Spoeddebat over het snel groeiende antisemitisme in Nederland
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


2009-2010
 91
 
 
 
 Groeiend antisemitisme
 Aan de orde is het spoeddebatover het snel
groeiende antisemitisme in Nederland.
 
 
 De heer
 Van der Staaij
 SGP
 
 Mevrouw de voorzitter. Een rabbijn die een Hitlergroet krijgt. Joodse
medeburgers die op straat worden bespuugd of belaagd. Synagogen die met verf
besmeurd worden. Een sabbatviering die afgelast wordt door de dreiging van
geweld. Dat is beschamend en onaanvaardbaar. Je zou zeggen: wie vindt dat
niet? Maar intussen gebeurt het wel. Het zijn geen verhalen uit de Tweede
Wereldoorlog, nee het zijn afschuwelijke ervaringen in Nederland anno 2010,
in Amsterdam, in Sneek, in Enschede of waar dan ook. Ook op de elektronische
snelweg wemelt het van antisemitische taal. De laatste tijd is hier weer het
nodige over naar buiten gekomen. Wij hoorden het tijdens een werkbezoek aan
de joodse gemeenschap in Amsterdam. Indringend kwam het onlangs ook in de
media naar voren. We zagen een rabbijn die ons met de neus op de harde feiten
drukte. Eerder was er al een verontrustend krantenartikel onder de veelzeggende
titel "Antisemitisme is meer dan een incident, het is normaal".
 Antisemitisme, wij kunnen en wij mogen er niet aan wennen. Wij mogen er
nooit aan wennen. Het is een kwaad dat bestreden moet worden voor het ons
overweldigt. Het is schrijnend dat joodse medeburgers hun keppeltje moeten
verstoppen om veilig over straat te gaan. Het is de omgekeerde wereld als
synagogen om veiligheidsredenen de deuren moeten sluiten. Het is onacceptabel
dat joodse scholen in vestingen moeten veranderen om geweld buiten de deur
te houden. Nogmaals, het is niet normaal en dat mag het ook nooit worden.
 Tegen deze achtergrond pleit de SGP-fractie voor een krachtig offensief
en een concreet actieprogramma tegen antisemitisme. Mijn kernvraag aan het
kabinet is de volgende: hoe gaat de minister zich sterk maken voor een krachtiger
bestrijding van antisemitisme ook zonder het te laten verwateren in een algemeen
breed beleid voor het tegengaan van discriminatie? Graag ga ik daar nog wat
nader op in.
 Allereerst is de vraag: weten wij voldoende wat er aan de hand is? Op
mijn eerdere schriftelijke vragen over onder meer CIDI-rappportages werd verbetering
van de informatiepositie van de politie beloofd. Is de registratie nu wel
op orde? Meten is toch weten? De CIDI-rapportage die wij vanmiddag kregen,
liet ook zien dat het niet alleen om een gevoel van onveiligheid gaat, maar
dat er ook daadwerkelijk een sterke stijging is van het aantal incidenten
dat gemeld is. In 2009 ging het vergeleken met 2008 zelfs om een stijging
van 55%.
 Weten wij voldoende wat er aan de hand is? Ik noem een recente casus.
Als er kort nadat Israël negatief in het nieuws is geweest een synagoge
met verf wordt besmeurd, mag dit niet als een eenvoudig graffiti-incident
worden beschouwd. Kunnen wij daarvan op aan? Graag pleit ik ook voor geregeld
contact met de joodse gemeenschap om de trends goed in beeld te hebben en
te houden. Anders lopen wij het risico dat, wanneer er een lager aantal aangiftes
wordt gedaan, te gemakkelijk geconcludeerd wordt dat het de goede kant opgaat.
In de praktijk horen wij juist dat aangiftes soms achterwege blijven omdat
het rond maken van een aanklacht veel tijd en energie kost, maar vaak nergens
toe leidt. Klopt het, zo vraag ik de minister in vervolg hierop, dat maar
weinig met succes strafrechtelijk wordt opgetreden tegen antisemitische incidenten?
Zijn daar specifieke cijfers van? De strafrechtelijke aanpak moet herkenbare
prioriteit krijgen. Een duidelijk lik-op-stukbeleid is onmisbaar. Scheldkanonnades
moeten onmiddellijk beantwoord worden met een stevige straf. De normen moeten
meer dan ooit helder bevestigd worden door gezaghebbend optreden. Voor zover
het probleem nu is dat succesvolle vervolging afketst op bewijsproblemen,
zou een onorthodoxe aanpak, zoals onder anderen recent bepleit door collega
Marcouch, ingezet moeten worden; lokagenten, undercoveragenten of verborgen
camera's. Welke mogelijkheden ziet de minister hier concreet voor?
 Bij een daadkrachtige aanpak hoort verder ook een stevige inzet op het
voorkomen van antisemitisme. Is nu gewaarborgd dat in al het onderwijs voldoende
stil wordt gestaan bij de verschrikkingen van de Holocaust? Is het werkelijk
waar dat leraren het soms niet aandurven om de Holocaust ter sprake te brengen?
Dat kan toch niet? Een jaar of zeven geleden kwam in het nieuws dat de toenemende
antijoodse houding van allochtone Amsterdamse scholieren het gemeentebestuur
van Amsterdam vervulde met "brede afschuw, verontwaardiging en verontrusting".
Is er in de achterliggende jaren echt wat verbeterd? Welke specifieke inzet
mogen wij, ook in het kader van het integratiebeleid, van het kabinet verwachten?
 Ik pleit ervoor dat het kabinet met een concreet actieprogramma komt om
antisemitisme daadkrachtig te bestrijden, met aandacht voor de justitiële
aanpak, onderwijs, integratiebeleid en de internationale inzet. Ik hoor graag
de reactie van de minister daarop.
 
 
 
 De heer
 De Roon
 PVV
 
 Voorzitter. Het antisemitisme tiert welig deze dagen. Uit de vandaag beschikbaar
gekomen cijfers van het CIDI blijkt dat nog een keer. Hoewel het incidenten
lijken te zijn die in aantal toenemen, betreft het hier toch echt een structureel
probleem. Joodse burgers worden nageroepen, uitgescholden, bespuugd en belaagd.
Zelfs de Hitlergroet wordt in het voorbijgaan aan hen gebracht. Er is een
schuilsynagoge in Amsterdam en – misschien iets minder bekend –
er moeten honderdduizenden euro's worden uitgegeven om joodse scholen in onze
hoofdstad en de kinderen die daar les krijgen te beveiligen tegen antisemieten.
Niet alleen op straat worden joodse burgers bedreigd; bijna de helft van alle
strafbare uitingen op het internet zijn gericht tegen joden.
 De aanpak van deze kwalijke ontwikkeling moet in de eerste plaats gericht
zijn op het aanpakken van de daders. De manier waarop dat tot nu toe gebeurt,
is duidelijk niet effectief. De PVV eist dat onze joodse medeburgers in ons
land kunnen leven zonder doelwit te moeten zijn van misdrijven. Wij mogen,
nee, wij moeten verlangen van de regering dat een grote inspanning wordt gedaan
om de daders op te sporen en aan te pakken. De pakkans moet worden vergroot,
maar vooral de afhandeling van zaken tegen de daders moet snel en doeltreffend
zijn. Wij denken aan meer inzet van agenten in burger in de omgeving van plaatsen
als joodse scholen, synagogen enzovoort. Ook moet snelrecht of supersnelrecht
worden toegepast. Ten slotte moeten er stevige straffen worden geëist,
ontmoedigende straffen. Wat wil de regering doen om bij opsporing en strafrechtelijke
aanpak van deze misdrijven tot betere resultaten te komen? Heeft de minister,
in zijn hoedanigheid van minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
en minister van Justitie, daarvoor een plan de campagne?
 Maar met alleen een intensievere strafrechttoepassing zijn wij er natuurlijk
niet. De PVV hoopt dat men niet de illusie heeft dat hiermee het probleem
wordt opgelost, want dat zou slechts symptoombestrijding zijn. Het echte probleem,
de bron van de opleving van dit antisemitisme, moet onder ogen worden gezien.
Er is namelijk sprake van een structureel probleem. Bijna 20% van de
geschiedenisdocenten in de Randstad maakt tegenwoordig mee dat hij of zij
de Holocaust niet of nauwelijks kan behandelen in de klas doordat leerlingen
dit onmogelijk maken. Deze docenten geven aan dat het bijna altijd gaat om
islamitische jongeren. Het bespugen, beschimpen en aanvallen van joden in
Amsterdam gebeurt, aldus de slachtoffers, ook bijna altijd door Marokkanen.
Ook is het aantal gemelde incidenten in Amsterdamse wijken waar de islamitische
gemeenschap het grootst is, significant hoger dan in wijken waar de invloed
van de islam nauwelijks merkbaar is.
 Kijkt de PVV hiervan op? Nee, daar kijken wij niet van op, absoluut niet
zelfs. Wij menen dat de bron van het toenemend antisemitisme, wat deze groep
betreft, gelegen is in de islam. De islam leert immers dat joden vervloekt
zijn, dat je als moslim geen vriendschap mag sluiten met joden en dat het
de wens is van Allah dat joden worden gedood. Dit zijn de ideeën die
wij terugvinden in de Koran en de Hadith, de basis van de islamitische levensbeschouwing.
Onder anderen veel Marokkaanse jongeren krijgen dus vanuit hun opvoeding of
de omgang met hun Marokkaanse vrienden op straat mee dat jodenhaat eigenlijk
niet zo erg en misschien wel goed is. Het is immers onderdeel van de levensbeschouwing.
 Ik vraag de minister daarom het volgende. Deelt hij mijn mening dat het
toenemend antisemitisme in ons land een structureel probleem is en deelt hij
mijn visie op de oorzaak daarvan? Hoe gaat de regering dit structurele probleem
aanpakken? Ik hoop op een uitvoerig antwoord van de minister.
 
 
 
 De heer
 Çörüz
 CDA
 
 Voorzitter. Iedereen heeft het recht om zich veilig en beschermd te voelen,
ongeacht geloof en etnische afkomst. Antisemitisme past hier niet in en is
daarom onaanvaardbaar. Het ontwricht de samenleving. Daarom moeten we alles
in het werk stellen om dit te voorkomen en te stoppen.
 Klopt het zorgelijke beeld dat er niet alleen een toename van het aantal
incidenten van antisemitisme is, maar dat deze ook qua aard ernstiger worden?
Wat is de omvang van antisemitisme in Nederland? Wie maken zich daar schuldig
aan? Hoe staat het met de vervolgingsrichtlijnen? Hoe reageert de rechterlijke
macht daarop? Het CDA wil een betere registratie door de politie, want daar
begint het. Maar voor zover ik weet, splitst de politie de gegevens niet uit
naar antisemitische zaken, antihomozaken of anti-islamzaken. Juist doordat
dit niet gedaan wordt en het algemeen genoteerd wordt, hebben we geen goed
beeld. Dat zou verbeterd kunnen worden. Klopt het dat alle politiekorpsen
in hun politieregio een contactpersoon voor discriminatiezaken zouden moeten
hebben? Collega Van der Staaij wees er al op dat antisemitisme gewoon lijkt
te worden. Hierin mogen we absoluut niet berusten. We herkennen, zien en horen
vaak nog de zangkoren in stadions. Gelukkig worden die tegenwoordig consequenter
aangepakt met een stadionverbod of het stilleggen van een wedstrijd. Zo hoort
het ook.
 Ik wil terugkeren naar de bron, waarop de aanpak zich zou moeten concentreren.
Antisemitisch gedrag is in feite een gebrek aan respect, waarden en normen,
een gebrek aan kennis van het verleden. De rol van ouders moet daarbij nadrukkelijk
in beeld, net als de rol van onderwijs, sportclubs en moskeeën. Met name
die jongeren, veelal van Marokkaanse afkomst, moeten daarop worden aangesproken.
Maar niet alleen zij, ook hooligans. Laten we dat benoemen en aanpakken. Naast
lokadvertenties, lokfietsen en lokoma's lijkt de inzet van lokagenten een
probaat middel te zijn. Hoe kijkt de minister hiertegen aan? Wij denken dat
dit kan helpen. Als ik goed geïnformeerd ben, is er tot op heden niemand
op heterdaad betrapt. Dat is triest. Daarin zouden deze lokagenten een rol
kunnen spelen. Lik-op-stukbeleid is nodig om antisemitisme in een vroeg stadium
aan te pakken. Heropvoeden, straffen en plukken zijn zaken die strafrechtelijk
kunnen worden ingekaderd.
 Ik kom op het punt van de aangiftebereidheid. Er zou anoniem aangifte
gedaan moeten kunnen worden. Net zoals we recentelijk hebben bepleit dat bijvoorbeeld
directies van ziekenhuizen namens hun personeel aangifte kunnen doen, kan
bijvoorbeeld het CIDI de aangifte doorzetten. Dat kan gebeuren als men de
zaak niet vertrouwt of als men bang is. Men kan het melden bij het CIDI. Je
zou de lijn kunnen doortrekken dat het CIDI die rol op zich neemt, net zoals
dat bij ziekenhuizen het geval is. Wat vindt de minister van dat idee?
 Het is een plicht aan ons allen om alert te zijn. Burgers kunnen wat ons
betreft veel actiever meewerken. Iedereen heeft tegenwoordig een mobieltje.
Je kunt met zo'n mobieltje bijvoorbeeld foto's maken en die aanbieden aan
de politie, een getuigeverklaring.
 De opvoeding is heel cruciaal. Daar moet het beginnen. Wat doet de regering
en, met name, wat doen lokalen daaraan? Het is immers met name een lokale
verantwoordelijkheid. Oud-minister van BZK Guusje Ter Horst roemde altijd
de lokale aanpak van radicalisering. Zelfs in Europa werd die verspreid. Ik
zou zeggen: pak dit goed op.
 Tot slot wil ik een punt niet ongenoemd laten. Het gaat om een project
in de Diamantbuurt waarbij met foto's wordt gewerkt. Het richt zich ook op
onwetende allochtone ouders. Er is bijvoorbeeld een foto van David die is
afgevoerd en vergast. Erbij is vermeld dat tegenwoordig Mohammed op die plek
woont. Die confronterende beelden kunnen heel goed werken. Ouders die niet
willen kunnen wat ons betreft rekenen op bijvoorbeeld ots, ondertoezichtstelling,
van hun kinderen die jonger dan 12 jaar zijn. Wij mogen niet dulden dat onwillige
ouders hiermee wegkomen.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Voorzitter. Een tijd terug ging ik op bezoek bij een synagoge om een joods
feest mee te vieren. Thuis zette ik alvast mijn keppeltje op,
dat ik eerder had gekregen, en daarmee nam ik plaats in de tram op weg naar
Amsterdam-Zuid. Ineens keek iedereen mij aan, sommige mensen vijandig, sommige
mensen verwonderd, maar iedereen keek mij aan. Dat was een ongemakkelijk gevoel.
Veel Nederlanders, in ieder geval veel Amsterdammers, kunnen moeilijk omgaan
met mensen die een religieus symbool dragen. Het is voor hen vreemd, vervreemdend.
Het Sociaal en Cultureel Planbureau berichtte vandaag dat steeds meer mensen
in Nederland homoseksualiteit accepteren, dit niet meer als vreemd beschouwen.
Maar een kleine groep mensen toont juist meer afkeer van homoseksuelen. Laag
opgeleide Turkse en Marokkaanse jongeren, maar ook mensen met een orthodox-islamitische
of orthodox-protestantse achtergrond.
 In algemene zin lijken we in Nederland steeds toleranter te worden tegenover
religieuze en seksuele minderheden en andere minderheden, maar blijkbaar moeten
mensen zich niet al te veel tonen. Je moet blijkbaar niet al te opzichtig
met je keppeltje in de tram gaan zitten. Mannen moeten elkaar ook niet al
te opzichtig in het openbaar zoenen. Een kleine groep mensen is juist minder
tolerant geworden. Sommigen schromen niet om verbaal en zelfs fysiek geweld
te plegen. Bij veel synagogen staat een politieauto voor de deur.
 Het Parool berichtte onlangs dat joodse kinderen van basisschool Rosj
Pina door islamitische kinderen werden bedreigd en belaagd tijdens de Amsterdamse
avondvierdaagse. Leerlingen van de joodse school Cheider zeggen regelmatig
te worden uitgescholden, bespuugd en bedreigd. Eerder bleek dat in de grote
steden een op de vijf geschiedenisdocenten amper nog de Holocaust ter sprake
durft te brengen, omdat dit gevoelig zou liggen bij leerlingen met een islamitische
achtergrond. Klopt het dat vooral Marokkaanse Nederlanders zich schuldig maken
aan verbaal en fysiek geweld? Klopt het ook dat als de spanningen tussen Israël
en de Palestijnen toenemen, ook het aantal incidenten in Nederland toeneemt?
Geweld tegen homoseksuelen lijkt toe te nemen, ook in Amsterdam. Daar werd
vorig jaar 82 keer melding gedaan van fysiek geweld. Een op de tien homoseksuele
mannen werd uitgescholden. Voor vrouwen gelden soortgelijke cijfers. Het Openbaar
Ministerie en het COC in Amsterdam hebben volgens mij goede afspraken gemaakt
over de aanpak van homofoob geweld. Die moeten ervoor zorgen dat het Openbaar
Ministerie beter wordt geïnformeerd, dat zaken sneller worden afgehandeld,
het geweld beter wordt geregistreerd en dat het gemakkelijker wordt om aangifte
te doen. Is het altijd mogelijk om anoniem aangifte te doen? Is het mogelijk
om deze aanpak van het COC en het Openbaar Ministerie in Amsterdam ook toe
te passen op andere groepen, bijvoorbeeld voor joodse of islamitische landgenoten
die worden bedreigd.
 Wij staan hier vandaag voor een groot probleem, een probleem van alle
tijden. Hoeveel ruimte hebben minderheden in dit land: religieuze minderheden,
seksuele minderheden, alle minderheden? Hoe gaan wij met elkaar om in dit
land? Vaak weet de politie wie de slachtoffers zijn, maar ook wie de daders
zijn. Dat gaat meestal om een kleine maar harde kern, die mensen blijvend
lastig valt. Denk maar aan de voorbeelden in Utrecht, waar tot twee maal toe
homoseksuelen de wijk werden uitgepest. Ook hier gaat het vaak om Marokkaanse
jongeren. Ik hoor graag van de minister hoe hij verklaart dat juist deze groep
voor zoveel problemen zorgt. Is het een religieus probleem? Dat kan ik me
bijna niet voorstellen. Is het een cultureel probleem? Daar kan ik me van
alles bij voorstellen. Of is het een kwestie van opvoeding? Wat is de analyse
van de minister? In ieder geval moeten mensen beschermd worden als zij blijvend
slachtoffer zijn van geweld. Dat kan misschien door straffen te verhogen,
in ieder geval door voorlichting te geven op scholen. We kunnen een voorbeeld
nemen aan homoseksuele jongeren, die het lef hebben om een klas binnen te
stappen en te zeggen: ik ben homoseksueel; zullen we het erover hebben? Soms
levert dat verbijsterend goede resultaten op. Zouden moskeeën hierbij
een rol kunnen spelen? Ik ben benieuwd naar de opvatting van de minister,
want wie intolerantie accepteert, verklaart minderheden vogelvrij en dat kunnen
wij in dit land niet accepteren.
 Helemaal tot slot. De heer Marcouch heeft een aantal voorstellen gedaan
in de media, maar we hebben hier een parlementaire democratie en geen mediademocratie.
Ik vind het opvallend dat de heer Marcouch allerlei voorstellen doet in de
media, maar ze niet hier in de Kamer presenteert en verdedigt. Daar hebben
we een Kamer voor. Mevrouw Arib kan het misschien nog wel veel beter. Ik vond
dit opmerkelijk en ik hoop niet dat het een nieuwe gewoonte gaat worden.
 
 
 
 De heer
 Teeven
 VVD
 
 Voorzitter. Op 4 mei was ik op bezoek bij de joodse basisschool Rosj
Pina en de joodse middelbare school Maimonides in Amsterdam, waarover collega
Van Raak al even heeft gesproken. Het is wel schokkend als je de verhalen
van die kinderen hoort, zowel op de basisschool als op de middelbare school.
Inderdaad waren zij tijdens de Avondvierdaagse belaagd, maar nog erger, ook
bedreigd en bedreigd met geweld. Dan gaat het niet alleen om uitingen maar
ook om bedreiging met geweld en opmerkingen zoals: we weten je te vinden,
we weten waar je woont en we zoeken je op.
 Als je daarnaar luistert, is het niet moeilijk om te constateren dat het
gezicht van discriminatie en antisemitisme een ugly face is. Ik noem in dit
verband pogingen tot brandstichting in synagogen in Arnhem en Amsterdam in
2008, bedreigingen met geweld en geweld op de openbare weg tegen joden die
openlijk voor hun geloof uitkomen, vernielingen van eigendommen van joodse
instellingen en burgers van vermoede joodse afkomst. Ik noem maar weer eens
het vuurwerkincident uit 2009, toen een joodse weduwe dat allemaal door de
brievenbus kreeg. In 2010 werd een rabbijn van de fiets af getrokken. Ik noem
het afgelasten van de sabbatviering in Weesp na bedreigingen met geweld en
de schuilsynagoge in Amsterdam-West, waarover collega De Roon al sprak, die
van buiten onherkenbaar is gemaakt. Er zijn incidenten en vernielingen rond
gebouwen, via de telefoon, op school, in de werksfeer en op begraafplaatsen.
 Al dit soort gedrag, of beter gezegd: wangedrag, moet op geen enkele wijze
worden getolereerd. De VVD-fractie vindt dat dit soort gedrag de fundamentele
vrijheden van mensen in een rechtstaat raakt. Wij stellen de minister dan
ook de vraag of op basis van de cijfers van politie en justitie een daadwerkelijke
toename van dit soort bedreigingen, geweld en vernielingen
te zien is. Het CIDI heeft hierover cijfers verstrekt, maar ik hoor graag
een toelichting van de minister op dit punt. Beperkt dit zich voornamelijk
tot Amsterdam of betreft het ook andere delen van Nederland? Zijn de plegers
vaak of nagenoeg altijd mensen van Marokkaanse afkomst of ligt het toch breder?
 Goedpraten, mee buigen, wegkijken of ontkennen kan nooit het antwoord
zijn op dit soort wangedrag, laat staan een afgrijselijke stilte. Vooropstaat
dat het gaat om het stellen van duidelijke voorbeelden door het opsporen en
vervolgen van daders. Preventie en maatregelen op school kunnen nooit alleen
voldoende antwoord zijn. De VVD-fractie maakt zich grote zorgen over de toename
van het antisemitisme. Volgens het CIDI waren er in 1999 20 incidenten en
in 2008 maar liefst 108. Over de eerste maanden van 2009 zijn er alweer heel
schokkende cijfers. Ook hier is weer de vraag of deze overeenkomen met de
officiële cijfers van politie en justitie die de minister bij zich zou
moeten hebben.
 Bij real life incidenten zijn het nagenoeg altijd allochtonen van Marokkaanse
afkomst, terwijl de discriminatie via internet vooral afkomstig lijkt te zijn
uit autochtone, rechts-extremistische hoek. Herkent de minister zich in dit
door het CIDI geschetste beeld? Zo niet, wat is dan zijn beeld na vier jaar
regeren?
 Slachtoffers van criminaliteit staan bij de VVD altijd voorop. Het is
bij uitstek de taak van de overheid om mensen tegen geweld en vernielingen
te beschermen. Dat geldt trouwens ook voor de beveiliging van subjecten en
objecten die door het antisemitisme in de knel komen. Ik doel dan bijvoorbeeld
op de joodse scholen in Amsterdam-Zuid. De Staat moet waken tegen geweld tegen
bevolkingsgroepen. Anderen zeiden al voor mij dat lik-op-stukbeleid het enige
antwoord is op dit soort wangedrag.
 Ik spoor de minister dan ook vandaag aan om dit nog eens onder de aandacht
te brengen van politie en Openbaar Ministerie, met name in Amsterdam. Ik vraag
hem ook of hij kan zeggen welk percentage van de aangiften inzake antisemitisme
in Amsterdam daadwerkelijk leidt tot vervolging. Wat zijn de sepotcijfers
en wat is daarvan de reden?
 Ik rond af met een enkele opmerking over preventie. De Holocaust moet
in ieder geval ter sprake komen bij het geven van geschiedenislessen. Het
is voor de VVD onaanvaardbaar dat de verschrikkingen van de Holocaust niet
onder de aandacht van jongeren zouden worden gebracht.
 
 
 
 De heer
 Dibi
 GroenLinks
 
 Voorzitter. Ik zeg allereerst hoe eervol het oprecht voelt om hier als
vers herkozen Kamerlid het woord namens mijn partij te mogen voeren. Ik wens
alle oude en nieuwe gezichten heel veel succes. Voorzitter, ik ben ook blij
dat wij weer onder uw toeziend oog het woord mogen voeren en het debat mogen
aangaan.
 Dan down to business. Het CIDI registreerde alleen al in de eerste maand
van 2009 evenveel antisemitische incidenten als in het hele jaar daarvoor.
En dan nog te bedenken dat dit waarschijnlijk het topje van de ijsberg is,
want lang niet iedereen doet aangifte of durft dat te doen. De cijfers zijn
veelzeggend, maar de voorbeelden – er zijn al een aantal genoemd –
completeren een gitzwart beeld. Mensen verbergen hun keppeltje uit angst voor
belediging en molest of gaan naar een schuilsynagoge.
 Het is on-Nederlands dat religieuze opvattingen niet in vrijheid kunnen
worden beleden. GroenLinks wil stevige maatregelen, die ook effectief zijn.
Wij hoeven niet per se op zoek naar het zoveelste nieuwe voorstel, maar wij
moeten voornamelijk inzetten op de dingen die wij al tot onze beschikking
hebben. Dan spreek ik niet over een jaarlijkse keppeltjesdag, want als het
aan mij ligt is het iedere dag keppeltjesdag. Iedereen moet altijd vrij zijn
om een keppeltje te dragen.
 Volgens de rapportage van de Monitor Racisme & Extremisme zijn er
drie effectieve middelen: educatie, repressie en deradicaliseringsbeleid.
Mijn vragen aan de minister gaan over de eerste twee middelen. Ik kom allereerst
op educatie. Vorig jaar maart kreeg ik in antwoord op schriftelijke vragen
aan de toenmalige minister van Justitie en de toenmalige minister voor Wonen,
Wijken en Integratie – de mogelijke nieuwe burgemeester van Amsterdam –
de toezegging dat zou worden nagegaan hoe wij ervoor kunnen zorgen dat jongeren
op middelbare scholen zich verdiepen in elkaars geschiedenis. Het betreft
met name zware thema's als de Holocaust en de Nakba, omdat het in dit geval
vaak gaat over de import van het Midden-Oostenconflict. Vaak als de spanningen
in Israël en Palestina toenemen, zie je hier dat geweld, beledigingen
en scheldpartijen oplaaien. Hoe staat het met de uitvoering van die toezegging?
 Niet alleen antisemitische incidenten nemen toe, ook homodiscriminatie
en -geweld blijft zorgwekkend. Laten wij islamofobe incidenten niet vergeten.
Dat brengt mij op het tweede punt: repressie. Enkele weken geleden heeft mijn
politiek leider voorgesteld om een nieuw gekwalificeerd geweldsdelict te introduceren.
Mijn fractie wil dat de straf voor geweldsdelicten tegen minderheidsgroepen
met een derde wordt verhoogd. Het betreft geweld tegen mensen vanwege hun
geloof, zoals tegen joden, hun seksuele voorkeur, etniciteit, handicap of
leeftijd. Als het qua tijd allemaal lukt, streef ik ernaar om het desbetreffende
initiatief bij de eerstvolgende behandeling van de justitiebegroting te presenteren.
Voor nu ben ik benieuwd naar de reactie van de minister op dit initiatief.
Is dit een mooi signaal richting de strafwetgever waarmee de overheid tot
uitdrukking brengt hoe vreselijk het is als dit soort zaken op basis van iemands
identiteit plaatsvinden?
 Ik eindig met de gulden regel: wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe
dat ook een ander niet. Wat mij bijzonder steekt aan voornamelijk de oververtegenwoordiging
van Marokkaans-Nederlandse jongeren in gevallen van geweld en belediging van
joodse Nederlanders, is dat dit zelf een minderheidsgroep is. Die minderheidsgroep
doet vaak kond van onrecht dat hun wordt aangedaan, soms ingebeeld en soms
terecht. Die minderheidsgroep beantwoordt dat onrecht met onrecht tegen een
andere minderheidsgroep. Dit is ook een boodschap richting de PVV, want laten
wij antisemitisme niet aangrijpen om islamofobie aan te wakkeren. Ik hoop
dat iedereen de gulden regel iets meer ter harte neemt. Ik kijk uit naar de
reactie van de minister.
 Nog een korte vraag: is de politie in Nederland extra alert rondom synagoges
en plekken waar joodse Nederlanders samenkomen als de spanningen in het Midden-Oosten
oplaaien? Wordt er dan nagedacht over meer toezicht of wat
dan ook? Hoe kijkt de minister hiertegenaan?
 
 
 
 Mevrouw
 Arib
 PvdA
 
 Voorzitter. Het antisemitisme blijkt weer de kop op te steken. Bij de
meldpunten voor racisme en discriminatie komen jaarlijks tientallen meldingen
van antisemitisme binnen. Het CIDI spreekt van een stijgende lijn. Volgens
de gegevens die wij via de mail hebben gekregen, is er vergeleken met 2007
sprake van een stijging met 106 gevallen. Tot juni 2010 zijn er 70 incidenten
gemeld.
 Waar het eigenlijk om gaat, is het volgende. Natuurlijk zijn die cijfers
belangrijk – daar zal ik straks ook iets over zeggen – maar cijfers
zeggen weinig over de problematiek waar wij het vandaag over hebben. Zo blijkt
dat slachtoffers lang niet altijd melding maken van intimidatie, bedreigingen
en geweld, ook verbaal geweld, in verband met discriminatie. Laat staan dat
zij aangifte doen! De joodse gemeenschap in Nederland vermijdt grotendeels
aanvaringen door zo min mogelijk op te vallen, een muts over een keppeltje
te dragen en ook bewust bepaalde wijken te mijden. Binnen de joodse gemeenschap
heerst een gevoel van onveiligheid in het dagelijkse leven. Zo hoorde ik van
een fractiegenote dat er tijdens de recente herdenking van de kindertransporten
in kamp Vught op zondag 6 juni buiten het hek door jongeren op een brommer
de Hitlergroet werd geschreeuwd terwijl de rabbijn het gebed voor de doden
uitsprak. Dat was schokkend en zij kreeg er kippenvel van. Dit is niet de
samenleving die wij willen.
 Agressie, pesterijen, bedreigingen, intimidatie en geweld tegen joden
horen niet thuis in onze samenleving en dienen op alle mogelijke manieren
te worden bestreden. Dit soort zaken kan men niet als eenmalige incidenten
beschouwen. Antisemitisme is niet een probleem dat alleen de joodse gemeenschap
raakt, maar de samenleving in haar geheel. Het bestrijden van discriminatie
achten wij van fundamenteel belang in onze democratische rechtsstaat. De effectuering
van sociale grondrechten is een verantwoordelijkheid van alle overheden die
deel uitmaken van het Nederlandse staatsbestel. Het is de taak van de overheid
om burgers in dit soort situaties adequaat bij te staan en te beschermen.
 Voorzitter. Ik heb nog een aantal vragen. Er zijn al de nodige opmerkingen
gemaakt over registratie. Het blijkt toch dat wij vanuit verschillende instanties
verschillende gegevens krijgen. De vraag is of antisemitisme als zodanig ook
wordt geregistreerd. Ik zou heel graag zien dat er een uniforme registratie
plaatsvindt, zodat wij ook inzicht hebben in de omvang en de aard van de problematiek.
Ik hoor graag een reactie van de minister hierop.
 Met alleen melden en registreren zijn wij er nog niet. Het is ook belangrijk
dat slachtoffers van antisemitisme aangifte doen en dat wanneer slachtoffers
aangifte doen, politie en justitie actief de daders opsporen en vervolgen.
Ik vraag me af of politiekorpsen voldoende alert zijn op de toename van antisemitisme
en of zij deze problematiek adequaat kunnen aanpakken. Het blijkt dat het
vrij lastig is om de bewijslast rond te krijgen. Daarover heeft mijn fractie
ook schriftelijke vragen gesteld. Zij heeft gevraagd of de opsporingsmiddelen
die wij nu hebben afdoende zijn en of wij niet moeten overgaan tot onorthodoxe
manieren om die bewijslast rond te krijgen. In dat verband is ook het voorstel
vanuit de PvdA gedaan om met undercoverteams te gaan werken. De antwoorden
van de minister vond ik vrijblijvend. Hij zegt dat het eigenlijk nu al kan
en dat de huidige opsporingsmethoden afdoende zijn, omdat per geval zal worden
bekeken of het wel of niet via een undercoveragent kan gebeuren.
 
 
 
 De heer
 Teeven
 VVD
 
 Ik vond de antwoorden van de minister wel vrij duidelijk en helder. Volgens
mij kon hij niet veel anders antwoorden. Maar de vragen die de PvdA-fractie
stelde, waren wat minder duidelijk. Begrijp ik nu dat de PvdA-fractie in de
toekomst, als het om delicten van belediging en belaging gaat, gewoon een
veel ruimere inzet van zwaardere opsporingsmiddelen wil? Dat heb ik de heren
Marcouch en Recourt eigenlijk horen bepleiten de afgelopen dagen.
 
 
 
 Mevrouw
 Arib
 PvdA
 
 Wij hebben hier al eerder voor gepleit in een discussie over discriminatie
op de arbeidsmarkt. Dat debat werd toen niet met deze minister maar met minister
Donner gevoerd. Minister Donner heeft toen gezegd dat hij die middelen te
zwaar vond als hij die afzette tegen de gebeurtenissen. Dat wilde hij niet.
Wij hebben er toen zelfs een motie over ingediend, maar hij wilde dat niet.
Mijn fractie vindt de psychische en fysieke gevolgen van intimidatie, bedreiging
en agressie, soms gepaard gaande met fysiek geweld, vergaand. Daarom keuren
wij dat soort middelen niet af. Daarom vraag ik de minister of het nu inderdaad
al gebeurt. Volgens de minister is dat niet het probleem en zijn de huidige
opsporingsmiddelen afdoende. Ik wil graag weten of dat werkelijk zo is. Als
dat werkelijk zo is, wil ik graag weten wat er met de in de afgelopen periode
gedane aangiftes – ik weet niet of het zo ver is gekomen – is
gebeurd. De minister zegt dat wij wat opsporen en vervolgen betreft binnen
de huidige wetgeving al heel veel kunnen, maar zijn de daders opgepakt? Alleen
door het actief opsporen en vervolgen van daders voelen slachtoffers zich
serieus genomen en voelen zij zich beschermd. Zij zullen dan eerder bereid
zijn om in de toekomst aangifte te doen. Het gaat hier om het vertrouwen in
de rechtsstaat. Kan de minister zeggen hoeveel aangiftes van antisemitisme
er de afgelopen jaren zijn gedaan en wat hiermee is gebeurd?
 Het voorbeeld van het gesprek tussen het COC en het OM is al gegeven.
Deze twee hebben afspraken gemaakt om actiever op te treden en te zorgen voor
een betere aanpak van homofoob geweld. Ik zou graag willen dat het OM hetzelfde
soort afspraken maakt met de joodse gemeenschap en haar organisaties om tot
een effectieve aanpak te komen.
 Er is al gezegd dat Marokkaanse jongeren vaak betrokken zijn bij dit soort
incidenten. Ik vind dat repressief moet worden opgetreden en dat strafrecht
moet worden ingezet, maar daarmee hebben we het probleem voor de lange termijn
niet opgelost. Daarom vind ik het van belang dat op school – dat is
ook door een aantal collega's genoemd – in de geschiedenisles aandacht
wordt besteed aan de gevolgen van de Holocaust en wat deze met mensen heeft
gedaan, wat haat zaaien kan betekenen voor de samenleving en de mensen in
de samenleving. Ik hoor graag van de minister of hij bereid is om met zijn
collega van OCW te overleggen over een manier om binnen de onderwijsprogramma's structureel aandacht te schenken aan dit probleem.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Dat zijn goede plannen, die ik van harte ondersteun.
 De heer Marcouch heeft in aanloop naar dit debat allerlei voorstellen
gedaan in de media over lokjoden en keppeltjesdagen. Ik heb mevrouw Arib daar
niet over gehoord. Zijn dit nu voorstellen van de Partij van de Arbeid of
zijn dit privévoorstellen van de heer Marcouch? Wij hebben een parlementaire
democratie, geen mediademocratie. Wordt dit nu de nieuwe lijn van de Partij
van de Arbeid, dat een woordvoerder allerlei voorstellen doet in de media
en niet in de Kamer? In de Kamer kunnen wij voorstellen met elkaar bespreken
en kunnen wij ze wegen om zo tot oplossingen te komen. Niemand wordt er echter
beter van als er allerlei plannetjes worden gelanceerd en ballonnetjes worden
opgelaten in de media. Waar zijn de voorstellen gebleven: zijn zij nu van
tafel of zal mevrouw Arib ze hier alsnog indienen?
 
 
 
 Mevrouw
 Arib
 PvdA
 
 Als de heer Van Raak goed geluisterd had, had hij gehoord dat die voorstellen
hier ook terugkomen. De heer Marcouch en collega Recourt pleiten in hun artikel
voor undercoveragenten. De een noemt het zus en de ander noemt het zo, maar
het gaat erom dat het op dit moment heel lastig is om de bewijslast rond te
krijgen. Er zijn allerlei voorbeelden uit het verleden van agenten die undercover
gaan om de daders van geweld tegen homo's of ouderen te kunnen oppakken. Om
dat voorstel gaat het. Dat voorstel heb ik nu ook gedaan. Dat is niet alleen
in de media gebeurd, want mijn collega's hebben daarover ook schriftelijke
vragen gesteld.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Het gaat erom dat wij hierover kunnen discussiëren.
 
 
 
 Mevrouw
 Arib
 PvdA
 
 U wilt met de heer Marcouch zelf in gesprek?
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Natuurlijk, als hij de voorstellen doet, wil ik met hem debatteren! Dit
is een goed voorstel. Mijn opmerking zou zijn: "dat kan", maar ik vind dat
wij dat vooral aan de politiekorpsen zelf moeten overlaten. Wij gaan ons nu
bemoeien met de opsporing. Moet de Tweede Kamer dit nu voorschrijven of moeten
wij zeggen: hier kunnen de politiekorpsen gebruik van maken in de specifieke
omstandigheden waarin zij moeten opereren?
 Een ander punt betreft het invoeren van keppeltjesdagen. Zal mevrouw Arib
daartoe nu ook een voorstel doen?
 
 
 
 Mevrouw
 Arib
 PvdA
 
 Ik begrijp dat de SP wil bepalen wie namens wie het woord voert. De heer
Marcouch is lid van onze fractie en ik spreek hier namens de PvdA-fractie,
dus ook namens de heer Marcouch. Dat mag duidelijk zijn. Het voorstel voor
undercoveragenten heb ik voldoende uitgelegd en ik heb er zelfs een motie
over; in die zin spreken wij dus met één mond.
 De heer Marcouch is stadsdeelvoorzitter van Slotervaart geweest, dat weet
de heer Van Raak ook heel goed. Hij heeft van dichtbij meegemaakt hoe vervelend
en naar sommige jongeren zich gedragen naar de joodse gemeenschap. Hij is
ook gemeenteraadslid, nog wel. In dat verband heeft hij ook het recht om voorstellen
te doen. Hij heeft dit voorstel niet in de Kamer gedaan – dat klopt –
maar hij heeft het gisteren als gemeenteraadslid voor de PvdA als plan gepresenteerd.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Fantastisch!
 
 
 
 Mevrouw
 Arib
 PvdA
 
 Ik ben benieuwd wat de gemeenteraad met het plan zal doen.
 
 
 
 De heer
 Voordewind
 ChristenUnie
 
 Voorzitter. Mijn fractie is nooit zo heel enthousiast over spoeddebatten,
maar vandaag zie ik de noodzaak, ook gezien de cijfers die wij vandaag van
het CIDI hebben gekregen. In Amsterdam durven joden zich niet meer met een
keppeltje op straat te vertonen. Ik ben ook geschrokken van de beelden die
mijn zoon mijn gisteren liet zien op YouTube. Hele scheldparades, maar ook
doodwensen aan joden, alles geregistreerd op YouTube. Mijn zoon vroeg mij
dan ook hoe het kan dat dit allemaal op YouTube staat en dat dit allemaal
zo maar kan worden gezegd. Ik geef die vraag dan maar gewoon door aan de minister;
dat is het voordeel als je volksvertegenwoordiger bent. Hoe kan het dat deze
jongeren dit soort verwensingen allemaal openlijk op YouTube kunnen zetten?
Is het niet voer voor justitie om daar iets mee te doen?
 Het is onacceptabel wanneer joden niet meer in vrijheid hun geloof kunnen
belijden en zich gedwongen weten om samen te komen in een gebedshuis dat niet
als een synagoge herkenbaar is. Dit 65 jaar na de jodenvervolging en de Holocaust
van de Tweede Wereldoorlog. Het CIDI maakte de cijfers vandaag bekend. Ik
zie net een beantwoording van de minister waarin weer andere cijfers worden
bekendgemaakt. Daar zie ik een spanning in. In hoeverre zijn de cijfers die
de minister vandaag hanteert, specifiek in het registreren van antisemitische
uitingen? Worden antisemitische uitingen nog steeds door de politie geregistreerd?
Wij kregen signalen dat dit niet het geval is. Ik weet dat het CIDI heeft
geprobeerd om deze cijfers op te vragen bij de politie in Amsterdam en ze
niet heeft gekregen. Wat is de stand van zaken op dat vlak?
 Er is ook reden om aan te nemen dat het echte getal van antisemitische
incidenten nog veel hoger is dan bijvoorbeeld uit de cijfers van het CIDI
blijkt, omdat veel joden geen aangifte doen. Hoe kunnen wij ervoor zorgen
dat de aangiftebereidheid toeneemt en dat er daadwerkelijk wat met de aangiften
wordt gedaan? Ik kom dan ook tot de volgende drie vragen. Is de minister bereid
om met politie en justitie te praten als het gaat om de specifieke registratie
van de meldingen van antisemitische gedragingen? Is hij bereid om een onderzoek
in te stellen naar de mate waarin antisemitisme voorkomt en hoe hiertegen
wordt opgetreden door zowel politie als justitie? Is de minister bereid om
de mogelijkheden tot aangifte te vereenvoudigen door het bijvoorbeeld digitaal
en/of anoniem mogelijk te maken?
 Er is ook gesproken over de verklede politieagenten; ik zal de term niet
meer noemen die veelvuldig in de media voorkomt, omdat ik die eerlijk gezegd
nogal onsmakelijk vind. Ik ben wel benieuwd naar de juridische haalbaarheid
van dit soort methoden, gezien ook de eerdere situaties die wij hebben gehad
met de lokfietsen, de lokhomo's et cetera. In hoeverre is het
inzetten van deze methode juridisch haalbaar? Ik heb ook begrepen dat beveiliging
van joodse instellingen zoals synagogen en scholen nu door de joodse gemeenschap
zelf wordt betaald. Is hier niet ook een taak weggelegd voor de overheid als
het gaat om de handhaving van de openbare orde, zeker als het gaat om de veilige
toegang tot scholen? Ik hoor graag de reactie van de minister hierop. Wordt
deze beveiliging wel actief aangeboden door de minister wanneer wel sprake
is van bedreiging of wanneer zich incidenten hebben voorgedaan?
 De fractie van de ChristenUnie heeft inmiddels een initiatiefwetsvoorstel
ingediend om het ontkennen van genocide, waaronder de Holocaust, strafbaar
te stellen. Hiermee kan ook ontkenning van de Holocaust op het internet strafrechtelijk
worden vervolgd. Ik roep mijn collega's dan ook bij dezen op om dit initiatiefwetsvoorstel
te steunen, zodat deze vorm van antisemitisme in ieder geval effectief kan
worden aangepakt.
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Voorzitter. Indachtig de oproep die u vanmiddag aan het begin van de vergadering
deed, zal ik herhalingen proberen te voorkomen. Dat geldt in het bijzonder
ten opzichte van de schriftelijke antwoorden die de Kamer vandaag heeft ontvangen
op de vragen die waren gesteld door leden van uw Kamer. Ik ben ook ingegaan
op de meldingen die worden gedaan. De heer Voordewind verwees naar een bericht
dat is uitgegeven door CIDI over een stijging van het aantal antisemitische
incidenten. Er zijn meldingen en meldingen; dat moeten wij onder ogen zien.
Het is zeker van belang dat CIDI meldt wat er bij hen binnenkomt, maar dat
zijn geen aangiften. Het zijn geen meldingen die bij politie en justitie binnenkomen.
Ik zou aan iedereen willen vragen om het niet te laten bij het onder de aandacht
brengen van zoiets ernstigs bij een organisatie die zich ten doel stelt om
daartegen op te komen, maar gewoon ook aangifte te doen. Dat geldt uiteraard
ook voor de bijdrage die CIDI daaraan ongetwijfeld graag zal leveren. Natuurlijk
is het ook van belang dat er gebruik kan worden gemaakt van een beschermde
vorm van aangifte, als daaraan behoefte bestaat. Ik wil dat graag nogmaals
onderstrepen. Dat is nodig om daadwerkelijk strafrechtelijk te kunnen optreden
en een en ander in het kader van ons beleid te kunnen beoordelen.
 
 
 
 De heer
 Van der Staaij
 SGP
 
 Ik begrijp de oproep van de minister en steun deze van harte, maar in
de praktijk krijgen wij bij werkbezoeken te horen: je moet heel veel energie
en tijd eraan besteden, maar het levert in de praktijk eigenlijk weinig op
in de zin dat er concrete veroordelingen komen. Is de minister met mij van
mening dat het juist voor het stimuleren van de aangiftebereidheid heel belangrijk
zou zijn dat er ook een aantal duidelijke voorbeelden zijn van lik-op-stukbeleid,
die laten zien dat het ook zin heeft om aangifte de doen?
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Zeker, het belang daarvan onderken ik ten volle. De heer Van der Staaij
heeft vanmiddag als eerste het woord gevoerd. Daarom wil ik beginnen met te
zeggen dat ik mij volledig aansluit bij wat hij heeft gezegd over de ernst
van het fenomeen van geweld en discriminerende en beledigende uitingen uit
antisemitische motieven. Daar hoort bij dat er ook rekening wordt gehouden
met de situatie van de aangever. Ik wil graag onderstrepen dat er bij het
behandelen van discriminatiezaken een procedure wordt gevolgd met aparte discriminatieofficieren
bij de verschillende regioparketten. Juist hate crimes kunnen via internet
worden gemeld. Dat is een bijdrage aan het verlagen van de drempel. Natuurlijk
zijn er situaties waarin er geen herkenbare, identificeerbare verdachte is.
Dan houdt het op wat betreft de vervolging. Dan nog blijft het van belang
dat het voorval bekend wordt bij de politie. Dit blijft voor de politie van
belang bij het zichtbaar maken van de situaties waarin zich de problemen voordoen.
Het kan bijvoorbeeld leiden tot verhoogde aandacht, surveillance en dergelijke.
Ook dan geldt deze oproep ten volle.
 Bij deze gelegenheid wil ik graag het belang onderstrepen het bestrijden
van en optreden tegen discriminatie. Wij moeten dit voortdurend uitdragen
en onderstrepen, en waar nodig handhavend optreden, ter verzekering van het
gelijke respect dat iedere mens toekomt. In de geest van artikel 1 van onze
Grondwet, de uitgangspunten van ons staatsbestel, wil ik graag nogmaals onderstrepen
dat wij moeten optreden tegen alle vormen van discriminatie, of die zich nu
richt tegen joodse slachtoffers, moslimslachtoffers of homoslachtoffers: allen
die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld.
Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid,
ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet toegestaan. Het staat in
steen gebeiteld onder uw vergaderzaal. Als je naar het raam loopt, kun je
het zien, maar het moet vooral in onze hoofden en harten gebeiteld staan.
Er moet ook worden opgetreden tegen discriminatie wegens seksuele gerichtheid.
Ik hecht eraan, dat wij dit voor ogen houden en dat dit in ons beleid bij
het optreden tegen geweld uit discriminerende motieven naar voren komt. Vandaar
de verhoging van de strafeis als een commuun delict, bijvoorbeeld geweldpleging
of bedreiging, met een discriminatoir motief is gepleegd. De doorlooptijden
worden gemonitord. Er zijn regionale discriminatieoverleggen. Dat is de manier
waarop wij moeten werken. Ik ben in mijn antwoorden op de vragen die gesteld
zijn ook ingegaan op de gedachte om te werken met lokagenten. Ik ben het eens
met de opmerking die zo-even werd gemaakt over de soms bepaald aanstootgevende
terminologie die daaromheen is gebruikt. Bij de inzet van opsporingsmiddelen
moeten wij alle eisen in acht nemen die daarvoor in ons rechtsstelsel gelden.
Ik ben blij dat de heer Teeven, die spreekt vanuit zijn eigen deskundigheid,
dat erkende. Zo moeten we daartegenaan kijken. Ik heb dus niet onmiddellijk
gezegd: dit gaan we op grote schaal toepassen of iets dergelijks. We moeten
altijd in het oog houden dat bij dit soort bijzondere opsporingsmiddelen de
noodzaak aantoonbaar moet zijn.
 
 
 
 De heer
 Voordewind
 ChristenUnie
 
 Ik ben het met de minister uiteraard eens dat het in zijn algemeenheid
om discriminatie moet gaan. Kan de minister ingaan op de vraag of er binnen
de bredere groep van discriminatie door de politie wel of niet op antisemitische
uitingen wordt geregistreerd?
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Ik heb u in mijn antwoord op Kamervragen melding gemaakt van wat er geregistreerd
kon worden op dit punt. Ik ben eerder ingegaan op de mogelijkheid –
dat heb ik in mijn antwoord ook nadrukkelijk vermeld –
dat er ook meldingen kunnen zijn die bij de politie verschijnen als geweldsmelding,
als dreigingsmelding en die dus ook als zodanig worden geregistreerd, zonder
dat daarbij een antisemitische, een homofobe, een xenofobe of een islamofobe
achtergrond wordt aangetekend. Daarom is het van belang dat naast deze registraties
er ook wordt gewerkt met de gegevens van het antidiscriminatiebureau. Het
gaat dus om informatie uit verschillende bronnen.
 
 
 
 De heer
 Voordewind
 ChristenUnie
 
 De minister verwijst in zijn beantwoording naar een registratie bij de
politie op belediging van seksuele en religieuze minderheden. Dat betekent
dat de politie uiteindelijk wel moet registreren. Ik begrijp uit het antwoord
van de minister dat hij zegt: dat kan voorkomen, in combinatie met geweld,
maar wij registreren daar niet specifiek op. Dan ben ik een beetje in verwarring.
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Ik heb het in de vaste commissie voor Justitie bij herhaling toegelicht.
Met de volledige toepassing van de nieuwe automatiseringssystemen bij politie
en OM wordt de categorie geleidelijk aan minder waarin we wel het misdrijf
noteren, maar niet het motief dat onder dat misdrijf zit. Dat vereist een
verfijning in de registratie en een goede toepassing daarvan. Daarom heb ik
bij de cijfers in antwoord op Kamervragen uitdrukkelijk aangetekend dat ik
moet aannemen dat er feitelijk meer gevallen zijn dan in de registratie naar
voren komen. Ik vond het ook van belang om dat erbij aan te tekenen, omdat
anders ten onrechte de indruk zou kunnen worden gewekt dat het in mijn ogen
om een zeer beperkt aantal gevallen gaat. Die indruk heb ik niet en die heb
ik ook niet willen wekken.
 
 
 
 Mevrouw
 Arib
 PvdA
 
 De minister herhaalt wat hij in zijn antwoord op de schriftelijke vragen
heeft gezegd. De minister zegt daarbij dat de bestaande opsporingsmethoden
toereikend zijn en dat er per geval wordt bekeken of je een undercoveragent
kunt inzetten. Is dat wel eens gebeurd? Is er wel eens gewerkt met de onorthodoxe
methode om een lokagent in te zetten? Dan doel ik met name op antisemitische
uitingen.
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Mij zijn geen gevallen bekend waarin dat gebeurd is. U hebt terecht in
mijn antwoorden enige terughoudendheid beluisterd. Ik beluister ook in uw
mondelinge bijdrage iets meer terughoudendheid dan bedoeld was in de uitingen
gedaan voor de Amsterdamse gemeenteraad, die daar overigens niet over gaat.
Opsporingsmiddelen van deze soort worden terughoudend ingezet.
 
 
 
 Mevrouw
 Arib
 PvdA
 
 U zegt in de beantwoording: dit instrument moet eigenlijk proportioneel
zijn. Klopt dat?
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Jazeker. Het is essentieel dat het proportioneel is.
 
 
 
 Mevrouw
 Arib
 PvdA
 
 Vindt de minister deze situatie, waarin mensen geïntimideerd worden
en fysiek geweld wordt gebruikt, niet ernstig genoeg om tot zo'n methode over
te gaan?
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 En of ik het ernstig vind. Ik vind het buitengewoon ernstig als mensen
op deze grond op deze manier worden behandeld. Daarom ben ik ook begonnen
met adhesie te betuigen aan de zeer klare taal die de heer Van der Staaij
aan het begin van het debat heeft gesproken. Proportionaliteit van opsporingsmiddelen
moet echter in het concrete geval worden beoordeeld naar aanleiding van een
feitelijke situatie of omstandigheid. Dat is wat ik heb willen zeggen.
 Naar aanleiding van hetgeen de heer Teeven zei, merk ik nogmaals op dat
ik geen specifieke sepots ken. Ik kan wel zeggen – ik bevestig dat graag –
dat de regel vervolging is bij dit soort delicten.
 
 
 
 De heer
 Dibi
 GroenLinks
 
 Er wordt te weinig vervolgd, over het algemeen, in gevallen van discriminatie.
Er wordt in Nederland al meer gewerkt met lokagenten, lokoma's en zelfs lokfietsen.
Ik zal het aanstootgevende woord niet gebruiken. Wat zijn de ervaringen tot
nu toe? Hebben deze methoden effect? Leiden zij ertoe dat wij meer kunnen
gaan vervolgen?
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Wat betreft de vervolging onderstreep ik nogmaals dat de beleidslijn van
het Openbaar Ministerie de afgelopen jaren is veranderd. Ik heb daar al enige
malen met de Kamer over van gedachten gewisseld. Ik twijfel niet aan de steun
van de heer Dibi en zijn fractie daarvoor. De regel is dat er vervolgd moet
worden. Als het Openbaar Ministerie niet vervolgt, is dat niet omdat het niet
wil vervolgen en het niet ernstig vindt. Het kan echter zijn dat er geen herkenbare
verdachte is. Dat is iets anders. Ik heb een beroep gedaan, ook hier, op het
melden, ook als je niet kunt zeggen dat het die man of die persoon was die
er zus en zo uitzag. Dat is van belang voor het identificeren van de situaties.
Op plaatsen en in situaties waar zich zoiets concentreert, kunnen andere opsporingsmiddelen
worden losgelaten. De suggestie die hier is gedaan, is er daar één
van. Dat doen wij ook in andere gevallen. Je kunt echter ook werken met geïntensiveerd
cameratoezicht op een bepaalde openbare plaats en op die manier proberen degenen
die als verdachten moeten worden aangemerkt in beeld te brengen en herkenbaar
te maken.
 
 
 
 De heer
 Dibi
 GroenLinks
 
 Daar gaat de gemeente dan weer wel over, over het cameratoezicht. Ik heb
zelf ervaring met undercoveronderzoek. Mijn eerste actie als Tweede Kamerlid
was undercoveronderzoek naar discriminatie in de horeca. U wilt niet weten
hoeveel voeten het in aarde heeft gehad. Hoewel alles bijna minutieus was
vastgelegd, heeft zelfs de aangifte bij de politie niet geleid tot vervolging.
Mijn vraag was wat de ervaringen tot nu toe zijn met lokagenten en undercoveronderzoek.
Zijn er gegevens op basis waarvan vastgesteld kan worden of die methoden effectief
zijn of niet? Mijn fractie is geïnteresseerd in effectieve methoden die
ertoe leiden dat daders van discriminatie worden opgepakt en slachtoffers
genoegdoening wordt gegeven.
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Die wens deel ik volledig. Wat betreft een verkeerd deurbeleid in de horeca
en dergelijke is gewerkt met uittesten. Ik sta daarvoor open. De heer Dibi
moet niet denken dat ik de deur dichtsla voor het toepassen van nieuwe methoden.
Je moet echter altijd in het oog houden of het middel gegeven de omstandigheden
proportioneel is.
 
 
 
 De heer
 Van der Staaij
 SGP
 
 Ik begrijp dat de minister duidelijk zegt – dat staat
ook in de antwoorden op de schriftelijke vragen – dat hij onorthodoxe
methoden als het inzetten van undercoveragenten niet uitsluit. Mijn vraag
is wanneer daar duidelijkheid over komt. In de praktijk rijst de vraag daarnaar
wel, is er behoefte aan. Wanneer komt daar duidelijkheid over?
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 In de rechtszaal. Dat behoort tot de dingen waarover duidelijkheid komt
in de rechtszaal. Als het Openbaar Ministerie op grond van lokale overwegingen
bepaalde opsporingsmiddelen inzet, zal er uiteindelijk door de rechter moeten
worden geoordeeld over de toepassing ervan. Kortheidshalve zeg ik maar even
dat het Talloncriterium in acht moet worden genomen en de proportionaliteit
die daarin begrepen is. Wij moeten niet over de specifieke methoden in specifieke
situaties spreken. Ik heb niet uitgesloten dat dit middel wordt toegepast.
Een minister van Justitie die een beleid zou voeren waarin hij zegt dat hij
wil dat in zoveel percent van de gevallen lokpersonen worden ingezet, in zoveel
percent van de gevallen camera's en in zoveel percent van de gevallen informanten,
zou echt zijn rol verkeerd begrijpen. Ik zie dat de heer Teeven aan een vierde
mogelijkheid denkt, maar daar hebben we het niet over.
 
 
 
 De heer
 Van der Staaij
 SGP
 
 Ik begrijp dat de minister niet concreet wil zeggen: daar moet deze methode
gebruikt worden.
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Precies!
 
 
 
 De heer
 Van der Staaij
 SGP
 
 We zien nu dat een aantal mensen geen aangifte doet omdat het de ervaring
heeft dat daarmee te weinig wordt gedaan en dat het lastig is om het bewijs
rond te krijgen in het geval dat het een groep is die maar iets roept. Ondertussen
gaat dit echter wel door. Is het dan niet logisch dat de vraag in je opkomt
of het goed zou zijn om aan bijzondere opsporingsmethoden te werken, of een
andere manier te bedenken?
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Ja, op een andere manier. Wat dat betreft zijn de heer Van der Staaij
en ik het volledig met elkaar eens. Ik zou echt prioriteit willen geven aan
het stimuleren van de aangifte- en de meldingsbereidheid. Ik heb een oproep
gedaan, na het gewaardeerde bericht van het CIDI over de meldingen die daar
binnenkomen, om ook degenen die daar meldingen doen te stimuleren aangifte
te doen. Dat moet ook gebeuren in het geval dat er geen identificeerbare verdachte
lijkt te zijn. Ik vind het essentieel dat we over de gehele linie zeer consequent
optreden. Vandaar de regel om tot vervolging over te gaan en de wens om te
werken aan preventiebeleid. Daarover heeft ook de heer Van der Staaij een
aantal opmerkingen gemaakt waarmee ik het goeddeels eens ben.
 Joodse medeburgers, moslims en homo's worden nageroepen, beledigd, bedreigd
en er wordt zelfs geweld tegen hen gebruikt. Daar zitten grondpatronen onder
die deels te maken hebben met het feit dat mensen zich niet realiseren dat
respect voor iedereen, ongeacht wat hem eigen is, een wederkerig proces is
en dat onze gehele samenleving met een gelijk respect voor ieders persoonlijke
waardigheid doortrokken moet zijn. Terecht is naar voren gebracht dat dit
in het onderwijs aandacht dient te krijgen. Mijn huidige en vroegere collega's
van Onderwijs hebben daarover tijdens verschillende gelegenheden "het hunne"
gezegd. Het betekent ook dat we ons druk moeten maken over een straatcultuur
waarin men het "flink" vindt om mensen wegens dit soort persoonlijke kenmerken,
hun kleding of weet ik wat, te beledigen en de voet dwars te zetten. Het is
wat mij betreft de hoeksteen van het beleid en het fundamentele recht van
iedere burger in Nederland om te leven met wat hem of haar eigen is.
 
 
 
 De heer
 Dibi
 GroenLinks
 
 Dat aanhoudende punt van zorg, namelijk die docenten die aangeven dat
zij op een aantal scholen geen les kunnen geven over de Holocaust, intrigeert
mij enorm. Ik kan mij namelijk goed herinneren dat wij leraren op de middelbare
school vaker de mogelijkheid wilden ontnemen om les te geven over een willekeurig
aantal onderwerpen. Er was wel eens een leraar die zei: luister eens! Als
je niet wilt luisteren en meedoen, ga je er maar uit. Desnoods word je geschorst.
Dan kom je niet meer terug op school. Gebeurt dat nu ook? Dit punt komt immers
in het nieuws zo vaak terug. Wat zijn de resultaten? Is er nog steeds sprake
van een schrikbarend aantal scholen dat geen les kan geven over de Holocaust?
Wat is de precieze omvang?
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Mijn collega voor Wonen, Wijken en Integratie heeft daarover een brief
aan de Tweede Kamer gericht die precies op dit onderwerp betrekking heeft.
Dat deed hij overigens mede namens mij. Nee, daarin beantwoordt hij Kamervragen
die betrekking hebben op dit onderwerp. Het zijn vragen van de heren Fritsma,
Bosma en Wilders. In die antwoorden ging deze minister ook in op een enquête
onder docenten geschiedenis. Graag stel ik voorop dat – dat ligt in
het verlengde van datgene wat mijn collega voor Wonen, Wijken en Integratie
mede namens de collega van OCW heeft gezegd – elk moment waarop een
docent niet durft of zich niet in staat voelt om over de Holocaust te spreken,
er een te veel is. Uit de enquêtegegevens blijkt wel dat er sprake is
van lagere aantallen dan in sommige berichten naar voren kwam. Ik stel echter
nogmaals dat elk geval er één te veel is. Daarom hebben de betrokken
collega's extra trainingen aangekondigd voor leraren. Die leren daarin hoe
zij dit soort situaties kunnen neutraliseren.
 
 
 
 De heer
 Dibi
 GroenLinks
 
 Ik ken die antwoorden. Misschien moet ik de vraag anders formuleren. Wat
is de boodschap van de minister aan leraren die morgen voor de klas staan
en dan te maken hebben met een groepje leerlingen dat gewoon niet wil luisteren
of de boel verziekt als de leraar spreekt over de Holocaust? Ik vraag de minister
het antwoord op deze vraag niet voor te lezen uit de antwoorden op de schriftelijke
vragen. Wat is zijn boodschap voor deze docenten, de scholen en deze leerlingen?
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Die boodschap is tweeledig. In de eerste plaats hoop ik dat ik volstrekt
helder ben geweest over het feit dat het ieders taak is om pal te staan voor
de basiswaarden van de rechtsstaat en voor gelijk respect voor ieders persoonlijke
waardigheid. Wezenlijke stukken van de geschiedenis waarin leerlingen onderwezen
moeten worden, mogen niet worden verzwegen, verdoezeld of onbespreekbaar gemaakt.
In de tweede plaats stel ik dat men niet moet aarzelen om politie
en justitie in te schakelen als hieruit een situatie van bedreiging voortkomt.
Ik heb het daarbij niet over situaties die door de schoolleiding de directeur
of de rector moeten worden gehandhaafd, maar over de dingen die deze grens
overgaan. Er is dus ook op dit punt geen ruimte voor het tolereren van zulke
ernstige vormen van intolerantie.
 Mevrouw Arib en de heer Çörüz hebben gesproken over de
registratie. Ik ben al eerder ingegaan op het werk dat wordt gedaan in het
kader van het landelijk discriminatiebeeld en de regionale discriminatieoverleggen.
Wij werken aan een verdere verbetering en afstemming van de registratie, zodat
de cijfers vergelijkbaar worden. Daarbij werken wij onder andere samen met
de antidiscriminatiebureaus, het MDI en de Commissie Gelijke Behandeling.
 De heer Çörüz heeft er zeer terecht op gewezen dat de
belemmeringen om aangifte te doen moeten worden weggenomen. Hij is meer dan
eens deelgenoot geweest van de gesprekken die wij hierover hebben gevoerd.
Het is een ondraaglijke situatie dat mensen uit angst geen aangifte doen.
Ik bevestig daarom graag wat hierover is gezegd.
 Tegen de heer Van Raak zeg ik dat ook het COC voor ons een belangrijke
gesprekspartner is. De landelijke politiecijfers over 2009 over homofoob geweld
heb ik nog niet. Ook voor dit punt geldt echter dat het onverminderd en volledig
onze aandacht en inzet moet houden.
 De heer Voordewind heeft een vraag gesteld over het initiatiefwetsvoorstel.
Het lijkt mij dat het primair aan de initiatiefnemers is om te bepalen wanneer
de discussie daarover wordt voortgezet. Ik heb daarover naar aanleiding van
de besluitvorming in de JBZ-raad het nodige opgemerkt.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Volgens mij zijn de afspraken heel succesvol die het COC en het Openbaar
Ministerie in Amsterdam hebben gemaakt. Vindt de minister dat ook? Als dat
zo is, kan dat model dan wellicht ook voor andere groepen worden gebruikt,
bijvoorbeeld voor joodse of islamitische minderheden die fysiek of verbaal
worden bedreigd? Kan dat model breder worden toegepast, dus buiten Amsterdam
en voor andere groepen?
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Ik vind dit een heel interessante gedachtegang van de heer Van Raak. Ik
hoorde onlangs ook over de mogelijkheid om voor dit soort bedreigingen een
themazitting te houden bij de rechtbank. Ook dat vind ik een heel waardevolle
gedachte. Daarbij zouden de verschillende vormen van discriminerend bedreigend
gedrag op één zitting aan de orde kunnen komen. Dat kan bijdragen
aan de klaarheid van de boodschap dat wij voor ieders persoonlijke waardigheid
in dit land willen opkomen.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Is de minister bereid om dit initiatief behalve met woorden, ook met daden
breder toepasbaar te maken, dus buiten Amsterdam en voor andere doelgroepen?
Gaat de minister daarmee iets doen?
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Ik zou dat eerst graag bespreken met het Openbaar Ministerie ... hatsjie!
 
 
 
 De heer
 Çörüz
 CDA
 
 Gezondheid, minister. Het doen van aangifte is erg belangrijk. Ik steun
de suggestie om bijvoorbeeld het CIDI daarbij als aangever te betrekken, zoals
ook ziekenhuisdirecties aangifte kunnen doen namens hun medewerkers. Daarover
hebben wij gesproken ...
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Hatsjie!
 
 
 
 De heer
 Çörüz
 CDA
 
 Gezondheid. Wat vindt de minister daarvan?
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 De heer Çörüz moet niet denken dat dit een allergische
reactie op zijn vragen is. Integendeel, ik vind het een heel sympathieke gedachte.
Wij moeten echter uiteraard wel een lijn weten te trekken. Het CIDI is niet
de werkgever van de beschadigde mensen en dat is een ziekenhuisdirectie wel,
dus of deze gedachte zonder meer uitvoerbaar is, zou ik moeten bekijken. Ik
zie het eigenlijk meer daarin dat een organisatie als het CIDI de mensen kan
helpen om de brug te nemen, bijvoorbeeld naar de internetaangifte.
 
 
 
 Mevrouw
 Arib
 PvdA
 
 Het kan zijn dat ik het heb gemist, maar volgens mij is er ook een vraag
gesteld over anonieme aangifte. Veel mensen zijn vanwege represailles bang
om aangifte te doen. We kennen dit ook van andere slachtoffers van geweld.
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Ik heb over dit onderwerp een halfjaar geleden een uitgebreide brief aan
de Kamer gericht, die ook besproken is in de vaste commissie voor Justitie.
We zijn er ongeveer drie uur mee bezig geweest. Misschien vindt mevrouw Arib
het goed als ik naar deze brief verwijs.
 
 
 
 Mevrouw
 Arib
 PvdA
 
 Het is prima dat de minister daarnaar verwijst, maar kan ik concluderen
dat slachtoffers van antisemitisme anoniem aangifte kunnen doen? Volgens mij
zijn er heel veel mensen die meekijken met dit debat maar niet de brief kunnen
lezen die de minister noemt. Het zou goed zijn als de conclusie ...
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Maar mevrouw Arib heeft deze brief natuurlijk allang in haar bezit. Uit
deze brief blijkt dat er veel mogelijkheden zijn om aangifte te doen wanneer
men zich bedreigd voelt. Er zijn echter ook dingen die in acht moeten worden
genomen, want je kunt niet alles doen via een anonieme aangifte. Het kan bijvoorbeeld
gaan om aangifte zonder dat er een adres bij staat. Er moet echter wel iemand
zijn die als getuige kan optreden, eventueel met de bescherming die daarbij
past. De gedachte dat iemand kan worden beschuldigd van een strafbaar feit
zonder dat er ook maar enig spoor kan worden terug gevolgd naar een echte,
levende persoon, moeten we natuurlijk niet volgen. Het staat allemaal tot
in de finesses in de brief die ik noemde. Mijn ministerie geeft daar graag
alle toelichting op die de mensen nodig hebben, want het moet in concreto
ook werken.
 
 
 
 De heer
 Voordewind
 ChristenUnie
 
 Ik heb de minister nog een vraag gesteld over de beveiliging van joodse
instellingen zoals scholen en synagogen. Is daarbij ook een taak weggelegd
voor de overheid?
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Jazeker. Als er berichten binnenkomen die wijzen op een verhoogde dreiging,
wordt daarop ook gereageerd. Er zijn goede afspraken gemaakt met de synagogen
en besturen van joodse religieuze gemeenschappen om snel melding te kunnen
doen. Het antwoord op de vraag van de heer Voordewind is dus: ja, die afspraken
zijn er.
 
 
 
 De heer
 Van der Staaij
 SGP
 
 Voorzitter. Ik wil de minister danken voor de beantwoording.
 We kunnen gaan steggelen over cijfers, maar daar is het nu het moment
niet voor. Het is echter duidelijk dat in ieder geval het aantal antisemitische
incidenten van een verontrustende omvang is. De minister heeft een oproep
gedaan om meer te gaan melden en daadwerkelijk aangifte te gaan doen. Ik denk
dat dit heel belangrijk is, maar dat het voor de praktijk juist ook belangrijk
is dat er duidelijke voorbeelden zijn van een lik-op-stukbeleid, zodat mensen
zien dat het helpt en werkt om aangifte te doen.
 Ik ben blij dat undercoverpraktijken niet uitgesloten worden door de minister.
 Ik ben blij dat uit het debat blijkt dat er brede overeenstemming is over
dit onderwerp. Om die ook vast te houden en het niet bij een spoeddebat te
laten, wil ik mede namens alle collega's de volgende motie indienen.
 
 
 De Kamer,
 gehoord de beraadslaging,
 constaterende dat er in Nederland sprake is van een verontrustende omvang
van antisemitische incidenten en uitingen;
 overwegende dat een daadkrachtige en gezaghebbende aanpak van het antisemitisme
dringend nodig is;
 verzoekt de regering, een concreet actieprogramma bestrijding antisemitisme
op te stellen, en de Kamer hierover vóór de komende begrotingsbehandelingen
te berichten,
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden Van der Staaij, Voordewind, De
Roon, Teeven, Arib, Dibi, Van Raak en Çörüz.
 Zij krijgt nr. 111(32123 VI).
 
 
 
 
 
 De heer
 Van der Staaij
 SGP
 
 Ter toelichting merk ik nog op dat ook in 2003 al een dergelijk actieprogramma
tot stand is gebracht, waarbij is gekeken naar de justitiële aanpak,
onderwijs, integratiebeleid en de internationale context. Ik denk dus dat
zo'n actieprogramma een nieuwe impuls kan geven aan de bestrijding van antisemitisme
op alle fronten.
 
 
 
 Mevrouw
 Arib
 PvdA
 
 Voorzitter. Ik dank de minister voor zijn antwoord en voor zijn toezegging
om zich in overleg met het OM in te zetten voor een strengere aanpak van antisemitisme,
analoog aan de aanpak in Amsterdam van geweld tegen homo's.
 Ik dank de minister ook voor het feit dat hij erkent dat hij binnen het
onderwijs aandacht moet geven aan dit belangrijke vraagstuk. Ik was vergeten
te vragen om daar islamitische organisaties bij te betrekken. Ook zij hebben
een belangrijke taak om dit soort misstanden binnen de eigen gemeenschap aan
de kaak te stellen en om de buurt in te gaan om met ouders en jongeren de
confrontatie aan te gaan, omdat dit niet kan.
 Ik dien de volgende motie in.
 
 
 De Kamer,
 gehoord de beraadslaging,
 overwegende dat het aantal gevallen van antisemitisme sterk toeneemt en
steeds vaker gepaard gaan met ernstige bedreiging en geweld;
 overwegende dat het huidige instrumentarium van opsporing en vervolging
tekortschiet om deze trend te keren;
 verzoekt de regering, door middel van "undercover"-opsporingsteams antisemitisme
op te sporen en effectief te bestrijden,
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden Arib en Voordewind. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
 Zij krijgt nr. 112(32123 VI).
 
 
 
 
 
 De heer
 Voordewind
 ChristenUnie
 
 Voorzitter. Ook ik dank de minister voor zijn beantwoording. Ik zie in
zijn houding dat hij er zeer gespitst op is om dit probleem goed en daadkrachtig
aan te pakken.
 Op mijn vragen over de registratie van antisemitische uitingen zei de
minister dat dat gebeurt in de bulk, in het thema van discriminatie. Ik kan
mij daar het een en ander bij voorstellen. Maar vooral omdat we dit soort
verontrustende berichten krijgen, denk ik dat het toch zinnig is om antisemitische
uitingen specifiek te registreren.
 Ik dien daarom de volgende motie in.
 
 
 De Kamer,
 gehoord de beraadslaging,Voordewind
 constaterende dat in 2009 het aantal gemelde incidenten ten
opzichte van 2008 met 55% is gestegen, van 108 naar 167 incidenten;
 constaterende dat de politie geen uitingen van antisemitisme registreert,
maar die van discriminatie wel;
 van mening dat registratie van meldingen van antisemitische uitingen en
bedreigingen kan helpen om een beter inzicht te krijgen in de omvang van de
problematiek;
 verzoekt de regering, politie en justitie te verzoeken meldingen van antisemitisme
wederom te gaan registreren,
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden Voordewind, Van der Staaij, Arib,
De Roon, Dibi en Van Raak.
 Zij krijgt nr. 113(32123 VI).
 
 
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Voorzitter. Ik dank de heer Van der Staaij voor de zeer compacte reactie
die hij mede namens al zijn collega's gaf in tweede termijn. Ik denk dat een
breed actieprogramma, zoals zijn motie beoogt, heel goed aansluit bij de algemene
uitgangspunten en de achtergrond van waaruit ik zojuist heb gesproken over
de antisemitische incidenten, uitingen, dreigingen en zelfs geweld.
 Ik heb zo-even naar voren gebracht dat het opkomen voor ieders persoonlijke
waardigheid, zonder onderscheid, een hoeksteen vormt van onze rechtstaat zoals
ik die wil verdedigen en de afgelopen jaren heb mogen verdedigen, met vele
vormen waarin dat handen en voeten heeft gekregen. Ik heb de Kamer een aantal
van de ontwikkelingen op het terrein van het strafrechtelijk optreden geschetst,
waaronder de strafverhoging, de regel om tot vervolging over te gaan en de
bereidheid om daarbij verschillende manieren van opsporing toe te passen.
 Maar het is natuurlijk ook iets waarbij aan preventie moet worden gedaan.
Ook hier geldt dat het erop aankomt dat het besef leeft en doorklinkt dat
iedere vorm van mensen lelijk bejegenen, discrimineren, bedreigen of met geweld
bejegenen even helder wordt bestreden, of dat nu is uit antisemitische of
uit homofobe of islamofobe motieven. Dat behoort tot de uitgangspunten van
onze rechtsstaat. Als de uitwerking van deze motie bijvoorbeeld leidt tot
de conclusie dat er meer aandacht moet zijn voor het onderwijs, moet een en
ander ook in dit brede kader geplaatst worden. Dat is het uitgangspunt. Ik
heb enkele keren verwezen naar artikel 1 van de Grondwet. Het is goed om ook
te verwijzen naar artikel 1 van het Handvest van de Grondrechten van de Europese
Unie waarin het respect voor ieders persoonlijke waardigheid zonder enig onderscheid
voorop wordt gesteld. Wanneer wij dat doen, dan kan het brede actieprogramma
waar in de motie om wordt gevraagd, extra zeggingskracht in zichzelf krijgen.
Deze motie is tamelijk breed ondersteund. Wanneer zij wordt aanvaard, dan
zal ik daar gaarne met met mijn collega's uitvoering aan geven. Ik zal dat
doen in de geest die ik zojuist heb verwoord, namelijk de grondslagen van
onze rechtsorde. Daarbij zal ik ook een verbinding leggen met het onderwijs
en het uitdragen van de kernwaarden van de rechtsstaat.
 
 
 
 De heer
 Van der Staaij
 SGP
 
 Ik vind het prima wat de minister hierover zegt, maar ik wil wel beklemtonen
dat het specifiek om de bestrijding van antisemitisme gaat. Het mag niet verwateren –
maar zo bedoelt de minister het ongetwijfeld ook niet – in een heel
breed antidiscriminatieverhaal. Hierbij zijn zeer specifieke problemen in
beeld. In het debat is de link genoemd met het oplaaiend debat in het Midden-Oosten
en de doorwerking daarvan. Er zijn redenen genoeg om een bijzondere focus
te hebben op de bestrijding van antisemitisme. In andere overleggen is er
ook apart aandacht voor bijvoorbeeld het bestrijden van homofoob geweld.
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Het gaat zeker niet om verwateren. Om het in termen van vloeistoffen te
houden: het ging mij er vooral om, dit in de juiste spirit te doen.
 In de motie van mevrouw Arib en de heer Voordewind staat dat het huidige
instrumentarium van opsporing en vervolging tekortschiet. Dat is niet het
geval. Ik sta natuurlijk open voor alternatieven. Als de indieners dat willen
uitspreken, is de motie overbodig. Deze overweging klopt niet. Nog afgezien
daarvan, kon het wel eens contraproductief zijn. Dat wil ik mevrouw Arib ook
echt meegeven. Ik twijfel helemaal niet aan haar inzet voor de goede zaak.
Ik wil haar meegeven dat het mij niet de gelukkigste situatie voor een officier
van justitie lijkt als hij in de rechtszaal moet zeggen: ik heb dit opsporingsmiddel
ingezet omdat dit mij in een Kameruitspraak werd gevraagd. De officier moet
dit professioneel beoordelen zoals dat hoort en toetsen aan de kaders die
ik heb geschetst. Deze motie acht ik in een van haar overwegingen feitelijk
niet juist. Voor de bereidheid om de opsporingsmiddelen in te zetten die nodig
en proportioneel zijn – gelet op hetgeen ik de Kamer vanmiddag heb geschreven –
is de motie overbodig.
 
 
 
 Mevrouw
 Arib
 PvdA
 
 In mijn inbreng en in interrupties hebben wij gewisseld dat de opsporingsmethoden
die de minister toereikend acht, in de praktijk tot nu toe geen zaken naar
boven hebben gebracht waarbij de bewijslast rond is en de daders kunnen worden
opgepakt. Wij zijn moreel verontwaardigd, maar als het erom gaat, de daders
op te pakken, blijkt dit elke keer weer lastig te zijn. Als de minister een
andere methode weet, wil ik de motie best aanhouden, maar dat heb ik niet
van hem gehoord.
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Ik zeg u graag toe dat dit ook aandacht zal krijgen in het stuk waar in
de eerste motie om is gevraagd. Misschien vindt mevrouw Arib reeds daarin
voldoende reden om nu niet te willen doorgaan met deze motie. Ik heb er wel
op gewezen dat onder andere een hogere bereidheid tot melden en het doen van
aangiften essentieel zijn om dit soort antisemitische misdragingen tegen te
gaan.
 
 
 
 Mevrouw
 Arib
 PvdA
 
 Daar ben ik het volledig mee eens, alleen doen mensen minder aangifte
of zijn mensen daar minder toe bereid, omdat het moeilijk is om dat te bewijzen.
Daarom is het belangrijk dat hier iets aan gedaan wordt. Anders blijven wij
in een cirkel draaien.
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Ik heb die methode ook niet uitgesloten. Ik kan herhalen wat ik net zei
met verwijzing naar mijn brief van vanmiddag, maar ik ben blij dat mevrouw
Arib wil overwegen om deze motie aan te houden. Dan hoeven wij elkaar op dit
punt niet nodeloos in de haren te vliegen. Meer in het algemeen let ik er
steeds scherp op dat de goede middelen worden ingezet om ernstige vormen van
criminaliteit tegen te gaan. Dat geldt ook voor de bestrijding van mensenhandel.
Ik hoop dat de Kamer binnenkort nog toekomt aan een wetsvoorstel dat van belang
is om die vorm van criminaliteit tegen te gaan.
 De motie-Voordewind c.s. op stuk nr. 113 gaat over het registreren van
meldingen. Ik heb een- en andermaal al melding gemaakt van de manier waarop
wij die meldingen willen registreren. Dat zal dus gebeuren. Deze motie wordt
uitgevoerd, ongeacht of zij wordt ingediend en aangenomen. Wij zijn met die
meldingen bezig. Die maken ook deel uit van het verbeterde registratiesysteem.
Dat betekent wel dat ik deze motie overbodig moet noemen.
 
 
 De beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 Stemmingen over de moties zal volgende week dinsdag plaatsvinden.
 
 
 Sluiting 19.05 uur