguliere en de aanvullende zorg. Er moet een beter toezicht komen
op een gescheiden organisatie en financiering van collectieve en commerciële
taken door zorgaanbieders en verzekeraars die zorgabonnementen aanbieden.
In mei verschijnt de notitie Toezicht en controle. Kan de staatssecretaris
aangeven of en op welke wijze het toezicht op voorrangszorg daarin een specifieke
plaats en specifieke aandacht krijgt?Ik begon mijn bijdrage met het aankaarten van de lange wachtlijsten in
de thuis- en ouderenzorg. Er ontstaat onrust bij ouderen, omdat zij niet zeker
weten dat zij de zorg zullen krijgen wanneer zij die nodig hebben. Naar het
oordeel van de PvdA-fractie ligt de oplossing wat betreft het tegengaan van
voorrangszorg voor een belangrijk deel bij het aanpakken van de wachtlijsten
en het terugdringen van de wachttijden tot een aanvaardbaar niveau. Daarom
heeft de PvdA-fractie het idee geopperd om naast alle bestaande
mogelijkheden om wachtlijsten in de ouderenzorg terug te dringen, leegstaande
ziekenhuisafdelingen om te bouwen tot verpleegafdelingen of verpleegunits.
De staatssecretaris heeft onlangs gezegd dat zij openstaat voor dit idee.
Zij laat de keus aan de regio's om hun groeimiddelen hiervoor in te zetten.
De PvdA-fractie vindt dit te vrijblijvend. Kan de staatssecretaris in kaart
brengen in hoeverre de regio's hun intensiveringsmiddelen hebben aangewend
om het capaciteitsprobleem op deze manier op te lossen? Kan zij de Kamer voor
de volgende begrotingsbehandeling op de hoogte stellen van haar bevindingen?De vergadering wordt enkele minuten geschorst.Staatssecretaris Vliegenthart:Mevrouw de voorzitter! De verschillende sprekers hebben een goed beeld
geschetst van de situatie die zich op dit moment voordoet in de ouderenzorg.
Er is een veelheid aan pakketten ontstaan. Soms zijn dat heel simpele servicediensten.
De heer Schutte gaf daar een aantal voorbeelden van. Maar soms zijn er situaties
ontstaan waarin zorg die in feite is verzekerd via de AWBZ dan wel in het
tweede compartiment, ook onderdeel uitmaakt van die aanvullende pakketten.
Soms is er sprake van een zorggarantieregeling, maar soms worden er zaken
geregeld die ook in de AWBZ geregeld zijn.Mevrouw Kant begon haar inbreng met een citaat uit de folder over het
RZG-Vitaalplan. Dat is ook de aanleiding voor dit debat. Het RZG-Vitaalplan
wil mensen die acuut hulp nodig hebben, een zorggarantie bieden. Het is echter
de vraag of het nodig is om die zorg op deze wijze aanvullend te verzekeren.
De RZG biedt via deze polis rechten die reeds geregeld zijn in het zorgindicatiebesluit.
In artikel 16 van dat besluit is de zorg in spoedeisende situaties geregeld.
Artikel 16 van het zorgindicatiebesluit regelt dat een ziekenfonds, een ziektekostenverzekeraar
of een uitvoerend orgaan in situaties waarin onmiddellijke verlening van zorg
als bedoeld in artikel 2 redelijkerwijs noodzakelijk is, kan besluiten dat
een verzekerde zijn aanspraak op zorg gedurende ten hoogste twee weken tot
gelding kan brengen zonder dat hij beschikt over een indicatiebesluit waaruit
blijkt dat hij op zodanige zorg is aangewezen. Dat impliceert dus dat de financiering
van de zorg in acute situaties zonder meer verzekerd is, zonder dat de procedure
voor indicatiestelling op dat moment is afgehandeld. Dus alle klachten over
te lange procedures waardoor geen acute zorg geboden kan worden, doen onrecht
aan de situatie zoals deze geregeld is in dat zorgindicatiebesluit. Die acute
zorg is verzekerd op grond van de AWBZ. Men gaat ervan uit dat in die situatie
achteraf een indicatie gegeven wordt. Dat betekent dat de regeling die door
de RZG-Vitaalpolis geboden wordt, onnodig is.De heer Schutte (GPV):Dat lijkt mij een adequaat antwoord, met dien verstande dat het hier gaat
om een kan-bepaling. Er behoeft geen gebruik van gemaakt te worden en men
kan zich beroepen op andere prioriteiten. Dan kan ik mij voorstellen dat men
op grond daarvan zorg wil bieden die niet een kan-bepaling inhoudt, maar die
een zal-bepaling inhoudt.Staatssecretaris Vliegenthart:In de toelichting op artikel 16 is geregeld dat men het indicatiebesluit
niet behoeft af te wachten. Dus men gaat ervan uit dat in die situatie acute
zorg verleend moet kunnen worden, zonder dat men formeel over die indicatie
beschikt. Na lezing van het indicatiebesluit – met alle artikelen die
hierop betrekking hebben – kun je niet anders dan concluderen dat in
acute situaties zorg verleend moet kunnen worden en dat het niet nodig is
om je daarvoor aanvullend te verzekeren.De heer Schutte (GPV):Nee, maar het gaat mij erom dat men de bevoegdheid heeft om, ook al is
er sprake van een acute situatie, geen gebruik te maken van artikel 16, bijvoorbeeld
vanwege een te hoge druk op personeel, een te zware werklast en dergelijke.
Is dat naar uw mening niet mogelijk?Staatssecretaris Vliegenthart:Nee, in acute situaties zal zorg verleend moeten worden.Mevrouw Hermann (GroenLinks):Voorzitter! Ik vind het relevant dat de staatssecretaris artikel 16 van
het zorgindicatiebesluit toelicht, maar hoe verhoudt zich dit met artikel
2.4.1 van de RZG-Vitaalplanpolis waarin wordt gesteld dat de thuiszorgorganisatie
verplicht is om de aanvraag binnen 24 uur voorlopig toe te kennen? De garantie
heeft dan juist betrekking op de mogelijkheid dat die zorg niet wordt geboden,
omdat in eerste instantie negatief wordt beslist.Staatssecretaris Vliegenthart:Ik denk dat de regeling die hiervoor in de RZG-Vitaalpolis is getroffen,
een overbodige regeling is, omdat de financiering van die zorg verzekerd is
via dit artikel. De verzekeraar of het zorgkantoor dient die zorg te verstrekken
als mensen acute zorg nodig hebben. Men creëert een constructie waarbij
achteraf gezegd kan worden dat men met terugwerkende kracht moet betalen voor
de ontvangen zorg, als daarvoor geen indicatie blijkt te zijn. Die constructie
is helemaal niet aan de orde, omdat men die zorg de eerste twee weken moet
verlenen en betalen alsof er een indicatie was.Mevrouw Hermann (GroenLinks):Begrijp ik het goed dat u zegt dat dit een doublure is? Men heeft bij
het opstellen van deze polis onvoldoende rekening gehouden met het feit dat
twee weken zorg hoe dan ook wordt gegarandeerd, ook al is er geen indicatie
voor langdurige zorg.Staatssecretaris Vliegenthart:Wij hebben het hier over acute situaties. De RZG geeft zelf het voorbeeld
van iemand die uit het ziekenhuis wordt ontslagen en die acute hulp nodig
heeft. In dat soort situaties kan men onmiddellijk zorg verlenen. Er moeten
wel goede afspraken worden gemaakt tussen het ziekenhuis en de thuiszorginstelling
om hierop in te spelen. Het is dus niet zo dat men daar niet van verzekerd
is op het moment dat er nog geen indicatie is gesteld, en dat de financiering
dan ook niet geregeld is zodat men zich aanvullend moet verzekeren. Mevrouw
Hermann heeft gelijk dat die polis op dit punt een overbodig onderdeel regelt
en dat mensen in feite dubbel betalen. Men betaalt via de AWBZ en in dit geval
ook nog eens via de aanvullende polis.Mevrouw Hermann (GroenLinks):Mijn volgende vraag is hoe dit zich verhoudt tot de passage
waarin wordt gesteld dat het gaat om onvoorziene situaties. Mevrouw Kant gaf
het voorbeeld dat je valt en iets breekt. In dat geval heb je van tevoren
niets kunnen regelen. De RZG-Vitaalplanpolis stelt dat zij een soort vervangende
burenhulp is totdat de echte verpleegkundige komt.Staatssecretaris Vliegenthart:Dat is niet nodig, omdat in de indicatieregeling is voorzien in de mogelijkheid
dat het om een onvoorzien geval gaat. Deze bepalingen zijn opgenomen om te
zorgen dat mensen in dat soort situaties worden voorzien van zorg. Het gaat
erom dat de thuiszorginstelling met het ziekenhuis – dat is de meest
voorkomende situatie – goed afspreekt hoe met dit soort situaties omgegaan
moet worden. Omdat situaties van acute zorgverlening zich altijd voordoen,
moet men daarvoor maatregelen treffen.Mevrouw Meijer (VVD):Voorzitter! Wiens verantwoordelijkheid is het om die afspraken met de
thuiszorg in goede banen te leiden? In de praktijk, die mij langzamerhand
goed bekend is, is er heel vaak sprake van dat mensen die zorg niet krijgen,
ook als zij daar recht op hebben. Kan de staatssecretaris daar wat helderheid
over verschaffen?Staatssecretaris Vliegenthart:Een van de problemen in de praktijk is dat er geen goede afspraken over
samenwerking zijn. Daarvan zijn mensen de dupe, als zij ontslagen worden uit
het ziekenhuis en thuis zitten, omdat er nog niets geregeld kan worden. Je
ziet ook dat er soms wel afspraken zijn en dat het dus ook goed kan gaan.
Het gaat om het maken van goede samenwerkingsafspraken tussen de instellingen.
Dat hoort een aspect van de kwaliteit van de zorg te zijn.Mevrouw Meijer (VVD):Wie ziet daarop toe en wie is daar verantwoordelijk voor?Staatssecretaris Vliegenthart:In ons systeem zijn primair de instellingen verantwoordelijk voor het
leveren van zorg van goede kwaliteit. De primaire verantwoordelijkheid ligt
dus bij de instellingen. De inspectie houdt daar formeel toezicht op.Mevrouw Kant (SP):Voorzitter! Wij naderen nu de kern van de zaak. Het probleem is niet dat
er geen regeling is op basis waarvan mensen deze zorg zouden kunnen krijgen,
maar het probleem is dat de zorg op het moment dat die nodig is, niet beschikbaar
is. Dat is de kern van het probleem. Op die voedingsbodem kunnen dit soort
verzekeringspolissen en initiatieven bloeien. Moet daarin niet iets veranderen?
Wij hebben een AWBZ. Volgens uitspraken van de rechter hebben ziekenfondsen
een zorgplicht. Moet dat recht nu niet eens gaan gelden?Staatssecretaris Vliegenthart:Wij zullen over die vraag nog uitvoerig spreken. Ik wilde inderdaad iets
gaan zeggen over de oorzaak.De voorzitter:Ik merk dat de woordvoerders voortdurend de vragen herhalen die zij in
eerste termijn aan de staatssecretaris hebben gesteld. Laten wij de staatssecretaris
nu eerst de gelegenheid geven om te antwoorden. Wij kunnen dan desnoods in
tweede termijn kort conclusies trekken.Mevrouw Van Vliet (D66):Voorzitter! Ik heb echt nog een vraag. Hoe kan de inspectie dit punt op
basis van de kwaliteitswet controleren terwijl ik overal om mij heen hoor
dat het toezicht niet goed geregeld is? Daarop hamerde ik in mijn termijn.
Waar zit de discrepantie?Staatssecretaris Vliegenthart:Over het toezicht en het functioneren van het toezicht op de thuiszorg
zullen wij in mei nog uitvoerig met elkaar spreken. Ik heb in oktober in de
Kamer gezegd dat een aantal aspecten op dat vlak echt verbeterd moet worden.
Toezicht is een van die onderdelen. Als de Kamer mij toestaat, wil ik nu liever
niet een debat over toezicht voeren, maar mij beperken tot de servicepakketten
en wat daarbij hoort.Er zijn dus aanvullende pakketten bovenop hetgeen al wettelijk geregeld
is. Het probleem zit hem in die regelingen die impliciet zaken nogmaals verzekeren
die al in de AWBZ of het tweede compartiment verzekerd zijn, dan wel regelingen
die voorrang genereren.Vliegenthart Zij beloven dat de verzekerde datgene
waarvoor hij verzekerd is sneller krijgt dan iemand anders. Beide vormen zijn
niet acceptabel. Daarover verschillen de Kamer en de regering niet van mening.Wat is hiervan de oorzaak? Wij hebben de afgelopen jaren gezien dat het
aantal varianten toeneemt. Een oorzaak is in de eerste plaats dat de vraag
van burgers naar een op maat gesneden dienstenpakket toeneemt. Dat is een
feit. Een tweede oorzaak is dat de afgelopen jaren de aanbieders,
met name de thuiszorginstellingen, in het kader van de marktwerking geprikkeld
zijn om klanten te binden. Een van de instrumenten die men had om klanten
te binden, was het ontwikkelen van aanvullende dienstverlening. Men heeft
die vorm van klantenbinding op een bepaalde manier echt op poten gezet en
verder willen ontwikkelen.Beide punten, dus de vraag van burgers en de wens van instellingen op
die wijze klanten te binden, zijn versterkt door de tekorten in de collectief
gefinancierde zorg: de wachtlijsten en de zorgrantsoenering. De angst van
burgers, het gevoel van onzekerheid dat men heeft dat er geen zorg beschikbaar
is, leidt tot een voedingsbodem om zich aanvullend te verzekeren. Via het
plan van aanpak wachtlijsten moet dat probleem opgelost worden. Op die manier
neem je de oorzaak van de onzekerheid weg en daarmee de voedingsbodem voor
dat soort pakketten.Daarnaast is het ook belangrijk verder te kijken naar de verschillende
pakketten. Een deel van de pakketten kan wenselijk zijn. Ik denk daarbij aan
klantgerichte dienstenpakketten met aanvullende diensten die niet onder de
verzekering vallen, zoals de boodschappenservice, de kapper, de pedicure.
Je kunt je daarbij van alles en nog wat voorstellen wat prettig is voor mensen
om in een pakket aangeboden te krijgen. Dat is niet collectief geregeld. Die
afspraken zijn in feite een private zaak. De Verzekeringskamer zal er overigens
altijd op moeten toezien in hoeverre het een vorm van verzekering is die niet
uitgevoerd mag worden door een instelling die geen vergunning heeft voor het
verrichten van het verzekeringsbedrijf. Ik kom daarop straks nog terug. Voor
een dergelijk dienstenpakket zou plaats moeten kunnen zijn. Pakketten die
voorrang geven, die mensen eerder van reeds verzekerde zorg voorzien, dat
kan natuurlijk absoluut niet. Dan is er immers sprake van voorrangszorg. Wat
natuurlijk ook niet kan, is dat er lucht aangeboden wordt. Die RZG-Vitaalpolis
biedt iets wat al in de verzekering zit. Je betaalt daarmee dubbel. Dat is
dus ook een onwenselijke situatie.Het is eveneens onwenselijk dat er een vermenging optreedt van de publieke
en private aspecten. Dat is onwenselijk, omdat de private kosten afgewenteld
kunnen worden op de publieke financiering, waardoor de ruimte voor de publieke
zorg in feite verminderd wordt. Een ander gevolg van de vermenging tussen
publiek en privaat kan oneerlijke concurrentie in het private circuit zijn,
omdat men een deel van de kosten kan afwentelen op het publieke deel. Verder
is er het probleem dat als er schaarste is en de private activiteiten voorrang
krijgen, mensen die aangewezen zijn op de publieke zorg in feite weer achteraan
komen te staan. Er is dus een aantal argumenten op grond waarvan kan worden
gezegd dat de vermenging tussen publiek en privaat heel goed in de gaten moet
worden gehouden. Zoals ik al heb aangekondigd in mijn antwoorden op de eerdere
vragen, zal ik hier in de meibrief nader op ingaan.Voorzitter! Een ander onwenselijk aspect is de vermenging tussen verzekeringen
en uitvoering door instellingen. Een voorbeeld is te vinden in Drenthe, waarbij
men bij een contract van de thuiszorg met de verzekeraar beiden verdient aan
zo'n servicecontract of een aanvullende verzekering. Dat levert natuurlijk
een vermenging van belangen op, waar het zorgkantoor moet toezien op een doelmatige
uitvoering van de AWBZ. Dat is dus ook een ongewenste vermenging.Wat moet hier nu allemaal aan gedaan worden? Allereerst moeten de wachtlijsten
aangepakt worden. Daarvoor is extra geld beschikbaar, waarbij dus altijd de
discussie zal kunnen gaan over de vraag of dat toereikend is om de wachtlijsten
aan het eind van de periode volledig op te lossen. Wij hebben op dit moment
nog steeds geen goed beeld van de exacte omvang van de wachtlijsten. Die transparantie
van de zorgvraag hebben wij echt nodig om te kunnen beoordelen wat nodig is
om de wachtlijsten uiteindelijk weg te werken. Verder is er in de uitvoering
van de zorg natuurlijk een verdere doelmatigheidsvergroting mogelijk. Wij
zullen binnenkort het benchmarkonderzoek aan de Kamer aanbieden. Daaruit zal
blijken dat er nog ruimte is. Het derde element is dat de urgentie van de
zorgvrager altijd doorslaggevend moet zijn bij het verlenen van zorg. Alle
urgente gevallen moeten in principe onmiddellijk geholpen kunnen worden.Voorzitter! Ik zal in de meibrief uitvoerig terugkomen op de vraag hoe
wij daar nu verder mee om zullen gaan en of wij aanvullende regels of verbodsbepalingen
zullen opstellen. Wij denken er in ieder geval aan om de toelatingseisen voor
de aanbieders van de publiek gefinancierde AWBZ-zorg aan te scherpen. Wij
zullen om meer duidelijkheid vragen ten aanzien van de transparantie, de organisatie
en de financiële en de juridische kant van het geheel. Daarmee kun je
toetsen of men aan de voorwaarden voldoet. Op het moment dat men daar niet
aan zou kunnen voldoen, hebben wij dan ook een instrument om te kunnen ingrijpen.Mevrouw Kant (SP):Voorzitter! Ik heb gesproken over de AWBZ als voorziening en heb gevraagd
of daar niet aan gekoppeld zou moeten worden dat mensen ook recht hebben op
die zorg. Ik heb verwezen naar een aantal rechtszaken die in het kader van
de thuiszorg hebben gelopen. Zou er bijvoorbeeld niet een termijn aan de indicatie
moeten worden gekoppeld waarbinnen mensen recht hebben op zorg? Voelt de staatssecretaris
daar iets voor?Staatssecretaris Vliegenthart:Voorzitter! Dat is de discussie over de normering van de aanvaardbare
wachttijden. Er zijn natuurlijke situaties waarin thuiszorg acuut geleverd
moet worden. Wij hebben het voorbeeld van het ontslag uit het ziekenhuis,
waarbij die zorg direct nodig is. Er zijn ook situaties waarin mensen geïndiceerd
worden, maar waarbij die zorg niet onmiddellijk geleverd zou hoeven te worden.
Dat is dus precies het punt van de urgentiebepaling. Het is ontzettend belangrijk
dat dat goed gebeurt. Wij willen toe naar een normering van dat soort situaties
en willen daar in het kader van de meerjarenafspraken afspraken over maken
in het plan van aanpak wachtlijsten. Dit betekent dat in een aantal situaties
gezegd moet worden dat er sprake is van een niet uitstelbare zorg en dat geen
enkele wachttijd acceptabel is. Er zijn ook situaties waarin mensen wachten
op huishoudelijke hulp. Als die hulp een of twee maanden later geboden wordt,
is dat wel vervelend, maar is er geen man overboord.Mevrouw Kant (SP):Dat was niet mijn vraag. Normering is mooi, maar ik vind
dat er een recht aan gekoppeld moet worden. Wij hebben vorige week tijdens
het vragenuur dit onderwerp ook aangesneden. Er zijn mensen in ons land die
gisteren, eergisteren of vorige week hulp nodig hadden en die niet krijgen.
Alleen het bepalen van de urgentie is dus niet voldoende. De vraag is of daaraan
gekoppeld wordt dat mensen recht hebben om hulp te krijgen.Staatssecretaris Vliegenthart:Voorzitter! De AWBZ regelt de aanspraken van burgers op verpleging en
verzorging. Via de indicatiestelling wordt aangegeven voor welke vormen van
verpleging en verzorging dit geldt en voor hoeveel uren dit grosso modo geldt.
Daaraan moet gekoppeld worden hoe urgent een en ander is. In het nieuwe systeem
moeten mensen die urgent geïndiceerd worden, onmiddellijk hulp krijgen.
De AWBZ is een verzekering en regelt de aanspraken van burgers. Alleen werkt
het systeem op dit moment nog niet goed. Onze inzet is het systeem zodanig
te verbeteren dat het goed gaan functioneren.Mevrouw Kant (SP):U zegt dat het er moet zijn. Dat vinden wij met z'n allen, maar het is
er nog niet. Men heeft er recht op. Is de overheid niet verplicht ervoor te
zorgen dat die hulp wel geboden wordt? Daar zit de kern van het probleem.
Het er moeten zijn, is nog geen recht.Staatssecretaris Vliegenthart:Voorzitter! Ik denk dat wij onderscheid moeten maken tussen de huidige
situatie waarin wij een aantal knelpunten onderkennen en de situatie die wij
willen bereiken door het nemen van maatregelen. Als de situatie bereikt is
dat het systeem werkt zoals wij willen, zal zorg geboden worden. Laat ik een
voorbeeld geven. Laten wij eens kijken naar de samenstelling van de wachtlijsten.
Ik merk overigens op dat die wachtlijsten nog voor een groot deel zijn gebaseerd
op datgene wat instellingen ons doorgeven en niet op geobjectiveerde indicatiestellingen.
Wij constateren dat bij de thuiszorg de wachtlijsten in de sfeer van verpleging
óf er niet zijn óf zeer kort zijn. De echt lange wachtlijsten
betreffen de huishoudelijke hulp, de alfahulp. Het gaat dan om situaties die
als minder urgent worden beschouwd. Daarbij is natuurlijk sprake van een groot
knelpunt. In situaties waarin er sprake is van acute, niet uitstelbare zorg,
moet het in de meeste gevallen mogelijk zijn die zorg te verlenen.Mevrouw Kant (SP):U heeft het vooral over huishoudelijke hulp, maar wij hebben het toch
over de gehele ouderenzorg en de AWBZ?De voorzitter:U merkt zelf al dat u gaat concluderen, mevrouw Kant. Ik moet óf
deze interrupties niet toestaan waarna wij een tweede termijn kunnen houden
óf ze wel toestaan waarna wij geen tweede termijn houden. U moet nu
kiezen.Mevrouw Kant (SP):Dan wil ik nog één vraag stellen. Vorige week hadden wij
het in het vragenuur over mensen die AWBZ-zorg nodig hebben en deze eigenlijk
gisteren al hadden moeten hebben. Krijgen die mensen in de nieuwe situatie
die de staatssecretaris schetst onmiddellijk hulp? Kan zij dat toezeggen?Staatssecretaris Vliegenthart:Voorzitter! Mijn streven is erop gericht via de modernisering van de AWBZ,
waarbij het plan van aanpak wachtlijsten een heel hoge prioriteit heeft juist
vanwege de knelpunten waar wij tegenaan lopen, dat in dat soort situaties
onmiddellijk zorg verleend wordt. Dat is de opgave waar wij met elkaar voor
staan.De heer Van der Vlies (SGP):Even terug naar wat de staatssecretaris zei net voordat zij door mevrouw
Kant werd geïnterrumpeerd. Zij stelde zich en aan ons de vraag: wat gaan
wij eraan doen? Zij deed diverse mededelingen. Is daarvan de harde kern dat
maatschappijen die polissen aanbieden waarin AWBZ-aanspraak- achtige elementen
zitten, verboden worden? Als die vraag met ja wordt beantwoord, is mijn vraag:
wat is ervoor nodig om het in de praktijk ook zover te krijgen?Staatssecretaris Vliegenthart:Voorzitter! Ik heb het duidelijk gezegd: het is ontoelaatbaar dat door
middel van een aanvullende verzekering nogmaals zou moeten worden betaald
voor zaken die al op grond van wetgeving, dus de AWBZ maar bijvoorbeeld ook
de Ziekenfondswet, tot de wettelijke verzekering behoren. Vervolgens is het
de vraag of dit via wetgeving verboden moet worden of dat hierover een en
ander in de toelatingsvoorwaarden moet worden opgenomen. Het uitgangspunt
lijkt mij echter helder: dit is niet toelaatbaar.De heer Van der Vlies (SGP):Dat is helder. Ik vind het oké dat dit geregeld zal worden. Maar
kan dit ook snel?Staatssecretaris Vliegenthart:Voorzitter! In het kader van de thuiszorg moeten veel zaken worden geregeld.
De discussie over publiek en privaat en de afbakening zijn hierbij zeer wezenlijk.
In antwoorden op Kamervragen heb ik al gezegd dat ik hierop in de meibrief
heel uitvoerig zal ingaan. Een aantal zaken moet echt beter worden geordend;
de onduidelijkheid hierover komt doordat er geen regels bestaan. Omdat niemand
goed weet waar hij aan toe is, ontstaat een basis voor dit soort ontwikkelingen.
In de meibrief zal een pakket maatregelen worden voorgesteld om de zaak op
orde te brengen.De heer Van der Vlies (SGP):Ik vroeg of het snel kon, omdat ik denk dat er opeisbare rechten ontstaan
wanneer op onterechte polissen premies worden betaald. Hoe langer dit duurt,
des te moeilijker wordt het om de zaak terug te draaien.De voorzitter:Hiermee trekt u een conclusie.Staatssecretaris Vliegenthart:De heer Van der Vlies doelt op concrete situaties. Als ons duidelijk wordt
dat polissen ontstaan waarin dingen staan die wij ontoelaatbaar achten, dan
gaan wij mensen daar natuurlijk op aanspreken. Op vragen van mevrouw Arib
is al eerder gezegd dat de Verzekeringskamer toezicht moet houden als instellingen
pakketten aanbieden die veel weg hebben van verzekeringen. De Verzekeringskamer
is het afgelopen jaar op dergelijke polissen gestuit. Zij heeft de LVT per
brief laten weten dat dit soort activiteiten niet mogen worden verricht door
instellingen die daartoe niet zijn gerechtigd. Voor verzekeringsactiviteiten
moet je over een vergunning beschikken en dat doen die instellingen niet.
Vervolgens is per brief uitgelegd wat wel en wat niet is toegestaan. De LVT
en de instellingen zijn op dit moment bezig met de screening
van hun pakket op ontoelaatbare elementen. In het verdere traject zullen met
de LVT afspraken worden gemaakt over de daadwerkelijke implementatie.Mevrouw Hermann (GroenLinks):Voorzitter! Betekent wat de staatssecretaris zojuist zei over de urgentiebepaling
en de maximaal toelaatbare wachttijd, dat de zorgaanbieders in hun contracten
met de zorgkantoren ook een plicht tot levering krijgen als de wachttijd is
verstreken?Staatssecretaris Vliegenthart:Voorzitter! Het zorgkantoor heeft formeel een zorgplicht ten aanzien van
de verzekerden. Dit was ook de kern van de rechterlijke uitspraak in december.
Het zorgkantoor moet dus goede afspraken met de instellingen maken over de
wijze waarop de zorg voor de verzekerden daadwerkelijk wordt geleverd. De
volumegroei die in de komende periode beschikbaar is, plus de maatregelen
die zijn gericht op een doelmatigere organisatie van de thuiszorg, kunnen
beide ruimte geven voor de verdere terugdringing van de wachtlijsten.Mevrouw Hermann (GroenLinks):Kortom, als ik u goed begrijp, bevestigt u de leveringsplicht voor de
zorgaanbieder.Staatssecretaris Vliegenthart:De verzekeraar heeft een zorgplicht en de verzekeraar moet met de uitvoerder
een contract sluiten dat ook echt is waar te maken.Ik was gebleven bij het scheppen van duidelijkheid over wat wel en niet
is toegestaan. Ik zei al dat ik hierop in de meibrief concreter zal ingaan,
omdat dit een genuanceerde benadering vergt.Voorzitter! In die brief zullen we verder ingaan op het hele vraagstuk
van de verhouding tussen publiek en privaat, de duidelijkheid die daarover
nodig is, de transparantie van de uitvoering in de sector en voorts, zoals
ik al eerder aangaf, de rolvermenging tussen aanbieders en zorgkantoren die
gezamenlijk allerlei pakketten aan gaan bieden: ook dat acht ik een onwenselijke
situatie.Ten slotte nog dit, voorzitter: de burger. Een aantal van de Kamerleden
hebben gepleit voor een kwaliteitskeurmerk, zo zeg ik, op de pakketten die
wel toegestaan zouden moeten zijn. Ik vind dat nog niet zo'n slecht idee,
want dat is inderdaad iets op grond waarvan de burger kan zien of het echt
iets is. Als het niet zo'n keurmerk heeft, dan is dat op voorhand al een reden
om te twijfelen aan datgene wat er geboden wordt. Waar het in ieder geval
om gaat, is dat het bij al dat soort pakketten duidelijk is wat je nu precies
krijgt – dat is in heel veel gevallen al niet duidelijk –, onder
welke voorwaarden je het krijgt – ook dat is in al die foldertjes vaak
niet helder – en tegen welke prijs je het krijgt. Ik wil er in ieder
geval over nadenken of dat tot de mogelijkheden behoort. Misschien is dat
ook wel iets wat in dat kader samen met de LVT ontwikkeld zou kunnen worden
of, zo zou ik zeggen, met beide brancheorganisaties, om op die manier daar
een goede regeling voor te krijgen. Ik zal daar in de meibrief verder op terugkomen.Voorzitter! Wat betreft het punt van het toezicht heb ik gezegd dat ik
daar ook later op terugkom.Mevrouw Arib (PvdA):Van het keurmerk zegt u dat u daar iets voor voelt en dat u daar verder
over wilt nadenken en er de LVT bij wilt betrekken. Maar de hele discussie
is vooral ook geïnitieerd door de ANBO en de Unie KBO. Mevrouw Dankers
had het over een onderzoek dat niet helemaal representatief zou zijn, maar
daar ben ik het niet mee eens, want de Unie KBO heeft 245.000 leden. Ik denk
dat het ontzettend belangrijk is om, naast de LVT, ook de ouderenorganisaties
erbij te betrekken, omdat zij ook een grote voorlichtingsfunctie hebben naar
hun achterban toe.Staatssecretaris Vliegenthart:Het lijkt mij een goed idee om de cliëntenorganisaties of ouderenbonden
daar ook bij te betrekken. Het gaat enerzijds om de formele regelingen, maar
aan de andere kant is het heel goed om hen bij de toetsing te betrekken en
dat wil ik dan ook zeker doen. Overigens merk ik op over de onderzoeken die
gedaan zijn, dat het beide heel interessante onderzoeken zijn. Het ANBO-onderzoek
is gericht op de eigen leden, in de zin van: "Wat komen jullie nu allemaal
tegen?", om het kort samen te vatten. Het onderzoek van de Unie KBO heeft
in feite heel veel van die verschillende pakketten tegen het licht gehouden.
Het is misschien niet representatief in de zin dat alles onderzocht is, maar
het geeft wel een goed beeld van wat er nu feitelijk aan de hand is. Wat dat
betreft denk ik dat we daarmee ook wel een behoorlijke basis hebben om de
discussie in mei veel preciezer met elkaar te voeren, in de zin van: hoe kijken
wij daar tegenaan, wat voor conclusies trekken we en wat betekent dat vervolgens
voor wet- en regelgeving?Mevrouw Van Vliet (D66):Voorzitter! Ik begrijp dat de staatssecretaris met een aantal toezeggingen
komt, die nader verduidelijkt zullen worden in het onderzoek van mei. Daarover
heb ik twee vragen. In de eerste plaats neem ik aan dat we dan praten over
de thuiszorg, bijvoorbeeld over de vraag: hoe gaan we om met verzorgingshuizen
die ook wel in samenwerking met een verzekeraar dit aanpakken? Mijn tweede
vraag is deze. Als dat in mei wordt behandeld, duurt het nog enige tijd voordat
we daar wat mee kunnen. Hoe denkt de staatssecretaris in de tussentijd de
voorlichting te doen, met name in de richting van de ouderen, opdat zij in
elk geval alert kunnen reageren op de foldertjes die in de bussen komen?Staatssecretaris Vliegenthart:Voorzitter! Wat betreft het keurmerk: dat hoeft zich niet uitsluitend
te beperken tot de pakketten die aanvullend door thuiszorginstellingen geboden
worden. Dat kan zich ook uitstrekken tot pakketten en diensten die verzorgingshuizen
aanbieden. Ik zou daar overigens nog één opmerking over willen
maken, namelijk dat er in het kader van het flankerend beleid en de extramurale
verzorgingshuiszorg zorgpakketten aangeboden worden. Ik weet dat bijvoorbeeld
in Amsterdam bij de reductie van de verzorgingshuiscapaciteit er tegenover
kwam te staan het begrip "zorgpakketten". Dat zijn gewoon pakketten reguliere
zorg die mensen krijgen op het moment dat zij geïndiceerd zijn voor extramurale
verzorgingshuiszorg. Dat heeft niets te maken met het soort servicepakketten
dat wij hier bespreken. Dat gaat in feite om reguliere zorg. Als verzorgingshuizen
aanvullende diensten verlenen die niet in het kader van de reguliere financiering
van de zorg een plek hebben, geldt daarvoor dezelfde redenering
die ik ten aanzien van de thuiszorginstellingen heb neergezet.Mevrouw Van Vliet (D66):Mijn andere vraag betrof de voorlichting aan ouderen.De voorzitter:Ik begrijp dus nu dat u geen tweede termijn meer nodig hebt!Staatssecretaris Vliegenthart:Ik zal daarover goed nadenken. Ik vind dat een heel belangrijk punt. Burgers
moeten weten wat het pakket collectief verzekerde zorg inhoudt. Normaal gesproken
zijn daarvoor de voorlichtingsactiviteiten vanuit de Ziekenfondsraad. Jaarlijks
worden er folders gemaakt, waarin helder de rechten en plichten vermeld staan,
alsmede de eigen bijdragen. Die folders liggen naar mijn mening op het postkantoor.
De ontwikkeling van het keurmerk zal meer tijd nodig hebben. Dat vraagt ook
dat wij even goed nadenken over de wijze waarop daarover duidelijkheid moet
worden verstrekt.Het feit dat wij met elkaar en met de instellingen een discussie voeren
waaruit duidelijk zal worden welke activiteiten zijn toegestaan en welke onwenselijk
zijn, zal er naar mijn mening toe leiden dat in de praktijk de pakketten zich
zullen aanpassen aan hetgeen wij willen.De vergadering wordt enkele minuten geschorst.De voorzitter:Ik constateer dat er behoefte is aan een tweede termijn. U weet dat de
spreektijd in tweede termijn eenderde is van de spreektijd in eerste termijn.
U weet ook allemaal wat eenderde van vijf is.Mevrouw Kant (SP):Voorzitter! Ik ben niet geheel gerustgesteld wat de activiteiten van de
staatssecretaris betreft om de voorrangszorg, die vanmiddag toch duidelijk
door de hele Kamer is afgewezen, te beëindigen. Er is sprake van een
zorgplicht. De vraag is dan ook hoe de mensen de zorg kunnen krijgen die zij
nodig hebben. Wij hebben er even een interruptiedebatje over gehad. Ik ben
er niet van overtuigd dat het in de toekomst zal gebeuren, maar misschien
kunnen wij er op een ander moment verder over discussiëren. De oorzaak
is gelegen in de wachtlijsten, zoals vanmiddag wederom heel duidelijk is gebleken.
Hoe kan een staatssecretaris die de tweedeling ook zelf afwijst, toch accepteren
dat er niet voldoende maatregelen worden genomen om die oorzaak aan te pakken?Voorzitter! Ik wil afronden met het indienen van een motie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende, dat er een groeiend aanbod van zorg- en dienstverleningspakketten
wordt aangeboden, inclusief diensten die geleverd worden op grond van de AWBZ
of andere collectieve regelingen;overwegende, dat iedereen in gelijke mate toegang dient te hebben tot
collectieve voorzieningen;verzoekt de regering voorrang in AWBZ-zorg te voorkomen en te beëindigen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Kant, Hermann, Van der Vlies en
Dankers. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 43 (24333).Mevrouw Van Vliet (D66):Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor haar antwoorden. Ik heb begrepen
dat wij in mei een heleboel krijgen, maar het is mij nog niet helemaal duidelijk
wat wij precies krijgen. Daarover zou ik graag opheldering krijgen. Het gaat
uiteraard louter om de discussie die wij vandaag voeren. Over het bredere
kader zullen wij dan discussiëren. Het gaat om de pakketten, de mogelijkheden
om voorrangszorg uit te sluiten en de vraag hoe dit voorafgaand aan de notitie
in mei op zo korte termijn kan worden onderzocht. Kan de staatssecretaris
duidelijk maken welke gegevens zij ons dan kan aanleveren? In mei kunnen wij
spreken over de maatregelen die zij daartoe wil nemen, maar hierover bestaat
bij mijn fractie toch nog wat onduidelijkheid.Mevrouw Hermann (GroenLinks):Voorzitter! In aansluiting op mijn eerste termijn wil ik de staatssecretaris
graag vragen om in de notitie in mei, waarover ik in eerste termijn al vragen
heb gesteld, uitdrukkelijk in te gaan op de punten uit haar betoog: geen vermenging
publiek-private financiering, geen vermenging verzekeraars en uitvoerende
zorginstellingen, transparantie van de zorgvraag, urgentie, de maximaal aanvaardbare
wachttijden in onderscheiden gevallen en het vormgeven aan zorgplicht door
de verzekeraar.De heer Schutte (GPV):Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor haar antwoord. Ik meen dat
er brede overeenstemming is over wat er zou moeten gebeuren en wat er in ieder
geval niet mag gebeuren. In die zin is de motie een beetje een open deur,
maar dat kan soms geen kwaad.Ik wil de staatssecretaris nog twee vragen voorleggen. De eerste betreft
artikel 16 van het zorgindicatiebesluit. Bij interruptie wees ik er al op
dat het om een kan-bepaling gaat. De staatssecretaris heeft gezegd dat het
in de praktijk betekent dat het moet gebeuren als sprake is van acute nood.
Dat zal zeker de bedoeling zijn. Het zal mijns inziens ook fungeren als een
aanknopingspunt in het overleg tussen bijvoorbeeld ziekenhuis en thuiszorg
om direct hulp te kunnen bieden. Dat geloof ik direct, maar juist omdat het
een kan-bepaling is en omdat wij te maken hebben met een situatie waarin er
wachtlijsten zijn, is er geen garantie dat in acute situaties dergelijke hulp
meteen wordt verleend.Ik noemde een voorbeeld van een bestaande thuiszorgorganisatie die een
aanvullend servicepakket aanbiedt. De organisatie is begonnen als een kruisvereniging,
waarvan je op basis van vrijwilligheid lid werd. Wat het aanvullende pakket
betreft, is thans sprake van een verzekeringsovereenkomst. Is dat een juiste
interpretatie? De status van het aanvullende servicepakket is van belang,
met het oog op de voorwaar den waaraan het moet voldoen. Is
het uitvoering van een al dan niet opnieuw aan te gane verzekeringsovereenkomst
of is het een andere overeenkomst, die buiten het hele verzekeringsstelsel
valt?Mevrouw Dankers (CDA):Voorzitter! Uit het antwoord van de staatssecretaris hebben wij begrepen
dat wij in mei op een heleboel aspecten uitgebreid zullen terugkomen. Naar
mijn mening is terecht onderlijnd dat het bestrijden van de wachtlijsten de
beste oplossing is om te voorkomen dat er vormen van voorrangszorg zijn. De
onzekerheid en de angst drijft mensen tot het aangaan van dit soort servicepakketten.In het voorbeeld was de polis onnodig. De mensen betaalden in feite dubbele
premie. Zorg dan ook dat mensen helder weten wat de AWBZ biedt. Dan hebben
zij daar zekerheid over. De staatssecretaris zegt dat de financiering van
acute hulp gegarandeerd is. Daarmee is de levering ervan nog niet gegarandeerd.
Dan kom je op een heel ander terrein.Op weg naar het debat in mei moet de vraag worden meegenomen of het juridisch
mogelijk is om verzekeringen of polissen die zaken bieden die via de AWBZ
reeds publiek verzekerd zijn, in het private contractrecht te verbieden. Ik
vraag mij af hoe dit in het Europese recht past.De AWBZ en de garantie van de levering van zorg mag niet verschralen tot
wat gedefinieerd wordt als "acuut en onuitstelbaar", met name medisch. Er
werd gezegd dat alfahulpachtige voorzieningen één of twee maanden
op zich kunnen laten wachten. Is een aanvullende verzekering nodig om ervan
verzekerd te zijn dat je niet in het stof omkomt?Ik herhaal mijn oproep voor een Postbus 51-achtig spotje waarin mensen
worden gewaarschuwd: er is steeds meer op de markt, maar laat u niet in de
luren leggen. Een heleboel is al wel geregeld. Als de staatssecretaris terugkomt
op het keurmerk, moet dat gebeuren in overleg met de consumentenorganisaties.
Wil zij dat zelf entameren en, zo ja, bestaat daarvoor ruimte, zowel qua menskracht
op het departement als qua budget binnen die 5,6 mld.?De heer Van der Vlies (SGP):Mevrouw de voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor haar beantwoording.
Zij heeft helder gezegd dat het aanbieden van voorrangszorg in de AWBZ-sfeer
ontoelaatbaar is. Waar het is, moet het weg, en waar het dreigt te ontstaan,
mag het niet komen. De staatssecretaris heeft heldere voornemens, maar het
effectueren ervan in juridisch houdbare zin kost tijd. Daarom heb ik de motie
van mevrouw Kant medeondertekend. Ik heb dat niet gedaan omdat ik vind dat
de Kamer een motie moet worden voorgelegd met daarin een correctie op voorgenomen
beleid. Een motie kan echter ook wel eens dienen om over vak K heen het veld
even toe te spreken en te zeggen: wij willen dit per se niet en wij steunen
de staatssecretaris in haar krachtige voornemen om hier een punt achter te
zetten. Zo moet mijn handtekening onder de motie worden verstaan. Als dat
de interpretatie is van de indieners – ik houd dat voor mogelijk, maar
daarover gaat mevrouw Kant – dan kan ik mij niet voorstellen dat er
een fractie in dit huis is die straks toch weer aanleiding vindt om tegen
de motie te stemmen.De voorzitter:Het woord is nu aan mevrouw Meijer.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! Ik zag mevrouw Hermann nog bij de interruptiemicrofoon.De voorzitter:Daar heb ik overheen gekeken. Het lijkt mij wat raar als twee ondertekenaars
van een motie met elkaar in discussie gaan over de uitleg van die motie. Daar
geef ik geen gelegenheid voor. Het woord is dus aan mevrouw Meijer.Mevrouw Meijer (VVD):Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor de uitvoerige beantwoording.
Het is duidelijk dat hier sprake is van een probleem met voorrangszorg dat
moet worden opgelost. Eveneens moet zekerheid bestaan dat geen vermenging
plaatsvindt tussen publieke en private financiering. Uit het debat is gebleken
dat bijna alle fracties, om niet te zeggen alle fracties, het met elkaar eens
zijn over de wijze waarop wij dit graag uitgelegd willen hebben. Dat is de
reden waarom de VVD-fractie in eerste instantie geen behoefte heeft aan de
motie van mevrouw Kant. Desalniettemin vraag ik de staatssecretaris om alsnog
te onderzoeken welke pakketten er precies op de markt zijn. Wil zij daarover
duidelijkheid aan ons verschaffen? Welke maatregelen zal zij nemen om eventuele
wildgroei van niet toegestane zaken te voorkomen? Hoe gaat zij dat precies
doen? Is zij het met mij eens dat een persoonsgebonden budget dé oplossing
is voor haar probleem?Mevrouw Arib (PvdA):Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor de beantwoording. Daaruit
maak ik op dat zij voorrangszorg bij de ouderenzorg afkeurt. Zij heeft ook
een aantal belangrijke toezeggingen gedaan, met name over het toezicht en
het handhaven van de strikte scheiding tussen reguliere en aanvullende zorg.
Daarover krijgen wij in mei een notitie. Ik wil in die notitie graag ook helderheid
krijgen over hiaten in wet- en regelgeving die voorrangszorg mogelijk maken
en wat daar dan aan te doen is. Het moet helder worden aan welke eisen de
instellingen voor thuiszorg moeten voldoen en of zij zich überhaupt op
dat terrein mogen begeven.De staatssecretaris blijft ons nog een antwoord schuldig over het idee
van verpleegunits en ziekenhuisafdelingen. Er wordt gewerkt aan aanpak van
de wachtlijsten, maar dat is langetermijnbeleid. Voor de korte termijn heb
ik het idee geopperd om op een creatieve manier om te gaan met lege ziekenhuisbedden,
waarvan in een aantal regio's sprake is. Kan de staatssecretaris de Kamer
daarover informeren, met name als het gaat om intensiveringsmiddelen die aan
de regio's zijn toegekend. In hoeverre zijn die middelen ook benut om het
capaciteitsprobleem op te lossen?Mijn laatste opmerking gaat over het onderzoek naar aanvullende zorgpakketten.
Daarover is volgens mij nu onduidelijkheid ontstaan. In de schriftelijke antwoorden
geeft de staatssecretaris aan dat er een inventarisatie komt. Nu hoor ik echter
spreken van een diepgaand onderzoek. De meerderheid van de Kamer
keurt af dat AWBZ-voorzie- ningen in de aanvullende zorgpakketten worden opgenomen.
Is het nog wel nodig om dat onderzoek te doen nu wij het daarover met elkaar
eens zijn. Hierover hebben de ouderenorganisaties namelijk al twee rapporten
uitgebracht. Moeten wij ons nu niet vooral concentreren op de vraag hoe wij
dit kunnen voorkomen?Staatssecretaris Vliegenthart:Voorzitter! Wij zijn het met elkaar eens dat wij een einde moeten maken
aan al dit soort pakketten die onduidelijkheid scheppen over de verhouding
tussen reguliere zorg, waarvoor men in het kader van de AWBZ is verzekerd,
en datgene wat in de aanvullende pakketten tot stand komt. Vanuit die achtergrond
heb ik eerlijk gezegd geen enkele moeite met de motie van mevrouw Kant, zeker
niet door datgene wat de heer Van der Vlies daarover heeft gezegd. Ik heb
namelijk expliciet gezegd dat ik het ontoelaatbaar vind dat dat soort pakketten
bestaat, waarbij of twee keer wordt betaald, of lucht wordt verkocht, omdat
men daarvoor al verzekerd was. Mevrouw Kant gebruikte in dit verband de formulering
"neppakket".Voorzitter! Over de notitie die in mei komt, heb ik een brief gestuurd
met een hele inhoudsopgave daarbij. Daarin staat ook het onderdeel "verhouding
tussen publieke taken en verantwoordelijkheden, en private activiteiten".
Al dit soort aanvullende diensten bevindt zich in feite in de categorie private
activiteiten. In dat kader zal dat verder uitgewerkt worden en komen deze
punten verder aan de orde. De punten die mevrouw Hermann noemde, zijn allemaal
aspecten die systematisch zullen worden langsgelopen.Voorzitter! Alles staat of valt met het aanpakken van de wachtlijsten.
Op het moment dat wij er niet in slagen die wachtlijsten terug te dringen,
zal er altijd een druk blijven bestaan om die onzekerheidsgevoelens bij mensen
te exploiteren. Dat is naast de intrinsieke reden dat mensen gewoon recht
hebben op die zorg, die goed geregeld moet worden, de hoofdreden om hoge prioriteit
toe te kennen aan het plan van aanpak wachtlijsten. Mevrouw Arib vroeg in
feite om inzicht in de wijze waarop de regio's de intensiveringsmiddelen inzetten.
Zij noemde als voorbeeld verpleegafdelingen die worden aangewend om wachtlijsten
terug te dringen. Wij moeten inzicht zien te krijgen in de wijze waarop de
intensiveringsmiddelen worden aangewend en in de vraag welke capaciteit daarmee
gerealiseerd wordt in de sfeer van de thuiszorg, het PGB en verzorgings- en
verpleeghuiszorg. Vanaf het moment dat duidelijkheid bestaat over besteding
van die middelen, zal ik de Kamer daarover informeren. In feite past dit in
het plan van aanpak wachtlijsten, dat wij ontwikkelen samen met de verschillende
partijen die betrokken zijn bij de meerjarenafspraken in het kader van verpleging
en verzorging.Voorzitter! Ik kom toe aan de wenselijkheid van een onderzoek. Ik heb
in februari, in antwoord op vragen van mevrouw Kant naar een dergelijk onderzoek,
gezegd dat ik tegen dat soort voorrangszorg ben. Wij willen in de meinotitie
aangeven op welke wijze wij daaraan paal en perk zullen stellen. Ik vind een
nader onderzoek daarom niet nodig. Vorig week waren hier vele fracties die
vonden dat op tal van punten onderzoek zou moeten plaatsvinden. Ik ben niet
degene die zegt geen onderzoek te willen doen, want het is een belangrijk
onderwerp. Maar ik denk dat wij met de onderzoeken die er liggen, een behoorlijk
beeld hebben van de variatie aan bestaande pakketten. De vraag is in hoeverre
een zeer diepgaand onderzoek nog nodig is. In de beantwoording van de vragen
van mevrouw Arib en mevrouw Kant hebben wij daarom gezegd dat wij bereid zijn
aan de koepels te vragen om eens bij de achterban te inventariseren wat men
aan varianten heeft. Ik wil dat voluit doen. Het verrichten van een echt diepgaand
onderzoek, zoals mevrouw Meijer vraagt, betekent in feite dat de discussie
over oplossingen wordt uitgesteld tot de resultaten van dat onderzoek er zijn.Eerlijk gezegd denk ik dat wij op dit moment voldoende inzicht hebben
in datgene wat zich voltrekt om die discussie in mei te voeren. Een inventarisatie
vind ik dus prima. Wij zullen dat verzoek gewoon doen uitgaan. Het allerbelangrijkste
is dat de organisaties zelf aan de slag gaan met de door ons gegeven criteria,
zodat de onwenselijke elementen uit die pakketten worden gehaald. Het is daarbij
noodzakelijk dat wij de toelatingscriteria, het toezicht etc. in het kader
van de AWBZ formeel goed regelen. De heer Van der Vlies merkte terecht op
dat deze weg enige tijd zal vergen. Dan neemt evenwel niet weg dat, ondanks
onze uitspraken in de hierover gevoerde debatten over wat wel en niet kan,
dit vervolgens in de praktijk van alledag kan leiden tot aanpassing van pakketten,
meer duidelijkheid enzovoort. Ik wil dan ook het beleid voeren op basis van
de combinatie van die twee sporen. In formele zin moeten wij het beter gaan
regelen dan in het verleden het geval was, maar ook die discussie over wat
wel en niet kan, moet versneld tot aanpassing van die pakketten leiden. Uiteindelijk
kan ook een keurmerk daaraan een bijdrage leveren.De heer Schutte schetste de totstandkoming van dit soort aanvullende pakketten.
Vroeger was iemand lid van de kruisvereniging en kreeg hij de thuiszorg. In
het verleden bestond er een verplichte contributie van ƒ 55 en de afgelopen
jaren kwam daar een opslag van ƒ 10 soms ƒ 15 bij. Per 1 januari
jl. is dat opslaggedeelte verhoogd en wil men die pakketten verder uitbreiden.
De heer Schutte vroeg wat het karakter van het aanvullende pakket van de thuiszorg
is. In principe is dat een dienstenpakket. Men sluit een dienstverleningsovereenkomst
met de thuiszorg. Er is geen sprake van een verzekeringsovereenkomst, want
er kan geen garantie worden gegeven dat men sneller zorg krijgt in het kader
van de AWBZ. Een dergelijke overeenkomst is niet toegestaan op grond van de
Wet toezicht verzekeringsbedrijf, want de thuiszorginstellingen zijn niet
toegelaten als verzekeraar.Dan kom ik te spreken over het persoonsgebonden budget. Mevrouw Dankers
en mevrouw Meijer vroegen of dit de oplossing van alle problemen is. In een
situatie van schaarste is dat niet het geval, want schaarste kan leiden tot
hogere prijzen. In die situatie moet wellicht het budget omhoog om die hogere
prijzen te compenseren. Dus in een systeem van krapte is dit niet de oplossing
van het probleem. Zolang die schaarste er niet is, is het persoonsgebonden
budget een allocatie-instrument.Mevrouw Dankers (CDA):De staatssecretaris kan die redenering ook omdraaien. Is
de tijd rijp om over te steken naar het persoonsgebonden budget op het moment
waarop er geen wachtlijsten zouden zijn en de staatssecretaris voldoet aan
de wens van de Kamer? Immers, in die situatie is er geen sprake van opwaartse
prijzen.Staatssecretaris Vliegenthart:Op dit moment zijn wij bezig met het uitbreiden van het persoonsgebonden
budget. Het betreft hier een van de instrumenten die klantgerichte zorg mogelijk
maken. Wij willen de mensen de keuze geven tussen persoonsgebonden budget
of zorg in natura. Mevrouw Meijer heeft gevraagd of hier sprake is van de
oplossing van het probleem. Ik heb al aangegeven dat het in een situatie van
schaarste waarbij de prijzen stijgen, niet de oplossing is van het probleem,
omdat het tot effect kan hebben dat de toegankelijkheid van de zorg voor mensen
met een kleine portemonnee in het geding komt.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, op een nader te bepalen tijdstip over de motie te stemmen.
Ik geef de indieners ervan overigens wel in overweging dat de staatssecretaris
heeft gezegd dat zij in feite al uitvoert waar in de motie om wordt gevraagd.Aldus wordt besloten.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Voorzitter: Essers 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19981999-3927-3944.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl