Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Faillissementswet in verband met herziening van de schuldsaneringsregeling natuurlijke personen (29942)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2006-2007, pag. 956-966

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

08-06-2007

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

nr. 30, pagina 956-966

22-05-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29942Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Presentie en opening (dinsdag 22 mei 2007)Pagina 911-911
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet ruimtelijke ordening inzake grondexploitatie (30218)Pagina 948-956
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet aansprakelijkheidsverzekering motorrijtuigen en de Wet op het financieel toezicht ter implementatie van de vijfde richtlijn motorrijtuigenverzekering (30860) en het wetsvoorstel Wijziging van onder meer de Wet studiefinanciering 2000 in verband met uitbreiding van de mogelijkheid met studiefinanciering in het buitenland te studeren en invoering van het collegegeldkrediet (30933)Pagina 911-911
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet ruimtelijke ordening inzake grondexploitatie (30218)Pagina 927-940
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Uitvoering van richtlijn nr. 2004/25/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 21 april 2004 betreffende het openbaar overnamebod (30419)Pagina 919-927
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over de implementatie van EU-richtlijnen, te weten de gewijzigde motie-Jurgens c.s. inzake het niet meer gebruiken van de machtiging aan lagere wetgevers om regels te stellen, ook als deze afwijken van de wet, dan wel als deze in de plaats worden gesteld van bestaande wetteksten (26200 VI, nr. 65/21109, D)Pagina 911-912
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Faillissementswet in verband met herziening van de schuldsaneringsregeling natuurlijke personen (29942)Pagina 956-966
Lijst van besluiten (dinsdag 22 mei 2007)Pagina 975-975
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Faillissementswet in verband met herziening van de schuldsaneringsregeling natuurlijke personen (29942)Pagina 940-944
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet ruimtelijke ordening inzake grondexploitatie (30218)Pagina 966-975
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 22 mei 2007)Pagina 975-977
Behandeling van het wetsvoorstel Uitvoering van richtlijn nr. 2004/25/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 21 april 2004 betreffende het openbaar overnamebod (30419)Pagina 912-917
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Leerplichtwet 1969 en de Wet Inburgering in verband met de invoering van een kwalificatieplicht (30901)Pagina 917-919
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Leerplichtwet 1969 en de Wet Inburgering in verband met de invoering van een kwalificatieplicht (30901)Pagina 944-948

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 75 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Faillissementswet in verband met herziening
van de schuldsaneringsregeling natuurlijke personen (29942).De beraadslaging wordt hervat.Minister Hirsch Ballin:Voorzitter. Het wetsvoorstel tot wijziging van de Faillissementswet in
verband met herziening van de schuldsaneringsregeling natuurlijke personen
heeft betekenis, en wel zoveel dat ik hoop de leden van uw Kamer ervan te
overtuigen dat het wetsvoorstel de moeite waard is om te worden aanvaard en
het Staatsblad te bereiken. Ik zeg dit niet alleen omdat de Kamer de vraag
stelt of een wetsvoorstel het verdient aanvaard te worden, maar omdat er drie
staatsinstellingen zijn waarvan de instemming bepalend is voor de totstandkoming
van een wet. Om te beginnen is dat de Tweede Kamer, die het recht van amendement
heeft, een recht dat hierbij intensief is gebruikt, ook op een aantal punten
waarop het kabinet de Tweede Kamer anders had geadviseerd. Verder zijn dat
de Eerste Kamer, die het recht heeft het wetsvoorstel te aanvaarden of te
verwerpen, en de regering, die tot in elk stadium van behandeling de bevoegdheid
heeft om een wetsvoorstel in te trekken. Degenen die zo-even hun kritische
beschouwingen hebben gegeven over onderdelen van het wetsvoorstel, hoop ik
ervan te kunnen overtuigen dat het de moeite waard is dit wetsvoorstel te
aanvaarden en de wet tot stand te brengen, uiteraard in de wetenschap dat
er over een aantal jaren een algehele herziening van het insolventierecht
op het programma staat. Ik moet daar tegelijkertijd bij zeggen dat dat nog
jaren zal duren. Ook gelet op de eerdere evaluatie van de Wet schuldsanering
natuurlijke personen, zijn er redenen om verbeteringen aan te brengen. Ook
al zijn het in mijn ogen minder verbeteringen dan in de oorspronkelijke versie
van het wetsvoorstel, het zijn nog steeds zoveel verbeteringen dat ik hoop
dat ik ook uw Kamer daarvan kan overtuigen.De oorsprong van het wetsvoorstel ligt, zoals gezegd, in een evaluatie
van de wet en ook in de klacht die er was en is uit de rechterlijke macht
en de schuldsaneringspraktijk dat de regeling erg bewerkelijk is en dat niet
altijd de schuldenaren erin terechtkomen die er, gelet op hun problematiek,
in thuishoren. Het wetsvoorstel, in deze vorm, is een tussenstap die op korte
termijn een oplossing biedt voor de genoemde problemen. Zoals blijkt uit een
brief die de commissie Insolventierecht medio vorig jaar aan de Tweede Kamer
heeft gestuurd, zal de nieuwe insolventiewet het vraagstuk van de schuldsanering
op een geheel andere wijze aanpakken. Daarom noemde ik dit een tussenstap.
Het is een nuttige tussenstap, maar geen eindstadium. Dat lijkt mij een reden
temeer om nu de verbeteringen te realiseren die mogelijk zijn, ook al zijn
er onvervulde verlangens. De nieuwe insolventiewet heeft nog een lange weg
te gaan. In het kader van het faillissementsrecht moeten immers veel fundamentele
vragen worden beantwoord. Daarover zal door alle betrokkenen een grondige
discussie worden gevoerd. Daarom vind ik dit wetsvoorstel van betekenis.Het is van belang om de toegang tot de Wet schuldsanering natuurlijke
personen serieus te bewaken. Wij moeten niet uit het oog verliezen dat deze
wet een uitzondering regelt op een belangrijk beginsel in het economische
en juridische verkeer, namelijk dat eenieder met zijn of haar gehele vermogen
instaat voor de aflossing van zijn of haar schulden. Het omzetten van schulden
in een niet afdwingbare natuurlijke verbintenis – zoals juristen dat
noemen – na de regeling met goed gevolg doorlopen te hebben, vormt een
fundamentele inbreuk op de rechten van de schuldeisers, maar die wordt door
de wet onder deze specifieke voorwaarden gelegitimeerd. Daar mag de eis tegenover
staan dat die inbreuk maatschappelijk iets oplevert, namelijk een ex-schuldenaar
die zijn of haar financiën weer op orde heeft en volwaardig kan deelnemen
aan het maatschappelijk leven, zonder tot in lengte van jaren door de schuldeisers
te worden achtervolgd. In het overgrote deel van de gevallen beantwoordt de
bestaande wettelijke regeling ook aan dit doel. Als het rendement echter
niet wordt behaald, als de specifieke psychosociale problematiek van sommige
schuldenaren de uitvoering van de regeling juist bemoeilijkt of als schuldenaren
na afloop terugvallen in hun oude schuldenpatroon, zou de schone lei waarop
deze wet gericht is, geen wezenlijk doel dienen. Dan is de schuldsaneringsregeling
niet de geëigende oplossing voor de schuldenaren. Daarom is de doelstelling
van het wetsvoorstel beperking van de toegang tot de regeling tot schuldenaren
voor wie zij een doelmatige en daadwerkelijke oplossing van hun problematische
schuldensituatie biedt. Dat is van belang voor het maatschappelijk draagvlak
van deze wet. Daarin zie ik ook de betekenis van het wetsvoorstel.Wij weten uit het voorlopig verslag al dat er zorgen waren of het wetsvoorstel
de beoogde beperking van de toestroom tot de schuldsaneringsregeling nog wel
zal waarmaken. Het punt dat het meest in het oog springt, is dat de eigen
verklaring van de schuldenaar is geschrapt en dat de hardheidsclausule van
artikel 288, derde lid is toegevoegd. Dat betekent dat de rechter schuldenaren
met psychosociale problemen toch kan toelaten tot de schuldsaneringsregeling
mits hun problematiek onder controle is. Zoals ik aan het begin van mijn antwoord
al aangaf, is het wetsvoorstel tijdens de behandeling in de Tweede Kamer op
de genoemde punten aangepast, omdat er in de Tweede Kamer veel kritiek was.
Die kritiek op het punt van de gestrengheid van een aantal toelatingseisen
werd door een duidelijke meerderheid van de Tweede Kamer gedeeld. Toch is
de daaruit voortgekomen aanpassing niet zo ingrijpend als zij op het eerste
gezicht wellicht lijkt. De hardheidsclausule is eerst en vooral een codificatie
van wat in de richtlijnen van de rechters-commissarissen in faillissementszaken –
de Recofarichtlijnen – is opgenomen en in de jurisprudentie wordt toegepast.
Volgens deze richtlijnen dienen verslavingsproblemen enige tijd onder controle
te zijn en dient voor psychische problemen enige tijd voldoende hulp of een
vangnet te zijn. Dat blijkt uit de vierde richtlijn van deze Recofarichtlijnen
onder c en d. Daarmee wordt voldaan aan de doelstelling van het wetsvoorstel
om alleen de schuldenaren tot de regeling toe te laten voor wie de regeling
een daadwerkelijke oplossing biedt. Begeleiding vergroot de kans op succesvolle
afronding van de regeling en op een oplossing van de onderliggende psychosociale
problemen, waar het natuurlijk om te doen is. Zo wordt de kans groter dat
de schuldenaar na afronding van de schuldsaneringsregeling na verloop van
tijd niet terugvalt in een hernieuwde schuldenproblematiek.Het is waar dat het schrappen van de eigen verklaring de rechter een extra
informatiebron ontneemt. Er werd vanmiddag ook verwezen naar wat mijn voorganger
daarover destijds in de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel heeft
geschreven. Als die eigen verklaring onderdeel van het wetsvoorstel was gebleven,
zou dat zeker van betekenis zijn geweest als extra informatiebron naast het
verzoekschrift en de bijlage. Aan de hand van het verzoekschrift en de mondelinge
behandeling ter zitting kan desalniettemin in de procedure de informatie boven
water worden gebracht die nodig is om deze regeling op een goede manier toe
te passen.Wat wel verandert – in die zin is het schrappen van de eigen verklaring
niet alleen faciliterend voor de schuldenaar – is dat de schuldenaar
op een andere manier duidelijk zal moeten maken dat bij hem of haar sprake
is van goede trouw. Het laten vervallen van de eigen verklaring als gevolg
van de behandeling in de Tweede Kamer betekent dus niet dat het de schuldenaar
van de weeromstuit op dit punt heel erg gemakkelijk wordt gemaakt. Door de
aan de schuldenaar gestelde eis van goede trouw – die eis blijft onverminderd
een onderdeel van dit wetsvoorstel, zoals er duidelijk in staat omschreven –
heeft de rechter zonder enige twijfel een middel om bij twijfel de schuldenaar
niet toe te laten. Voordat ik op meer specifieke punten inga, leek het mij
van belang om dit met enige nadruk naar voren te brengen, omdat het voor mij
bepalend is in de verwachting dat het wetsvoorstel van betekenis is voor de
toestroom tot de regeling en de doeltreffendheid van de regeling. Ondanks
de veranderingen die tijdens de behandeling in de Tweede Kamer in het wetsvoorstel
zijn aangebracht, is het stelsel van toelatingseisen strenger geworden, met
name omdat de goede trouw geen facultatieve afwijzingsgrond meer is en omdat
duidelijk is wat er moet gebeuren bij vorderingen uit strafrechtelijke veroordelingen.
Ook van de gedwongen schuldregeling heb ik zeker verwachtingen. Die verwachtingen
worden gedeeld door de mensen die daarmee moeten werken in de schuldhulpverlening.Het verzoek om een weigerachtige schuldeiser te veroordelen tot instemming,
is tot onderdeel gemaakt van de schuldsaneringsprocedure. Het verzoek wordt
behandeld door de insolventierechter, de op dit terrein deskundige rechter,
die ervaring heeft met schuldenproblematiek en vaak beter geïnformeerd
is dan de kortgedingrechter. In de nieuwe opzet zal de insolventierechter
bij dergelijke verzoeken immers tevens beslissen over het complete verzoekschrift
op grond van de Wet schuldsanering natuurlijke personen. Ook dat is dus een
vooruitgang in vergelijking met de bestaande situatie als het gaat om een
schuldeiser die niet wil meewerken.Er wordt intussen ook hard gewerkt aan professionalisering van de minnelijke
schuldhulpverlening. De minnelijke procedure komt steeds dichter tegen die
in het wettelijke traject aan te liggen. Ook dit is een winstpunt van dit
wetsvoorstel. Bovendien is het niet altijd zeker dat de schuldeisers in het
wettelijke traject meer uitgekeerd krijgen dan in het minnelijke traject.
In het wettelijke traject komt immers ook een deel van de kosten van de bewindvoerder
ten laste van de boedel.Ik zal nu overgaan tot de behandeling van een aantal meer specifieke vragen.
Een groot deel van de opmerkingen had betrekking op de wijzigingen die door
de Tweede Kamer in het wetsvoorstel zijn aangebracht. In dit kader meld ik
dat de rechterlijke macht ook nu nog van oordeel is dat het wetsvoorstel de
moeite waard is. Van een situatie die zo onherstelbaar is verbeterd dat dit
maar beter geen wet zou kunnen worden – zoals de heer Wagemakers zei –
is ook naar het oordeel van de rechterlijke macht geen sprake. Dit wetsvoorstel
blijft de moeite waard.De brancheorganisatie van bewindvoerders WSNP is een koepelorganisatie
die recent is opgericht; zij stelt zich ten doel een representatieve vertegenwoordiging
te worden van de nogal diverse beroepsgroep. Of ook bewindvoerders van grotere
organisaties toetreden tot deze koepelorganisatie moeten wij afwachten. De
Raad voor Rechtsbijstand heeft ondersteuningssubsidie verleend voor dit initiatief
dat onder andere ook kennisdeling en professionalisering binnen de beroepsgroep
moet bevorderen. Er is momenteel via deze nieuwe brancheorganisatie
een dekking van circa 20% van de 1200 WSNP-bewindvoerders. Het leek
mij goed dit te vermelden als een positieve ontwikkeling die behulpzaam kan
zijn bij een goede uitvoering van de wet.De heer Wagemakers heeft een breed scala van onderwerpen aan de orde gesteld.
Hij vroeg zich af of het wetsvoorstel nog wel de beoogde beperking van de
toegang tot de schuldsaneringsregeling en verlichting van de werklast van
de rechterlijke macht realiseert. Ik heb al gezegd dat de eigen verklaring
een nuttig onderdeel was van het wetsvoorstel, maar dat het amendement op
dit punt toch bepaald niet destructief is. De rechter heeft nog steeds de
informatie ter beschikking zoals het verzoekschrift en de bijlagen die daarbij
behoren, hij kan de schuldenaar ter zitting bevragen en het imperatieve karakter
van de weigeringsgronden en de lichtere motiveringsplicht – ik doel
met name op het punt van de goede trouw – zijn in dit opzicht van betekenis.Hoe moet de rechter beoordelen of de schuldenaar te goeder trouw is geweest?
De schuldenaar wordt volgens artikel 288, eerste lid, onder b, toegelaten
indien aannemelijk is dat hij ten aanzien van het ontstaan of onbetaald laten
van de schulden te goeder trouw is geweest. Dit moet in het verzoekschrift
tot uitdrukking komen. Artikel 285 geeft daar een omschrijving van. De schuldenaar
moet daar aannemelijk maken dat hij of zij te goeder trouw is geweest en de
omkering van de bewijslast zoals wij dit zijn gaan noemen – eigenlijk
een uitdrukking die in dit kader niet thuishoort – wordt daarmee niet
ongedaan gemaakt. Degene die het verzoek doet, zal het dus moeten onderbouwen.
Die onderbouwing zal voor een belangrijk deel bestaan uit de lijst van schulden
die bij het verzoekschrift dient te worden gevoegd. Uit de aard en het ontstaan
van die schulden zal veel over de goede trouw kunnen worden afgeleid. Zijn
het schulden met betrekking tot de eerste levensbehoeften of gaat het om de
aanschaf op krediet van luxe goederen die de schuldenaar zich op basis van
inkomen of vermogen niet kon veroorloven? Dit zal verder kunnen blijken uit
de informatie die schuldenaar in het verzoek opneemt over de eigen goede trouw.
En inderdaad is er de zitting. Hier hangt niet alles vanaf. Het zal in eerste
instantie om het verzoekschrift gaan en de lijst van schulden. Ik kan mij
voorstellen dat de NVVK die een standaard heeft opgesteld voor de artikel
285-verklaring, deze nog zal aanpassen als de wet tot stand komt en naar aanleiding
van het feit dat de goede trouw aannemelijk moet worden gemaakt. Zo kan hier
meer aandacht aan worden geschonken.Zal de beoogde beperking van de toelating tot de regeling en de vermindering
van de werklast van de rechterlijke macht ongedaan worden gemaakt of gefrustreerd
worden door de toevoeging van het derde lid aan artikel 288 zodat schuldenaren
kunnen worden toegelaten die de oorzaak van de schulden onder controle hebben?
De Tweede Kamer maakte zich grote zorgen over de in haar ogen harde maatregelen
en de al te strenge toelatingseisen. Schuldsanering bevindt zich ook inderdaad
op een lastig breukvlak. Aan de ene kant is het als het ware het sociale gezicht
van de Faillissementswet, een vorm van sociale wetgeving zou je kunnen zeggen,
maar aan de andere kant is het ook een juridische sanerings- en liquidatieprocedure,
een formele regeling die de schuldenaar gedurende drie jaar op een financieel
minimum plaatst en aan strenge regels onderwerpt met een schone lei als beloning
bij een succesvolle afronding. Op dit zelfde breukvlak bevindt zich ook de
regeling van artikel 288, derde lid. Zoals gezegd: dit is als het ware het
sociale gezicht van de strenge toelatingseisen, maar het houdt nog steeds
de doelstelling van het wetsvoorstel hoog. Die doelstelling is dat die schuldenaren
worden toegelaten die ervoor klaar zijn.Van schuldenaren die de oorzaken van het ontstaan of het onbetaald laten
van hun schulden onder controle hebben, mag ook worden verwacht dat zij er
klaar voor zijn, dat zij niet de uitvoering van de schuldsanering belasten
doordat er nog onbehandelde, onopgeloste psychosociale problemen zijn, dat
de schuldsaneringsregeling voor hen ook werkelijk een juridische sanerings-
en liquidatieprocedure kan zijn, dat zij de schuldsaneringsregeling met succes
kunnen afronden en dat zij na afronding van die regeling niet terugvallen
in oude fouten en opnieuw in een problematische schuldsituatie terecht komen.
Als de voorwaarden voor het realiseren van die verwachtingen aanwezig zijn,
dan bereiken wij de doelstelling van dit wetsvoorstel, namelijk een strenge
doch rechtvaardige regeling die schuldenaren de kans geeft een nieuwe start
in de maatschappij te maken.De heer Wagemakers heeft terecht opgemerkt dat verwacht mag worden dat
wie zijn leefsituatie onder controle heeft, de uit de schuldsaneringsregeling
voortvloeiende verplichtingen zal kunnen nakomen. Dit laat onverlet dat de
toelatingsvoorwaarde is dat de verplichtingen uit de schuldsaneringsregeling
moeten worden nagekomen en niet een gebrek in de goede trouw kunnen repareren.
In dit kader heeft artikel 288, derde lid betekenis.Ik deel ook de opvatting dat voor het oordeel of van goede trouw sprake
is geweest ook andere omstandigheden relevant zijn dan de mate waarin een
schuldenaar verantwoordelijk was voor het verliezen van controle over de omstandigheden
die bepalend zijn voor het ontstaan of onbetaald laten van de schulden. Als
artikel 288, derde lid wellicht het beeld zou oproepen dat de goede trouw
van het eerste lid daartoe beperkt zou zijn, wil ik dit bij dezen uitdrukkelijk
recht zetten. Ik wil hier graag uitspreken dat dit niet het geval is. De goede
trouw is een gedragsmaatstaf waarbij naar het totaalbeeld wordt gekeken. Er
kunnen dus diverse omstandigheden een rol spelen, ook de aard en de omvang
van de schulden, maar niet uitsluitend.Laat ik over artikel 288, derde lid nog zeggen dat het een clausule is
die vooral ziet op de echte gedragsaspecten, bijvoorbeeld of een verslaving
onder controle is. In de discussie in de Tweede Kamer heeft dit een belangrijke
rol gespeeld; als mensen in een problematisch kader terecht zijn gekomen door
een verslavingsproblematiek, maar een serieuze behandeling hebben ondergaan
die inmiddels zo'n stevige plaats heeft gekregen in hun leven dat je erop
mag vertrouwen dat de psychosociale problemen onder controle zijn, zou het
verkeerd zijn om de weg naar een schuldsaneringsregeling af te sluiten. Daarom
vind ik het toegevoegde derde lid een zinvol onderdeel van deze regeling.Ik reken er ook op dat de rechterlijke macht zeer wel in staat zal zijn
om met dit toegevoegde derde lid van artikel 288 te werken. Het is zelfs mogelijk
om daar een codificatie in te zien van iets dat in de Recofarichtlijnen sinds
2005 te zien is. Natuurlijk kennen wij de roep om "hard
and fast rules". Het oorspronkelijke wetsvoorstel voldeed volledig aan
dat kenmerk van "hard and fast". Er moet echter ook oog zijn voor
situaties zoals die waarin de psychosociale problematiek behandeld is. Ik
ga ervan uit, ook gelet op de praktijk, dat de rechterlijke macht daar op
een evenwichtige manier mee kan werken.Mevrouw Broekers-Knol (VVD):De woorden van de minister beschouw ik als een bevestiging van mijn eigen
mening dat artikel 288, lid 3 gezien kan worden als een soort hardheidsclausule.
Is die definitie juist?Minister Hirsch Ballin:Ja, zo is deze bepaling inderdaad wel aangeduid. Ik kan mij goed vinden
in de omschrijving van mevrouw Broekers-Knol.Ik kom op de termijn van artikel 288, lid 1, onder b, waarbij de schulden
te goeder trouw ontstaan of onbetaald gelaten moeten zijn. Er is gevraagd
naar de manier waarop dat artikel moet worden geïnterpreteerd. De heer
Wagemakers heeft gevraagd of het in feite gaat om de periode van vijf jaar
na het ontstaan van die schulden, indien althans die schulden onbetaald zijn
gebleven. Ik attendeer erop dat het gaat om de maatstaf van "te goeder
trouw", de gedragsmaatstaf die wordt beoordeeld voor de termijn van vijf
jaar voorafgaand aan het verzoekschrift. De vraag is dus of de verzoeker in
de afgelopen vijf jaar voor de dag waarop het verzoekschrift tot toelating
is ingediend, te goeder trouw is geweest. Als iemand vier jaar geleden heel
veel schulden heeft laten ontstaan, dan zal dat wellicht niet het geval zijn.
Daarbij kan verzachtend werken dat er afbetalingspogingen hebben plaatsgevonden.
Het is altijd riskant om in de casuïstiek te gaan bij dit soort bepalingen.
Dat is meer de taak van de rechter. Ik geef deze gedachte echter toch maar
mee. Als iemand zes jaar geleden schulden heeft laten ontstaan en vervolgens
deelbetalingen heeft gedaan voor zover dat mogelijk was, dan is hij of zij
eerder te goeder trouw. Er kan dan immers niet gezegd worden dat hij of zij
de schulden vijf jaar onbetaald heeft gelaten. In het "voldoende aannemelijk
zijn" van artikel 288 ligt besloten dat de rechter enige beoordelingsvrijheid
heeft. De vijfjarentermijn schept in mijn ogen duidelijkheid en rechtszekerheid
die er voorheen niet waren.Ik kom te spreken over de kwestie van het naast elkaar bestaan van twee
voorlopige voorzieningen c.q. procedures in de artikelen 287, lid 4 en 287b.
Door een paar leden is erop gewezen dat niet onmiddellijk duidelijk is hoe
die twee voorlopige voorzieningen zich tot elkaar verhouden. Omdat het punt
in een laat stadium in het wetsvoorstel is opgenomen, kan dat vragen oproepen.
Hoe is dat bedoeld? Die vraag heb ik mij uiteraard ook moeten stellen. De
regering heeft geprobeerd om dreigende onduidelijkheid door de amendering
in de nota's van wijziging weg te nemen en te voorkomen. Dat is ook hier gebeurd.
Artikel 287b betreft de mogelijkheid van een standstill. De toepassing van
dit artikel kan ertoe dienen om in het minnelijke traject een aantal specifieke
bedreigende maatregelen tegen te houden. Artikel 287, lid 4 gaat daar echter
niet over. Na de toewijzing van de voorlopige voorzieningen, zoals een verbod
op het afsluiten van energievoorzieningen, in de artikel 287b-procedure, gaat
de schuldenaar terug in het minnelijke traject om te proberen om een schuldenregeling
te treffen met de schuldeisers, een soort afkoelingsperiode buiten de WSNP.
Ik aarzel even bij de beeldspraak van "afkoelingsprocedure" maar
dat punt moet ik verder laten rusten in dit verband. Dit is een zinvolle mogelijke
toepassing van artikel 287b. Artikel 287, lid 4 is enkel bedoeld om in de
periode tussen indiening van het verzoekschrift en de beslissing daarop in
spoedeisende gevallen voorlopige voorzieningen te treffen, bijvoorbeeld het
voorkomen van uitzetting uit de woning. De behandeling van het verzoekschrift
tot toelating kan vervolgens niet zes maanden worden opgeschort om de schuldenaar
in de gelegenheid te stellen om een minnelijke regeling te treffen. Het verzoekschrift
moet zo snel mogelijk worden behandeld. Artikel 287, lid 4 lost op een andere
manier op wat momenteel wordt opgelost aan de hand van bestaande wetgeving
met de voorlopige toelating tot de WSNP.Op grond van artikel 287b moet een volledig toelatingsverzoekschrift worden
ingediend. De heer Wagemakers zei al uitdrukkelijk dat dat een vereiste is
dat uit deze regeling voortvloeit. Als in het verzoekschrift gegevens ontbreken
zoals is bedoeld in artikel 287, dan kan de rechtbank de schuldenaar een maand
gunnen om de ontbrekende gegevens nog te verstrekken. Na die maand wordt de
schuldenaar niet ontvankelijk verklaard. De vraag of de rechter het verzoek
om voorlopige voorzieningen mag toetsen aan de toelatingsvereisten van artikel
288, eerste en tweede lid, moet met ja worden beantwoord. De rechter heeft
de bevoegdheid om een verzoek te toetsen. Hij kan daarbij een eventueel ontbreken
van de goede trouw laten meewegen. De toewijsbaarheid van het verzoek om een
gedwongen schuldsaneringsregeling op grond van artikel 287a is inderdaad geen
voorwaarde voor toewijzing van de voorlopige voorziening van artikel 287b.
De behandeling van het verzoek om voorlopige voorziening vindt immers plaats
voordat een eventueel verzoek wordt behandeld om weigerachtige schuldeisers
tot instemming met een schuldregeling te dwingen. De voorlopige voorziening
aan de hand van artikel 287b kan nuttig zijn om rust in de tent te brengen.
De mogelijkheid van een minnelijke regeling ligt dan open hetgeen als wenselijke
afloop van de geschiedenis kan worden beschouwd.Biedt artikel 287a meer ruimte dan volgt uit artikel 3:13 BW over misbruik
van bevoegdheid en de rechtspraak die daarop gebaseerd is, zoals het Payroll-arrest
van de Hoge Raad van augustus 2005? Het Payroll-arrest van de Hoge Raad is
inderdaad gebaseerd op het algemene leerstuk van misbruik van bevoegdheid
van artikel 3:13 van het Burgerlijk Wetboek. Het arrest houdt kort gezegd
in dat bij toewijzing van een vordering tot medewerking aan een buitengerechtelijk
akkoord terughoudendheid geboden is; slechts onder zeer bijzondere omstandigheden
kan er plaats zijn voor een bevel aan de schuldeiser. Het staat een schuldeiser
in beginsel vrij om zijn medewerking te weigeren. De omstandigheid dat een
schuldeiser de slechte financiële positie van de schuldenaar en het dreigende
faillissement kent of behoort te kennen, zal volgens de Hoge Raad in het algemeen
onvoldoende zijn om bij weigering van medewerking tot misbruik van bevoegdheid
te concluderen. Daarmee is in het arrest een strenge lijn uitgezet. De bestaande
praktijk van minnelijke regelingen wordt daar inderdaad mee onder druk gezet.
Ik hoop dat van het opnemen van de gedwongen schuldregeling in de WSNP een
aanmoediging uitgaat om dergelijke vorderingen op die manier te behandelen.
Daarbij moet natuurlijk aandacht worden besteed aan de sociale doelstelling
van deze wet, en daarmee aan onze wens om het misbruik van bevoegdheden tegen
te gaan, zonder in de andere richting door te schieten.De beoordeling van het verzoek door de rechter is volgens het wetsvoorstel
onderdeel gemaakt van de schuldsaneringsprocedure. In mijn algemene inleiding
wees ik al op het voordeel van het onderbrengen van dit punt bij de insolventierechter.
Dat is beter dan het onderbrengen bij de kortgedingrechter, niet omdat die
niet zou deugen maar omdat de insolventierechter op dit punt specifieke deskundigheid
heeft en een en ander in dezelfde kaders terechtkomt als de rest van de toepassing
van de WSNP. Uit het verzoek blijkt ook dat er voor de schuldenaar geen alternatieven
zijn als er geen akkoord tot stand komt. De regeling is dus ook hier strakker,
maar wel verantwoord en evenwichtig, zonder de sociale doelstelling van de
schuldsanering natuurlijke personen uit het oog te verliezen.Ik kom bij de beoordeling van de redelijkheid van de weigering door de
schuldeiser om in te stemmen met de regeling. Wat kan daarbij een rol spelen?
In de memorie van toelichting heeft daarover destijds al iets gestaan. Er
is een aantal omstandigheden vermeld die daarbij een rol kunnen spelen. De
heer Wagemakers heeft van zijn kant bijgedragen aan deze beoordeling. Dit
behoort typisch tot de rechterlijke beoordeling van dit soort situaties. Er
is voldoende houvast gegeven. Het is inmiddels een gevestigde, goede praktijk,
ook dankzij specialisatie van de rechters en van Recofa.De heer Wagemakers sprak over de "nogal summiere regeling" in
artikel 287a betreffende de gedwongen schuldregeling. Hoe moet het lopen als
de schuldeiser door de rechter is veroordeeld tot instemming met de minnelijke
schuldregeling als later blijkt dat de afgesproken betalingen door de schuldenaar
niet worden verricht? Hoe loopt het als achteraf blijkt dat de schuldenaar
het bestaan van bepaalde schulden had verzwegen? Deze vragen zijn niet alleen
van betekenis bij de voorgestelde regeling van artikel 287, maar ook al in
de huidige praktijk. Een schuldenaar kan nu namelijk in kort geding vorderen
dat een dwarsliggende schuldeiser wordt veroordeeld tot instemming met een
aangeboden regeling. Wetende dat er nu al geen bijzondere problemen zijn in
handen van de kortgedingrechter, heb ik wanneer dit bij de insolventierechter
terechtkomt, nog minder zorgen. Kennelijk kunnen rechters er goed mee uit
de voeten.Wat als de schuldenaar de afgesproken betalingen niet verricht? Dan is
er sprake van wanprestatie in een contractuele regeling, op basis waarvan
ontbinding kan worden geëist van de overeenkomst. Een andere mogelijke
calamiteit is dat blijkt dat de schuldenaar onvolledige informatie had verstrekt.
In dat geval kan een beroep worden gedaan op dwaling door de tot medewerking
gedwongen schuldeiser. Uit de stukken valt af te leiden dat een beroep op
dwaling moeilijk kan worden ingezet om een rechterlijk vonnis te vernietigen;
ik geloof ook niet dat dit vanmiddag werd betoogd. In het uiterste geval zal
het leiden tot een procedure tot herroeping, volgens artikel 382 van het Wetboek
van Burgerlijke Rechtsvordering. Dit betreft immers de procesrechtelijke variant
op de dwalingsactie. In de praktijk zal het waarschijnlijk slechts bij hoge
uitzondering hiertoe komen. Het is ook denkbaar dat de teleurgestelde schuldeiser
zich op het standpunt stelt dat hij niet langer aan de regeling is gebonden
en zelf overgaat tot incassomaatregelen voor het gehele bedrag van de vordering.
Dan wordt de bal de andere kant op gespeeld en komt het mogelijk tot een executieverschil,
waarbij de kortgedingrechter eraan te pas moet komen. Die zal dan wellicht
oordelen dat de schuldenaar zich niet in redelijkheid kan beroepen op de eerdere
beslissing op grond van artikel 287a. Aan de zijde van de schuldenaar kan
sprake zijn van misbruik van bevoegdheid indien hij of zij zich er toch op
beroept.Dit over de "pathologie" van de regeling als die niet wordt
nagekomen. Die mogelijkheid moeten wij onder ogen zien, maar de bevoegdheden
uit het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, de procedure tot herroeping
en het laten aankomen op een executieverschil, bieden altijd de mogelijkheid
om in het uiterste geval in de rechtszaal tot een oplossing te komen.Bij een crediteurenakkoord in een surseance doet de rechter pas een uitspraak
over de homologatie van het akkoord nadat de bewindvoerder de rechtbank schriftelijk
heeft medegedeeld dat hij de gelden voor de uitvoering van het akkoord onder
zich heeft. Ik ben onzeker over welke bepaling de heer Wagemakers in dit verband
bedoelde. Een verplichting tot storting of het stellen van zekerheid bestaat
in de surseance van betaling alleen voor het loon en de voorschotten van de
bewindvoerder. Zowel in surseance als in faillissement en schuldsanering wordt
de homologatie van een akkoord geweigerd als de nakoming van het akkoord onvoldoende
is gewaarborgd. Die regels brengen echter niet mee dat voor nakoming benodigde
bedragen daadwerkelijk moeten zijn gestort. Daarom kon ik "het onder
zich hebben" niet zo goed plaatsen. Ik merk echter dat ik opheldering
ga krijgen.De heer Wagemakers (CDA):Ik weet niet of die praktijk een rechtstreekse basis heeft in de wet.
De minister noemde het artikel dat stelt dat de nakoming verzekerd moet zijn.
Zo'n akkoord in een surseance wordt niet aangeboden door de bewindvoerder
maar door de schuldenaar. De bewindvoerder adviseert daarover. Degene die
met de uitvoering van het akkoord is belast, neemt het geld onder zich. Een
rechtbank tracht voor het uitspreken van een vonnis over de homologatie te
verifiëren of het bedrag veilig is gesteld door de degene die het akkoord
moet uitvoeren. Dit moet voorkomen dat er problemen komen van het soort dat
zou kunnen voortvloeien uit de vorm van schuldsaneringsregeling die in dit
wetsvoorstel is voorzien.Minister Hirsch Ballin:Mijn conclusie is dat de opvattingen overeenstemmen. Het gaat om een situatie
waarin de schuldeisers zelf laten blijken – dit is ook mogelijk zonder
een specifieke wettelijke bepaling – dat zij alleen met het akkoord
instemmen als er zekerheid is gesteld. De schuldenaar moet dan proberen om
in overleg met de gemeentelijke kredietbank, familie of vrienden die zekerheid
te stellen. Aan het gezicht van de heer Wagemakers zie ik dat wij ons beiden
goed kunnen voorstellen dat die mogelijkheid in de praktijk wordt benut, ook
al bestaat daarvoor geen specifieke wettelijke bepaling.Ik kom op een lastig punt: is er een specifiek wettelijk beletsel voor
een verhuurder om een ontruimingsvonnis te executeren dat dateert van voor
de toepassing van de schuldsaneringsregeling? Het is denkbaar dat zo'n ontruimingsvonnis alsnog wordt geëxecuteerd. In artikel 305,
tweede lid, wordt bepaald dat de tenuitvoerlegging van een reeds uitgesproken
ontruimingsvonnis wordt opgeschort voor de duur van de schuldsaneringsregeling,
mits de lopende huurpenningen tijdig worden betaald. Ook wordt bepaald dat
de door de rechter ontbonden huurovereenkomst voor de duur van de schuldsaneringsregeling
wordt verlengd. Burgerlijk Wetboek 7:230 bepaalt dat in het huurrecht wordt
voorzien in een verlenging van een reeds geëindigde huurovereenkomst
in het geval dat na afloop van de huurovereenkomst de huurder met goedvinden
van de verhuurder het gebruik van het gehuurde behoudt. Diezelfde bepaling
in boek 7 kan ook betrekking hebben op gevallen waarin de rechter de huurovereenkomst
heeft ontbonden. De verlenging brengt dan mee dat de huurder gedurende het
wettelijk schuldsaneringstraject het gebruik van het gehuurde kan voortzetten.
Na afloop van de schuldsaneringsregeling zijn de oude huurschulden wellicht
geheel of gedeeltelijk voldaan en voor het restant omgezet in natuurlijke
verbintenissen. Als de huurder zijn financiële verplichtingen uit de
huurovereenkomst heeft voldaan en blijft voldoen, is het redelijk om te veronderstellen
dat het met een sisser zal aflopen. De grond tot ontruiming is daarmee namelijk
komen te vervallen. Een beroep van de verhuurder op het ontruimingsvonnis
kan dan in strijd worden geacht met de redelijkheid en billijkheid in de zin
van het Burgerlijk Wetboek artikel 6:248. De rechter moet daarover natuurlijk
oordelen. Als het al tot zo'n geschil komt, kan de rechter een redelijke oplossing
vinden. Ook artikel 3:13, dat ik al in een ander verband noemde, kan worden
gebruikt. Mocht het tot een geschil op dit punt komen, dan levert de toepasselijkheid
van de bepaling over de redelijkheid en billijkheid in ieder geval een bruikbaar
beoordelingskader op. Nog even afgezien daarvan dat ik mij ook nog praktische
redenen kan voorstellen waarom een verhuurder toch geen behoefte zal hebben
om van de mogelijkheid van een ontruimingsvonnis ten aanzien van oude huurschulden
gebruik te maken. Als het inmiddels in orde is en goed loopt, dan vervalt
onder normale omstandigheden die behoefte. Mocht het nodig zijn, dan is er
een uitweg te vinden en zal het geschil een beoordelingskader vinden zoals
ik dat zojuist heb geschetst.Mevrouw Westerveld en de heer Wagemakers hebben opgebracht dat artikel
288, tweede lid, onder b imperatief is geformuleerd. Volgens die bepaling
moet een schuldenaar de toegang tot de schuldsaneringsregeling worden geweigerd
als hij het minnelijke traject heeft doorlopen, maar wanneer dit niet is uitgevoerd
door een persoon of instelling voor schuldbemiddeling zoals erkend in de Wet
op het consumentenkrediet. Ik had in de memorie van antwoord gesuggereerd
dat dit wellicht oplosbaar is via Recofarichtlijnen. De vraag was of dit wel
een verantwoorde suggestie is. Laat ik die suggestie maar meteen wat relativeren.
Ik ga de Recofa niet vragen om dat te vinden, maar het is natuurlijk denkbaar
dat de Recofa dit zelf vindt.Er is terecht gewezen op het feit dat ik niet blij was met dit amendement.
Dat neemt niet weg dat er vervolgens een zinvolle toepassing aan moet worden
gegeven. Ik denk niet dat het heel vaak zal voorkomen. Wij hebben inmiddels,
zoals vanmiddag ook vanuit de Kamer werd opgemerkt, een hoge graad van professionalisering
bereikt in de schuldbemiddeling. Dat betekent dat de nu imperatief geformuleerde
norm van artikel 288, tweede lid, onder b, in de regel geen problemen zal
opleveren. Als zich de toch wat uitzonderlijke situatie voordoet dat sprake
is van niet-erkende hulpverlening bij de schuldsanering, dan is het niet uitgesloten
dat daarvoor ook praktische oplossingen worden gevonden. Ik denk dat dit is
wat ik hierover kan zeggen zonder uit mijn rol te vallen.Mevrouw Westerveld (PvdA):Ik had eigenlijk een voorvraag gesteld aan de minister. Collega Wagemakers
is in gegaan op de mogelijkheden om het probleem op te lossen. Mijn vraag
aan de minister was of hij de analyse deelt dat dit eigenlijk een apert onjuiste
bepaling is. Het is een imperatief geformuleerde bepaling. Ik hoor de minister
nu weer zeggen dat hij de Recofa niets op kan leggen, maar hoopt dat zij dat
gaan vinden. De vraag is eigenlijk of de Recofa op basis van deze formulering
eigenlijk überhaupt de bevoegdheid heeft om iets anders te vinden dan
wat in deze bepaling staat.Minister Hirsch Ballin:Ik denk dat het niet goed mogelijk is om daar een bevredigend antwoord
op te geven. U hebt in de Handelingen van de Tweede Kamer gezien dat ik niet
blij was met dit amendement. U hebt ook gezien dat ik in de memorie van antwoord
wat hoop heb doen doorklinken op een rechterlijke oplossing van het daardoor
ontstane probleem. Misschien was mijn hoop op dit punt wat groter dan de solide
steun in de tekst van de wettelijke bepaling zoals deze tot stand is gekomen.
Laat ik nu niet van de weeromstuit zeggen dat een rechter niet zou kunnen
oordelen dat er aan equivalente condities is voldaan. Op dit punt denk ik
dat wij het beste kunnen constateren dat deze bepaling zorg en aandacht verdient
in de evaluatie van de toepassing van de wet. Zodra blijkt dat er zich op
dit punt problemen voordoen die de rechtspraak niet op een verantwoorde manier
kan oplossen, moet wellicht tot reparatie worden overgegaan.De heer Wagemakers (CDA):Ik weet dat wij nog een tweede termijn krijgen, maar ik wil de gedachtevorming
graag verder brengen. Is het denkbaar dat het wordt meegenomen met een nog
in procedure zijnde veegwet? Of is het punt zo inhoudelijk dat u die discussie
niet wil aangaan met de Tweede Kamer?Minister Hirsch Ballin:De Tweede Kamer zal, zeker wanneer ik haar erop attendeer, wellicht evenveel
aandacht aan de Handelingen van uw Kamer willen besteden als uw Kamer aan
de Handelingen van de Tweede Kamer heeft besteed. Het lijkt mij een goede
gedachte om te kijken of wij dit een plaats kunnen geven in een veegwet.De heer Wagemakers (CDA):Zegt u toe dat u het hoe dan ook gaat proberen?Minister Hirsch Ballin:Gelet op de geschiedenis van dit amendement lijkt het mij verstandig om
het probleem eerst te bespreken in een overleg dat zich daartoe leent. Ik
heb net al gezegd dat ik niet denk dat het heel frequent zal voorkomen. Ik
zou graag op dit punt minstens één in de praktijk gebleken probleem
hebben voordat ik tot een definitieve conclusie kom. Aan de andere kant wil
ik niet graag dat de praktijk met onopgeloste problemen blijft
zitten. Ik zeg graag toe dat ik aan dit punt bij de eerste de beste gelegenheid
aandacht zal besteden en nogmaals zal proberen om de Tweede Kamer tot andere
gedachten te brengen.De heer Wagemakers (CDA):Ik zal er in tweede termijn op terugkomen.Minister Hirsch Ballin:De heer Wagemakers heeft een vraag gesteld die ik misschien beter aan
het begin van mijn antwoord aan de orde had kunnen stellen. Hij heeft gevraagd
of wij een heel ander stelsel zouden moeten kiezen, namelijk overbrenging
naar de gemeenten. Dat zou inderdaad een breuk zijn. Er is verwezen naar het
artikel van de heer Van der Weide in het Tijdschrift voor insolventierecht
van augustus 2004. De rechter zou niet meer in de rol van toezichthouder op
het schuldsaneringstraject moeten worden gezet. De heer Van der Weide pleit
voor een bestuursrechtelijk model voor de behandeling van deze primair civielrechtelijke
materie.Ik heb niet de neiging om dat nu onmiddellijk een buitengewoon attractieve
gedachte te vinden. Ik zei aan het begin van mijn beantwoording dat er over
het geheel genomen reden is voor tevredenheid over de werking van de Wet schuldsanering
natuurlijke personen. Ik herinner mij het begin daarvan goed. Het aantal gevallen
waarin mensen bij herhaling in deze regeling terecht zijn gekomen, is toch
relatief beperkt. Ik hoor aantallen noemen in de buurt van de 10%.
Bij onze huidige kennis van de werking van het stelsel van de wet zou ik geen
voorkeur willen uitspreken voor het op een heel andere leest schoeien van
dit traject en het overgaan op een bestuursrechtelijk model.Ik denk dat ik veel vragen van mevrouw Broekers al heb beantwoord, deels
met vooruitverwijzing respectievelijk achteruitverwijzing naar het voorlopig
verslag. Ik verwijs naar een ander artikel in het Tijdschrift voor insolventierecht,
namelijk naar dat van professor Bas Kortmann over de bijzondere positie van
het CJIB. In dat artikel wordt een positieve reactie gegeven op de voorgenomen
aanpassing van artikel 561 van het Wetboek van Strafvordering en het convenant
tussen het CJIB en de NVVK. Met die aanpassing wordt het convenant inderdaad
gefaciliteerd. Professor Kortmann onderschrijft het standpunt dat ik in de
Tweede Kamer heb verwoord, namelijk dat het zal leiden tot een versterking
van het minnelijke traject. Dat betekent niet dat ik alles zou willen onderschrijven
wat in dit artikel naar voren is gebracht, zoals dat het CJIB onder omstandigheden
genoegen zou moeten nemen met een gedeeltelijke voldoening, bijvoorbeeld afhankelijk
van de ernst van de overtreding of het misdrijf.Dat is geen opvatting die ik mij eigen zou willen maken. Het CJIB heeft
in de wet de taak opgelegd gekregen om zorg te dragen voor de inning van door
de rechter opgelegde boetes en andere financiële maatregelen. Het is
ook niet de taak van een uitvoeringsorganisatie als het CJIB om een door de
rechter opgelegde straf te verminderen. De schuldenaar zou dan bij wijze van
spreken van strafrechtelijk opgelegde boetes af kunnen komen door er nog een
paar extra schulden bij te maken. Niet dat dit altijd de verklaring is, maar
de strafrechtelijke schuld is van andere aard en ik denk dat dit, meer dan
in het aangehaalde artikel in aanmerking is genomen, een rol moet spelen.
Het op een lijn stellen van de strafrechtelijke schulden met andere schulden
was niet de tendens van de behandeling van het wetsvoorstel in de Tweede Kamer.
Het is niet wat ik naar voren breng en het zou ook niet de algemene acceptatie
van de schuldsaneringsregeling verhogen. Ik geloof dat dit ook de opvatting
was van mevrouw Broekers, als ik het goed proefde uit de manier waarop zij
haar vragen stelde. Het is ook een reden waarom ik strafrechtelijke boetes
nog steeds niet onder de schone lei zou willen laten vallen.Ik weet niet of ik nog andere onderdelen van het artikel moet bespreken,
maar dit waren naar mijn indruk wel de hoofdpunten. Misschien nog dit. Professor
Kortman bepleit dat het CJIB door de rechter gedwongen zou moeten kunnen worden
tot instemming met een minnelijke regeling, waarbij ook het CJIB afstand zou
moeten doen van de vordering die resteert na afronding van de regeling. Dat
gaat naar mijn opvatting de strekking van het wetsvoorstel echt te buiten.
Het is iets anders dan gratie wat wij hier behandelen. Het CJIB heeft de wettelijke
taak om strafrechtelijke financiële maatregelen te innen. Die maatregelen
zijn door de rechter opgelegd en een andere rechter heeft niet tot taak vervolgens
het CJIB te dwingen tot deelname aan een minnelijke regeling zonder het gehele
boetebedrag te kunnen innen.Mevrouw Broekers-Knol heeft gevraagd naar de betekenis van artikel 288,
derde lid, dat de rechter de mogelijkheid geeft om schuldenaren die inmiddels
de omstandigheden die bepalend waren voor het ontstaan of het onbetaald laten
van schulden weer in de greep hebben. Volgens mevrouw Broekers zijn de overwegingen
achter deze regeling sympathiek. Ik hoop dat dit ook wordt meegenomen als
straks naar aanleiding van een veegwet de Handelingen van uw Kamer in de Tweede
Kamer worden gelezen. Mevrouw Broekers vond het lid sympathiek, maar heeft
er wel vragen over. Ik ben het met mevrouw Broekers eens dat artikel 288,
derde lid, de rechter de mogelijkheid, maar niet de verplichting geeft om
schuldenaren tot de WSNP toe te laten, hoewel hij of zij niet te goeder trouw
is ten aanzien van het ontstaan of onbetaald laten van bepaalde schulden.
Ik besprak dat ook net al naar aanleiding van de vraag van de heer Wagemakers.Mevrouw Broekers-Knol (VVD):Voorzitter. Ik wil de minister niet afkappen, maar ik heb ten aanzien
van artikel 288, derde lid, en de discretionaire bevoegdheid die de rechter
heeft maar één vraag gesteld, namelijk of hij bereid is om te
bevorderen dat er een evaluatie plaatsvindt over drie jaar van deze wijzigingen
van de WSNP. Dat was het, meer niet.Minister Hirsch Ballin:Goed. Dan hoef ik ter verdediging van deze bepaling ook niets meer te
zeggen. Dank daarvoor. Dan gaat de sympathie zelfs nog verder dan wat ik net
aanhaalde. Ik wilde de evaluatie tot het laatst bewaren, omdat wij dat meestal
doen, maar de wet zal bij voortduring worden gemonitord en dat zal ook leiden
tot een moment waarop wij uitdrukkelijk tot een evaluatie kunnen komen. Ik
zal dus straks met enige toelichting op de te volgen procedure een bevestigend
antwoord geven op de vraag die zojuist werd herhaald.Mevrouw Westerveld vroeg om een of twee voorbeelden van de werking van
dit sympathieke lid van dat artikel. Toen ik er eerder in mijn antwoord over
sprak, noemde ik al de verslavingsproblematiek. Die kan zich in allerlei
varianten voordoen. Het is een soort tweede kans, een correctie op de strengheid
van het oorspronkelijke wetsvoorstel. De rechter zal hierbij als criteria
hanteren de ernst en de duur van de verslaving, aan de andere kant wat er
is gedaan om de verslaving onder controle te brengen en wat je daarvan mag
verwachten. Daarvoor zijn ook al aanknopingspunten te vinden in de Recofarichtlijnen.
In die zin kunnen wij ons een variëteit van situaties voorstellen waarbij
deze bepaling wordt benut. Er zal een sterke mate van individualisering een
rol spelen.Mevrouw Westerveld (PvdA):Voorzitter. Ik heb de minister om een voorbeeld gevraagd omdat ik erg
in verwarring ben over de strekking van dit onderdeel en die verwarring wordt
groter als ik een aantal antwoorden naast elkaar plaats. Ik begreep uit het
antwoord van de minister op de vragen van collega Wagemakers dat goede trouw
leidend is. Ik meen hem nu net weer te horen zeggen dat het derde lid de mogelijkheid
geeft om af te wijken van het uitgangspunt van goede trouw. Ik heb zitten
worstelen met de vraag wat voor situatie ik mij moet voorstellen waarin er
geen sprake is geweest van goede trouw en de rechter niettemin op basis van
lid drie kan zeggen: deze schuldenaar ga ik toelaten tot het traject. Ik was
op zoek naar zo'n voorbeeld.Minister Hirsch Ballin:Waar gaat het om? In afwijking van het eerste lid onder b – dat
staat in het derde lid – kan de vordering worden toegewezen, indien
de schuldenaar ten aanzien van het ontstaan of onbetaald laten van zijn schulden
in de vijf jaar voorafgaand aan de dag waarop het verzoekschrift is ingediend,
te goeder trouw is geweest. Dan geldt echter een andere voorwaarde, namelijk
dat voldoende aannemelijk is dat de omstandigheden die destijds bepalend zijn
geweest voor het ontstaan of onbetaald laten van de schulden – waarvan
je dus onder andere omstandigheden zou zeggen: er is een gebrek aan goeder
trouw – inmiddels onder controle zijn gebracht. Dus inderdaad de geslaagde
rehabilitatie.Mevrouw Westerveld (PvdA):Moet ik dan denken aan een soort inkeersituatie? Iemand die in het verleden
niet te goeder trouw was, maar waarvan de rechter overtuigd is dat die persoon
oprecht berouw heeft en dat er sprake is van een dusdanige verandering dat
er reden is om af te wijken van de hoofdregel van goede trouw? Is dat wat
u zegt?Minister Hirsch Ballin:Rechters hebben het altijd wat moeilijk met het toetsen van de oprechtheid.
Ik zou het liever zoeken in het daadwerkelijk gebleken zijn van de verbeterde
situatie. Er waren dus omstandigheden die wellicht in zekere zin ook niet
verwijtbaar waren, als je ze in verband brengt met de verslavingsproblematiek,
maar die gemeten aan normale omstandigheden van het maatschappelijk verkeer,
afbreuk zouden doen aan het vereiste van de goede trouw waar het derde lid
een uitzondering op wil brengen. In die zin wordt dat gebrek gecompenseerd
doordat gebleken is dat de situatie onder controle is. Dat is dus meer of
anders dan de inkeer. Dan moeten er ook maatregelen zijn zoals die bijvoorbeeld
blijken uit een geslaagde behandeling en een veranderd gedragspatroon. Ten slotte geef ik een samenvattende beoordeling van het wetsvoorstel.
Mevrouw Westerveld sprak ook over de balans tussen schuldenaar en crediteuren.
Dat is in mijn ogen inderdaad de waarde van dit wetsvoorstel. De schuldsaneringsregeling
heeft natuurlijk als bedoeling – ik heb dat aan het begin van mijn antwoord
ook uitgesproken – om in specifieke situaties een nieuwe kans te bieden
aan degenen die zich te diep in de schulden hebben gestoken. De regeling bewerkstelligt
dus ook een uitzondering op de hoofdregel van ons recht dat een ieder met
zijn of haar hele vermogen gehouden wordt aan de civielrechtelijke verplichtingen
die iemand is aangegaan.Het wetsvoorstel bevat een verscherping van de regeling zoals die tot
nu toe geldt: aannemelijk maken als toelatingsvoorwaarde, bepaalde schulden –
strafrechtelijke schulden – die buiten de schone lei vallen, maar ook
de mogelijkheid om aan schuldeisers een schuldregeling op te leggen, zodat
het WSNP-traject kan worden vermeden. Het wetsvoorstel biedt ook betere mogelijkheden
tot inkadering van de minnelijke regeling en het wetsvoorstel bevat procedurele
vereenvoudigingen. Die maken, naar mijn overtuiging, de waarde uit van dit
wetsvoorstel, inclusief de bepaling waar de discussie zojuist over ging en
die wij in de toepassing goed in het oog zullen houden.Ik wil graag een toezegging doen om dat scherp in het oog te houden. Jaarlijks
wordt de Monitor WSNP aan de Tweede Kamer gestuurd. Dat is in februari van
dit jaar voor de tweede maal gebeurd. Ik zal de monitor vanaf de eerstvolgende
uitgave graag ook aan uw Kamer sturen. Het is mijn bedoeling om in de eerstvolgende
monitor ook de gedwongen schuldregeling aan een onderzoek te onderwerpen.
Zodra dit wetsvoorstel, nadat het door deze Kamer is aanvaard, wet is geworden,
zal dat in het oog worden gehouden.De rechterlijke macht heeft ons laten weten nog steeds positief tegenover
het wetsvoorstel te staan. Wel heeft men ons gevraagd om een iets langere
voorbereidingstijd voor de inwerkingtreding. Het verzoek is om, gezien de
gang van zaken, dat niet te doen onmiddellijk nadat deze wet het Staatsblad
bereikt heeft, maar per 1 januari 2008. Ik wil dat doen en dit betekent
dat in de eerstvolgende monitor nog niet kan worden teruggekeken op de toepassing
van de gewijzigde wet. Ik zal deze Kamer dus graag jaarlijks op de hoogte
houden en over drie jaar de balans meer in algemene zin opmaken, zodat dan
ook geconstateerd kan worden hoe wij de dan eventueel resterende tijd moeten
overbruggen tot de nieuwe insolventiewet.De voorzitter:Wij zijn toe aan de tweede termijn van de kant van de Kamer. Ik verzoek
zowel de woordvoerders als de minister om, als het even kan, zo beknopt mogelijk
te zijn.Mevrouw Broekers-Knol (VVD):Mevrouw de voorzitter. Ik zal slechts de door mij aangegeven twee minuten
spreektijd gebruiken.Ik dank de minister voor de uitgebreide beantwoording van de vele vragen
van met name de woordvoerder van het CDA, alsook van die van de Partij van
de Arbeid. Mijn fractie heeft in eerste termijn een beperkt aantal vragen
gesteld. Ik hoop dat de minister dit ook opgemerkt heeft. Die
vragen gingen met name over de evaluatie over drie jaar, alsook over de werking
van artikel 288, lid 3. Wij zijn blij dat de minister heeft gezegd dat er
over drie jaar een evaluatie komt en dat er in de tussentijd de gang van zaken
wordt gemonitord. De resultaten van die monitoring gaan ook naar de Eerste
Kamer. Daarvoor spreek ik mijn dank uit. Een ding is zeker: als wij moeten
wachten op de algehele herziening van het insolventierecht, zijn wij een fors
aantal jaren verder.Naar aanleiding van mijn vraag over het CJIB legt de minister mij in de
mond dat mijn opvatting ook geweest zou zijn dat het CJIB eigenlijk niet de
boete moet verminderen, althans de bedragen die het zou moeten ontvangen niet
moet verlagen. Ik wil de minister graag meegeven dat hij mij hiermee wel geholpen
heeft.Ik herhaal dat mijn fractie akkoord is met dit wetsvoorstel.De heer Wagemakers (CDA):Mevrouw de voorzitter. Ik zeg in deze kleine kring dat ik zou willen dat
debatten alleen uit een tweede termijn bestonden, omdat wij op die manier
tot de kern van de zaak zelf zouden kunnen komen. Een eerste termijn is echter
ook nodig en het heeft enige waarde dat gerezen juridische vragen bij de interpretatie
van de wet nog eens beantwoord worden. Op die manier wordt de literatuur wellicht
versterkt.Het heeft mij deugd gedaan, te merken dat de minister oog heeft voor onze
zorg voor de aangebrachte amenderingen. Ik merk op dat ik het begrip daarvoor
niet in die omvang aantrof in de memorie van antwoord van deze Kamer die,
zoals steeds, een geruststellend karakter had. Wij hadden toen toch al enige
vraagtekens gezet bij het feit dat het vijf maanden had gekost om die geruststelling
te verwoorden. Dit duidt er meestal op dat het toch wat complexer is.Ik wil uitspreken dat wij erkentelijk zijn voor het antwoord. Dat geeft
mij nog eens aanleiding om een kleine anekdote aan de vergetelheid te ontrukken.
Die hoorde ik van een voorganger van de minister, de heer Korthals Altes.
Hij kreeg een vraag van een Kamerlid onder ogen; die moest beantwoord worden.
Toen hij de vraag en het antwoord had gelezen, liet hij de ambtenaar bij zich
komen die het antwoord had opgesteld. Minister Korthals Altes zei tegen zijn
ambtenaar: "dit is geen antwoord op de vraag". Daarop zei de ambtenaar: "wij
beantwoorden nimmer vragen". Ik moet zeggen dat de minister niet in deze
traditie getreden is. Kennelijk heeft die traditie in die vorm geen voortgang
gevonden binnen het departement van Justitie. Dat is goed.Ik kom te spreken over het wetsvoorstel. Daarbij gaat het om de toegang
tot de regeling. Daarover hebben wij onze zorg uitgedragen. Ik doel uiteraard
op de verklaring van de schuldenaar die niet langer onderdeel van de regeling
uitmaakt. Dat geldt ook voor het feit van imperatieve gronden. De minister
had aanvankelijk zeer krachtig ingezet op de waarde van de verklaring van
de schuldenaar. In dezelfde mate waarin dit met kracht is aangedragen, is
dat inmiddels gerelativeerd, nu die verklaring in die vorm verdwenen is. Gezien
wat er tijdens de behandeling van dit wetsvoorstel met deze verklaring is
gebeurd, is er volgens mij te lang en te veel ingezet op de gedachte dat de
schuldenaar zelf in staat zou zijn om zo'n verklaring op te stellen en dat
dit hem gevorderd zou moeten worden. Daardoor zou de schuldenaar uiting kunnen
geven aan zijn voornemen om zijn leven op dat punt te beteren. Dit zou neerkomen
op het tonen van berouw. Zo werkt dat echter niet, zo is in de Tweede Kamer
verwoord. Dit leidde er allengs toe dat deze verklaring verdween. Daarmee
is een belangrijk punt uit dit wetsvoorstel verdwenen. Daar gaat het ons eigenlijk
om.Blijkens de jurisprudentie zijn discussies gevoerd over de wijze waarop
bewijsplichten verdeeld moeten worden. In die gevallen waarin dat niet zo
evident is en dus op zich de normale bewijsregel geldt dat hij die stelt,
moet bewijzen, trachtte de Hoge Raad dat wel eens op te lossen door een verhoogde
stelplicht aan een van de partijen op te leggen inzake feiten en omstandigheden
die relevant zouden zijn voor de beoordeling van de voorliggende vraag. Welnu,
dat had ook in dit wetsvoorstel dienen te geschieden.In dit wetsvoorstel had dus een verhoogde stelplicht opgenomen moeten
worden voor de schuldenaar om feiten en omstandigheden aan te voeren waaruit
de goede trouw zou blijken. Het is namelijk een pijnlijk gemis in dit wetsvoorstel
dat, anders dan de minister zegt, die informatie niet automatisch ter beschikking
komt in een lijst van schulden bij het verzoekschrift. Men kan het daarin
zoeken, maar daar zal het vaak niet te vinden zijn. In de praktijk behelpt
men zich thans dan ook bij schuldenaren die voor een toelatingszitting worden
uitgenodigd, waar beslist wordt of zij al dan niet toegelaten worden. Daartoe
krijgen zij een formulier toegezonden met een reeks van (zeer praktische)
vragen. Een voorbeeld van zo'n vraag is of men de laatste drie maanden de
huur betaald heeft. Daartoe moet men de bewijsstukken meebrengen naar de zitting.
Als men een schuld heeft aan bijvoorbeeld Finata, moet men ook de stukken
mee naar de zitting brengen waaruit blijkt wat men met dat geleende bedrag
gedaan heeft.Dat acces leidt tot een verdeling van schuldenaren in twee groepen. Er
zijn mensen die op dit soort moeilijke vragen geen juist antwoord hebben.
Dat komt, omdat het juiste antwoord voor hen verkeerd uitpakt. Daarmee zouden
zij als het ware erkennen dat zij niet te goeder trouw zijn. Er is ook een
andere groep schuldenaren die niet in staat is om antwoord te geven omdat
zij überhaupt geen zicht hebben op waar zij staan, omdat zij geen structuur
in hun leven hebben. Dit is over het algemeen ook de groep die niet in staat
is om de bij dit soort regeling behorende verplichtingen, als zij daartoe
worden toegelaten, na te komen.De gegroeide praktijk is derhalve dat schuldenaren worden gedwongen om
haring en kuit te geven, dus zicht op de gegevens die van belang zijn voor
de beoordeling of er sprake is van goede trouw en of de schuldenaar in de
regeling thuishoort. Welnu, de overtuiging van mijn fractie is dat die praktijk
in dit wetsvoorstel een basis had moeten krijgen in een duidelijke bepaling
van een type, op grond waarvan een rechter zou kunnen aangeven over welke
zaken hij informatie van de schuldenaar had moeten krijgen. Bij weigering
van dergelijke informatie zou de rechter daaraan de consequenties kunnen verbinden
die hij geraden acht.Zo'n bepaling is dus niet in dit wetsvoorstel te vinden; die is verdwenen
met de geschrapte verklaring van de schuldenaar. Dit is gebeurd door middel
van een amendement. Er is toen onvoldoende over nagedacht om daarna te voorzien
in een nieuwe bepaling die aangeeft dat de schuldenaar ter zake
duidelijkheid dient te verschaffen. Dat is een gebrek van de regeling. Dit
is alleen te begrijpen door de manier waarop dit wetsontwerp aan de overzijde
is behandeld. Dit leidt ertoe dat men in de praktijk niet altijd zal kunnen
verifiëren of het klopt wat de schuldenaren op de zitting aandragen en
of het probleem er nog steeds is. Er is dus geen wettelijke bepaling om dergelijke
problemen duidelijk in beeld te krijgen en die eventueel terzijde te stellen.
Dat is het ene punt.Het andere betreft de imperatieve weigeringsgronden waarop de minister
nogal hard inzet als zijnde de grote waarde van de regeling die thans voorligt.
Dat roept allereerst een vraag op over lid 3. In dat verband zijn woorden
als "hardheidsclausule" en "codificatie van de bestaande praktijk"
gebruikt, maar volgens mij is dat niet helemaal juist. Het viel mij in dit
verband vooral op dat, waar eerder in de memorie van toelichting de wenselijkheid
om te komen tot hard en fast rules voorop was gesteld, omdat dat juist de
toegang tot de regeling zou kunnen beperken, dit inmiddels is ingewisseld
voor "het sociale gezicht van de rechter". Ik zeg niet dat in beide
zaken geen waarde ligt besloten, maar als je werkelijk zou willen komen tot
een inperking van de groep die op de regeling afkomt, moet je keuzen maken
in dat spanningsveld. De keuze die aanvankelijk in de memorie van toelichting
is gemaakt op dat punt, is dus een andere geworden. Dat leidt ertoe, maar
de minister ontkent dat ook niet, dat de werklast als gevolg van deze regeling
van de rechter, die doorlopend zal moeten beoordelen of er reden is toepassing
te geven aan lid 3, zal toenemen. De minister betoogt dat het gestelde in
lid 3 alleen aan de orde is in de mate waarin een schuldenaar duidelijkheid
verschaft over het feit dat hij erin is geslaagd zijn leven weer op orde te
brengen. Dat echter verdient op zichzelf geen beloning door om die reden het
goedetrouwvereiste opzij te zetten, omdat "het leven weer op orde hebben"
inherent was aan het andere vereiste dat van oudsher in de regeling stond,
namelijk dat men de verplichtingen van de regeling zou moeten nakomen. Daarvoor
is vereist dat men zijn leven op orde heeft. Kortom, deze problematiek is
er, maar het is niet anders. Het moet zijn loop maar krijgen.Voorzitter, gelet op de tijd beperk ik mijn betoog nu tot het springende
punt dat nogal centraal heeft gestaan in de betogen in eerste aanleg. Ik ben
verheugd dat de minister is teruggekomen op zijn aanvankelijk in de memorie
van antwoord geuite voornemen de rechterlijke macht te benaderen met de gedachte
dat het mogelijk zou moeten zijn te komen tot het terzijde stellen van de
heldere clausule die thans is neergelegd als weigeringsgrond in artikel 288.
Dat zal de minister niet doen. Ik herhaal wat in het interruptiedebat naar
voren is gebracht. De minister wil op dat punt trachten tot nieuwe regelgeving
te komen, waardoor die clausule alsnog verdwijnt. Dat zou moeten gebeuren
in een veegwet. De minister stelde dat dit pas is geboden op het moment dat
in de praktijk blijkt dat een en ander tot problemen aanleiding geeft. Zo
verstond ik de minister althans. In dezelfde brief echter waarin de minister
eerder zijn bezwaren tegen die amendering naar voren bracht, noemde hij een
aantal gevallen – die waren zelfs op een hoorzitting gebleken –
waarbij hij de Tweede Kamer voorhield dat het onredelijk zou zijn als de mensen
die het betrof om deze reden geen toegang tot de regeling zouden hebben. Kortom,
die gevallen waren ook in de waarneming van de minister reeds aanwezig. Het
moet toch mogelijk zijn, met veegwetten die doorlopend in behandeling zijn,
en dit wetsvoorstel waarvan wordt beoogd dat het pas op 1 januari 2008
in werking treedt, om de tussenliggende periode te gebruiken dit punt in een
bestaande veegwet nog een keer aan de Tweede Kamer voor te leggen. Ik begrijp
dat de minister geen toezegging namens de Tweede Kamer kan doen, maar hij
kan wel toezeggen dat hij zich in de Tweede Kamer ervoor zal inzetten dat
dit punt in heroverweging wordt genomen. Als de minister dat wil doen binnen
de genoemde termijn, lost dat zeer veel op voor mijn fractie.Mevrouw Westerveld (PvdA):Voorzitter. Ik had een tweede termijn van precies vijf minuten voorbereid,
maar gelet op het uitgebreide betoog van mijn voorganger sluit ik mij kortheidshalve
aan bij een aantal opmerkingen van hem.Ik heb nog twee vragen. Die werden ook getriggerd door de wijze van benadering
van de heer Wagemakers waarvan ik mij afvroeg of dat een juiste weergave is.
De eerste betreft het zogenaamde sociale gezicht van het toelatingsbeleid.
Wie kan daartegen zijn? Dat zijn degenen die vinden dat door hard en fast
rules de toegang moet worden verengd. Is dit nu een codificatie van rechtersrecht?
Heeft de Tweede Kamer iets gecorrigeerd in het wetsvoorstel wat rechters toch
al deden? Als dat het geval is, had men rechters in het oorspronkelijke wetsvoorstel
dan willen oproepen daarmee op te houden? Heeft de Tweede Kamer de regering
wat dat betreft teruggefloten?Ik vond het antwoord van de minister betreffende lid 2 wat minder duidelijk
dan de heer Wagemakers. Ik zou het beter vinden als de minister zou aangeven
dat sprake is van een imperatieve wetsbepaling en dat, zo lang die op die
manier in de wet staat, een en ander zo moet worden uitgelegd, al vinden sommigen
dat onplezierig, en dat, als daar problemen over ontstaan, dit moet worden
gecorrigeerd. Dan gaat de minister terug naar de Tweede Kamer. Dat betekent
eigenlijk dat de minister afstand zou moeten nemen van zijn zienswijze in
de memorie van antwoord aan deze Kamer, waarin hij stelt dat het zo'n vaart
niet loopt, omdat de rechters dit toch wel anders gaan toepassen. Wij hebben
een wet met een heel duidelijke strekking aangenomen die op de aangegeven
manier moet worden uitgelegd. Ik neem aan dat de minister van Justitie dat
zal onderschrijven.Minister Hirsch Ballin:Voorzitter. Ik dank mevrouw Broekers-Knol voor haar instemmende reactie,
zelfs op het punt waar ik iets in haar gelaatsuitdrukking meende te mogen
aflezen wat zij niet had gezegd.Wat betreft de evaluatie heb ik gezegd dat de monitor jaarlijks doorgaat.
Op basis daarvan zal ik over drie jaar zorgen voor een beoordeling van de
werking van het wetsvoorstel, indien dat nu wet wordt.Ik begin met het gestelde door mevrouw Westerveld over het sociale gezicht.
De heer Wagemakers sprak er ook over. Ik heb niet gezegd dat het om het sociale
gezicht van de rechter gaat. De wet heeft een sociale doelstelling. Dat heeft
die altijd gehad, want het gaat om schuldsanering van natuurlijke personen.
Ik heb aan het eind van mijn eerste termijn aangegeven, maar
ook aan het begin, dat het doel van het wetsvoorstel, zoals dat oorspronkelijk
onder de verantwoordelijkheid van mijn voorganger en de toenmalige staatssecretaris
van Sociale Zaken was ingediend, wel degelijk wordt gerealiseerd door het
wetsvoorstel in geamendeerde vorm. De amendering in de Tweede Kamer had ongetwijfeld
de bedoeling op het punt van het imperatieve voorschrift van de goede trouw
gedurende de periode van vijf jaar uitdrukkelijk een opening te maken voor
de situatie dat een bepaalde opvatting van de rules, misschien wat al te hard
en al te fast, in de richting van degenen die zich op een niet verantwoorde
manier, wetend dat de schulden niet meer mochten worden gemaakt, en als onderdeel
van een verslavingsproblematiek, in de schulden zijn blijven steken, niet
afspringt op het goedetrouwvereiste. Natuurlijk kun je argumenteren dat in
een bepaalde opvatting van het goedetrouwvereiste dit lid niet nodig was geweest.
Ik zei in eerste termijn al – dat bevestig ik graag – dat het
inderdaad gaat om een codificatie van wat wij in de jurisprudentie kunnen
terugvinden, van een Recofarichtlijn. Dat betekent tegelijkertijd dat duidelijk
is hoe wij dit derde lid mogen verstaan, ook als het gaat om de opneming ervan
in het wetsvoorstel. Dat is niet de systeembreuk waarvoor de heer Wagemakers
vreesde. Wetend dat dit aansluit bij de jurisprudentie, dat het in zekere
zin een beperkte nuance van het goedetrouwvereiste is, en dat wij in een andere
context ook wel zeggen dat bij verslavingsproblemen de verwijtbaarheid ontbreekt,
denk ik dat het zinnig is om hierover te kunnen beschikken, inderdaad als
een onderstreping van het sociale aspect van deze regeling. Zo kan in ieder
geval worden voorkomen dat artikel 288 wordt toegepast als gebleken is dat
therapie heeft geleid tot een herordening van het leven. Ik hoop dat ik hiermee
de zorgen op dit punt voldoende heb kunnen wegnemen.Het andere hoofdpunt van de heer Wagemakers, het ontbreken van de eigen
verklaring. Hij confronteerde mij in tweede termijn met twee ambtsvoorgangers;
van de een vertelde hij een anekdote, van de ander haalde hij de memorie van
toelichting aan. Inderdaad bevind ik mij nu in een situatie waarin ik steeds
meer ambtsvoorgangers verzamel, maar indachtig de anekdote zou ik op de vraag
over de tweede ambtsvoorganger uitdrukkelijk willen antwoorden dat ik natuurlijk
een goed oogmerk had om de eigen verklaring in het wetsvoorstel op te nemen.
Maar nu die er niet meer in voorkomt, denk ik, wetend dat er documentatie
zal kunnen worden gevraagd en dat die moet worden gegeven in de vorm van een
schuldenstaat, de bijlage die moet worden overgelegd, dat wij op een andere
manier heel dicht bij die doelstelling komen. Ik hoop dat ook de fractie van
de heer Wagemakers dit wil meewegen. Met de toepassing die ons voor ogen staat,
komen wij er heel dicht bij. En gelet op de reactie van de rechters die wij
hierbij nog hebben geraadpleegd, weten wij dat de toepassing in goede handen
is.Ten slotte de imperatief geformuleerde bepaling over de instellingen die
hierbij een rol mogen spelen. Ik denk dat iedereen onderkent dat dit beter
niet zo strikt had kunnen worden geformuleerd, en ik heb ook al gezegd dat
ik in samenspraak met de Tweede Kamer een weg zal zoeken om de wetgeving op
dit punt te corrigeren. Maar ik behoor voorzichtig te zijn met de toezeggingen
die ik hierbij doe – de heer Wagemakers toonde hier ook begrip voor –
want wij hebben anders dan in andere parlementaire stelsels in West-Europa
geen bemiddelingscommissies als de twee Kamers verschillende richtingen kiezen.
Een overmoedige toezegging over iets wat via een amendement in het wetsvoorstel
terechtgekomen is, zal ik dus niet doen, maar het lijkt mij ook veel beter
om het probleem uitdrukkelijk te bespreken, ook aan de hand van voorbeelden.
Daarbij kunnen wij meewegen wat wij wellicht nog mogen vernemen van degenen
die met de wet gaan werken. Zo kunnen wij met een veegwet naar een oplossing
van het probleem streven.De beraadslaging wordt gesloten.Het wetsvoorstel wordt zonder stemming aangenomen. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20062007-956-966.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl