Het debat over de Europese top
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1998-1999, pag. 3894-3914

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

09-04-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

nr. 63, pagina 3894-3914

30-03-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in vergadering

Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Elektriciteitswet 1998 ten behoeve van het stellen van nadere regels ten aanzien van het netbeheer en de levering van elektriciteit aan beschermde afnemers (26303)Pagina 3863-3866
Vragen van het lid Poppe aan de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, over het besluit van de provincie Zuid-Holland om een grootschalig bedrijventerrein en een overlooplocatie voor de glastuinbouw in de Hoeksche Waard op te nemen in het nieuwe streekplan.Pagina 3861-3863
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 30 maart 1999)Pagina 3914-3915
Vragen het lid Van der Steenhoven aan VROM over het besluitvormingstraject voor een eventuele tweede MaasvlaktePagina 3857-3861
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 30 maart 1999)Pagina 3857-3857
Stemmingen over twee moties, ingediend in het debat over Eindhoven Airport, te weten: * de motie-Poppe over het vaststellen van een definitieve geluidscontour voor Eindhoven Airport (26200 X, nr. 26); * de gewijzigde motie-Van 't Riet c.s. over het vasthouden aan het maximumaantal vliegbewegingen (26200 X, nr. 28).Pagina 3867-3867
Het debat over de Europese topPagina 3894-3914
Het debat over de situatie in KosovoPagina 3868-3894
Presentie en opening (dinsdag 30 maart 1999)Pagina 3857-3857
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 30 maart 1999)Pagina 3867-3868
Stemmingen over vier moties, ingediend bij de behandeling van de Elektriciteitswet, te weten: * de motie-Crone c.s. over het verhandelen van certificaten voor duurzame energieproductie (26303, nr. 55); * de motie-Van Walsem c.s. over een definitieve regeling voor de verdeling van de niet-marktconforme kosten (26303, nr. 61); * de motie-Crone c.s. over de toetsingscriteria bij privatisering van netbedrijven en vergunninghouders (26303, nr. 62); * de motie-Voûte-Droste c.s. over het systeemtarief voor kleinschalige warmtekrachtinstallaties (26303, nr. 63).Pagina 3866-3867

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 104 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is het debat over de Europese top.De voorzitter:Staatssecretaris Benschop laat zich verontschuldigen. Wegens privé-omstandigheden
kan hij niet aanwezig zijn. Het is de bedoeling dat dit debat rond of voor
23.00 uur wordt afgerond. Als het toch later wordt, wordt om 23.00 uur de
vergadering gesloten en gaan wij morgenochtend om 10.15 uur verder met het
debat.Wij hebben hedenmiddag gedebatteerd over Kosovo. Dit betekent, met uw
instemming, dat dit onderwerp in dit debat niet meer aan de orde zal zijn.De heer Timmermans (PvdA):Mevrouw de voorzitter! Het heeft iets onwerkelijks, het debat dat wij
vanavond voeren in het licht van het debat dat wij vanmiddag hebben gevoerd.
Wij praten vanavond in feite over het huishoudboekje van Europa terwijl de
barbarij op de Balkan hoogtij viert. Ik ben zelf erg getroffen door de dood
van een aantal mensen, onder wie prof. Agani, met wie ik in de afgelopen jaren
zeer nauw heb samengewerkt: een stem van rede in een zee van onredelijkheid
aan beide kanten. Het is navrant dat juist deze stem van rede nu tot zwijgen
is gebracht.Het is dus een beetje wrang om over het Europese huishoudboekje te praten,
ware het niet dat dankzij de Europese integratie in ons deel van Europa een
einde is gekomen aan een eeuwenlang ritme van oorlog om de dertig jaar. Wij
hebben een eeuwenlang ritme meegemaakt van oorlogen tussen de grote Europese
machten, die om de dertig jaar ons continent teisterden. Daaraan heeft de
Europese integratie een einde kunnen maken. Maar de Europese integratie is
er nog niet in geslaagd om deze heilzame werking ook over andere
delen van Europa te verspreiden. Het is onze opdracht, onze taak, om dat tot
stand te brengen.In dat proces is het natuurlijk wel belangrijk dat wordt gesproken over
de resultaten van de top van Berlijn. Want in dat proces zijn de overeenstemmingen
over het huishoudboekje natuurlijk van groot belang. De Europese leiders hebben
in Berlijn op dit punt hun verantwoordelijkheid genomen, hun verantwoordelijkheid
voor de voortzetting van het Europese project. De stappen die zij gezet hebben,
vormen de basis voor het verwezenlijken van veel idealen en veel ambities
die de PvdA-fractie met Europa heeft. Dat daarbij ook de befaamde 1,3 mld.
uit het regeerakkoord is binnengehaald, is mooi. Maar wezenlijk is dat hiermee
de basis is gelegd voor onderwerpen die gaan over de toekomst van Europa,
zoals de uitbreiding, de strijd tegen de nog altijd veel te hoge werkloosheid
in Europa, het streven naar een Europees asiel- en migratiebeleid, een sterk
gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid dat een oplossing kan bieden
voor de problemen op de Balkan, een sterk milieubeleid en solidariteit met
de rest van Europa. En zo is voor mij, mevrouw de voorzitter, toch wel duidelijk
een relatie te leggen tussen het huishoudboekje en de barbarij die in de Balkan
hoogtij viert.Ik wil vanaf deze plaats bondskanselier Schröder feliciteren met
het succes dat hij als voorzitter van de Europese Unie in Berlijn heeft behaald.
Het is een resultaat waarop op onderdelen zeker wat af te dingen is. Ik kom
daarop later nog terug. Maar voor een voorzitter komt het bijna in de buurt
van de kwadratuur van de cirkel. Hij heeft dat onder deze omstandigheden toch
maar kunnen volbrengen. En dat verdient zeker onze lof. Wij waarderen ook
de snelheid waarmee deze Europese Raad is gekomen tot de aanwijzing of de
kandidatuur van oud-premier Prodi voor het voorzitterschap van de Commissie.
Hij is geen geestverwant van de PvdA, maar toch vinden wij dat hij de goede
man op de goede plek is op dit moment. Hij heeft de kaarten en de achtergrond
om de taak op zich te nemen die nu van de Commissie geëist wordt, namelijk
intern schoon schip maken en de rol terugkrijgen die de Commissie traditioneel
in het Europese integratieproces heeft gespeeld en dient te spelen.Ik denk dat ik de vraag van de heer Weisglas voor kan zijn door nu over
te gaan op ons standpunt over de Nederlandse kandidatuur.De heer Weisglas (VVD):Ik had u inderdaad willen suggereren om die grondhouding van het loskoppelen
van het geestverwant zijn enzovoort ook bij het volgende onderwerp in het
achterhoofd te houden.De heer Timmermans (PvdA):Dat wil ik zeker doen, want ook voor de Nederlandse kandidatuur geldt
dat het de goede persoon op de goede plaats moet zijn. Dit is natuurlijk afhankelijk
van het verhaal waarmee voorzitter Prodi van de Europese Commissie naar Den
Haag zal komen. Ik neem namelijk aan dat hij met de Nederlandse regering zal
komen praten over de Nederlander of Nederlandse die wellicht invulling kan
geven aan het lidmaatschap van de Commissie. Zoals ik al zei, staat daarbij
voor de PvdA-fractie voorop dat het de goede persoon op de goede plaats moet
zijn. Het moet iemand zijn die gelooft in de noodzaak van verdere Europese
integratie langs de lijnen die ik in het begin van mijn betoog heb geschetst,
en die ook een substantiële bijdrage kan leveren aan de hervormingen
van de Commissie. Dit zien wij als essentieel in het belang van Nederland.
Als in die discussie wordt uitgekomen bij een kandidaat van PvdA-huize, dan
zijn wij daar natuurlijk zeker niet tegen.Mevrouw de voorzitter! Een onderwerp dat in Berlijn ook uitvoerig aan
de orde is geweest en dat eindelijk tot een besluit heeft geleid, is het akkoord
met Zuid-Afrika. Het is eigenlijk beschamend dat het de Europese Unie zoveel
tijd heeft gekost om te komen tot de inlossing van een belofte aan president
Mandela. Eindelijk is het zover. Wij moeten ons echter wel realiseren dat
met dit akkoord natuurlijk nog geen einde is gekomen aan het hele proces van
betrokkenheid van de Europese Unie bij de ontwikkelingen in zuidelijk Afrika.
Ik wil de regering dan ook vragen op welke wijze Nederland verder inhoud denkt
te geven aan de rol die de Europese Unie ook in het kader van het gemeenschappelijk
buitenlands en veiligheidsbeleid, het GBVB, zou moeten spelen bij de ontwikkelingen
die zich in zuidelijk Afrika voltrekken, en bij de bedreigingen die er in
dat deel van de wereld nog steeds zijn voor de democratie.Ik heb nog een korte reeks vragen over het akkoord dat in Berlijn is bereikt.
Men zal merken dat die vragen tegelijkertijd ook een zekere kritiek inhouden
op onderdelen van het akkoord. Nogmaals, het is goed dat het akkoord er is.
Het is een mooi resultaat waar de regering zeker mee mocht thuiskomen. Er
blijven echter altijd vragen bestaan. De meest voor de hand liggende betreft
de hervormingen van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Daar is natuurlijk
te weinig mee gebeurd in Berlijn. Dit betekent – ik hoor hier graag
de visie van de regering op – dat wij de komende jaren nog een inhaalslag
zullen moeten maken om extra onderdelen van het gemeenschappelijk landbouwbeleid
te hervormen, teneinde niet een blokkade te gaan vormen voor de verdere onderhandelingen
in de WTO die wij allemaal willen. Twee andere onderwerpen die in dit kader
belangrijk zijn, zijn de toetreding van de Centraal- en Oost-Europese landen
en de gevolgen van de hoge drempels waar de ontwikkelingslanden onder te lijden
hebben. Er is dus alle reden om extra ons best te doen om het gemeenschappelijk
landbouwbeleid verder te hervormen. Ik hoor graag van de regering welke plannen
zij te dien aanzien heeft.Mevrouw de voorzitter! Het is jammer dat er geen besluit ten principale
is genomen over de Britse korting. Het is goed dat de dreiging dat de Britten
zelfs van twee walletjes zouden kunnen gaan eten, is weggenomen. Voor de onderlinge
Europese solidariteit zou het echter beter zijn geweest als er een besluit
was genomen om, wellicht gefaseerd, toch af te stappen van de Britse korting.
Zijn op dit punt van de Nederlandse regering in de komende tijd nog initiatieven
te verwachten, wellicht gekoppeld aan de discussie over het eigenmiddelenbesluit?
Die discussie zal in de komende jaren immers ook gevoerd moeten worden, want
hoewel daarover in principe natuurlijk wel afspraken zijn gemaakt, moet daarover
nog een aantal belangrijke beslissingen worden genomen. Graag enig inzicht
in hoe de regering die etappes voor zich ziet. Voorzitter! Voor de structuurfondsen is een heel mooi pakket samengesteld,
waarin heel veel elementen zitten die voor Nederland van belang zijn. Tegelijkertijd
blijft het nog een beetje onduidelijk op welke wijze dit pakket van de zijde
van Nederland zal worden ingekleurd. Ik herinner eraan dat blijkens gegevens
van de Commissie over de periode 1994-1999 tot nu toe nog niet eens de helft
van het voor Nederland bedoelde geld daadwerkelijk is uitgegeven. Wij moeten
trachten een systematiek te creëren en procedures in het leven te roepen
die leiden tot een betere toepassing van de mogelijkheden van Europees geld
in Nederland. Dit moet met name gebeuren, omdat er zoveel waardevolle vooruitgang
is geboekt op twee terreinen: bestrijding van de werkloosheid en het onderwerp
asiel, dat in het communautair initiatief Equal zou moeten worden ondergebracht.
Misschien kan de regering ons duiden hoe dat precies in zijn werk moet gaan
en hoe dat potje – oneerbiedig genoemd – voor asiel zich verhoudt
tot de 550 mln. euro die bedoeld is voor de communautaire initiatieven in
Nederland.De heer Van den Akker (CDA):Mevrouw de voorzitter! Op zich is het goed dat vorige week in Berlijn
knopen zijn doorgehakt met betrekking tot Agenda 2000, alsook met betrekking
tot de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie. Het feit dat overeenstemming
is bereikt in Berlijn is belangrijk, omdat Europa een succes zo nodig had
na alle negatieve publiciteit in het afgelopen jaar: berichten over fraude,
verrijking in het Europees Parlement, vriendjespolitiek en niet adequaat optreden
tegen fraude door enkele eurocommissarissen. Verder doel ik op alle negatieve
publiciteit over het terugtreden van de Europese Commissie, nadat de onderzoekscommissie
had geconcludeerd dat commissarissen niet voldoende hun verantwoordelijkheid
namen. Ten slotte droeg het geruzie over Agenda 2000 niet bepaald bij tot
een positief image voor Europa. Daarom is het goed dat een akkoord is bereikt
in Berlijn. Een akkoord en een eensgezind geluid vanuit de Europese Unie zijn
bovendien van belang gelet op de crisis in Kosovo, maar vooral ook met het
oog op de komende verkiezingen voor het Europees Parlement. Misschien heeft
de kiezer weer wat vertrouwen in Europa gekregen, en zal hij bij de komende
verkiezingen daadwerkelijk weer gaan stemmen.Voorzitter! Kan de minister-president ons zeggen, op grond van de besprekingen
in Berlijn en het snel bekend worden van de nieuwe commissaris voor de Europese
Commissie, hoe het proces van het formeren van een nieuwe Commissie in zijn
werk zal gaan, en wanneer naar alle waarschijnlijkheid de nieuwe Commissie
haar werkzaamheden kan beginnen? Uit het verslag van Berlijn, dat wij kregen
van de minister van Buitenlandse Zaken, blijkt dat wat de verdere gang van
zaken betreft de Raad zich achter de procedure stelt, zoals naar voren gebracht
door de Beneluxpartners. Kan de minister-president ingaan op de vraag in hoeverre
dit afwijkt van datgene wat hij daarover vorige week in het algemeen overleg
heeft gezegd? Kan de minister-president aangeven hoe hij op wat langere termijn
de verhouding ziet tussen de Europese Raad, het Europees Parlement en de Europese
Commissie?Dan kom ik op Agenda 2000. Het is goed dat hierover overeenstemming is
bereikt, alhoewel er veel onduidelijkheden zijn. Misschien kan de regering
wat meer duidelijkheid verschaffen. Vóór de top leek het erop
dat overeenstemming buitengewoon moeilijk tot stand zou kunnen komen. Ieder
land had zijn eigen prioriteiten en belangen. Regelmatig was gespierde taal
te horen. Af en toe werd zelfs met het wapen van het veto gedreigd. Nu, na
de top in Berlijn, is iedereen happy. Iedereen is tevreden. Dat kan natuurlijk
niet. Dat vindt de CDA-fractie vreemd. Als iemand met winst uit de strijd
komt, dan moet er ook een verliezer zijn. Iemand moet met de zwartepiet zijn
blijven zitten. Welke adders zitten nu onder het gras? Ook bij de top in Edinburgh
werd de uitkomst van de onderhandelingen pas na vele maanden duidelijk. Het
is de vraag of dat ook het geval is met de top in Berlijn.Welk land, welke groepering heeft nu moeten inleveren en op welk dossier?
Is dat Duitsland, vanwege het voorzitterschap, of vanwege de druk op de Duitse
regering om Berlijn kost wat kost tot een succes te maken? Als dat het geval
is, zou ons dat niet vroeg of laat kunnen opbreken? Nederland en Duitsland
zijn economisch zo nauw met elkaar verbonden dat als de Duitse economie negatief
wordt beïnvloed, Nederland dat onmiddellijk merkt. Kan de minister-president
daarop reageren? Als Duitsland een onevenredig deel voor zijn kiezen heeft
gekregen, hoe schat de minister-president de mentale gevolgen voor Duitsland
in? Zou het euronegativisme kunnen toenemen in Duitsland? Dan zijn wij pas
echt ver van huis.Het verslag van het ministerie van Buitenlandse Zaken over de top in Berlijn
dat ons ter voorbereiding van deze vergadering ter beschikking is gesteld,
geeft geen inzicht in de afspraken die zijn gemaakt. De gegevens zijn ontoereikend
voor het voeren van een gefundeerd debat hierover. Toch willen wij goed kunnen
begrijpen wie wat en hoeveel heeft ingeleverd. Daarom zouden wij graag zwart
op wit een opstelling krijgen van de uiteindelijke afspraken in Berlijn over
de ontvangsten en de uitgaven, uitgesplitst per jaar en per categorie. Ik
heb het dan over de BTW, het BNP, de structuurfondsen, de landbouwuitgaven
en het cohesiefonds. Daarin moet het Nederlandse aandeel en dat van de belangrijkste
lidstaten Duitsland, Frankrijk, Engeland, Italië en Spanje apart worden
aangegeven. Om het resultaat van Berlijn goed te kunnen vergelijken met de
huidige situatie, willen wij dezelfde opstelling met betrekking tot de huidige
ontvangsten en uitgaven, voor Nederland, Frankrijk, Duitsland, Engeland, Italië
en Spanje ook uitgesplitst per categorie.De CDA-fractie wil vanavond wel duidelijkheid over het verschil tussen
de huidige ontvangsten en uitgaven en datgene wat uiteindelijk in Berlijn
is overeengekomen. Welke pijnpunten zijn er naar de toekomst doorgeschoven?
Wat is de reden van de stijging van de uitgaven voor de structuurfondsen?
Hoe staat het met de verschuivingen van het ene naar het andere land? Wat
betekent dat concreet voor Nederland? Zou de regering kunnen aangeven wat
de effecten zijn voor de jaren 2000 en 2001? Voor die jaren zijn 450 mln.
respectievelijk 900 mln. aan bezuinigingen ingeboekt. De bedoeling van deze
analyses is om inzicht te krijgen in de vraag welk land wat en hoeveel heeft
gewonnen en welk land wat en hoeveel heeft ingeleverd en op
welke dossiers. Bovendien moet de analyse een duidelijk beeld schetsen in
hoeverre is afgeweken van het regeerakkoord.De inzet volgens het regeerakkoord was toch een sobere ontwikkeling van
de EU-uitgaven voor de huidige lidstaten, waardoor een besparing op de afdrachten
ten opzichte van de meerjarencijfers mogelijk wordt van 1,3 mld. Daarnaast,
zo gaat het regeerakkoord verder, is de inzet te komen tot een wijziging van
het huidige afdrachtensysteem door de introductie van een generiek correctiemechanisme,
de nettobegrenzer, alsmede een verbetering van de EU-ontvangsten door Nederland.
Ons is inmiddels duidelijk geworden dat het binnenhalen van de bezuiniging
van 1,3 mld., wat de doelstelling was van het kabinet, niet is gehaald. Het
kabinet geeft er een mooie draai aan door deze besparing op de afdracht, zoals
die in het regeerakkoord was gedefinieerd, om te zetten in een verlaging van
het saldo tussen afdrachten en ontvangsten. Daar zit natuurlijk wel een verschil
tussen. De eerdergenoemde analyses zullen dat ook feilloos aantonen. Het feit
dat het saldo tussen afdrachten en ontvangsten lager wordt, heeft vooral te
maken met de hogere ontvangsten uit de structuurfondsen. Wij gaan niet op
de afdrachten besparen, maar 1,3 mld. minder in uitgaven stijgen. Is dat juist?
Ik hoor hierop graag de reactie van het kabinet.De keerzijde hiervan is dat Nederland alleen meer geld uit de structuurfondsen
kan ontvangen als het voor de projecten die voor de structuurfondsen in aanmerking
komen 50% van de kosten zelf bijdraagt, de zogenaamde cofinanciering. Deze
eigen bijdrage moet direct uit de rijkskas komen. Is die eigen bijdrage van
de 1,3 mld. afgetrokken? Zo niet, waarom niet? Is het juist dat momenteel
een groot aantal projecten die voor de structuurfondsen in aanmerking komen,
zijn vertraagd? Dat is niet omdat provinciale overheden te traag zijn met
het indienen van projecten, maar omdat de rijksoverheid problemen heeft om
die 50% cofinanciering rond te krijgen. Als dat nu al problemen oplevert,
worden wij dan niet blij gemaakt met een dode mus?Met betrekking tot de landbouwuitgaven moet de CDA-fractie constateren
dat het kabinet met het uitstel van de hervormingen een zware wissel op de
toekomst trekt, dit met het oog op de komende WTO-onderhandelingen. Maar ook
wat er wel is gebeurd, is voor ons niet helder. Onhelder is bijvoorbeeld wat
de resultaten in meer specifieke zin voor de verschillende landbouwsectoren
betekenen. Wij zijn benieuwd naar hetgeen het uitstel van de landbouwhervormingen
in financiële zin oplevert. Hoe verhoudt dat zich bijvoorbeeld tot een
stijging van de uitgaven voor de structuurfondsen? Wij zijn ook bezorgd over
de effecten op langere termijn. Hoe verklaart de minister-president bijvoorbeeld
dat in Europa alleen de Nederlandse agrarische sector grotendeels tevreden
is? Denkt het kabinet nog steeds dat op grond van de uitkomsten in Berlijn
Polen in het jaar 2003 kan toetreden tot de Europese Unie?De CDA-fractie is niet tevreden over het feit dat in Berlijn geen afspraken
zijn gemaakt over fraudebestrijding.De heer Weisglas (VVD):U heeft gezegd dat een vermindering van 1,3 mld. wat betreft de afdrachten
van Nederland niet is gehaald. Ik wil u vragen – desnoods neemt u er
een krijtje bij en de muur achter u – om dat nog eens voor te rekenen.
Ik denk namelijk dat u zich vergist.De voorzitter:Wij zullen dat maar niet met een krijtje op de muur achter de heer Van
den Akker doen.De heer Weisglas (VVD):U heeft gelijk, voorzitter.De heer Van den Akker (CDA):Dat is ook mijn vraag aan het kabinet. Zoals het bij ons overkomt, is
het saldo tussen uitgaven en ontvangsten 1,3 mld. minder. Dat wil echter niet
zeggen dat de afdrachten met 1,3 mld. zijn verlaagd. Zo zie ik het. Ik wil
van het kabinet weten hoe dat verschil is opgebouwd en of mijn veronderstelling
juist is op grond van de uiterst summiere gegevens die wij tot nu toe hebben.
Misschien kan de minister van Financiën op dit punt duidelijkheid geven.Mevrouw de voorzitter! De CDA-fractie is niet tevreden over het feit dat
in Berlijn geen afspraken zijn gemaakt over fraudebestrijding en dan doel
ik niet alleen op Brussel, maar vooral op de lidstaten zelf, waar de grootste
vorm van grijze fraude wordt gepleegd. Waarom is in Berlijn niet afgesproken
dat de Europese Rekenkamer in combinatie met de nationale rekenkamers hier
een gericht programma voor maakt? Dat zou de geloofwaardigheid van Europa
hebben versterkt. De CDA-fractie heeft keer op keer aangedrongen op het opzetten
van een dergelijk programma. Waarom heeft het kabinet hier niet op gereageerd?
Het heeft dit punt ook niet aan de orde gesteld in Berlijn.Een andere gemiste kans om nu echt eens schoon schip te maken heeft te
maken met het feit dat mevrouw Cresson, de sociaal-democratische eurocommissaris,
gewoon haar demissionaire werkzaamheden kan voortzetten, ondanks vriendjespolitiek
en ondanks het feit dat deze mevrouw willens en wetens niet heeft ingegrepen
terwijl haar fraudezaken bekend waren. Het rapport van de onderzoekscommissie
over deze commissaris was vernietigend. En toch mag zij haar werkzaamheden
gewoon afmaken. De Nederlandse burger zal dat niet begrijpen en wij als CDA-fractie
al helemaal niet. Als het de Raad ernst is om nu in een keer schoon schip
te maken, waarom is deze mevrouw dan niet verwijderd? Als Santer wel weg kan,
waarom dan niet mevrouw Cresson? Waarom wordt haar de hand boven het hoofd
gehouden? Hebben hier partijpolitieke belangen een rol gespeeld? Zo ja, dan
hoor ik hierover graag de mening van de minister-president.Mevrouw de voorzitter! Ik zou graag met een positieve noot willen afronden.
Het verheugt De CDA-fractie evenals de heer Timmermans dat het handelsakkoord
met Zuid-Afrika ten langen leste – ik geloof na vier jaar onderhandelen –
tot stand is gekomen. Nederland heeft tijdens het bezoek van president Mandela
een paar weken geleden beloofd zich in te zetten voor het tot stand komen
van een handelsakkoord tussen Zuid-Afrika en de Europese Unie. Wij zijn blij
dat Nederland die belofte aan president Mandela is nagekomen. Dat lijkt mij
het mooiste afscheidscadeau dat wij president Mandela kunnen geven.De heer Weisglas (VVD):Ik heb nog één vraag aan de heer Van den Akker. Hij heeft
vrijwel alle onderde len van de conclusies van de Europese
Raad behandeld, maar één onderdeel niet. Dat betreft de belangrijke
verklaring van de Europese Raad over het Midden-Oosten. Ik ben benieuwd naar
zijn opvatting hierover.De heer Van den Akker (CDA):De CDA-fractie kan zich scharen achter de verklaring van de Raad met betrekking
tot het Midden-Oosten. Daar hoef ik dus geen extra aandacht aan te besteden.De heer Van Middelkoop (GPV):Mevrouw de voorzitter! Ik spreek mede namens de RPF-fractie.Lang is uitgekeken naar en aangehikt tegen de Europese Raad van Berlijn,
waar zeer belangrijke beslissingen moesten worden genomen over Agenda 2000.
Niemand had vooraf kunnen bevroeden dat de Berlijnse besprekingen zouden moeten
worden gevoerd tegen het decor van vlak daarvoor gestarte geweldsacties tegen
Servië. Ik sluit mij wat dit betreft aan bij de opmerkingen van de heer
Timmermans. Wat ons oordeel ook mag zijn over de diverse aspecten van de genomen
besluiten omtrent Agenda 2000, het verdient waardering dat er eenstemmig besloten
is, want deze top moest wel slagen.Alvorens over Agenda 2000 het een en ander te zeggen, sta ik kort stil
bij enkele andere beslissingen. De Europese Raad nam allereerst een verklaring
over Kosovo aan die Berlijn op de juiste manier en met ernst verbond met het
optreden van de NAVO. Waardering daarvoor. Ook werd aan het begin van de top
een verklaring aangenomen over de benoeming van een nieuwe voorzitter van
de Europese Commissie. Ik heb niet de neiging om kritische kanttekeningen
te plaatsen bij de keuze van de heer Prodi. Veertien dagen geleden had ik
een vrij lang interruptiedebat met de minister-president, waarbij wij tot
de conclusie kwamen dat het verstandig was als er snel een formateur zou worden
benoemd die een nieuwe Europese Commissie kon samenstellen met een politieke
relatie met het nieuw verkozen of nog te kiezen Europees Parlement. Als ik
het goed zie, is dat ook de conclusie van Berlijn. Ik heb nog een vraag. Ligt
het nu in de bedoeling dat de heer Prodi en zijn nieuwe collega's na de zomer
volledig gemandateerd aan het werk zullen kunnen gaan en dat er dus in januari
een soort herbenoeming bij hamerslag zal plaatsvinden? Ik laat daarbij natuurlijk
alle rechten van het Europees Parlement onverlet.Ik vraag de minister-president waarom hij bij de discussie over zijn mogelijke
kandidatuur – daar hebben wij het verder maar niet over – voortdurend
beklemtoonde dat het vooral een voorzitter afkomstig uit een van de zuidelijke
lidstaten moest zijn. Waarom eigenlijk? Er is sinds jaar en dag al sprake
van een overdracht van financiën naar het Zuiden. Moet daar dan ook nog
eens politieke macht bij?De verklaring over het vredesproces in het Midden-Oosten roept vragen
op. Daarin staat onder meer dat de Unie erop aandringt dat beide partijen
zich onthouden van handelingen die vooruitlopen op het resultaat van de onderhandelingen
over de definitieve status van een en ander. Daar ben ik het mee eens. Echter,
waarom moet dan uitgerekend de Europese Unie onmiddellijk daarna zeggen dat
de vestiging van een volwaardige Palestijnse staat een mogelijk gevolg kan
zijn van de uitoefening van het recht van Palestijnen op zelfbeschikking?
Is dit dan ook geen onnodig vooruitlopen op een onderhandelingsresultaat waarvoor
allereerst de Palestijnen en Israël zelf verantwoordelijk zijn? Of heeft
de Europese Unie zich laten chanteren door het dreigement van Arafat om op
4 mei eenzijdig een Palestijnse staat uit te roepen? Ik hoor hierover graag
de minister van Buitenlandse Zaken.De Europese Raad van Berlijn is de top van de nationale boekhouders geworden.
Iedereen schijnt een klein beetje zijn zin te hebben gekregen, zodat eenieder
tevreden naar huis kon gaan. Wie had dat van tevoren gedacht? Enig gezond
wantrouwen lijkt mij dan ook niet misplaatst. Ik word daarin bevestigd door
de uitspraak van bondskanselier Schröder, dat hij na de top van Berlijn
niet precies kon vertellen wat voor Duitsland op de lange termijn het financieel
effect was van de genomen beslissingen. Ik denk dat dit ook voor Nederland
geldt. De vragen van de heer Van den Akker wezen daar al op. Ik vraag daarom
of wij van de minister van Financiën binnen een paar weken een notitie
kunnen krijgen waarin precies wordt aangegeven wat Berlijn voor Nederland
betekent en gaat betekenen. Ik doel duidelijk op een termijn van een paar
weken en niet op een termijn van een halfjaar, zoals destijds bij Edinburgh.Minister Zalm verdient natuurlijk waardering. Dat zeg ik niet namens de
Nederlandse boeren. Niet ik, maar wel veel anderen, hebben minister Zalm het
afgelopen halfjaar gekapitteld over zijn strategie. Hij heeft zich daar weinig
van aangetrokken, met uitzondering van het moment toen een aantal leden van
het Europees Parlement hem zwaar kapittelden. Achteraf heeft de winnaar echter
altijd gelijk, zo ook nu. Wij moeten overigens de winst niet mooier voorstellen
dan die is. Onze nettocontributie zal nog jaren ongekend hoog blijven. Omgerekend
gaat het om een bedrag van ongeveer ƒ 100 per belastingbetaler per
maand, oftewel elk jaar twaalf Zalmsnippen voor Europa.Voorzitter! Wat was destijds de inzet van de Nederlandse regering? Ik
heb het nog eens nagekeken. Dat was het houden van de uitgaven voor de uitbreiding
van de Unie binnen het bestaande eigenmiddelenplafond, nieuwe financiële
perspectieven die niet boven het uitgavenniveau van 1999 zouden uitkomen,
de introductie van een generieke correctiemechanisme, de invoering van een
BNP-middel en een fair aandeel uit de ontvangsten van de Europese Unie. Welnu,
afgezet tegen deze inzet kan er natuurlijk nauwelijks sprake zijn van veel
tevredenheid. Het rondpompen van geld gaat onverminderd door. Daar waren wij
altijd zo op tegen. Ook de Engelse "rebate" is niet afgeschaft, sterker nog,
Nederland heeft zelfs een zeker belang gekregen bij de Engelse korting. Immers,
wij hoeven daar nu minder aan te betalen dan in het verleden. Hoe wil de regering
dat verantwoorden? Mooi is dat wij 25% van de douaneheffingen zelf mogen houden.
Dat geldt natuurlijk ook voor de andere lidstaten. Is dit nu wel of niet gunstig
voor de bestrijding van fraude? Ik ben geen deskundige op dit gebied. Een
deskundige vertelde mij echter dat dit niet het geval zou zijn. Ik hoor hierop
graag een reactie.Over de landbouw kan ik kort zijn. Van een echte hervorming van het GLB
is geen sprake. Wij herhalen daarom onze voorkeur voor een
systeem van productiebeheersing. Dat zou pas een echte hervorming zijn geweest!
De Raad heeft de problemen op dit gebied, als ik het goed zie, wederom naar
voren geschoven. Kan worden uitgelegd hoe het nu genomen besluit zich verhoudt
tot de eerdere besluitvorming van de landbouwministers, waarbij minister Apotheker
zijn bekende voorbehoud maakte? Klopt mijn waarneming dat cofinanciering geheel
van de baan is? Kan worden uitgelegd wat precies wordt bedoeld met het besluit
dat de Commissie en de Raad verzoekt om naar bijkomende besparingen te zoeken
om ervoor te zorgen dat de totale uitgaven niet meer gaan bedragen dan een
jaarlijks gemiddeld van 40,5 mld. euro? Moeten de landbouwministers hun huiswerk
overdoen?Over de uitbreiding van de Unie is weinig expliciets gezegd. Wel heeft
de Raad een geruststellend signaal willen geven aan de landen die over toetreding
onderhandelen. Zo'n uitspraak klinkt meestal niet erg geruststellend. Kennelijk
was die nodig. Mag er overigens politieke betekenis worden toegekend aan de
uitspraak in het deel over de nieuwe financiële vooruitzichten, dat wordt
uitgegaan "van de werkhypothese dat vanaf 2002 nieuwe lidstaten zullen toetreden"?
Juist is het besluit dat uitgaven die zijn bestemd voor het Europa van de
15, nooit kunnen worden gebruikt voor pretoetredingssteun en dat omgekeerd
uitgaven ten behoeve van dat type steun niet kunnen worden gebruikt voor de
huidige lidstaten. Interessant is dan het antwoord op de vraag wat er moet
gebeuren als na uitbreiding blijkt dat de daadwerkelijke uitgaven die een
gevolg zijn van de toetreding van nieuwe lidstaten, leiden tot een overschrijding
van het plafond. Gesteld wordt dat de huidige lidstaten daarvoor niet hoeven
op te draaien. Maar wie betaalt er dan?Voorzitter! Ik ben tevreden over de handels- en samenwerkingsovereenkomst
met Zuid-Afrika, die nu eindelijk kon worden gesloten. Daarmee is een periode
van grote gene achter de rug.Over de taxfree shops lees ik niets meer in de stukken. Mag ik aannemen
dat eerdaags het belastingvrij winkelen in de EU tot het verleden behoort?
Dat klopt toch, mijnheer Zalm?Minister Zalm:Ik hoop het!De heer Van Middelkoop (GPV):De minister heeft dus straks iets uit te leggen.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Voorzitter! De eurotop is volbracht, ondanks het feit dat in Kosovo tezelfdertijd
de oorlog ontbrandde. Het moet voor de regeringsleiders wrang en onwezenlijk
zijn geweest zich in te spannen voor een verdergaande Europese samenwerking,
terwijl zich in en nabij Europa onvoorstelbare gruwelijkheden voltrokken en
zich helaas tot op de dag van vandaag nog steeds voltrekken.En dan was er ook nog het aftreden van de voltallige Commissie. Voorwaar
een niet al te gunstig gesternte voor de onderhandelingen. Toch werd een Europese
daadkracht getoond die verfrissend aandeed. Daaronder reken ik zeker de snelle
overeenstemming over een nieuwe Commissievoorzitter, Romano Prodi. D66 vindt
dat een goede keuze en zij beschouwt dit als een blijk van het herwonnen evenwicht
tussen Noord en Zuid.Het nieuwe Europees Parlement krijgt voor het eerst een stem in de benoeming
van de voorzitter en de overige Commissieleden. Dat vinden wij een belangrijke
stap op de weg naar meer volwassen democratische verhoudingen. Graag wil ik
van de bewindslieden toch nog eens de verzekering dat het nieuwe Europees
Parlement alle rechten heeft om de aan hem gepresenteerde voorzitter en leden
van de Commissie te kunnen beoordelen en dat het de kandidaten kan goed- of
afkeuren. En dan volgt nu natuurlijk het zoeken naar een goede Nederlandse
kandidaat met kennis van zaken en voldoende gezag om een forse portefeuille
te kunnen beheren en een actieve bijdrage te leveren aan het Europese vernieuwingsproces.
Dat is voor ons veel belangrijker dan welke politieke kleur ook.De verklaring over voortzetting van het vredesproces in het Midden-Oosten
in de richting van een onafhankelijke Palestijnse staat wordt door D66 ondersteund.
De formulering achten wij voldoende genuanceerd om niet te worden uitgelegd
als een eenzijdige erkenning, zoals premier Netanyahu wel even deed.Het is een goede zaak dat er eindelijk een handelsakkoord met Zuid-Afrika
tot stand is gekomen.Voorzitter! De Europese Raad vond een voor alle lidstaten aanvaardbaar
compromis over Agenda 2000. Het is goed dat deze weerbarstige hobbel op de
weg naar de uitbreiding werd geëgaliseerd. De uitbreiding blijft voor
de EU een historische prioriteit, aldus de conclusies. Wat wordt daarmee precies
bedoeld? Ik hoop dat daarmee wordt bedoeld dat het de allerhoogste prioriteit
van de Europese Raad en van iedereen zal hebben.Het nettoresultaat voor Nederland mag er zijn, mede dankzij het vele intensieve
voorwerk van staatssecretaris Benschop en van minister Apotheker. Ik zeg dit
omdat het in het publicitaire geweld van de afgelopen dagen wel eens wat onderbelicht
is gebleven. Het Nederlandse onderhandelingsteam van de minister-president,
minister Zalm en minister Van Aartsen, heeft zich niet laten ringeloren; daarvoor
hulde. De inzet was 1,3 mld. in deze kabinetsperiode en een netto uitkomst
van mogelijk 2 mld. in 2006 is dan ook mooi. Ik zou het haast een "Zalmse
frivoliteit" willen noemen, een frivoliteit die wellicht geschikt is om de
zwartgalligheid van de minister van Buitenlandse Zaken, waar wij even een
proefje van meekregen, toe te dekken. Over de precieze uitwerking wil ook
D66 graag nader worden geïnformeerd, met name over de andere wijze van
indexeren die mede een rol schijnt te spelen.Het is niet alleen goud wat er blinkt, voorzitter. Nederland gaat, als
ik het goed zie, aan Europa niet minder uitgeven, hoewel dat aanvankelijk
wel was bepleit, maar krijgt alleen meer inkomsten. Netto betekent dat natuurlijk
een plus, maar het is toch wel wat anders dan wij bedoeld hadden. Hetzelfde
geldt voor andere landen. Zonder dat "elk wat wils" zou er immers geen akkoord
zijn bereikt. Ook op dit punt zou ik graag wat meer inzicht hebben. Het Duitse
voorzitterschap volstaat op dit moment met de eer. Op zichzelf heel belangrijk,
maar het rechtvaardigt wel de vraag wat dit voor de houding en de gevoelens
van Duitsland op de wat langere termijn zal betekenen. Zal men die eer
steeds maar genoeg blijven vinden?De door Nederland gewenste stabilisatie van Europese uitgaven blijft vooralsnog
een vrome wens, maar de uitkomst is wel beter – dat moet gezegd –
dan de oorspronkelijke Commissievoorstellen.Onzekerheden kunnen fors roet in het eten gooien. De extra structuurfondsgelden
voor werkgelegenheid (zo'n 1 mld.) en voor asiel (400 mln.) zullen voor 50%
door Nederland moeten worden meegefinancierd. Er zullen ook door Europa goedgekeurde
plannen aan ten grondslag moeten liggen. Dat laatste was in het verleden niet
ons sterkste punt. De onderuitputting waar al over is gesproken, toonde dat
wel aan. Ook de verplichte medefinanciering kan nog wel wat problemen geven
als wij zelf niet zo ruim in de slappe was zitten. Graag het oordeel van de
minister van Financiën op dit punt. Helaas komt er geen asielfonds, ondanks
de initiatieven van Aznar. De noodzaak daartoe klemt volgens D66 echter nog
steeds en misschien zelfs wel meer, gezien de situatie in Kosovo.De landbouwhervormingen wordt meer tijd gegund en de financiën voor
landbouw blijven op het huidige niveau gestabiliseerd. Dat laatste was steeds
de inzet van Nederland en ook de temporisering, zeker waar het de zuivel betreft,
was een weg die minister Apotheker voorstond. Dit pakt voor Nederland niet
ongunstig uit; laten wij wel wezen. Helaas bleek de weg van cofinanciering
nog steeds niet bespreekbaar en zal dat ook de komende jaren niet zijn. Wij
betreuren dat. Enige zorgen maken wij ons over de betekenis van de temporisering
van de landbouwhervormingen voor de toetreding van de nieuwe landen en misschien
ook wel voor de ontwikkelingslanden. Graag krijgen wij op dit punt wat meer
helderheid.Hoopvol acht D66 het dat de weg wordt ingeslagen naar een fundamentele
wijziging van het eigenmiddelensysteem in 2002. Zal dit op termijn niet een
van de belangrijkste bijdragen zijn aan een eerlijke lastenverdeling? Zal
dan, ondanks onze geringere bijdrage, ook de nog steeds niet goed te verteren
"rebate" van het Verenigd Koninkrijk aantastbaar worden? Ik krijg daar graag
antwoord op. Uit de stukken is het mij niet geheel duidelijk geworden.Voorzitter! Concluderend: D66 is tevreden, ook al had het akkoord op onderdelen
beter gekund en blijft er nog veel ongewis. Ik hoop dat de daadkracht van
deze top doorwerkt in de noodzakelijke vervolgstappen, zoals de institutionele
hervormingen die bij het Verdrag van Amsterdam nog vooruit moesten worden
geschoven, maar waarvoor nu in ieder geval het financiële pad geëffend
lijkt.De heer Van den Berg (SGP):Mevrouw de voorzitter! De trieste ontwikkelingen in Kosovo hebben niet
alleen onze agenda voor vandaag overschaduwd, maar hadden ook veel invloed
op de top van Berlijn. Het is goed om, los van die ontwikkelingen, over die
top na te spreken, want daar is een akkoord bereikt over een zeer gewichtig
punt: Agenda 2000.De eerste reactie van de SGP-fractie over de uitkomst van de onderhandelingen
is dat wij financieel gezien zeker niet ontevreden mogen zijn. Dat mag ook
worden erkend. De vraag is wel of wij alle consequenties nu al kunnen overzien.
Is alles duidelijk en dan vooral de consequenties van de gesloten akkoorden
op langere termijn? De kritische vragen die de heer Van den Akker daarover
heeft gesteld, leven ook bij onze fractie. Ik maak eerst een aantal opmerkingen
die hiermee samenhangen om met een aantal andere onderwerpen te eindigen.In de eerste plaats ga ik in op de hervorming van de structuur- en cohesiefondsen.
Het is de vraag of de hervorming in de richting van concentratie en doelmatigheid
succesvol zal zijn. Het terugbrengen van de doelstellingen van de fondsen
van dertien naar drie is voor het belangrijkste deel slechts een kwestie geweest
van het samentrekken van de bestaande doelstellingen. In de praktijk zal dit
dus nauwelijks consequenties hebben voor de initiatieven van Commissie.In dit kader wil ik ook een vraag stellen over het asielfonds. Wij hebben
gehoord dat dit er niet komt, maar ik lees dat in het kader van het desbetreffende
communautair initiatief rekening zal worden gehouden met maatschappelijke
en professionele integratie van asielzoekers. Wat betekent dit? Wat heeft
dit voor financiële consequenties?Nog wezenlijker is dat wij zeer verbaasd zijn over de uiteindelijke financiële
enveloppe die is vastgesteld op 213 mld. euro voor de periode 2000-2006. In
het verslag van de Algemene Raad van 22 februari jl. was nog te lezen dat
Nederland, maar ook Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk, inzetten op 173
mld. Duitsland koerste op 200 mld. Uiteindelijk is men uitgekomen op 213 mld.
Dit is slechts 5 mld. verwijderd van de 218 mld. in de oorspronkelijke Commissievoorstellen.
Waarom is het middenscenario niet gehaald? Waarom is men zo hoog uitgekomen?
Moeten wij niet concluderen dat het doel van stabilisatie van de uitgaven
uiteindelijk niet is bereikt? Mijn fractie is over dit resultaat bepaald niet
tevreden.Over het uiteindelijke Nederlandse aandeel in de structuurfondsen lezen
wij in het verslag van de regering geen oordeel. Is de regering tevreden met
de uiteindelijke 1,7%, hetzelfde percentage als thans, of wil zij nog niet
spreken van een eerlijk aandeel?Recent bereikte ons het bericht dat de begrotingscommissie vanmiddag haar
ontevredenheid heeft uitgesproken over de uitkomsten van de top van Berlijn.
In het kort vindt de begrotingscommissie de voorgestelde perspectieven voor
de periode tot 2006 te krap. Ook wil de commissie meer flexibiliteit; tussen
de verschillende uitgavencategorieën moet kunnen worden geschoven. Een
en ander heeft ertoe geleid dat de begrotingscommissie op grond van artikel
203 van het EU-verdrag op basis van de nu voorgestelde perspectieven haar
medewerking heeft ontzegd aan de totstandkoming van het interinstitutionele
akkoord voor de periode 2000-2006. Het moge duidelijk zijn dat mijn fractie
meer achter de voorstellen van de Raad staat dan achter die van de commissie,
maar ik vraag of de regering op de hoogte is van dit nieuws en, zo ja, wat
daarop haar reactie is.Nog een opmerking op het financiële punt is dat de fraudebestrijding
pijnlijk wordt gemist in het totale pakket. Dat heeft mij zeer verbaasd. Die
was nu toch de aanleiding voor de problematiek die recent rond
de Commissie is ontstaan? Het had toch in de rede gelegen dat de eerstvolgende
Europese top daarover belangrijke en verstrekkende besluiten zou nemen. Niets
van dit alles. Wat is de reden daarvan? Moet het beleid niet worden geïntensiveerd?Een volgend punt, mevrouw de voorzitter, is het gemeenschappelijk landbouwbeleid.
Op dit terrein is sprake van een fors conflict van belangen. Het systeem van
inkomenssteun aan boeren wordt voorlopig nog gecontinueerd. Tot degressiviteit
van inkomsten is niet besloten. Voorts zijn er minder vergaande prijsdalingen
vastgesteld voor de granen. Die zaken stemmen mijn fractie tot tevredenheid.
De sector mag dan ook blij zijn dat de consequenties van de hervormingen nog
niet zo worden gevoeld.Aan de andere kant moeten wij helaas constateren dat de nu gekozen oplossing
een kortetermijnoplossing is. Wij hebben hier met twee problemen te maken.
Allereerst moeten wij toe naar een systeem met meer marktwerking. Daartoe
is nu niet gekomen en dat betekent een ongunstige startpositie voor de komende
WTO-onderhandelingen en er liggen nieuwe spanningen in het verschiet tussen
de Unie en de Verenigde Staten, die altijd tegen het werken met subsidies
zijn geweest.De toetreding van de Midden- en Oost-Europese landen betekent voor ons
dat wij met deze nieuwkomers een geweldige concurrentieslag moeten gaan leveren.
Die winnen wij niet wanneer wij de zuivelprijzen kunstmatig hoog houden. Drie
mogelijkheden resten nog. Bij toetreding twee systemen van financiering invoeren
of met ontzettend veel geld aan de Midden- en Oost-Europese landen dezelfde
financiering geven of door middel van degressiviteit en inkomenssteun door
de huidige lidstaten de Unie langzaam voor te bereiden op de toetreding van
de Midden- en Oost-Europese landen. Vooralsnog moeten wij concluderen dat
op bepaalde terreinen is gekozen voor een uitstel van executie.Twee onderwerpen tot slot, mevrouw de voorzitter. In de eerste plaats
de benoeming van een nieuwe Commissie. Wij spreken ons ongenoegen uit over
het nieuws dat de huidige Commissie, mevrouw Cresson incluis, mogelijk tot
na de zomervakantie zal blijven zitten. Het gaat dan met name om de genoemde
persoon. Kan echt niet bespoedigd worden dat zij vertrekt en, zo nee, waarom
niet? Voor ons blijft dit een zeer moeilijk te verteren punt. Wordt overigens
het pad gekozen dat de minister-president in het vorige debat helder en breedvoerig
uiteengezet heeft?Wij waarderen het overigens dat de minister-president zich niet beschikbaar
heeft gesteld als kandidaat-voorzitter van de Commissie. Wij denken dat hij
daarin de juiste keuze heeft gemaakt. Aan welke kandidaat denkt de Nederlandse
regering echter wanneer de heer Prodi bij ons op korte termijn langs komt
om een Nederlandse kandidaat? Wij nemen op grond van uitlatingen van staatssecretaris
Benschop aan dat ditmaal niet de politieke kleur, maar de kwaliteit van de
kandidaat centraal zal staan.Mevrouw de voorzitter! Onze fractie heeft met grote teleurstelling kennisgenomen
van de verklaring inzake het vredesproces in het Midden-Oosten. In die verklaring
lezen wij: "De Europese Unie bevestigt opnieuw het blijvende onvoorwaardelijk
recht van de Palestijnen op zelfbeschikking, waaronder de mogelijkheid van
een staat en ziet de spoedige uitoefening van dat recht tegemoet." Het moge
bekend zijn dat de SGP zich hierin niet kan vinden. Allereerst overziet de
Unie kennelijk niet de consequenties die deze positie voor het Midden-Oostenvredesproces
kan hebben. Premier Netanyahu heeft heel nadrukkelijk en terecht de vinger
gelegd bij de gevolgen hiervan voor de positie van Israël in het Midden-Oosten.
Ten tweede vinden wij dat Israël maar ook het Palestijnse volk recht
heeft op een veilig bestaan en dat uitspraken van de Unie niet alleen de voortgang
van de onderhandelingen kunnen frustreren, maar ook die gewenste veiligheid
in gevaar kunnen brengen.De heer Marijnissen (SP):Mevrouw de voorzitter! Ik wil graag beginnen met een hartenkreet. Het
was hedenavond dat NRC Handelsblad opende met de mededeling dat de grootste
partij in deze Kamer ervan beticht wordt in een boek dat morgen verschijnt,
dat zij honderdduizenden guldens de afgelopen jaren in de partijkas zou hebben
laten vloeien, geld van de Europese Unie ten behoeve van de nationale verkiezingscampagne.
Men zal begrijpen dat dit nieuwe voorbeeld van al of niet vermeende fraude
voor mij reden is geweest om het kabinet daarover vragen te stellen. Ik zal
er nu verder niet op ingaan. Het is wel een vierde voorbeeld van datgene wat
ons de afgelopen tijd ter ore is gekomen. Wij hebben te maken gehad met leden
van het Europees Parlement die tekenden en vertrokken. Wij hebben de structuurfondsen
meer dan eens gehad. Wij hebben gehad het verplicht terugtreden van de Europese
Commissie. Er was sprake van een rapport dat nogal vernietigend was voor de
Europese Commissie, in het bijzonder mevrouw Cresson. Ik wil mij aansluiten
bij al die woordvoerders die hun teleurstelling hebben uitgesproken over het
feit dat de Europese Commissie met uitzondering van de heer Santer tot na
de vakantie zal blijven zitten. Ik heb al bij een eerdere gelegenheid gezegd
dat ik de indruk heb dat fraude en Europa net zoiets zijn als voetbal en Cruijff.
Dat lijkt nu weer bevestigd.Mevrouw de voorzitter! Een felicitatie en plein public aan het adres van
het kabinet. Ja, mijnheer Timmermans, ja, mijnheer Weisglas het is mij een
genoegen om als oppositiepartij deze voetballers – één
geeft de voorzetten en de ander kopt de bal in; wat de derde doet is mij niet
helemaal duidelijk – een compliment te maken. Zij zijn in goede samenspraak
in staat geweest om Edinburgh te doen vergeten. De SP-fractie is daarover
buitengewoon gelukkig. Wij hebben altijd op het standpunt gestaan dat als
het over de structuurfondsen gaat, wij echt beter in Nederland zelf uit kunnen
maken of aan Flevoland al dan niet tientallen miljoenen moeten worden gegeven
voor steun dan dat het via Europa moet. Alleen al de bureaucratie kost een
hoop geld.Edoch, mevrouw de voorzitter, er zijn natuurlijk ook wel wat kanttekeningen
te plaatsen. Naar mijn indruk had de meerderheid van de Europese Unie zich
voorgenomen dat het budget op het huidige niveau bevroren zou worden, terwijl
dit, als ik goed ben geïnformeerd, niet gelukt is. Uiteindelijk stijgen
de uitgaven nu met 7,5 mld. euro per jaar; is dat niet gemiddeld 0,5 mld.
euro per lidstaat? "En is dat niet ongeveer 1,3 mld.?", zo vraag ik aan de minister van Financiën. Hoe kan hij in dit licht verklaren
dat hij zo tevreden is? En misschien kan hij ook meteen even zeggen waar hij
dat geld denkt te gaan halen.Verder sluit ik mij graag aan bij de opmerkingen van CDA en GPV, die toch
ook wel een nadere toelichting willen op de cijfers die tot ons zijn gekomen.
Als je de landelijke dagbladen mag geloven, zijn er op het laatst allerlei
cadeautjes aan de verschillende lidstaten verstrekt. En ik ben het met de
heer Van den Berg eens als hij zegt dat hij zich niet kan voorstellen dat
iedereen gelukkig is. Dat is onmogelijk; het kan niet zo zijn dat dit trio
naar Nederland terugkomt met de mededeling dat de financiële doelstelling
uit het regeerakkoord gehaald is, terwijl er geen andere landen zouden zijn
die moeten mededelen dat er in het vlees gesneden is. Nu heeft minister Zalm
alles in Berlijn natuurlijk goed nagerekend op zijn laptopje, opdat hij geen
kat in de zak zou kopen, dus er moet wel een beter verhaal zijn dat wat wij
tot nu toe hebben vernomen. Ik sluit mij dan ook aan bij het verzoek van de
CDA-fractie om op zo kort mogelijke termijn een overzicht te mogen ontvangen
van hoe het nu precies in elkaar zit, per jaar, per land en per categorie,
opdat wij ons een gedegen oordeel kunnen vormen. Het blijft immers curieus
dat nota bene de voorzitter, bondskanselier Schröder, na afloop van de
top niet kon verklaren hoe het nu precies voor Duitsland was afgelopen. En
als minister Zalm niet kan vertellen welk prijskaartje eraan hangt dat de
verlaging van de Nederlandse bijdrage niet al volgend jaar maar pas in 2002
ingaat, dan lijkt dat erop te duiden dat toch vooral het goede nieuws naar
buiten is gebracht. De vraag is dan ook aan de minister van Financiën
of hij nu wel duidelijkheid kan geven over de tegenvaller. En je vraagt je
trouwens af hoe het nu kan dat bij zo'n Europese top de meevallers blijkbaar
meteen duidelijk zijn, terwijl de tegenvallers altijd later nog becijferd
moeten worden.Dan nog enkele opmerkingen over het landbouwakkoord of, beter gezegd,
over wat daar uiteindelijk van over is gebleven. De liberalisering is een
beetje afgeremd en het zal geen verbazing wekken dat de fractie van de SP
daar niet rouwig om is. De toekomst van het platteland is in heel Europa meer
gebaat bij productiebeperking dan bij nog meer concurreren met de wereldmarkt.
Als volgend jaar de onderhandelingen over het vrijmaken van de wereldhandel
van start gaan, omdat met name Australië en de Verenigde Staten nogal
bezorgd zijn over de protectionistische politiek van Europa en de concurrentievervalsende
werking die daarvan uitgaat, dan zou ik wel eens willen weten of wat er in
Berlijn is afgesproken, voor het kabinet toereikend is om die onderhandelingen
te kunnen aangaan.De heer Timmermans (PvdA):Voorzitter! Ik kan me vergissen, maar volgens mij zijn de hervormingen
van het landbouwbeleid er juist op gericht van steun voor producten naar inkomenssteun
over te gaan. Dat heeft toch als effect dat er minder geproduceerd wordt?
Dat zou dan toch in lijn met de denkwijze van de heer Marijnissen moeten zijn
en dan zou hij die hervormingen toch moeten toejuichen?De heer Marijnissen (SP):Maar dat is ook zo; als u iets anders begrepen had, heb ik mij verkeerd
uitgedrukt. Ik sprak nu over de aanpassingen en ik vroeg aan het kabinet of
die geen problemen kunnen opleveren als er verder gesproken zal worden over
het vrijmaken van de wereldhandel.Mevrouw de voorzitter! Ik snap nog niet helemaal hoe het nu verder gaat
met Polen. Betekent hetgeen er nu in Berlijn uit de bus gekomen is, dat de
toetreding van Polen getemporiseerd moet worden omdat het, aangezien de aanpassingen
niet volledig zijn geweest, voor de Europese Unie financieel gewoon niet te
trekken is? En zo ja, hoe verhoudt zich dit dan tot de geruststellende woorden
tot Polen bij de Europese Raad in de trant van "maakt u zich geen zorgen,
het tempo en het doel blijft hetzelfde"? Als ik dit helemaal verkeerd zie,
graag een toelichting hierop.Men is het snel eens geworden over de nieuwe Europese voorzitter. Paars
blijft nog even aan de macht, dus voorlopig nog geen verkiezingen. Minister-president
Kok blijft! In ieder geval gaat hij niet naar de Europese Commissie, want
het is Prodi geworden. Ik wil een vraag over de procedure stellen. Gesteld
wordt dat Prodi genomineerd is als voorzitter en dat hij zo snel mogelijk
kandidaten voor de Europese Commissie moet zoeken. Tevens moet hij samenwerking
met de lidstaten zien te bewerkstelligen. Het nieuw gekozen Europees Parlement
moet hier goedkeuring aan verlenen en de nieuwe Europese Commissie moet dan
zo snel mogelijk worden geïnstalleerd en krijgt een mandaat van vijf
jaar. Vinden nu de nominaties plaats voor of na de verkiezingen?Tot slot krijg ik graag opheldering over de verklaring met betrekking
tot het Midden-Oosten. Ik heb er geen bezwaar tegen, maar ik wil horen of
ik het goed begrepen heb. Betekent dit dat de Europese Unie een eventuele
Palestijnse staat, uit te roepen in mei 1999, zal erkennen?De heer Weisglas (VVD):Voorzitter! In Berlijn heeft de Europese Unie bewezen onder moeilijke
omstandigheden – Kosovo en het aftreden van de Europese Commissie –
belangrijke besluiten te kunnen nemen. Dit is een knappe prestatie van het
Duitse voorzitterschap en in het bijzonder van de Duitse bondskanselier. De
beslissing over de nieuwe president van de Commissie was snel genomen en het
is belangrijk dat daarover geen verdeeldheid is ontstaan. Wij kennen de heer
Prodi, de beoogde nieuwe voorzitter van de Europese Commissie, als een verstandige,
noordelijk ingestelde Zuid-Europeaan en wij hebben er alle vertrouwen in dat
hij in de Europese Unie net zo'n effectief en economisch beleid zal voeren
als hij deed toen hij minister-president was.De heer Marijnissen (SP):Wat bedoelt u met een "noordelijk ingestelde Zuid-Europeaan"?De heer Weisglas (VVD):Een beetje zuinig, effectief, gericht op het tegengaan van fraude en op
het bereiken van gezonde economische doelstellingen.De heer Van Middelkoop (GPV):Misschien een beetje calvinistisch!De heer Weisglas (VVD):Het is belangrijk dat in Berlijn de besluitvorming over Agenda 2000 is
afgerond zodat de Europese Unie haar energie kan richten op andere belangrijke
zaken, zoals de uitbreiding en het vluchtelingenprobleem. Nederland is er
bij Agenda 2000 goed uitgekomen en dat is een compliment waard
voor het gehele Nederlandse onderhandelingsteam en met name voor de minister-president
en de minister van Financiën. Minister Zalm is de afgelopen jaren van
veel kanten, ook in de Kamer, bekritiseerd over zijn opstelling ten aanzien
van dit onderwerp, maar het was opvallend dat de afgelopen dagen veel van
zijn critici opeens woorden van lof voor hem hadden. Maar ja, wij weten het:
succes heeft vele vaders. En moeders, mevrouw Scheltema!Natuurlijk is het enigszins riskant om in een regeerakkoord een niet onaanzienlijk
bedrag in te boeken waarover eerst nog in de Europese Unie moet worden onderhandeld.
Juist daarom is het een mooie prestatie dat het bedrag van 1,3 mld. uit het
regeerakkoord is gehaald. Ik zeg dit mede tot de heer Van den Akker, hoewel
hij ook nog antwoord van minister Zalm krijgt. Dat neemt niet weg dat er natuurlijk
ook door ons enkele opmerkingen te maken zijn over het resultaat van Agenda
2000.De heer Van den Akker (CDA):Voorzitter! Op grond waarvan concludeert de heer Weisglas dat de doelstelling
uit het regeerakkoord is gehaald? In het regeerakkoord staat: een sobere ontwikkeling
van de EU-uitgaven voor de huidige lidstaten waardoor een besparing van de
afdrachten ten opzichte van de meerjarencijfers mogelijk wordt van 1,3 mld.
Daar is geen sprake van. Er is vooral sprake van hogere inkomsten uit de structuurfondsen.
Van een sobere ontwikkeling van de uitgaven kan niet worden gesproken. Die
uitgaven zijn met 20 mld. gestegen.De heer Weisglas (VVD):Ik hoop dat de minister van Financiën het goed vindt dat ik even
op zijn stoel ga zitten. Want eigenlijk zou hij nu moeten antwoorden. Ik wijs
op de afdrachten: 360 mln. minder voor douanerechten, 390 mln. minder voor
de Britse compensatie, 560 mln. minder omdat de financiële perspectieven
in totaliteit zijn verminderd en 30 mln. minder door de overschakeling van
de BTW-sleutel op de BNP-sleutel, om het zo maar te noemen. Als je dat bij
elkaar optelt, kom je uit op ruim 1,3 mld. Ik geef u nu uw zetel weer terug,
minister Zalm!Voorzitter! Nogmaals, dit neemt niet weg dat er enkele opmerkingen te
maken zijn over het resultaat van Agenda 2000. Het is jammer – dat geef
ik toe – dat er in plaats van reële nulgroei in de totale Europese
begroting toch weer sprake zal zijn van een relatief gezien behoorlijke groei
van de begroting van de Europese Unie. Dat is op zichzelf te betreuren. Daarnaast
wijs ik op de landbouwhervormingen. Die hadden verder kunnen en moeten gaan,
bijvoorbeeld op het punt van de cofinanciering. Het is dan ook de vraag –
in de media ook reeds gesteld door minister Van Aartsen – of het resultaat
van Berlijn zelfs op korte termijn ongeschonden door de onderhandelingen van
de WTO zal komen. Verder is het de vraag of de landbouwresultaten van Berlijn
de uitbreidingsonderhandelingen niet een stuk moeilijker zullen maken. Wat
de structuur- en cohesiefondsen betreft leeft de zeer principiële wens,
ook bij de Nederlandse regering, dat die fondsen eigenlijk slechts bestemd
zijn voor de armere EU-landen. Die wens is echter niet gerealiseerd. Dat is
jammer. Wat ook jammer is, is dat de gedachte van de bestedingsdwang, die
nog steeds in de structuurfondsen zit, niet is verlaten. En dus blijft de
onterechte druk op de ketel bestaan. Nogmaals, het is meer dan jammer dat
aan die hoofddoelstelling, alléén voor de armere landen, niet
is voldaan. Toch is het goed dat Nederland meer geld kan ontvangen voor werkgelegen-
heidsprojecten en voor asielzoekers. De VVD-fractie had wel liever gezien
dat het geld voor de asielzoekers was bestemd voor de opvang van asielzoekers
en niet zozeer voor programma's voor de integratie van asielzoekers. Het is
mij eerlijk gezegd ook niet duidelijk wat daarmee bedoeld is. Ik krijg hierop
graag een toelichting.Mevrouw de voorzitter! De Britse premier Blair heeft zich ontpopt als
de nieuwe Thatcher van zijn land. Hij zal er ongetwijfeld in zijn eigen parlement
complimenten voor krijgen. Het is jammer en ook niet terecht dat de Britse
compensatieregeling na al die jaren toch weer ongeschonden door de top van
Berlijn is gekomen. Maar ook hier geldt: ondanks dit te betreuren feit is
het goed dat Nederland als het ware meelift met de Britse compensatie. Nederland
moet nu een geringer deel bijdragen en heeft, samen met een aantal andere
landen, eigenlijk een nettobegrenzer gekregen.Ik maak nog een laatste opmerking over Agenda 2000. Er is besloten dat
na de uitbreiding van de Europese Unie de financiële perspectieven aangepast
moeten worden – dat is duidelijk – binnen het thans overeengekomen
maximum en dat daarover te zijner tijd met gekwalificeerde meerderheid zal
worden besloten door de Raad. Vergis ik mij nu of is dit toch de eerste keer
dat er over een dergelijke financiële aanpassing bij meerderheid wordt
besloten? Ik hoor graag een toelichting van de bewindslieden op dit onderdeel
van de besluitvorming.Voorzitter! Ook de fractie van de VVD is buitengewoon positief over het
feit dat er nu eindelijk overeenstemming is bereikt over het handels- en samenwerkingsverdrag
met Zuid-Afrika. Dat heeft echt schandelijk lang geduurd, maar dat lag, zo
voeg ik er meteen aan toe, absoluut niet aan de opeenvolgende Nederlandse
kabinetten. Zij hebben zich steeds ingezet voor het welslagen van het akkoord.
Ik teken hier overigens meer in het algemeen bij aan dat wij erop blijven
aandringen dat in dergelijke verdragen van de Europese Unie met derde landen
een terugnameclausule voor onder andere uitgeprocedeerde asielzoekers wordt
opgenomen. Dat is in het geval van Zuid-Afrika natuurlijk wat minder actueel,
maar voor de consistentie van de opbouw van dergelijke verdragen is het goed
dat er zo'n clausule in zit. Ik vraag de regering dan ook wellicht ten overvloede
om zich daarvoor te blijven inzetten.Met een aantal andere fracties zijn wij minder positief over de verklaring
inzake het vredesproces in het Midden-Oosten. Het is terecht dat de Europese
Unie in die verklaring aan de onderhandelende partijen, in de eerste plaats
Israël en de Palestijnse autoriteit, vraagt om zich te onthouden van
handelingen die vooruitlopen op het resultaat van de onderhandelingen over
de definitieve status van Jeruzalem, de bezette gebieden enzovoort. In dat
licht is het inconsequent – ik volg hierin graag collega Van Middelkoop –
dat de Europese Unie zelf een paar weken geleden met een verklaring over Jeruzalem
kwam waarin volledig vooruitgelopen werd op de inhoudelijke uitkomst van de
onderhandelingen daarover en dat nu in Berlijn met een verklaring
wordt gekomen over de erkenning van een onafhankelijke Palestijnse staat,
terwijl Israël volgens de verklaring van Berlijn uiteindelijk geen zeggenschap
meer heeft over het tot stand komen daarvan. Eerlijk gezegd, vindt de VVD-fractie
het nogal aanmatigend dat de Europese Unie stelt ervan overtuigd te zijn dat
een soevereine Palestijnse staat de beste waarborg zou zijn voor de veiligheid
van Israël. Misschien is het goed om een dergelijk oordeel in de eerste
plaats aan Israël zelf over te laten in de onderhandelingen. Hoe verhoudt
die opstelling van de Europese Unie ten aanzien van het Midden-Oosten in Berlijn
zich tot de positie van de Verenigde Staten in dezen? Heeft hierover overleg
plaatsgevonden met de Verenigde Staten?Het verbaast mij overigens dat de CDA-fractie naar aanleiding van mijn
interruptie onomwonden zei dat zij positief staat tegenover de verklaring
die in Berlijn is overeengekomen over het Midden-Oosten. Dat is natuurlijk
haar volste recht, maar ik mag toch constateren dat dit een behoorlijke zwenking
is in het beleid van het CDA, omdat opeenvolgende buitenlandwoordvoerders
en ook de fractievoorzitter zich altijd hebben uitgelaten conform de lijn
zoals die vanavond hier is uitgedragen door onder anderen de heer Van Middelkoop,
de heer Van den Berg, de heer Marijnissen en mijzelf.De heer Van den Akker (CDA):Voorzitter! Er zijn in Berlijn een heleboel punten genoemd met betrekking
tot het Midden-Oosten. Daar heb ik met name op gedoeld. Ik heb mij niet specifiek
uitgelaten over het stichten van een separate soevereine staat door de Palestijnen.De heer Weisglas (VVD):Ik ben blij dat u deze toevoeging geeft. Voor mij was dit punt de kern
van de verklaring over het Midden-Oosten. Als u daar nu enige afstand van
neemt, dan herken ik u weer, om het zo maar te zeggen.Voorzitter! Wij kennen allemaal de bekende uitdrukking: van schoenenpoetser
tot miljonair. De VVD-fractie is erg blij dat wij van minister Zalm na Berlijn
kunnen zeggen: van knakenpoetser tot miljardair.De heer Vendrik (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter! De top in Berlijn werd geheel overschaduwd door
het drama in Kosovo. Het is dan ook terecht dat daarover eerder op deze dag
eerst werd gedebatteerd met de minister-president en de minister van Buitenlandse
Zaken. Het is goed dat in Berlijn ruzie en besluiteloosheid over geld zijn
uitgebleven, want anders was het contrast wel heel erg groot geweest. Met
één resultaat van Berlijn voor Nederland is de fractie van GroenLinks
dan ook bijzonder tevreden: na misschien wel meer dan een jaar praten over
geld zal het Europees debat eindelijk weer voornamelijk over de inhoud gaan;
laten wij dat tenminste hopen.Voorzitter! Mijn bijdrage is gesplitst in drie delen. Ik begin met Agenda
2000. Ik geef ruiterlijk toe dat hier een grote felicitatie aan het adres
van de minister van Financiën past voor het binnenhalen van de 1,3 mld.
in 2002. Als ik het goed begrepen heb, wordt het zelfs nog iets meer. Maar
laat ik ook eerlijk zijn: het is wat de fractie van GroenLinks betreft een
halve felicitatie, want zij geldt alleen de minister van Financiën. Er
lijkt ons minder reden te zijn om ook zo uitbundig te handelen ten aanzien
van de andere leden van het kabinet, en ik zal dat uitleggen. Voor de fractie
van GroenLinks ging het in Berlijn niet om de Nederlandse schatkist, en ook
niet om het Paarse regeerakkoord. Het ging erom de Europese Unie financieel
klaar te stomen voor uitbreiding. Dát was ook de officiële doelstelling.
Als wij dan het resultaat van Berlijn zien, kunnen wij helaas niet onverdeeld
positief zijn.Voorzitter! Bij de landbouw zijn omwille van het zelfopgelegde plafond
van 40,5 mld. euro de eigen EU-doelstellingen en die van de Nederlandse regering
feitelijk losgelaten. Van die vier doelstellingen, te weten het mogelijk maken
van uitbreiding, recht doen aan de WTO-eisen, vergroenen en kosten beheersen,
is eigenlijk alleen het laatste gelukt. Hoe kun je bijvoorbeeld uitbreiden
met de eerste lidstaten in 2003, als je tegelijkertijd afspreekt dat de noodzakelijke
landbouwhervormingen pas afgerond worden in 2006? Door de vergroening niet
concreet in te vullen, wordt de historische kans gemist om een omslag te maken
naar duurzaamheid, naar een milieu- en diervriendelijke landbouw in Europa.
Wij snappen de juichtonen van de regering op dit punt ook niet. Ik vraag de
minister van Buitenlandse Zaken, niet in de laatste plaats vanwege zijn vroegere
hoedanigheid, om een reactie op dit punt.Voorzitter! In het algemeen zijn er geen nieuwe instrumenten afgesproken
voor productiebeheersing. Dat betekent dat de top in Berlijn ook geen einde
heeft gemaakt aan het dumpen van landbouwproducten met behulp van exportsubsidies.
Zo blijft de EU – dat blijft een steen des aanstoots – de markten
van ontwikkelingslanden ontwrichten, en zo dreigt opnieuw ruzie binnen de
WTO.Voorzitter! Mijn fractie is teleurgesteld dat de cohesiefondsen onverkort
zijn gehandhaafd. Straks treden landen toe met een bruto nationaal product
ver beneden de 90% van het EU-gemiddelde. Die landen krijgen dan toch ook
geen cohesiesteun? Als landen te ver achterblijven, moeten zij wat ons betreft
gewoon geholpen worden uit de structuurfondsen. Het geld van de cohesiefondsen
wordt dan ook, als het aan mijn fractie ligt, vooral ingezet voor een heldere
duurzaamheidsdoelstelling bij de structuurfondsen, ten behoeve van alle huidige
en toekomstige lidstaten. Mijn fractie betreurt het ook dat de mogelijkheid
is verkeken dat de komende zeven jaar binnen de EU er zoiets als een asielfonds
komt. De huidige crisis in Kosovo benadrukt opnieuw hoe groot de behoefte
aan zo'n solidariteitsfonds is. Kan de Nederlandse regering aangeven, hoeveel
geld van het Equal-initiatief aan asielprojecten zal worden besteed in Nederland
en de andere lidstaten?Voorzitter! Ik kom toe aan de Britse "rebate". Bij de behandeling van
het eigenmiddelenbesluit in december 1995 werd een motie van de heer Van der
Ploeg Kamerbreed aangenomen. Minister Zalm zei toen dat hij deze motie met
vreugde zou uitvoeren. De motie sprak uit dat het onacceptabel was dat sommige
landen eenzijdige kortingen op hun afdrachten genieten en dat de eenzijdige
Brits-Duitse korting bij Agenda 2000 beëindigd moest worden en vervangen
diende te worden door een voor alle landen gelijke financiële
regeling. Het resultaat van Berlijn is echter dat Nederland nu juist tot deze
Brits-Duitse eenzijdige kortingsclub is toegetreden. Mijn vraag aan de minister-president
en de minister van Financiën is hoe serieus hierover eigenlijk is onderhandeld.
Wat is de inhoudelijke motivering van de heer Blair om te persisteren in het
handhaven van deze korting?Voorzitter! Het karakter van de top van Berlijn kan ook omschreven worden
als de top van de nationale uitzonderingsposities. Dat is een fundamenteel
verkeerde tendens. De Unie wordt zo ingewikkelder, onoverzichtelijker en naar
ons inzicht ook fraudegevoeliger en bureaucratischer. Ziet de regering dit
gevaar ook? De conclusie moet zijn dat na de top van Berlijn dezelfde conclusie
moet worden getrokken als na de top van Amsterdam, waar de institutionele
hervormingen, benodigd voor de uitbreiding van de Unie, ook niet zijn afgerond.
Op de vraag, die nu eigenlijk definitief beantwoord had moeten worden, of
de Unie klaar is voor uitbreiding moet het antwoord opnieuw "neen, nog niet"
luiden. Dat legt weer een grotere verplichting op de top van Keulen in juni,
waar over een nieuw tijdpad voor de intergouvernementele conferentie moet
worden gesproken. Blijft de regering – laten wij dat hopen – desondanks
van mening dat de eerste toetreders uit Midden- en Oost-Europa echt per 2003
in ons midden zijn te verwelkomen? Hoe valt dat te rijmen met het uitstel
van het op orde brengen van de Unie?Dan enkele opmerkingen over het Duitse voorzitterschap. De afgelopen tijd
is door sommigen nogal sceptisch gedaan over de inzet van dit voorzitterschap.
De fractie van GroenLinks is echter de mening toegedaan dat de heren Fischer
en Schröder met het akkoord van Berlijn toch hebben bewezen wat zij waard
zijn. De vraag hoe wij Europa bij elkaar houden, stond bij hen voorop. Duitsland
zelf is er daardoor bekaaid vanaf gekomen. Het is dan ook opvallend dat zelfs
de heer Schröder niet eens wist te melden hoeveel zijn land erop achteruit
is gegaan. Van tevoren is in de media naar voren gekomen dat Nederlandse ambtenaren
met een speciaal rekenmodel in de computer naar Berlijn zijn gereisd om gedurende
de onderhandelingen ieder bod meteen te kunnen controleren op de vraag of
de gewenste 1,3 mld. wel gehaald zou worden.De heer Timmermans (PvdA):Voorzitter! De opmerking van de heer Vendrik over de heren Fischer en
Schröder ontlokt mij de volgende vraag. Heeft de heer Vendrik wel eens
gehoord van het fabeltje van de olifant en de muis die samen over een brug
lopen? De muis zegt dan tegen de olifant: "Wat stampen wij lekker, hè?".De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter! Dat fabeltje is mij bekend. Het is een heel leuk fabeltje.Is het in die nacht, te midden van dat computermodel waar de Nederlandse
bijdrage zo secuur in kon worden berekend, wel eens bij de minister-president
opgekomen om enige solidariteit met Duitsland te betrachten, in die zin dat
hijzelf wat lager uit zou komen en Duitsland wat minder laag? Ik zeg dat ook
omdat Nederland die Duitse steun afgelopen jaar uitdrukkelijk heeft gezocht.
Ik zeg dat ook met het oog op het draagvlak onder de bevolking van de grootste
lidstaat van de Europese Unie. Graag een reactie.Dan nog enkele punten over het resultaat voor Nederland zelf. Allereerst
geldt dat sprake is van een voorlopig resultaat. Het is met potlood geschreven
en niet met onuitwisbare inkt. Het onderhan- delingsresultaat zal straks in
het kader van het institutioneel akkoord nog ter goedkeuring aan het Europees
Parlement moeten worden voorgelegd. Het Europees Parlement zal ongetwijfeld
zijn eigen wensen hebben. Zo lijkt in ieder geval het nu afgesproken administratieve
budget te gering om de gedwongen ontslagen te financieren die er bij de Commissie
ongetwijfeld staan aan te komen. Het is al bekend dat er knelpunten zijn.
Er is ook een tekort aan deskundig personeel. Ook de pensioenlasten lopen
snel op bij deze veertig jaar oude club. Daar is eigenlijk nog nooit goed
voor begroot. Ook heeft het Europees Parlement meer ambities rond het buitenlands
beleid. Er liggen dus nogal wat wensen. Het is de vraag hoe deze worden gefinancierd.
Als het totale uitgavenpakket dankzij de wensen van het Europees Parlement
nog wat stijgt, dan stijgt ook de Nederlandse contributie. Per saldo daalt
de bezuiniging dan. Is dit aanvaardbaar voor de Nederlandse regering? Met
andere woorden, welke ruimte wordt er geboden aan het Europees Parlement om
zijn eigen stempel op dit besluit te drukken?Een ongewisse factor is dat voor de twee grote bezuinigingsposten voor
Nederland, namelijk de lagere bijdrage aan de Engelse "rebate" en het hogere
percentage nationale inhouding op de douanerechten, een wijziging van het
eigenmiddelenbesluit nodig is. Die wijziging moet ook nog door alle lidstaten
worden geratificeerd. Dat gecombineerd met de uitgestelde beslissing bij landbouw
kan nog complexe onderhandelingen rond 2000 mogelijk maken.Ik heb nog een vraag over de douanerechten. Hoe realistisch is de schatting
die nu in de stukken staat omtrent de opbrengst? Het valt te verwachten dat
door de maatregelen van de WTO de invoerrechten, een post waarvan de bijdrage
met betrekking tot de douanerechten afhankelijk is, gaan dalen. Het is de
vraag of de toegenomen inkomsten voor Nederland dan niet weer gaan teruglopen,
nadat daarover in WTO-verband is afgesproken en geoordeeld.Nederland heeft ook meer geld losgepeuterd uit de structuurfondsen. Daarvoor
moest zelfs een criterium alleen voor Nederland worden gemaakt, vanwege de
lage arbeidsparticipatie. Mijn fractie vindt het wel heel ironisch dat uitgerekend
degenen die in dit huis altijd bij hoog en laag beweren en bezweren dat er
geen Europees geld naar Europese banenplannen mag gaan, nu moeten juichen,
omdat alleen Nederland Europees geld krijgt voor het creëren van banen.
En dat voor een Paarse coalitie die in Europa loopt te pronken met het poldermodel
en zijn fantastische werkgelegenheidsresultaten. Het kan verkeren.Het lijkt ons dat hier de doelstelling van het behalen van de 1,3 mld.
de inhoud nogal de das om heeft gedaan. Wij vinden het niet begrijpelijk dat
de regering aan deze gelegenheidsconstructie het woord "eerlijk" verbindt.
Kortom, wij hebben nog heel veel vragen over de 1,3 mld. Mijn fractie schaart
zich dan ook graag aan de zijde van diegenen die nog een nader debat wensen,
met name met de minister van Financiën, om van de hoed en de rand te
weten als het gaat om de resultaten van Berlijn en de gevolgen
voor de diverse nationale begrotingen in de Europese Unie.Ik heb nog een enkele opmerking over een aantal andere agendapunten. Wij
zijn verheugd met de snelle voordracht van de heer Prodi. Noord of zuid, laten
wij hopen dat het een goede voorzitter wordt. Wanneer denkt de regering overigens
de naam van de Nederlandse kandidaat-commissaris te geven?Wij zijn uiteraard ook bijzonder blij dat er eindelijk overeenstemming
is met Zuid-Afrika over het handelsverdrag. Wanneer wordt dat akkoord ondertekend?Wij zijn buitengewoon tevreden met het standpunt over het uitroepen van
de Palestijnse staat, want zo kun je het wel lezen.Tot slot heb ik nog een vraag over het aanblijven van mevrouw Cresson
als demissionair commissaris. Dat lijkt ons buitengewoon onwenselijk. Wij
hebben in een eerder debat begrepen dat de Nederlandse regering zich er sterk
voor zou maken dat dit niet zou gebeuren. Wat is daar in Berlijn precies over
besloten? Waarom is van die eerdere lijn afgeweken?Minister Kok:Mevrouw de voorzitter! Ik dank de Kamer voor haar inbreng in eerste termijn,
met inbegrip van de, weliswaar ingehouden en in verschillende toonaarden uitgesproken,
woorden van waardering voor de uitkomsten van de top. Dit was volgens mij
een top die de trefwoorden "besluitvaardigheid" en "daadkracht" verdient.
Het was een top die in belangrijke mate succesvol kon worden afgerond door
de kwaliteit van de zijde van het voorzitterschap. De top stond onder de druk
van Kosovo. Dat heeft niet alleen veel tijd gevraagd, maar ook veel aandacht
genomen. Dat desondanks de afspraken over Agenda 2000 konden worden gemaakt
zoals ze nu voorliggen, is des te markanter. Men zou kunnen zeggen: vanwege
die omstandigheden mocht het overleg over Agenda 2000 ook niet mislukken.
Dat is echter iets te gemakkelijk gezegd. De onderhandelingen waren tot het
laatste moment heel moeilijk, vanwege de uiteenlopende belangen, de uiteenlopende
posities. Des te belangrijker is het feit dat wij met een positief resultaat
hebben kunnen afsluiten.Dat pakket van afspraken over de financiële architectuur heeft de
basis voor een sterkere, nog beter tot wasdom komende Europese integratie
versterkt. Er zijn vanavond voorbeelden genoemd, zoals de tijdige uitbreiding,
de versterking van het gemeenschappelijk veiligheids- en buitenlands beleid,
het meer en beter spreken met één stem, het versterken van de
samenwerking op terreinen als politie, justitie, asiel en migratie, werkgelegenheidsbeleid
en tijdig nader bezien van de institutionele voorwaarden die straks een uitbreiding
van de Unie beter mogelijk maken. Anders gezegd: de follow-up van Amsterdam.
Al die dingen die na Amsterdam nog nodig zijn, zijn vorm en inhoud gegeven.De Europese Commissie is teruggetreden. Dat vereiste een besluit over
het voorzitterschap van de nieuwe Commissie. Het is verheugend dat daarvoor
consensus aanwezig was. De procedure die in Berlijn overeen is gekomen, klopt
voor 100% met het voorstel dat vanuit Nederland en daarna vanuit de Benelux
is gedaan. In Nederland hebben wij hier in de Kamer al pratend vormgegeven
aan de methode die wij voorstelden. In de discussie en in antwoord op vragen
kreeg de precieze uitwerking van dat idee nog wat meer scherpte. Diezelfde
avond na het Kamerdebat hebben wij de premiers, de ministers van buitenlandse
zaken en de ministers van financiën van de beide andere Beneluxlanden
op bezoek gehad in Den Haag. Toen hebben wij afgesproken dat er in Beneluxverband
unanimiteit kon worden ontwikkeld met betrekking tot de te volgen procedure.
Het heeft wel geholpen dat er in Berlijn een voorstel van deze drie Beneluxlanden
voorlag. Ik meen dat ik die formule nu niet hoef te herhalen. Zij is onder
andere terug te vinden in de brief aan het voorzitterschap. De nieuwe Commissie
treedt volgens die formule pas aan nadat het nieuw verkozen Europees Parlement
een oordeel over die nieuwe ploeg heeft gegeven. De heer Prodi is beoogd voorzitter.
Dat wordt voorgelegd aan het Europees Parlement in zijn huidige samenstelling.
Het Europees Parlement zal zelf, indien het Verdrag van Amsterdam nog niet
in werking is getreden vanwege de nog niet afgeronde ratificatie, in ieder
van de lidstaten naar de letter en de geest van het Verdrag van Amsterdam
van de rechten gebruik maken die in Amsterdam aan het parlement zijn toegekend.
Daarna komt er een proces waarin de nieuwe voorzitter – de heer Prodi –
de elementen van het politiek program van de nieuwe Commissie verder gaat
ontwikkelen. Hij moet dan in samenspraak met lidstaten komen tot het samenstellen
van het team, de nieuwe club.Ik kan nog niet aangeven wanneer de procedure voor het voordragen van
de Nederlandse commissaris in gang wordt gezet. In elk geval zal hieraan de
komende weken door het kabinet de nodige aandacht worden gegeven. Na half
juni zal een beoogd team aan het oordeel van het nieuwe Parlement worden voorgelegd,
zodat de nieuwe Commissie zo snel mogelijk in de loop van de zomer –
het liefst op 1 augustus – kan beginnen en dan voor een volle periode
van vijf jaar, met behoud van de rechten die het parlement heeft aan het einde
van het jaar.De heer Van Middelkoop (GPV):De minister-president heeft het over een volle periode. Ik wijs hem erop
dat in de verdragen data genoemd worden. Volgens de verdragen kan een nieuwe
Commissie pas gaan functioneren vanaf 7 januari. Ik meen begrepen te hebben
dat de heer Prodi en de zijnen deze zomer daadwerkelijk gaan functioneren
en de termijn van de huidige Commissie vol maken en dat begin januari die
termijn van vijf jaren begint. Zie ik dat goed?Minister Kok:Ja, je kunt eigenlijk zeggen dat de periode van vijf jaar een periode
van vijfeneenhalf jaar wordt.De heer Van Middelkoop (GPV):Dan heb ik nog een vraag. De heer Prodi begint formeel te functioneren
na de zomer, dus in relatie met het nieuwe Europees Parlement. Dat lijkt mij
prima. De heer Santer heeft zich kandidaat gesteld voor het Europees Parlement.
Dan krijgen wij dus nog een fase waarin de Commissie in de huidige samenstelling
geen voorzitter meer heeft.Minister Kok:De Commissie zal altijd een voorzitter hebben. Zij zal dan in die vacature
voorzien. Dus het is aan de heer Santer om te beslissen wanneer hij de tijd gekomen acht om ruimte te maken. Als jong aanstormend europarlementariër
met ambities kan hij natuurlijk niet op alle stoelen tegelijk zitten. Dan
zal een van de vice-presidenten van de Commissie waarnemend voorzitter worden.De heer Van Middelkoop (GPV):Wij lopen toch niet het risico dat mevrouw Cresson hem opvolgt?Minister Kok:Zij is geen vice-president.De heer Marijnissen (SP):Over ruim twee maanden worden de Europese verkiezingen gehouden. Mijn
concrete vraag is: zullen de lidstaten hun voordrachten aan Prodi bekendmaken
voor of na die verkiezingen?Minister Kok:Ik denk dat het verstandig is om dat daarvoor te doen om tijdig aan de
bal te zijn. Het is uiteraard niet de bedoeling om de kiezer te bruuskeren.
Het zou misschien gevoelig kunnen liggen, omdat men vindt dat de lidstaten
moeten bepalen welke politieke kleur de nieuwe nationale commissaris moet
hebben, maar het is belangrijk om, wanneer de Commissie moet worden samengesteld,
tijdig de goede kandidaat te hebben. Op die wijze kan rekening gehouden worden
met de mogelijkheid om een niet al te lichte portefeuille te bezetten. Het
zou geen sterk bod zijn als Nederland er nog eens drie maanden voor uittrekt
om met een kandidaat te komen, terwijl alle andere landen al vrij snel met
een kandidaat naar voren komen.De heer Marijnissen (SP):Ik maak uit uw woorden op dat daar in Berlijn niet over is gesproken.
Over de kandidatuur van personen wordt dus pas gesproken nadat de verkiezingen...Minister Kok:Nee. Dat heb ik niet gezegd.De heer Marijnissen (SP):Begrijp ik u goed dat in Berlijn niet is afgesproken dat de lidstaten
hun nominaties of voordrachten niet bekendmaken voor de verkiezingen? Dat
zal dus voor de verkiezingen worden gedaan.Minister Kok:Dat kan. In sommige landen zal dat niet het geval zijn. Ik heb het voorbeeld
gegeven van België en Luxemburg. Die landen hebben nationale verkiezingen
op diezelfde dagen. Ik sluit niet uit dat hun voorkeur voor de door ons voorgestelde
formule mede is ingegeven door de overweging dat het prettig is de nationale
kandidaat voor Europa na de nationale verkiezingen voor te dragen. Een land
dat niet op die dagen, 10 t/m 13 juni, nationale verkiezingen voor het parlement
heeft, doet er om tactische redenen niet verstandig aan om onnodig lang met
het voordragen van de nationale kandidaat te wachten. Normaal gesproken zal
Nederland ook tot deze categorie landen behoren. Wij zouden anders wel heel
snel moeten zijn! Als men te lang wacht, laat men erg veel over aan de anderen.
Die zullen immers sneller zijn met de voordracht van een persoon. Soms zullen
dan in de gesprekken met de beoogd voorzitter mogelijke configuraties een
rol spelen: wie komt op welke plek? Nederland moet zich absoluut niet overhaasten
en van de ene op de andere week met een kandidaat komen. Wij moeten er echter
niet te lang mee wachten.De heer Marijnissen (SP):Er wordt in de Kamer door bijna alle fracties in alle toonaarden aangegeven
dat het niet om de partijpolitieke kleur moet gaan van de commissaris, maar
om de kwaliteit. Alleen de fractie van GroenLinks heeft expliciet gezegd dat
het een sociaal-democraat moet zijn. Er is echter wel sprake van enige relatie.
Als bij de verkiezingen mocht blijken dat wat de VVD met Europa wil, niet
door de kiezer wordt gehonoreerd, is het in dat geval raar als het kabinet
eventueel zou besluiten om iemand uit VVD-kring te kandideren. Ik neem aan
dat de minister-president dit punt ook onder ogen ziet.Minister Kok:Des te meer reden om tempo te maken!De heer Marijnissen (SP):Uit democratisch oogpunt is dat niet zo'n goede opmerking.Minister Kok:Ik vind het verwijzen naar het democratisch oogpunt onzinnig. Nederland
moet, gegeven een aantal te maken afwegingen, de beste persoon, man of vrouw,
voordragen voor de Europese Commissie. De selectie van deze persoon voor deze
nieuwe missie in deze nieuwe periode moet onderwerp van een objectieve en
kwalitatieve beoordeling zijn. De regering zal daarvoor verantwoording afleggen
aan de Kamer. Het lijkt mij dat dit juist geen onderdeel van verkiezingsrumoer
moet zijn. Deze afweging wordt gemaakt. Wij staan daarvoor. Wij maken het
kenbaar. De Kamer kan daar eventueel in meerderheid of in minderheid anders
over denken. Ik hoop dat het een minderheid zal zijn. Een groot aantal lidstaten
zal in de komende weken met hun kandidaten komen. Dat kan ik de Kamer voorspellen.
Het zou dan ook slecht zijn als Nederland daarbij drie maanden lang zijn kruit
droog houdt. Dan vist men geheid achter het net bij de mogelijkheid om een
goed persoon voor te dragen op een bij de statuur van Nederland passende portefeuille.De heer Van den Akker (CDA):Komt de minister-president nog terug op mevrouw Cresson?Minister Kok:Nee. In Berlijn hebben wij daar geen woord over gewisseld. Het ging over
de voordracht van de nieuwe Commissievoorzitter.De heer Van den Akker (CDA):De heer Kok zegt dat het wel tot 1 augustus en misschien wel langer kan
duren voordat de nieuwe ploeg is aangetreden. Dat betekent dat mevrouw Cresson
er nog een halfjaar zit. Mijn specifieke vraag aan de minister-president is
of hij dat acceptabel vindt, gezien hetgeen er is gebeurd.Minister Kok:Dat antwoord is uitgebreid gegeven in het debat van een aantal weken geleden.
Ik heb mijn opvattingen erover gegeven. Ik heb ook gezegd dat ik er contacten
met Parijs over heb gehad. Ik heb vervolgens aangegeven dat Nederland op dit
punt a. via de Raad geen rechten heeft die men kan doen gelden en b. zeker
geen Alleingang zal kiezen. De Kamer heeft daarvan kennisgenomen.De heer Van den Akker (CDA):Nederland alleen kan niets doen. De Europese Raad in zijn totaliteit kan
dat wel. De vraag is of het in Berlijn aan de orde is geweest.Minister Kok:Het antwoord is nee.De heer Van den Akker (CDA):Dat is jammer.Minister Kok:Daar ging het niet over in Berlijn. De opdracht was om te kijken of er
consensus gevonden kon worden over een beoogd voorzitter van de nieuwe Commissie.
De Raad is niet de baas van de Commissie. De heer Van den Akker vroeg in zijn
bijdrage ook iets over de verhouding tussen de organen. Het Europees Parlement –
dat is de afgelopen weken en maanden wel gebleken – kan een oordeel
geven over de Commissie en over commissarissen. Zelf heb ik dus niets toe
te voegen aan hetgeen ik in het eerdere debat heb gezegd over de plaats van
mevrouw Cresson. Berlijn was niet het moment en de Europese Raad was niet
de plaats om daarover tot uitspraken te komen.De voorzitter:Mijnheer Van den Akker, wij gaan niet het debat van een paar weken geleden
overdoen. Als u nog een andere vraag over dit punt hebt, kunt u die stellen,
maar niet dezelfde vraag waar u toch weer hetzelfde antwoord op krijgt.De heer Van den Akker (CDA):Maar wij kunnen toch geen van allen happy zijn met de uitkomst dat iemand
die zo'n vernietigend rapport over zich heen heeft gekregen, er nog een halfjaar
zit? Dat kan toch voor niemand acceptabel zijn?De voorzitter:Dit was uw laatste vraag op dit punt.Minister Kok:De vraag is niet wie het meest happy is, de vraag is of het aan de Europese
Raad toekomt om daarover beslissingen te nemen. Ik kan u één
ding verzekeren: een oordeel zoals u dat zou wensen, zal in ieder geval niet
door Frankrijk worden gedeeld.De voorzitter:Ik constateer dat de heer Vendrik nog een vraag wil stellen. Ik neem aan
dat ook hij niet het debat van een paar weken geleden of de interruptie van
zojuist gaat overdoen.De heer Vendrik (GroenLinks):Het debat van een paar weken geleden zal ik zeker niet overdoen, maar
de minister-president zegt dat het niet aan de Europese Raad is om hierover
een uitspraak te doen. Aan welke raad is dat dan wel?Minister Kok:Ik denk aan geen enkele raad. Ik zou ook niet weten hoe men hierover tot
overeenstemming zou kunnen komen wanneer het land van herkomst (Frankrijk)
daar niet mee instemt. Als u daar een oplossing voor hebt, houd ik mij aanbevolen.De voorzitter:Ik zou zeggen: vervolgt u uw betoog.Minister Kok:Dat brengt mij op Agenda 2000, voorzitter. Ik wil daar maar een enkele
opmerking over maken, want de beide collega's zijn zeer geprepareerd en gemotiveerd
om op de diverse onderwerpen hun bijdrage te leveren. Het resultaat –
dat hebben wij ook vrijdagmorgen vroeg gezegd – is inderdaad om mee
thuis te komen, ondanks compromissen die in zo'n pakket natuurlijk onontkoombaar
zijn. Er worden uiteraard paaltjes geslagen en die gaan naar de mate waarin
de onderhandelingen verder vorderen, nog dieper de grond in. Met sommige landen
viel daar gewoon niet over te praten. Een voorbeeld daarvan is de afwijzing
van de cofinanciering, of het willen handhaven van de Britse "rebate". Voor
Nederland was van groot belang het zo dicht mogelijk uitkomen bij reële
stabilisatie. Zonder onze inzet die zich maandenlang heeft voortgezet en waar
wij veel steun voor hebben gevonden, zouden wij veel minder ver zijn gekomen
dan nu het geval is.De landbouw bevat een aantal elementen, met name in de vorm van later
intredende hervormingen en het niet in het pakket opgenomen zijn van degressiviteit,
waar Nederland met andere landen een veer heeft moeten laten. Dat is ontegenzeggelijk
het geval. Op het punt van de eigen middelen en de nettopositie – dat
zal straks nog uitvoeriger worden toegelicht – zijn wij heel goed uitgekomen.
Samen met de structuurfondsen en de cohesiefondsen heeft dat, alles bij elkaar,
een beeld opgeleverd waarbij wij natuurlijk wat hebben moeten ingeven op de
verdergaande eisen van een aantal lidstaten, maar de mate waarin dat moest
gebeuren, is beperkt gebleven, en ons aandeel daarbinnen is beter dan velen
binnen en buiten deze Kamer tot kort voor Berlijn hadden verwacht.Heeft Nederland dan op een bepaald moment nog gedacht dat het toch wat
meer solidair zou moeten zijn met landen die dreigden er slechter uit te komen
dan Nederland? Nee, dat besef is niet bij ons opgekomen. Ieder land zit goed
voorbereid en goed toegerust aan tafel en voor het Duitse voorzitterschap
gold zeer in het bijzonder dat men een goed resultaat wenste; dat siert de
kanselier en de regering van de Bondsrepubliek. Op een bepaald moment lopen
echter, gezien de techniek van de instrumenten, de belangen noodzakelijkerwijs
wat uit elkaar. Als het bijvoorbeeld gaat over de vraag welk deel van de invoerrechten
een land zelf mag houden, lopen door de geografische ligging en de rol die
landen nu eenmaal in de invoer spelen, Duitsland en Nederland uit elkaar.
Daarnaast hebben wij zwaar gewerkt aan beperking van het aandeel in de Britse
"rebate", maar voor Duitsland gold en geldt al een bepaalde korting daarop.
Voor Nederland was heel belangrijk of het resultaat dat ons voor ogen stond,
kon worden gerealiseerd. Nu kan men wel zeggen dat dat vooral een goed resultaat
is in termen van geld, maar als dat niet was gelukt, zou het debat van vandaag
of straks over de Voorjaarsnota zijn gegaan over de vraag ten koste van welke
belangrijke prioriteiten van kabinetsbeleid de prijs gaat die Nederland in
Berlijn heeft moeten betalen. Men kan wel zeggen dat het "alleen maar" resultaat
is in termen van geld, maar het kabinet kent vele belangrijke beleidsprioriteiten
waaraan geld moet worden besteed terwijl de budgettaire situatie niet bepaald
eenvoudig is.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik wil graag het politieke oordeel van de minister-president horen over
de uitkomst van deze top in het licht van de mening van eenieder in Europa
dat met de afronding van de bespreking over Agenda 2000 Europa klaar wordt
gemaakt voor de uitbreiding. Dat was de grote opdracht. Ik constateer nu dat
het met het geld is gelukt, maar dat de top in Berlijn is mislukt in die zin
dat niet die helderheid is geboden die uitbreiding mogelijk maakt. Dat is
toch niet gelukt?Minister Kok:Dat politieke oordeel zou gemakkelijker zijn te geven als er iets van
een bewijsvoering in uw redenering zou zitten. Er is geen sprake
van dat de uitkomst van de onderhandelingen over Agenda 2000 een sta-in-de-weg
is voor een goed voorbereide uitbreiding. Ten opzichte van hetgeen enkele
weken geleden voorlag, is op een enkel onderdeel van het landbouwhervormingspakket
enige vertraging ontstaan. Dat betreft overigens onderwerpen waarvan nog maar
enkele maanden geleden niet iedereen zou hebben verwacht dat de EU kans zou
zien om überhaupt tot die hervormingen te komen. Dat geldt voor de zuivel-
en de graansector. Er zijn inderdaad beperkte vertragingen in de tijd ontstaan,
maar die kunnen niet worden beschouwd als een sta-in-de-weg bij het voorbereiden
van de uitbreidingsonderhandelingen. Ze kunnen wel van invloed zijn op de
naar mijn mening niet te vermijden overgangsperioden op onderdelen van het
landbouwbeleid bij het toetreden van nieuwe lidstaten. Ik ga ervan uit dat,
als de uitbreidingsonderhandelingen tot een positief einde zijn gebracht,
er op onderdelen van het EU-beleid overgangsperiodes nodig zijn. De vertragingen
die op onderdelen van het landbouwdossier zijn ontstaan ten opzichte van het
eerdere pakket van de landbouwministers, kunnen inderdaad een bepaald effect
hebben op de duur van overgangsperiodes. Maar dat staat het afronden van onderhandelingen
en het maken van goede politieke afspraken over het uitbreidingsmoment niet
in de weg. Na de totstandkoming van het Verdrag van Amsterdam – de fractie
van GroenLinks heeft tegen dat verdrag gestemd, maar ik moet er niet aan denken
dat wij zonder "Amsterdam" hadden gezeten – is afgesproken dat er nieuwe
institutionele afspraken zullen worden gemaakt.In Keulen en Helsinki zal een tijdpad worden vastgesteld voor het voorbereiden
van een aantal institutionele regelingen die Europa rijper maken voor de toekomst.
Daarvoor heeft het akkoord over Agenda 2000 de weg vrijgemaakt. Als dat akkoord
er niet was gekomen, zou het tijdens de top van Keulen en wellicht ook tijdens
het Finse voorzitterschap voornamelijk gaan over het afronden van de financiële
onderhandelingen. Nu hebben wij de ruimte om met elkaar op het institutionele
vlak een aantal nieuwe stappen te zetten, hoe moeilijk ook. Dit is een van
de volgende punten die wij ter hand gaan nemen.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Voorzitter! Bij het afsluiten van dit akkoord zijn er verschillende winnaars.
Vrijwel alle landen hebben wel wat binnen gehaald en konden dus positief gestemd
naar huis terugkeren, alleen Duitsland niet. Duitsland – en dan met
name de heer Schröder – had natuurlijk de eer dit tot een goed
einde te hebben gebracht, maar Agenda 2000 beslaat bijna zeven jaar. Het is
de vraag hoe het draagvlak in Duitsland voor deze maatregelen verder in te
tijd zal zijn, nu Duitsland hier financieel niet zo goed is uitgekomen. Kan
de minister-president hierover iets zeggen? Is hij van mening dat de uitwerking
voldoende mogelijkheden biedt om Duitsland in het vervolg iets mee naar huis
te geven, dat het nu nog niet kon incasseren?Minister Kok:Ik heb de indruk dat de heer Schröder als het om generositeit gaat,
niet in de schaduw is komen te staan van de bijdrage die de heer Kohl in Edinburgh
heeft geleverd. In die zin is het voor sommigen in Duitsland misschien al
een verademing dat het niet opnieuw diep hoefde te gaan in termen van additionele
bijdragen. De eerste reacties in het Duitse parlement leverden een vrij voorspelbaar
beeld op. De vertegenwoordigers van CDU-CSU zijn natuurlijk erg negatief en
de regeringsfracties zijn gematigd positief. Het zou Nederland kunnen zijn.De heer Timmermans (PvdA):Mevrouw de voorzitter! Ik wil terugkomen op het gemeenschappelijk landbouwbeleid,
want ik vind dat de minister-president de zaak te gemakkelijk naar de overgangstermijnen
schuift. Is hij het ermee eens dat er met deze uitkomst een probleem is gecreëerd
voor de Unie ten opzichte van de plannen die voorlagen in Agenda 2000? Dit
is niet zozeer een financieel probleem, maar een probleem dat wordt veroorzaakt
door het vooruitschuiven van een aantal wezenlijke hervormingen van het landbouwbeleid.
Dit geldt niet alleen voor de uitbreidingsdiscussie, maar ook voor de WTO
en de positie van de ontwikkelingslanden. Wil de minister-president hierop
reageren?Minister Kok:De heer Van Aartsen zal uitgebreid op dit onderwerp ingaan. Het enige
wat ik wil zeggen, is dat de vertragingen die nu in het uiteindelijke pakket
zijn opgetreden, niet moeten worden gedramatiseerd. Zij moeten steeds worden
gezien in het licht van de verwachting van enkele maanden geleden dat de hervormingen
bijkans onmogelijk zouden zijn. Wij moeten het wel in dat perspectief plaatsen.De heer Timmermans (PvdA):Dus het glas is halfvol of halfleeg?Minister Kok:Voor mij is het altijd halfvol.Minister Van Aartsen:Ik kan kort zijn na deze zeer doorwrochte behandeling van het landbouwbeleid
door de minister-president. Ik vind het jammer dat staatssecretaris Benschop
hier vanavond niet aanwezig kan zijn – overigens naar ik hoop vanwege
heuglijke omstandigheden – omdat hij zeer veel heeft bijgedragen aan
het tot stand komen van het akkoord zoals dit in Berlijn is gesloten.Vervolgens wil ik een paar opmerkingen maken over Zuid-Afrika. De overeenkomst
met Zuid-Afrika wordt uiteraard – zoals dat ook in de Kamer is gebeurd –
zeer verwelkomd. Het was inderdaad nodig. Het is zowel uit economisch als
uit politiek oogpunt belangrijk dat dit akkoord nu is gesloten. Ik weet niet
wanneer het wordt getekend, maar dit is eigenlijk alleen nog een formaliteit.
Het gaat erom dat de inhoud er is. Van de handelsafspraken zullen ook landen
als Namibië, Botswana, Lesotho en Swaziland kunnen profiteren. Zij vormen
een douane-unie met Zuid-Afrika in de South African Customs Union. Voor de
SADCC, waarover de heer Timmermans sprak, zal hiervan een enorme positieve
impuls uitgaan tot verdere integratie in SADCC. Uiteindelijk ging het er ook
om Zuid-Afrika economisch sterker te maken. Een economisch sterker Zuid-Afrika
is vervolgens een stimulans voor de SADCC-samenwerking. Zuid-Afrika maakt
ongeveer 80% uit van het bruto nationaal product van SADCC.Ik kom te spreken over de landbouw. De minister-president heeft daarover
gezegd dat dit onderdeel van Berlijn niet het meest ideale
is. De heer Weisglas sprak erover en vroeg of dit akkoord ongeschonden door
de WTO zal komen. Als men het goed leest, zitten in de punten 22 en 24 aanzetten
om duidelijk te maken dat dit wellicht niet gedurende de hele periode het
verhaal rond de landbouw zal zijn. Er is niemand van ons in de delegatie die
enige juichtoon heeft laten klinken naar aanleiding van dit onderdeel van
Berlijn. Uitgaande van de voorstellen van de Commissie en staande aan de start
van de onderhandelingen een jaar geleden zouden wij hebben gezegd: wij tekenen
direct voor dit pakket. Er is echter een geschiedenis van een jaar geweest.De heer Vendrik had een zeer interessant en mij zeer aangelegen punt uit
de vorige portefeuille bij de kop, namelijk de kwestie van de groene elementen
in het landbouwgedeelte van Berlijn. Ik meen dat daarover inmiddels vragen
zijn gesteld door mevrouw Karimi. Het is belangrijk dat is vastgelegd dat
er sprake kan zijn van cross compliance. Het ligt vast in de conclusies die
de Commissie heeft neergelegd bij het akkoord van Berlijn. Juist de cross
compliance is een belangrijk element in het landbouwbeleid. In Nederland doen
wij het ook. Collega Apotheker heeft dat volgens mij ook voortgezet. Het is
een element om het GLB te vergroenen. De heer Vendrik had natuurlijk hogere
ambities. Die zijn er in Berlijn niet uitgekomen. Ik zou niet willen dat het
element cross compliance uit het beeld zou verdwijnen.De heer Timmermans en mevrouw Scheltema hebben terecht aandacht gevraagd
voor de positie van de ontwikkelingslanden. Voor een betere markttoegang zal
Nederland zich in de komende jaren opnieuw moeten inzetten. Voor de minder
ontwikkelde landen is dat een vreselijk belangrijk thema. Agenda 2000 of datgene
wat nu is overeengekomen, biedt daarvoor wel een aantal kansen. Ideaal is
het op dat gebied niet. Wij moeten dat gewoon erkennen. Nochtans – ik
houd dat vol tegenover de kritische toonzetting van de Kamer – zijn
er substantiële hervormingen ingezet, zeker als men in ogenschouw neemt
dat Duitsland, Frankrijk, de Beneluxlanden, de Grieken, de Portugezen en de
Ieren niet zo geporteerd waren voor een aantal maatregelen en marktgerichte
hervormingen die tot stand zijn gekomen.De heer Van Middelkoop heeft gelijk. De cofinanciering is niet meer besproken.
Die was van de baan. Het zal echter niet nodig zijn dat de Landbouwraad het
werk overdoet, want in Berlijn is het gat tussen de geraamde kosten en het
bedrag van 40,5 mld. euro verder verkleind. En het is de bedoeling van de
laatste paragraaf op bladzijde 5 dat de daadwerkelijke uitgaven binnen die
grens van 40,5 mld. euro blijven. Er wordt ook melding gemaakt van een budgettaire
evaluatie in het jaar 2002, indien nodig ook weer vergezeld van voorstellen
tot besparingsmaatregelen. Al met al is het resultaat niet ideaal, maar meer
was er gegeven het verloop van de discussie in Berlijn op het onderdeel landbouw
niet te bereiken.De heer Van den Akker (CDA):Mevrouw de voorzitter! Zou de minister financieel kunnen onderbouwen dat
de uitbreiding gefinancierd kan worden met de huidige afspraken over de landbouw
die in Berlijn zijn gemaakt? Dat is namelijk de kernvraag.Minister Van Aartsen:Ik meen dat u ook aan de minister van Financiën nog om een uitvoerige
financiële onderbouwing heeft gevraagd. Uiteraard wil de regering die
graag ook op het onderdeel landbouw leveren, maar het is in ieder geval van
belang om voor ogen te houden dat Berlijn het mogelijk maakt gewoon met het
uitbreidingsproces te beginnen, want het akkoord bevat een aantal onderdelen
die belangrijk zijn, ook met het oog op de uitbreiding. En het zal –
de minister-president is er al op ingegaan – waarschijnlijk nodig zijn
om met de toetredende landen bepaalde overgangsmaatregelen te treffen, maar
wij wisten dat dit toch al nodig was, hoe het akkoord ook zou zijn uitgevallen.De heer Van Middelkoop (GPV):Voorzitter! In de door de minister aangeduide paragraaf staat: "De Commissie
en de Raad wordt verzocht naar bijkomende besparingen te zoeken om ervoor
te zorgen dat de totale uitgaven exclusief plattelandsontwikkeling en veterinaire
maatregelen in de periode 2002-2006 niet meer bedragen dan een jaarlijks gemiddelde
van 40,5 mld. euro." Daaruit meen ik te mogen begrijpen dat er sprake is van
het min of meer overdoen van het huiswerk door de ministers van landbouw.Minister Van Aartsen:Nee, dat is niet het geval, want na die passage volgt dat de Raad de Commissie
verzoekt om in 2002 een verslag in te dienen wat de ontwikkelingen van de
landbouwuitgaven betreft. Zoals ik al aangaf, is het gat tussen de geraamde
uitgaven en dat bedrag van 40,5 mld. euro verder verkleind. En het is de bedoeling
dat men de daadwerkelijke uitgaven met verstandig begrotingsbeheer en goed
management binnen die grens van 40,5 mld. euro houdt, die overigens een gemiddelde
is. Dit is de betekenis van die paragraaf, niet dat men het huiswerk zou moeten
overmaken of dat de landbouwministers opnieuw aan het karwei zouden moeten
beginnen. Daar heeft in Berlijn helemaal niemand aan gedacht.Dan is er nog gesproken over de verklaring van de Europese Raad over het
Midden-Oosten. Voor een beschouwing van dit onderdeel van het akkoord van
Berlijn moeten wij terug naar de verklaring van Cardiff van juni 1998. Daarbij
is een formulering gehanteerd waarbij de mogelijkheid van stichting van een
Palestijnse staat niet werd uitgesloten. In Cardiff is er al een verklaring
van de Europese Unie geweest. Ik zal niet het gehele stuk citeren, mede omdat
het in het Engels is. In de verklaring van Berlijn staat niet meer en niet
minder dan dat de Europese Unie bereid is de erkenning van een Palestijnse
staat te gelegener tijd in overweging te nemen, in overeenstemming met voornoemde
basisbeginselen. Wat zijn die basisbeginselen? Het belangrijkste element daarvan
is dat een akkoord tot stand moet komen op basis van onderhandelingen. Hiermee
heb ik ook een antwoord gegeven op de vraag van de heer Marijnissen. De tekst
is derhalve uitermate voorzichtig, waarbij wordt vastgehouden aan het principe
dat de erkenning van een Palestijnse staat geen automatisme kan zijn, maar
slechts het resultaat van onderhandelingen en gebaseerd op akkoorden. En dit
was voor de Nederlandse regering bij de onderhandelingen een van de belangrijkste
uitgangspunten.De voorzitter:Hebt u het onderwerp Midden-Oosten afgerond?Minister Van Aartsen:Nog niet. Ik kan hierover nog veel langer spreken, maar ik zal proberen
mij te beperken.De voorzitter:Ik zal u niet uitdagen!Minister Van Aartsen:De heer Weisglas vroeg hoe deze opstelling zich verhoudt tot die van de
VS. Door de VS is een uiterst aanmoedigend beleid is gevoerd in de richting
van de Europese Unie om een verklaring als deze het licht te doen zien. Er
is geen sprake van enige terughoudendheid aan de overzijde van de oceaan.De heer Van Middelkoop (GPV):Ik moet aannemen wat de minister zegt, maar ik heb begrepen dat de Amerikanen
hun uitspraken over de staat altijd zorgvuldig in het midden laten.Minister Van Aartsen:Hier wil ik even op ingaan. De positie van de VS is in hoge mate gewijzigd
door wat tot stand is gekomen in Wye River. De Amerikaanse president heeft
zich daar enorm ingespannen, en heeft veel intellectuele arbeid verricht,
om het zover te brengen. In dat kader is de stellingname van de VS ten aanzien
van deze verklaring niet zo verwonderlijk. De Europese Unie aan de ene kant
en de VS aan de andere kant werken wat dit betreft volstrekt parallel. Een
van de principes, waarover ik in een van de eerste debatten met uw Kamer sprak,
is het punt van de complementariteit. De heer Van Middelkoop herinnert zich
dat ongetwijfeld.De heer Van Middelkoop (GPV):Ja zeker, maar het is onze taak om dit voortdurend in de gaten te houden,
maar misschien moet ik morgen de Amerikaanse ambassade eens bellen! Ik keer
terug tot het eerste punt. Ik ben bereid te erkennen dat in de conclusies
voorzichtig wordt gesproken over het te gelegener tijd in overweging nemen
van de erkenning van een Palestijnse staat. In dezelfde verklaring staat echter
dat de Europese Unie van oordeel is dat de onderhandelingen binnen een jaar
kunnen zijn beëindigd. Als ik Arafat zou zijn, zou ik daaraan bijna geheel
het recht ontlenen om na een jaar eenzijdig de Palestijnse staat uit te roepen.
Hij dreigde dit overigens al op 4 mei te doen. Wat is dan het verweer van
de Europese Unie na alles wat in Berlijn gezegd is?Minister Van Aartsen:Dat valt op dit moment niet te zeggen. Het is pas te beoordelen na een
bepaalde periode. Op dit punt is de verklaring uiterst voorzichtig. Er staat
niet veel meer dan dat de Europese Unie meent dat het mogelijk moet zijn om
de onderhandelingen binnen een jaar te beëindigen. Er staat niet, zoals
ik hier en daar heb mogen lezen, dat er sprake zou moeten zijn van een maximum
van één jaar. Hoe dat allemaal de wereld in is gekomen, weet
ik niet. Maar dat staat dus niet in de verklaring. En nogmaals, de cruciale
zin van de verklaring is de zin die ik heb voorgelezen, de zin die ook terugverwijst –
en dat is voor ons van groot belang – naar de onderhandelingen die in
dit kader noodzakelijk zijn. Het primaire doel van de verklaring is ook geweest
om de voortzetting van de onderhandelingen te waarborgen en te voorkomen dat
er door eenzijdige stappen, zoals het uitroepen van de verklaring van onafhankelijkheid,
onomkeerbare stappen worden gezet. Nogmaals, het gaat om het waarborgen van
het voortzetten van de onderhandelingen in de geest van Wye River.De voorzitter:Voordat u interrumpeert, mijnheer Van Middelkoop, wijs ik erop dat wij
om elf uur dit debat stoppen. De interrupties moeten dus kort worden gehouden.
Anders moeten wij morgenvroeg om kwart over tien verder gaan. Dat hebben wij
aan het begin van dit debat afgesproken.De heer Van Middelkoop (GPV):Ik zie bij dezen af van mijn tweede termijn, mevrouw de voorzitter. Maar
daar had u natuurlijk al op gerekend!Is het oordeel van de Nederlandse regering dat geen steun zal worden gegeven,
ook niet op basis van deze verklaring, op enigerlei moment aan een eenzijdig
uitroepen van de Palestijnse staat door Arafat c.s.?Minister Van Aartsen:Er staat wat er staat.De heer Van Middelkoop (GPV):Ik ga nu verder.De voorzitter:Mijnheer Van Middelkoop, het is al eerder gezegd: u gaat over de vragen
en de minister gaat over de antwoorden. U kunt uw vraag blijven herhalen,
maar u krijgt steeds hetzelfde antwoord.Minister Van Aartsen:Zo is het, mevrouw de voorzitter.De heer Timmermans (PvdA):Mevrouw de voorzitter! Ik deel het oordeel van de minister over de voorzichtigheid
van deze tekst. Ik wil hem vragen of hij met mij van mening is dat alle opwinding
die nu over deze tekst is ontstaan, meer te maken heeft met de verkiezingsstrijd
die in Israël gaande is dan met wat er daadwerkelijk in de tekst staat.Minister Van Aartsen:Daar ben ik het geheel eens, mevrouw de voorzitter. Ik heb met enige verbazing
bepaalde commentaren op deze verklaring gelezen.De heer Weisglas (VVD):Ook hier is vanavond dan wel niet zozeer enige opwinding, maar toch enige
vraagstelling ontstaan. Dat heeft uiteraard niets te maken met verkiezingen
in een ander land. Ik heb nog steeds een vraag. Er staat dat de Europese Unie
ervan overtuigd is dat een democratische, levensvatbare soevereine Palestijnse
staat de beste waarborg zou zijn voor de veiligheid van Israël. Ik herhaal
mijn vraag: is het niet aanmatigend om dat als buitenstaander te zeggen? Moet
dat niet worden overgelaten aan de staat om wiens veiligheid het gaat?Minister Van Aartsen:Die zinsnede is een uitdrukking van het gegeven dat het zo vreselijk belangrijk
is dat er in het Midden-Oosten een werkelijke samenwerking tot stand komt
tussen Palestijnen, de Palestijnse autoriteit, Israël en Jordanië.Minister Zalm:Mevrouw de voorzitter! Om mijn reactie kort te kunnen houden, zeg ik de
Kamer graag nadere schriftelijke informatie toe. Tegen de heer Van Middelkoop
kan ik zeggen dat wij heel snel becijferingen op papier kunnen leveren als
het gaat om de Nederlandse afdrachten en de opbouw daarvan. Daarbij kan tevens
worden aangegeven hoe wij tot bepaalde conclusies zijn gekomen, dit in vergelijking met de cijfers die wij hadden. Het is lastiger als
het gaat om nettoposities per land, omdat dan ook de uitgaven van de Europese
Unie moeten worden verdeeld over de landen. Dan kan worden gezegd: bij structuurfondsen
moet dat goed te doen zijn. Maar ook in het kader van de landbouw moeten toerekeningen
worden gemaakt. Dat ligt dus een stukje ingewikkelder. Ook bij communautaire
initiatieven is een en ander nog niet duidelijk. Dat vergt wat meer tijd.
Ik kan wel zo gedetailleerd mogelijke informatie toezeggen over de Nederlandse
financiële positie.Voorzitter! Er is spraakverwarring over de 1,3 mld. Wat is dat voor een
bedrag? En hoe is het afgelopen in Berlijn? Het is misschien goed om even
te zeggen waar dat bedrag op slaat. Dat bedrag is geboren uit een vergelijking
tussen de ramingen bij de kabinetsformatie voor de Miljoenennota die aansloten
op de voorstellen van de Commissie, althans qua uitgaven van de Europese Unie,
én de daaruit voortvloeiende Nederlandse afdrachten aan Brussel. Dat
had dus niets te maken met de uitgaven van de Commissie aan Nederland. Het
ging puur om de contributie die wij aan Brussel betalen. In het regeerakkoord
is toen gezegd: wij zouden toch een resultaat moeten kunnen bereiken dat 1,3
mld. beter is dan het volgen van de voorstellen van de Commissie. En dat is
de maatstaf. Als wij praten over de vraag of wij dat nou wel of niet bereikt
hebben, gaat het ook alleen daarover en niet over een fair share in de uitgaven
van Brussel. Het laatste is een apart onderwerp met een aparte doelstelling,
ook van de Nederlandse regering. De 1,3 mld. heeft daar niets mee te maken.De heer Weisglas heeft een prachtig college gegeven. Hij kon niet meer
weten dan hij wist. Op Financiën hebben wij nu echter wat gedetailleerdere
gegevens over onder andere de kasuitgaven die passen bij de verplichting.
Daarom hebben wij nu een nader inzicht. De uitkomst, zoals die nu luidt, zou
een bedrag van 1,43 mld. of 1,45 mld. betreffen. Dat is dus nog iets beter
dan wij al dachten. Wat de opbouw hiervan betreft, volg ik even de techniek
van de heer Weisglas. Voor 660 mln. is dat bedrag tot stand gekomen, doordat
wij in Europa lagere uitgaven hebben gerealiseerd dan de Commissie had gepland.
Voor 790 mln. is dat het gevolg van herverdeling van de lasten. Er is sprake
van 360 mln. aan perceptiekosten, 390 mln. als gevolg van de korting op het
Verenigd Koninkrijk, 30 mln. door de overstap van BTW naar BNP en 10 mln.
doordat het Verenigd Koninkrijk zijn windfall profits inlevert. Zo kom je
dan op 790 mln. in de financiering en 660 mln. in de uitgaven. Samen is dat
1450 mln. Ik heb het over 1430 mln. à 1450 mln., omdat ook afgesproken
is dat het Europees Parlement 200 mln. euro flexibiliteit krijgt. Wat mij
betreft, blijft dat binnen de uitgavenplafonds. Het Europees Parlement zal
dat echter ongetwijfeld bovenop de uitgavenplafonds willen hebben. En dat
zou nog 20 mln. in de afdracht kunnen schelen. Al met al zien de resultaten,
wat de afdracht betreft, er volgens mij redelijk uit.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Voorzitter! Ik had begrepen dat een andere wijze van indexeren ook een
rol zou spelen in deze hele berekening. Kan de minister daar iets meer over
zeggen?Minister Zalm:Er is gewerkt met constante prijzen. Er is in de berekening dus niet iets
veranderd door te indexeren. De berekening is vergelijkbaar met de berekening
in de Miljoenennota. Daarin kun je per categorie zien op welke punten wij
een besparing bereikt hebben. De ruwe werkelijkheid moet echter nog blijken.
De invoerrechtenramingen en de BBP-ramingen veranderen. Het is dus geen vast
gegeven. De verlaging van de uitgaven en de herverdelingsmaatregelen leiden
evenwel tot het resultaat dat ik al noemde. Omdat er in 2000 nog niets gebeurt
qua herverdeling van middelen en wij het dan alleen van de uitgaven moeten
hebben, zullen wij in dat jaar qua besparing lager zitten dan in het regeerakkoord
staat. In 2001 zitten wij echter een kleine 100 mln. hoger dan in de Miljoenennota
staat en in 2002 zo'n 150 mln. Ik zal dit schriftelijk nog verder toelichten.De heer Timmermans (PvdA):Kunt u dat dan ook doorrekenen voor de jaren 2002 tot 2006?Minister Zalm:Daar heb ik een voorlopige berekening van gezien. Wij zullen die nog nader
screenen. Het bedrag liep daarin op tot 2 mld. Ik denk dat dit zo blijft.
Het was vooral een iets ander kaspatroon dat tot een nog iets beter resultaat
leidde in 2002. Ik vermoed dat dit in 2006 niet meer aanwezig zal zijn. Ik
zal evenwel zoveel mogelijk gegevens aan de Kamer overleggen.Er lag een voorstel ter tafel dat een aanzienlijke daling van het Nederlandse
structuurfondsenbudget met zich zou brengen. In Berlijn zijn wij er onder
aanvoering van de minister-president en de staatssecretaris van Buitenlandse
Zaken die dit punt vooral behartigd heeft, in geslaagd om die verslechtering
niet te doen plaatsvinden. Wij zitten dus op een budget dat min of meer vergelijkbaar
is met het budget dat wij de vorige keer hadden. Wij hadden natuurlijk hogere
ambities, maar wij zijn in ieder geval geen middelen kwijtgeraakt. Gezien
de samenstelling, was het nogal lastig. Het D1-gebied, Flevoland, vervalt
namelijk. Daar heb je dus alleen nog de uitfasering. Ook voor de doelstelling
2-gebieden waren de criteria zo strak, dat wij ons daarvoor moeilijk konden
kwalificeren. De winst hebben wij vooral geboekt bij doelstelling 3, de werkgelegenheid.
Op dat vlak hebben wij met de sluitende aanpak grote ambities, zodat wij die
middelen uitstekend kunnen gebruiken. De cofinancieringsproblematiek is daar
ook minder dan bij de D1- en de D2-projecten. Verder hebben wij bij de communautaire
initiatieven redelijk goed gescoord en een hoger budget gekregen dan de vorige
keer. Overigens is bij al die onderdelen van communautaire initiatieven natuurlijk
nog te onderhandelen door goede plannen in te dienen. Wat betreft Equal gaat
het daarbij inderdaad om integratie, scholing en begeleiding, en niet om de
kosten voor direct opvang. Maar ook in de asielzoekerscentra heb je scholen
waar Nederlands wordt geleerd, en ook in het vervolgtraject is er nog het
een en ander. Ik denk dat wij op dit vlak ruim voldoende uitgaven hebben om
behoorlijke aanspraken op Equal te kunnen maken.De heer Van den Akker (CDA):In het regeerakkoord staat dat een sobere ontwikkeling van de EU-uitgaven
voor de huidige lidstaten inzet is, waardoor een besparing op afdrachten mogelijk
wordt van 1,3 mld. U zegt dat die 660 mln. ook het gevolg is
van echte besparingen, terwijl die 790 mln. geen echte besparing op EU-uitgaven
is. Dat is namelijk een herverdeling onder de EU-lidstaten, oftewel een waterbedeffect.Minister Zalm:Het is een echte besparing op onze afdrachten, waarover wij het steeds
hebben gehad. Die 1,3 mld. heeft natuurlijk nooit betrekking gehad op de afdrachten
van Duitsland, Frankrijk of Italië, maar op de Nederlandse afdrachten.
Vlak voordat wij naar Berlijn gingen, was uw prognose dat het wel niet meer
dan 700 mln. zou worden. Wij hebben uw prognose dus dubbel gehaald.De heer Van den Akker (CDA):Wij hebben ons gebaseerd op de uitspraken van de minister van Buitenlandse
Zaken, die ook al op 1 mld. zat. Die trend doortrekkend, kom je inderdaad
uit op 700 mln. De inzet is echter een sobere ontwikkeling van de EU-uitgaven
voor de huidige lidstaten. Dat is waar voor een bedrag van 660 mln., maar
niet voor 1,3 mld., omdat die resterende 790 mln. een herverdeling tussen
de lidstaten is.Minister Zalm:Maar zo hebben wij het toch steeds besproken? Tenzij u de vergaderingen
van de vaste commissie voor Financiën steeds heeft gemist. Het ging ons
steeds om die afdracht, en wij hebben allerlei technieken op tafel gehad om
dat te bereiken: nettobegrenzer, cofinanciering landbouw en de reële
stabilisatielijn. Ik vind het eerlijk gezegd ietwat kinderachtig dat u niet
met een royaal gebaar zegt: leuk gedaan, jongens. Die 1,3 mld. is een afdracht
van Nederland aan de EU, dus onze contributie. Dat bedrag gaat met 1,4 mld.
omlaag ten opzichte van de stand die wij hadden, zodat de bezuiniging uit
het regeerakkoord ruimschoots is gehaald. Daar ging het toch steeds om?De heer Van den Akker (CDA):Het regeerakkoord gaat nog verder, want daarnaast wordt ook nog gesproken
over de nettobegrenzer, wat ook niet is gerealiseerd.Minister Zalm:Maar wij hebben wel het resultaat gerealiseerd. De nettobegrenzer is een
instrument. Bij de Britse "rebate" is overigens wel degelijk voor de vier
grootste nettobetalers een apart regime gecreëerd. Wat dat betreft is
dat een wat veralgemeniseerd begrenzingssysteem, wat de bijdrage aan de Britse
"rebate" betreft.Mevrouw de voorzitter! Ik heb steeds gezegd dat Nederland flexibel is
wat de instrumenten betreft, maar vastberaden wat het eindresultaat betreft.
Het eindresultaat op financieel terrein wordt afgemeten aan de afdracht.De heer Timmermans (PvdA):De minister heeft een beeld geschetst van wat in de komende jaren op het
gebied van de structuurfondsen moet gebeuren. Is hij het met mij eens dat
er nu heel snel een goede evaluatie moet komen van hoe het in de afgelopen
jaren met de structuurfondsen is gegaan? Is hij bereid daaraan mee te werken,
in samenwerking met de Kamer, zodat wij daaruit lessen kunnen trekken voor
de toekomst?Minister Zalm:Voorzitter! Zeker, maar het verhaal van de heer Timmermans is iets te
somber. De percentages die hij noemt, slaan op de betalingen. Bij de verplichtingen
is er al veel meer gecommitteerd. De staatssecretaris van Economische Zaken
kan daar wel een overzicht van geven. Wij gaan uiteraard evalueren hoe het
de afgelopen periode is gegaan. Als je kijkt naar de samenstelling van wat
wij vanuit Brussel voor ons intern beleid krijgen, dan kun je constateren
dat dit voor ons gemakkelijker cofinancierbaar te maken is dan de vorige keer.
Als gevolg van de lessen van de afgelopen periode en de wijzigingen in de
samenstelling van het budget is het niet zo'n probleem om de cofinanciering
te regelen.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Voorzitter! Een vraag over de mate van medefinancieren. De minister doet
er vrij gemakkelijk over, maar ik heb de indruk, zeker als het gaat om de
werkgelegenheidsdoelstelling, dat 50% door Nederland zelf moet worden gefinancierd.Minister Zalm:Dat is een kwestie van formulering. Ik formuleer het aldus dat Brussel
ons beleid voor 50% cofinanciert. Dan is dat alleen maar prettig. Wij hebben
heel veel aan werkgelegenheidsbeleid. Het is geen enkel probleem om die 1,7
mld. euro, geldend voor een zevenjaarsperiode – de bedragen zijn in
die zin van een iets andere dimensie – weg te zetten in Nederlands werkgelegenheidsbeleid.
Wij hebben op dit vlak zoveel. Het is geen enkel probleem om daar Brussels
geld bij te voegen en dan uit te komen op een financiering van Nederland van
minimaal 50%.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Voorzitter! Hoe staat het met de planningseisen? Die waren ook altijd
vrij fors. Daar hadden wij ook altijd moeite mee.Minister Zalm:Wat de werkgelegenheid betreft hebben wij in de afgelopen periode geen
grote problemen gehad om de Brusselse middelen op te maken en aan de eisen
te voldoen. Het zat meer in doelstelling 1 en doelstelling 2. De staatssecretaris
van Economische Zaken gaat hierover praten met de regio's. Dan worden plannen
gemaakt. Die worden vervolgens ingediend. De lessen uit het verleden worden
daarbij betrokken.De heer Van den Berg sprak over het niveau van de structuurfondsen. Dat
was plotseling nogal erg omhoog geschoten. Daarvoor gelden verschillende begrippen,
maar in de schriftelijke informatie richting Kamer kom ik erop terug.Dan nog iets over de verliezers en de winnaars. Niet iedereen kwam met
dezelfde doelstelling. Voor de Italianen ging het, afgezien van het voorzitterschap,
maar dat was vóór de onderhandelingen al geregeld, in het bijzonder
om een verhoging van het melkquotum. De Franse president had zeer uitgesproken
opvattingen over het landbouwbeleid. Voor Duitsland was het slagen een zelfstandig
doel. Duitsland is er overigens helemaal niet zo slecht afgekomen. Kijk je
naar de financieringsmaatregel, dus de invoerrechten, de BTW, het BNP annex
de Britse "rebate", dan kun je constateren dat die per saldo voordelig voor
Duitsland is uitgevallen. Per saldo is de gewijzigde financieringsverhouding
een voordeel. Wat betreft de structuurfondsen is het oostelijk gedeelte van
dat land behoorlijk in de prijzen gevallen. Zo dramatisch slecht is de Duitse
uitkomst echt niet. Voor het overige vind ik het niet zo nuttig om de verliezers
allemaal te kwalificeren. Ik wilde deze nuancering echter aangeven
met het oog op dat vermeende Duitse verlies, want wij zijn het Duitse voorzitterschap
erkentelijk voor de wijze waarop deze kwestie tot een goed einde is gebracht,
vooral omdat wij er zo aardig zijn uitgesprongen.Ik kom nog schriftelijk terug op allerlei technische kwesties en de andere
informatie.De voorzitter:Ik heb begrepen dat de schriftelijke beantwoording zo spoedig mogelijk
wordt verwacht in verband met de voorbereiding van een aantal andere Europese
raden. Ik neem aan dat de minister dat toezegt.Minister Zalm:Zeker.De voorzitter:Wil iemand nog een korte vraag stellen of een korte opmerking plaatsen?
Ik heb namelijk begrepen dat er geen behoefte is aan een tweede termijn.De heer Van Middelkoop (GPV):Ik wil nog graag de waarheid over de taxfree shops vernemen.Minister Zalm:Daar moet ik formeel in zijn. Er is een besluit uit 1991. Dat kan alleen
met unanimiteit door de Ecofin-raad – de Europese Raad heeft in besluitvormende
zin namelijk geen bevoegdheid – worden teruggedraaid. Er is een peiling
geweest in de laatste Ecofin-raad. Er waren zes uitgesproken voorstanders
voor toch nog iets van een continuering. Er waren ook uitgesproken tegenstanders.
Unanimiteit zie ik dan ook als moeilijk bereikbaar als het gaat om de continuering
van het taxfreeregime. Het kan natuurlijk zijn dat iemand het weer opbrengt
en dat landen van positie veranderen, maar for the time being ga ik ervan
uit dat dit een afgedane zaak is. Je weet het echter nooit in de politiek.De heer Van den Akker (CDA):Wat zijn de effecten voor 2000 en 2001?Minister Zalm:Daar ben ik op ingegaan. In 2000 komen wij 250 mln. tekort. In 2001 houden
wij 100 mln. over. Ik rond het nu even af op globale getallen. In 2002 hebben
wij 150 mln. over. Dat is het globale plaatje, puur dit pakket bekijkend en
los van allerlei macro-inzichten die natuurlijk ook een zelfstandige rol spelen.De beraadslaging wordt gesloten.Sluiting 23.02 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19981999-3894-3914.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl