Behandeling van:  - het wetsvoorstel Vaststelling van een Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen en daarmee verband houdende wijzigingen van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek van Strafvordering en de Wet op de jeugdhulpverlening alsmede enige andere wetten (Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen) (26016)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1999-2000, pag. 4017-4048

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

22-03-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

nr. 57, pagina 4017-4048

16-03-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26016Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van: - de verslagen van de commissie voor de Verzoekschriften over een aantal in haar handen gestelde adressen (26851, nrs. 28 t/m 39)Pagina 4003-4003
Presentie en opening (donderdag 16 maart 2000)Pagina 4003-4003
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 16 maart 2000)Pagina 4048-4049
Behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van een Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen en daarmee verband houdende wijzigingen van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek van Strafvordering en de Wet op de jeugdhulpverlening alsmede enige andere wetten (Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen) (26016)Pagina 4017-4048
Behandeling van: - het verslag van een algemeen overleg met de minister van Verkeer en Waterstaat over de Westerscheldetunnel (17741, nr. 29)Pagina 4003-4008
Regeling van werkzaamheden (donderdag 16 maart 2000)Pagina 4016-4017
Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Sanctiewet 1977 en van de In- en uitvoerwet tot vereenvoudiging van de implementatie van internationale verplichtingen (26872); - het wetsvoorstel Regels met betrekking tot de productie en keuring van uitrusting voor zeeschepen (Wet scheepsuitrusting) (26878)Pagina 4003-4003
Behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Wet milieubeheer (meldingenstelsel) (26552)Pagina 4008-4016

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 177 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Vaststelling
van een Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen en daarmee verband
houdende wijzigingen van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek van Strafvordering
en de Wet op de jeugdhulpverlening alsmede enige andere wetten (Beginselenwet
justitiële jeugdinrichtingen) (26016).De algemene beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Duijkers (PvdA):Mevrouw de voorzitter! Met deze eerste, dus nieuwe Beginselenwet justitiële
jeugdinrichtingen is een positieve stap gezet op de weg naar het ontwikkelen
van een goede rechtspositie van jeugdigen in justitiële inrichtingen.
De uitgangspunten van de Partij van de Arbeid bij het beoordelen van deze
wet zijn: de gedachte dat jeugdigen beschermd moeten worden, het creëren
van een goed opvoedingsklimaat en het aspect met betrekking tot de toeleiding
naar werk in vervolg op het in een jeugdinrichting zitten. Tijdens de werkbezoeken
die ik de afgelopen twee jaar bij zowel particuliere inrichtingen als rijksinrichtingen
heb afgelegd, ben ik dikwijls geconfronteerd met de geschiedenis van dit soort
werk. Je ziet daar foto's en prenten van de vroegere rijkstuchtscholen en
van de later ontstane particuliere inrichtingen die veelal een religieuze
grondslag kennen en die vaak ook als tegenhanger van de staatsopvoeding zijn
bedoeld. Deze inrichtingen lagen dikwijls in stadsparken of andere prachtige
plantsoenen. Op deze werkbezoeken ontmoet je personeel dat zeer betrokken
en professioneel aan de slag is met deze jongeren.De samenstelling van de bewoners en bewoonsters is de laatste jaren veranderd.
Het aantal strafrechtelijk geplaatsten neemt namelijk sterk toe. Dat zijn
jongeren die vanwege ernstige misdrijven reeds op jeugdige leeftijd –
een groeiend aantal bewoners valt in de leeftijdscategorie 12- tot 15-jarigen –
is veroordeeld. Het beeld van de aandoenlijke boefjes die te vaak iets uit
de kruidenierswinkel op de hoek hebben meegenomen, bestaat allang niet meer.
De jeugdigen van vandaag zijn gehecht vanwege zware geweldsmisdrijven, ernstige
mishandelingen of ernstige delicten in het kader van de drugscriminaliteit.Uitgangspunt bij het nemen van strafmaatregelen tegen jongeren is dat
zij voor hun eigen veiligheid zo lang mogelijk in hun eigen woon- en leefomgeving
moeten blijven. Alternatieve straffen en taakstraffen worden dan ook eerder
uitgesproken dan een strafmaatregel als detentie. Deze groep jongeren –
dat zijn vooral jongens – verblijven in dezelfde inrichtingen als de
jongens en meisjes die door de kinderrechter niet alleen onder toezicht zijn
geplaatst, maar ook in een gesloten inrichting moeten worden opgenomen, vanwege
de ernst van hun gedrag.De ernst van het delict dat hen met justitie in aanraking heeft gebracht,
staat veelal niet in verhouding tot het besluit een gesloten opname op te
leggen. De PvdA-fractie is van mening dat het een zeer onwenselijke situatie
is dat jongeren die vanwege zware delicten, al of niet met een bijmaatregel,
in dezelfde inrichting verblijven als jongeren die op basis van een civielrechtelijke
maatregel in een inrichting zijn geplaatst. Dat zijn bijvoorbeeld jongeren
die van huis zijn weggelopen of emotioneel zo in de war zijn dat zij niet
langer thuis kunnen wonen.Het gegeven dat deze beginselenwet een sterk accent legt op de strafrechtelijke
aspecten van detentie en daaraan gekoppeld de mogelijkheden van zware strafmaatregelen
binnen de inrichting, is een reden temeer om te pleiten voor een scheiding
tussen inrichtingen voor jeugddetentie en inrichtingen voor behandeling van
zowel civielrechtelijk als strafrechtelijk geplaatsten.Het gebrek aan voldoende plaatsten in de residentiële jeugdhulpverlening
en de gesloten afdeling van de jeugdpsychiatrie leidt ertoe dat de druk op
justitiële inrichtingen onnodig wordt vergroot. Het is bekend dat kinderrechters,
als zij een maatregel nemen, rekening houden met het belang dat een kind snel
wordt geplaatst. In de ogen van de PvdA-fractie is dat een ongewenste situatie.
Wij willen dan ook graag weten hoever het overleg van de minister met VWS
is gevorderd over de plaats van de jeugdpsychiatrie. De PvdA-fractie overweegt
met een motie te komen over de scheiding van civielrechtelijke en strafrechtelijke
plaatsingen in verschillende inrichtingen.Het is bekend dat de wachtlijstproblematiek groot is. Dat geldt voor de
justitiële inrichtingen voor zowel opvang als behandeling enerzijds en
de particuliere VWS-inrichtingen anderzijds. De minister heeft bij de begrotingsbehandeling
van Justitie toegezegd dat hij hiernaar een nader onderzoek zou laten verrichten
en dat hij in het voorjaar zou komen met een overzicht. Wat is hier de stand
van zaken?Een ander punt dat aandacht verdient als het gaat om de bescherming van
jongeren, is het gegeven dat de behandelinrichtingen steeds meer opvangplaatsen
in gebruik nemen. Het gebrek aan plaatsen in alle justitiële jeugdinrichtingen
leidt ertoe dat jeugdigen die in de opvang wachten op het oordeel van de kinderrechter,
in toenemende mate in particuliere inrichtingen terechtkomen. De PvdA vindt
het principieel onjuist dat jeugdigen hun detentie uitzitten in een particuliere
inrichting. Als men iemand zijn vrijheid ontneemt, raakt men aan zijn grondrechten
en dat is het recht van de overheid. Personen, ongeacht hun leeftijd, mogen
dan ook alleen maar voor behandeling in een particuliere inrichting in hechtenis
worden genomen. De PvdA-fractie nodigt de minister uit hierin stelling te
nemen.De heer Rouvoet (RPF):Vindt mevrouw Duijkers dat in de huidige situatie aan dat exclusieve recht
van de overheid afbreuk wordt gedaan? Het is toch alleen de overheid die de
vrijheidsontneming oplegt? Slechts de uitvoering daarvan is overgelaten aan
inrichtingen en daar kennen wij inderdaad rijksinrichtingen en particuliere
inrichtingen.Mevrouw Duijkers (PvdA):Wij vinden de uitvoering, als het gaat om de huis-van-bewaringfunctie,
ongeacht of het om volwassenen dan wel om jeugdigen gaat, eveneens een taak
van de overheid. Anders zou je particuliere beveiligingsorganisaties kunnen
inzetten om bijvoorbeeld volwassen gedetineerden in een huis van bewaring
te bewaken en te begeleiden. Wij vinden dit principieel onjuist. Wij zijn
van mening dat dit een staatstaak is.De heer Rouvoet (RPF):Dat is helder. Vindt u dat dit ook geldt voor TBS-inrichtingen?Mevrouw Duijkers (PvdA):TBS-inrichtingen zijn een soort behandelinrichtingen. Daar hebben wij,
net als geldt voor behandelinrichtingen voor jeugdigen, minder problemen mee,
onder de voorwaarde dat het staatstoezicht goed is georganiseerd.De heer Rouvoet (RPF):Die voorwaarde geldt ook bij de justitiële jeugdinrichtingen. Bij
TBS-gestelden gaat het ook om vrijheidsontneming en eventueel om dwangopname.
Ten aanzien daarvan zou u dezelfde redenering moeten hanteren die u hanteert
ten aanzien van deze inrichtingen.Mevrouw Duijkers (PvdA):Waar het mij om gaat, is dat de rechter nog geen uitspraak heeft gedaan.
Als het gaat om een huis van bewaring, heeft de rechter nog geen uitspraak
gedaan. Je ontneemt iemands vrijheid in afwachting van een uitspraak van de
rechter. In mijn beleving is het dan niet mogelijk dat een particuliere organisatie
die detentie uitvoert. Als de rechter een uitspraak heeft gedaan en er sprake
is van detentie, moet de feitelijke detentie door de overheid worden uitgevoerd.
Wanneer het overwicht wordt gevormd door behandeling – en dat geldt
in TBS-inrichtingen en in de behandelinrichtingen van justitiële instellingen –
kan het ook gebeuren in een particuliere inrichting, onder voorwaarde van
een juist toezicht.De heer Rouvoet (RPF):Akkoord.Mevrouw Duijkers (PvdA):Voorzitter! Een bijzonder punt van aandacht betreft de meisjes. Het aantal
vrouwelijke jeugdige delinquenten en civielrechtelijk geplaatsten is vrij
klein. Dit betekent dat een aantal principes die nu in de wet staan voor meisjes
niet gehanteerd kunnen worden, omdat het aantal te klein is en allerlei differentiaties
die men zou willen feitelijk niet uitvoerbaar zijn, waardoor het garanderen
van de kwaliteit van de plaatsing in een gesloten inrichting niet haalbaar
is. Wij willen graag horen van de minister hoe hij denkt de kwaliteit van
de wet en de behandeling van meisjes te garanderen, gelet op het geringe aantal
meisjes.Belangrijk in het werken in justitiële jeugdinrichtingen is het creëren
van een goed opvoedkundig klimaat. Dat staat primair. Jeugdigen worden eigenlijk
heropgevoed door het aanbieden van een dagstructuur, het aanleren van respect
voor anderen, sociale vaardigheden en het ontwikkelen van kennis en vaardigheden,
om zich na verblijf in een inrichting normaal te kunnen handhaven in de samenleving.
Het wetsvoorstel schrijft voor dat in de opvang verblijfsplannen voor de jeugdigen
ontwikkeld moeten worden. De PvdA ondersteunt dit voornemen. Het biedt de
jeugd immers betere kansen na verblijf in een inrichting. In de praktijk blijkt
dat het plaatsingsbeleid een echte investering bemoeilijkt. Jeugdigen worden
overgeplaatst of worden heengezonden om plek te maken voor jongeren wier delict
of de veiligheid van hemzelf of zijn omgeving noodt tot opname. Er zijn veel
redenen waarom jongeren vaak niet erg lang in een opvanginrichting verblijven
om een verblijfsplan effectief te laten zijn. Wij willen van de minister graag
weten welk ambitieniveau hij heeft met die verblijfsplannen, mede gelet op
de leerplicht die ook voor deze jongeren geldt.De behandelplannen in de vervolgfase zijn nadrukkelijk gericht op het
behandelen van ontwikke- lings-, persoonlijkheids- of psychiatrische stoornissen
enerzijds en het vergroten van de mogelijkheden om via scholing of toeleiding
naar werk zich te kunnen handhaven in de samenleving anderzijds.De heer Eurlings (CDA):Ik was verheugd mijn collega van de PvdA te horen zeggen dat zij het opvoedkundige
klimaat in justitiële jeugdinrichtingen van essentieel belang vindt.
Ik onderschrijf dit volledig. Kan zij aangeven in hoeverre zij van mening
is dat het daarmee wel of niet goed zit, mede afgezet tegen de conclusies
van het rapport "Eind goed al goed"?Mevrouw Duijkers (PvdA):Ik heb die vraag over het opvoedkundig klimaat gesteld, omdat ik bij mijn
werkbezoeken heb geconstateerd dat elke inrichting zijn eigen model heeft.
Naast de drie r's – rust, regelmaat en reinheid – heeft iedere
inrichting zijn eigen zienswijze op wat het pedagogisch klimaat moet zijn.
Ik heb het idee dat er erg veel geëxperimenteerd wordt. Zijn die kinderen
dan proefkonijnen? Dat kan naar mijn idee helemaal niet. Of zijn zij objecten
in de zin van: wij zijn onze methode aan het verbeteren om het voor die kinderen
beter te maken? Ik zet hier en daar vraagtekens bij het toezicht op de methodeontwikkeling.
Ik vraag mij af of dat voldoende is. Ik zeg niet dat het niet zo is. Ik weet
het gewoon niet.De heer Eurlings (CDA):Dat geluid moet hier zeker geuit worden, maar hebt u zelf een idee of
het niveau van het opvoedkundige karakter over het algemeen goed of te laag
is?Mevrouw Duijkers (PvdA):Dat kan ik niet beoordelen.De heer Eurlings (CDA):Hebt u zelf wel ideeën in welke richting de ontwikkeling zou kunnen
gaan, zodat het opvoedkundige karakter van de behandeling wordt versterkt?Mevrouw Duijkers (PvdA):Als ik de inrichtingen bezoek, valt de enorme betrokkenheid van het personeel
mij op. De visie van de inrichting is niet gekoppeld aan een landelijk beleidskader
waaraan het opvoedkundig klimaat moet voldoen. Mijn dilemma is dat ik op dat
punt graag meer beleidsontwikkeling en beleidsinvulling zou zien, zodat de
Kamer controle kan uitoefenen. Naar mijn beleving is er te veel vrijheid voor
de inrichtingen. Ik kan geen oordeel vellen, omdat de informatie mij ontbreekt.Bij het opstellen van behandelplannen is het verrichten van een persoonlijkheidsonderzoek
de basis. De Partij van de Arbeid heeft met belangstelling kennisgenomen van
berichten over plannen om in Spijkenisse een Pietertje Baan te ontwikkelen
voor zwaardere gevallen. Hoe denkt de minister hierover?Een grote klacht van jongeren is dat wanneer zij voor het oordeel van
de rechter door de molen van persoonlijkheidsonderzoeken gaan, de behandelinrichting
opnieuw begint. Uit werkbezoeken blijkt dat dit zowel te maken heeft met aanvullende onderzoeksvragen – daar is niets mis mee –
maar ook met professionele rivaliteit. De vraag is of de jongeren daaronder
moeten lijden, afgezien van de verspilling van middelen. Graag hoor ik de
zienswijze van de minister op dit punt.In antwoord op de interruptie sprak ik er al over dat ik mij heel ernstig
afvraag of behalve de drie r's, reinheid, rust en regelmatig, er zowel bij
particuliere als bij rijksinrichtingen zoveel vrijheid moet zijn, dat zij
een eigen methode kunnen ontwikkelen. De diverse inrichtingen zijn in samenwerking
met universiteiten bezig om de ontwikkelde methodes doeltreffender toe te
passen. Ik vraag mij eerlijk gezegd af of de grens tussen het verbeteren van
de methode en het gebruiken van jongeren als een soort proefkonijnen bij het
vinden van betere methoden voor het opvoedkundig en psychisch hulpverleningsmodel
zuiver wordt getrokken. Welke aanwijzingen hebben de inspecties om de controle
van deze nieuwe ontwikkelingen te volgen? Welke bestuurlijke ruimtes hebben
besturen van particuliere inrichtingen om zelf invulling te geven aan deze
opdracht?Mijn laatste onderwerp is de toeleiding naar werk en onderwijs. Investeren
in jongeren is investeren in onderwijs. De jongeren vallen onder de Leerplichtwet.
De rijksinrichtingen worden met dit wetsvoorstel geëquipeerd om de Leerplichtwet
uit te voeren. De particuliere inrichtingen hadden al langer eigen scholen
of maakten gebruik van scholen in de omgeving. In het onderwijsdossier van
Justitie zit een groot aantal problemen.De jongeren worden ingeschreven in de gemeente waar de inrichting is gevestigd.
De gemeente moet, al of niet in samenwerking met andere gemeenten in het kader
van Samen naar school – wij hebben veel te maken met zwakbegaafde jongeren
die psychisch gestoord zijn – de financiële middelen opbrengen
om adequaat onderwijs aan deze jongeren te verlenen. De gemeenten zijn verantwoordelijk
voor de huisvesting van scholen, terwijl Justitie eigen scholen heeft of de
scholen zelf financiert. Maar de gemeenten krijgen geen geld. Hoewel de jongeren
bij de gemeenten worden ingeschreven, krijgen de gemeenten geen geld en faciliteiten
om het onderwijs voor hen te organiseren. De particuliere inrichtingen daarentegen
krijgen rechtstreeks OCW-gelden voor hun onderwijstaken. Zij moeten ook voldoen
aan de normen van de onderwijsinspectie.Het verzoek aan de minister is om een inventarisatie te maken van alle
moeilijkheden die zich voor Justitie, het onderwijs en de gemeenten voordoen
bij het onderwijs aan leerplichtige jongeren in de justitiële inrichtingen,
ongeacht of het particuliere of rijksinrichtingen zijn.De activiteiten om jongeren naar werk te geleiden, worden momenteel gefinancierd
met tijdelijke middelen van Europese structuurfondsen. Wanneer verzekert de
minister de inrichtingen van structurele middelen? Investeren in de toekomst
van de jongeren betekent fundamenteel investeren, in samenwerking met personen
uit de omgeving van de jongen of het meisje en het investeren in samenwerking
met instanties die de begeleiding tijdens en na hechtenis verzorgen. In de
praktijk blijkt dat inrichtingen daar een heel eigen invulling aan geven.
Het hangt mede af van de bereidheid van scholen, werkgevers, arbeidsbureaus,
jeugdreclassering, jeugdhulpverlening, Riagg's etc. om eveneens te investeren
in de samenwerking. Vaak loopt men aan tegen de voordeursproblematiek: "wij
doen niets voor deze jongeren want zij horen oorspronkelijk in een andere
regio; zwakbegaafde jongeren met persoonlijkheidsstoornissen kunnen wij niet
helpen", enz. Justitie zelf heeft zowel inrichtingen met een landelijke als
met een regionale functie. In het bijzonder de inrichtingen met een landelijke
functie lopen aan tegen samenwerkingsproblemen met de instanties in de regio
waar zij zijn gevestigd. Het is ook lastig om een netwerk op te bouwen met
instanties en andere regio's waar slechts incidenteel iemand naar teruggaat.
Wil de minister een onderzoek starten naar nut en noodzaak van regionale samenwerking,
gelet op de mogelijkheden om zowel met de personen rondom het individu als
met instanties in de regio doelmatig en doeltreffend te werken aan het tegengaan
van recidive? Tenslotte is het de bedoeling om de jeugdige uit de gevangenis
te houden en niet om hem daar te houden.De voorzitter:I welcome the members of the British-Netherlands parliamentarian group
who are meeting with the members of our Netherlands-British group today. You
are welcome here!De heer Niederer (VVD):Mevrouw de voorzitter! Dit wetsvoorstel vormt het sluitstuk van een algehele
herziening van de wetgeving op het terrein van de tenuitvoerlegging van vrijheidsstraffen
en vrijheidsbenemende maatregelen. Eerder traden in werking de Beginselenwet
verpleging ter beschikking gestelden en de Penitentiaire beginselenwet. Met
dit wetsvoorstel wordt er een eigentijds antwoord gegeven op wat er allemaal
in een jeugdgevangenis moet worden geregeld. Maar het is een beginselenwet,
waarin slechts algemene uitgangspunten worden geformuleerd. Deze uitgangspunten
moeten nog worden geconcretiseerd in een algemene maatregel van bestuur en
in uitvoeringsrichtlijnen van de minister. Kan hij een indicatie geven van
wanneer deze beschikbaar zullen zijn?De meeste vragen van de VVD-fractie zijn in de nota naar aanleiding van
het verslag naar tevredenheid beantwoord. Een paar vragen en opmerkingen resteren
nog. Het scholings- en trainingsprogramma wordt terecht beschouwd als een
verdere tenuitvoerlegging van de vrijheidsstraf of de vrijheidsbenemende maatregel.
De gelijkenis met het penitentiaire programma uit de Penitentiaire beginselenwet
dringt zich op. Voor dit penitentiaire programma draagt de inrichtingsdirecteur
de algemene verantwoordelijkheid. De VVD-fractie vindt het logisch als ook
de directeur van de jeugdinrichting de algemene verantwoordelijkheid draagt
voor het scholings- en trainingsprogramma, temeer nu de minister, en in het
bijzonder de dienst justitiële inrichtingen, verantwoordelijk is voor
de tenuitvoerlegging. In de nota naar aanleiding van het verslag meldt de
minister dat er over de positie van de directeur nog wordt gesproken. Kan
hij er nu iets meer over zeggen? Heeft hij inmiddels een standpunt ingenomen?
Ook de VVD-fractie onderschrijft het belang van de scholings- en trainingsprogramma's;
er wordt een betere reïntegratie van de jonge delinquent na ommekomst
 van zijn straftijd mee beoogd, in de hoop dat deze niet in
recidive vervalt. Wat verwacht de minister van deze programma's in termen
van afnemende recidive? En zal er voor de jongere steeds een arbeidsplaats
zijn wanneer hij of zij met succes een programma heeft gevolgd? Het hebben
van werk is immers een belangrijke factor bij het tegengaan van recidive.In onze samenleving is het niet altijd eenvoudig iemands identiteit volledig
en juist vast te stellen. Om allerlei redenen hebben uiteenlopende groepen
van personen er belang bij hun ware identiteit te verhullen en zich te bedienen
van verschillende aliassen. Nu de populatie in de jeugdgevangenissen een afspiegeling
van onze samenleving is, zullen de identiteitsproblemen ook daar niet vreemd
zijn. De jeugdige is volgens het wetsvoorstel verplicht zich te laten fotograferen
en een vingerafdruk of een handscan te laten afnemen. Op een voorstel van
onze fractie om daarnaast in voorkomende gevallen gebruik te maken van bestaande
technieken als gebits- en botonderzoek en het afnemen van een DNA-test, bijvoorbeeld
via een uitstrijkje van het wangslijmvlies, geeft de minister als reactie
dat deze methoden hem te ver gaan. Het zou slechts gaan om het zich identificeren
in de inrichting. Kan de minister zijn standpunt iets meer motiveren? Ik wijs
erop dat inrichtingsdirecteuren melden dat er gevangenen zijn wier opgegeven
identiteit bij het binnenkomen van de inrichting sterk wordt betwijfeld. Dit
zou dan betekenen dat zij het gehele strafproces onder een andere identiteit
hebben doorlopen, waarschijnlijk om eerder gepleegde strafbare feiten te verhullen.
Wil de minister hierop een reactie geven?Voorts reageert de minister afwijzend op gedwongen bloedafname als alternatief
voor de controle van de urine op de aanwezigheid van gedragsbeïnvloedende
middelen, lees: drugs. Zijn motivering: de concentratie van drugs in bloed
is over het algemeen lager dan die in urine en daardoor minder eenvoudig vast
te stellen en bovendien moet bloedafname met meer voorzorgen worden omringd
dan urineafname. Die motivering overtuigt niet echt. Kan de minister zeggen
hoe dit in de ons omringende landen is geregeld?In het kader van de bezuinigingstaakstelling die de dienst justitiële
inrichtingen in deze kabinetsperiode opgelegd heeft gekregen, heeft de VVD
al in 1998 gesuggereerd om voortaan alle geestelijke verzorgers, zoals pastoraal
medewerkers, predikanten en humanisten, niet meer in dienst te laten van de
justitiële inrichtingen, maar deze op contractbasis tegen een nader overeen
te komen vergoeding geestelijke zorg te laten verrichten. Deze suggestie zou
overigens niet alleen voor de jeugdinrichtingen moeten gelden, maar voor het
gehele gevangeniswezen. De minister antwoordt op 30 maart van het vorige jaar
dat hij geen plannen in die richting heeft. We zijn nu een jaar verder. Is
er inmiddels sprake van een koerswijziging? Zo neen, dan hoor ik dat en, zo
ja, waaruit zou die koerswijziging dan bestaan?De heer Rouvoet (RPF):Voorzitter! Ik ken die suggestie van de VVD-fractie. Ik wijs erop dat
in de stukken de toegang van de geestelijke verzorger tot de jeugdige aan
de orde is geweest. De minister zegt daarover dat de geestelijke verzorger
op gelijke voet als het overige personeel toegang tot de jeugdige heeft. De
geestelijke verzorger wordt namelijk als lid van het personeel beschouwd.
Moet dat in de gedachtegang van de heer Niederer zo blijven, ook als men op
contractbasis werkt? Of zou er dan met betrekking tot de toegang tot de jeugdige
iets moeten veranderen?De heer Niederer (VVD):Het contract mag er nooit toe leiden dat feitelijk minder geestelijke
zorg wordt verricht dan die nu wordt gegeven. Met de voorgestelde verandering
zou men zich echter meer bewust zijn van het feitelijke aantal uren waarin
geestelijke zorg wordt gegeven. Die uren worden dan betaald. Het is niet de
bedoeling dat iemand op de loonlijst van het departement staat, terwijl er
geen eenduidigheid voor het aantal bezoeken is. De ene verzorger zal de inrichting
bijvoorbeeld twee, drie keer in de week bezoeken en de andere iedere dag.Voorzitter! Tot slot wil ik de minister nog een aantal vragen stellen
over de celcapaciteit van de justitiële inrichtingen. We weten dat er
een groot tekort aan plaatsen is. Hoe staat het daar nu mee? Wat is de gemiddelde
bezettingsgraad van de cellen? Hoe staat het met het bouwprogramma voor deze
sector? Vanochtend stond in De Telegraaf een interessant stuk over het bouwen
van multifunctionele jeugdinrichtingen in Lelystad. Kortom, kan de minister
over dat bouwprogramma nog iets kwijt? Hoe beoordeelt de minister projecten
als Glenn Mills? Wil hij actief bevorderen dat de daarvoor in aanmerking komende
jongeren door de rechter in dit soort projecten worden geplaatst? Kunnen naar
het oordeel van de minister deze projecten de overdruk op de jeugdinrichtingen
enigszins wegnemen? Als de minister het opzetten van een project als Glenn
Mills ondersteunt, betekent dat dan dat, voorzover dat nodig is in samenspraak
met zijn ambtgenoot van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, deze projecten
ook in de toekomst gefinancierd worden?De heer Rouvoet (RPF):Voorzitter! Ik zal mijn bijdrage vanzelfsprekend mede namens de fractie
van het GPV uitspreken, maar in dit geval ook mede namens de fractie van de
SGP.Voorzitter! In het onderhavige wetsvoorstel ontmoeten wij de voltooiing
van een omvangrijke wetgevingsoperatie, waarvan de beide eerdere delen werden
gevormd door de Beginselenwet gevangeniswezen en de Beginselenwet TBS. Gelet
op de omvattende discussies die we bij die gelegenheid hebben gevoerd, hebben
onze fracties de indruk relatief kort te kunnen zijn als het gaat om dit sluitstuk:
de Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen. Daaraan draagt ook de
uitgebreide schriftelijke gedachtewisseling bij, die in onze ogen bijzonder
vruchtbaar is geweest. Als wij het hebben over drie forse wetten, die gaan
over min of meer vergelijkbare, in ieder geval verwante beleidsterreinen,
en als ook nog eens een doelstelling is geweest de wetten zoveel mogelijk
met elkaar te harmoniseren, komt natuurlijk ook de gedachte aan integratie
van die drie wetten op. Die integratie is in het begin wel overwogen, zo schrijft
de minister in antwoord op vragen van onze fracties, maar die is er niet gekomen.
Als argument wordt gegeven dat de drie onderwerpen toch weer net te veel van
elkaar verschillen om ze in één wet, die ook overzichtelijk
moet blijven, bij elkaar te brengen. Eerlijk gezegd heb ik
wel een iets andere indruk gekregen. Heel goed denkbaar is dat, zoals we dat
bij andere wetsvoorstellen ook kennen, met een algemeen gedeelte wordt begonnen,
waarna via verbijzondering een aantal afdelingen in één wet
bij elkaar kan worden gebracht. Ik denk aan de nieuwe Vreemdelingenwet, waar
zoiets gebeurt. Ik laat dit punt nu echter rusten, gezien de stand van de
discussie. Het is niet zo zinvol daarop nu uitvoerig in te gaan, tenzij de
minister aangeeft dat hij zich in dit debat alsnog wil laten overtuigen van
het laatste, maar die indruk heb ik niet.Over aard en doel van gewone justitiële inrichtingen valt al veel
te zeggen, bijvoorbeeld over wat je nu precies met de straf wilt bereiken.
Eens temeer geldt dit als het gaat om justitiële jeugdinrichtingen. Zeker
de vrijheidsstraf geldt normaal gesproken al als een ultimum remedium. Voor
jeugdigen geldt dat ook, maar veel meer nog dan bij volwassenen wil je bereiken
dat de vrijheidsstraf, de vrijheidsbenemende maatregel, ergens toe dient.
De jeugdige moet er beter van worden. Ik ben verheugd dat het wetsvoorstel
sterk in het teken staat van wat het pedagogisch model is genoemd.Betekent dit dat het goed gaat met de inrichtingen in Nederland? Helaas
is dat nog niet meteen het geval. De jeugdcriminaliteit neemt toe, en daarmee
ook het aantal plaatsingen in inrichtingen. De begroting voor 2000 geeft daarover
niet mis te verstane cijfers. Terecht is de aanpak van jeugdcriminaliteit
een speerpunt in het criminaliteitsbeleid. Er staan de nodige plannen op tafel.
Ik verwijs onder andere naar de nieuwe wet op de jeugdzorg, waarover wij gisteren
in ander verband uitvoerig hebben gesproken, welke wet nog bij de Kamer zal
worden ingediend. Wat betekenen die plannen, met name voor de wet op de jeugdzorg,
voor het voorliggende wetsvoorstel? Hoe is de afstemming en samenwerking tussen
de inrichtingen, met hun resocialisatieprojecten als het scholings- en trainingsprogramma
(STP) en de overige activiteiten op dit terrein, in de fase dat beneming van
de vrijheid nog niet aan de orde is? Wat is bijvoorbeeld de relatie tussen
de aangekondigde individuele trajectbegeleiding en het onderhavige wetsvoorstel?
In relatie tot in het bijzonder de Marokkaanse minderheid is in het najaar
een conferentie gehouden over de mogelijkheden om vanuit de gemeenschap zelf
een bijdrage te leveren aan vermindering van de criminaliteit onder jongeren.
Kan de minister ons nader informeren over de uitkomsten daarvan?Het voornaamste doel van de inrichtingen is dus resocialisatie. Daar zijn
zij sterk op gericht. Ik zou meer inzicht in de resultaten op dit punt op
prijs stellen. In hoeverre stijgen of dalen de recidivecijfers van jeugdigen
die ooit in een inrichting hebben verkeerd? Levert de ene inrichting bijvoorbeeld
betere resultaten dan de andere? In hoeverre worden de inrichtingen op enigerlei
wijze op dit punt afgerekend? Misschien kan de minister ons daarover nadere
informatie geven.Het bijzondere aan de justitiële jeugdinrichtingen is dat er twee
groepen bewoners zitten: civielrechtelijk en strafrechtelijk geplaatsten.
De grondslag is dus hetzij een kinderbeschermingsmaatregel, hetzij een uitspraak
van de strafrechter. Toch is er in de praktijk en in de wet zelf geen sprake
van een scherp onderscheid. De minister verdedigt deze gang van zaken met
een tweetal argumenten. In de eerste plaats wordt de status van een in de
inrichting geplaatste bepaald door de status van de inrichting zelf. Verder
is het onderscheid met civielrechtelijk geplaatsten misschien minder groot
dan je in eerste instantie zou denken. Immers, ook TS'ers zijn in veel gevallen
niet voor niets onder toezicht gesteld. Ze zijn bepaald geen lieverdjes te
noemen, zo vat ik de argumentatie van de minister op dit punt samen. Met andere
woorden, een civielrechtelijke plaatsing is al bijna een strafrechtelijke.
Zo zegt de minister het niet. Zo bedoelt hij het niet, maar de grens is niet
altijd scherp aan te geven, proef ik. Ik vraag de minister nog eens uiteen
te zetten waarom die sterke verwevenheid tussen civielrechtelijke en strafrechtelijke
grondslagen juist zou zijn. In de wet zelf vind je het onderscheid tussen
plaatsing op grond van het BW en het Wetboek van Strafrecht nauwelijks meer
terug, met uitzondering van de beperking van rechten en de aan te brengen
beperkingen. Is dat voor de jeugdigen zelf niet een verwarrende situatie?
Lopen wij niet een beetje het risico dat het onderscheid tussen lastige klanten –
het kunnen heel lastige klanten met grote opvoedingsproblemen zijn –
en criminelen gaat vervagen? Wij zien niet voor niets af, als het maar even
kan, van de plaatsing van jeugdigen in een penitentiaire inrichting voor volwassenen,
omdat ze dan in aanraking komen met mensen van een zwaarder kaliber. Dezelfde
redenering zou je heel goed ophangen – ik leg die nu aan de minister
voor – waar het gaat om de twee grondslagen. Lopen wij niet de kans
dat jeugdigen in aanraking komen met mensen waarmee ze normaal gesproken niet
in aanraking komen en die criminele antecedenten hebben? Is dat wel wenselijk?
Ik hoor graag een meer principiële benadering van dit vraagstuk, want
wij vinden dit een belangrijk punt in het wetsvoorstel.Ik vraag de minister voorts of de ratio van een en ander misschien daarin
is gelegen dat zowel in het ene als in het andere geval de straf of de maatregel
aan hetzelfde doel is onderworpen. Dat kan natuurlijk, namelijk de opvoeding
van de jeugdige en de voorbereiding op de terugkeer in de samenleving. Dan
nog is het de vraag of het voordeel opweegt tegen de door mij geschetste nadelen.Bijzonder in deze sector is ook, evenals in de TBS-sfeer, dat er particuliere
en rijksinrichtingen zijn. Mevrouw Duijkers sprak daar ook over, vanuit een
andere benadering. Sommige fracties hebben vraagtekens gezet bij de plaats
van particuliere inrichtingen in deze tijd. Ik zou mij daar iets bij kunnen
voorstellen als de particuliere inrichtingen in de wet een andere status zouden
hebben dan de rijksinrichtingen. Voorzover ik kan nagaan, is dat niet het
geval. De waarborging van de publieke belangen die met de plaatsing in een
inrichting worden nagestreefd, wordt wat mij betreft door het voorliggende
wetsvoorstel voluit gerealiseerd. Daar gaan het tenslotte om. De publieke
belangen moeten worden gewaarborgd. Ik wijs voorts op de talrijke materiële
bepalingen en de toezichtsstructuur. Gelet daarop zien wij geen aanleiding
deze toch wat bijzondere situatie – dat geef ik toe – te wijzigen.Het verblijfs- en behandelplan, met name het onderdeel STP, het scholings-
en trainingsprogramma in de laatste fase, moet ook in het kader van de doelstelling
straf op maat worden gezien. Ik ben dienaangaande blij met
de antwoorden op de vragen die onze fracties in het verslag hebben gesteld
terzake. Ik wil nog wel even ingaan op de mogelijkheid het STP verder te vervolgen
na de 18-jarige leeftijd. Op vrijwillige basis en bij goede redenen is voortgezette
deelname mogelijk. Hoe staat het met de inkadering daarvan en met name met
de financiering? Ik wijs op een parallel met het debat dat wij gisteren met
de minister hebben gevoerd over de wet op de jeugdzorg die wij nog verwachten.
Toen is er verwezen naar de voorstellen van de commissie-Günther, die
ook aanbevelingen doet over het loslaten van de leeftijdsgrens voor de jeugdhulpverlening
en de jeugdbescherming, zodat een en ander kan doorlopen tot de leeftijd van
23 jaar. Het lijkt mij relevant de verbinding tussen beide beleidsterreinen
die heel erg op elkaar aansluiten in de gaten te houden. Ik vraag de minister
in te gaan op dat voortzetten van het STP na de 18-jarige leeftijd. Het lijkt
mij dat wij niet te krampachtig met die leeftijdsgrens moeten omspringen,
gezien de grote belangen die in het geding zijn, want het gaat om jeugdigen
die op het goede spoor zitten en dit programma zouden willen vervolgen. Ik
heb overigens de indruk dat de inrichtingen zelf ook niet krampachtig omgaan
met deze leeftijdsgrens. Zijn er inmiddels al ervaringsgegevens over het experiment
in Breda? In de nota naar aanleiding van het verslag is gezegd dat men nog
te kort bezig is om al ervaringsgegevens over het STP, in het licht van langdurige
trajecten, te hebben. Zijn die gegevens inmiddels wel beschikbaar?Door de verandering van de naam correctieplaatsing in tijdelijke overplaatsing –
een desbetreffend verzoek van onze fracties is naar tevredenheid gehonoreerd –
is duidelijk geworden dat disciplinaire maatregelen wat anders zijn dan ordemaatregelen.
Een en ander neemt niet weg dat het onderscheid tussen beide typen maatregelen
aan de jeugdigen moeilijk duidelijk te maken zal zijn. Het zal hun, plat gezegd,
een zorg zijn waarom zij een maatregel aan hun broek krijgen. Het is een feit
dat het gebeurt. Het is een dun onderscheid. In de nota naar aanleiding van
het verslag staat dat disciplinaire maatregelen kunnen worden opgelegd indien
de jeugdige feiten pleegt die onverenigbaar zijn met de orde of de veiligheid
in de inrichting. Een ordemaatregel kan worden genomen indien de orde of de
veiligheid zulks vereisen. Dat geeft aan dat het een dun en tamelijk fluïde
onderscheid zal blijken te zijn. Ik vraag de minister of er geen wegen zijn
om dat onderscheid helderder te maken. In de nota staat overigens ook dat
bepaalde maatregelen, zoals de bevestiging van mechanische middelen tijdens
afzondering, alleen kunnen worden genomen als ordemaatregel en niet als een
disciplinaire straf. Wat is precies de ratio achter dat onderscheid bij deze
maatregel?Voorzitter! Naar aanleiding van vragen van onder meer onze fracties heeft
de minister geantwoord niet een langdurige beperking van bezoek van bepaalde
mensen langer dan vier weken mogelijk te willen maken. Ik begrijp niet waarom
die beperking tot vier weken voor willekeurig welke bezoeker ook geldt. Bezoek
is uiteraard belangrijk, in het bijzonder bezoek van bijvoorbeeld familie.
Dat geldt echter niet voor iedereen. Ik kan mij voorstellen dat met name een
bepaling als artikel 41, lid 4, onder D, de geestelijke en lichamelijke ontwikkeling
van de jeugdigen, een argument kan zijn om bepaalde bezoekers de toegang blijvend
te weigeren. Wil de minister dat punt heroverwegen? De minister gebruikt als
argument, dat het bezoek door de jeugdige zelf aangevraagd is. Dat kan wel
zijn, maar verkeerde vrienden zijn verkeerde vrienden. In de pedagogische
setting die inherent is aan deze inrichtingen, kan het zeer gewenst zijn om
bepaald bezoek blijvend uit te sluiten. Ik verzoek de minister om een principiële
redenering op dat punt.Voorzitter! Het blijft mij verbazen dat in de wet geen enkele rekening
wordt gehouden met nieuwe communicatiemiddelen als e-mail en alleen bepalingen
over gewone post zijn opgenomen. Moet ik hieruit afleiden dat in de inrichtingen
communicatie via nieuwe technieken per definitie niet mogelijk zal worden
gemaakt? Ik hoor van de minister graag de legitimatie daarvan en de manier
waarop dat in zijn werk zal gaan.In de nota staat dat de centrale aanmelding en plaatsing in het afgelopen
jaar volledig zou worden doorgevoerd. Is dat inmiddels volledig geregeld?De heer Niederer sprak reeds over de toegang van geestelijke verzorgers
tot de jeugdigen. De minister zegt dat die verzorgers dezelfde bevoegdheden
zullen hebben als de medewerkers in de inrichting. Wat betekent dat concreet
voor de toegang en de momenten waarop de geestelijke verzorger een jeugdige
wil bezoeken?De heer Eurlings (CDA):De fractie van het CDA kan instemmen met deze wet als het gaat om het
regelen van de formele en materiële rechtspositie van jeugdigen en justitiële
jeugdinrichtingen. Tot dusver ontbrak immers een goede regeling daarvan. Met
deze beginselenwet wordt belangrijke wetgeving, andere woordvoerders noemden
dit al, voltooid. Een aantal technische vragen die wij in onze schriftelijke
termijn stelden, zijn afdoende beantwoord. Een principiële vraag, waar
ook collega Rouvoet zojuist de aandacht voor vroeg en die bij eerdere behandeling
al aan de orde kwam, is of civielrechtelijk geplaatste jeugdigen zomaar aan
een strafrechtelijk regime onderworpen kunnen worden. In de nota naar aanleiding
van het verslag stelt de regering dat dat nodig is om orde en veiligheid binnen
een jeugdinrichting te kunnen garanderen. Loopt Nederland met deze aanpak
geen risico, ook in het kader van een Europese toets van ons rechtssysteem?
Los van de principiële discussie wil ik vragen of de minister het wel
verstandig vindt om beide groepen jongeren in één inrichting
te plaatsen. Ik hoor graag een duidelijk antwoord van de minister op deze
vragen, afgezet tegen de manier waarop andere Europese lidstaten met dit vraagstuk
omgaan.Een ander punt in dit verband is dat van het plaatsingsmechanisme. Er
is vaak zorg uitgesproken over het feit dat een jongere nu geregeld vanuit
bijvoorbeeld Groningen wordt geplaatst in Almere of in Den Bosch, daar zijn
onderwijs zou moeten krijgen en zou moeten worden toegeleid naar een terugkeer
in de samenleving. Vervolgens komt hij weer in Groningen en mist daar dan
ieder netwerkverband. Het is de vraag of regionale plaatsing daar een oplossing
voor zou kunnen zijn. Ik wil dat punt echter in ieder geval aan de
orde stellen, omdat een goede aansluiting van zorg in de gevangenis op de
terugkeer in de samenleving dit vraagstuk zeer urgent maakt.Voorzitter! Wij hebben het nog geen dag geleden met de minister gehad
over ongewenste scheidslijnen tussen preventie en zorg en tussen vrijwillige
en justitiële hulp. Een goede aansluiting is van het grootste belang.
Meer dan bij volwassenen geldt bij jeugddetentie dat het hoofddoel van alle
justitiële inspanningen een zo goed mogelijke terugkeer in de maatschappij
moet zijn. Er moet alles aan gedaan worden om te bereiken dat jongeren gedurende
hun gevangenschap een positieve ontwikkeling doormaken en daarna succesvol
in de samenleving kunnen terugkeren.Het CDA kan instemmen met de beginselenwet uit oogpunt van een goede rechtspositie
binnen de jeugdinrichtingen. Wat de inhoudelijke ontwikkeling betreft, vindt
de CDA-fractie dat deze inrichtingen zich meer moeten verhouden tot de jeugdzorg
dan tot het penitentiaire circuit. Gisteren zei de minister nog dat hij serieus
aan de optie denkt om wachtlijsten in JJI's op te lossen door jongeren in
leegstaande cellen van gewone gevangenissen te plaatsen. Op grond van de visie
die ik zojuist heb verwoord, vindt het CDA dit niet aanvaardbaar. In een reguliere
gevangenis, die in eerdere debatten wel eens is betiteld als een hogeschool
voor de criminaliteit, leren jongeren weinig goede dingen. Sterker, de kans
is levensgroot dat zij meer verstrikt raken in verkeerde milieus en daardoor
nog verder afglijden.Er zijn dan ook dringend extra initiatieven gewenst. Zo zijn scholing
en resocialisatie, zowel gedurende de gevangenschap als in de periode daarna,
van het grootste belang. Het is niet goed dat op dit moment in penitentiaire
inrichtingen nauwelijks specifieke aandacht wordt gegeven aan scholing, cursussen
en dergelijke. Pas als de jongeren terugkeren in de maatschappij worden zij
begeleid door de reclassering die moet proberen de jongen of de meid weer
aan een baan, woning etc. te helpen. Dit lijkt op dweilen met de kraan open.
De CDA-fractie is dan ook verheugd met het initiatief van de gemeente Amsterdam –
de hoofdstedelijke politie en justitie – om een speciaal scholingsprogramma
te ontwikkelen dat jonge gedetineerden tijdens de gevangenschap moeten volgen.
Ook het recente initiatief van de minister om een individuele intensieve trajectbegeleiding
voor recidiverende jongeren op te zetten, kan op onze instemming rekenen.
De CDA-fractie is echter van mening dat scholing en coaching veel structureler
in de justitiële jeugdinrichtingen en het daarop volgende traject moeten
worden ingebakken. De kwaliteit van het onderwijs in de JJI's en in het natraject
is immers van grote invloed op de kansen van jongeren om na hun straf op het
juiste pad te blijven. Is de minister dit met ons eens en, zo ja, welke extra
initiatieven mogen wij dan van hem verwachten?Voor een goed resultaat is ook de aansluiting van onderwijsprogramma's
in de JJI's op het normale onderwijs essentieel. Kan de minister aangeven
op welke wijze hij een zo goed mogelijk inhoudelijke aansluiting van de lesprogramma's
in de JJI's en van de scholings- en trainingsprogramma's voor het natraject
op het reguliere onderwijs wil bewerkstelligen? Over de vraag of deelname
aan een scholings- of trainingsprogramma onder het gezag van een JJI zal plaatsvinden,
kon de minister ten tijde van de beantwoording van de schriftelijke vragen
nog geen antwoord geven. Wij zijn inmiddels bijna een jaar verder. Kan nu
wel helderheid op dit punt worden gegeven? Deze duidelijkheid is zeer belangrijk
omdat deze scholings- en trainingsprogramma's een grote rol kunnen spelen
in het nazorgtraject.Mevrouw Duijkers (PvdA):Voorzitter! Is de heer Eurlings het met mij eens dat het onderwijs in
de inrichtingen aan dezelfde normen moet voldoen als het onderwijs daarbuiten?
Met andere woorden: dit onderwijs moet aan de inspectienormen voldoen.De heer Eurlings (CDA):De kwaliteit van dit onderwijs moet uiteraard aanvaardbaar zijn op grond
van inspectienormen. Het gaat mij er echter ook om dat de manier waarop het
onderwijs gegeven wordt, aansluit bij de jongeren. De jongeren moeten na hun
vrijlating zonder veel moeite en zonder veel weerstand bij henzelf de stap
kunnen zetten om terug te keren in het reguliere circuit. Gelet op alle onderzoeken
over de effecten van gevangenisstraf, moet ik constateren dat hier een wereld
te winnen is.De heer Niederer (VVD):U sprak over een nazorgtraject. Onder wiens verantwoordelijkheid komt
een en ander te vallen? Eens houdt de verantwoordelijkheid van justitie voor
de delinquent namelijk op. Wij praten over het strafrecht en niet over de
jeugdzorg.De heer Eurlings (CDA):Voorzitter! Dat is een heel terechte en zinnige vraag in dit debat. Ik
verwees zojuist naar de discussie van gisteren over de jeugdzorg. Het leuke
van die discussie was dat eigenlijk Kamerbreed gezegd werd dat wij af moeten
van de schotten die niet alleen binnen de jeugdzorg bestaan, maar ook tussen
jeugdzorg enerzijds en justitie anderzijds. Het gaat om dezelfde jongeren.
De één is misschien iets verder op een negatief traject beland
dan de ander, maar het gaat de facto om dezelfde jongeren. Ik zou graag willen
dat de ministeries van VWS en Justitie hun gezamenlijke verantwoordelijkheid
in dezen nemen. Het begint bij duidelijkheid en ik refereerde net aan de beantwoording
op schriftelijke vragen, waarin het niet duidelijk werd. Wij zijn nu een jaar
verder en wij zijn een jeugdzorgdebat verder, waarin weer de noodzaak tot
samenwerking naar voren kwam; dus ik vraag de minister hoe hij daar op dit
moment tegenaan kijkt. Maar iemand moet de verantwoordelijkheid nemen. Als
de problematiek van het ene hokje naar het andere wordt geschoven, vallen
de jongeren steeds buiten de boot.De heer Niederer (VVD):Zeker, iemand moet de verantwoordelijkheid nemen. Ik wijs erop dat het
scholings- en trainingsprogramma in de jeugdinrichting een verdere tenuitvoerlegging
is van de straf of maatregel. Er zit een zekere drang achter. Maar eenmaal
buiten de poort moeten wij toch op de vrijwilligheid van de jongeren vertrouwen.
Vaak zal dat niet lukken. Weet de heer Eurlings een instrument, of kan hij
daar iets voor ontwikkelen, om de jongeren onder dwang van overheidswege verder
te laten gaan met het scholings- en trainingsprogramma?De heer Eurlings (CDA):Ik denk hier niet aan drang als iemand weer vrij is, want
zo werkt het niet. Ik denk dat nu eindelijk structureel onderwijs in gevangenissen
tot stand moet komen. Daar valt echt heel veel te winnen, want vaak gebeurt
dat nu gewoon niet. Ik verwijs naar de opmerkingen van de politie in Amsterdam,
die nu met dat project begonnen is. Het gebeurt vaak niet. Het beste recept
voor succes om jongeren in een inrichting te motiveren, is hen ervan bewust
te maken dat zij een andere richting op kunnen en hen te leren dat ook niet-crimineel
gedrag tot erkenning leidt. Ik verwijs naar de opmerkingen van prof. De Winter
in januari. De motivatie moet van binnenuit komen, maar het gevangeniswezen
moet zo ingericht worden dat die motivatie daar daadwerkelijk wordt gecreëerd
en gestimuleerd.Voorzitter! Zoals ik al zei, zijn extra initiatieven gewenst. Kan de minister
aangeven of er nu wel duidelijkheid bestaat over de verantwoordelijkheid voor
de opleidingen en voor de trajecten daarna. Nogmaals, iemand moet de verantwoordelijkheid
nemen, anders zijn de jongeren het kind van de rekening. De scholings- en
trainingsprogramma's spelen in het nazorgtraject een grote rol en onze fractie
is dan ook niet tevreden met het antwoord van de minister dat vrijwillige
voortzetting van deze programma's na de opgelegde straf of maatregel niet
ondenkbaar is. Verlengde voortzetting van deelname aan dit programma moet
niet alleen ondenkbaar zijn. Het zou juist over de departementsgrenzen heen
sterk moeten worden gestimuleerd. Ik wil hierop graag een duidelijke reactie
van de minister.Voorzitter! Een goede nazorg voor jongeren die de justitiële inrichting
hebben verlaten, is hoe dan ook van het grootste belang. Zonder begeleiding
na vertrek is blijvend behandelingsresultaat immers nauwelijks te verwachten.
Volgens de memorie van toelichting zal zowel in het verblijfs- als in het
behandelplan worden opgenomen of en, zo ja, in welke mate er in nazorg wordt
voorzien. In de nota naar aanleiding van het verslag geeft de minister aan
dat er een afstemmingsprotocol zal komen waarin procedureafspraken worden
opgenomen. Ook is nazorg als een subsidiabele activiteit in een interdepartementale
circulaire opgenomen. Kan de minister aangeven of Justitie nazorg als haar
medeverantwoordelijkheid ziet en zijn er volgens hem voldoende mogelijkheden
om ex-gedetineerden adequaat te volgen? Hetzelfde geldt ten aanzien van de
arbeidstraining. Kan de minister aangeven hoe het aanbod van deze arbeidstraining
zal worden geconcretiseerd en welke doelen hij zich stelt ten aanzien van
de participatiegraad van ex-gedeti- neerde jongeren in dit soort trainin-
gen?Voorzitter! Ik heb het nu gehad over een aantal verbeteringen binnen het
huidige jeugdjustitiële systeem. De CDA-fractie is van mening dat er
meer nodig is dan deze verbeteringen alleen. Uit het rapport van Boendermaker
met de titel "Eind goed, al goed?" valt toch de conclusie te trekken dat het
positieve effect van het verblijf in een jeugdinrichting voor de jeugdige
zeer gering is. Ik verwees zojuist in mijn interruptiedebat naar hoogleraar
De Winter, die daar ook heel duidelijk over is. Geheel nieuwe initiatieven
zijn nodig om gedetineerde jongeren effectiever van het slechte pad af te
brengen en te houden en een goede herstart te laten maken. Vooral bij groepsgevoelige
jongeren is veel winst te behalen. Het gaat hier om de jongeren die onder
invloed van de jeugd om zich heen zijn afgegleden en die ook nog eens een
verhoogd risico lopen in de justitiële instelling nog verder negatief
te worden beïnvloed. Deze negatieve beïnvloeding kan een positieve
beïnvloeding worden als hier goed op wordt ingespeeld.Op basis van deze notie, namelijk dat de positieve effecten van de huidige
jeugdinrichtingen niet al te groot zijn, heeft ex-premier Lubbers jaren geleden
het initiatief genomen om tot een vernieuwing te komen. Dit initiatief is
door het vorige kabinet beëindigd en op de discussie hierover wil ik
nu niet terugkomen. Ik constateer echter wel dat een uitvoerige en diepgaande
discussie over de gewenste vernieuwing van de justitiële jeugdinrichtingen
hiermee is stilgevallen. Wanneer we de laatste jaren spreken over jeugdinrichtingen,
spreken we bijna alleen over wachtlijsten en capaciteitsuitbreiding. Dat is
jammer. De vele geluiden uit kringen van politie, jeugdinrichtingen, jeugdzorg
en samenleving hebben ons de laatste jaren duidelijk gemaakt dat de behoefte
aan een extra schakel in de jeugdjustitiële keten er sinds Lubbers niet
kleiner maar eerder groter op is geworden. De CDA-fractie is er voorstander
van dat de minister nieuwe initiatieven in genoemde richting sterk zal gaan
stimuleren. Een initiatief waar wij erg van gecharmeerd zijn, is dat van het
Glenn Mills College. Het concept gaat uit van zowel disciplinering als resocialisatie.
De overgang ertussen is zeer verfijnd. Een jongere krijgt bij goed gedrag
steeds meer vrijheden, maar ook meer sociale verantwoordelijkheden over zijn
groepsgenoten. Met name deze nadruk op het stimuleren van goed gedrag vanuit
de instelling maar zeker ook vanuit de jongere zelf ten opzichte van zijn
omgeving, is zeer vernieuwend. In plaats van de groepsgevoeligheid van de
jongere te ontkennen of te negeren, wordt deze evenals de statusgevoeligheid
juist benut. De negatieve waarden en normen die deze jongeren hebben en die
helaas tot uitdrukking zijn gekomen in delicten, worden omgebouwd tot positieve
normen en waarden. In het feit dat de jongeren elkaar begeleiden en coachen,
schuilt een gigantische kracht.De heer Rouvoet (RPF):De heer Eurlings zegt dat met het wegglijden van het initiatief van de
heer Lubbers indertijd de discussie over de vernieuwing van de justitiële
jeugdinrichtingen tot een einde is gebracht. Mag ik daaruit concluderen dat
hij het wetsvoorstel zoals dat nu voorligt, beschouwt als louter codificerend?
Of ziet hij ook nog elementen van vernieuwing? Die zitten er natuurlijk ook
in. We spreken daar ook over. Ik denk dan aan STP. Kan hij die stelling wel
helemaal volhouden?De heer Eurlings (CDA):Voorzitter! Ik heb heel duidelijk gezegd dat er verschillende initiatieven
binnen het huidige systeem zijn. Ik noemde ook de intensieve trajectbegeleiding
die wij volledig ondersteunen en waarmee wij blij zijn. Maar ik heb het nu
over het vernieuwend denken over echt geheel nieuwe schakels in het jeugdjustitiële.
Ik bedoel niet een beetje finetunen van het systeem of iets extra's doen.
Ik probeer echt een extra schakel in te bouwen. Daarover hoor je de laatste
tijd heel erg weinig. Ik noem bijvoorbeeld de notie van hoogleraar De Winter,
die ik net al noemde en die het huidige systeem geen oplossing vindt voor
jeugdig gedetineerden. Hij heeft het over het belang van positieve
waarden en normen. Ik mag dan toch hopen dat wij die noodzaak van echte vernieuwing
ook onderschrijven?De heer Rouvoet (RPF):We weten nu iets preciezer wat we bedoelen. Het debat over vernieuwing
is dus niet stilgelegd, maar het is een andere kant opgegaan dan u indertijd
voor ogen stond. Dat kan natuurlijk, maar het is nog steeds een debat over
vernieuwing, alleen binnen een andere setting. Ik denk aan de dingen die u
zelf noemt. Dat is ook vernieuwing.De heer Eurlings (CDA):Ik zie dus een verschil tussen finetunen van een bestaand systeem en daadwerkelijk
vernieuwen. In die zin zeg ik dat het debat over echte nieuwe schakels destijds
is stilgevallen. Ik zou dat graag heropenen.Voorzitter! Bij een bezoek dat ik aan Wezep bracht, viel mij sterk op
dat jongeren die net in Glenn Mills binnenkomen de groepsdruk binnen Glenn
Mills als veel zwaarder ervoeren dan het regime in jeugdinrichtingen. Zij
wilden zelfs graag snel terug. Hoewel Glenn Mills formeel een open instelling
is, ervaren jongeren het als zeer gesloten, echter in de positieve zin van
het woord. Dat dit alles niet zonder resultaat is, mag wel blijken uit de
zeer goede resultaten die met deze methode in de Verenigde Staten zijn bereikt.
De minister geeft in de nota naar aanleiding van het verslag aan dat de voorliggende
wet niet in de weg staat van de inrichting van een nieuw soort jeugdinrichting.
Het CDA zou graag zien dat de minister van Justitie het Glenn Mills College
erkent als een inrichting waar jongeren justitieel geplaatst kunnen worden.
Het komt bij ons namelijk vreemd over dat Glenn Mills bij kinderrechters inmiddels
zo'n goede naam heeft dat ze er kinderen strafrechtelijk plaatsen, terwijl
de minister van Justitie deze inrichting nog niet als zodanig erkent en niet
Justitie maar louter VWS tot nu toe dit traject trekt en financiert.Gisteren gaf de minister aan dat de capaciteit van de jeugdinrichtingen
uitgebreid moet worden in verband met de grote wachtlijsten. Daarvoor is geld
gereserveerd. Ligt het nu niet meer voor de hand vanuit Justitie te investeren
in nieuwe projecten zoals Glenn Mills, waar jeugdigen bij jeugdigen blijven,
in plaats van te kiezen voor het opvullen van lege cellen in het gewone gevangeniswezen?
Afhankelijk van de beantwoording van de minister in eerste termijn overweeg
ik namens mijn fractie over de erkenning van het Glenn Mills College een motie
aan de Kamer voor te leggen.Voorzitter! Ik wil voorts nog iets zeggen over het financiële kader
van bestaande jeugdinrichtingen. In het verslag is door mijn fractie ook de
vraag gesteld in hoeverre de aangekondigde bezuinigingen op het gevangeniswezen
gevolgen zullen hebben voor de uitvoering van deze wet. Inmiddels is een brief
aan de Kamer gezonden. Kan de minister aangeven of en, zo ja, hoeveel specifiek
moet worden bezuinigd bij de jeugdinrichtingen?Wordt er extra geld uitgetrokken voor de uitvoering van de scholings-
en trainingsprogramma's? Dezelfde vraag kan gesteld worden over het natraject.
Hoeveel geld is er daadwerkelijk voor die natrajecten beschikbaar? Kan de
minister garanderen dat binnen dit financiële kader deze trajecten afdoende
van de grond zullen komen?De minister geeft in zijn antwoord op onze vragen aan dat zo'n 50% van
de jeugdigen die in een jeugdinrichting terechtkomt, drugs heeft gebruikt.
Kan de minister tevens aangeven welk percentage van de jeugdigen vastzit wegens
drugsgerelateerde problemen en misdrijven?Voor drugsverslaafde jongeren die gemotiveerd zijn om van hun drugsprobleem
af te komen, wordt een specifiek programma aangeboden in de verslavingsbegeleidingsafdeling
in de inrichting Harreveld. Deze afdeling biedt plaats aan 20 (!) personen.
Bij verschillende begrotingsbehandelingen van het ministerie van VWS heeft
onze fractie ervoor gepleit het voor jongeren bedoelde verslavingsbeleid meer
te richten op voorkomen en genezen in plaats van op het ondersteunen en faciliëren
van het verslavingsproces. Het actief motiveren en gemotiveerd houden van
verslaafden is in onze visie van groot belang.Wat voor verslaafde jongeren in het algemeen geldt, geldt zeker voor verslaafde
gedetineerden. Immers, bij voortgang van de verslaving lijkt een blijvend
behandelingsresultaat van de detentie een utopie. Bovendien bestaat er nog
een ander risico. Ook jongeren die bij binnenkomst in de justitiële jeugdinrichting
niet verslaafd zijn, lopen bij een passieve benadering op dit vlak een vergrote
kans in de toekomst wel verslaafd te raken. Is de minister het eens met deze
visie van het CDA en kan hij aangeven of de 20 behandelingsplaatsen in de
inrichting Harreveld volgens zijn inschatting voldoende zijn? Zo nee, welke
capaciteitsuitbreiding kunnen wij dan op dit vlak verwachten? Ik krijg graag
een concreet en van een tijdpad voorzien antwoord. Op welke manier wil de
minister jongeren die verslaafd binnenkomen en niet gemotiveerd zijn om echt
af te kicken, alsnog hiertoe aanzetten?De minister geeft in antwoord op onze vragen aan dat het percentage allochtonen
in de justitiële jeugdinrichtingen de afgelopen tien jaar sterk is toegenomen
tot ruim 60 in 1997 en misschien zelfs nog wel meer op dit moment. In het
afgelopen jaar verscheen het rapport "Allochtonen en strafbeleving", waarin
wordt aangegeven dat er onder gedetineerde allochtone jongeren grote behoefte
bestaat aan specifiek op hen toegesneden geestelijke zorg. De CDA-fractie
heeft in eerdere debatten al aangegeven dat allochtone religies een goede
rol kunnen spelen in het weer op de rails krijgen van allochtone jongeren
die in feite tussen twee culturen opgroeien. Kan de minister aangeven of en,
zo ja, hoe hij in op allochtone culturen toegespitste geestelijke zorg zal
voorzien?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter! Na de Beginselenwet gevangeniswezen en de Beginselenwet
TBS betekent deze Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen een grote
vooruitgang in de rechtspositie van jeugdigen die een maatregel opgelegd hebben
gekregen of een straf hebben gekregen. Het betekent in twee opzichten een
verbetering. Materieel is het een verbetering vanwege de opsomming van rechten
en plichten in de wet en de gronden waarop inbreuk op die rechten mag worden
gemaakt. Formeel betekent het ook een verbetering van de rechtspositie van
jongeren met de introductie van de informatieplicht, de mogelijkheid van beklag en beroep tegen beslissingen en de mogelijkheid van een
verzoekschrift bezwaar en beroep bij plaatsingsbeslissingen. Verder is het
goed dat de scholings- en trainingsprogramma's bij wet worden geregeld, evenals
de disciplinaire straffen, zodat er een onderscheid kan ontstaan tussen maatregelen
en straffen, omdat nu nog dikwijls onder het mom van maatregelen wordt gestraft.
Het is een vooruitgang dat nu bij wet de rechtspositie van jeugdigen in private
en rijksinrichtingen gelijk wordt getrokken. Er is nog wel een aantal kanttekeningen
te plaatsen bij het huidige wetsvoorstel. Zoals u zult hebben gezien, heeft
de fractie van GroenLinks inmiddels ook een drietal amendementen ingediend.
Daarnaast heb ik nog een aantal vragen.Ik begin met de kanttekeningen. De grootste problemen heeft de fractie
van GroenLinks met de plaatsing op civielrechtelijke en strafrechtelijke titel
in dezelfde inrichtingen. Dit betekent, zoals de directeur van de Lindenhorst
enige tijd geleden opmerkte, dat wegloopsters samen zitten met meisjes die
iemand hebben neergestoken. Wij vinden daarbij de redenering van de minister
niet echt overtuigend. De verblijfstitel zou er niet zoveel toe doen. Het
zou gaan om de gelijke behoefte aan zorg in de inrichtingen. Wij vinden dat
hij daarbij geen werkelijk antwoord geeft op de vraag van Konings en Van der
Blink, aangehaald in de nota naar aanleiding van het verslag, wat het zou
betekenen als deze redenering zou worden doorgetrokken naar andere sectoren,
zoals het gevangeniswezen, de TBS en de psychiatrie. Zou de minister ook hier
staande kunnen houden dat bij volwassenen plaatsing in een inrichting of de
gevangenis ongeacht de verblijfstitel afhankelijk is van de behoefte aan zorg?
Daarbij komt nog dat de plaatsing van privaatrechtelijken en strafrechtelijken
in dezelfde inrichtingen het uitgangspunt van het beleid voor jeugdigen ondergraaft,
dat civielrechtelijke afdoening de voorkeur verdient boven de strafrechtelijke.
De voorkeur wordt niet voortgezet bij plaatsing en behandeling. Mevrouw Duijkers
is hierop uitgebreid ingegaan. Ik sluit mij op dit punt voor het overige graag
bij haar woorden aan. Wel wil ik graag een reactie van de minister op de punten
die ik naar voren heb gebracht.In artikel 2, vierde lid, is aangegeven op welke gronden de grondrechten
van jeugdigen in een inrichting mogen worden beperkt. Beperking van grondrechten
is gerelateerd aan de doelstelling van de tenuitvoerlegging van de straf of
de maatregel. Doelstellingen zijn in de eerste plaats de opvoeding van de
jeugdige en de voorbereiding van diens terugkeer in de samenleving, en in
de tweede plaats de beveiliging. In het vierde lid is het beginsel verwoord
van de beperkingen die noodzakelijk zijn om aan de doelstellingen van de straf
of maatregel te beantwoorden. Hier doet zich iets vreemds voor. In sub c en
d van het vierde lid zijn extra beperkingen opgesomd, die naar mijn overtuiging
niet noodzakelijk zijn voor het bereiken van de doelstellingen van de tenuitvoerlegging.
In sub c wordt de geestelijke of lichamelijke ontwikkeling van de jeugdigen
als grond voor een inperking gesteld en in sub d de uitvoering van het verblijfs-
of behandelplan. Annelies van Vliet beargumenteert in het septembernummer
van het Tijdschrift voor familie- en jeugdrecht overtuigend dat hier sprake
is van een onnodige of onwenselijke uitbreiding van de beperkingen, die bovendien
in de andere beginselenwetten ontbreekt. In sub a staat namelijk al dat beperking
van grondrechten van jongeren geoorloofd is in het kader van het doel van
de vrijheidsbeneming. Naar mijn idee omsluit dat al de geestelijke en lichamelijke
ontwikkeling alsook de uitvoering van het verblijfs- en behandelplan. Als
dat zo is, dan is er sprake van een tautologie in artikel 2, van een overbodigheid.
Mij lijkt dan het schrappen van de onderdelen c en d van lid 4 van artikel
2 gewenst. Maar bedoelt de minister wel degelijk om hier extra beperkingen
op te leggen, andere dan bijvoorbeeld aan volwassenen zijn gesteld, dan lijkt
mij dat eerlijk gezegd ongewenst en dan lijkt mij schrapping eveneens noodzakelijk.
Op dit punt hebben wij dan ook een amendement ingediend.De heer Rouvoet (RPF):Daar richt zich mijn vraag eigenlijk ook op. U heeft die trouwens al deels
beantwoord. Ik denk dat u een punt heeft, wanneer u zegt dat dit wel begrepen
kan worden onder de algemenere grond van het doel van de vrijheidsbeneming.
Maar dat het dan extra beperkingen zijn, zoals u zo-even zei, staat niet op
voorhand vast. Ik begrijp dat u het ook toespitst op de vraag of dat het geval
is. Als het er al onder is begrepen, zoals u zelf zegt, dan voegt uw amendement
niet heel veel toe en dan is het de vraag of het kwaad kan het nader te specificeren
voor met name de jeugdigen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Als het overbodig is en deze toevoegingen ook al vallen onder het doel
van de vrijheidsbeneming, dan is het meer een kwestie van het wat opschonen
en verhelderen van de wet. Dat is natuurlijk niet het kernpunt. Het gaat mij
erom dat wel degelijk het idee ontstaat dat hiermee extra beperkingen worden
opgelegd, naast de al genoemde. Er worden dan dus aan jongeren extra beperkingen
van de grondrechten opgelegd die niet bestaan voor volwassenen en die daarmee
ook niet wenselijk zijn.De heer Rouvoet (RPF):Wij zouden een debat kunnen voeren over de vraag of het al dan niet gewenst
is. Wij wachten nu eerst het antwoord van de minister af. Als het niet een
extra beperking is, maar een explicitering van wat eronder is begrepen, dan
zou daarbij ook mijn gedachte kunnen passen dat die drie wetten in één
wet vervat zouden kunnen worden. Ik verdedig dat nu niet meer. Wij kennen
echter een aantal verbijzonderingen. Mede omdat het om justitiële jeugdinrichtingen
gaat, kan ik mij wel iets voorstellen bij deze twee verbijzonderingen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik ben het eens met de redenering van de heer Rouvoet dat het fraaier
zou zijn om in plaats van drie beginselenwetten één beginselenwet
te maken die verbijzonderingen kent. Ik denk dat het niet nodig zou moeten
zijn om een extra explicitering in de wet op te nemen voor de justitiële
jeugdinrichtingen. In andere plaatsen in de wet wordt immers wel degelijk
geëxpliciteerd wat het doel van de vrijheidsbeneming is. Ik denk dat
die explicitering hier niet zou moeten worden herhaald, omdat de hier opgenomen
opsomming op termijn kan leiden tot een ongewenste uitbreiding van de grondrechtenbeperking.
Als je dat niet wenst, moet je voorkomen dat die mogelijkheid
in de wet sluipt.Mevrouw de voorzitter! De Nederlandse Orde van advocaten heeft erop gewezen
dat het onwenselijk is dat in de beginselenwet niet het recht is opgenomen
om te klagen over een medische behandeling. Dat recht is wel opgenomen in
de andere beginselenwetten. De minister redeneert hierin praktisch. Hij stelt
namelijk dat de noodzaak hiertoe bij jongeren minder groot is en dat het niveau
van de medische behandelingen in de justitiële jeugdinrichtingen beter
zou zijn dan in andere inrichtingen. Met het oog hierop heeft de minister
het niet nodig geacht om het klachtrecht bij medische behandelingen op te
nemen. Het gaat hier echter om het toekennen van een wezenlijk recht en niet
om een middel dat per se een doel moet dienen. Bovendien kan niet worden voorzien
of de behoefte aan een dergelijk recht in de toekomst zal groeien.De minister handelt hiermee echter ook in strijd met zijn uitgangspunt
dat de verschillende beginselwetten alleen onderling dienen af te wijken als
de doelgroep daartoe aanleiding geeft. Vanuit dit uitgangspunt kan niet worden
beargumenteerd waarom jongeren van het klachtrecht inzake medische behandelingen
verstoken moeten blijven.Daarbij komt dat in artikel 37 een bepaling is opgenomen over het moeten
gedogen van een medische behandeling. Als ik het goed begrijp, valt hier ook
dwangmedicatie onder. Ik hoor graag of dat zo is, want als dat zo is, maakt
mijn fractie daartegen bezwaar. Ik hoor in dat geval in ieder geval graag
een nadere definitie van hetgeen onder dwangmedicatie wordt verstaan. Is hier
sprake van drangmedicatie of van dwangmedicatie? Als jongeren zich in justitiële
inrichtingen dwangmedicatie moeten laten welgevallen, is dat eens temeer reden
om een klachtrecht inzake medische behandelingen in te stellen. Ik heb op
dit punt een amendement ingediend.De directeur van een justitiële jeugdinrichting is bevoegd proportioneel
geweld te gebruiken met het oog op de handhaving van de orde, de veiligheid
van de inrichting en de uitvoering van een beslissing, en ter voorkoming van
het zich onttrekken aan het toezicht. Deze bevoegdheid is niet enkel aan de
directeur voorbehouden. Hij kan deze geweldsbevoegdheid namelijk opdragen
aan personeel en medewerkers. Echter, ook de selectiefunctionaris heeft de
bevoegdheid om geweld te gebruiken. Dat is vastgelegd in artikel 40, tweede
lid. De selectiefunctionaris kan verder ook een personeelslid of een medewerker
aanwijzen om geweld te gebruiken.Op dit punt schiet het wetsvoorstel tekort. Jeugdigen kunnen zich namelijk
wel beklagen tegen de directeur of een van zijn medewerkers als een van hen
ten onrechte geweld heeft gebruikt, maar zij kunnen dat niet als de selectiefunctionaris
of een van zijn medewerkers ten onrechte geweld heeft gebruikt. Omdat de geweldsbevoegdheid
zo ingrijpend is, moet in alle voorkomende gevallen het klachtrecht zijn geregeld.
Het is verder belangrijk dat dit apart voor de selectiefunctionaris wordt
geregeld, omdat hij niet in een hiërarchische verhouding ten opzichte
van de directeur staat. Er zijn dus geen goede mogelijkheden voor controle
en klachten geregeld. Op dit punt heb ik eveneens een amendement ingediend.De heer Niederer (VVD):Ik begrijp uw punt, maar is het niet zo in uw visie dat de jongere die
geweld heeft moeten ondergaan door de selectiecommissaris zijn beklag- en
beroepsmogelijkheden heeft via de maandcommissaris die de inrichtingen bezoekt,
terwijl er uiteindelijk een appèlmogelijkheid is bij de Centrale raad
voor de strafrechtstoepassing?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik moet even nagaan in welke mate dat via de maandcommissaris geregeld
is. Het blijft echter een wat wonderlijke figuur in de wet dat wel rechtstreeks
klagen tegen de directeur openstaat en niet tegen de selectiefunctionaris.Voorzitter! Tot zover mijn kanttekeningen. Er resteren nog een aantal
vragen. Ik heb begrepen dat de algemene maatregel van bestuur eraan komt.
Graag zou mijn fractie hebben gezien dat wij inmiddels de beschikking hadden
over een concept-AMvB, omdat de verblijfs- en behandelplannen daarin worden
uitgewerkt en het moeilijk is de wet te beoordelen zonder zicht te hebben
op die plannen. Wanneer kunnen wij een en ander tegemoetzien?Hetzelfde geldt een beetje voor de plicht tot nazorg. Daarover is een
afstemmingsprotocol toegezegd in overleg met de reclassering en de raad voor
de kinderbescherming. Wanneer kunnen wij dat tegemoetzien? Ik wijs erop dat
de nazorg bijzonder belangrijk is om daadwerkelijk iets te doen aan recidive
van jongeren en om een goed perspectief op het opnieuw instromen in de samenleving
te kunnen geven. Ik sluit mij wat dit betreft graag aan bij de vragen van
de heer Rouvoet over recidivecijfers.In de loop van 1995 zou er een geactualiseerde prognose komen van de wachtlijstproblematiek
in de inrichtingen. Ik heb die nog niet gekregen. Ik krijg graag van de minister
een mondelinge toelichting op de huidige situatie met betrekking tot de wachtlijsten.Verder ben ik benieuwd wanneer de definitieve besluitvorming plaatsvindt
over de bezuinigingen die opgelegd zijn in het regeerakkoord. Ik heb de stiekeme
hoop dat de bezuinigingen die zijn afgesproken in het regeerakkoord enigszins
worden gecompenseerd dankzij de vele meevallers die wij op dit moment hebben
en op een deel waarvan de minister van Justitie al aanspraak heeft gemaakt.Tot slot blijft bij mijn fractie onduidelijkheid bestaan over het al dan
niet door elkaar plaatsen van meisjes en jongens in behandelinrichtingen.
De weg biedt hierover weinig helderheid. In behandelinrichtingen is het door
elkaar plaatsen in principe mogelijk als je de wet erop naleest. Kan de minister
aangeven hoe hij dit precies ziet?De vergadering wordt van 14.17 uur tot 14.30 uur geschorst.Minister Korthals:Voorzitter! De Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen is de laatste
van de drie beginselenwetten voor justitiële inrichtingen. De eerste
was de Beginselenwet verpleging ter beschikking gestelden, die op 1 oktober
1997 al in werking trad. De tweede beginselenwet is voor het gevangeniswezen,
de Penitentiaire beginselenwet. Deze wet is op 1 januari 1999 in werking getreden.
Vandaag bespreken wij dan de derde en tevens laatste beginselenwet,
die voor de justitiële jeugdinrichtingen.De drie beginselenwetten zijn qua systematiek sterk op elkaar afgestemd.
In de inhoud en uitwerking van de regels komt evenwel het specifieke van elke
sector naar voren. Zo ligt in de Beginselenwet verpleging ter beschikking
gestelden de nadruk op de verpleging en behandeling, in de Penitentiaire beginselenwet
ligt het accent meer op de handhaving van de orde en de veiligheid in de inrichting
en in het onderhavige wetsvoorstel komen de specifieke aspecten van de opvang
en behandeling van jeugdigen aan de orde. De opvoeding staat in deze wet dan
ook centraal.Zowel tijdens de schriftelijke voorbereiding als nu, bij de eerste termijn
van de Kamer, zijn veel vragen gesteld gericht op de praktijk binnen de jeugdinrichtingen.
Ik zal vandaag proberen een antwoord te geven op alle gestelde vragen.Een belangrijke principiële vraag van vele sprekers, het eerst gesteld
door mevrouw Duijkers, is of het juist is dat strafrechtelijk en civielrechtelijk
geplaatste jeugdigen bij elkaar worden geplaatst en onder hetzelfde regime
vallen. Zij zou zoveel mogelijk een scheiding tussen beide groepen willen.
Wij moeten ons realiseren dat de civielrechtelijk geplaatsten een speciale
groep vormen. De gedragsproblemen van deze jeugdigen zijn dermate groot, dat
de instellingen van de jeugdhulpverlening geen uitkomst meer kunnen bieden.
Vaak hebben deze jongeren in een instelling van de jeugdhulpverlening verbleven,
maar heeft de hulpverlening aldaar niet het gewenste effect gehad. Plaatsing
van een OTS'er in een justitiële jeugdinrichting is wat men noemt een
ultimum remedium en pas mogelijk als de rechter – ik herhaal: de rechter –
een uitdrukkelijk daartoe strekkende machtiging heeft afgegeven. Deze groep
wordt zeker niet in een justitiële jeugdinrichting opgenomen omdat op
het veld van de jeugdhulpverlening geen plaats meer is. Ik herhaal dat het
om een erg moeilijke groep gaat. De problematiek van deze jeugdigen is grotendeels
gelijk aan die van strafrechtelijk geplaatsten. Alhoewel er geen strafrechtelijke
veroordeling heeft plaatsgevonden, is er bij civielrechtelijk geplaatste jeugdigen
doorgaans wel al het nodige contact geweest met justitie. De behandeling die
deze groep nodig heeft, is gelijk aan die van de groep strafrechtelijk geplaatsten.
De daarvoor benodigde expertise is daar dan ook aanwezig. Gescheiden onderbrenging
zou tot efficiencyverlies leiden, omdat dan kennis verspreid moet worden.
In de praktijk levert het niet gescheiden zijn van de plaatsen geen problemen
op. Voor gescheiden onderbrenging lijkt mij daarom ook geen reden te zijn.De heer Rouvoet (RPF):De minister zegt net niet helemaal, maar toch bijna dat OTS'ers criminele
jeugdigen zijn, zij het dat zij niet rechtstreeks vanwege een rechterlijke
uitspraak in de inrichting terechtkomen. Is zijn stelling dat het onderscheid
zo dun is, dat het bij OTS'ers in de praktijk om quasi-criminele jeugdigen
gaat? Wat verstaat hij onder gescheiden onderbrenging? Kan dat in gescheiden
afdelingen binnen een inrichting, waarvoor gescheiden regimes gelden, waardoor
niet een direct contact tot stand komt?Minister Korthals:Ik heb geprobeerd aan te geven dat wij eigenlijk te maken hebben met gelijksoortige
groepen. Overigens zijn de groepen juridisch duidelijk niet gelijksoortig.
De ene komt langs de civielrechtelijke weg binnen en de andere langs de strafrechtelijke
weg. Maar de problematiek is dezelfde. Ik meen ook dat de heer Rouvoet het
zelf zei: de ene groep wordt gezien als uitermate lastig en de andere is crimineel.
Dit is inderdaad een onderscheid, al blijkt het in de praktijk niet zo groot
te zijn.Overigens ben ik bereid eens te bekijken of er binnen een inrichting gescheiden
opvang mogelijk zou zijn. Qua efficiency is het niet denkbaar om met aparte
inrichtingen voor de twee groepen te gaan werken. En misschien kan ik hiermee
ook mevrouw Duijkers tevredenstellen. Het is een tamelijk principiële
vraag, die dan ook terecht naar voren gebracht is. Ik teken hier wel bij aan
dat een en ander tot nu toe weinig of geen problemen heeft gegeven. Sterker
nog, het blijkt dat degenen die langs de civielrechtelijke weg zo'n inrichting
ingaan, er in het algemeen beter uitkomen.Mevrouw Duijkers (PvdA):Voorzitter! KorthalsDe minister geeft aan dat de jeugdigen die langs de
civielrechtelijke weg geplaatst zijn, ook met politie en justitie in aanraking
zijn gekomen. Heeft hij inzicht in het verschil in zwaarte tussen de delicten
van strafrechtelijk geplaatsten en civielrechtelijk geplaatsten?Minister Korthals:Er is bij civielrechtelijk geplaatsten natuurlijk geen sprake van delicten,
want anders zou het om strafrechtelijk geplaatsten gaan. Maar
het soort jongeren en de soort problematiek waarmee zij te maken hebben gehad,
komen overeen. En dan komt natuurlijk geweld als een belangrijk punt naar
voren.Mevrouw Duijkers (PvdA):Als de jongeren op basis van civielrechtelijke argumenten door een kinderrechter
geplaatst worden, vindt u het dan vanzelfsprekend dat zij binnen een inrichting
wel onder dezelfde strafmaatregelen vallen als wanneer zij een delict zouden
hebben gepleegd?Minister Korthals:Maar op hen wordt niet dezelfde strafmaat toegepast. De een wordt een
straf opgelegd door de rechter, de ander krijgt een behandeling die erop gericht
is hem of haar zo snel mogelijk langs de civielrechtelijke weg terug te laten
gaan.Mevrouw Duijkers (PvdA):Ik doelde op de orde- en rustmaatregelen binnen de inrichting. Er kunnen
in die sfeer straffen uitgedeeld worden die zo zwaar zijn dat ik er begrip
voor heb als ze bij jeugddetentie gebruikt worden, maar er niets voor voel
als het gaat om jeugdigen die civielrechtelijk geplaatst zijn. Een tweede
argument voor scheiding.Minister Korthals:Maar nogmaals, je hebt te maken hebt met een zeer speciale groep die in
feite onhandelbaar is en die daarom ook niet meer kan verblijven in een jeugdhulpverleningsinstelling.
Je hanteert dus plaatsing in een inrichting als ultimum remedium om te proberen
hen te behandelen, hen op het goede pad te krijgen. Als zulke jeugdigen zich
ook daar in het geheel niet gedragen, dan zul je op een gegeven moment disciplinaire
straffen of ordemaatregelen moeten toepassen. In het algemeen worden er in
Nederland zeer beschaafde maatregelen op dat terrein genomen, en die gelden
dan zowel voor degenen die er langs de strafrechtelijke weg terecht zijn gekomen
als degenen die de civielrechtelijke weg hebben gevolgd. Maar ik zeg nogmaals
toe dat ik zal bekijken in hoeverre het mogelijk is om enige scheiding aan
te brengen tussen beide groepen.Voorzitter! Mevrouw Duijkers stelde vervolgens het onderscheid tussen
rijksinrichtingen en particuliere inrichtingen aan de orde. Zij vraagt naar
de legitimatie van de tenuitvoerlegging van straffen uit het jeugdstrafrecht
in particuliere jeugdinrichtingen. Met dit wetsvoorstel wordt er geen verandering
gebracht in het beheer over deze inrichtingen; het onderscheid tussen particuliere
en rijksinrichtingen blijft bestaan. Voor het beheer van particuliere inrichtingen
is het bestuur verantwoordelijk, het opperbeheer over de rijksinrichtingen
berust bij de minister van Justitie. Tussen het bestuur van de particuliere
inrichting en de minister bestaat een subsidieverhouding. De minister van
Justitie is eindverantwoordelijke voor de kwaliteit van alle justitiële
jeugdinrichtingen. Instrumenten voor de sturing van kwaliteit en beheer zijn
planning en controle, departementaal toezicht, kaderstellende regelgeving
en onafhankelijke inspectie. Deze instrumenten zijn voor zowel de rijksinrichtingen
als voor de particuliere inrichtingen hetzelfde. Al van oudsher bestaan er
rijksinrichtingen en particuliere jeugdinrichtingen. Ook de TBS-sector kent
beide soorten inrichtingen. In de praktijk bestaan er geen problemen met de
aansturing van die inrichtingen. Er is derhalve geen behoefte om het huidige
onderscheid, dat overigens voor de jeugdigen niet merkbaar is, te laten vervallen.
Een scheiding zou bovendien leiden tot hoge kosten en inspanningen, met name
in de personele sfeer.Mevrouw Duijkers (PvdA):Voorzitter! De minister gaat in zijn antwoord op mijn vraagstelling in
op de situatie voor de behandelinrichtingen. Mijn probleem betrof echter met
name de opvang. De kinderrechter gaat over tot het in hechtenis nemen van
een jongere die bijvoorbeeld een gewapende overval op een benzinestation heeft
gepleegd en door plaatsgebrek is het dan mogelijk dat die jongere terechtkomt
in een particuliere opvanginrichting, zonder dat de rechter heeft geoordeeld
of de desbetreffende persoon het misdrijf wel of niet heeft gepleegd en zonder
dat is bepaald wat de strafmaat moet zijn. Volgens mij is dan sprake van een
staatstaak en zouden deze jongeren in een rijksinrichting geplaatst moeten
worden.Minister Korthals:In beginsel ben ik dat met u eens, maar er kunnen zich capaciteitsproblemen
voordoen en dan is het niet gek als een persoon tijdelijk in een particuliere
inrichting wordt opgevangen. Op zichzelf vind ik ook dat de detentie onder
het toezicht van de rijksoverheid behoort te vallen. Laten we echter heel
redelijk zijn: dat toezicht kan ook uitgeoefend worden wanneer iemand in een
particuliere inrichting zit.Mevrouw Duijkers (PvdA):Voorzitter! Is de minister zich ervan bewust dat je, als je deze redenering
doortrekt, voor de penitentiaire inrichtingen voor volwassenen particuliere
bedrijven kunt krijgen waar particuliere beveiligingsbedrijven de gedetineerden
gaan bewaken?Minister Korthals:Ja, dat zou kunnen. Eens in de zoveel jaar praten wij over de wenselijkheid
van de privatisering van het gevangeniswezen. In grote lijnen is mijn opvatting,
dat wij op dit punt heel voorzichtig moeten zijn en dat wij in dezen een terughoudend
beleid moeten voeren. Ik kan mij evenwel voorstellen dat sommige delen van
een gevangenis of een huis van bewaring geprivatiseerd worden. Denk maar aan
de catering. Over het algemeen is het doen van de was al geprivatiseerd. Tegen
een dergelijke privatisering heb ik geen bezwaar. We moeten er echter voor
oppassen dat op een gegeven moment een maffiabaas niet in zijn eigen gevangenis
komt te zitten. Dan zouden wij echt op de verkeerde weg zijn, maar ik meen
dat wij het hierover eens zijn.Mevrouw Halsema (GroenLinks):We hebben hier geen maffia.Minister Korthals:Maar ik denk aan een maffiabaas uit het buitenland die hier toevallig
rondloopt.Voorzitter! Vele sprekers hebben gevraagd hoe het staat met de capaciteit.
In de komende jaren is een forse groei van de behoefte voorzien. Volgens de
in september vorig jaar uitgebrachte prognose zal de groei in de behoefte
circa 10% per jaar bedragen. In 2000 zal sprake zijn van een tekort van ongeveer
185 plaatsen, in 2001 van 205 plaatsen en voor de periode daarna wacht ik
de prognose af. Die zal begin volgend jaar klaar zijn. Bij het bepalen van
dit tekort is al rekening gehouden met het verlagen van de behoefte als gevolg
van de introductie van het scholings- en trainingsprogramma
en eveneens met het realiseren van extra plaatsen met de intensiveringsmiddelen
die in het regeerakkoord worden genoemd. Deze intensive- ringsmiddelen betreffen
120 plaatsen in 2000, oplopend tot 175 plaatsen in 2001. Om het restanttekort
zoveel mogelijk te beperken, zijn plannen ontwikkeld om een deel van de capaciteit
van het gevangeniswezen om te bouwen tot jeugdplaatsen. Voor het einde van
het jaar is voorzien in het ombouwen van 200 plaatsen. Dit betreft een deel
van de capaciteit van Veenhuizen, Vught en Zeeland. Daarnaast zal in 2001
een nieuwe inrichting in Flevoland worden gebouwd. De nieuwbouw in Den Helder
loopt daarentegen enige vertraging op, waardoor het capaciteitstekort in 2001
niet geheel zal kunnen worden opgelost.Mevrouw Duijkers (PvdA):Voorzitter! Moet ik uit de woorden van de minister opmaken dat we in de
gevangenis in Vught, waar het hoge veiligheidsniveau geldt omdat daar de zwaarste
criminelen van Nederland zijn ondergebracht, jeugdige delinquenten willen
onderbrengen?Minister Korthals:Een deel daarvan is bestemd voor jeugdige gevangenen, die overigens geen
enkel contact hebben met de ouderen aldaar, en zeker niet met degenen die
in de EBI verblijven.Mevrouw Duijkers (PvdA):Maar het personeel is toch helemaal ingericht op orde en veiligheid en
op het voorkomen van ontvluchtingen? Dat is toch iets anders dan het realiseren
van een opvoedkundig klimaat?Minister Korthals:Er komt daar personeel dat is toegesneden op de jeugd die daar gaat zitten.Mevrouw Duijkers (PvdA):Ik stel voor dat we daar een andere keer op terugkomen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik heb daar eerlijk gezegd nog wel een vraag over. Dat betekent namelijk
ook grote gebouwelijke wijzigingen. De gevangenis zal, met andere woorden,
volstrekt opnieuw moeten worden ingericht.Minister Korthals:In Vught zijn daartoe mogelijkheden. Er is zeer zorgvuldig gekeken naar
de mogelijkheden om te komen tot veranderingen van de gevangenissen, zodat
deze geschikt zijn voor de opvang van jeugdige delinquenten. Uiteindelijk
is daar een selectie van gemaakt, en heeft men gekozen voor Veenhuizen, Vught
en Zeeland.Mevrouw Duijkers (PvdA):Ik heb daar ernstige bezwaren tegen. Ook van de projectleider van Vught
had ik al begrepen dat dat plan in voorbereiding was. Hij signaleerde dat,
om de doodeenvoudige reden dat hij ernstige vraagtekens plaatst bij het succes
van dat plan. Ik stel voor dat de minister met het plan naar de Kamer komt,
en dat we er dan over praten.Minister Korthals:Het is volstrekt helder dat alles wat wij doen, wordt voorgelegd aan de
Tweede Kamer. Zelfs datgene wat we niet van plan zijn te doen, dreigen we
tegenwoordig al voor te leggen aan de Kamer!De heer Eurlings (CDA):Hoogleraar De Winter, die op invitatie van het ministerie op een heel
vernieuwende manier onderzoek heeft gedaan naar de jeugdinrichtingen, constateert
dat het probleem van de justitiële jeugdinrichtingen op dit moment is
dat geen intrinsieke normen en waarden worden aan- of bijgeleerd. Op grond
van welke analyse komt de hoogleraar tot de conclusie, dat het opvullen van
bestaande cellen in bestaande gevangenissen de meest voor de hand liggende
keuze is? Dit alles gelet op de uitdaging die de hoogleraar zelf heeft genoemd.Minister Korthals:Wanneer je bepaalde delen van gevangenissen gebruikt voor jeugdigen, moet
aan bouwtechnische, juridische en personele randvoorwaarden worden voldaan.
De plannen zijn ook voorgelegd aan de desbetreffende ondernemingsraden. We
gaan dus bepaald niet over één nacht ijs. Natuurlijk is het
de bedoeling dat dat soort jeugdinrichtingen er precies hetzelfde uit gaan
zien als de andere jeugdinrichtingen in den lande. Als er maar enige aarzeling
bestaat over de verwerkelijking daarvan, gaat het niet door. Maar u moet de
zaak ook eens van de andere kant bekijken. We klagen voortdurend over het
gebrek aan plaatsen in jeugdinrichtingen. Dan denken we van de nood een deugd
te maken, en dan zijn er vervolgens ook weer bezwaren. Ik kan de Kamer garanderen
dat we goed zullen kijken naar de gevolgen van het ombouwen tot jeugdgevangenissen.De heer Eurlings (CDA):De wachtlijsten zijn een groot probleem. Maar de vraag is een kwalitatieve:
waar ga je de extra capaciteit inzetten? In de bestaande jeugdgevangenissen,
in het gewone gevangeniswezen of in vernieuwende projecten op het snijvlak
van justitie en jeugdzorg? Kan de minister bij de analyse die hij naar de
Kamer stuurt over waar hij de extra capaciteit wil creëren een kwalitatieve
analyse voegen, waarin wordt aangegeven waarom in het belang van de terugkeer
van jongeren in de samenleving juist deze keuze de meest voor de hand liggende
is?Minister Korthals:Uiteraard wil ik dat te zijner tijd, als wij komen met de voorstellen,
erbij doen. We hebben het nu over mensen die in een jeugdinrichting moeten
worden geplaatst. Daar is een gebrek aan plaatsen, wat wij zoveel mogelijk
proberen in te lopen door extra capaciteit. Het verschil proberen we zo verantwoord
mogelijk op te vangen met overtollige capaciteit in het gevangeniswezen.Om een indruk te krijgen van de huidige omvang van de wachtlijsten heb
ik de behandelinrichtingen eind januari gevraagd mij een overzicht te sturen
van de jongeren die bij hen op de wachtlijst staan. Dit resulteert in een
lijst van 166 jeugdigen: 98 jongens met een OTS, 28 meisjes met een OTS, 36
jongens met een PIJ, 2 meisjes met een PIJ en 2 jongens met een voogdijmaatregel.
Hieronder bevindt zich een onbekend aantal OTS'ers en voogdijpupillen die
niet gesloten geplaatst dienen te worden en wellicht ook bij VWS-instellingen
zijn aangemeld. De wachtlijst geeft dus geen exact beeld. Bij de opvanginrichtingen
speelt vooral het capaciteitsgebrek voor crisisplaatsingen. Het aantal wachtenden
varieert van dag tot dag. Over dit knelpunt wordt overigens intensief overlegd
met de Vereniging van directeuren van voogdij- en gezinsvoogdij-instellingen.Dan het probleem dat er te weinig meisjes zijn. Het aantal meisjes is
inderdaad gering, zij het dat dit aantal momenteel helaas zeer sterk stijgt. Dit probleem wordt opgelost door de meisjes te concentreren
in een beperkt aantal inrichtingen. Daardoor ontstaat bijzondere expertise
over deze doelgroep. Dit bevordert de kwaliteit van de opvang.Hoe zit het met de celcapaciteit, de bezettingsgraad en het bouwprogramma
voor de jeugdsector? De bezettingsgraad bedroeg in 1999 96,9%, te weten 99,5%
voor de opvanginrichtingen en 95,2% voor de behandelinrichtingen. Dat komt
gemiddeld uit op die 96,9%.De normprijzen zijn voldoende voor de uitvoering van de onderdelen van
de opdracht. Ik denk dan aan beveiliging, opvang, opvoeding, behandeling en
dagprogramma binnen de in de beginselenwet geformuleerde minimumnormen. Overigens
kan de Tweede Kamer de toegezegde brief over de gevolgen van de bezuinigingen
in het kader van het regeerakkoord op zeer korte termijn tegemoetzien.Hoe is de samenwerking tussen de raad voor de kinderbescherming en de
reclassering als het gaat om het opstellen van een verblijfs- of behandelplan?
Het voorstel van wet voorziet in het opstellen van een verblijfs- of behandelplan.
In de memorie van toelichting is aangekondigd dat zowel in het verblijfs-
als in het behandelplan wordt opgenomen of en in welke mate in nazorg wordt
voorzien. Mede daarom zal bij het vaststellen van het verblijfs- of behandelplan
de jeugdreclassering of de raad voor de kinderbescherming worden betrokken.
Deze betrokkenheid zal in de AMvB worden opgenomen. Die AMvB zal klaar moeten
zijn vóór de datum van inwerkingtreding van dit wetsvoorstel.
Dat is voorzien per 1 januari 2001. Mevrouw Halsema wil het concept graag
zien. De volgorde is altijd dat je eerst het wetsvoorstel maakt en dan de
AMvB. Als wij een aardige indicatie hebben dat het wetsvoorstel wordt aangenomen –
dat gebeurt wellicht een dezer dagen – dan wordt er met volle kracht
gewerkt aan die AMvB. Dat is overigens een zaak die primair het bestuur aangaat
en niet de wetgeving. Dat is de reden dat AMvB's in beginsel niet echt worden
voorgehangen bij de Tweede Kamer of worden toegezonden. Als er expliciet wordt
gevraagd om dat te doen, dan ben ik daartoe uiteraard bereid.Wanneer zal de centrale selectie en plaatsing volledig gerealiseerd zijn?
Deze is inmiddels gerealiseerd. Er wordt gewerkt aan een monitorsysteem voor
wachtlijsten en wachttijden van de justitiële jeugdinrichting. Wat dat
betreft gaan wij duidelijk de goede kant op. Zal de selectiefunctionaris bij
het zoeken naar een geschikte inrichting voor een jeugdige rekening houden
met de specialisatie van de inrichting? Dat is primair de opdracht van de
selectiefunctionaris. Om hier goed inzicht in te hebben, is er een omschrijving
opgesteld van de behandelmogelijkheden die de inrichtingen te bieden hebben.Mevrouw Duijkers vroeg verder nog of de jeugdige de dupe wordt van de
professionele rivaliteit in behandelmethodes tussen de justitiële inrichtingen.
Dat moet zij vooral vragen aan een minister die van liberale huize is! Ik
vind dat professionele rivaliteit een natuurlijk verschijnsel is en in de
regel een gunstige bijdrage levert aan een zo optimaal mogelijke ontwikkeling
van behandelmethodieken.Mevrouw Duijkers (PvdA):Een jongere wordt getest en moet vervolgens in een volgende instelling
de hele batterij testen overdoen. Als dat het effect is van professionele
rivaliteit, vind ik dat negatief. Een jongere hoeft maar één
keer getest te worden, eventueel gevolgd door aanvullend onderzoek. Het is
een verspilling van middelen. Ik hoop dat u dat met mij eens bent.Minister Korthals:Dat ben ik met u eens. In dat geval is de organisatie niet goed en is
er te weinig afstemming tussen de verschillende inrichtingen. Als dat zo is,
moet dat verbeterd worden.Voorzitter! Mevrouw Duijkers vroeg vervolgens of het de inrichtingen vrij
staat om eigen behandelmethodieken te ontwikkelen, of dat in het teken van
het verbeteren van de behandeling staat en in hoeverre de jeugdige hierin
als proefkonijn fungeert. De vrijheid van behandelinrichtingen om eigen behandelmethodieken
te ontwikkelen is betrekkelijk. Methodieken worden ontwikkeld en bijgesteld
naargelang van de vraag en het aanbod. De gedragsproblematiek van de jeugdigen
die worden aangemeld voor de justitiële jeugdinrichtingen, wordt, zoals
mevrouw Duijkers al zei, zwaarder en complexer. Dit vraagt voortdurend om
ontwikkeling en bijstelling van behandelmethodes, waarbij de kennis op dit
terrein mede van de universiteiten wordt betrokken. Het gaat dus om beproefde
methodes en de jeugdige wordt in geen geval als proefkonijn gebruikt.De heren Niederer en Eurlings vroegen naar mijn beoordeling van de Glenn
Millsprojecten. De Glenn Millsaanpak komt in de justitiële jeugdinrichtingen
niet als methodiek voor. De heer Eurlings wees daar reeds op. Er worden wel
andere methodieken gebruikt die eveneens uitgaan van groepsdynamische processen
en de invloed van groepen op jeugdigen en hun gedrag. In de justitiële
jeugdinrichtingen komen ook methodieken voor waarbij jeugdigen aan de hand
van positief gedrag privileges kunnen verdienen. De geschiktheid van de Glenn
Millsaanpak voor tenuitvoerlegging van onvoorwaardelijke straffen moet nog
blijken. Deze aanpak wordt geëvalueerd en justitie participeert in de
begeleidingscommissie van het onderzoek. Ik zal afhankelijk van de uitkomsten
bekijken welke mogelijkheden hieraan voor justitie verbonden kunnen worden.
Ik wacht met belangstelling de uitkomsten van het onderzoek af. Op dit moment
ben ik nog niet van zins om Glenn Millsinstellingen als justitiële instellingen
te erkennen. Pas na het onderzoek nemen wij onze maatregelen. Ik meen al eens
in een mondeling overleg tegen de heer Eurlings gezegd te hebben dat het er
op dit moment veelbelovend uitziet. Wat dat betreft is mijn houding ten opzichte
van de Glenn Millsprojecten positief.De heer Niederer (VVD):Kan de minister voorzien op welke termijn dat Glenn Millsonderzoek gereed
is? Nog voor het zomerreces?Minister Korthals:Nee. Ik zie een ambtenaar twee vingers opsteken. Ik weet alleen niet of
die vingers op maanden dan wel jaren slaan. Maar aangezien het niet voor het
zomerreces kan, moeten het jaren zijn.De heer Eurlings (CDA):Dat was een terechte vraag van mijn collega van de VVD. Waar gaat het
namelijk om? Enerzijds plaatsen kinderrechters jongeren daar
al justitieel. De kinderrechters zijn dus al overtuigd van de kwaliteit. Anderzijds
wordt er beslist over de uitbreiding van de capaciteit. Hoogleraar De Winter
heeft echter geconstateerd dat het groepsproces niet goed werkt. Als blijkt
dat de huidige werkwijze niet voldoet, waarom maken wij dan geen gebruik van
de mogelijkheden die de Glenn Millsmethode biedt? Nu alleen VWS eraan meebetaalt,
kunnen er maar 50 in plaats van 150 jongeren worden geholpen.Minister Korthals:De Glenn Millsprojecten worden met veel dynamiek uitgevoerd, maar zij
hebben ook hun keerzijde. Deze methode heeft een zeer grote invloed op de
betrokkenen. Aangezien deze projecten nog in de kinderschoenen staan, is het
helemaal niet gek om eerst de resultaten van het onderzoek af te wachten.
Wij moeten zeer zorgvuldig zijn voordat justitie hiervan gebruik maakt voor
de onvoorwaardelijke strafopleggingen. Wij zullen de ontwikkelingen terzake
met een positieve instelling kritisch blijven volgen. Wij moeten echter eerst
het onderzoek afwachten. Intussen is het wel goed dat VWS in het kader van
de jeugdzorg deze projecten steunt.De heer Eurlings (CDA):De werkelijkheid binnen deze zaal blijkt te verschillen van die daarbuiten,
omdat kinderen wel naar een Glenn Millsproject worden verwezen in het kader
van een justitiële maatregel. Is er geen mogelijkheid voor justitie om
eerder te participeren? Er zijn de afgelopen twee jaar zeer goede resultaten
met deze methode geboekt. In de VS heeft men er uitgebreid ervaring mee opgedaan.
Waarom moeten wij zo lang wachten? Met nauwelijks extra investeringen kunnen
wij 150 jongeren op een vernieuwende en wellicht meer succesvolle manier helpen.Minister Korthals:Wij hebben voortdurend contact met degene die vanuit justitie deze projecten
begeleidt. Wij staan er op zichzelf positief tegenover. Alvorens de methode
echt te accepteren en er in geld in te stoppen, willen wij echter eerst een
gedegen onderzoek. Dit neemt niet weg dat wij ondertussen bereid zijn om te
bezien in hoeverre deze methode ons behulpzaam kan zijn bij de justitiële
opvang.De heer Eurlings (CDA):Wat is uw mening over het feit dat kinderrechters nu al kinderen daarnaar
doorverwijzen?Minister Korthals:Dat kan heel verstandig zijn, maar dit betekent nog niet dat dit dé
methode is die wij moeten volgen. Wellicht is een van de redenen dat er voor
het overige weinig mogelijkheden zijn om betrokkenen te plaatsen. Ik kan dat
niet beoordelen.De heer Rouvoet (RPF):Wilt u nagaan of het mogelijk is om de termijn van twee jaar te bekorten?Minister Korthals:Daar ben ik uiteraard toe bereid. Over het algemeen zijn er echter goede
redenen voor de duur van een onderzoek. Niettemin zal ik bezien of het mogelijk
is om de termijn te bekorten.Mevrouw Duijkers heeft gesproken over jongeren met psychische problemen.
Een jeugdige die een PIJ-maatregel heeft opgelegd gekregen, wordt in de regel
geplaatst in een justitiële jeugdinrichting; een behandelinrichting om
precies te zijn. De tenuitvoerlegging van de PIJ-maatregel in een inrichting
voor de verpleging van ter beschikking gestelden vindt plaats in die gevallen
dat de rechter ten aanzien van meerderjarigen tussen 18 en 21 jaar op grond
van artikel 77c, Wetboek van Strafrecht, het jeugdstrafrecht heeft toegepast.
Omgekeerd kan ingevolge artikel 77b van het Wetboek van Strafrecht ten aanzien
van een minderjarige tussen 16 en 18 jaar het volwassenenstrafrecht worden
toegepast. In dat laatste geval vindt de tenuitvoerlegging van de TBS-maatregel
plaats in een inrichting voor verpleging van ter beschikking gestelden. De
rechter kan het volwassenenstrafrecht toepassen indien hij daartoe grond vindt
in de persoonlijkheid van de dader of de omstandigheden waaronder het feit
is begaan.Mevrouw Halsema (GroenLinks):U wilt voor extreem problematische jongeren tussen 16 en 18 jaar in jeugdinrichtingen
geen extra beveiligingsmaatregelen nemen om te voorkomen dat deze inrichtingen
op een EBI gaan lijken. Nu zegt u echter dat deze jongeren beoordeeld kunnen
worden op grond van het volwassenenstrafrecht. Maar betekent dat dan ook dat
jongeren tussen 16 en 18 jaar, die beoordeeld worden volgens het volwassenenstrafrecht,
geplaatst kunnen worden in de EBI voor volwassenen in Vught? Daar zou ik wel
grote bezwaren tegen hebben.Minister Korthals:Voorzitter! Op deze vraag zal ik de tweede termijn terugkomen.Mevrouw Duijkers (PvdA):Mijn voorstellen rond de Pietertje Baaninstelling hadden betrekking op
een specialistische observatieafdeling in het kader van het groeiend aantal
gevallen van psychiatrische stoornissen, ontwikkelingsstoornissen en persoonlijkheidsstoornissen
die bij jongeren worden aangetroffen. Blijft die deskundigheid verdwijnen
in de reguliere taken van de behandelinrichtingen of vindt de minister het
ook een charmante gedachte om, net zoals bij Pieter Baan voor de TBS-inrichtingen,
ook voor de jeugdinrichtingen een speciaal centrum te hebben waar jongeren
geobserveerd kunnen worden om op basis daarvan een specifieke behandeling
of een specifiek oordeel van de rechter te krijgen?Minister Korthals:Dat hangt natuurlijk een beetje van het aantal gevallen af en van de hele
ontwikkeling op dat gebied. Naarmate er sprake is van meer gevallen, is er
inderdaad meer reden voor. Indien het een betrekkelijk beperkt aantal is,
voel ik er weinig voor, omdat het dan een dure oplossing is.Voorzitter! Valt onder pedagogisch personeel tevens personeel met een
opleiding in de psychiatrie? In de inrichtingen, die zich specifiek richten
op de behandeling van jeugdigen met psychiatrische problematiek, worden de
teams samengesteld uit medewerkers die onder meer een B-verpleegkundige, een
HBO-V-, zowel A als B, of een HBO-SPH-opleiding hebben genoten. Overigens
kunnen alle justitiële inrichtingen over één of meerdere
psychiaters beschikken.Voorzitter! De heer Eurlings vroeg naar de nazorg na verblijf in een justitiële
inrichting. In de justitiële jeugdinrichtingen worden jeugdigen zowel
op strafrechtelijke als op civielrechtelijke titel geplaatst.
De verantwoordelijkheid voor de begeleiding van civielrechtelijke jeugdigen
na ontslag uit die justitiële jeugdinrichtingen ligt bij de gezinsvoogden.
Nazorg wordt gegeven aan jeugdigen die op strafrechtelijke titel in een justitiële
jeugdinrichting verblijven. Onder nazorg wordt verstaan: vrijwillige begeleiding
van jeugdigen, na jeugddetentie, of na een maatregel van plaatsing in een
justitiële jeugdinrichting. Deze nazorg neemt twee maanden voor de invrijheidstelling
een aanvang. In 1997 is een landelijk afstemmingsprotocol jeugdreclassering
tot stand gekomen, waarin de onderlinge samenwerking op het terrein van de
jeugdreclassering nader is geregeld. Hoewel in dit protocol wel enige opmerkingen
aan nazorg zijn gewijd, is de nadere invulling daarvan verder opengelaten.
Ter voorkoming van terugval en recidive acht ik het van groot belang dat de
jeugdige na, en zo mogelijk ook tijdens de tenuitvoerlegging wordt voorbereid
op het leven in de vrije maatschappij. Hierbij is het belangrijk dat tijdens
de detentie behaalde behandelingsresultaten worden vastgehouden. Daarom is
begin 1999 een werkgroep samengesteld, waarin de diverse instanties die bij
de nazorg zijn betrokken, zijn vertegenwoordigd. Het doel van deze werkgroep
is om te komen tot een heldere verdeling van de taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden,
zodat een uniforme werkwijze kan worden bereikt. Dit is inmiddels in concept
in een aanvullend protocol neergelegd. Om dit aanvullend protocol te toetsen
op de praktische haalbaarheid, is bij de diverse uitvoeringsinstanties en
justitieonderdelen om reactie gevraagd. Naar aanleiding van de ontvangen reacties
vinden binnen afzienbare tijd gesprekken plaats die moeten leiden tot de definitieve
vaststelling van het aanvullend protocol. Op deze wijze zal er nazorg zijn
voor de jeugdigen.De heer Eurlings (CDA):Ik dank de minister voor dit antwoord. Hoogleraar De Winter constateert
echter dat minderjarige criminelen "tijdens hun detentie amper worden voorbereid
op een succesvolle terugkeer in de samenleving". Dat loopt dus niet zo lekker
op dit moment, zou je zeggen. Onderschrijft de minister deze beoordeling en
is hij van mening dat het aanvullend protocol dat hij zojuist noemde, voldoende
extra power zal geven om aan deze negatieve situatie een positieve draai te
geven?Minister Korthals:Ik ontken dat er tijdens de detentie geen voorbereiding is op terugkeer
van de jeugdige in de maatschappij. Ik heb al gezegd dat er in de laatste
twee maanden voor de invrijheidstelling een aanvang wordt gemaakt met de voorbereiding
op die terugkeer. Daarna komt er op grond van het aanvullend protocol ook
nog een mogelijkheid om de jeugdige verder te begeleiden.De heer Eurlings (CDA):Voorzitter! Het gaat er niet om of er formeel iets geregeld is. Het gaat
om het resultaat. De opmerking van hoogleraar De Winter was dat het niet werkt.
Mijn vraag is of het vernieuwde protocol volgens u die kwaliteitsimpuls gaat
geven dat het wel werkt. En welke doelen stelt u zich precies als het gaat
om het verminderen van recidive?Minister Korthals:U schetst nu een geweldig moeilijke problematiek. Het hele gevangeniswezen
heeft als belangrijke doelstelling de resocialisatie, om ervoor te zorgen
dat mensen minder snel zullen recidiveren. Ondanks alle werkzaamheden die
zijn verricht, zie je toch dat het recidivepercentage behoorlijk hoog is,
zeker naarmate men vaker is veroordeeld. Als je drie keer veroordeeld bent
geweest en in de gevangenis hebt gezeten, is de kans dat je weer recidiveert
zelfs rond 80 of 90%. De vraag is wat er gebeurd zou zijn als je niets gedaan
had. Zou het percentage dan hoger zijn geweest? De stelling die u impliciet
van prof. De Winter overneemt dat "het allemaal niet helpt", kan ik niet onderschrijven,
om de doodeenvoudige reden dat ik niet weet hoe het geweest zou zijn als we
niets ondernomen hadden. Dat neemt niet weg, voorzitter, dat we natuurlijk
ons uiterste best moeten doen om te zorgen dat de resocialisatie en de terugkeer
in de maatschappij in de nabije toekomst beter verlopen dan op dit moment.Mevrouw Duijkers (PvdA):Mevrouw de voorzitter! Is het de minister bekend dat de regionale eenheden
van de jeugdreclassering niet bereid zijn om de begeleiding op zich te nemen
van jongeren die in een landelijke en justitiële jeugdinrichting verblijven
en teruggaan naar een andere regio dan die waar de jeugdreclassering betrekking
op heeft? Zo ja, wat denkt hij eraan te gaan doen om dit soort problemen in
de toekomst verder te voorkomen?Minister Korthals:We moeten proberen om de jeugdige zoveel mogelijk in een jeugdinrichting
te plaatsen daar waar hij er weer uitkomt, zodat hij door kan gaan met de
ervaringen die hij gehad heeft in zijn werk. Ik vind dat belangrijk. Voor
het overige kunnen wij vaststellen dat het niet altijd mogelijk is om jongeren
in een jeugdinrichting te plaatsen in de buurt waar zij wonen. In die gevallen
zullen wij ervoor zorgen, in samenspraak met de reclassering, dat er toch
een goede opvang is. Als het waar is dat de reclassering op het ogenblik niet
bereid is daaraan mee te werken, dan ligt er een taak voor Justitie om daar
met de reclassering over te praten.Voorzitter! Mevrouw Duijkers heeft ook een aantal vragen gesteld over
het scholings- en trainingsprogramma en onderwijs. Het is juist dat de subsidie
per 31 december 1999 is geëindigd. Er is een overgangsregeling waarbij
echter de projecten van Justitie abusievelijk zijn vergeten. Op dit moment
vindt hierover overleg plaats met het ministerie van Sociale Zaken. Overigens
worden de ESF-subsidies jaarlijks beoordeeld en verstrekt. Ook van andere
projecten die op arbeidstoeleiding zien en die door Sociale Zaken worden gefacilieerd,
wordt door Justitie gebruik gemaakt. Het gaat hier om wat vroeger het jeugdwerkgarantieplan
heette. Thans wordt dit aangeduid als "de sluitende aanpak". Het behelst dat
de gemeente een jeugdige die de school verlaat, een aanbod voor werk zal moeten
doen.Voorzitter! Het CDA is ontevreden over een eerder antwoord van mij over
een mogelijke voortzetting van deelname na afronding van een scholings- en
trainingsprogramma. In hoeverre kunnen jeugdigen na het bereiken van de leeftijd
van 18 jaar vrijwillig deel blijven nemen aan een scholings- en trainingsprogramma?
Ook de heer Rouvoet heeft hierop gewezen. Zoals uit het wetsvoorstel blijkt,
maakt het scholings- en trainingsprogramma deel uit van de
tenuitvoerlegging. Als de straf of de maatregel afgelopen is, is het scholings-
en trainingsprogramma eveneens afgelopen. Dit laat onverlet dat in het kader
van de nazorg, waar ik zojuist over sprak, nog steeds allerlei activiteiten
en begeleidingsmogelijkheden voorhanden zijn. In het kader van het strafrecht
is de leeftijd van 18 alleen relevant in relatie tot de pleegdatum. Die bepaalt
of het jeugdstrafrecht wordt toegepast of het volwassenenstrafrecht. Voor
de tenuitvoerlegging en het scholings- en trainingsprogramma is de leeftijd
niet meer bepalend.Voorzitter! Wat is de relatie tussen het wetsvoorstel en de voorziene
wet op de jeugdzorg? Op dit moment is de planning en financiering van de justitiële
jeugdinrichtingen geregeld in de Wet op de jeugdhulpverlening. Het onderhavige
wetsvoorstel regelt primair de verhouding tussen de jeugdige en de inrichting.
In de beginselenwet zijn geen bepalingen opgenomen over beheer en financiering
van de instellingen. In de gedachtevorming over de reikwijdte van de wet op
de jeugdzorg wordt nadrukkelijk stilgestaan bij de positionering van de justitiële
jeugdinrichtingen alsmede bij aansluitingsvraagstukken tussen jeugdzorg en
justitiële jeugdinrichtingen. Hierover zullen de staatssecretaris van
VWS en ik binnenkort een standpunt uitbrengen.De heer Niederer heeft mij gevraagd iets te zeggen over de rol van de
directeur van de jeugdinrichting bij het STP. In de projectgroep die de nadere
regels opstelt over het STP is inderdaad besloten, analoog aan de regeling
van penitentiaire programma's, de directeur van de jeugdinrichting de algemene
verantwoordelijkheid voor de STP's te laten dragen.Voorts vroeg de heer Niederer naar mijn verwachting over de STP's in termen
van dalende recidive en of er voor de jongere steeds een arbeidsplaats zal
zijn wanneer hij met succes een programma heeft gevolgd. Het doel van de STP's
is resocialisatie van jeugdigen. Resocialisatie is een van de belangrijke
pijlers van de nieuwe wet. Het streven in de ontwikkeling van de STP's is
erop gericht recidive terug te dringen. De praktijk zal in de toekomst moeten
uitwijzen of aan dit doel wordt voldaan. Of er voor de jongere steeds een
arbeidsplaats zal zijn, is mede afhankelijk van de arbeidsmarkt en van de
inzet van de jongere zelf. Daar kunnen wij geen absolute garantie voor geven.Wat is de verhouding tussen Leerplichtwet en STP? De Leerplichtwet geldt,
net als voor alle jongeren, ook voor die in de jeugdinrichtingen tot hun 16de
jaar. Beneden die leeftijd gelden de minimumnormen van de Leerplichtwet. Daarnaast
gelden de minimumnormen van de beginselenwet ten aanzien van het dagprogramma.
Overigens ontvangt de jongere ook als hij niet meer leerplichtig is, met het
oog op het belang daarvan voor zijn toekomst een dagprogramma bestaande uit
onderwijs, scholing, vorming, opleiding, arbeidstraining of andere activiteiten.
De concrete aard van dit dagprogramma wordt vastgesteld in het verblijfs-
of behandelplan en is op individuele jeugdigen toegesneden. Jongeren boven
de 16 jaar zijn niet meer of niet volledig leerplichtig. Vandaar mijn opmerking
in de nota naar aanleiding van het verslag: voorzover jongeren onder de leerplicht
vallen.In hoeverre is deelname aan het STP te kenmerken als een straf? Deelname
aan het STP is primair gericht op een verantwoorde terugkeer in de samenleving.
Het strafkarakter moet dan ook van secundair belang worden geacht. Deelname
aan het STP kan bovendien alleen strafelementen hebben als het een jeugdige
betreft met een jeugddetentie of een PIJ-maatregel. Het strafkarakter zal
met name tot uitdrukking komen in de mate van toezicht en het exacte aantal
uren dat de jeugdige wordt verplicht aan activiteiten deel te nemen.Voorzitter! Zal ook het onderwijs in de rijksinrichtingen bekostigd worden
door het ministerie van OCW? Alle particuliere inrichtingen hebben een erkende
vorm van onderwijs op het gebied van VSO-ZMOK-scholen, voortgezet speciaal
onderwijs voor zeer moeilijk opvoedbare kinderen. Bij de rijksinrichtingen
is dat nog niet het geval. In samenwerking met het ministerie van OCW wordt
gekeken hoe hierin verbetering kan worden gebracht. Hiertoe zijn inmiddels
zowel door de dienst justitiële inrichtingen als door het ministerie
van OCW zelf onderzoeken verricht. Voor de zomervakantie zal hierover een
besluit worden genomen. Indien gewenst, wordt dat ook aan de Kamer toegezonden.Voorzitter! Hoe verhoudt de regel, dat er bij een strafrestant van minder
dan drie maanden geen verplichting is om een verblijfsplan op te stellen zich
tot de verplichting om elke jeugdige onderwijs aan te bieden? Elke jeugdige
krijgt vanaf het begin van zijn plaatsing onderwijs en wel op een niveau dat
zoveel mogelijk aansluit bij zijn tot dusver genoten onderwijs. Dit staat
in zoverre los van het al dan niet opstellen van een verblijfsplan.Voorzitter! In hoeverre staat een kort verblijf in de opvanginrichting
in de weg aan de realisatie van het verblijfsplan en in hoeverre heeft dit
gevolgen voor de Leerplichtwet? In het wetsvoorstel is opgenomen dat bij een
verblijf in de opvanginrichting van drie maanden of meer, een verblijfsplan
wordt opgesteld. In de opvanginrichtingen verblijven voorlopig gehechte jongeren,
jongeren die jeugddetentie ondergaan en onder toezicht gestelde jongeren in
crisissituaties. Crisisopvang en voorlopige hechtenis duren gemiddeld ongeveer
drie maanden. Dit geldt voor bijna driekwart van de populatie in de opvanginrichtingen.
In die gevallen zal geen verblijfsplan hoeven te worden opgesteld. Voor diegenen
die jeugddetentie ondergaan, gebeurt dat wel. Dit verblijfsplan moet realistische
doelstellingen bevatten die uitgevoerd kunnen worden binnen de verblijfstermijn.
In die zin is er sprake van een bescheiden ambitie. Dit laat onverlet dat
elke jeugdige die in een opvanginrichting verblijft vanaf de eerste week onderwijs
krijgt aangeboden. Ook zonder verblijfsplan zal de jeugdige onderwijs volgen.
In die zin wordt niet afgeweken van de Leerplichtwet.De heer Eurlings vroeg of ik kan aangeven wat er gedaan wordt om verslaafden
te motiveren zich aan een behandeling te onderwerpen. Zijn 20 plaatsen in
Harreveld, zo vroeg hij, eigenlijk niet te weinig. Hierbij moet onderscheid
worden gemaakt tussen gebruikers van drugs en verslaafden. Het aantal gebruikers
is hoog. Het aantal verslaafden is, zo kunnen wij vaststellen, gelukkig nog
laag. Beiden hebben meestal drugsgerelateerde criminaliteit begaan. In de
verblijfs- en behandelplannen voor de jeugdigen, maar ook binnen het algehele
pedagogi sche klimaat in de inrichtingen wordt aandacht besteed
aan het gebruik van drugs. Het aantal behandelplaatsen voor verslaafden (20
in Harreveld) is niet gebleken onvoldoende te zijn. Overigens is het gebruik
van alcohol het grootste probleem in de inrichtingen, en niet het gebruik
van drugs.Gaat het om dwangmedicatie of drangmedicatie en hoe is het klachtrecht
geregeld? Is er medisch klachtrecht, zo vroeg mevrouw Halsema. Het gaat nadrukkelijk
over dwangmedicatie. Het is de directeur die daartoe beslist en het valt onder
het normale klachtrecht. Ik kom nog op de amendementen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik begrijp dat het nadrukkelijk dwangmedicatie is. Mijn bijbehorende vraag
was, wat dwangmedicatie precies behelst. Om welke vormen van dwangmedicatie
gaat het? Ik vraag dit, omdat wij in het verleden hierover verwoede discussies
hebben gehad bij de behandeling van de justitiebegroting.Minister Korthals:Drang wil altijd zeggen dat er van buitenaf een zekere drang wordt uitgeoefend
op mensen om te bereiken dat zij uiteindelijk meewerken aan een bepaald iets.
Bij dwang kan het ook tegen de zin van betrokkene, dus onvrijwillig gebeuren.Mevrouw Halsema (GroenLinks):In welke situaties? Wat moet er gepasseerd zijn? Wanneer mag er wel dwang
worden gebruikt en wanneer niet?Minister Korthals:Dat is een medische kwestie die ik hier niet kan oplossen. U zult een
bepaalde casuspositie moeten noemen. Dan kan ik het trouwens nog niet, want
ik ben geen medicus.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik ben in de veronderstelling – wellicht vergis ik mij – dat
dwangmedicatie in de psychiatrie wel, maar in het gevangeniswezen niet is
toegestaan. Dit roept bij mij de vraag op onder welke omstandigheden dwangmedicatie
in justitiële jeugdinrichtingen is toegestaan. Ik kan mij namelijk voorstellen
dat hiervoor enige waarborgen moeten worden genoemd. Deze zijn in de wet niet
terug te vinden.Minister Korthals:Ik ben ervan overtuigd dat men niet zomaar tot dwangmedicatie kan overgaan
en dat dit inderdaad is omgeven door waarborgen. Ik zal hierop in tweede termijn
uitvoeriger ingaan.Mevrouw de voorzitter! De heer Niederer heeft een vraag gesteld over de
mogelijkheid dat er twijfel bestaat aan de precieze identiteit van de jeugdige.
Ik antwoord hem dat mij vanuit de jeugdsector geen signalen hebben bereikt
dat men daar soms moet twijfelen aan de opgegeven identiteit. Deze problematiek
wordt binnen het gevangeniswezen wel gesignaleerd. De categorie jeugdigen
bij wie deze problematiek speelt, zijn de alleenstaande minderjarige asielzoekers
die zich in de jeugdinrichtingen bevinden. Niet alleen de identiteit, maar
ook de opgegeven leeftijd speelt bij hen een rol. Deze problematiek is vooral
een vreemdelingrechtelijke aangelegenheid. Hierover zal een en ander worden
gezegd in de notitie over de AMA's die voor 1 april aan de Kamer zal worden
gezonden.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Het was mij niet bekend dat er alleenstaande minderjarige asielzoekers
in de behandelinrichtingen verblijven. De achtergrond van het probleemgedrag
van deze jongeren is vaak volstrekt anders dan die van "normale" jongeren.
Kan de minister misschien in tweede termijn aangeven in welke mate dit voorkomt?Minister Korthals:Ik weet dit ook niet precies. Ik kan mij echter voorstellen dat er ook
onder de AMA's delinquenten zitten aan wie een jeugddetentie is opgelegd en
die daarom in een jeugdinrichting zijn terechtgekomen. Dat is toch zeker niet
ondenkbaar?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dat is wellicht niet ondenkbaar, maar dat neemt niet weg dat de problematiek
van alleenstaande minderjarige asielzoekers uitermate specifiek is. Deze jongeren
zijn vaak afkomstig uit oorlogsgebieden en zijn vaak zeer getraumatiseerd.
Ik vraag mij af of het klimaat van een behandelinrichting voor deze jongeren
wel gewenst is. Dat is de reden dat ik de minister vraag na te gaan in welke
mate dit voorkomt.Minister Korthals:Ik zal dit laten nagaan, maar het is de vraag of ik op deze vraag al in
tweede termijn een antwoord kan geven. Ik weet namelijk niet of hiervan een
registratie wordt bijgehouden. Wellicht moet ik hierop dus later antwoorden.
Ik ben overigens geneigd – ook al weet ik dat dit niet mag van de voorzitter –
om mevrouw Halsema een tegenvraag te stellen. Vindt zij dat jongeren met een
grote problematiek die een misdrijf hebben begaan, niet in jeugdinrichtingen
mogen worden opgenomen? Het is een volstrekt logische gang van zaken dat AMA's
die een misdrijf hebben begaan, in een jeugdinrichting terechtkomen.De voorzitter:Mevrouw Halsema geeft u graag antwoord.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik vroeg het mij af. Ik kan dan ook niet onmiddellijk een antwoord geven
op de vraag van de minister. Ik wil er echter wel op wijzen dat de achtergrond
van deze jongeren fundamenteel anders is dan die van "normale" jongeren. De
aanleiding voor AMA's om een misdrijf te plegen kan dan ook een geheel andere
zijn. Verder zijn deze minderjarigen er zich heel goed van bewust dat zij
hun kansen in de procedure verspelen als zij in aanraking komen met criminaliteit.
Ik vraag mij werkelijk af of deze groep die vaak met oorlogstrauma's te maken
heeft, temidden van Nederlandse jongeren moeten worden opgevangen.Minister Korthals:Ik zou niet weten waar zij anders opgevangen zouden moet worden.De heer Niederer (VVD):Mij is wel bekend dat AMA's delicten plegen en in detentie verblijven.
Verwijst de minister voor een oplossing van deze problematiek naar de Vreemdelingenwet,
omdat hij dat niet in de beginselenwet wil doen?Minister Korthals:Nee. Ik verwijs naar de notitie die over de AMA's verschijnt. Die zal
er zijn voor 1 april a.s.Voorzitter! Verder is gevraagd: hoe is het in het buitenland geregeld
ten aanzien van bloedafname ter controle op gedragsbeïnvloedende middelen?
In het gevangeniswezen van de ons omringende landen wordt eveneens het urinecontrole systeem toegepast. Er is mij geen informatie bekend of er ook gebruik
wordt gemaakt van bloedafname ter controle op drugsgebruik. Desgewenst kunnen
hierover gegevens worden verzameld, maar ik denk dat er alleen sprake is van
urinecontrole.Voorzitter! De heer Niederer vroeg: kan de minister motiveren waarom hij
van mening is dat het uitvoeren van gebits- en botonderzoek dan wel het afnemen
van een DNA-test ter identificatie hem te ver gaat? Bij zwaardere delicten
worden bij de inverzekeringstelling al vingerafdrukken afgenomen. In deze
gevallen is het eenvoudig een later afgenomen vingerafdruk te vergelijken.
Anders ligt het bij het afnemen van DNA via een uitstrijkje van het wangslijmvlies.
Voor het vaststellen van de identiteit zou dat slechts van belang zijn, indien
een vergelijking mogelijk is met eerder afgenomen materiaal. Dat zal doorgaans
niet het geval zijn. Voor gebits- en botonderzoek geldt in feite hetzelfde.
Zonder vergelijkingsmateriaal kan via dat onderzoek slechts de leeftijd bepaald
worden, hetgeen mij in dit geval eigenlijk niet relevant voorkomt. Ik heb
daarom vooralsnog niet de behoefte aan meer mogelijkheden dan in het wetsvoorstel
reeds zijn opgenomen, namelijk de vingerafdruk, de foto en de handscan.Voorzitter! Verschillende sprekers hebben gevraagd of de geestelijke verzorgers
dezelfde bevoegdheden hebben als de personeelsleden en hoe zich dit verhoudt
met het bezoek aan jeugdigen. Als geestelijke verzorgers aan de inrichting
zijn verbonden, hebben zij dezelfde bevoegdheden als de personeelsleden. Als
het om een geestelijke verzorger gaat die op incidentele basis in de inrichting
komt, zal dit onder de regels van bezoek plaatsvinden met dien verstande dat
dit doorgaans als extra bezoek zal worden beschouwd.Is er inmiddels sprake van een koerswijziging ten aanzien van de geestelijke
verzorging? Nee, over de voortgang van het overleg tussen de DJI en de zendende
instanties geestelijke verzorging met betrekking tot de bezuinigingstaakstelling
wordt de Kamer een dezer dagen bij afzonderlijke brief geïnformeerd.Wie worden bedoeld met "niet aan de inrichting verbonden geestelijke verzorgers"?
Zijn dat in de praktijk veelal imams en pandits? Is het met het oog op het
toenemende aantal allochtone gedetineerden niet wenselijk dat ook imams en
pandits tot de aan de inrichting verbonden geestelijke verzorgers worden gerekend?
Als staflid hebben zij immers meer bevoegdheden. Met "aan de inrichting verbonden
geestelijke verzorgers" worden geestelijke verzorgers bedoeld die op reguliere
en regelmatige basis binnen de inrichting hun diensten verlenen. In eerste
instantie zijn dat geestelijke verzorgers van overtuigingen die vertegenwoordigd
zijn in de drie bestaande zendende instanties: pastors, dominees en humanisten.
Voorts zijn er in verband met het toenemende aantal islamitische jeugdigen
in jeugdinrichtingen ook imams en pandits aan de inrichting verbonden. Zij
zijn in tegenstelling tot de vertegenwoordigers van de traditionele geloofsovertuigingen
evenwel niet in dienst van de inrichting. Met "aan de inrichting verbonden
geestelijke verzorgers" worden zowel bedoeld degenen die in dienst van de
inrichting zijn als degenen die op regelmatige basis geestelijke zorg verlenen.Voorzitter! De heer Rouvoet heeft gevraagd of nieuwe communicatiemiddelen
zoals e-mail gebruikt mogen worden. Nieuwe communicatiemiddelen zoals e-mail
zijn alleen toegestaan als daarbij begeleiding van het personeel kan plaatsvinden.De heer Rouvoet (RPF):Mijn vraag was erop gericht dat de bepalingen in het wetsvoorstel wel
betrekking hebben op laten wij zeggen de gewone post, maar dat in het wetsvoorstel
geen voorziening is getroffen voor e-mail. Betekent dit dat e-mail dus niet
toegestaan is? De minister heeft zeer terughoudend geantwoord dat dit allerlei
problemen meebrengt. Als hij nu zegt dat het wel mogelijk is, vraag ik waarom
het niet in dit wetsvoorstel wordt geregeld, zoals ook de reguliere post daarin
is geregeld. Is er geen sprake van een omissie?Minister Korthals:Met betrekking tot de e-mail zijn er verschillende juridische problemen.
Die worden deels geregeld in Europese richtlijnen, die in de Nederlandse wet
zullen worden verwerkt. Deels zullen wij ze in eigen wetgeving moeten regelen.
Ik denk dat wij daarvoor eerst een meer algemene regeling moeten hebben, om
vervolgens te bekijken of een aanpassing in verschillende andere wetten dient
plaats te vinden. Wij zijn daar druk mee bezig.De heer Rouvoet (RPF):Dat betekent dat zolang wij daar niet mee klaar zijn, wat nu wordt geformuleerd
in het wetsvoorstel louter betrekking heeft op de reguliere post. E-mail is
in justitiële jeugdinrichtingen wel mogelijk, zonder de beperkingen en
regelingen die voor de gewone post gelden. Dat lijkt mij toch curieus. Dan
zou je bijna tot de conclusie moeten komen dat e-mail niet mogelijk is, zolang
wij niet weten of de beperkingen die voor gewone post gelden ook daarvoor
moeten gelden.Minister Korthals:Dat is ook de conclusie. E-mail is niet mogelijk. Als toch e-mail wordt
gebruikt, moet dat gebeuren onder toezicht en met medeweten van personeel.De heer Rouvoet vroeg wat het verschil is tussen een ordemaatregel en
een disciplinaire straf. Voor een ordemaatregel is niet vereist dat een jeugdige
zich strafwaardig heeft gedragen. Ingrijpen is nodig met het oog op de handhaving
van de ordelijke gang van zaken in de inrichting. De schuldige kan ook een
andere jeugdige zijn of de reden van de maatregel kan gelegen zijn in een
bepaalde situatie. Een ordemaatregel duurt dan ook zolang dat strikt nodig
is. Bij bestraffing wordt allereerst het laakbare gedrag van de jeugdige vastgesteld.
Vervolgens wordt bekeken of de jeugdige verantwoordelijk kan worden gesteld
voor dat gedrag. Op grond hiervan kan een disciplinaire straf worden opgelegd.
Deze sanctie heeft, in tegenstelling tot de ordemaatregel, de functie van
terechtwijzing.Wat is de ratio dat mechanische middelen alleen bij ordemaatregelen en
niet bij disciplinaire straffen kunnen worden toegepast? Bij een disciplinaire
straf hoort naar onze opvatting geen geweld. Een ordemaatregel is van een
geheel ander karakter. Overigens worden mechanische middelen slechts zelden,
maar dan ook echt zelden, toegepast.De heer Rouvoet (RPF):Is dat toch niet een beetje merkwaardig? Als er geen sprake is van een
vergrijp, kan er toch wel een ordemaatregel worden genomen. Uit de stukken
begrijp ik dat dit bijvoorbeeld bevestiging op een veiligheidsbed kan
zijn. Als je wel een vergrijp hebt gepleegd, en dus een disciplinaire straf
krijgt, kan dat niet. Dat lijkt mij voor de jeugdige zelf al heel moeilijk
invoelbaar. Als je wel iets hebt misdaan, kom je eraf zonder mechanische middelen.
Als er uit andere oogpunten een gevaar is voor de orde en de veiligheid in
de inrichting, kun je op een veiligheidsbed terechtkomen. Ik zie de ratio
niet.Minister Korthals:Als je geen geweld hoeft te gebruiken, moet je dat ook zeker niet doen.
Als iemand in een inrichting iets fout doet, behoort daar een disciplinaire
straf op te volgen. In beginsel behoort er geen geweld gebruikt te worden.
Wordt de orde echt verstoord en zijn er in feite geen andere mogelijkheden
dan het toepassen van geweld, dan moet dat mogelijk zijn. Dat is dan een ordemaatregel.Ik kom nu tot het amendement van mevrouw Halsema op stuk nr. 10. De vier
onderdelen in het vierde lid van artikel 2 zijn op nadrukkelijk verzoek van
de directeuren opgenomen. Beoogd wordt een heldere limitatieve opsomming te
geven, juist om de rechtspositie goed te regelen. De doelen kunnen elkaar
weliswaar in sommige gevallen overlappen, toch wordt door de directeuren hierop
aangedrongen. In aanvulling op wat de heer Rouvoet zei, zeg ik dat de bedoeling
is dat hier een explicatie wordt gegeven en niet een verdere beperking, waarover
mevrouw Halsema zich zorgen maakt. Met andere woorden, ik heb niet zo erg
veel behoefte aan het amendement.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voor de duidelijkheid, zoals u het nu zegt, zijn de laatste twee gronden
een verbijzondering van de eerste grond.Minister Korthals:Zoals de heer Rouvoet het ook goed verwoordde.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Maar dan is het eigenlijk niet logisch die gronden onder elkaar te zetten.
Je zou je kunnen voorstellen dat je spreekt van het doel van de vrijheidsbeneming,
waaronder hun geestelijke of lichamelijke ontwikkeling of de uitvoering van
het verblijfs- of behandelplan, zodat je de zaak terugbrengt tot twee gronden,
waarbij de eerste is gespecificeerd. Nu zijn er wel degelijk vier aparte gronden
in de wet opgenomen.Minister Korthals:Zo legt u het uit, maar ik heb zelf aangegeven dat dit niet de bedoeling
is en dat het geen verdere beperking van grondrechten kan opleveren. Ik dacht
dat het er behoorlijk goed stond, maar ik wil wel even bekijken of dit iets
anders geformuleerd zou kunnen worden.Voorzitter! Tegen het andere amendement van mevrouw Halsema op stuk nr.
11 heb ik wel bezwaar. Het systeem van de wet is namelijk al zo dat de beslissingen
van de selectiefunctionaris na een bezwaarschriftprocedure door het college
van advies voor de justitiële kinderbescherming wordt getoetst, dus niet
door een beklagcommissie bij een inrichting. De geschetste situatie zal dan
ook bij de toetsing van de beslissing van de selectiefunctionaris kunnen worden
beoordeeld. Het amendement is dus overbodig.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter! Ik snap het eerlijk gezegd niet goed. Ik kan me wel voorstellen
dat de selectiefunctionaris een andere positie heeft, maar hierbij gaat het
om het heel simpele principe dat de selectiefunctionaris geweld mag gebruiken
tegen een jongere. Die heeft het recht zijn beklag te doen over het geweld,
toegepast door alle anderen die dit mogen, maar waarom mag een jongere nu
niet zijn beklag doen als de selectiefunctionaris geweld tegen hem gebruikt?
Ik snap wel dat de selectiefunctionaris zich op een andere manier verantwoordt,
maar dat staat los van het recht van de jongere zijn beklag te doen.Minister Korthals:Het gaat er inderdaad om dat de selectiefunctionaris zich moet verantwoorden
voor de beslissingen die hij neemt. In theorie – en het zal in de praktijk
ook wel een enkele keer voorkomen – kan bij de toetsing blijken dat
de selectiefunctionaris die beslissing niet had mogen of moeten nemen. Daar
zal hij dan vervolgens ook op beoordeeld worden.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Het gaat erom dat de selectiefunctionaris wordt getoetst op de beslissingen
die hij neemt, maar het geweld dat hij tegen een jongere heeft gebruikt, moet
ook getoetst kunnen worden. En als de jongere geen klachtrecht heeft, kan
de selectiefunctionaris niet beoordeeld worden op het gebruik van geweld tegen
de jongere.Minister Korthals:Voorzitter! Naar mijn oordeel houdt de toetsing van de beslissing van
de selectiefunctionaris tevens in dat er ook bekeken wordt of hij die beslissing
tot geweld tegen de jongere had moeten nemen. Dan zijn wij toch rond?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Maar het is een van de kenmerken in de wet dat er een verschil kan zijn
tussen een functionaris en bijvoorbeeld een jongere bij de interpretatie van
het gebruik van geweld of andere middelen, zodat de jongere het recht wordt
gegeven zijn eigen visie tegenover die van de functionaris te zetten, een
officieel recht. En dit ontbreekt nu juist op het punt van het gebruik van
geweld, de meest ingrijpende bevoegdheid, in de verhouding tussen de jongere
en de selectiefunctionaris. Het is een heel simpel principe.Minister Korthals:Maar ik mag toch aannemen dat bij de toetsing van een beslissing van de
selectiefunctionaris tot het gebruik van geweld tegen een jongere door een
andere instantie die jongere op enigerlei wijze zal worden gehoord.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Maar het op een of andere wijze horen is toch iets anders dan een officieel
klachtrecht? Daarom neemt u dat toch juist op in de wet? Anders zou u het
ook de directeur of anderen niet behoeven te geven.Minister Korthals:Maar het gaat er toch om dat die beslissing wordt getoetst, ook ten opzichte
van de jongere. Dan heb je toch niet nog een apart klachtrecht bij de beklagcommissie
nodig.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Stel dat de jongere wordt gehoord en dat hij het niet met de beslissing
eens is. Dan staat die jongere geen officiële regeling ter beschikking
op grond waarvan hij zijn recht kan doen gelden en op grond waarvan hij kan
beweren dat ten onrechte geweld tegen hem is gebruikt. Hij heeft dan namelijk
geen klachtrecht.Minister Korthals:Dat ben ik niet met u eens. Als sprake is van een grove schending van
de rechten van de jongeren, kan hij daartegen altijd ageren. Het openen van
die mogelijkheid is bovendien niet het belangrijkste doel. Het belangrijkste
is dat degene die in rang boven de selectiefunctionaris staat, maatregelen
tegen die functionaris kan nemen.Mevrouw Duijkers (PvdA):Mevrouw de voorzitter! Ik zie het al gebeuren! Inrichtingen die vinden
dat de jongeren te veel klagen en die het aantal klachten daarom willen terugdringen,
zullen denken: als de selectiefunctionaris de beslissing neemt om tot het
gebruik van geweld over te gaan en niet de directeur, hebben wij een klacht
minder. Hoe denkt de minister daarover?Minister Korthals:Dat is niet de bedoeling. Laten wij heel redelijk zijn: in Nederland zijn
de beklagmogelijkheden van gedetineerden al zeer ruim. We behoeven ze toch
niet meer beklagmogelijkheden te geven als langs andere weg het doel dat bereikt
moet worden, wordt bereikt.Mevrouw Duijkers (PvdA):Mevrouw de voorzitter! Ik ben het niet eens met de minister. Ik wijs erop
dat er geen klachtrecht voor jongeren is. Daarvoor wordt nu pas, met deze
beginselenwet, iets geregeld. Dat is punt één. Dan punt twee.
Ik ben er juist bang voor dat, doordat er geen wettelijk recht is om tegen
de beslissing van de selectiefunctionaris een klacht in te dienen, de vraag
wie de beslissing tot het gebruiken van geweld neemt, onderwerp van overleg
tussen de directeur en de selectiefunctionaris kan zijn.Minister Korthals:Voorzitter! Ik denk dat het zo niet zal gaan. Ik heb mijn argumenten gegeven
om tegen dit amendement te zijn. Als de leden veel voordelen in aanneming
ervan zien, moet zij ervoor stemmen.De heer Rouvoet (RPF):Voorzitter! Ik vind dit een belangrijk punt. De minister zegt dat hij
zijn argumenten tegen aanneming van het amendement heeft gegeven. Ik wil echter
nog een verheldering naar aanleiding van de gedachtewisseling met mevrouw
Halsema. Is de minister tegen het amendement omdat naar zijn mening in artikel
65, eerste lid, al besloten ligt dat een jeugdige in bepaalde gevallen een
klacht tegen de beslissing van de selectiefunctionaris om geweld te gebruiken
kan indienen, of vindt de minister dat dit klachtrecht er niet onder begrepen
moet worden omdat een jeugdige niet zou moeten kunnen klagen over het gebruiken
van geweld waartoe een selectiefunctionaris heeft besloten?Minister Korthals:Nee. In beginsel vind ik dat iedereen moet kunnen klagen als tegen hem
op enigerlei wijze geweld wordt gebruikt. Als een selectiefunctionaris op
enigerlei wijze fout handelt, kan de beslissing die hij genomen heeft, door
een andere instantie getoetst worden. Die instantie kan de beslissing van
de selectiefunctionaris, inclusief eventueel toegepast geweld, beoordelen
en daarover uitspraak doen.De heer Rouvoet (RPF):Het komt erop neer dat naar uw mening wel een klacht ingediend moet kunnen
worden, maar dat u niet vindt dat sprake is van een omissie. Daarover ging
het argument van mevrouw Halsema. U bent het dus niet met haar eens dat in
artikel 65 sprake is van een omissie.Minister Korthals:Ik meen daarin duidelijk geweest te zijn.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Nee.De heer Rouvoet (RPF):Dan komen wij in tweede termijn op dit punt terug.Minister Korthals:Voorzitter! Dan wil ik iets zeggen over het laatste amendement van mevrouw
Halsema. Dat gaat over het medisch klachtrecht. Het medisch klachtrecht in
gevangenissen is ingevoerd naar aanleiding van een rapport waaruit bleek dat
de medische diensten binnen het gevangeniswezen duidelijk verbetering behoefden.
Invoering van een klachtregeling was een van de punten die de kwaliteit moesten
bevorderen. Van vergelijkbare problemen bij de medische diensten van de jeugdinrichtingen
is geen sprake. Dat is dan ook de reden waarom vooralsnog alleen voor het
gevangeniswezen een specifieke regeling is gegeven. Ik wil dan ook eerst afwachten
wat de ervaringen in het gevangeniswezen zijn alvorens ook voor de jeugdinrichtingen
een regeling te treffen. Dit onderwerp wordt betrokken bij de evaluatie van
de PBW die begin 2001 zal worden afgerond. Overigens is het wel zo, dat bij
dwangmedicatie beklag bij de beklagcommissie openstaat. Het gaat hier immers
om een beslissing van de directeur. Ten slotte geef ik aan dat de medische
adviseur wel beschikbaar is om in concrete gevallen waarin er een klacht tegen
een arts van een jeugdinrichting bestaat, te bemiddelen, ook zonder een specifieke
regeling. Met andere woorden: er lijkt geen behoefte aan te zijn, het wordt
begin 2001 geëvalueerd. Daarvan willen wij laten afhangen of er behoefte
is aan een amendement zoals u heeft ingediend.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Uw uitgangspunt bij de wetten is dat er geen verschil zou mogen zijn in
de regels, behalve als de doelgroep ertoe noopt. Waarom hebben jongeren minder
recht om te kunnen klagen bij een medische behandeling dan volwassenen? Dat
is de principiële vraag. Dan is volstrekt secundair wat de behoefte daaraan
is. Overigens lijkt de vergelijking die u trekt – behoefte in het gevangeniswezen
wordt maatgevend voor de behoefte in behandelinrichtingen – niet juist.Minister Korthals:Het is natuurlijk niet erg nodig om allerlei regelingen te treffen voor
die situaties waarin er geen problemen zijn. U wilt een klachtregeling, terwijl
ik zeg dat geen sprake is van gerezen problemen. Dan zeg ik: laten we eerst
even kijken of die constatering van mij waar is, wat gebeurt via de evaluatie
van de PBW, die begin 2001 is afgerond. Daarna gaan we de zaak bezien.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Bij de vorige discussie zei u dat u het er in principe mee eens bent dat
er een recht moet zijn om te klagen als er iets aan de hand is. Er zit opnieuw
een lacune in de wet: daar waar het in de Beginselenwet gevangeniswezen wel
mogelijk is om te klagen over medische behandelingen, is dat niet mogelijk
voor jongeren. Mijn simpele vraag: waarom worden jongeren hierin achtergesteld,
als u wel het principe deelt dat er geklaagd moet kunnen worden?Minister Korthals:Waar geen problemen zijn – ik herhaal mijzelf – heb je natuurlijk
geen klachtrecht nodig. Laten we nu eerst eens vaststellen wat de problemen
zijn.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dan volg ik de omgekeerde redenering: je komt er niet achter of er problemen
zijn zolang je geen klachtrecht hebt. Daarom stel je het klachtrecht in.Minister Korthals:Je komt er wel achter. Daarom gaan we de PBW evalueren. Als u gelijk heeft,
zijn wij bereid onzerzijds dat klachtrecht te introduceren.Mevrouw Duijkers (PvdA):Voorzitter! Met dank aan de minister voor de beantwoording van de vragen
en de reactie op de knelpunten genoemd in eerste termijn, heb ik nog een aantal
aandachtspuntjes. Breed onderwerp van debat is de vraag of het niet wenselijk
is een scheiding aan te brengen in de plaatsing van civielrechtelijk en strafrechtelijk
geplaatste jongeren in dezelfde inrichting. De minister geeft aan dat hij
bereid is een onderzoek te doen om de mogelijkheden te bekijken in hoeverre
binnen een inrichting kan worden overgegaan tot verschillende afdelingen van
civielrechtelijk en strafrechtelijk geplaatsten. De Partij van de Arbeid zou
graag zien dat dit toch een scheiding per inrichting is, wat te maken heeft
met de strafmaatregelen die de wet de directeur biedt, die wij wat minder
scherp zouden willen zien voor civielrechtelijk geplaatsten. Maar wij brengen
er begrip voor op dat binnen een inrichting wordt begonnen met zo'n scheiding.
Daartoe willen wij de volgende motie indienen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat het onwenselijk is als civielrechtelijk geplaatsten en
strafrechtelijk geplaatsten in dezelfde inrichting onder hetzelfde strafregime
vallen;verzoekt de regering een onderzoek in te stellen naar de mogelijkheden
om aan deze situatie het hoofd te bieden en de Kamer hierover binnen een halfjaar
te rapporteren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Duijkers. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 13 (26016).De heer Rouvoet (RPF):Ik heb een vraag over de tekst van de motie. De minister heeft nu al gezegd
er geen voorstander van te zijn dat er totaal verschillende inrichtingen komen.
Hij acht dat niet realistisch, maar hij begrijpt het punt. Hij wil nagaan
of het mogelijk is bijvoorbeeld aparte afdelingen in het leven te roepen.
De minister ging positief in op deze suggestie van mijn kant. In de motie
staat dat u het onwenselijk vindt dat het in één inrichting
onder hetzelfde regime valt. Daarmee gaat u al enigszins voorbij aan de toezegging
van de minister. Vindt u die toezegging op voorhand onvoldoende?Mevrouw Duijkers (PvdA):Voorzitter! In mijn motie wordt een termijn van zes maanden genoemd. Als
de minister toezegt dat hij binnen een aantal maanden, maximaal zes, met de
uitkomst van het onderzoek komt, dan ben ik bereid om de motie in te trekken.De heer Rouvoet (RPF):Dat gaat langs mijn vraag heen. Mevrouw Duijkers zegt nu al dat zij het
onwenselijk vindt dat het in één inrichting gebeurt. De discussie
is inmiddels een stap verder. In dat kader wordt bekeken of het binnen één
inrichting kan, maar in ieder geval in gescheiden, aparte afdelingen. Dat
verdisconteert mevrouw Duijkers niet in haar motie. Dat wil zeggen dat de
minister dat onderzoek op voorhand al niet meer hoeft te doen, want mevrouw
Duijkers wil het überhaupt niet binnen één inrichting.
Het is de vraag of dat handig is.Mevrouw Duijkers (PvdA):Ik heb gezegd dat ik bereid ben op dat punt een compromis aan te gaan,
zodat het voor de afdelingen kan worden onderzocht. Ik heb echter nog geen
gelegenheid gehad de motie aan te passen. Als de heer Rouvoet bereid is om
wat betreft de afdelingen met de motie mee te gaan, dan wil ik die daar nog
op aanpassen. Dan komt er een gewijzigde motie, tenzij de minister mijn motie
overneemt.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter! Als ik mevrouw Duijkers goed begrijp, dan wil zij eigenlijk
dat het onderzoek wordt uitgebreid naar aparte afdelingen in één
inrichting en naar aparte inrichtingen.Mevrouw Duijkers (PvdA):Ja.Ik kan mij voorstellen dat bij het onderzoek ook nog nader wordt gekeken
naar de mate van stigmatisering die uitgaat van civielrechtelijke plaatsing
in een justitiële jeugdinrichting, de negatieve leereffecten als jongeren
bij elkaar worden geplaatst op verschillende titels, de effecten van de behandeling
en de aard van de delicten waar sprake van zou zijn, onderliggend aan de civielrechtelijke
plaatsing.De minister geeft in antwoord op vragen naar de psychiatrische kwesties
aan dat jongeren die terechtkomen in een gesloten justitiële inrichting,
het circuit van hulpverlening al hebben gehad. Ik doelde erop dat er ook nog
zoiets is als jeugdpsychiatrie. Waarom worden deze jongeren niet in een gesloten
afdeling van de jeugdpsychiatrie geplaatst? Waarom gaan ze over naar het justitiële
circuit? Dat werkt veel stigmatiserender en het kent een groot aantal beperkingen.
De minister is in overleg met VWS over de jeugdpsychiatrie. Er loopt een onderzoek.
De minister is echter niet ingegaan op de mogelijkheden die in dat kader kunnen
worden gerealiseerd om te voorkomen dat jongeren in een justitieel circuit
terechtkomen. Er kunnen wellicht plaatsen worden gerealiseerd in de jeugdpsychiatrie.De minister is het met de PvdA eens, als het gaat om plaatsing van jongeren
in het kader van strafrecht, dat de rijksinrichting daarvoor de meest aangewezen
inrichting is. In de praktijk blijkt het hebben van een plek voor de jongere
veel belangrijker dan de beleidsinhoudelijke afweging. Is de minister bereid
om zijn zienswijze op dit punt – hij deelt die dus met de PvdA –
te formuleren in een beleidsaanwijzing voor selectiefunctionarissen? Jongeren
die terechtkomen in een huis van bewaring, in Duijkersafwachting van de beoordeling
van hun zaak door de rechtspraak, kunnen dan in een rijksinrichting
worden geplaatst. Dat wil zeggen dat er niet slechts pragmatisch wordt gekeken
naar een plek voor een bepaalde persoon.De minister hanteert efficiency- en deskundigheidsargumenten om meisjes
zoveel mogelijk te concentreren in een beperkt aantal inrichtingen. Daar is
iets voor te zeggen, want meisjes reageren anders op ontwikkelingsstoornissen
en frustraties dan jongens. Omdat er gewoon te weinig meisjes zijn, kan de
wet op dit punt slechts moeizaam worden uitgevoerd. Er zijn te weinig afdelingen.
Ik heb de indruk dat dit een probleem is bij de organisatie van de opvang
en de behandeling van meisjes. Hoe denkt de minister daarover?Dan nog iets over het idee van Pietertje Baan, een observatiecentrum voor
jongeren. De minister zegt dat als hij niet weet om hoeveel jongeren het feitelijk
gaat, het weinig zin heeft om de plannen terzake verder te ontwikkelen. Is
de minister bereid de gegevens over de justitiële jeugdinrichtingen jaarlijks
te verzamelen, zodat er duidelijkheid komt over het aantal jongeren dat een
diepgaand observatieonderzoek nodig heeft, met het oog op een besluit van
de rechter over behandeling in een behandelinrichting?Het ambitieniveau van het verblijfsplan in het kader van de opvang is,
zoals de minister heeft aangegeven, in de eerste drie maanden beperkt. Dat
is jammer, maar wel realistisch.Ten aanzien van de methodeontwikkeling en behandelinrichtingen geeft de
minister aan dat de jeugdigen geen proefkonijnen zijn en dat het beproefde
methoden betreft. Ik verzoek de minister om dat hard te formuleren, want bij
werkbezoeken was mijn persoonlijke ervaring dat de grens wel eens bereikt
werd. Ik had het idee dat de "beproefde methoden" toch minder beproefd waren.
Als de feiten in de praktijk aantonen dat de grens wordt overschreden, zal
ik het citaat uit het verslag gebruiken om er bij de minister op terug te
komen.De minister is met Onderwijs in overleg over de financiering van een aantal
activiteiten binnen Justitie, de erkenning door de inspectie van het niveau,
de kwaliteit en de normen van het onderwijs dat door Justitie verder georganiseerd
en uitgevoerd wordt. Wij ontvangen graag de stukken die daar betrekking op
hebben voor de vakantie, zoals de minister heeft toegezegd. Een ander punt
betreft het knelpunt waar de gemeenten mee te maken hebben. Zij draaien op
voor huisvesting en onderwijskosten, terwijl daar geen middelen tegenover
staan. Zijn die problemen meegenomen in de inventarisatie, zoals de minister
die nu met Onderwijs bespreekt? Als dat niet het geval is, wat doet hij er
dan aan?Is de minister bereid intensiever onderzoek te doen naar een versterkte
regionale opvangfunctie van de inrichtingen? Het beleid is nu gericht op zowel
landelijk als regionaal georiënteerde inrichtingen. Met name bij de behandelinrichtingen
met een landelijke functie blijkt dat de aansluiting met de regionale instanties
op het gebied van onderwijs, arbeid, hulpverlening en dergelijke niet goed
kan functioneren als de jongere niet uit de regio komt waar de inrichting
is gevestigd. Mogelijk heeft dit consequenties voor bijvoorbeeld de jeugdreclassering,
waarover ik de toezeggingen van de minister met belangstelling heb gehoord.
Zegt het echter ook niet iets over de organisatie van de jeugdinrichtingen
voor justitie met betrekking tot de regionale taken?De heer Niederer (VVD):Mevrouw de voorzitter! Ik dank de minister voor zijn beantwoording in
eerste termijn. Mijn algemene indruk van dit debat is dat sterk de nadruk
wordt gelegd op de rechtsbescherming van de ingesloten jeugdigen. Hoewel dit
aspect van groot belang is, hecht ik eraan ook te benadrukken dat voor alles
geldt dat er sprake moet zijn van een ordelijke en effectieve tenuitvoerlegging
van de vrijheidsstraf of de vrijheidsbenemende maatregelen. Wij moeten niet
vergeten dat het gaat om jeugddelinquenten die doorgaans, willen zij onherroepelijk
veroordeeld worden, iets meer hebben gedaan dan het stelen van een rolletje
drop bij een supermarkt.Mevrouw Duijkers (PvdA):Ik ben verbaasd over de bewoording van de heer Niederer. Volgens mij is
de wet namelijk anders bedoeld. Het geven van rechtsbescherming aan jongeren
is primair en het feit dat er detentie uitgesproken kan worden, is secundair.
Ik begrijp dat hij de wet anders interpreteert.De heer Niederer (VVD):Ik kan mevrouw Duijkers geruststellen. Het is en-en. Dat staat ook in
het amendement van mevrouw Halsema op artikel 2. Het doel heeft betrekking
op de vrijheidsbeneming.Mevrouw Duijkers (PvdA):Volgens mij is dat niet de tekst van de wet. Volgens de wet is de rechtsbescherming
primair.De heer Niederer (VVD):Ik deel uw opvatting niet.Voorzitter! Wij vinden het een belangrijk punt, omdat nog steeds 80% recidiveert.
Dat percentage is uiteraard veel te hoog. Ik verwacht een bepaald succes van
de scholings- en trainingsprogramma's, maar de minister heeft terecht opgemerkt
dat dit toch een vorm van koffiedik kijken is. Er zijn geen garanties op bijvoorbeeld
werk te geven. Een recidive van 80% is te hoog. Heeft de minister aanvullende
maatregelen in gedachten om dat percentage aanmerkelijk te verlagen?De scholings- en trainingsprogramma's worden bemoeilijkt door het feit
dat 60% van de populatie in jeugdgevangenissen van etnische origine is, waardoor
er sprake is van taalbeheersingsproblemen. Wordt er zoveel mogelijk met modules
gewerkt, toegesneden op de specifieke groepen? Als er een totaalpakket wordt
aangeboden, zal een aantal jongeren niet bereikt worden omdat zij absoluut
geen affiniteit kunnen of willen hebben met het aangeboden materiaal.De reactie van de minister op de Glenn Millsmethode stemde niet geheel
tot tevredenheid. Het duurt namelijk nog twee jaar voor het onderzoek is afgerond.
Collega Eurlings zal mede namens mij een motie op dit punt indienen.Voorzitter! Ik heb begrip voor de argumentatie van de minister inzake
het afnemen van DNA in inrichtingen. Hij wees erop dat het niet waarschijnlijk
is dat deze methode tot iets leidt. Het profiel van een betrokkene moet in
een databank zijn opgeslagen; hetgeen betekent dat hij ook andere delicten
heeft gepleegd. Voorzitter! Ik heb wat meer vertrouwen in deze methode. Het
afnemen van DNA heeft bijvoorbeeld geleid tot de oplossing van een aantal
inbraken in de regio Midden- en West-Brabant. Het ophelderingspercentage steeg
opzienbarend. Ik kan mij voorstellen dat ook in de setting van de jeugdinrichtingen
door afname van DNA meer misdrijven worden opgelost dan nu voor mogelijk wordt
gehouden.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Volgens mij zijn jeugdinrichtingen er niet voor om alsnog misdrijven op
te lossen, maar dit terzijde. U anticipeert op wonderlijke wijze op een wetsvoorstel
dat wij nog moeten behandelen. Is het niet gek en ook weinig parlementair
om nu al van de minister te vragen mogelijkheden voor DNA-onderzoek bij justitiële
jeugdinrichtingen te scheppen die door de Kamer nog niet zijn gesanctioneerd?
Ik zou nog even wachten als ik u was.De heer Niederer (VVD):Ik heb het niet over het wetsvoorstel inzake DNA, maar over het toepassen
van DNA-onderzoek als identificatiemiddel in de inrichting. Zolang een jeugdige
onder het gezag van justitie valt, zijn hiervoor mogelijkheden. Ik kan mij
voorstellen dat de directeur van de instelling hiervan melding maakt bij de
officier van justitie.De heer Rouvoet (RPF):U acht het waarschijnlijk dat hierdoor een groter aantal misdrijven kan
worden opgehelderd.De heer Niederer (VVD):Ik sluit dat niet uit.De heer Rouvoet (RPF):Dit betreft een wetsvoorstel ten aanzien waarvan wij juist vandaag de
schriftelijke ronde konden indienen. U mag de identificatie niet koppelen
aan de oplossing van misdrijven, want daarmee loopt u vooruit op het wetsvoorstel
dat wij nog moeten behandelen.De heer Niederer (VVD):Als je rechtmatig ter identificatie DNA afneemt en daarbij stuit op andere
misdrijven, mag je doorpakken. Dat heeft niets met het wetsvoorstel te maken
dat nog behandeld moet worden.De heer Rouvoet (RPF):Voorzitter! Nu noemt de heer Niederer hardop een sluiproute om onder een
wet, die er nog niet is, uit te komen. Hij zegt dat, in het geval je er toch
op stuit, je moet doorpakken, ook al is de nieuwe wet er nog niet. Dat is
niet zozeer onparlementair, maar dat is in strijd met behoorlijke wetgeving.
Het lijkt mij dat wij dan te maken hebben met artikel 1 van het Wetboek van
Strafrecht. Je moet op zijn minst weten waar je strafbaar voor bent en hoe
je gepakt kunt worden. Als medewetgever moet de heer Niederer dan niet zeggen
dat hij een mooie sluiproute gevonden heeft, die eruit bestaat dat je doorpakt
in het geval je via identificatie iets te weten komt wat interessante mogelijkheden
biedt, ook al is daar nog geen wettelijke basis voor.De heer Niederer (VVD):Het punt van de heer Rouvoet is duidelijk en ik denk dat mijn punt ook
duidelijk is. Wij verschillen van opvatting en daar neem ik dan maar kennis
van.De heer Rouvoet (RPF):Voorzitter! Ik dank de minister voor zijn antwoord. Op een paar punten
wil ik nog kort terugkomen. De minister heeft een toezegging gedaan op het
punt van het onderscheid tussen civielrechtelijk en strafrechtelijk, waar
mevrouw Duijkers over heeft gesproken en waar zij een motie over heeft ingediend.
Die toezegging houdt in dat hij zal nagaan of er aparte afdelingen kunnen
komen, en dit is voor mij bevredigend. Het lijkt mij prima, want dat was ook
de strekking van mijn inbreng in eerste termijn op dit punt. Ik vind het wel
een heel belangrijk punt, dus ik heb het niet vrijblijvend aan de minister
meegegeven. Ik heb niet gezegd: kijk er eens naar, maar desondanks kunnen
wij de wet wel implementeren. Het is natuurlijk een beginselenwet, maar dat
betekent niet dat ik mijn stemgedrag daarvan afhankelijk ga maken. Maar ik
vind het wel een heel belangrijk punt en daarom onderstreep ik het even. Ik
wil dat de minister daarnaar kijkt en op zo kort mogelijke termijn de Kamer
daarover informeert. Ik hoop dat hij in tweede termijn iets meer zegt over
wanneer dat zal kunnen.De motie van mevrouw Duijkers wordt wellicht gewijzigd. Dat zullen wij
even moeten afwachten, maar de motie die er nu ligt, vind ik op dit punt onverstandig.
Ik heb dat in een interruptie ook al gezegd. Het is onverstandig, omdat wij
de minister dan de boodschap meegeven dat wij het in ieder geval niet binnen
één inrichting willen, terwijl ik denk dat het wellicht wel
mogelijk is als wij aparte afdelingen kunnen krijgen. Dus ik zou het niet
verstandig vinden om die overweging in een motie op te nemen. Als mevrouw
Duijkers de motie zodanig wijzigt dat het onderzocht gaat worden, vraag ik
mij af of de motie overbodig wordt, want die toezegging heeft de minister
al gedaan. Maar ik zie de gewijzigde motie straks graag tegemoet en dan zal
ik mijn stemgedrag daarover nader bepalen.Voorzitter! Dan het punt van de beperkingen. Tussen de minister en mevrouw
Halsema ontspon zich een interessant debat over de vraag of er nu sprake is
van uitbreiding of niet. Ik heb van de minister begrepen dat het geen extra
beperkingsgronden zijn die een ruimere beperking mogelijk maken dan bij de
andere beginselwetten. Dan lijkt mij dat hij zijn oordeel, dat hij geen behoefte
heeft aan het amendement van mevrouw Halsema, op dit punt ongedaan kan maken
door de constructie die mevrouw Halsema aangaf. Ik steun haar graag in het
amendement dat zij daarover heeft ingediend. Zij zal daar straks nog op terugkomen.
Het lijkt mij goed om die verbijzondering erin te houden, omdat het voor deze
wet van belang is om de geestelijke en lichamelijke ontwikkeling van jeugdigen
expliciet te noemen. Mijn taxatie is dat dit niet op bezwaren van de minister
hoeft te stuiten. Ik verneem graag zijn oordeel hierover.Vervolgens kom ik bij het klachtrecht. Dit belangrijke punt heeft een
principieel gehalte. Ook wat dit betreft wacht ik af wat mevrouw Halsema naar
voren zal brengen waar het gaat om klachtrecht ten opzichte van geweld, met
name geweldsoefening door de selectiefunctionaris. Mijn stelling is dat dit
op de keper beschouwd niet valt onder artikel 65, eerste lid, waarin het klachtrecht
verankerd ligt. Het hoort daar wel onder te vallen, ook volgens de minister.
Het is een dus een omissie. Tegen deze achtergrond kan ik het amendement op
stuk nr. 11 steunen. Ik krijg hierop graag nog een reactie van de minister
en ik wacht af wat mevrouw Halsema hierover in tweede termijn te zeggen heeft.Voorzitter! Wat het STP betreft heb ik van de minister begrepen dat voortzetting nadat men de leeftijd van 18 jaar heeft bereikt, niet
op bezwaren hoeft te stuiten. Als dat zo is, ben ik op dat punt content. Ik
heb gevraagd naar de ervaringen met het experiment in Breda. Op die vraag
heb ik nog geen antwoord gekregen en ook niet op mijn vraag over de conferentie
met de Marokkaanse minderheid in ons land, waar het ging om een bijdrage aan
het terugdringen van de problemen op dit vlak.Mijn laatste punt is het blijvend – langer dan vier weken –
toegang weigeren aan bepaalde bezoekers. Ik vind dat een principieel punt.
Ik hoop dat de minister daar nog op in wil gaan. Ik heb de voorbeelden in
eerste termijn gegeven. Ik herhaal ze hier niet. Is de minister het met mij
eens dat het uit pedagogisch oogpunt in sommige gevallen verstandig is om
aan bepaalde bezoekers de toegang tot de jeugdige blijvend te ontzeggen, ook
al vraagt deze daar zelf om?De heer Eurlings (CDA):Voorzitter! Er is hier in vrij korte tijd heel wat de revue gepasseerd.
Er vond een discussie plaats over de capaciteit en er was een interruptiedebat
over de rechtspositie van de jongere gevangene, terwijl de heer Niederer hierop
aanvulde dat het ook moest gaan over het ordentelijke verloop van de gevangenschap.
Dat zijn allemaal belangrijke punten. Toch denk ik dat de voornaamste uitdaging
en het voornaamste onderwerp voor ons allen zou moeten blijven of zou moeten
worden: hoe krijgen we de jongere die in de jeugdgevangenis terecht is gekomen,
zo goed en blijvend mogelijk op de krukken? Ik vind een recidive van 80% onacceptabel.
Als je kijkt naar de onderzoeken die zijn gedaan, zoals "Eind goed al goed?"
en het onderzoek onder leiding van hoogleraar De Winter, dan kunnen en mogen
wij niet tevreden zijn met het resultaat van dit moment. Ik heb van de minister
begrepen dat hij op verschillende vlakken van scholing extra dingen wil gaan
doen. Ik had graag een wat duidelijker oordeel gehad van de minister over
deze rapporten. Vindt hij het terecht of niet terecht dat er een stevige kritiek
wordt geuit? En zo niet, kan hij dit onderbouwen? Op het moment dat je een
ziekte erkent, kan de beterschap pas echt beginnen. Wel ben ik blij met de
extra initiatieven die zijn aangekondigd: ruimere protocollen en de grens
van 18 jaar hoeft geen belemmering te zijn voor STP. Ik vraag me wel af hoe
meetbaar wij de uitdaging maken die voor ons ligt. Hoe duidelijk proberen
wij doelen voor onszelf te stellen? Het gevaar is groot dat er wel inspanningen
zijn maar dat je nauwelijks zicht krijgt op het uiteindelijke resultaat, namelijk
hoeveel jongeren er werkelijk iets mee bereiken.Ik zou het daarom goed vinden als de minister op het vlak van scholing
in gevangenissen – waarvan veel mensen zeggen dat het niet of nauwelijks
aan bod komt – richting volgende begroting aan de Kamer een beleidsstuk
voorlegt. Daarin kan hij een analyse geven van wat er op dit moment gebeurt
en hoe hij daarover oordeelt, afgezet tegen initiatieven die internationaal
op dat vlak plaatsvinden. We kunnen op het gebied van scholing en teruggeleiding
van de jongere vanuit de gevangenis naar de samenleving nog een hele slag
maken. Ik ben in die mening gesterkt door de rapporten die ik zojuist noemde.
Ik wil graag dat we daar een breder beeld van krijgen en niet blijven hangen
in een uitgewerkt protocol. We moeten gaan naar een aggregatieniveau van wat
we daadwerkelijk willen bereiken.Om een nieuwe richting in te kunnen slaan om die jongere beter op de stokken
te krijgen, is het noodzakelijk dat we naar vernieuwing zoeken. Ik heb in
dat verband het Glenn Millsproject genoemd. Ik zeg niet dat dit de genezing
voor alle kwalen zou zijn, maar ik denk dat het voor groepsgevoelige jongeren
een goed initiatief is. Ik zal dat kort onderbouwen. Hoogleraar De Winter
constateert dat het huidige systeem geen oplossing is voor jonge gedetineerden.
Dat is een spijkerharde conclusie. Hij noemt daar een paar redenen voor. De
jongeren in gevangenschap krijgen geen normen en waarden mee. Zodra zij op
vrije voeten zijn, gaan ze weer hun eigen weg. Verder hebben ze nooit geleerd
dat niet-crimineel gedrag ook respect of waardering kan opleveren. En er is
niet geïnvesteerd in een niet-crimineel netwerk zodat de jongeren als
zij terugkomen daadwerkelijk een goede herstart hebben. Ik ben ervan overtuigd
dat Glenn Mills daar qua aanpak goed op inspeelt vanuit de groepsgevoeligheid
en de statusgevoeligheid. Het verdient aanbeveling om het Glenn Millsproject
mee te gaan nemen in het Nederlandse justitiële kader. De minister wil
een en ander goed afwegen. De Glenn Millsbenadering wordt in Nederland al
geruime tijd toegepast met goede resultaten. Bovendien komt dit project niet
zomaar uit de lucht vallen. In Amerika, maar ook in veel andere
Europese landen is dit project al op grote schaal ingevoerd. Er is heel veel
ervaring mee opgedaan. Op basis van die analyses zou hij toch al vrij rap
tot het oordeel kunnen komen of dit project als extra schakel in het Nederlandse
systeem kan worden ingepast. Als je echt uitgaat van het belang van de jongeren
om goed terug te keren in de samenleving, moet dit snel gebeuren.Ik blijf het namelijk typisch vinden dat kinderrechters deze instelling
zo goed vinden dat zij justitieel geplaatste jongeren daarheen sturen, maar
wij in deze zaal niet de stap zetten er een erkende instelling van te maken.
De tijd dringt. De capaciteitsuitbreiding komt eraan. Het zou mij een lief
ding waard zijn als wij bij de beoordeling van de bestaande opties om te investeren
in jongerenafdelingen in bestaande gevangenissen of in andere mogelijkheden,
de Glenn Millsaanpak integraal konden betrekken.Ik betrek daarbij ook de financiën. In gewone gevangenissen kunnen
misschien gemakkelijk een paar extra cellen worden gevuld, maar bij het Glenn
Mills College staan 100 kamers leeg die met heel weinig middelen zo benut
kunnen worden. Ik zou het dan ook een goede zaak vinden niet te wachten tot
na de besluitvorming over de capaciteitsuitbreiding met een beslissing over
het Glenn Mills College. Daarom wil ik de Kamer de volgende motie voorleggen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat vernieuwingen en uitbreidingen in de justitiële
jeugdinrichtingen dringend gewenst zijn;overwegende, dat het Glenn Mills College ook in Nederland al zeer positieve
resultaten heeft behaald;voorts overwegende, dat kinderrechters inmiddels jongeren justitieel plaatsen
in een Glenn Mills College;verzoekt de regering het besluit over het erkennen van het Glenn Mills
College als justitiële jeugdinrichting zodanig te vervroegen dat deze
plaatsvindt voorafgaand aan de besluitvorming over de realisering van extra
capaciteit in justitiële jeugdinrichtingen;verzoekt de regering voorts bij positieve besluitvorming in het licht
van de voorziene capaciteitsuitbreiding van de justitiële jeugdinrichtingen
te gaan onderzoeken met welke capaciteit het Glenn Mills College kan bijdragen
aan het aanbod van de justitiële jeugdinrichtingen en de Kamer hierover
bij het beleidskader jeugdzorg 2001 te informeren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Eurlings en Niederer. Naar mij
blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 14 (26016).Mij moet wel even van het hart dat op deze manier ingediende moties tijdens
een debat heel moeilijk zijn te verwerken. Ik had dat ook al moeten zeggen
bij de motie van mevrouw Duijkers. Wij zullen weer ons best doen. Er gelden
echter wel een paar regels voor het indienen van moties. Zij moeten leesbaar
zijn, zodat zij meteen vermenigvuldigd kunnen worden.De heer Rouvoet (RPF):De heer Eurlings maakt in zekere zin de eventuele capaciteitsuitbreiding
van justitiële jeugdinrichting afhankelijk van een positief oordeel over
het Glenn Mills College. De vraag is of wij daarmee niet het probleem van
de wachtlijst vergroten. Ik deel de intentie van de heer Eurlings. Hij hoeft
waarschijnlijk niemand in deze zaal te overtuigen van het nut van de Glenn
Millsbenadering. Is het wel verstandig op deze manier de capaciteitsuitbreiding
hieraan te verbinden?De heer Eurlings (CDA):Ik begrijp de vraag van de heer Rouvoet heel goed. In mijn motie staat
daarom dat zowel de kwaliteit als de kwantiteit moet worden vergroot. Wij
willen de besluitvorming over Glenn Mills vervroegen, zodat die plaatsvindt
voorafgaand aan die over de justitiële jeugdinrichtingen. Ik ben ervan
overtuigd dat het heel wel mogelijk is die analyse van het Glenn Mills College
zo snel te laten plaatsvinden.De heer Rouvoet (RPF):Mijn interruptie in de eerste termijn van de minister was daarop gericht.
De minister heeft gezegd dat hij zal bekijken of het sneller kan. Ik verzoek
de heer Eurlings dringend te heroverwegen of hij die koppeling aan de capaciteitsuitbreiding
wel in zijn motie wil laten staan. Hij kan ook aandringen op een versnelde
rapportage en oordeel van het kabinet zonder die koppeling aan de capaciteitsuitbreiding.
Ik zou het de justitiële jeugdinrichtingen niet willen aandoen dat de
motie, hoe sympathiek ook, de mijns inziens ongewenste gevolgen heeft.De heer Eurlings (CDA):Wij spreken voortdurend over het belang om die jongere daadwerkelijk te
helpen met zijn gevangenschap. In mijn eerste termijn heb ik gezegd dat ik
zacht gezegd niet gelukkig ben met de keuze om jongeren naar gewone gevangenissen
te sturen, los van het feit of er een scheiding in afdelingen wordt gemaakt.
Ik ben er namelijk van overtuigd dat wij veel meer kunnen bereiken met betere
initiatieven. Dat is wat ik beoog. Het project is inclusief opstarten nu al
twee jaar aan het draaien, waarvan één jaar volwaardig. Als
de minister er echt eens aan gaat trekken, naar Glenn Mills toe gaat en zich
ook een oordeel vormt op basis van alle ervaring die in vele jaren, ook in
het buitenland, met deze aanpak is opgedaan, dan zal hij daarover naar mijn
overtuiging op heel korte termijn een welafgewogen oordeel kunnen geven, met
name omdat zoveel kinderrechters in Nederland zich dat oordeel ook al in positieve
zin hebben gevormd.Voorzitter! Afrondend, merk ik op dat ik mij inzake de principiële
vraag over civielrechtelijk en strafrechtelijk geplaatste jongeren kan aansluiten
bij de inbreng van de woordvoerder van de Partij van de Arbeid.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter! Allereerst wil ik de minister hartelijk danken
voor zijn beantwoording.Hij gaf in zijn beantwoording aan dat hij wel onderzoek wilde gaan doen
naar de mogelijkheid van het creëren van aparte afdelingen voor civielrechtelijk geplaatsten en strafrechtelijk geplaatsten. Ik
ben blij met die toezegging. Tegelijkertijd suggereerde de minister dat het
om dezelfde probleemgroep zou gaan. Ik heb er behoefte aan daarbij een kanttekening
te maken. Het blijft natuurlijk zo, dat het bij de ene groep gaat om jongeren
die voor de wet een strafbaat feit hebben gepleegd en bij de andere niet.
Criminologie leert ons dat als er één voorspellende variabele
is voor crimineel gedrag, dat crimineel gedrag in het verleden is. Als dat
waar is, dan zijn de kansen op crimineel gedrag, recidive dus, voor civielrechtelijk
geplaatsten in de toekomst aanzienlijk kleiner dan die voor strafrechtelijk
geplaatsten. Dat pleit nogmaals voor plaatsing in separate afdelingen en zo
mogelijk in separate inrichtingen. Ik begrijp de motie van mevrouw Duijkers
wel, en interpreteer die als een verzoek aan de minister om het onderzoek
uit te breiden tot de mogelijkheid van verschillende inrichtingen. Ik ben
benieuwd naar de reactie van de minister daarop. Vooralsnog sta ik positief
tegenover de motie van mevrouw Duijkers.Ik wil nog enkele opmerkingen maken over mijn amendementen. Allereerst
ga ik in op mijn amendement over de mogelijkheid van beperking van grondrechten,
waarvoor in de wet de volgende vier gronden worden gegeven: 1.
doel van de vrijheidsbeneming;2. handhaving van de orde en veiligheid;3. geestelijke en lichamelijke ontwikkeling van de jeugdige;4. uitvoering van het verblijfs- of behandelplan.De minister stelde in zijn beantwoording, dat de laatste twee gronden
een verbijzondering zijn van het doel van de vrijheidsbeneming. Ik moet zeggen
dat ik daar blij om ben. De minister heeft ook gezegd dat hij die twee laatste
gronden heeft opgenomen op rechtstreeks verzoek van de directeuren van de
jeugdinrichtingen. Ik kan mij daar wel iets bij voorstellen vanwege het specifieke
klimaat in jeugdinrichtingen. Ik zal mijn amendement dan ook wijzigen en zal
het aantal gronden daarin terugbrengen tot twee, waarbij de eerste grond (doel
van de vrijheidsbeneming) wordt gespecificeerd. Daaronder kunnen worden begrepen
de geestelijke en lichamelijke ontwikkeling van de jeugdige en de uitvoering
van het verblijfs- of behandelplan. Want hoe je het ook wendt of keert, dat
lijkt mij nauwkeuriger dan de opsomming die nu in de wet staat.Ik was iets minder gelukkig met de beantwoording van de minister over
de twee andere amendementen. Die amendementen vertonen natuurlijk een overeenkomst,
want zij gaan over de introductie van klachtrecht voor jongeren op twee plaatsen
waar dat nu ontbreekt. In het ene geval gaat het om het recht te klagen over
het optreden van een specifieke functionaris en in het andere geval om het
recht om te klagen over een behandeling. Ik vind de redenering van de minister
ter ontrading van deze twee amendementen lastig, want de minister onderschrijft
eigenlijk het belang van dat klachtrecht voor de jongeren, maar schept voor
beide amendementen praktische belemmeringen. Als het om de selectiefunctionaris
gaat en diens gebruik van geweld, dan zou er tussen de minister en mij wel
eens gewoon sprake kunnen zijn van een misverstand. Ik wil mijn vraag daarom
herformuleren. Ervan uitgaande dat de minister het van belang vindt dat er
beklag mogelijk is over het gebruik van geweld door een selectiefunctionaris,
denk ik dat er in de wet een leemte zit. Ik wil graag van de minister horen
of hij dat met mij eens is. In artikel 65, eerste lid, staat dat een jeugdige
bij de beklagcommissie beklag kan doen over een hem betreffende door of namens
de directeur genomen beslissing. Behelst dat eerste lid van artikel 65 nu
ook dat je je beklag kunt doen tegen de selectiefunctionaris als hij geweld
heeft gebruikt? Naar mijn mening volgt dit hieruit niet en dan is mijn amendement
dus noodzakelijk.Ik houd mijn amendement over de medische behandeling staande. De minister
onderkent namelijk eerst het belang van het kunnen klagen, maar voert vervolgens
het praktische bezwaar aan dat hieraan niet zoveel behoefte zou bestaan. Ik
vind dat niet zo'n sterke redenering, omdat hier de principiële toekenning
van het recht te kunnen klagen tegen een medische behandeling in het geding
is.De minister geeft verder aan dat de toekenning van dit recht wellicht
op termijn noodzakelijk is, maar dat hij dan eerst onderzoek wil laten doen
naar de uitwerking hiervan op het gevangeniswezen. Dat stuit echter op het
bezwaar dat het gevangeniswezen en de justitiële jeugdinrichtingen onvergelijkbare
modaliteiten zijn. Ik blijf er daarom voor pleiten dat dit klachtrecht ook
voor justitiële jeugdinrichtingen wordt aanvaard. Ik doe dit ook, omdat
jongeren kwetsbaarder zijn dan volwassenen, hetgeen de belangrijkste reden
is voor het bestaan van de justitiële jeugdinrichtingen. De bescherming
van jongeren is nog belangrijker dan de bescherming van volwassenen en daarom
hoort hen zeker dit klachtrecht te worden toegekend.Ik raakte enigszins in verwarring door de opmerkingen van de minister
over dwangmedicatie. Ik hoop dat de minister hierop nogmaals wil ingaan, omdat
ik vind dat het gebruik van dwangmedicatie in een justitiële jeugdinrichting
sterk moet zijn geclausuleerd, als het al gebruikt mag worden. In de wet staat
slechts dat een medische behandeling moet worden gedoogd en dat is veel te
weinig. Ik vind dat de omstandigheden waaronder dwangmedicatie is toegestaan,
moeten worden omschreven of in ieder geval mondeling moeten worden toegelicht.Minister Korthals:Mevrouw de voorzitter! Mevrouw Duijkers stelt dat het onwenselijk is dat
detentie in een particuliere inrichting kan plaatsvinden. Ik denk dat hier
sprake is van een misverstand, aangezien ook de particuliere opvanginrichtingen
volledig onder de verantwoordelijk van de minister van Justitie vallen. Op
de rijksinrichtingen en op de particuliere inrichtingen zijn dan ook dezelfde
waarborgen voor de beveiliging, de kwaliteit en het beheer van toepassing.
Niettemin heb ik in eerste termijn gezegd dat ik er de voorkeur aan geef dat
de detentie, indien enigszins mogelijk, plaatsvindt in een rijksinrichting.Mevrouw Duijkers (PvdA):Voor alle duidelijkheid herhaal ik dat wij spreken over jeugdigen die
een ernstig delict hebben gepleegd, dan wel een gevaar voor zichzelf of voor
hun omgeving zijn. Deze jeugdigen worden in een huis van bewaring of in de
reguliere opvang opgenomen. Ik ben het met de minister eens – hij zei
dat in eerste termijn – dat het de taak van de overheid
is om de hechtenis uit te voeren, zolang een jeugdige niet is veroordeeld.
Ik vraag hem nu om dit als een beleidslijn mee te geven aan de selectiefunctionaris.
Zo kan worden voorkomen dat jeugdigen in een particuliere inrichting worden
opgevangen. Ik maakte de vergelijking met de opvang van volwassenen, omdat
het niet uitschrijven van deze beleidslijn ertoe kan leiden dat de huis-van-bewaringfunctie
van de penitentiaire inrichtingen kan worden overgedragen aan een particuliere
inrichting. Is de minister bereid die beleidslijn uit te schrijven?Minister Korthals:De redenering van mevrouw Duijkers geldt ook voor iemand die veroordeeld
is tot een verblijf in een jeugdinrichting. De tenuitvoerlegging daarvan is
een pure overheidstaak, die dan ook plaatsvindt onder de verantwoordelijkheid
van de overheid. Het maakt dus in wezen geen verschil of iemand in voorlopige
hechtenis zit dan wel veroordeeld is tot jeugddetentie. Vandaar dat ik benadruk
dat de particuliere inrichtingen onder hetzelfde regime staan als de rijksinrichtingen.
Aangezien het een duidelijke taak van de rijksoverheid is om ervoor te zorgen
dat iemand die in een huis van bewaring zit goed toezicht heeft, heb ik gezegd
dat ik als het enigszins mogelijk is bereid ben er zorg voor te dragen dat
de voorlopige hechtenis, want daar gaat het dan over, in een rijksinrichting
ten uitvoer wordt gelegd.Voorzitter! Gevraagd is naar de stand van zaken met betrekking tot de
jeugdpsychiatrie. Het overleg met het ministerie van VWS over de jeugdpsychiatrie
heeft geresulteerd in een verzoek om een onderzoek door NZI. In dit onderzoek
worden het aanbod en de vraag rond jeugdforensische zorg in kaart gebracht.
Zowel VWS als Justitie participeren financieel in dat onderzoek.Verder is gevraagd naar de inventarisatie van alle OCW-knelpunten bij
het onderwijs in de inrichtingen. Zowel door de dienst justitiële inrichtingen
als door OCW is onderzoek gedaan naar het onderwijs in de jeugdinrichtingen.
In dat kader zijn alle knelpunten in kaart gebracht en worden plannen gemaakt
om de tekortkomingen zoveel mogelijk weg te nemen.Mevrouw Duijkers (PvdA):Ik heb gevraagd of u bereid bent de onderzoeksresultaten te sturen naar
de Tweede Kamer. In eerste termijn hebt u gezegd: als u dat wenst, doe ik
dat.Minister Korthals:Dan heeft u het antwoord al. De wens is uitgesproken door een fractie
in deze Kamer. Uit het feit dat geen leden van de andere fracties naar de
microfoon gesneld zijn, leid ik af dat deze wens wordt ondersteund. Ik ben
bereid die resultaten naar de Kamer te zenden.Mevrouw Duijkers vroeg of ik een onderzoek wil instellen naar nut en noodzaak
van samenwerking in regionaal verband. Het zal haar verbazen, maar naar mijn
mening is zo'n onderzoek niet nodig. Ik denk dat het evident is dat regionale
samenwerking nuttig en noodzakelijk is. Ik ga daar in het beleid van uit.
Op enig moment keren de jeugdigen terug in de samenleving. De voorbereiding
op die terugkeer, waarvoor al tijdens het verblijf in de inrichting activiteiten
worden verricht, veronderstelt samenwerking met de jeugdreclassering en de
raad voor de kinderbescherming in de regio waar de jeugdige zich uiteindelijk
gaat vestigen. Het scholings- en trainingsprogramma, alsmede de nazorg en
de arbeidstoeleiding vormen voorbeelden waarvoor regionale netwerken noodzakelijk
zijn. Daar wordt aan gewerkt.Mij is verzekerd dat, ondanks het geringe aantal meisjes in de inrichtingen,
de behandelprogramma's gewoon kunnen worden uitgevoerd.Mevrouw Duijkers heeft aandacht gevraagd voor de huisvestingsproblematiek
van de scholen van particuliere jeugdinrichtingen. Een en ander wordt meegenomen
in het overleg met OCW over het onderwijs in justitiële jeugdinrichtingen.Gevraagd is of de regionale opvangfunctie in de inrichtingen in voldoende
mate aanwezig is. Ik heb in feite al gezegd dat daar hard aan gewerkt wordt.
Ik moet eraan toevoegen dat die regionale opvang niet altijd mogelijk is.Dan is een vraag gesteld over de jeugdpsychiatrie. De ervaring leert dat
de jeugdpsychiatrie de agressieproblematiek niet of onvoldoende kan hanteren.
Er vindt wel onderzoek plaats of uitbreiding van gesloten psychiatrische voorzieningen
noodzakelijk is.De heer Niederer sprak over DNA-onderzoek. Er ligt een wetsvoorstel bij
de Kamer, waarbij dit onderwerp behandeld zou moeten worden. In een ander
kader heb ik gezegd dat ik zou nagaan of DNA-onderzoek ook mogelijk moet worden
bij veroordelingen. Ik heb toen aangegeven dat ik daarover advies vraag aan
de Nederlandse vereniging voor rechtspraak en de Centrale raad voor strafrechtstoepassing,
om de doodeenvoudige reden dat je niet zomaar iemand na zijn veroordeling
nog een bepaalde verplichting kunt opleggen. Daarvoor is op z'n minst een
wettelijke basis vereist. Wij komen daar nog uitgebreid over te spreken bij
het wetsvoorstel. Bovendien zal ik de Kamer naar aanleiding van de adviezen
die ik heb gevraagd, berichten.Welke maatregelen neem ik om het recidivepercentage te verlagen? Het beleid
is erop gericht om het recidivepercentage te verlagen. In het verleden waren
wij nogal repressief bezig in Nederland. De jeugdigen waren vaak al dermate
verpest, dat zij nauwelijks meer te verbeteren waren. Vandaar dat een beleid
is geschapen om in een zo vroeg mogelijk stadium te ontdekken wat zij doen.
Daarvoor hebben wij een cliëntvolgsysteem ontwikkeld. Voor jeugdigen
die al een keer in de fout zijn gegaan, hebben wij de individuele trajectbegeleiding
mogelijk gemaakt. Dat zijn methoden om te zorgen dat men zomin mogelijk recidiveert.Dat neemt niet weg dat het wel enige jaren zal duren om het percentage
duidelijk terug te brengen, als dat al lukt. Het is altijd de vraag of alle
maatregelen die je neemt, het succes zullen hebben dat je wenst. Overigens
is toch wel belangrijk om hier te zeggen dat het recidivepercentage onder
jongeren die uit de behandelinrichtingen komen maar 30 tot 35 is. Dat blijkt
uit het rapport van mevrouw Boendermaker. Dat percentage is dus aanzienlijk
lager dan de 80% waarover de heer Niederer sprak en de 80% tot 90% waarover
ik sprak, de recidive onder zware delinquenten die al drie of meer keer zijn
veroordeeld.De heer Rouvoet vroeg mij hem nader te informeren over de daling van criminaliteit
onder Marokkanen. Ten aanzien van het aandeel jeugdigen van
Marokkaanse afkomst in de justitiële jeugdinrichtingen laten de statistieken
op dit moment helaas nog geen daling zien.De heer Rouvoet (RPF):Er is in het najaar een conferentie met de Marokkaanse minderheid geweest,
om te bezien welke bijdrage zij kon leveren aan terugdringing van de jeugdcriminaliteit.
Ik heb daarover nog niet eerder langs formele weg uitkomsten gezien. Ik was
benieuwd of er iets meer te zeggen is over die conferentie.Minister Korthals:Ik ben bereid daarover te zijner tijd meer informatie te verstrekken,
maar niet in het kader van dit wetsvoorstel. Het ministerie van Justitie werkt
met mensen uit de Marokkaanse groep zelf om te zorgen voor beter begrip over
de wijze van aanpak van de jeugdige delinquenten. De Kamer kent de Criem-nota.
Bepaalde bevolkingsgroepen worden op een bepaalde manier benaderd. Het is
echter een kwestie van lange adem.De heer Rouvoet (RPF):Als de minister mij na dit debat in een ander verband wil informeren over
de uitkomsten van de conferentie die ik bedoelde, ben ik heel gelukkig.Minister Korthals:Dat zal ik doen.De heer Niederer vroeg nog welke modules het onderwijsprogramma van de
inrichting bevat. De onderwijssoorten worden naar behoefte aangeboden, van
basisonderwijs tot voorbereidend beroepsonderwijs. Er wordt voor de rijksinrichtingen
toegewerkt naar gecertificeerd onderwijs.Voorzitter! Ik ben de heer Rouvoet nog een antwoord schuldig op een vraag
die hij al in eerste termijn had gesteld en die hij overigens in tweede termijn
herhaald heeft. Hij vroeg naar de ratio van het niet structureel uitsluiten
van bezoek. Bezoek wordt aangevraagd door de jeugdige. Als die bepaalde mensen
niet wil zien, komen die niet op bezoek. Dan is er dus geen probleem. Wanneer
er aanleiding toe is, kan het bezoek van een bepaald persoon worden beperkt.
Een algeheel bezoekverbod is niet mogelijk en mijns inziens ook niet wenselijk.
Of bepaald bezoek ongewenst is, zal met enige regelmaat opnieuw beoordeeld
worden; vandaar de beperkte duur van een maatregel om bepaald bezoek uit te
sluiten. Na verloop van tijd moet opnieuw bezien worden of het nog steeds
ongewenst is dat de persoon in kwestie in contact komt met de jeugdige. Als
dat zo is, wordt de maatregel verlengd.De heer Rouvoet (RPF):Dan wordt de maatregel verlengd, ook buiten die termijn van vier weken.
Maar kan het uiteindelijk ook leiden tot het permanent buiten de deur houden
van een bezoeker? Stel dat bekend is dat een jeugdige die uit een criminele
omgeving komt, bezocht zou kunnen worden door een voormalige "clubgenoot".
Ik zou me kunnen voorstellen dat je zo iemand niet wilt toelaten, juist vanwege
de pedagogische doelstelling, juist met het oog op het zo gauw mogelijk weer
op de rails zetten van de jongere.Minister Korthals:Door de maatregel telkens weer te verlengen is er in theorie natuurlijk
een permanent verbod mogelijk, maar het is de vraag of dat echt wenselijk
is. Ik vind dat het ook erg ver gaat om als buitenstaander te bepalen wie
wel en wie niet op bezoek mag komen. Zelfs iemand die crimineel is, kan een
gunstige invloed op een jeugdige hebben. Neem bijvoorbeeld iemand die aan
drugs verslaafd is geweest en daarvoor heeft gezeten. Die kan bij een bezoek
aan een jeugdige zeggen dat die daar toch vooral nooit aan moet beginnen.
Ik vind het dus moeilijk om in absolute zin te beoordelen waarom iemand een
jeugdige niet zou mogen bezoeken. Welke criteria zou u daarbij willen aanleggen?
Het uitsluiten van een bepaalde bezoeker voor een beperkte duur, met een eventuele
verlenging waarvoor steeds een beoordeling nodig is, lijkt mij een goede methode.Mevrouw Duijkers (PvdA):Maar in het geval van incest kan ik me helemaal geen goed argument voorstellen
om geen structureel verbod op bepaald bezoek in te stellen. In Harreveld is
er een afdeling voor meisjes die zwaar getraumatiseerd zijn doordat zij jarenlang
mishandeld en misbruikt zijn door hun vader. Ik kan me voorstellen dat er
in zulke gevallen een langdurig verbod gehanteerd wordt, omdat bezoek van
de vader het herstel van het kind niet bevordert.Minister Korthals:Ik begon met de opmerking dat betrokkene zelf bepaalt wie hem of haar
mag bezoeken. Ik neem aan dat iemand die het slachtoffer van incest is geweest,
zal zeggen dat die zijn of haar vader niet meer wil zien. Dan wordt dat bezoek
niet toegestaan. Maar de heer Rouvoet vroeg nu juist naar het geval waarin
een gedetineerde een bepaalde bezoeker wél op bezoek wil hebben, maar
die een slechte invloed zou kunnen hebben.Voorzitter! Nog een algemene opmerking over de Glenn Millsinstellingen.
De pupillen bij deze instellingen verblijven daar op grond van ondertoezichtstelling
of op grond van een bijzondere voorwaarde bij een voorwaardelijke straf of
maatregel. Onvoorwaardelijke straffen worden in beginsel in een justitie-instelling
ten uitvoer gebracht. Het evaluatieonderzoek wordt uitgevoerd door de universiteit
van Leiden en het heeft een looptijd van nog twee jaar. Die tijd is nodig
om de effecten te kunnen meten tot bijvoorbeeld een jaar na vertrek. Er is
dus een heel duidelijke reden voor.Voorzitter! Mevrouw Halsema heeft gesproken over dwangmedicatie. Artikel
37 van de wet geeft aan in welke gevallen dwangmedicatie kan worden toegepast:
in die gevallen waarin die volgens de arts noodzakelijk is ter afwending van
een ernstig gevaar voor de gezondheid of de veiligheid van de jeugdige of
van anderen. In de AMvB zullen nadere regels worden gesteld. Ik kan alvast
aangeven dat deze veel gelijkenis zullen vertonen met de regels die hierover
voor de TBS-sector en het gevangeniswezen zijn vastgesteld.Overigens heeft mevrouw Halsema het niet bij het juiste eind als zij zegt
dat dwangmedicatie in het gevangeniswezen niet wettelijk is geregeld. Die
is namelijk in de PBW opgenomen. Het gaat om zeer incidentele gevallen waarin
een stoornis de achtergrond zal zijn van de noodzaak om tegen de wil medicatie
toe te dienen.Voorzitter! Ik kom vervolgens te spreken over het amendement van mevrouw
Halsema op stuk nr. 11. De jeugdige kan klagen tegen toepassing van geweld
via de bezwaarschriftprocedure ex artikel 18, gevolgd door de beroepsprocedure
ex artikel 77. In deze bepalingen is de rechtsbescherming
geboden van toepassing van geweld, waartoe kan worden besloten, bijvoorbeeld
het geboeid laten plaatsvinden van vervoer bij een overplaatsing. Als de Kamer
vindt dat de aangegeven mogelijkheid expliciet moet worden benoemd, zou ik
het beter vinden dat hierover iets in de artikelen 18 en 77 wordt opgenomen
en niet dat de kwestie ter beoordeling van de beklagcommissie wordt gebracht.
Ik geef hiermee een nuancering van het bezwaar dat ik aanvankelijk tegen aanneming
van het amendement van mevrouw Halsema naar voren heb gebracht. Dus als er
op dit punt iets geregeld moet worden, waarvan ik niet een vreselijk voorstander
maar ook niet een echt tegenstander ben, zou dat naar mijn mening op een andere
wijze moeten gebeuren dan is voorgesteld. Hierover kunnen wij echter nog in
de tijd die ons rest tot de stemmingen over dit wetsvoorstel spreken.Voorzitter! De algemene maatregel van bestuur moet gelijktijdig met de
beginselenwet in werking treden, dus ongeveer in januari 2001. De algemene
maatregel van bestuur zal de Tweede Kamer omstreeks de zomer worden toegezonden.
Indien de Kamer dat wenst, kan er over deze algemene maatregel van bestuur
een nader overleg worden gehouden.Het amendement op stuk nr. 12 betreft het medisch klachtrecht. Zoals ik
in eerste termijn heb aangegeven, ben ik er niet op uit jeugdigen het klachtrecht
te ontnemen. Ik gaf aan, dat de medisch adviseur ook zonder de regeling kan
bemiddelen. Reden waarom ik ook de evaluatie van de PBW wil afwachten, is
dat er discussie is geweest over de vormgeving van de procedure. Er is bijvoorbeeld
overwogen om de beklagcommissie hierover te laten oordelen. Uiteindelijk is
gekozen voor beroep bij het college van advies, voorafgegaan door de verplichte
bemiddeling van de medisch adviseur. Vooruitlopend hierop zou ik het onwenselijk
vinden ook voor de JJI's een keus te maken, maar een halszaak wil ik hiervan
niet maken. Mijn argumenten heb ik gegeven. Als mevrouw Halsema het amendement
op stuk nr. 10 inzake artikel 2 wijzigt zoals zij voorstelt, lijkt het mij
dat ik daartegen geen bezwaar zal hoeven aan te voeren.Voorzitter! Mevrouw Halsema heeft gevraagd of zich in de jeugdinrichting
AMA's bevinden en, zo ja, op welke titel. Er worden op zowel civielrechtelijke
als op strafrechtelijke titel AMA's in justitiële inrichtingen geplaatst.
Het gaat hierbij om een beperkt aantal gevallen. Precieze cijfers ontbreken
op dit moment. Uiteraard gaat het om hier om AMA's met ernstige gedragsproblemen
of strafbare feiten. Gewone AMA's verblijven niet in een justitiële jeugdinrichting.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik heb in eerste termijn bij interruptie nog een andere vraag gesteld,
namelijk over de jongeren die volgens het volwassenenstrafrecht berecht worden.
Kunnen die in de EBI Vught terechtkomen?Minister Korthals:In theorie wel, maar in de praktijk gebeurt het niet.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Want u wenst het niet.Minister Korthals:Inderdaad, maar ik moet oppassen, want vervolgens denkt u dat u een garantie
heeft gekregen dat het nooit zal gebeuren. Zover wil ik niet gaan. Wel is
mijn inzet zo dat het in beginsel niet gebeurt. Je weet echter nooit welke
factoren er kunnen meespelen.Wat de motie van mevrouw Duijkers betreft, wees de heer Rouvoet er al
op dat ik heb toegezegd, na te kijken of binnen een inrichting een onderscheid
kan worden aangebracht tussen civielrechtelijk en strafrechtelijk geplaatsten.
Maar als je één vinger geeft, wordt helaas de hele hand gepakt.
Nu wil mevrouw Duijkers namelijk dat er nieuwe inrichtingen komen. Dát
gaat mij te ver.Mevrouw Duijkers (PvdA):Dit is een misverstand. Ik vraag in feite om een soort herschikking tussen
de inrichtingen, waarbij je inrichtingen hebt voor civielrechtelijk geplaatsten
en voor strafrechtelijk geplaatsten. Het strafregime is namelijk gebonden
aan het type inrichting, en ik zie liever niet dat civielrechtelijk geplaatsten
onder hetzelfde strafregime binnen de inrichting vallen als strafrechtelijk
geplaatsten.Minister Korthals:Waar ik aan denk, is dat er wel dezelfde inrichtingen zijn, maar dat zij
daarbinnen gescheiden verblijven. KorthalsZoals ik het in de motie lees, begrijp
ik dat ze helemaal niet in dezelfde inrichtingen zouden mogen zijn, en dat
is mij een stapje te ver. Maar misschien...De voorzitter:Misschien mag ik even? Of u bent het met elkaar eens, en dan is de motie
overbodig, of het is inderdaad die bedoeling van mevrouw Duijkers. Dat moet
zij even verhelderen. Maar zij kan de motie altijd nog wijzigen
voordat wij erover stemmen.Mevrouw Duijkers (PvdA):De reden waarom ik de verdeling naar inrichting wil maken, heeft met drie
argumenten te maken. Ik vind dat ze niet bij elkaar moeten zitten, ik vind
dat er geen contacten tussen de twee groepen moeten kunnen plaatsvinden, en
het strafregime mag voor strafrechtelijk geplaatsten zo streng zijn als de
wet formuleert, maar niet voor civielrechtelijk geplaatsten, wat mij lastig
lijkt binnen één inrichting.Minister Korthals:U vindt dus dat ze in een aparte inrichting moeten komen. Dat gaat mij
duidelijk te ver, zodat ik de motie ontraad. Als u zegt: laten we nu eens
beginnen met een onderzoek naar een scheiding binnen de inrichtingen, zijn
we het eens. Daartoe ben ik bereid. Dus wellicht wilt u uw motie in die zin
wijzigen.Mevrouw Duijkers (PvdA):Als aan de drie door mij aangegeven voorwaarden wordt voldaan, is ook
verdeling binnen de inrichting mogelijk. Maar als daaraan niet wordt voldaan,
moet het per inrichting geregeld worden.Minister Korthals:Goed. Laat ik zeggen hoe ik het zie: ik doe in eerste instantie een onderzoek
naar een scheiding in de inrichting. Misschien moeten we later nog eens kijken
of er andere, verschillende inrichtingen moeten komen.Ik kom toe aan Glenn Mills. Ik heb aangegeven dat ik voorstander ben van
de projecten in dit kader. Wij moeten nagaan of we die moeten gebruiken in
het kader van VWS, en of zij geschikt zijn voor Justitie. Daarvoor doen wij
onderzoek. Om bepaalde redenen gaat dat twee jaar duren. Ik ben bereid te
bekijken of die twee jaar kan worden teruggebracht naar bijvoorbeeld één
tot anderhalf jaar. Ik ben echter tegen de koppeling in de motie tussen de
bezuinigingen op de justitiële inrichtingen en Glenn Mills, want ik kom
daarover een dezer maanden met een brief. Alleen al om die reden vind ik de
koppeling ongewenst. Met andere woorden, ik sta sympathiek tegenover de gedachte.
Ik ben bereid om de evaluatie te versnellen, maar ik ben tegen de koppeling,
want die brengt mij in de problemen. Eigenlijk moet de motie dus worden gewijzigd,
maar als ik die mag uitleggen in de zin zoals ik zojuist heb gedaan, dan heb
ik er geen bezwaar tegen.De heer Eurlings (CDA):Voorzitter! Ik neem daar kennis van. Ik zal mij er samen met mijn collega-indiener
op beraden. Ik heb nog wel een vraag over de afweging. Wij hebben over zo
snel mogelijk gesproken, omdat hierover volgens ons vrij snel een oordeel
kan worden gevormd. Als de minister daar toch meer tijd voor nodig heeft,
dan ontstaan er problemen, want dan gaat de capaciteitsuitbreiding sec in
een andere richting en niet in de richting van dit initiatief, terwijl het
misschien toch de moeite waard is om dat in deze richting te doen. Is de minister
bereid, uitgaande van de huidige situatie dat alleen VWS het experiment sponsort,
om het experiment mee te gaan sponsoren? Dat kan leiden tot een behoorlijke
capaciteitsgroei al tijdens het experiment. Als de evaluatie op een later
tijdstip gunstig uitvalt, dan kan Glenn Mills een volwaardige en stevige positie
in het justitiële gaan innemen. Het verbaast mij dat nu alleen VWS sponsort.Minister Korthals:Dat komt omdat er in beginsel geen cliënten in komen te zitten die
een onvoorwaardelijke straf opgelegd hebben gekregen. Dat is de reden. Het
pleidooi van de heer Eurlings om Justitie mee te laten sponsoren, zal met
gejuich worden ontvangen bij VWS, maar wij moeten er natuurlijk wel belang
bij hebben. Dat moet uit het onderzoek blijken. De instelling is dat wij er
in beginsel positief tegenover staan. De vraag blijft echter of het Glenn
Millsproject ook positief uitwerkt voor een justitiële benadering.De heer Eurlings (CDA):Ziet de minister geen mogelijkheid, kijkend naar de vele ervaringen in
het buitenland met deze benadering – ik heb het niet alleen over de
VS, maar over veel culturen en samenlevingen – om zich toch sneller
een mening te vormen, zodat Glenn Mills een rol kan spelen bij de capaciteitsdiscussie?Minister Korthals:Ik wil dat wel nagaan, maar dan is het onderzoek eigenlijk een beetje
overbodig. Het komt vaak voor dat onderzoeken overbodig zijn, maar dit is
een onderzoek van Justitie. Het lijkt mij onwaarschijnlijk dat dit overbodig
is, maar ik zal dat nagaan.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, op een nader te bepalen tijdstip te stemmen.Daartoe wordt besloten.Sluiting 17.04 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19992000-4017-4048.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl