Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Balansverkorting geldelijke steun volkshuisvesting (23817)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1994-1995, pag. 3517-3546

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

14-03-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

nr. 57, pagina 3517-3546

14-03-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 23817Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemmingen over de gewijzigde motie-Van der Linden over arbeidskrachten van buiten de EU (24026, nr. 7)Pagina 3516-3517
57ste vergadering; 14 maart 1995Pagina 3511-3511
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Balansverkorting geldelijke steun volkshuisvesting (23817)Pagina 3517-3546
Vragen van het lid Biesheuvel aan de staatssecretaris van over de malusheffingPagina 3513-3516
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 14 maart 1995)Pagina 3511-3513
Lijst van ingekomen stukken met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 14 maart 1995)Pagina 3546-3547

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 145 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:
 
 het wetsvoorstel Balansverkorting geldelijke steun volkshuisvesting (23817).
 
 
 
 
 
 (Zie vergadering van 9 maart 1995.)
 
 
 
 
 
 De algemene beraadslaging wordt hervat.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Voorzitter! De staatssecretaris heeft in zijn eerste termijn een uitgebreid
antwoord gegeven. Ik moet echter constateren dat hij niet is ingegaan op enkele
zaken die ik in mijn eerste termijn aan de orde heb gesteld. In deze tweede
instantie zal ik daarover nog enkele vragen stellen in de hoop dat hij er
nu wel op ingaat.
 
 Het wetsvoorstel inzake de balansverkorting is volgens de SP-fractie het
sluitstuk van de liberalisering van de sociale huisvesting. De bruteringsoperatie
raakt alle aspecten van de sociale huisvesting. De staatssecretaris heeft
in eerste termijn gezegd dat de huurders niet slechter worden van de bruteringsoperatie.
Dat mag waar zijn voor de brutering in enge zin, maar in het geheel van de
liberaliseringspolitiek is het voor de huurders een desastreuze ontwikkeling,
zoals ik in eerste termijn heb aangetoond.
 
 Tegelijk met de financiële vereffening wordt immers de band van de
rijksoverheid met en daarmee de zorg voor de sociale huisvesting doorgesneden,
omdat de objectsubsidies zijn en worden geminimaliseerd. Woningbouwcorporaties
worden gedwongen om commercieel en zonder subsidies te werken. Zij kunnen
niet meer bouwen voor de primaire doelgroep.
 
 Als gevolg van de liberalisering zijn de huren de afgelopen jaren explosief
gestegen. Ik zal de cijfers niet opnieuw noemen. Dankzij het bruteringsakkoord
stijgen de huren de komende jaren weer minstens 0,5% meer dan de inflatie,
terwijl de lonen en uitkeringen achterblijven bij de inflatie. Als ik spreek
over de enorme verslechtering van de positie van de huurders, heb ik het over
verslechteringen als gevolg van de liberaliseringspolitiek als geheel. Zoals
gezegd is de brutering daarvan het sluitstuk. Tegen dat geheel heeft de SP-fractie
fundamentele bezwaren. In die zin heb ik het nieuwe systeem het einde van
een stuk beschaving genoemd.
 
 Ik ben mij ervan bewust dat de liberalisering van de volkshuisvesting
door de overige partijen in deze Kamer breed wordt gedragen. De SP-fractie
roeit met haar fundamentele kritiek op het beleid dus tegen de stroom in,
hoewel er hier en daar ook van anderen kritische geluiden tegen de uitwerking
waren te horen, zoals van de heer Duivesteijn van de PvdA-fractie. Laatstgenoemde
stemt aan de ene kant in met de liberalisering en de brutering en maakt zich
aan de andere kant zorgen over de sociale doelstellingen van de woningbouwcorporaties.
 
 Maar het is van tweeën één. Of je bent voorstander
van de liberalisering en zegt, zoals de heer Hofstra doet, dat de huren een
afspiegeling moeten zijn van de marktwaarde van woningen, met alle gevolgen
vandien zoals ongelijkheid, inkomenswijken en huurachterstanden. Of je erkent
de zorg van de rijksoverheid voor de sociale volkshuisvesting en dan moet
je de corporaties ook de financiële middelen geven om aan hun sociale
doelstellingen te voldoen. De heer Duivesteijn doet namens zijn partij verwoede
pogingen om twee dingen te combineren die elkaar bijten. Hoe kunnen corporaties
op de vrije markt commercieel ondernemen – ook al staat daar misschien
tussen haakjes het woord sociaal voor – en hoe kunnen wij hen dwingen
tot sociaal gedrag als zij eenmaal op die vrije markt opereren? Op de vrije
markt wordt de positie van de huurder ondergraven. In het besluit inzake de
sociale huursector kunnen de sociale doelstellingen wel aangescherpt worden,
maar zonder extra middelen kan men nooit aan de doelstellingen voldoen. De
heer Duivesteijn wil in feite zwemmen zonder nat te worden. Volgens de fractie
van de SP heeft de overheid een blijvende zorg voor de sociale huisvesting
en uit de woorden van de heer Duivesteijn heb ik begrepen dat hij het daarmee
eens is. Ik hoop dat ik hem straks op dit punt kan steunen. De instellingen
die daarvoor in het leven zijn geroepen – de woningbouwverenigingen –
moeten de middelen krijgen om hun sociale doelstellingen ook waar te kunnen
maken. Pas dan heeft een aanscherping van het besluit ook effect. Hierop gelet,
dien ik de volgende motie in.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 verzoekt de regering het beleid met betrekking tot de woninggebonden subsidies
dusdanig te herstellen, dat er voldoende woningen voor de primaire doelgroep
in de sector "goedkoop" gebouwd kunnen worden,Poppe
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door het lid Poppe. Naar mij
blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 23 (23817).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Voorzitter! De dekking voor de uitvoering van de motie kan naar onze mening
gevonden worden door de belastingaftrek van de rente voor hypotheken boven
de ƒ 250.000 af te schaffen.
 
 De heer Hofstra en mevrouw Versnel hebben erop gewezen dat de individuele
huursubsidie als vangnet kan dienen voor degenen die, als de huren blijven
stijgen, door de bodem van het sociaal minimum dreigen te zakken. Ook de staatssecretaris
heeft daarover gesproken. De huidige IHS is echter volstrekt onvoldoende.
Uit de cijfers van het OTB blijkt dat juist de mensen met lagere inkomens –
dit zijn degenen die de IHS ontvangen – gemiddeld de hoogste netto woonuitgavenquote
hebben. Zij kunnen het grootste deel van hun besteedbaar inkomen naar de huisbaas
brengen. Ondanks de IHS zakken velen toch door de bodem van het bestaansminimum.
 
 De staatssecretaris heeft niet geantwoord op mijn vraag wat hij een rechtvaardige
netto woonuitgavenquote vindt. Als dat niet duidelijk wordt, heeft de staatssecretaris
geen enkele maatstaf om een oordeel te geven over de positie van de huurders.
Ik heb in eerste termijn gezegd dat de gemiddelde netto woonuitgavenquote
van de huurders de laatste jaren explosief is gestegen tot 22,8% per 1 januari
1995. Sommige groepen moeten soms bijna de helft van hun inkomen aan de kale
huur besteden. Eind jaren zeventig was er brede overeenstemming over een sociaal
aanvaardbare netto woonuitgavenquote van 15% à 16%. Waarom is dat standpunt
nu verlaten? Wat vindt de staatssecretaris nu een sociaal aanvaardbare netto
woonuitgavenquote? Op deze vraag wil graag een duidelijk antwoord.
 
 De staatssecretaris heeft opgemerkt dat het vanwege de inflatie onterecht
is om een huur van ƒ 600 te vergelijken met een huur van ƒ 1050
in het jaar 2010. Ik ben daarbij uitgegaan van de verwachte huurverhoging
van 3,8% per jaar. Het is niet uitgesloten dat de werkelijke huurverhoging
veel hoger uit kan pakken. Maar afgezien daarvan wijs ik erop dat in het bruteringsakkoord
is vastgelegd dat de huren minimaal 0,5% meer zullen stijgen dan de inflatie.
Daarmee wordt de huurverhoging zelf aanjager van de inflatie en een nog forsere
huurverhoging is het gevolg.
 
 De inkomens blijven achter bij de inflatie. De netto woonuitgavenquote
voor de huurders zal hierdoor nog verder omhoog gaan. Het staat als een paal
boven water dat nu reeds de huurders het water tot aan de lippen is gestegen.
Dit wordt ook in het Sociaal en cultureel rapport gesignaleerd, waarover ik
in eerste termijn al een en ander heb gezegd. Wat gaat de staatssecretaris
doen met de inhoud van dit Sociaal en cultureel rapport, waaruit blijkt dat
geen verslechtering maar verbetering van de sociale volkshuisvesting hard
nodig is?
 
 Tot slot kom ik op het rapport-Van Heemskerk en het slikken of stikken
ervan door de Kamer. De SP-fractie slikt het dus niet. Ik heb in eerste termijn
opgemerkt dat het akkoord in strijd is met artikel 18 van het BBSH, het Besluit
beheer sociale huurwoningen, omdat het akkoord volkomen buiten de huurders
om is afgesloten. De reactie van de staatssecretaris was dat dit niet hoefde,
omdat de huurders er niet slechter van worden. Afgezien van het feit dat de
huurders er wel degelijk zeer veel slechter van worden, zoals ik zojuist nog
een keer heb aangetoond, doet dat argument ook niet ter zake. Volgens het
BBSH moet er met de huurders overlegd worden over onderwerpen van beleid of
beheer die voor de huurders van wezenlijk belang kunnen zijn. Daarbij wordt
expliciet onder f genoemd het beleid inzake de huurprijzen. Daarom dien ik
de volgende motie in.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 overwegende, dat met de huurders van de betrokken corporaties of hun vertegenwoordigers
niet is overlegd over afspraken in het bruteringsakkoord;
 
 overwegende, dat in het bruteringsakkoord afspraken gemaakt zijn over
onderwerpen van beleid en beheer die voor de huurders van wezenlijk belang
zijn;
 
 verzoekt de regering het bruteringsakkoord open te breken en bij nieuwe
onderhandelingen vertegenwoordigers van de huurders te betrekken;
 
 verzoekt de regering tevens het akkoord vóór ondertekening
ter goedkeuring aan de Kamer voor te leggen,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door het lid Poppe. Naar mij blijkt, wordt zij
voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 24 (23817).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Afrondend. Het nu voorliggende wetsvoorstel is het sluitstuk van een beleid
dat van sociale huisvesters commerciële instellingen dreigt te maken.
De zorg van het Rijk voor de sociale huisvesting – dat stukje beschaving
dat in het begin van deze eeuw tot stand is gekomen – wordt nu weer
teruggegeven aan de markt. Het mag duidelijk zijn dat de SP daar geen vrede
mee kan hebben.
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Voorzitter! Om te beginnen dank ik de staatssecretaris voor zijn antwoorden.
Eigenlijk zou ik ook de collega's willen bedanken voor de vele interrupties
in eerste termijn en de daarbij in onze richting gemaakte opmerkingen. Ik
wil deze tweede termijn benutten om kort iets te zeggen over het wetsvoorstel
en vervolgens nader in te gaan op wat ik de vorige keer de dwarsverbanden
heb genoemd, een aantal aanvullende zaken die wellicht nog geregeld moeten
worden.
 
 Het zal geen verbazing wekken, als ik zeg dat wij ons eerdere standpunt
handhaven. Wij kiezen voor het contract dat over de brutering is afgesloten,
en dus ook voor het wetsvoorstel dat daarop is gebaseerd. Steekwoorden daarbij
zijn: minder bureaucratie, meer markt, sanering van vele, zeker voor gewone
mensen onbegrijpelijke regelingen en financiële beheersing door het Rijk.
Weliswaar gaat het om 38 mld., maar daarvan is het grootste deel, ongeveer
34 mld., het afkopen van verplichtingen die het Rijk jaren
geleden is aangegaan. Last but not least maken wij door deze operatie schoon
schip. Daar hechten wij aan. Wij leggen hiermee de verantwoordelijkheid waar
zij naar onze smaak hoort.
 
 Nogmaals, alles afwegend zeggen wij duidelijk "ja", zowel tegen het contract
als tegen dit wetsvoorstel. Wij zullen dan ook geen amendementen op dit wetsvoorstel
indienen, al heb ik in eerste termijn gespeeld met de gedachte om dat op één
punt te doen. Het zal duidelijk zijn dat wij amendementen van anderen, gericht
op het wijzigen van het wetsvoorstel, niet zullen steunen.
 
 
 
 
 
 De heer Biesheuvel (CDA):
 
 In het algemeen is elk amendement bedoeld om een wetsvoorstel te wijzigen.
Is elk amendement dat wij nu indienen, voor u onbespreekbaar?
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Het is misschien correcter om te zeggen dat dit de amendementen betreft
die ik tot nu toe heb gezien. Ik hoop niet dat er nog veel bijkomen. Ik heb
er al wel verschillende gezien. Nu de heer Biesheuvel dat punt weer aankaart,
wil ik nog even zeggen dat hij van mij niet mag verwachten dat ik dit altijd
zal doen bij wetsvoorstellen. De vorige keer heb ik gezegd te hopen dat ik
ook eens wetsvoorstellen kan behandelen waarmee ik vrijer aan de slag kan.
Wij hechten aan het bruteringsakkoord. Aangezien de staatssecretaris een-
en andermaal heeft gezegd, dat er overleg is geweest met de sector en er nu
een contract is, willen wij niet het risico lopen dat het contract onderuitgehaald
wordt. Wij zullen om die reden niet amenderen.
 
 
 
 
 
 De heer Biesheuvel (CDA):
 
 Het is de heer Hofstra toch niet ontgaan dat van geen van de amendementen
die ik heb ingediend de staatssecretaris gezegd heeft dat het in strijd is
met het bruteringsakkoord?
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Dat is mij niet ontgaan. De staatssecretaris zegt vaak verstandige dingen.
Dat wil niet zeggen dat hij naar mijn mening altijd verstandige dingen zegt.
Daarop kom ik straks terug. Van sommige amendementen heeft de staatssecretaris
gezegd dat zij voor hem aanvaardbaar zijn. Ik vraag mij af of dat verstandig
is. Wij moeten allemaal wel een eigen keuze maken.
 
 Ik wil nog even wijzen op artikel 13. In dat artikel staat dat gedurende
een periode van vijf jaren de corporaties worden verplicht, minimaal een 0,5
procentpunt boven de inflatie met als minimum 3,5% per jaar aan verhoging
te vragen. Ik herhaal wat ik daarover eerder heb gezegd en wat men ook in
NRC Handelsblad heeft kunnen lezen: onzin en te zot voor woorden! Ik vind
dat nog steeds. Ik roep de beeldspraak uit de eerste termijn in herinnering
in verband met de verzelfstandiging. Als Pietje uit huis mag gaan wonen, moeten
wij niet tegen hem zeggen dat hij iedere dag om acht uur moet opstaan. In
het geheel van de afweging kiezen wij ervoor, nu wij de handen ten aanzien
van dit punt niet vrij hebben, dit artikel te laten zoals het is.
 
 Mij resten nog enkele vragen. De vorige keer heb ik een bedrag van 5 mld.
genoemd als het geschatte effect van het vijf jaar achtereen afdwingen van
die minimale huurverhoging. De rijksoverheid geeft 1,8 mld. uit voor flankerend
beleid. Wij vinden dat terecht een heel bedrag. Dit artikel heeft tot gevolg
dat gedurende vijf jaar 5 mld. door de huurders wordt betaald aan de corporaties.
De staatssecretaris heeft dat bedrag van 5 mld. overgenomen. Ik mag dus aannemen
dat mijn schatting correct is en inderdaad 5 mld. bedraagt. Kan de staatssecretaris
dat expliciet bevestigen? Ik heb minder ambtenaren tot mijn beschikking dan
de staatssecretaris. Is die inschatting van 5 mld. juist?
 
 In eerste termijn heeft de staatssecretaris helaas niet gereageerd op
de door ons gehuldigde stelling dat het helemaal niet zo logisch is, de huurstijging
in ons land te koppelen aan de inflatie. Het is wel logisch als je redeneert
vanuit de positie van de huurder en zijn portemonnee. Het is immers gelukkig
zo dat door stijging van de inflatie de meeste mensen meer te besteden hebben.
Er zit dan een zekere logica in als je zegt dat de mensen dan ook meer huur
kunnen betalen. Als wij echter kijken naar de kostprijs van een woning, dan
is de rente een veel belangrijkere variabele dan de inflatie. Ik zou het zeer
op prijs stellen als de staatssecretaris hierop nog even wil ingaan.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Voorzitter! De heer Hofstra waardeert het zeer als hij af en toe wordt
onderbroken met een interruptie. Daarom wil ik nog even doorgaan op het door
hem genoemde punt van de logica.
 
 De fractie van de VVD is voorstander van kostprijshuur. De heer Hofstra
stelde dat zoëven vast. De voorgestelde gemiddelde huurverhoging in het
akkoord is 3,5%. Hij wil dat voorstel niet wijzigen. Voor een aantal woningen
heeft die verhoging niets meer te maken met de kosten. Die woningen zijn allang
betaald. Bovendien is de huurverhoging voor sommige projecten wel 6% à
7,5%. Die huurverhoging overstijgt dus de kostprijs. Hoe verklaart de heer
Hofstra dat, als hij consequent vasthoudt aan een kostprijshuur?
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Wij zijn ervoor dat niet alleen naar de kostprijs wordt gekeken, maar
vooral naar de marktwaarde. Daarbij hoort in onze ogen dat voor sommige woningen
een daling van de huur mogelijk moet zijn en voor andere woningen een stijging
van de huur. Die discussie hebben wij al eerder gevoerd. Die stijging mag
van ons ook uitkomen op maximaal 6,5% of ergens tussen 6,5% en 7,5%, zoals
is afgesproken in de marge van het bruteringsakkoord. Dat geldt echter alleen
voor die woningen die in verhouding tot hun marktwaarde een veel te lage huur
kennen.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 De heer Hofstra zegt dus eigenlijk dat hij helemaal niet geïnteresseerd
is in de kostprijs. De mensen moeten gewoon de prijs betalen die door de schaarste
wordt veroorzaakt. Hij noemt dat markt, maar in dit geval is er duidelijk
sprake van een onevenwichtige marktsituatie als gevolg van het woningtekort.
Dat hele verhaal van kostprijshuren laat de heer Hofstra dus ook los. In de
eerste plaats laat hij mensen teveel betalen door middel van die 3,5%. In
de tweede plaats zegt hij dat eigenlijk helemaal niet geïnteresseerd
is in die kostprijs en dat de markt gewoon de prijs bepaalt. Vervolgens weigert
hij in te grijpen in de gevolgen van de schaarste.
 
 Ik vind een heleboel van die redeneringen niet logisch. Ik ben een beetje
bang dat de VVD maar één ding voorstaat: het afschaffen van
zoveel mogelijk regels. In dit geval gebeurt dat via de Wet balans verkorting
geldelijke steun volkshuisvesting. Daarmee laat de VVD de huurder en de huurstabilisatie
in de steek.
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Het is nogal voorbarig om die conclusie op dit ogenblik te trekken. Die
3,5% had voor ons niet gehoeven. Dat wil ik nog wel een keer zeggen. Het zit
echter in het akkoord. Dat akkoord accepteren wij en daarom accepteren wij
ook die 3,5%. Wij staan verder voor meer marktwerking bij de huren. Maar er
is nu een regime. Daar hebben wij ook mee ingestemd, ook al waren wij het
tijdens de laatste ronde niet helemaal eens over kleine procentuele verschillen.
 
 Voorzitter! Ik kom te spreken over het amendement op stuk nr. 22. Voor
dat amendement toonde de staatssecretaris de vorige keer inderdaad enig enthousiasme.
Ik had het toen nog nauwelijks gelezen en dacht dat het wel klopte. Ik heb
het inmiddels nog eens goed gelezen, ook hier en daar eens geïnformeerd
en het roept bij mij toch wel heel veel vragen op. Om hoeveel woningen gaat
het? Er zit ook een vooruitberekening in tot 1 januari 1997. Is dat niet fraudegevoelig?
Die datum ligt immers nog voor ons. Om welke bedragen gaat het hier? Hoe is
dat financieel ingepland?
 
 Bij het wetgevingsoverleg heb ik ingebracht dat, wat de VVD betreft, ook
de woningen die nu nog buiten de brutering vallen onder dat regime zouden
kunnen worden gebracht. Ik wijs hierbij met name op de bekende becijferingen
van de netto contante waarde.
 
 Ik ben benieuwd naar de reactie van de staatssecretaris op de zojuist
door mij geformuleerde vragen. Onze voorkeur gaat echter naar het volgende
uit. Wij zeggen: als wij dit gaan doen, en het past in de systematiek, laten
wij dan nog een stap verder gaan en het combineren met de woningen die ik
zoëven heb genoemd. Dat verklaart ook mijn opmerking aan het begin van
mijn betoog, dat wij niet zullen instemmen met de amendementen voor zover
wij die nu hebben gezien.
 
 Ik denk dat ons standpunt over dit voorstel helder is. Ik wil daarbij
nog wel graag gezegd hebben dat wij van mening zijn dat er via deze majeure
financiële operatie een einde is gekomen aan het objectsubsidietijdperk.
Ik wil dat hier ook graag zeggen in de richting van de corporaties. Enige
tijd geleden, toen bleek dat er wat geld zou overschieten, hebben zij ons
een brief geschreven over eventuele aanvullende objectsubsidies. Overigens
viel dat geld achteraf wat tegen. Wij zijn daar dus niet voor. Deze operatie
wordt uitgevoerd. Er wordt een streep onder de objectsubsidies gezet. Wij
zijn uiteraard wel voor de individuele huursubsidie. Dat zien wij zelfs als
het enige subsidie-instrument om aan de onderkant het wonen toch goed mogelijk
te maken.
 
 Ik heb er keer op keer op gewezen dat wij de afhandelingstermijn van vijf
jaar in de wet veel te lang vinden. De staatssecretaris heeft daar de vorige
keer op gereageerd. Hij zei: wij kunnen dat allemaal veel sneller, wij zullen
het ook wel sneller doen, maar wij hebben toch die termijn nodig om ook een
aantal uitloopmogelijkheden te hebben. Ik wil hem in dit geval het voordeel
van de twijfel geven. Maar ik voeg daaraan toe dat wij op de geëigende
plek en via de geëigende kanalen dit project zullen voordragen als een
groot project. De Kamer heeft die bevoegdheid. Wij kunnen op die manier bereiken
dat de vinger goed aan de pols wordt gehouden ten aanzien van de afwikkelingstermijnen
maar vooral ten aanzien van de bedragen.
 
 Ter afsluiting van dit onderwerp wil ik de sector oproepen om een groter
zelfregulerend en zelfoplossend vermogen aan de dag te leggen dan tot nu toe
is gebleken. Als wij gaan verzelfstandigen, dan zal de sector het immers vooral
zelf moeten doen. De sector moet bijvoorbeeld zelf een oplossing zoeken voor
de kapitaalmarktleningen. In sommige groeikernen zijn daar problemen mee.
 
 Voorzitter! Ik denk dat onze situatie helder is. Ik heb begrepen dat ook
coalitiegenoot D66 en zelfs het CDA met deze operatie akkoord gaan. Ik zou
van de staatssecretaris nog graag een antwoord willen hebben op mijn vraag,
of omstreeks 1 september verleden jaar, toen hij aantrad, het dossier van
die zogenaamde procesvereisten aanwezig was. Als dat niet het geval is, dan
zeg ik in de richting van het CDA, dat het een zekere uitzondering voor zichzelf
heeft gecreëerd op grond van iets wat het zelf heeft gecreëerd.
 
 Voorzitter! Ik zou aan de PvdA willen vragen waar zij staat. De heer Duivesteijn
heeft een- en andermaal gestreden voor meer prestatievereisten in het wetsvoorstel
en voor een gematigd huurbeleid. Dat is op zichzelf te prijzen. Heeft hij
gesproken als ex-voorzitter van de Woonbond of heeft hij de opvatting van
de PvdA naar voren gebracht? Waar kiest de PvdA voor? Ik roep de heer Duivesteijn
op om samen de brug over te gaan onder het motto, dat als wij samen de brug
over zijn, hij altijd nog linksaf kan.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Als er een stukje verderop nog een brug is, kan ik terug. Ik waardeer
de hartstochtelijke oproep van de heer Hofstra. Hij neemt een wat merkwaardige
taak op zich. Ik begrijp niet waarom hij al zijn aandacht op mij richt. Laat
de heer Hofstra zich aan zijn eigen principes houden. Hij vindt die 3,5% principieel
onzin. Het tast het akkoord op geen enkele manier aan, omdat iedere individuele
verhuurder in staat is om iets dergelijks met de huurder te regelen. Ik begrijp
niet waarom de VVD haar rug niet gewoon recht houdt. De heer Hofstra hoeft
mij niet aan te spreken, zeker niet wat mijn verleden betreft. Ik sta in het
heden en neem gelukkig het verleden mee. Ik hoop dat dit ook het geval is
bij de heer Duivesteijn.
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Ik heb een- en andermaal duidelijk gezegd waar wij staan. Ik heb niet
van collega Duivesteijn gehoord, hoe hij oordeelt over het onderhavige wetsvoorstel.
Waarschijnlijk zal hij dat in tweede termijn duidelijk aangeven.
 
 
 
 
 
 De heer Biesheuvel (CDA):
 
 Ik heb even op mij laten inwerken de opmerkingen van de heer Hofstra over
de amendementen die hij niet steunt. Over mijn amendementen ter zake van de
niet-toegelaten instellingen heeft hij gezegd, dat hij voor een verruiming
is. Begrijp ik nu dat hij dit amendement niet steunt, omdat hij verder wil
gaan dan mijn amendement?
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Nee. Ik zie nog veel meer woningen die onder de regeling kunnen worden
gebracht. Wij kunnen het beter straks in één keer doen. Ik ben
begonnen met het stellen van een aantal vragen waarop straks een antwoord
zal worden gegeven.
 
 
 
 
 
 De heer Biesheuvel (CDA):
 
 De antwoorden laat u nog meewegen ter zake van het al
dan niet steunen van het amendement op stuk nr. 22?
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Zeker.
 
 Voorzitter! Ik kom te spreken over de dwarsverbanden en het aanvullende
beleid. Ik zou in de beeldspraak van zoëven willen zeggen dat wij nu
door middel van dit wetsvoorstel een brug hebben gebouwd die overgedragen
zal worden aan bijvoorbeeld een gemeente. Die brug kan dan ook worden gebruikt.
Het treft mij dat vlak voordat die brug wordt opengesteld er een hevige discussie
ontstaat over de vraag of die brug wel sterk genoeg is en of die goed zal
worden gebruikt. Dat alles heeft mij tot enig nadenken gestemd. Als dit wetsvoorstel
wordt aanvaard, krijgt deze sector financieel een grote mate van zelfstandigheid.
Wij moeten zeer voorzichtig zijn met allerlei aanvullende regelingen. Ik heb
de vorige keer gezegd, dat je niet kunt blazen en het meel in de mond houden.
Wij moeten op dit punt terughoudend zijn.
 
 Toch zijn er vier punten waarvoor volgens de VVD een scherpere en meer
precieze regeling in het leven kan worden geroepen.
 
 In de eerste plaats zouden wij, meer dan in de brief van de staatssecretaris
onlangs is gebeurd, een concreet programma willen hebben wat er aan wetten
en regels de komende maanden en jaren moet worden gewijzigd vanwege dit bruteringsakkoord.
Men zal begrijpen dat wij daarbij ook een open oog hebben voor deregulering
en het afschaffen van allerlei regels die wij vroeger hebben gecreëerd.
Daar vraag ik ook graag aandacht voor. De brief geeft wel zicht op de samenhang
van allerlei dingen, maar wij missen concreetheid in de zin van "dan dàt
en dan dàt".
 
 In de tweede plaats doe ik, zoals ik zoëven al heb gedaan, nadrukkelijk
een oproep aan het Rijk om de sector zoveel mogelijk te stimuleren om beter
zelfregulerend en zelfoplossend aan het werk te gaan. Wij zullen mede een
motie indienen die straks uitvoeriger door collega Versnel zal worden verwoord.
Zij komt er eigenlijk op neer, dat wij het begrip "duurzaamheid" ook financieel
gaan vertalen en dat door middel van deze operatie op langere termijn de sociale
sector zichzelf moet kunnen bedruipen, ook met nieuwbouw van woningen voor
de sociale sector.
 
 In de derde plaats willen wij een effectiever toezicht op de corporaties.
Door deze operatie gaat er veel geld naar de corporaties. Uiteraard hebben
de corporaties ook al veel geld in de vorm van veel bijdragen voor vrije woningen.
Een schatting mijnerzijds – als ik er erg naast zit hoor ik het wel –
is dat het langzamerhand toch om 150 mld. gaat, een bedrag dat als het ware
gestald is bij de corporaties. Wij hechten eraan dat dit geld alleen maar
gebruikt wordt voor de volkshuisvesting, ook in enge zin. Wij wensen geen
projecten in Oost-Duitsland, zoals ik eerder heb genoemd, of riskant beleggen
in derivaten. Geen risico's, en uitsluitend bestemmen voor de volkshuisvesting!
In dat verband dienen wij samen met collega Duivesteijn, die er straks uitvoerig
op terugkomt, een tweetal moties in. De ene motie is gericht op aanscherping
van de definitie van volkshuisvesting in het BBSH. De administratieve regelingen
ten aanzien van de corporaties worden straffer omschreven dan nu het geval
is. In de tweede motie bepleiten wij een betere situatie van het toezicht,
met name door een onafhankelijk orgaan meer bevoegdheden op dat punt te geven.
Wij willen het een taak geven om de corporaties financieel, qua vermogen en
solvabiliteit, te controleren.
 
 Mijn vierde punt sluit aan bij hetgeen ik zoëven zei. Wij vinden
dat er na uitvoering van de operatie aanleiding is om een wat afstandelijker
houding aan te nemen tegenover de verzelfstandigde sector. Daar moet meer
marktwerking worden bevorderd. Wij rekenen daartoe ook een liberaler huurbeleid
en een liberaler huurprijsbeleid. Ik zeg er graag bij dat wij dat wensen in
combinatie met een wat evenwichtiger regeling van de verhouding tussen huurder
en verhuurder.
 
 Voorzitter! Ik noemde de brug. Ik hoop dat zij snel klaar is en kan worden
overgedragen en ondanks sommige twijfels toch goed zal blijken te functioneren.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik dank de staatssecretaris hartelijk voor de
beantwoording van de toch niet eenvoudige kwesties die wij aan de orde hebben
gesteld, in de eerste termijn en daaraan voorafgaand in het wetgevingsoverleg.
Ik wilde niet alles dubbel gaan behandelen, maar de zaak toespitsen op de
amendementen die er liggen, wat er rond de wet speelt en daar weer omheen
aan de orde is. Ik wil ook spreken op wat ik voorheen het bestemmingsplan
rond het huis van de brutering dat nu op de artikel-19-procedure wordt gebouwd,
heb genoemd.
 
 Ik wilde maar eens met het wetsvoorstel beginnen, en wel met het amendement-Biesheuvel
over de brutering van de bejaardenoorden. Daar is aanzienlijk meer informatie
over nodig dan om zomaar, op gezag van de staatssecretaris, te zeggen: nu
is het kennelijk mooi en dat zullen wij dan maar doen. Die informatie moet
uitvoerig, deugdelijk en degelijk zijn, alvorens ik er ook maar aan kan denken
om mogelijkerwijs mijn fractie daar positief over te adviseren.
 
 Ik heb bij interruptie in eerste termijn gezegd, dat ik het een ontzettend
eng amendement vond: eng in de zin van financiële consequenties. Je weet
absoluut niet wat voor stap je hierbij zet. Het is niet aan de orde geweest
bij de brutering en het is niet doorgesproken. Wij weten allemaal dat de bejaardenoorden
in financieel slechte posities verkeren als zij niet onder een corporatie
zitten; dat er niet voor gereserveerd is en dat iedere keer alle verbouwingen
afzonderlijk door de provincies moeten worden betaald. Dat is al een heel
belangrijk punt: dat het zeker is, dat er geen enkele reserve is.
 
 Een tweede punt dat daarbij zit, betreft datgene dat wij altijd hebben
toegejuicht: de hele kwestie van de scheiding van wonen en zorg, met name
de uitvoering van datgene dat de commissie-Welschen op tafel heeft gelegd.
Dit dreigt steeds verder in het drijfzand te verzakken, zo luiden althans
de geruchten die mij hierover bereiken. Om op het moment dat dit ontzettend
in het drijfzand verkeert en er geen duidelijkheid over is, mogelijkerwijs
zo'n grote financiële stap te zetten, vind ik niet verstandig. Ik zou
hoe dan ook, naast de uitvoerige informatie van de staatssecretaris van VROM,
de reactie willen weten van de minister van VWS en van de staatssecretaris
van VWS op dit amendement, want die hebben er duchtig mee te maken. Ik weet
niet hoe dat daar intern zit. Het kan best zijn dat er intern
bij VROM leuk en positief over geoordeeld wordt, maar ik ben er voorshands
buitengewoon huiverig voor. Wat dat betreft zal ik in ieder geval duchtig
van munitie moeten worden voorzien, voordat mijn fractie er ook maar enigszins
aan kan gaan denken om dat te steunen.
 
 Voorzitter! Dan is er een amendement over de evaluatie. De kwestie van
de evaluatie heb ik indertijd voor het eerst geopperd bij het wetgevingsoverleg;
ik heb dit toen overwogen. Daarna was er de brief van de staatssecretaris
met alle toezeggingen die hij daarin heeft gedaan. Die toezeggingen betroffen
ontzettend veel zaken, met name een jaarlijkse intensieve verslaglegging betreffende
de technische uitvoering van de brutering, de aanpak, de voortgang, de juridische
en de financiële aspecten, de toetsing van de oorspronkelijke doelstelling
van de brutering, de ontwikkeling van de huren, de effecten van het flankerend
beleid en de feitelijke financiële ontwikkeling van de instellingen,
waaronder de corporaties met de kapitaalmarktleningen, en ten slotte de samenhang:
de huren, de algemene bedrijfsreserve en de investeringen, hetgeen wil zeggen
de nieuwbouw, de verbouw, de renovatie, het onderhoud en dat soort zaken.
Nu, als wij dat ieder jaar in die uitvoerige mate krijgen, heb ik geen behoefte
aan een evaluatiebepaling. Mijnheer Biesheuvel kan dat amendement wel indienen,
maar dan vind ik het flauwekul. Als ik dit niet zo vond, had ik het amendement
zelf wel ingediend. Ik heb dat uitvoerig overwogen en ik heb besloten het
niet te doen en daarom zal ik ook zijn amendement niet steunen.
 
 
 
 
 
 De heer Biesheuvel (CDA):
 
 Mag ik eens vragen, waarom het flauwekul is als u het uitvoerig overwogen
heeft? Dan kunt u het toch niet afdoen met de opmerking, dat het indienen
van mijn amendement flauwekul is?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):
 
 Dan heeft u even niet goed geluisterd, want ik heb uitvoerig uiteengezet
wat de staatssecretaris ieder jaar allemaal op ons bord gaat neerleggen. In
feite evalueert hij ieder jaar die wet. Dat doet hij en dan gaat u nog een
keer een evaluatiebepaling neerzetten. Dan zeg ik dat ik dat flauwekul vind.
Ik had het ook van mijzelf flauwekul gevonden als ik het amendement alsnog
had ingediend, als u dat wilt horen. Aangezien ik mij liever niet met flauwekul
bezighoud, als ik dat kan vermijden, heb ik het dan ook niet gedaan.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Volgens mij zou het materieel effect van het amendement, als het zou worden
aanvaard, exact hetzelfde zijn als wat de staatssecretaris eerder al heeft
toegezegd, namelijk die jaarlijkse rapportage, enz. Het enige punt dat speelt,
is of je het als Kamer verstandig of nodig vindt om het ook wettelijk als
een plicht vast te leggen. Ik mag u herinneren, mevrouw Versnel, aan hetgeen
destijds tijdens de discussie naar aanleiding van het rapport van de commissie-Deetman
is gezegd over het opnemen van een evaluatiebepaling. In algemene zin is toen
gezegd, dat de Kamer er verstandig aan doet om bij bepaald type wetgeving
in de wet vast te leggen, dat er een evaluatie zal plaatsvinden. Hetgeen de
heer Biesheuvel voorstelt, is naar mijn mening geheel conform de afspraken
die wij destijds hebben gemaakt. Het betekent materieel totaal geen ander
of nieuw werk voor de staatssecretaris. Ik begrijp uw opwinding niet, mevrouw
Versnel.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):
 
 Het is helemaal geen opwinding. Ik probeer gewoon uiteen te zetten, waarom
ik dat amendement niet zal steunen. U spreekt terecht over een bepaald type
wetgeving, mijnheer Van Middelkoop. Wij hebben uitvoerig aan de orde gehad
dat het nu gaat om een ander type wetgeving dan hetgeen u op het oog heeft.
Het is een tamelijk eenmalige actie die in feite vijf jaar doorloopt. Hetgeen
in het amendement wordt voorgesteld, is minder dan hetgeen de staatssecretaris
heeft toegezegd. In het amendement wordt een evaluatie na vijf jaar voorgesteld,
terwijl de staatssecretaris toezegt dat ieder jaar te doen. Dat is dus nog
veel mooier! Waarom zou je dan zo'n amendement voorstellen?
 
 Voorzitter! Het amendement van de heer Stellingwerf over de afschaffing
van het minimum van 3,5% zal ik niet steunen. Ik heb in feite de redenen daarvoor
reeds gegeven. Het is een onderdeel van het contract. Wat mijn fractie betreft,
kan het contract slechts bij uiterste noodzaak gewijzigd worden. Alle onderdelen
en alle parameters zijn vooral in samenhang van belang. Van belang is ook
de beoordeling door de banken zowel bij de herfinanciering als bij de financiering.
Daarin zou wel degelijk een gat kunnen vallen. De positie van het waarborgfonds
wordt mogelijk verzwakt. Bovendien bestaat de kans dat het kapitaal van rijke
corporaties opgaat in de consumptieve sfeer, terwijl de fractie van D66 dat
juist graag wil aanwenden voor investeringen, hetzij binnen de eigen corporatie,
hetzij binnen andere corporaties. Op die manier zou daar het lenen goedkoper
gemaakt kunnen worden en de bouw van nieuwe woningen zou zodanig kunnen worden
afgetopt aan de bovengrens, dat mensen met lagere inkomens ook in nieuwe wijken
kunnen wonen. Dat is best een belangrijk punt in het totale volkshuisvestingsbeleid.
 
 Voorzitter! Bovendien heeft de staatssecretaris uitvoerig toegezegd dat
hij in 1997 na consultering van de sector – dat is terecht, want het
gaat over dat contract – zo mogelijk komt met een herziening als de
inflatie daartoe aanleiding geeft; een en ander op grond van de motie-Tuinstra/De
Jong.
 
 Ik vond de financiële onderbouwing van de amendementen van mevrouw
Varma dermate zwak, dat ik deze niet wil steunen. Het gaat mij vooral om het
punt, dat structurele zaken nooit door incidentele middelen gefinancierd kunnen
worden.
 
 Voorzitter! Ik wil een motie indienen betreffende de kapitaalmarktleningen.
Het gaat daarbij om het creëren van een opening voor een mogelijke voorziening
voor het geval een corporatie met een méér dan evenredig deel
aan kapitaalmarktleningen binnen de DKP-sector, onverhoopt in de financiële
problemen dreigt te komen. Dat is een andere situatie dan wanneer een doorsnee
corporatie sanering behoeft. Daarom ook zou ik die mogelijkheid anders en
op een eerder tijdstip willen, dus vóórdat een kapitaalmarktcorporatie
daadwerkelijk in de problemen komt. Ook de positie van de gemeente behoort
daarbij anders te zijn, namelijk niet als een van de partijen die
financieel kan bijdragen. Met gemeentelijk beleid heeft de toevallige toedeling
van een kapitaalmarktlening door een toenmalig HID geen enkele relatie. Een
voorziening bijvoorbeeld door het Centraal fonds volkshuisvesting ligt in
de rede, gezien de daar opgebouwde expertise en gezien de door ons gewenste
solidariteit binnen de sector. Ook specifiek is dat zinvol, omdat andere bijdragende
corporaties in toevallig gunstiger omstandigheden verkeren doordat zij bijvoorbeeld
het merendeel via rijksleningen hebben kunnen financieren.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 overwegende, dat de Wet balansverkorting geldelijke steun volkshuisvesting
het sluitstuk is van de verzelfstandiging van de sociale verhuurders;
 
 overwegende, dat de eigendom van een onevenredig aandeel van DKP-woningen
gefinancierd met kapitaalmarktleningen de betreffende sociale verhuurders
in een financieel ongelijke positie brengt;
 
 overwegende, dat daardoor het voortbestaan van deze sociale verhuurders
gevaar kan lopen;
 
 verzoekt de regering in het bijzonder de positie van instellingen met
een onevenredig deel van met kapitaalmarktleningen gefinancierd DKP-bezit
te volgen, jaarlijks te rapporteren en tijdig extra maatregelen te treffen –
bijvoorbeeld door een speciale voorziening in het Centraal fonds volkshuisvesting –
indien daartoe aanleiding bestaat,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden Versnel-Schmitz en Duivesteijn.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 26 (23817).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):
 
 Voorzitter! Dan kom ik nu te spreken over "de omgeving" van de wet. De
positie van de huurders, de verhuurders en de overheden verandert in aanzienlijke
mate door deze wet. Een fundamentele wijziging van wet- en regelgeving zou
eigenlijk klaar moeten liggen. Dat is echter moeilijk. Eerst moet duidelijk
zijn dat de bruteringswet het haalt, voordat de rest van de wet- en regelgeving
kan worden ingericht. Bovendien is in de afgelopen tijd van semi-verzelfstandiging –
dat is eigenlijk wel handig geweest – steeds duidelijker geworden waar
de wijzigingen zinvol en nodig zijn. Het lijkt mij zinvol om richting te geven
aan de wijzigingen. De fractie van D66 zal dat doen door een aantal moties.
Een deel daarvan dien ik zelf in en een deel daarvan onderteken ik mede en
wordt later door collega's ingediend. De meeste punten waarop richting wordt
gegeven, kan worden ingevoegd in de bestaande wet- en regelgeving en kan later
in het totaal op de schop worden genomen bij de herinrichting van de regelgeving
en de wetgeving in de volkshuisvesting. Overigens heb ik in eerste termijn
al gewezen op de onderdelen die nog aan de orde zouden moeten komen. Ik som
ze nu beknopt op.
 
 Het eerste punt is het toezicht en het gesplitste systeem. Hierover zullen
straks twee moties worden ingediend. Aan de ene kant gaat het om meerjarige
prestatieplannen die moeten worden ingepast in het gemeentelijk volkshuisvestingsplan.
Dat is één kant van het verhaal. Dat is het lokale deel. Aan
de andere kant is er het centrale deel. Het gaat dan om het financieel toezicht,
op een zodanige manier georganiseerd dat er een verbinding is met de rijksoverheid
waardoor een democratische controle mogelijk is.
 
 Het tweede punt betreft de prestatie-eisen ten aanzien van de besteding
van het maatschappelijk kapitaal ten behoeve van de huisvesting van de doelgroep.
Ik heb al aangegeven dat dit allereerst kan door het gebruik van het revolving
fund binnen de eigen corporatie. Als alles daar eenmaal op orde is, kan bovenmatige
bedrijfsreserve ten dienste van andere corporaties tegen een lage rente worden
uitgeleend. Hierdoor krijgt de solidariteit binnen de sector een duidelijker
gezicht. Ik dien hiertoe de volgende motie in, die mede is ondertekend door
de heren Duivesteijn en Hofstra.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 overwegende, dat de Wet balansverkorting geldelijke steun volkshuisvesting
het sluitstuk is van de verzelfstandiging van de sociale verhuurders;
 
 van oordeel, dat met het contant maken en uitbetalen van de exploitatiesubsidies
en met het flankerend beleid het financiële instrument als beleidsinstrument
in de sociale sector verdwijnt;
 
 verzoekt de regering de prestatie-eisen ten aanzien van de besteding van
het maatschappelijk kapitaal ten behoeve van de sociale huisvesting zo te
regelen dat het streven, de sector op termijn zichzelf in stand te doen houden,
realiteit kan worden,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden Versnel-Schmitz, Duivesteijn en
Hofstra. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 27 (23817).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):
 
 Voorzitter! Vrij logisch hieraan verbonden is het derde punt, de scherpere
omschrijving van de term "ten behoeve van de volkshuisvesting", dus zowel
ten aanzien van de activiteiten als ten aanzien van de besteding van de batige
saldi van de corporaties. Het gaat dan om de artikelen 11 en 22 van de BBSH.
Hierover zal de heer Duivesteijn een motie indienen.Versnel-Schmitz
 
 Dan kom ik bij het vierde punt, betreffende de jaarlijkse discussie huurprijsbeleid.
Ik heb drie mitsen genoemd die aan de orde zijn bij de marge tussen de 6,5%
en 7,5% maximale huurverhoging. Het zou hierbij moeten gaan om de procesvereisten
en de discussie over de hoogte. En bij de herziening van de minimale huurverhoging
zou ook de maximale huurverhoging moeten worden betrokken. Bovendien moet
hierbij de mogelijkheid onder ogen worden gezien dat in de toekomst met een
gemiddelde huurverhoging kan worden volstaan. De heer Duivesteijn zal een
motie indienen over dat jaarlijkse debat. Voor het overige
moet worden bezien hoe een en ander in de praktijk uitwerkt.
 
 Daarmee kom ik op het vijfde punt: de positie van de huurders. De staatssecretaris
heeft gezegd dat de wet procesvereisten in aantocht is. Dat is mooi, maar
er is nog een ander punt dat ik in dat kader aan de orde heb gesteld. Het
lijkt mij goed als er meer evenwicht komt in het bestuur van het centraal
fonds. Het centraal fonds saneert, hetgeen diep kan snijden in de positie
van de huurders. Als het er ook nog naar uitziet dat de rijksoverheid zich
uit het centraal fonds terugtrekt, is het des te logischer om ook een vertegenwoordiging
van de huurders in het centraal fonds op te nemen. Je weet niet zeker of zij
dat willen, zo zei de staatssecretaris. Dat is inderdaad waar. Je weet inderdaad
ook niet tegen welke beren men nog aanloopt. Niettemin dien ik hierover een
motie in, zij het een voorzichtige motie. Ik hoop dat de staatssecretaris
een en ander toch stevig wil bevorderen.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 overwegende, dat de Wet balansverkorting geldelijke steun volkshuisvesting
het sluitstuk is van de verzelfstandiging van de sociale verhuurders;
 
 van oordeel, dat de positie van de huurders versterkt dient te worden;
 
 verzoekt de regering na te gaan of het mogelijk is een vertegenwoordiging
van de huurders op te nemen in het bestuur van het Centraal fonds volkshuisvesting,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden Versnel-Schmitz en Duivesteijn.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 28 (23817).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):
 
 Voorzitter! Naar de mening van mijn fractie is hiermee voorshands de door
ons gewenste hoofdrichting van de wetgeving aangegeven. Dat zal een heel programma
worden.
 
 De staatssecretaris zei, dat in juni de gedragscode voor de corporaties
mag worden verwacht. Misschien kan hij tegen die tijd ook aangeven welke wetswijzigingen
noodzakelijk zijn. Ik denk aan een soort wetgevingsprogramma. Het is zinnig
om alleen al over dat programma met de Tweede Kamer te discussiëren,
opdat wij kunnen aangeven hoe het er ongeveer uit moet zien. Dat lijkt mij
erg nuttig. Dan is ook de inrichting van de feitelijke wetgeving gemakkelijker,
omdat de richting in die voorafgaande discussie al min of meer is bepaald.
Kortom, ik denk aan een soort ontwerp-bestemmingsplan rond het huis van de
brutering, dat er binnenkort zal staan ingevolge een soort artikel-19-procedure.
 
 De heer Hofstra zei dat dit het einde betekent van de objectsubsidies.
Ik denk dat dit het einde is van de exploitatiesubsidies: de langjarig meegaande
bedragen die het Rijk betaalt voor een eenmalige investering die in een woning
is gedaan. Wij doen nog steeds aan objectsubsidies, en terecht. Dat is namelijk
nodig op specifieke gebieden, voor specifieke groepen. Ik denk dan aan de
bereikbaarheidstoeslagen en de stimuleringsbijdragen. Die zijn echter niet
in exploitatieve zin verstrekt, want het zijn incidentele middelen. Het is
goed om daarmee meer bereikbaarheid te kunnen krijgen in de nieuwbouw. Het
kan zijn dat wij in de toekomst, ondanks alle mooie plannen en alle solidariteit
binnen de sector, toch nog tot iets als objectsubsidie moeten overgaan. Ik
sta daar dan niet bij voorbaat bij te juichen, maar het zou nodig kunnen zijn.
Ik vind dat je die mogelijkheid nooit moet weggooien. Maar als er zoiets komt,
dan moet dat niet meer gebeuren op basis van langjarige exploitatiesubsidies.
Daarmee wordt het zicht op en de werkwijze van de totale rijksbegroting immers
in grote problemen gebracht. Wij geven er de voorkeur aan dat de bereikbaarheid
via de individuele huursubsidie wordt gerealiseerd, want dat instrument is
preciezer en heeft meer op het inkomen van de mensen betrekking, zodat een
betere vergelijking mogelijk is. In dat kader vraag ik de staatssecretaris
om nog eens heel goed te kijken naar de specifieke werking van de kwaliteitskorting
in gebieden met een eenzijdig woningbestand. Hij behoeft er vandaag niet op
te antwoorden, mits hij er maar over nadenkt. Hij kan er dan bij de herbeschouwing
van de individuele huursubsidie op terugkomen.
 
 
 
 
 
 De heer Van den Berg (SGP):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik wil graag beginnen de staatssecretaris oprecht
te danken voor zijn uitvoerige beantwoording. In dat kader is een aantal punten
waarover mijn fractie nog twijfels had, voor ons bevredigend opgelost. Ik
kan nu dan ook vrij kort zijn.
 
 De staatssecretaris is zijn betoog begonnen met het uiteenzetten van de
formele posities. Ik had hem daarom gevraagd en ik ben hem daarvoor ook erkentelijk.
Hij heeft in dat kader volstrekt helder gezegd, dat het de Kamer vanuit de
staatsrechtelijke verantwoordelijkheden vrij staat te amenderen, zij het dat
daarbij vanzelfsprekend wel de consequenties in ogenschouw moeten worden genomen
en politiek moeten worden gewogen. Dat is een zaak die ook voor mijn fractie
evident is.
 
 Ook onze fractie tilt zwaar aan bestuurlijke afspraken: de overheid dient
een betrouwbare partner te zijn. Maar de onderscheiden verantwoordelijkheden
van regering en Kamer brengen mee, dat de Kamer – dat was mijn punt –
door de afspraken die de minister eerder heeft gemaakt, niet ten principale
gebonden kan zijn. De twijfel op dit punt, die door uitlatingen gewekt zou
kunnen zijn, is thans volstrekt opgehelderd. Overigens wil ik wellicht ten
overvloede ook nu zeggen dat mijn fractie geen behoefte heeft om op wezenlijke
punten af te wijken van het eerder gesloten contract. Wij zijn tot de overtuiging
gekomen, dat dit een goede operatie is. Er zijn een aantal onzekerheden, maar
die zijn beheersbaar, zo hebben we kunnen constateren, en uit dien hoofde
heeft mijn fractie er geen behoefte aan, thans een volstrekt andere koers
in te slaan.
 
 Op één punt blijft mijn fractie duidelijke twijfel houden,
namelijk dat waarop collega Stellingwerf een amendement heeft ingediend inzake
artikel 13. Ik zou dat, hoewel de heer Stellingwerf dat zeker ook zelf zal
doen, aan de orde willen stellen. Mijn fractie heeft er behoefte
aan daarop nog even terug te komen. De staatssecretaris heeft dit amendement
met sterke argumenten ontraden, althans zo komt het op het eerste gezicht
over. Wij zijn op zichzelf niet ongenegen ons daardoor te laten overtuigen.
Maar er blijven op dit punt toch een aantal onduidelijkheden liggen. Als dit
amendement wordt aanvaard, hebben corporaties daardoor naar ons oordeel de
mogelijkheid tot het lager vaststellen van huren, wat een goede zaak is. Daar
staat tegenover – dat heeft de staatssecretaris beklemtoond –
dat het concept van de solidariteit tussen de corporaties voor hem doorslaggevend
is. Maar dat berust dan toch uiteindelijk op de vrije wil van die corporaties?
Die solidariteit kan toch niet worden afgedwongen en wordt toch ook niet afgedwongen?
Wat blijft daarvan overeind en welke garantie is er dat die meerdere financiële
mogelijkheden, die voor een aantal corporaties toch ontstaan, ook op die manier
worden besteed, en dat dat inderdaad de richting is waarin deze gelden gaan?
Als dat niet zo is, opteert mijn fractie voor de mogelijkheid waarbij in ieder
geval voor die corporatie de huren lager kunnen worden vastgesteld dan nu
mogelijk is. Kortom, daar zit spanning tussen die voor mijn fractie nog niet
geheel opgelost is. Voor onze standpuntbepaling zouden wij graag zien dat
de staatssecretaris daar nog nader op zou willen ingaan.
 
 Een ander punt waarop ik nog terug wil komen, betreft het toekomstige
toezicht op de corporaties. Dat is niet iets wat de wet zelf direct betreft,
maar meer de gehele omgeving, wat toch ook niet van belang is ontbloot. Dat
toezicht is een belangrijk punt in het licht van de ook door dit wetsvoorstel
verder doorgezette verzelfstandiging van de corporaties. Er zijn op dat punt
interessante opties geuit. De heer Biesheuvel – ik heb hem daarover
in eerste termijn al geïnterrumpeerd – had de optie van een kamer
van toezicht, waarbij ik de vraag heb gesteld, of we hier toch niet in een
zeker functioneel kader, een nieuw zelfstandig bestuursorgaan, terechtkomen
en of we die kant uit moeten. De staatssecretaris heeft op dit punt ook een
aantal mogelijkheden geschetst en daarbij had hij het over scheiding van de
verschillende toezichtfuncties: financieel en uit een oogpunt van volkshuisvesting.
Wil de staatssecretaris dat nog eens verduidelijken in dit debat? Als dat
niet kan, op welke termijn denkt hij hierover met nadere voorstellen te komen
en in welk kader? Ik vind dit namelijk een zeer aangelegen punt, met name
wat betreft het toezicht op de volkshuisvestingscorporaties vanuit het algemeen
bestuur, in casu de gemeenten. De rol van de gemeenten op dat punt zullen
wij, naar ik aanneem, niet willen veranderen. De staatssecretaris hield overigens
ook de optie open van een wat andersoortige vorm van toezicht, met name in
financieel opzicht. Welke denkrichting staat de staatssecretaris daarbij voor
ogen?
 
 Dan het amendement van de heer Biesheuvel over de evaluatie. Dit amendement
oogt sympathiek, want de Kamer is natuurlijk vaak geneigd om evaluatiebepalingen
in te bouwen. Ik heb in eerste termijn wel gewezen op het bijzondere en eenmalige
karakter van deze operatie. Evaluatiebepalingen zijn natuurlijk geen automatisme
bij elke wet. Je moet wel kijken naar het type wetgeving waar het in casu
over gaat. Dan blijft mijn vraag, wat de meerwaarde van dit amendement is,
gelet op wat de staatssecretaris al heeft toegezegd en wat dus zal geschieden.
Waarom zouden wij dit op deze wijze nog wettelijk moeten vastleggen, gelet
op het bijzondere karakter van deze wetgevingsoperatie? Ik hoor op dat punt
graag de reactie van de indiener van het amendement en van de staatssecretaris.
 
 Als beide Kamers der Staten-Generaal dit wetgevingstraject verder zullen
vervolgen – ik neem dat aan – staan wij voor een belangrijke wetgevingsoperatie
met grote financiële consequenties. De staatssecretaris heeft overtuigend
aangegeven dat elke vorm van uitstel voor het Rijk en de corporaties grote
financiële consequenties heeft. Dat hangt van een aantal factoren af,
onder andere van de snelle medewerking van de Eerste Kamer. Dat hebben wij
en de staatssecretaris echter niet in de hand. Welk wetgevingstraject is nu
bereikbaar? Is het mogelijk om zonder grote problemen tot een zo snel mogelijke
invoering te komen? Welke risico's zijn er op dat punt nog?
 
 Ook mevrouw Versnel zei zojuist, dat nu meer wetgeving op het punt van
volkshuisvestingsland moet volgen, mede in verband met deze operatie. Ik vind
dat ook. Ik heb zelf zojuist al gewezen op de kwestie van het toezicht. Mijn
fractie stelt het op prijs als wij daar op enig moment wat meer zicht op zouden
krijgen, via een samenhangend overzicht, met name waar het gaat om de volgorde
en de tijdschema's.
 
 Ik heb geen behoefte om de diverse inhoudelijke zaken nog een keer aan
te roeren. Een aantal kwesties is al bevredigend opgelost, mede door nadere
vraagstelling en beantwoording. Mijn fractie is van mening dat deze route
verder kan worden gevolgd. Wij zullen het wetsvoorstel wat dat betreft steunen.
Wel zal de Kamer de vinger aan de pols moeten houden waar het gaat om de consequenties
van het belang van een goede volkshuisvesting. De beschikbaarheid van voldoende
en betaalbare woningen voor alle Nederlanders blijft een punt van grote zorg.
 
 
 
 
 
 De heer Biesheuvel (CDA):
 
 Voorzitter! De staatssecretaris had twijfels over de vraag of de fractie
van het CDA haar positie met betrekking tot de wettelijke procesvereisten
wel duidelijk had aangegeven, vooral wat betreft de positie van huurders.
Ik moest daaraan denken toen de staatssecretaris in eerste termijn discussieerde
met de heer Van Middelkoop. Het ging toen om: eerst zien, dan geloven. Naar
aanleiding daarvan dacht ik opeens dat de staatssecretaris waarschijnlijk
slechts één deel van dat debat ter voorbereiding van de definitieve
onderhandelingen tussen de betrokken organen en hem heeft nagelezen. Ik kan
mij namelijk nog herinneren dat dit debat in twee delen uiteenviel. Ik doelde
op het deel dat betrekking heeft op het huurbeleid en het huurprijsbeleid.
Ik heb het verslag gelezen en meen dat het punt van de procesvereisten door
ons gemaakt is. De heer Hofstra vroeg of er op 1 september al dan niet iets
lag, maar hij zal de CDA-fractie toch geen dualistische houding kunnen verwijten,
terwijl zijn fractie, die in de coalitie is vertegenwoordigd, niets anders
doet dan een dualistische houding aan de dag leggen. Het was wel aandoenlijk
te zien hoe hij probeerde de heer Duivesteijn "over de brug te helpen", zoals
hij het noemde. Of de heer Hofstra voorbij die brug rechtsaf
gaat en de heer Duivesteijn linksaf, zal wel blijken. Een feit is in elk geval
dat de CDA-fractie dit punt zeer nadrukkelijk en aanhoudend naar voren heeft
gebracht.
 
 In de eerste termijn heb ik inzicht verkregen in een zaak waarover de
CDA-fractie een vraag heeft gesteld tijdens het wetgevingsoverleg. De staatssecretaris
heeft ons op 9 maart een brief over de stichting Liduina in Rotterdam gestuurd
en daarvoor ben ik hem dankbaar. De achtergrond daarvan is dat in artikel
7 een peildatum inzake het flankerend beleid is opgenomen. In het wetgevingsoverleg
hebben wij uitvoerig gesproken over een eventuele ontheffing van die datum
in verband met grondproblemen. De CDA-fractie heeft gevraagd of het mogelijk
is die nog uit te breiden, maar de staatssecretaris heeft ons ervan overtuigd
dat wij ons daardoor op een hellend vlak zouden begeven. Ik heb zelf al bij
voorbaat gezegd dat het geen open-einderegeling moet worden. De staatssecretaris
heeft overigens naar voren gebracht dat een peildatum een belangrijk criterium
is en dat strategisch gedrag moet worden voorkomen; niets menselijks is ons
immers vreemd. Bij de Stichting huisvesting voor ouderen "Liduina" is zeker
geen sprake van strategisch gedrag. Is het mogelijk om in het uitvoeringstraject
nog ruimte te creëren voor dergelijke knelpunten? Ik ontvang hierop graag
een reactie van de staatssecretaris.
 
 Voorzitter! Van mevrouw Versnel heb ik begrepen dat zij zich grote zorgen
maakt over mijn amendement inzake de niet-toegelaten instellingen. Ik herinner
mij dat de staatssecretaris in eerste termijn uitvoerig heeft geantwoord dat
het probleem financieel gezien beheersbaar is. Ik hoop dat hij die stelling
herhaalt, of hij moet daarover nieuwe informatie hebben. De achtergrond van
het amendement is natuurlijk duidelijk; ook hier doet zich een situatie voor
die is veroorzaakt doordat een politieke discussie nog niet is afgerond, namelijk
de woon-zorgdiscussie naar aanleiding van het rapport van de commissie-Welschen.
Daarop speelt het amendement in. Ik hoop dat de staatssecretaris in staat
is mevrouw Versnel ervan te overtuigen dat dit probleem financieel beheersbaar
is, want mijn bedoeling is het zeker niet om een sluis open te zetten, maar
om zo rechtvaardig mogelijk om te gaan met de niet-toegelaten instellingen
voor zover het om hun DKP-bezit gaat.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):
 
 Voorzitter! Ik wil graag van de heer Biesheuvel horen hoe groot hij zelf
de financiële kant van de zaak acht. Hoe beoordeelt hij het gegeven dat
al de betrokken bejaardenoorden geen reserves hebben? Hoe moeten zij dat probleem
van de brutering oplossen? Het betreft landelijke en regionale corporaties
van bejaardenwoningen. Hoe denkt de heer Biesheuvel dat op te lossen?
 
 Hij schijnt te denken dat de wet van elastiek is, wat ik een beetje vreemd
vind. Als dat zo is, kan hij er ook wel wat data voor de brutering van de
beleggers in kwijt. Waarom doet hij dat dan niet? Ik zie het verschil namelijk
niet.
 
 
 
 
 
 De heer Biesheuvel (CDA):
 
 Dat is van een heel andere orde. De politiek heeft de discussie over wonen
en zorg niet afgerond. Ik sluit mij aan bij wat de staatssecretaris in eerste
termijn heeft gezegd. Hij vindt het een beheersbare situatie en wie ben ik
om dat tegen te spreken?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):
 
 Het is uw amendement.
 
 
 
 
 
 De heer Biesheuvel (CDA):
 
 En de staatssecretaris heeft er een positief oordeel over gegeven. Het
is mijn amendement en de staatssecretaris, die meer mogelijkheden heeft om
die berekeningen te maken, komt tot de conclusie dat het een financieel beheersbaar
probleem is.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):
 
 Waarom dient u dit amendement nu in, terwijl er toch al zeer lang over
de brutering is onderhandeld, voornamelijk door de voormalige staatssecretaris,
uw huidige fractievoorzitter? Waarom wilt u deze mogelijkheid achteraf in
de wet opnemen? U denkt kennelijk dat het om peanuts gaat. Dat is niet het
geval. De NTI's zijn niet voor niets buiten de wet gelaten.
 
 
 
 
 
 De heer Biesheuvel (CDA):
 
 U doet hiermee onrecht aan onze inbreng tijdens het wetgevingsoverleg.
Ik meen zelfs dat ik dit punt in het verslag aan de orde heb gesteld. U kunt
mij niet verwijten dat ik dit amendement op dit moment indien. U kunt mij
wel verwijten dat ik dit niet een dag na het wetgevingsoverleg heb gedaan.
Er was echter nog enig overleg nodig om het technisch goed in elkaar te zetten.
U kunt niet volhouden dat u de CDA-fractie vandaag voor het eerst over dit
probleem hoort.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):
 
 U heeft kennelijk geen idee van de kosten. U weet kennelijk ook niet of
het amendement wel zinnig is.
 
 
 
 
 
 De heer Biesheuvel (CDA):
 
 Het is wel zinnig! Als wij dit niet doen, ontstaat er een probleem.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):
 
 Waarom?
 
 
 
 
 
 De heer Biesheuvel (CDA):
 
 Dan moeten wij weer bij het begin beginnen. Als de componenten wonen en
zorg uit elkaar worden gehaald, ontstaat er een probleem voor de niet-toegelaten
instellingen wat betreft hun DKP-bezit.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):
 
 Dat is inderdaad een probleem, maar dat kan niet opgelost worden door
iets achteraf in de wet te schuiven.
 
 
 
 
 
 De heer Biesheuvel (CDA):
 
 Ik maak bezwaar tegen het gebruik van het woord "achteraf". Ik heb deze
discussie tijdig aangezwengeld.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):
 
 Een en ander was niet in het contract opgenomen. Daar waren goede redenen
voor, onder andere van financiële aard.
 
 
 
 
 
 De heer Biesheuvel (CDA):
 
 Sommige van uw moties hebben ook betrekking op punten die niet in het
contract opgenomen zijn. Mag ik misschien zelf een afweging maken over hetgeen
ik te berde breng?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):
 
 Dat mag, maar een motie is iets heel anders dan een amendement. Wij zouden
buitengewoon voorzichtig zijn met amendementen, omdat niet duidelijk is wat
de gevolgen zijn voor het contract. U voegt iets aan de wet toe waarvan niemand
de financiële consequenties kent.
 
 
 
 
 
 De heer Biesheuvel (CDA):
 
 U gelooft kennelijk uw eigen staatssecretaris niet. Hij heeft gezegd dat
dit een financieel beheersbaar probleem is.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):
 
 Ik spreek u erop aan. Het is uw amendement.
 
 
 
 
 
 De heer Biesheuvel (CDA):
 
 Het is uw staatssecretaris, van uw coalitie, van uw partij. Hij zegt dat
dit een beheersbaar financieel probleem is. Als u mij dan niet gelooft, kunt
u hem toch wel geloven?
 
 De heer Van den Berg heeft terecht opgemerkt dat wij onze eigen verantwoordelijkheid
hebben bij de behandeling van dit wetsvoorstel. Er zullen wel redenen zijn
dat dit punt niet in het contract is te regelen. Wij behandelen de wet en
die mag ik op haar merites beoordelen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):
 
 Dat mag, en u mag ook dat amendement indienen. U wilt echter ongetwijfeld
ook steun voor dat amendement. Ik wijs erop dat u iets aan de wet toevoegt
dat niet tot het contract behoort. Ik denk dat de financiële gevolgen
daarvan zeer omvangrijk zijn. U wijst erop dat de staatssecretaris heeft gezegd –
maar wel nadat u het amendement heeft ingediend – dat het wel meevalt
met de financiën. Het spijt mij vreselijk, maar voor mij geldt: eerst
zien en dan geloven. Voor u ligt dat wat lastiger.
 
 
 
 
 
 De heer Biesheuvel (CDA):
 
 Het is jammer dat u uw eigen staatssecretaris niet gelooft.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):
 
 De opmerking "het valt mee", is voor mij niet voldoende. Ik wil de cijfers
zien; eerst zien, dan geloven.
 
 
 
 
 
 De heer Biesheuvel (CDA):
 
 De staatssecretaris heeft niet gezegd dat het wel meevalt. Hij heeft alleen
gezegd dat het om een beheersbaar probleem gaat. U wilt kennelijk alleen van
mij horen wat het kost. De relatie met uw staatssecretaris is blijkbaar anders
dan de relatie die u met mij heeft.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):
 
 U dient een amendement in. U moet dan toch weten wat u daarmee aanricht?
Dat wist u kennelijk tevoren niet, want de staatssecretaris heeft na de indiening
gezegd dat het allemaal wel meevalt. Op het moment van indiening wist u dus
niet wat de financiële consequenties waren. Daar gaat het mij om.
 
 
 
 
 
 De heer Biesheuvel (CDA):
 
 Wij hebben met het ministerie daarover gesproken. Als dat uw enige pijnpunt
is, is uw probleem uit de wereld.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):
 
 Neen!
 
 
 
 
 
 De heer Biesheuvel (CDA):
 
 Dit wordt een eindeloze discussie. Ik constateer nogmaals dat u nog maar
eens moet nalezen wat er in eerste termijn door uw eigen staatssecretaris
gezegd is.
 
 Voorzitter! Ik heb een amendement ingediend over de individuele afwijkingsmogelijkheid
van de minimale huursom van 3,5%. De woordvoerders hebben tot nu toe wel veel
over mijn andere amendementen gezegd, maar niet over dit amendement. Dat kan
hoopgevend zijn, hoewel de heer Hofstra heeft gezegd dat hij geen ruimte ziet
voor amendementen. Wij zullen zijn stemgedrag afwachten.
 
 De staatssecretaris is volgens ons vrij duidelijk geweest over de noodzaak
van de minimale huursom van 3,5%. Hij heeft nadrukkelijk gezegd dat dit een
expliciet onderdeel van de overeenkomst is, maar hij heeft ook andere argumenten
genoemd, waaronder de onderlinge solidariteit. De heer Van den Berg sloeg
bij dit onderdeel de spijker op zijn kop. Hij had misschien mijn tekst in
tweede termijn gelezen. Als het om onderlinge solidariteit gaat, praat je
over onderlinge solidariteit op vrijwillige basis. Onderlinge solidariteit
in een gedwongen verevening kan in feite niet. Kan de staatssecretaris hier
nader op ingaan?
 
 Voorzitter! In eerste termijn is ontzettend veel gezegd over het flankerend
beleid. De staatssecretaris heeft in navolging van wat de CDA-fractie naar
voren heeft gebracht, gezegd dat het huidige BBSH nogal wat aangrijpingspunten
biedt om toezicht te kunnen houden. De discussie heeft zich toegespitst op
de vraag of er prestatie-eisen moeten komen. Hebben wij goed begrepen dat
de staatssecretaris heeft gezegd dat de prestatie-eisen in het BBSH aangescherpt
kunnen worden als dat nodig mocht blijken? Nu wij de sector verzelfstandigen,
zou het een tegendraadse beweging zijn om deze vervolgens aan handen en voeten
te binden. Wat voor sanctie staat daarop binnen het flankerend beleid? Het
kan toch niet terug worden geëist? Hierover moet geen onduidelijkheid
bestaan. Ik ben het met de woorden van de heer Hofstra eens, dat bewust beleid
om te verzelfstandigen ook betekent dat er een zekere mate van vrijheid wordt
gelaten.
 
 Ik heb het in eerste termijn in een interruptiedebat met de heer Poppe
vergeleken met de ontwikkeling van de lonen. Er is een relatie tussen lonen
en huren. Er zijn mensen die denken dat je loonmatiging alleen voor elkaar
krijgt als er een loonmaatregel komt. Ik denk dat je bij de huren ook goed
voor ogen moet houden, dat het een averechts effect kan hebben als je sterker
ingrijpt in die verzelfstandigde wereld. Kan de staatssecretaris hierop ingaan?
 
 De staatssecretaris heeft al gezegd dat hij nog terug zal komen op het
toezicht, inclusief het door mij genoemde element. Wij wachten met belangstelling
af hoe hij de Kamer hierover zal informeren.
 
 Dan kom ik op de hoog-niveaurenovatie in Rotterdam. Wij hebben van de
staatssecretaris begrepen, dat er per individuele corporatie maximaal een
verschil van 0,1% kan optreden. Voor de duidelijkheid vraag ik ten opzichte
van welk niveau dit is. Gaat de staatssecretaris uit van het rekenkundig gemiddelde
van 3,8%? Hierover zijn nadere vragen gesteld vanuit Rotterdam.
 
 Met het amendement over de evaluatiebepalingen dacht ik zo dicht mogelijk
aan te sluiten bij de toezegging van de staatssecretaris. Los van het element
dat de heer Van Middelkoop naar voren bracht, zie ik als meerwaarde dat zij
een signaalfunctie hebben tegenover de sector, als zij worden opgenomen in
de wet. Het was niet mijn bedoeling om degene die dit idee oorspronkelijk
had geopperd, linksom of rechtsom te passeren. Integendeel. Ik hoop niet dat
mevrouw Versnel het zo opvat.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):
 
 Nee, daar is geen sprake van.
 
 
 
 
 
 De heer Biesheuvel (CDA):
 
 Ik heb in ieder geval geprobeerd om zo dicht mogelijk te blijven bij datgene
wat de staatssecretaris naar voren heeft gebracht, in het besef dat het inderdaad
een unieke wet betreft.
 
 Ik vind overigens het hele debat uniek, inclusief zijn uitstraling. Wij
hechten echter aan de signaalfunctie die ervan kan uitgaan
door de bepaling in de wet zelf op te nemen.
 
 Voorzitter! Kort samengevat, zijn wij van mening dat je met deze wet slagvaardiger
kunt inspelen op de eisen van deze tijd. Wij beseffen echter heel goed dat
nog veel onderwerpen die hiermee samenhangen regelmatig met de staatssecretaris
besproken zullen moeten worden.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Voorzitter! Evenals veel collega's wil ik beginnen met de staatssecretaris
dank te zeggen voor zijn beantwoording vorige week van onze vragen in eerste
termijn. Deze beantwoording was veelal adequaat en ook wel overtuigend, voor
zover ik dat althans kan doorzien. Ik zeg dat er in alle nederigheid bij,
want het is en blijft een moeilijke materie. Ik kan in deze tweede termijn
dan ook betrekkelijk kort zijn. Ik wil mij beperken tot een drietal punten,
waarvan er twee de amendementen betreffen.
 
 Toch wil ik nog even mijn verbazing erover uitspreken dat er vorige week
zo'n enorme discussie van staatsrechtelijke aard ontstond over de eigen positie
en de eventuele vrijheid van de Kamer als zelfstandig orgaan van de wetgevende
macht. Gelukkig heeft in het bijzonder de heer Van den Berg daarover een aantal
zuiverende opmerkingen gemaakt. Hij had zoëven ook nog wel kunnen optreden
toen de heer Biesheuvel wel vijf keer sprak over "de eigen staatssecretaris"
van mevrouw Versnel. Daarop is ook wel wat aan te merken.
 
 
 
 
 
 De heer Biesheuvel (CDA):
 
 Ik bedoelde: de eigen kleur.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Dat is waar. Maar hij is ook onze staatssecretaris. Vandaar dat de heer
Biesheuvel hem zo vaak aanspreekt.
 
 Het gaat erom dat wij als medewetgever vrij zijn om eventueel gebruik
te maken van het recht van amendement. Als koepels of organisaties wat boos
reageren op vorige week ingediende amendementen, dan moet je niet, zoals de
heer Duivesteijn deed, spreken over chantage. Er is alleen maar sprake van
normaal reageren door het veld op hetgeen men als rampzalig ziet aankomen
vanuit de Kamer.
 
 Wij hebben wel een eigen verantwoordelijkheid bij het taxeren van de verantwoordelijkheid
van de staatssecretaris jegens het veld, in het bijzonder op het punt van
de overeenkomsten die hij heeft gesloten. Wij moeten die overeenkomsten natuurlijk
wel meewegen.
 
 Ik kom dan nu toe aan mijn drie punten. Het eerste betreft het amendement
van collega Stellingwerf op stuk nr. 17 waarin wordt voorgesteld, geen wettelijk
percentage voor een minimumhuurstijging in de wet vast te leggen. De zaak
zelf is mij zeker niet onsympathiek. Ook in de schriftelijke voorfase hebben
wij over dit punt reeds een balletje opgeworpen. Ik sluit mij aan bij de verdere
vragen die collega Van den Berg hierover heeft gesteld.
 
 De staatssecretaris heeft dit amendement zeer ernstig ontraden. Dat was
krachtige taal die niet alleen verband hield met het karakter van het amendement
maar ook met het effect bij aanvaarding van het amendement. Hij zal dan namelijk
met een vrij moeilijk bericht terug moeten naar zijn contractpartners. Een
deel van de argumentatie van de staatssecretaris heeft mij wel overtuigd.
Dat betekent dat, zoals het er nu naar uitziet, collega Stellingwerf het zonder
onze steun zal moeten doen. Ik kaart dit punt aan, omdat ik één
argument van de staatssecretaris niet heb gehoord, namelijk de werking in
de praktijk van de komende regeling van de procesvereisten.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Zou de heer Van Middelkoop kunnen aangeven welke argumenten hem overtuigd
hebben? Ik heb van de staatssecretaris geen argumenten gehoord. Hij heeft
alleen het akkoord genoemd en iets gezegd over banken. Dat laatste is naar
mijn gevoel buitengewoon dubieus.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Misschien kan de staatssecretaris dat zelf releveren en de heer Duivesteijn
alsnog overtuigen. Ik kan hem verwijzen naar het stenogram. Ik heb die argumenten
niet meer uitgeschreven, omdat ik de staatssecretaris vorige week al overtuigend
vond. Ik noem de bandbreedte die een onderdeel vormt van het akkoord dat de
staatssecretaris heeft gesloten. Daar horen een ondergrens en een bovengrens
bij. Dit punt vormde overigens ook een onderdeel van de discussie die wij
destijds hebben gevoerd over de motie van de heer Duivesteijn.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 De bandbreedte staat los van de verhoging met 3,5%.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Nee, de bandbreedte staat daar niet los van. Deze discussie wordt een
herhaling van zetten, zelfs een herhaling van zetten in verband met de motie
van de heer Duivesteijn.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Ik probeer alleen maar helder te krijgen welke argumenten de heer Van
Middelkoop overtuigd hebben.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Ik wil de heer Duivesteijn verwijzen naar de argumentatie in het stenogram
van vorige week. Ik had echter nog een extra argument gevonden. Daarom voerde
ik dit punt op. Maar de reactie van de staatssecretaris had mij wel overtuigd.
Het zal duidelijk zijn dat ik even moeite heb met mijn geheugen. Ik had er
namelijk geen behoefte aan om al die argumenten nog eens op een rijtje te
zetten, ook ter voorkoming van een veel te lange bijdrage mijnerzijds in tweede
termijn. Een deel van de argumentatie van de staatssecretaris is mij nu dus
even ontschoten, maar ik kom er nog op terug.
 
 In dit verband wil ik het effect van de regeling van procesvereisten nog
aankaarten. Dat betekent een grotere zeggenschap van de huurders over de reële
huurprijs. Nu schiet mij overigens weer te binnen wat ik zoëven aan de
heer Duivesteijn had willen zeggen. Dat was namelijk het punt van de solidariteit.
Die komt in het gedrang als je die ondergrens weghaalt. Maar is het in redelijkheid
te verwachten dat huurders een hogere huur zullen accepteren uit overwegingen
van solidariteit met andere, meer armlastige corporaties? Ik denk dat dat
te veel gevraagd is, want juist de introductie van procesvereisten geeft de
huurders als het ware een vuist. Dat is ook de bedoeling. Mag je nu veronderstellen
dat zij die vuist ook in altruïstische richting zullen aanwenden? Ik
denk dat dit teveel gevraagd is. Het viel mij op dat de staatssecretaris dat
argument niet genoemd heeft. Waarom niet? Heb ik de zaak misschien onvoldoende
doorzien?
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 De heer Van Middelkoop is overtuigd door de argumenten van de staatssecretaris.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Waarvan ik er inmiddels twee heb gereleveerd en er nog een derde aan heb
toegevoegd. Wij komen er zo wel!
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Ik vond het fantastisch. Misschien overtuigt dat mij te zijner tijd ook,
bijvoorbeeld als ik dat stenogram achteraf gelezen heb. Een van de belangrijkste
argumenten die de heer Van Middelkoop op het laatste moment te binnen schoten,
was de onderlinge solidariteit. De Kamer heeft vandaag een fax ontvangen van
zowel de Nederlandse Woonbond als het Platform voor de volkshuisvesting. Dat
zijn eigenlijk de voormalige gemeentelijke woningbedrijven. Zij geven naar
aanleiding van het beleidsplan van het centraal fonds nogal heftig aan, dat
die onderlinge solidariteit eigenlijk in toenemende mate wordt geschrapt en
dat die functie wordt versmald. Het is dus juist helemaal niet gericht op
solidariteit, maar hoogstens op het saneren van corporaties die op de een
of andere manier financieel in de knel zijn geraakt. Daarmee valt toch een
belangrijk argument weg.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Ik kan het laten zien. Ik heb dat stuk vandaag per fax gekregen en heb
het hier voor mij liggen. Ik had exact dezelfde zorgen, als de heer Duivesteijn
nu hier heeft verwoord aan mijn adres, willen adresseren aan de staatssecretaris.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Dan is mijn conclusie juist, dat de heer Van Middelkoop te voorbarig is
met het instemmen met die 3,5%.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Nee, de heer Duivesteijn is iets te voorbarig met zijn interruptie. Ik
had die zorgen aan het eind van mijn betoog in de richting van de staatssecretaris
willen uitspreken. Als dit allemaal zo klopt, ook de conclusies die erin worden
getrokken, dan kan het verhaal inderdaad wel eens helemaal gaan kantelen.
Dan kom ik weer terug bij mijn aanvankelijke sympathie voor het amendement.
 
 Ik neem aan dat de staatssecretaris de stukken van het platform kent.
Ik zal die dus niet allemaal releveren. Ik hoor echter graag een reactie daarop,
omdat ik het echt een punt van zorg vind. Als dit allemaal zo zou werken,
dan blijft er van die solidariteit wel heel weinig over. In dat geval moet
ik mijn aanvankelijke opinie, die ik in eerste termijn heb verwoord en zoëven
weer, over het amendement van de heer stellingwerf wellicht herzien.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Voorzitter! Ik heb de relatie met eventuele saneringsbijdragen absoluut
niet gelegd. Ik heb de solidariteit gezien in de vorm van onderlinge solidariteit
bij bouwprogramma's en dergelijke. De relatie die nu ineens door de heer Duivesteijn
wordt gelegd via het bericht van de Woonbond, dat het de solidariteit zou
dienen om financiële hulp te verlenen aan in moeilijkheden verkerende
corporaties, is in ieder geval door mij niet in eerste termijn gelegd. Als
er iets te bestrijden valt, is het in ieder geval niet mijn opvatting. Ik
kom daar straks nog wel uitvoerig op terug.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Dat laatste zou ik op prijs stellen. De staatssecretaris zou mij een plezier
doen als hij, in dit geval richting de heer Duivesteijn, de relevantie of
misschien het gebrek daaraan in de argumentatie van het platform zou willen
bespreken.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Als ik het goed heb begrepen van de staatssecretaris is die 3,5% nodig
om de volkshuisvesting zichzelf te laten betalen als dat noodzakelijk wordt
geacht. Dat kan vervolgens van alles zijn.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 U zult het van hem horen.
 
 Voorzitter! De heer Biesheuvel heeft zoëven de nodige verduidelijking
van zijn amendement gegeven. Ik meen dat het wat ongelukkig is geweest, dat
hij in de toelichting het woord "evaluatie" heeft gebruikt. Ik lees in zijn
amendement niets meer en niets minder dan datgene wat de staatssecretaris
reeds heeft toegezegd, namelijk een jaarlijkse rapportage. Ik herhaal, dat
het goed is dat wij dat wettelijk vastleggen.
 
 Voorzitter! Ten slotte wil ik enkele opmerkingen maken aan het adres van
de heer Hofstra die aankondigde deze bruteringsoperatie te laten aanwijzen
als een groot project en de daarvoor bestemde procedureregeling van toepassing
te verklaren. Ik moet eerlijk zeggen dat ik dit niet goed begrijp. Ik heb
dat hem in het wetgevingsoverleg ook al gezegd. Het doel van het aanwijzen
van de bruteringsoperatie als een groot project is, de Kamer in de fase van
de voorbereiding, de besluitvorming en de uitvoering op gezette tijden te
informeren. Vanouds is de procedureregeling grote projecten vooral bedoeld
als een informatiemiddel voor de Kamer in die eerste twee fasen, namelijk
van voorbereiding en van besluitvorming, zeker tot het moment waarop het point
of no return wordt bereikt. Vandaar ook dat de procedureregeling is opgezet
voor infrastructurele werken. Ik zie niet goed wat deze regeling van doen
heeft met de bruteringsoperatie. Wij hebben de voorbereidingsfase al achter
de rug. Wij verkeren thans midden in de besluitvormingsfase. De Eerste Kamer
zal er nog bij worden betrokken. Ik zie niet in, wat deze procedureregeling
als extra's zal opleveren. Blijft over de uitvoeringsfase, maar daarvoor hebben
wij de toezegging van de staatssecretaris, dat hij zal rapporteren of eventueel
gevolg zal geven aan het amendement van de heer Biesheuvel. Ik adviseer de
heer Hofstra het Reglement van orde nog eens na te lezen wat het betekent
als je iets aanwijst als een groot project. Daar haal je nogal wat mee overhoop.
Ik meen dat dit niet passend is voor het onderhavige onderwerp. Misschien
komt het ook veel te laat. Ik adviseer hem zijn voorstel in heroverweging
te nemen, voordat hij het in de desbetreffende commissies in behandeling brengt.
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Zou ik aan de heer Van Middelkoop mogen vragen of dit financieel een groot
project is?
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Het is zelfs een zeer groot project.
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Precies. Het is de bevoegdheid van de Kamer om een groot project aan te
wijzen. Onze suggestie heeft niets van doen met de voorbereiding of de besluitvorming,
maar uitsluitend met de uitvoering. Ik heb ook gezegd, dat wij daarvoor de
geëigende procedure zullen volgen. In de algemene commissie voor de Rijksuitgaven
 zullen wij dit binnenkort aan de orde stellen. Wat de evaluatie
betreft, heb ik bezwaar tegen die zeer lange termijn van vijf jaar. Wij zien
daarin een zeker risico. Via de algemene commissie voor de Rijksuitgaven en
via de aanwijzing tot een groot project kunnen wij de vinger goed aan de pols
houden. Het werk dat de staatssecretaris heeft toegezegd te doen, past in
die procedure.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Als de heer Hofstra het zelfs nog de moeite waard vindt om iets onder
deze procedureregeling te brengen als de eerste twee fasen al gepasseerd zijn
en het kennelijk alleen nog maar voor de uitvoeringsfase van betekenis kan
zijn, dan vraag ik hem wat zijn suggestie dan nog toevoegt aan de reeds door
de staatssecretaris toegezegde rapportages of het amendement van de heer Biesheuvel.
Dat ontgaat mij volledig.
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Wij kennen de procedure voor de grote projecten. De algemene commissie
voor de Rijksuitgaven zouden wij kunnen zien als een soort interne accountantsclub
van ons parlement. Wij vinden deze operatie geschikt voor die regeling. Via
de geëigende kanalen komen wij erop terug.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Ik mis een inhoudelijke argumentatie. Bij die procedureregeling hoort
onder meer dat aan de Kamer duidelijk moet worden gemaakt, hoe het zit met
de budgettaire inpasbaarheid van een projectvoorstel. Er moet een rapport
komen van de accountantsdienst of van de directie financieel-economische zaken
van het departement met een oordeel over de calculatiemethodes en het realiteitsgehalte
van de budgettaire inpasbaarheid. Wat wil de heer Hofstra daarmee op dit moment,
in deze fase? Volgens mij niets! Maar de algemene commissie voor de Rijksuitgaven
mag er wel naar kijken. Ik ben er niet op tegen en wil hem niet de voet dwars
zetten, maar ik vind dat het middel niet meer geschikt is voor het doel.
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Op een eerdere vraag van u heb ik al duidelijk gezegd, dat wij het via
de geëigende procedure zullen doen en de argumenten daarvoor zullen uiteenzetten.
Ik denk dat dit losgekoppeld kan worden van de behandeling op dit moment.
Wij komen er spoedig op terug.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Uitstekend!
 
 
 
 
 
 De heer Stellingwerf (RPF):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik dank de staatssecretaris uiteraard voor zijn
beantwoording. Heel veel punten zijn verduidelijkt. In algemene zin hebben
wij in eerste termijn duidelijk gemaakt hoe wij tegen de hoofdlijn van het
wetsvoorstel aankijken. Heel veel zaken komen terug. Daar is in eerste termijn
voldoende naar verwezen. Over een aantal andere zaken zijn moties en amendementen
ingediend. Wij zullen ons daarover uiteraard uiteindelijk uitspreken. Wij
beoordelen met name de moties waarmee men helderheid wil geven over toetsbare
prestatie-afspraken, positief. Uiteraard zullen wij het oordeel van de staatssecretaris
daar nog bij leggen.
 
 Ik concentreer mij in tweede termijn vooral op het ene punt dat wij in
eerste termijn bij amendement hebben ingebracht, een punt waarop de staatssecretaris
ons geenszins bevrediging en in ieder geval een onbevredigend antwoord heeft
gegeven. Dat betreft de huursomstijging van 3,5%. Gaat het om het wettelijk
vastgelegde minimale percentage voor de stijging van de huursom, 3,5, dan
zijn wij het niet met hem eens. De motivatie die de staatssecretaris hiervoor
heeft aangevoerd was drieërlei: 
 
 
 1. de financiële continuïteit
van de corporaties moet worden gewaarborgd;
 
 
 2. de banken vragen nu
eenmaal een bepaalde mate van solvabiliteit. Op grond daarvan kunnen gunstige
rentetarieven worden bedongen en daarmee weer lagere huren worden bewerkstelligd;
 
 
 3. de onderlinge solidariteit tussen zogeheten rijke en arme corporaties
kan met een minimumstijgingspercentage vorm krijgen.
 
 
 
 De eerste twee redenen acht ik zwak. De aan de brutering ten grondslag
liggende visie is toch de vergroting van de zelfstandigheid en de decentralisatie.
Op basis daarvan kan een corporatie haar eigen financiële continuïteit
waarborgen, door een niet te lage huurstijging door te voeren. Ik ga uit van
capabele corporatiebesturen en heb daar vertrouwen in. Een verplicht minimum
in de wet opnemen is daarvoor volkomen overbodig. Op die manier ook kan een
corporatiebestuur zelfstandig, op basis van een vrije keuze, een huurstijging
berekenen, waarmee bij de banken een optimaal rentepercentage zou kunnen worden
bedongen. Hiervoor een verplicht minimum in de wet opnemen is, nogmaals, overbodig.
 
 Wij gaan uit van capabele corporatiebesturen die een dergelijke overheidssturing
niet nodig zouden moeten hebben. Blijft over de reden van de onderlinge solidariteit.
Dat argument acht ik ook niet op zijn plaats. Om te beginnen zullen de nog
te maken afspraken zijn gebaseerd op vrijwilligheid. De solidariteit zal vooral
een theoretisch beleden solidariteit blijken te zijn. Met andere woorden,
het lijkt niet erg waarschijnlijk dat de rijke corporaties niet alle legale
middelen uit de kas zullen halen om de overdracht aan de arme corporaties
te voorkomen. Daarvoor hoef je niet eens zoveel fantasie te hebben.
 
 Vervolgens acht ik de argumentatie niet overtuigend, omdat hier geen wettelijke
solidariteit wordt afgedwongen, voor zover dat al zou kunnen, maar enkel een
wettelijk verplichte minimale huursomstijging. De solidariteit waarover de
staatssecretaris het heeft, zou trouwens als sneeuw voor de zon verdwijnen
wanneer er sprake was van 3,5% inflatie. De stijging zou dan namelijk vrijwel
geheel noodzakelijk zijn voor de inflatiecorrectie. Er blijft dan niets meer
over.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):
 
 Misschien zou het leuk zijn als de heer Stellingwerf dacht aan mijn motie,
waarin nu juist wordt gevraagd om de prestatie-eis voor de corporaties zodanig
te stellen, dat hun bovenmatige kapitaal in de volkshuisvesting wordt besteed,
vooral gericht op de huisvesting van de doelgroep. Zijn argument treft dan
iets minder doel.
 
 
 
 
 
 De heer Stellingwerf (RPF):
 
 Wij zullen daar zeker met belangstelling naar kijken en uiteindelijk ons
standpunt bepalen. Ik heb in eerste termijn helemaal niet uitgesloten dat
er een mogelijkheid is en blijft voor solidariteit. Immers, hoe je het ook
wendt of keert: ook als de inflatie al 3,5% is, waardoor er niets meer overblijft,
blijft er in ieder geval nog altijd dat halve procent over
dat er bovenop zit. Dat zou er op z'n minst voor kunnen worden vrijgemaakt.
Ons amendement sluit dat absoluut niet uit, want het halve procent blijft
overeind. Mij dunkt dat zowel aan het een als aan het ander op een evenwichtige
wijze tegemoet kan worden gekomen.
 
 Maar dan vraag je je toch af wat er achter deze afspraak tussen de staatssecretaris
en de koepels zit, dat men zo furieus heeft gereageerd op het door mij ingediende
amendement. Van de fax die hier vorige keer de ronde deed, heb ik overigens
nooit een exemplaar ontvangen, helaas. Ik kan werkelijk niet verder komen
dan de constatering dat met het huidige wetsvoorstel op een gemakkelijke manier
een basisinkomen is gegarandeerd. Sorry, huurders, wij moeten wel; de wetgever
heeft ons deze minimale huursomstijging opgelegd. De eerste vijf jaar hoeven
we er niet meer over na te denken: dat is al binnen.
 
 In eerste termijn heb ik reeds duidelijk gemaakt dat de onderlinge solidariteit
in de eerste plaats gezocht zou moeten worden binnen het werkingsgebied van
een corporatie zelf. De primaire verantwoordelijkheid ligt bij de eigen huurders;
zij hebben de huurpenningen opgebracht binnen dat gebied en voor hen kan men
concreet solidair zijn. Ik heb net al aangegeven dat het in die zin niet helemaal
juist is, dat wij een soort egoïstisch model zouden voorstaan. Immers,
ik heb al aangegeven dat het halve procent beschikbaar blijft voor een wat
bredere solidariteit. Dat gaat dan altijd nog – als het waar is wat
de heer Hofstra zegt over die 5 mld. – om zo'n 700 mln. Mij dunkt, toch
niet een gering bedrag.
 
 Mijnheer de voorzitter! Wij hebben vorige week een interessant debatje
gehad over de staatsrechtelijke positie van de Kamer in het kader van de discussie
over afspraken tussen het kabinet en derden, welke zijn neergeslagen in een
wettelijke regeling. De heer Van den Berg zette nog eens haarfijn uiteen,
dat de Kamer alle vrijheid heeft om het onderhandelingsresultaat kritisch
te bezien en zo nodig te amenderen. Ook de staatssecretaris sprak van volstrekte
vrijheid. Echter, de dreigende boodschap van het NCIV en de toonzetting van
de staatssecretaris moeten ons bijna tot de conclusie brengen, dat ook die
vrijheid tot theorie is verworden. Dat zou mijns inziens in het onderhavige
geval niet mogen gebeuren.
 
 Mijnheer de voorzitter! Wij hebben overigens de indruk dat de individuele
corporatie deze kwestie wat laconieker benadert dan de corporatieve onderhandelaars.
Uit contacten is ons dat toch zeker gebleken de afgelopen week. Ik zou, normaal
gesproken, in een dergelijke kwestie willen kiezen voor een terughoudende
opstelling. Echter, in het onderhavige geval pleiten alle argumenten ervoor
om de woningcorporaties de vrijheid te geven bij het vaststellen van het aan
de orde zijnde percentage. Alle opgesomde bezwaren kunnen worden ondervangen
door het corporatiebestuur, dat in alle vrijheid en openheid tot bepaalde
huursomstijgingspercentages komt. Wij wensen de besturen niet onder een wettelijke
curatele te stellen.
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik wil afronden met nog op te merken dat het hier
niet zozeer gaat om een ongelijke strijd, zoals de heer Hofstra in eerste
termijn suggereerde in reactie op een interruptie mijnerzijds. Het blijft
gewoon een zaak om op basis van goede argumenten tot een goede afweging te
komen. Dat lijkt mij heel helder in deze kwestie.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Voorzitter! Wij zijn de staatssecretaris buitengewoon erkentelijk voor
zijn bereidheid om te antwoorden en daarvoor zeg ik dan ook dank, maar dat
wil niet zeggen dat wij daarmee tevreden zijn; ik kom daar wat uitgebreider
op terug.
 
 Op de eerste plaats maak ik een aantal opmerkingen ten aanzien van de
principes waarlangs deze wetgeving tot stand is gekomen. Wij kunnen vaststellen
dat het bruteringsakkoord op geen enkele manier deel uitmaakt van de nota
Volkshuisvesting in de jaren negentig. Nergens in die nota wordt gewag gemaakt
van een bruteringswet of van een wet balansverkorting. Op zichzelf zou je
kunnen zeggen dat de verzelfstandiging van de sociale verhuurder – dat
is in feite waar het om gaat – iets is, waar wij met elkaar niet al
te ingewikkeld over behoeven te doen als daarmee enige rompslomp en administratieve
kwesties kunnen worden opgeruimd. Het wordt pas principieel op het moment
dat, als gevolg van het doorsnijden van de banden met de rijksoverheid, een
soort losbandigheid of een aantal gevaren dreigt te ontstaan, inhoudende dat
wij in Nederland een volkshuisvestingssituatie krijgen die op termijn zou
kunnen leiden tot onaanvaardbare situaties.
 
 Met alle waardering voor het antwoord van de staatssecretaris moet ik
echter constateren, dat hij inhoudelijk niet of nauwelijks een betoog heeft
gehouden dat duidt op een heldere andere opvatting over de volkshuisvesting
nu en op langere termijn anders dan zijn voorganger. Wij hebben in eerste
termijn niet alleen gesproken over de wet balansverkorting en over het bruteringsakkoord
dat blijkbaar ergens midden in de nacht is gesloten. Wij hebben ook gesproken
over een noodzakelijke heroriëntatie op het volkshuisvestingsbeleid.
De nota Volkshuisvesting in de jaren negentig is in die zin een gedateerd
stuk. Het is op zichzelf heel goed, te streven naar zelfstandigheid. Het is
op zichzelf ook heel goed, te gaan naar een marktsituatie waarin huurders
en verhuurders in goed overleg komen tot gemeenschappelijke uitgangspunten.
Zolang er echter schaarste is – de staatssecretaris heeft dat zelf ook
geconstateerd – moeten wij constateren dat de uitgangspunten van die
nota in essentie weinig houvast bieden. Desalniettemin is de positie van de
huurder verzwakt. Dat gebeurt door de verzelfstandiging, door het slechte
toezicht van de gemeenten en door het feit dat de staatssecretaris in dezen
niet of nauwelijks actief is. Bovendien kunnen wij constateren – het
SCP heeft dat in een goede analyse uiteengezet – dat die positie ook
wordt verzwakt als gevolg van de brutering. De verhuurders hebben namelijk
geen belang meer bij het samen met de huurders bij de rijksoverheid pleiten
voor lagere huurverhogingen, omdat die immers toch wel gecompenseerd worden
door de rijksoverheid. Nee, de verhuurder – of het nu gaat om een sociale
verhuurder of een particuliere verhuurder – staat vanaf volgend jaar
tegenover de huurder als het gaat om de huurverhoging. Dat betekent dat de
positie van de huurder op twee manieren wordt verzwakt. De rijksoverheid heeft
zich teruggetrokken. De sociale verhuurder neemt dezelfde rol in als een klassieke
particuliere verhuurder. 
 
 Natuurlijk mogen wij aannemen, dat corporaties stuk voor stuk een sociaal
beleid willen voeren. Wij zien echter heel snel een tendens ontstaan in de
richting van het magische begrip "marktconform denken". Wij kunnen met de
nieuwe generatie sociale verhuurders geen gesprek meer voeren over volkshuisvesting
sec. Het gaat echt over het feit dat de markt allerlei mogelijkheden toestaat
waarmee de corporatie aan de slag kan gaan. Het vreemde is dat het volkshuisvestingsbeleid,
zoals dat op dit moment geformuleerd is, in feite de medeveroorzaker is van
de totstandkoming van inkomenswijken. Ik wil dat nog eens heel hard formuleren
en ik zal de staatssecretaris de komende jaren aansprakelijk stellen als hij
niet wil meedenken over een beleidsombuiging in dezen.
 
 Dat is de reden waarom wij een heroriëntatie willen. Als wij blijven
doorgaan met het bevorderen van doorstroming, als wij doorgaan met alleen
de huurder te beoordelen op de vraag, of hij wel of niet genoeg huur betaalt
in relatie tot zijn inkomen, als wij doorgaan de Vinex-locaties niet betaalbaar
te maken en doorgaan met de verkoop van een groot aantal aantrekkelijke huurwoningen,
is het proces heel simpel. Mede door de volkshuisvesting worden er wijken
gecreëerd met een hoge concentratie van laagstbetaalden en allochtonen,
waarover wij ons dan vervolgens buitengewoon bezorgd tonen. De traditie van
de Nederlandse volkshuisvesting – ik zeg het nog maar eens hardop –
was tot nog toe, dat wij dat konden voorkomen. Wij zitten op dit moment op
de lijn die heel sluipend leidt tot situaties die niemand wil.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):
 
 Nu u de traditie van de Nederlandse volkshuisvesting neerzet, breng ik
in herinnering dat al die eenzijdige wijken binnen die traditie zijn gebouwd.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Dat is leuk.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):
 
 Er zijn continu in alle grote steden één-inkomenswijken
gebouwd. Het bouwen van koopwoningen in oudere wijken was niet aan de orde.
Dat weet u toch ook, mijnheer Duivesteijn?
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Dat is niet waar.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):
 
 Dat is altijd buitengewoon eenzijdig tot andere wijken van steden beperkt
gebleven. U moet kijken naar het bestaande huizenbezit. Als u daarin wijziging
wilt aanbrengen, moet u dat in de fysieke zin doen, dus door koopwoningen
in oudere wijken te bouwen. Dat kan worden gerealiseerd door solidariteit
binnen de sector en aftopping van de grenzen. Ik vind het beeld dat u creëert
niet terecht. Ik ben het er wel mee eens dat er wat moet gebeuren. Dat is
best.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Laat ik het wat scherper stellen. De traditie van de Nederlandse volkshuisvesting
en de stedebouw heeft geleid tot geïntegreerde steden, steden waarin
rijk en arm zich niet op een afgrijselijke manier manifesteren, zoals wel
het geval is in Londen of Los Angeles. Hoe komt dat? Dat heeft te maken met
de differentiatie in zelfs de 19de-eeuwse wijken waar de laagste inkomens
geconcentreerd wonen. Zelfs in die wijken woonden de middenstanders. Er is
dus wel degelijk sprake geweest van een behoorlijke mix. Later, na de Tweede
Wereldoorlog en met name in het kader van het stadsvernieuwingsbeleid, is
er sprake geweest van het bouwen van woningen voor mensen die in een dergelijke
buurt wonen. Ook dat heeft geleid tot een zekere mix. Wellicht is het beter
om te spreken van een geïntegreerde samenleving, wat natuurlijk veel
belangrijker is. Natuurlijk behoud je wijken met arme mensen en wijken met
rijke mensen. Tegenwoordig gaat het om wijken met zwarte mensen en wijken
met witte mensen. Ik denk niet dat dàt het grootste probleem is. Het
probleem is de wijze waarop de groepen mensen met elkaar communiceren. De
essentie van onze steden is dat de scheiding niet op zo'n bizarre manier wordt
getrokken, zoals in buitenlandse steden wel veelvuldig te zien is.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):
 
 Wat de vergelijking met het buitenland betreft heeft u uiteraard gelijk.
Toch wil ik even wijzen op de situatie in de 17de eeuw. Langs de grachten
stonden de herenhuizen en in de zijstraatjes woonden de armere mensen die
hun werkzaamheden in de huizen van de rijken verrichtten. Dat zult u ook weten,
mijnheer Duivesteijn.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Dat was uit de tijd van de eerste nota volkshuisvesting!
 
 
 
 
 
 Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):
 
 Dat was een veel meer geïntegreerde wijze van stedebouw. Er zijn
na de Tweede Wereldoorlog eenzijdige wijken gebouwd.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 De term "geïntegreerde stad" is wellicht beter. Er worden straks
in stadsvernieuwingsgebieden geen betaalbare woningen meer gebouwd. Dat is
het gevolg van het beleid dat wij in de afgelopen jaren hebben gevoerd. De
fractie van de PvdA vraagt op dat punt een heroriëntatie. Dat is eigenlijk
het enige wat ik heel scherp wil formuleren. Ik vind dat wij over dergelijke
aspecten weer een discussie met elkaar moeten aangaan. Dat geldt voor de Vinex-locaties,
dat geldt voor de stadsvernieuwingsaanpak, dat geldt voor het hele fenomeen
doorstroming. Wij kunnen buitengewoon moralistisch zijn over het feit dat
een paar mensen in Nederland te goedkoop wonen. Maar het zijn toevallig wel
de mensen van wie wij het heel erg jammer zouden vinden als zij uit die wijken
verdwenen. Het is het ongewenste gevolg van een wellicht goede doelstelling,
namelijk het leggen van een relatie tussen inkomen en huur. Dat is overigens
alleen maar bij huurwoningen aan de orde. Bij koopwoningen schijnt het allemaal
niet zo te spelen. Maar de ongewenste relatie heeft bepaalde effecten. Ik
stel dat wij mede verantwoordelijk zijn voor de totstandkoming van inkomenswijken.
Juist het volkshuisvestingsbeleid kan een instrument zijn om dat enigszins
tegen te gaan. Het is nooit helemaal tegen te gaan.
 
 De staatssecretaris is in eerste termijn niet verder gekomen dan een zeer
magere reactie. Hij is na twee, drie of vier zinnen al direct begonnen met
de bespreking van de amendementen. Hij heeft de mogelijkheid van een debat
niet aangegrepen. De staatssecretaris zou bij de behandeling van deze wet,
die toch in een wat breder perspectief wordt besproken, zijn visitekaartje
kunnen afgeven. 
 
 Staatssecretaris Tommel heeft aangegeven dat hij de lijn voortzet van
de vorige staatssecretaris, de heer Heerma, nu een gewaardeerd fractievoorzitter,
zo heb ik net mogen begrijpen, en tot voor kort politiek leider. Dat betreft
ook de wijze waarop wordt aangekeken tegen het Besluit beheer sociale huurwoningen.
De PvdA-fractie heeft op zichzelf geen principiële problemen met de wet
balansverkorting, zoals ik al in eerste termijn aangaf. De heer Hofstra vroeg:
waar staat de PvdA nou? In eerste termijn heb ik heel duidelijk gesteld dat
wij er geen principiële problemen mee hebben. Maar wij hebben wel problemen
met het feit dat 1,8 mld. wordt uitgedeeld zonder dat er een prestatieverplichting
tegenover staat. Daarom hebben wij vandaag hierover een amendement ingediend.
Dat is natuurlijk de redelijkheid ten voeten uit, zoals men zich kan voorstellen
bij hetgeen wij voorstaan.
 
 Wij tasten daarmee het akkoord niet aan, zo zeg ik tegen de heer Hofstra.
Dat zou hij waarschijnlijk ook niet aan durven. In het amendement stellen
wij wel dat als de 1,8 mld. aan de DKP-woningen wordt verstrekt, wat als het
ware een objectsubsidie achteraf is, het goed is om dat via een apart fonds
te doen. Wij willen dat de gemeenten of de toegelaten instellingen, die daaruit
een bijdrage krijgen, dit geld daadwerkelijk gaan aanwenden voor huurmatiging.
Dat is immers de reden waarom de Kamer die bijdrage verstrekt. Bij elke onbenullige
bijdrage is de verstrekking ervan gebonden aan een aantal voorwaarden. Het
lijkt mij dan ook heel erg verstandig om ook bij dit forse bedrag een dergelijke
voorwaarde op te nemen. Ik ga ervan uit dat de staatssecretaris dit als een
verrijking van zijn eigen wet ziet.
 
 Ik zou het geen compliment vinden als de wet balansverkorting onder druk
van het bruteringsakkoord wordt aanvaard c.q. als ik hier zou moeten zeggen:
ik ga akkoord omdat er nu eenmaal een bruteringsakkoord is. De afgelopen maanden
hebben de corporaties vele keren geklaagd over dat bruteringsakkoord. Je kunt
nergens komen of er is wel een corporatie die zegt: het kost mij geld. Ik
begrijp dat nooit, maar goed. De koepels en ook individuele corporaties hebben
echter ook aangegeven, dat zij ontzettend graag willen dat deze transactie
doorgaat. Daarmee kunnen al die negatieve berichten uit corporatieland als
afgedaan worden beschouwd.
 
 Als dat dan toch een feit is – je mag aannemen dat er een kleine
meerderheid in de Kamer voor de wet zal stemmen – is het van belang
dat wij ook alles aanpakken wat eromheen zit. Daarom heeft de PvdA-fractie
een aantal moties van mevrouw Versnel graag medeondertekend. Dat zorgt ervoor
dat de regering in feite de opdracht krijgt om het Besluit beheer sociale
huurwoningen aan te scherpen. Ik sta op zichzelf ook positief tegenover een
aantal amendementen die door de heer Biesheuvel zijn ingediend. Met name het
amendement inzake de individuele beoordeling verbetert de wet in de door ons
gewenste richting. Het amendement van de heer Stellingwerf zouden wij graag
steunen, ook al omdat het principieel juist is en in de lijn ligt van de opmerkingen
van de heer Hofstra. Hij bracht ons namelijk op het idee dat het heel goed
is om, als je zelfstandigheid geeft, mensen ook zelfstandig te laten zijn.
Wij willen graag op die lijn doorgaan.
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Ik heb daarover een- en andermaal gesproken, en gezegd dat wij het theoretisch
een heel slecht artikel vinden, maar dat wij na alle afwegingen en praktisch
gezien zeggen: het moet maar zo. Nogmaals, ik heb dat een- en andermaal gezegd.
Is u dat nu duidelijk of niet?
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 U heeft toch wel eens onderhandeld?
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Het is juist de grap met dit wetsvoorstel, dat ik steeds heb gezegd dat
we hier niet kunnen onderhandelen. Dat is het verschil tussen theorie en praktijk.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Ik heb begrepen – ik weet dat niet helemaal zeker – dat het
bruteringsakkoord is gesloten onder voorbehoud van goedkeuring door de Eerste
en de Tweede Kamer.
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Maar dat lijkt mij iets anders dan dat wij onderhandelen. De vorige staatssecretaris
heeft onderhandeld, en het wordt nu aan ons voorgelegd.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Dat bedoelde ik niet met mijn vraag of u wel eens heeft onderhandeld.
Wij schatten in dat de koepels dit volstrekt accepteren, zoals ze die 6% ook
hebben geaccepteerd. Dat is geen enkel probleem, omdat het de essentie van
het akkoord niet raakt. Natuurlijk is het makkelijker als er 5 mld., volgens
uw eigen berekening, alvast als een soort zekerstelling is, waarna vervolgens
tegen de huurders kan worden gezegd: wij willen eigenlijk niet zulke hoge
huurverhogingen, maar het staat in de wet. Mijn inschatting is dat de corporaties
de wet en het akkoord zullen accepteren, omdat ze allemaal in staat zijn dat
resultaat te halen. Het voordeel daarvan voor ons is, dat ze dat inhoudelijk
bij de huurders moeten verantwoorden.
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Maar er is een duidelijk verschil tussen de 6% die bij het contract in
de marge stond en waarbij over een inspanningsverplichting is gesproken, en
de 3,5% die in artikel 13 van de wet zit. Misschien heeft u wel gelijk, want
ik heb ook niet het gevoel dat we te weinig geld aan de corporaties geven –
dat heb ik eerder gezegd – en misschien heeft u ook gelijk dat, als
we dat pokerspel gaan spelen, ze zich erbij neerleggen, maar dat risico willen
wij niet lopen.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Maar de huurders moeten wel betalen.
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Niet per woning, maar gemiddeld. Ze moeten in ieder geval die 3,5% opbrengen.
Ik weet dat dat de consequentie is.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Te eenvoudig gezegd is mijn stelling, dat dat komt omdat u het niet durft.
Ik zou het heel spannend vinden als, pratend over het fenomeen van de zelfstandigheid,
een individuele sociale verhuurder een beleid zou moeten voeren, waarin hij
zich niet kan verdedigen achter een wet, waarin staat wat op zakelijke gronden
nodig is. Nogmaals, financieel tast het het akkoord niet aan. Ik zit eigenlijk
een beetje uw marktverhaal te verdedigen. Dat is natuurlijk stom, maar wel
consequent!
 
 Ik zou graag de volgende motie willen indienen. 
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 constaterende, dat de op grond van artikel 70 van de Woningwet "toegelaten
instellingen zich ten doel stellen, uitsluitend op het gebied van de volkshuisvesting
werkzaam te zijn en niet beogen uitkeringen te doen, anders dan in het belang
van de volkshuisvesting";
 
 constaterende, dat de uitwerking van het bovengenoemde in het Besluit
beheer sociale huurwoningen (BBSH) zodanig ruim kan worden uitgelegd, dat
toegelaten instellingen werkzaam zijn op het terrein van het commerciële
vastgoed;
 
 verzoekt de regering voor 1 juli 1995 te komen met het voorstel tot wijziging
dan wel aanvulling van artikel 11 van het BBSH met een meer adequate omschrijving
van wat moet worden verstaan onder het "uitsluitend op het gebied van de volkshuisvesting
werkzaam zijn",
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden Duivesteijn, Hofstra en Versnel-Schmitz.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 29 (23817).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 De indieners beogen met de motie om te voorkomen dat sociale verhuurders
zich al te vrijelijk op de commerciële vastgoedmarkt, in de brede betekenis
van het woord, begeven. Wat dat betreft zouden wij dus een aanscherping van
het BBSH willen zien. De tweede motie luidt als volgt.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 overwegende, dat een integraal volkshuisvestingsbeleid alleen dan tot
zijn recht kan komen, indien gemeentebesturen concreet toetsbare prestatie-afspraken
kunnen maken met verhuurders over nieuwbouw, woonruimteverdeling en voorraadbeheer;
 
 constaterende, dat het Besluit beheer sociale huurwoningen (BBSH) geen
concreet toetsbare prestatieverplichtingen kent waaraan een toegelaten instelling
binnen haar werkgebied dient te voldoen;
 
 constaterende, dat door het ontbreken van een goed stelsel van concreet
toetsbare prestatie-afspraken het toezicht op toegelaten instellingen door
gemeentebesturen onvoldoende gestalte kan krijgen;
 
 verzoekt de regering voor 1 juli 1995 te komen met een voorstel tot wijziging
dan wel aanvulling van het BBSH, waarin is opgenomen: 
 
 
 - dat ten
behoeve van de totstandkoming van gemeentelijke volkshuisvestingsplannen de
toegelaten instellingen in overleg met lokale overheden komen tot de opstelling
van een meerjarenbeleids- en activiteitenplan met daarin opgenomen concreet
toetsbare prestatie-afspraken;
 
 
 - dat de in het meerjarenbeleids- en
activiteitenplan gemaakte prestatie-afspraken het toetsingskader vormen voor
het toezicht door de lokale overheid,
 
 
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden Duivesteijn en Versnel-Schmitz.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 30 (23817).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Voorzitter! De essentie van deze motie is, dat vooraf met een gemeente
wordt afgesproken welke prestaties worden geleverd, zodat die achteraf op
basis van die concrete afspraken kunnen worden getoetst. Dat is iets dat op
dit moment in het BBSH – wat dat betreft is dit een open-einderegeling –
niet afdoende is geregeld. Dan kom ik tot de derde motie.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 overwegende, dat in de afgelopen twee jaar bij toegelaten instellingen
zich incidenten hebben voorgedaan welke een verantwoord financieel beheer
bedreigden;
 
 overwegende, dat toegelaten instellingen overgaan tot de oprichting van
afzonderlijke stichtingen en/of andere rechtsvormen, waardoor een overzichtelijk
financieel toezicht complexer wordt;
 
 overwegende, dat door de toenemende vergroting van het werkgebied van
toegelaten instellingen het financieel toezicht door de gemeenten minder vanzelfsprekend
is;
 
 verzoekt de regering op korte termijn: 
 
 
 - in overleg met de
Algemene Rekenkamer te komen tot de instelling van een onafhankelijk instituut,
bijvoorbeeld een zelfstandig bestuursorgaan, dat zal worden belast met het
financiële toezicht op toegelaten instellingen en de daarmee verbonden
andere rechtsvormen;
 
 
 - het toezicht te concentreren op de doelmatigheid
en de rechtmatigheid van het financieel beleid;
 
 
 - het beoogde instituut
de bevoegdheid te geven tot het doen van zelfstandig onderzoek naar de solvabiliteit
van afzonderlijke toegelaten instellingen en daarover de regering adviseert
en aan de Kamer verslag doet,
 
 
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden Duivesteijn, Hofstra en Versnel-Schmitz.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 31 (23817).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De heer Van den Berg (SGP):
 
 Voorzitter! Het verwondert mij dat de heer Duivesteijn deze motie indient.
Ik meende dat zijn fractie nogal kritisch staat tegenover de instelling van
allerlei nieuwe zelfstandige bestuursorganen. Ik kan mij daar heel veel bij
voorstellen, want ik ben daar ook nogal kritisch over. Hoe ziet de heer Duivesteijn
dit instituut, gelet op het totaal aan bevoegdheden op het terrein van de
volkshuisvesting? Hij introduceert in feite een stuk functioneel bestuur via
dit toezicht. Waarom deze figuur?
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Voorzitter! Ik wijs erop dat in de motie wordt gesproken
over: "bijvoorbeeld een zelfstandig bestuursorgaan ". Een andere vorm is voor
de indieners bespreekbaar. De essentie is dat het financieel toezicht op dit
moment plaatsvindt door de gemeente, dat de corporaties vaak niet meer binnen
één gemeente werken, maar binnen een regio en soms zelfs landelijk
en dat die corporaties vervolgens tal van stichtingen en hier en daar een
BV oprichten, waardoor het tamelijk ondoorzichtig wordt. Wij denken dat afzonderlijke
gemeenten niet voldoende in staat zijn om te komen tot een consistent financieel
toezicht in de enge betekenis van het woord. Het is dus geen volkshuisvestelijk
toezicht. Het gaat heel nadrukkelijk om de wijze hoe men omgaat met het maatschappelijk
kapitaal, want daarover hebben wij het. Als wij het over gemeenschapsgeld
hebben, dan hebben wij het niet over ons geld, maar over het geld van de gemeenschap.
Bij sociale verhuurders wil het nog wel eens zo ver gaan dat zij over hun
kapitaal praten alsof het hun eigendom is en alsof zij private instellingen
zijn, terwijl het om maatschappelijk kapitaal gaat. Over dat beheer maken
wij ons zorgen en daarom hebben wij deze vorm gekozen. Maar het is zelfs denkbaar
dat de Algemene Rekenkamer, die een aantal bevoegdheden heeft, in dezen een
functie vervult. Daarover willen wij graag op zeer korte termijn met de staatssecretaris
discussiëren.
 
 
 
 
 
 De heer Van den Berg (SGP):
 
 Dank voor deze toelichting. Wij wachten de reactie van de staatssecretaris
af. Ik heb nog een vraag. Denkt de heer Duivesteijn dat het financiële
aspect helder kan worden gescheiden van de inhoudelijke aspecten van de volkshuisvesting?
Ik vraag mij af of zij niet op veel punten sterk verweven zijn. Juist daarom
heb ik een lichte bedenking bij functionalisering in de vorm van een zelfstandig
bestuursorgaan.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Over de vorm ben ik bereid te praten. Belangrijk is dat het onafhankelijke
instituut rapporteert aan de verantwoordelijke bewindspersoon en dat de mensen
die zitting hebben in dat zelfstandige bestuursorgaan worden benoemd door
de Kroon. In geen geval mag het een instituut van de koepels zijn. Het moet
geen zelfbeheer van de corporaties zijn. Het moet een onafhankelijk instituut
zijn dat door de staatssecretaris wordt aangesteld en dat aan hem adviseert,
waarover vervolgens aan de Kamer verslag wordt gedaan.
 
 Verscheidene collega's hebben ook gesproken over stille reserves waar
wij niet achter kunnen komen. Het is natuurlijk heel gek dat wij niet eens
weten wat de reserves van de sociale verhuurders zijn, terwijl ze zijn opgebouwd
uit subsidie en huren en dus maatschappelijk kapitaal vormen.
 
 Als ik hierdoor iets heb verhelderd, ben ik de heer Van den Berg dankbaar
voor zijn vraag. De bedoelingen van de indieners worden daardoor wellicht
duidelijker.
 
 Het laatste punt is het huurbeleid. Het is heel vervelend dat als dit
wetsvoorstel wordt aangenomen, de gemiddelde huurverhoging geen onderdeel
van de onderhandelingen meer uitmaakt. Ik vind dat echt verkeerd, omdat ik
verwacht dat in de komende vijf jaar de discussies over volkshuisvesting steeds
heftiger zullen worden. De PvdA-fractie vindt het belangrijk dat de Kamer
elk jaar een discussie kan blijven voeren over het huurprijsbeleid en daarop
invloed kan uitoefenen, uiteraard binnen marges.
 
 De heer Van Middelkoop is uitvoerig ingegaan op de solidariteit. Ik wijs
erop dat het bruteringsakkoord een herfinancieringsplicht van het centraal
fonds vermeldt. Dat fonds legt echter de corporaties een saneringsverplichting
op, althans het legt in het kader van de herfinanciering een soort verplichting
tot een huurbeleid op. Daarmee is de huurverhoging dus niet meer gemiddeld
3,5% maar verplicht minimaal 3,8%. Dat is de bedrijfswaarde waarover wij hebben
gesproken. Ik wil van de staatssecretaris onomwonden weten of die 3,5% gehanteerd
kan worden als een gemiddelde zoals in de wet staat, of dat het Centraal fonds
volkshuisvesting in het kader van de herfinancieringsplicht een minimale huurverhoging
van 3,8% vastlegt. Zover ik heb begrepen, zou het laatste in strijd zijn met
het bruteringsakkoord.
 
 
 
 
 Voorzitter: Zijlstra
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Voorzitter! Om geen misverstanden te laten bestaan in de richting van
de verhuurders wil ik mede namens mevrouw Versnel de volgende motie indienen.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 constaterende, dat in het kader van de Wet balansverkorting geldelijke
steun volkshuisvesting de veronderstelling is ontstaan als zou hiermee voor
langere tijd het huurprijsbeleid door de Kamer zijn vastgesteld;
 
 overwegende, dat het huurbeleid in het kader van de Huurprijswet jaarlijks
door de regering wordt vastgesteld;
 
 spreekt uit dat de kaders voor het huurbeleid, indien door de Kamer gewenst,
jaarlijks zullen worden besproken aan de hand van het standpunt van de regering,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden Duivesteijn en Versnel-Schmitz.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 32 (23817).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De heer Biesheuvel (CDA):
 
 Ik heb begrepen dat de heer Duivesteijn het amendement van de heer Stellingwerf
inzake de 3,5% steunt. Als dat amendement echter wordt verworpen, wat is dan
de opstelling van de heer Duivesteijn ten opzichte van het wetsvoorstel? Komt
hij dan samen met mevrouw Versnel en de heer Hofstra over de brug waar de
heer Hofstra het over had?
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 De heer Hofstra en ik zijn beiden nieuwelingen in de Kamer, alleen ben
ik niet nieuw in dit vak. Ik vond het onverstandig van de heer Hofstra om
al in eerste termijn uit te spreken dat zijn fractie voor het wetsvoorstel
zal stemmen, ongeacht het antwoord van de staatssecretaris. Ik kan mijn eindoordeel
nog niet geven. Daar zal ik nog een discussie in de fractie over moeten voeren.
 
 
 
 
 
 De heer Verkerk (AOV):
 
 Voorzitter! Als nieuwkomer word je stil van al dit verbale
geweld. Overigens heeft met name de heer Duivesteijn zeer zinnige opmerkingen
gemaakt over het woningbouwbeleid van voor en na de oorlog. Ik heb wel eens
het gevoel dat beslissingen over huurders worden genomen door mensen in koopwoningen,
die wonen in slaapsteden en slaapdorpen. De mensen die beleid formuleren zullen
zich meer moeten verplaatsen in de problemen van huurders.
 
 Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor zijn beantwoording. Ik heb
echter geen antwoord gekregen op mijn vragen inzake de taken en verantwoordelijkheden
van de huurcommissies bij de onderhandelingen tussen huurders en verhuurders
over de huurverhogingen. Krijgen de huurcommissies een toetsende bevoegdheid?
Wat is de stand van zaken op dat punt?
 
 Voorzitter! De fractie van het AOV hijst de noodvlag over de toekomstige
hoge huren. Zij hijst ook de noodvlag over de huidige huren voor de lagere-inkomensgroepen.
De mensen met een uitkering of met een laag loon hebben nu eigenlijk al niet
voldoende geld om hun huur te betalen. De fractie van het AOV hijst nog een
derde noodvlag omdat zij ernstige zorgen heeft over de sociale woningbouw
in de toekomst.
 
 De staatssecretaris heeft ons niet kunnen overtuigen op het punt van de
bodem van 3,5%, zoals geformuleerd in artikel 13. Daarom zullen wij voor het
amendement van de heer Stellingwerf op stuk nr. 17 stemmen.
 
 Ook de voorstellen op het punt van het toezicht, de afspraken over prestaties
en de aanscherpingen van het BBSH zullen zeker de steun van mijn fractie krijgen.
Mijn fractie zal waarschijnlijk ook geen problemen hebben met de introductie
van een vertegenwoordiger van de huurders in het Centraal fonds volkshuisvesting.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt van 16.48 uur tot 17.05 uur geschorst.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik dank de verschillende woordvoerders voor de
vriendelijke woorden die aan de beantwoording in eerste termijn zijn gewijd.
Ik hoop dat de beantwoording in tweede termijn ook reden geeft tot tevredenheid.
Daarnaast heb ik bericht gekregen van de zijde van de fractie van GroenLinks,
dat mevrouw Varma graag het woord had gevoerd, maar dat zij ziek is geworden.
Ik constateer met waardering dat er is gemeld dat het geen gebrek aan belangstelling,
maar overmacht was.
 
 De heer Poppe heeft niet zozeer vragen gesteld alswel stellingen herhaald,
namelijk zijn stelling dat de band met de sociale huisvesting wordt doorgesneden
en de zorg voor de sociale huisvesting hiermee zal verdwijnen. Ik ben er in
eerste termijn uitvoerig op ingegaan dat beide stellingen onjuist zijn. Ik
heb weinig behoefte om hier nu nog uitvoerig op in te gaan, omdat ik denk
dat wij op dit punt toch niet werkelijk nader tot elkaar zullen komen.
 
 Zijn stelling dat de huren sneller stijgen dan de inflatie en de inkomens
minder snel, wens ik ook te bestrijden. Dat is over zo'n lange periode absoluut
niet met enige zekerheid te voorspellen. Bovendien constateer ik dat wij het
instrument van de individuele huursubsidie nog hebben. Dit jaar is de huurstijging
gemiddeld 4,5%. Met de 2% normhuurcompensatie voor de mensen met minimale
uitkeringen dan wel een minimaal inkomen komt de netto huurstijging voor deze
categorieën uit op 2,5%. Zijn stelling dat de huur sneller stijgt dan
de inflatie, is dus zelfs voor dit ene jaar dat wij direct kunnen overzien,
al onjuist.
 
 Dat heb ik de heer Verkerk de vorige keer ook al uitgelegd. Naar mijn
gevoel hijst hij iets te gemakkelijk de noodvlag. Wij moeten oppassen om geen
goedkoop nummer van deze serieuze materie te maken. De huursubsidie is er
niet voor niets. Ik zeg tegen iedereen dat men deze moet aanvragen als men
er recht op heeft. Dat matigt de huurstijging in zeer belangrijke mate, zoals
deze bruteringswet er ook voor zal zorgen dat de huurstijgingen in de komende
jaren gematigder zullen zijn dan zij in de afgelopen jaren zijn geweest.
 
 
 
 
 
 De heer Verkerk (AOV):
 
 Voorzitter! Het is toch niet de bedoeling van de staatssecretaris om te
zeggen dat de stijging zoveel is, maar dat de huursubsidie er weer afgetrokken
kan worden? De huursubsidie is toch een steuntje in de rug voor de mensen
die deze werkelijk nodig hebben? Zij moet toch niet een heel gewoon middel
zijn dat meteen bij de huurverhoging al wordt berekend?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Het is een kerninstrument van de volkshuisvesting. Het is geen gunst,
maar een recht. Het sterk houden van het instrument huursubsidie is naar mijn
gevoel een heel belangrijk onderdeel van het beleid.
 
 
 
 
 
 De heer Verkerk (AOV):
 
 Ja, maar je kunt toch niet zeggen: wij gooien er 10% huurverhoging op,
maar dat is geen 10% want er zit 2% huursubsidie op? Dan zou het rekensommetje
niet op 10%, maar op 8% huurverhoging uitkomen. Het is maar een voorbeeld,
geen praktijk.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Ik heb gezegd dat de huren gematigder zullen stijgen dan zij de afgelopen
jaren gestegen zijn. Met de afgelopen jaren bedoel ik een heel lange periode.
De netto huurstijgingen bovenop de inflatie – dat is de echte huurstijging –
zullen de komende jaren zeer gematigd zijn. Bovendien is er ook nog de huursubsidie.
Die vind ik belangrijk. De heer Verkerk mag deze wel minder belangrijk vinden,
maar ik blijf haar belangrijk vinden.
 
 De moties die de heer Poppe heeft ingediend, zal ik aan het eind beantwoorden.
 
 De heer Hofstra heeft nog eens helder uiteengezet waarom hij geen amendementen
zal indienen. Ik heb heel goed begrepen dat hij niet elk onderdeel van het
wetsvoorstel even ideaal vindt. Dat geldt vooral voor vijf jaar lang een minimale
huursomstijging van 3,5%. Het belangrijkste is dat hij de afspraak respecteert.
Ik ben ook blij dat hij reden ziet om mijn argumenten als van enige waarde
te beschouwen. Hij heeft mij ervan overtuigd dat het hem niet alleen ging
om het respecteren van de afspraak. Ook de financierbaarheid van de sector
speelt een rol. Of dat een doorslaggevende rol zou zijn geweest als er geen
afspraken waren gemaakt, is een andere afweging. Ik ben de heer Hofstra dankbaar
voor het feit dat hij, hoewel hij weet dat de medewetgever de vrijheid heeft
amendementen in te dienen, de andere kant van de medaille, namelijk de verantwoordelijkheid
voor de gevolgen van een dergelijk amendement, zwaar neemt.
Ik kijk daar ook zo tegenaan. Het is natuurlijk altijd mogelijk, een nieuwe
afweging te maken. Zij kan echter buitengewoon ernstige gevolgen hebben.
 
 
 
 
 
 De heer Stellingwerf (RPF):
 
 Voorzitter! Er wordt steeds gesproken over "de" gevolgen. Naar mijn mening
dienen wij te spreken over de veronderstelde gevolgen. Dat bewijs kan slechts
achteraf worden geleverd. Wanneer wij de maatregelen daarvoor niet treffen
of de voorwaarden daarvoor niet scheppen, zullen wij het nimmer weten.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Dat is maar goed ook, voorzitter!
 
 De heer Hofstra heeft gevraagd of een huurverhoging van 3,5% leidt tot
5 mld. extra inkomsten. Wij hebben de berekening nagemaakt na zijn betoog
in eerste termijn. De huidige huursom bedraagt circa 18 mld. Vijf maal 3,5%
leidt tot inkomsten – en niet tot extra inkomsten – in de orde
van grootte van 3,5 mld. Als wij praten over een 0,5% extra huurverhoging
boven de inflatie dan leidt dit tot een bedrag van ongeveer 0,5 mld.
 
 Ik wil even bij de cijfers blijven. De heer Hofstra heeft gevraagd of
het wel logisch is, in allerlei discussies de huurstijging te koppelen aan
de inflatie. Dat is inderdaad niet erg logisch. De heer Hofstra heeft daarin
volstrekt gelijk. Er zijn twee heldere relaties met huurstijging. De eerste
relatie is die met de kosten van bouwen en van onderhoud. Dat is dus iets
anders dan inflatie. De tweede relatie is die met de rentestand. Dat is een
hele sterke relatie.
 
 Ik wil even een opmerking in herinnering roepen die over dit onderwerp
is gemaakt door de Nationale woningraad. De heer Kempe meldde onlangs nog
eens dat 1% lagere rente 10% in de huur scheelt. Dat betekent dus dat de financierbaarheid
van de sector en het vertrouwen dat financiers hebben in de sector, van doorslaggevende
betekenis is voor de huur in de komende jaren. Als het vertrouwen verloren
zou gaan en als dit leidt tot een hogere berekende rente aan de verschillende
corporaties, dan werkt dit onmiskenbaar negatief door in de huren. Het zou
zelfs sterk doorwerken.
 
 De heer Stellingwerf laat dit argument volstrekt buiten beschouwing bij
de verdediging van zijn amendement. Hij zegt dat de corporatie wel zelf kan
bekijken in hoeverre het nodig is, een huursomstijging te vragen van 3,5%
en dat de bank heus wel zal bekijken of de betreffende corporatie inderdaad
te financieren valt. De bank zal dat voor die corporatie zeker wel doen, maar
het gaat er niet zozeer om of de financiële wereld vertrouwen heeft in
een individuele corporatie. Van doorslaggevende betekenis is de vraag of de
financiers vertrouwen hebben in de sector. Dat laatste woord zou ik graag
drie keer onderstrepen. Het gaat om vertrouwen in de sector met zijn centraal
fonds, met zijn waarborgfonds. Als dat vertrouwen in die sector minder zou
zijn, werkt dat in sterk negatieve zin door in de huren.
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Ik ben blij dat de staatssecretaris bevestigt wat ik eerder heb gezegd
over de relatie met de inflatie. Kunnen wij dan nu afspreken dat wij voortaan
nooit meer huurprijsstijgingen zullen koppelen aan de inflatie?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Voorzitter! Ik ben nog niet toe aan het afsluiten van nieuwe contracten.
Bij het afsluiten van nieuwe contracten zal ik die opmerking zeker meenemen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):
 
 Datgene wat de heer Hofstra zei, is wel even heel wat anders. Heeft het
daadwerkelijk die invloed of is er de wens om te koppelen aan de inflatie?
Dat heeft immers weer een relatie met het uitgavenpatroon van de huurders.
Als wij staan voor het belang van huurders, moeten wij ons daar wel degelijk
voor blijven inzetten.
 
 
 
 
 Voorzitter: Deetman
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Ik ben er gelukkig mee dat ik met betrekking tot de afhandelingstermijn
van de wet het voordeel van de twijfel heb gekregen. Dat zal ertoe leiden
dat ik nog meer de nadruk leg op het feit dat wij die afhandeling op een zo
kort mogelijke termijn moeten realiseren. Die plicht om dat zo snel mogelijk
te doen, neem ik ook op mij.
 
 De heer Hofstra heeft opmerkingen gemaakt over het amendement van de heer
Biesheuvel op stuk nr. 22. Ik kom daar graag op terug bij de behandeling van
het amendement zelf. Dat geldt ook voor de opmerkingen van de heer Biesheuvel
daarover.
 
 Voorzitter! Er is gevraagd of het dossier inzake de procesvereisten op
1 september 1994 gereed was. Ik heb al bij de destijds ingediende motie daarover
aangegeven, dat het absoluut onmogelijk was om het wetsvoorstel op zo'n korte
termijn in te dienen. Wij zijn nu bezig met de afronding van het interdepartementale
overleg. Dat geeft voldoende duidelijk aan dat het er niet kant en klaar lag.
Er lag niet iets klaar wat het kabinet zomaar had kunnen indienen. Ook in
technische zin is het niet vreselijk eenvoudig. Dat is misschien wel eens
een beetje onderschat. Maar het komt eraan.
 
 De heer Hofstra heeft nog een aantal opmerkingen gemaakt over moties die
hij heeft medeondertekend. Ik zal die meenemen bij mijn oordeel over de moties.
 
 Mevrouw Versnel is begonnen met een aantal opmerkingen over het amendement
van de heer Biesheuvel. Die laat ik dus nog even liggen. Zij heeft voorts
een aantal opmerkingen gemaakt over de evaluatie en het amendement dat op
dat punt is ingediend. Over dat amendement heb ik al iets gezegd. Mijn toezegging
om van jaar tot jaar te rapporteren over de uitgebreide set van zaken die
tot de brutering behoren dan wel annex zijn aan de brutering, gaat eigenlijk
veel verder dan die eenmalige evaluatiebepaling. Ik kan dus niet goed inzien
wat die evaluatiebepaling nog aan de wet toevoegt.
 
 In die zin is naar mijn gevoel de verwijzing van de heer Van Middelkoop
ook niet helemaal terecht. Het is geen gewone wet die nadat de wet is aangenomen,
gedurende een lange reeks van jaren in werking treedt, waardoor een evaluatiebepaling
ook nog kan leiden tot het wijzigen van de wet. De wet is een eenmalige operatie.
Zij heeft uiteraard wel jarenlange gevolgen, maar die liggen op een ander
vlak dan de evaluatiebepaling. Ik vind de verwijzing dus niet helemaal juist.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Ik denk dat de staatssecretaris niet helemaal juist reageert op het amendement
zoals het er ligt. Ik heb tegen de heer Biesheuvel al gezegd dat
ik het wat ongelukkig vond dat ik in de toelichting de term "evaluatie" tegenkwam,
terwijl het in de tekst van het amendement zelf – en dat wordt toch
de geldende tekst als het amendement zou worden aanvaard – naar mijn
gevoel materieel gewoon om hetzelfde gaat als hetgeen de staatssecretaris
per brief reeds aan de Kamer heeft toegezegd. Het amendement beoogt dus niets
meer dan de toezegging van de staatssecretaris. Waarom heeft de staatssecretaris
de aanvaarding van het amendement dan eigenlijk ontraden? Waarom laat hij
het oordeel daarover niet aan de Kamer over? Ik zie niet in welk bezwaar de
staatssecretaris zou hebben tegen een wettelijke vastlegging van datgene wat
hij toch al van plan was. Volgens mij gaat de hele discussie alleen maar daarover.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Voorzitter! Ik heb toegezegd om jaarlijks te rapporteren. Naar mijn gevoel
gaat dat aanzienlijk verder dan het amendement. Een amendement over de bruteringswet
kan alleen maar gaan over zaken die tot de wet zelf behoren. De bruteringswet
kan geen artikel bevatten dat de bedoeling heeft buiten de wet om allerlei
informatie te verschaffen. Ik kom terug op mijn brief van 2 maart met die
"concentrische vierkante cirkels". Dat kan niet geregeld worden in een amendement
bij de wet zelf. Maar het kan wel geregeld worden met de toezegging, jaarlijks
breed te rapporteren over de zaken die samenhangen met de bruteringswet. Ik
heb geen behoefte om daar messen over te trekken. De bedoeling is heel helder.
Ik heb een heel duidelijke toezegging gedaan, die naar mijn gevoel breder
is dan wat bij amendement geregeld kan worden. Ik heb voorts mijn oordeel
over het amendement gegeven.
 
 Mevrouw Versnel en anderen hebben gezegd dat langzamerhand niet erg overzichtelijk
meer is wat er nog aan wetgevingsprogramma's en regulering komt en wanneer.
Kan er een overzicht komen bijvoorbeeld op het moment dat de gedragscode gereed
is? Ik zeg graag toe dat ik de Kamer daar rond die tijd een brief over zal
schrijven. Ik heb op dat punt al een aantal zaken gemeld. Er is natuurlijk
de wijziging van de huursubsidiewetgeving, waar al eerder iets over komt.
Er is de heroverweging van het wettelijke huurbeleid. Is dat op dit moment
wel het goede systeem? Dat zijn al een paar onderdelen. Er zijn moties over
wijzigingen in het BBSH. Wij moeten een redelijk omvangrijk pakket opnieuw
bezien. Ik zeg mevrouw Versnel en de anderen graag toe dat ik een brief schrijf
waarin de samenhang wordt uiteengezet. Aan de hand van dat overzicht kan worden
bepaald of dit nu is wat de Kamer heeft bedoeld.
 
 Ik onderstreep de woorden die mevrouw Versnel aan de individuele huursubsidie
heeft gewijd en het belang dat zij daaraan hecht. Wat de herziening van het
systeem van de IHS betreft, heeft zij verzocht nog eens goed te kijken naar
de kwaliteitskorting in gebieden met een eenzijdig woningbestand, kort door
de bocht vertaald als de groeistedenproblematiek. Ik zal dat doen.
 
 De heer Van den Berg heeft tot mijn genoegen geconstateerd dat de balansverkorting
een goede operatie is. Hij heeft geen behoefte om af te wijken van het contract,
maar hij heeft nog twijfel over het amendement van de heer Stellingwerf. Dat
is naar mijn gevoel een contradictie. Als het een goed contract is en hij
geen behoefte heeft om af te wijken van dat contract, kan er ook geen twijfel
meer zijn over het stemgedrag over het amendement van de heer Stellingwerf,
want daarmee wordt wel degelijk afgeweken van het contract. In het contract
staat: vijf jaar minimaal 3,5%. Dat staat ook in de wet. Als hij begint met
de constatering dat hij het een goed contract vindt, is daarmee zijn standpunt
bepaald. Je kunt niet een contract goed vinden en vervolgens een hoeksteen
onder het contract uithalen.
 
 Is solidariteit tussen de corporaties afdwingbaar? Als dat niet het geval
is, is de 3,5% dan wel nodig? Dit is naar mijn gevoel een belangrijk kernpunt,
waarop ik uitvoerig terugkom. Helder is dat solidariteit wel degelijk afdwingbaar
is, in die zin dat er een aantal regels zijn wat corporaties met hun financiële
middelen mogen doen. Er zijn moties ingediend waarin om een aanscherping daarvan
wordt gevraagd. Ik kom daar straks op terug. Corporaties zijn niet volstrekt
vrij om met hun middelen te doen wat zij willen.
 
 Stel dat de inwerkingtreding van de wet wordt uitgesteld. Dat heeft dan
grote financiële consequenties. Welk risico lopen wij op dit punt? Ik
ga ervan uit dat de volgende week over het wetsvoorstel kan worden gestemd.
Ik heb geen reden om aan te nemen dat de Eerste Kamer, na alles dat al gedaan
is, niet ten volle wil meewerken om de wet tijdig in het Staatsblad te laten
verschijnen. Als dat het geval is, kunnen wij de hele operatie zonder vertraging
afwerken. In de financieringsstromen is er rekening mee gehouden, dat de verrekeningen
nog dit jaar zullen plaatsvinden. Zoals het er nu uitziet kan dat ook en lopen
wij geen bijzondere risico's.
 
 Ook de heer Van den Berg heeft gevraagd om een overzicht van het wetgevingsprogramma.
Ik ben daar zojuist al in positieve zin op ingegaan.
 
 Voorzitter! De heer Biesheuvel heeft zijn erkentelijkheid betuigd voor
de brief over de Stichting huisvesting voor ouderen "Liduina" en vroeg of
er in het uitvoeringstraject nog ruimte is voor soortgelijke knelpuntgevallen.
Het is niet relevant meer of die stichting of andere stichtingen al dan niet
strategisch gedrag kunnen vertonen. Er is geen individuele beoordeling meer.
Relevant is dat er een ijkdatum is gekozen. Die moet generiek strategisch
gedrag voorkomen. Er zullen altijd grensgevallen zijn, hoe de regeling er
ook uitziet. Er zijn nu data vastgelegd. Men voldoet aan die data of men voldoet
er niet aan. Daarin valt op dit moment geen souplesse meer aan te brengen.
Het is nu een zwart/wit-kwestie geworden. Dat is niet onrechtvaardig, zoals
ik de heer Duivesteijn hoor zeggen. Het is heel verstandig om je precies aan
de regels te houden. Ik kan dit soort individuele probleemgevallen niet meer
meenemen in het uitvoeringstraject. Het zou de rechtszekerheid ook aantasten.
Als ik dat bij de een wel doe en bij de ander niet, dan ontstaat een ongelukkige
situatie.
 
 
 
 
 
 De heer Biesheuvel (CDA):
 
 Het ging mij erom dat die peildatum houvast geeft. Je voorkomt ook strategisch
gedrag. In dit geval is absoluut geen sprake van strategisch gedrag, maar
van een bijzondere situatie, waarop een hardheidsclausule kan worden losgelaten.
De vraag rijst of het mogelijk is in de uitvoeringsfase daarnaar te kijken.
Ik besef, dat als het gaat om de uitzonderingsgevallen van artikel 7, de formulering
 nogal uitdrukkelijk is. Het gaat mij om deze specifieke situatie.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Ik wil natuurlijk overal naar kijken, maar ik wil niet de suggestie wekken
dat van de regels kan worden afgeweken in individuele situaties, waar zich
problemen voordoen en net niet aan de regels kan worden voldaan. De regels
zijn hard en heel helder geformuleerd. Er is op dit moment geen ruimte om
daarvan af te wijken.
 
 Voorzitter! De heer Biesheuvel heeft een belangrijk amendement ingediend,
dat ertoe strekt om de zogenaamde niet-toegelaten instellingen die na 1 januari
1995 maar voor 1 januari 1997 worden toegelaten, alsnog onder de wet te laten
vallen. De tweede mogelijkheid is dan dat een dergelijke niet-toegelaten instelling
in diezelfde periode het bezit overdraagt aan een reeds bestaande toegelaten
instelling. Dat bezit zou dan ook gebruteerd moeten kunnen worden. In aanvulling
op wat ik daarover in eerste termijn heb gezegd, wil ik daarover nog het volgende
zeggen. Ik ben er in mijn beantwoording in eerste termijn van uitgegaan, dat
de in de wet genoemde peildata van 1 januari 1995 voor de bepaling van de
omvang van het bezit van de desbetreffende niet-toegelaten instelling en van
1 januari 1993 voor de bepaling van het flankerend beleid, waarop een niet-toegelaten
instelling recht zou hebben als ware zij een toegelaten instelling, intact
blijven. Dat betekent, dat strategisch gedrag door alsnog aan te kopen niet
mogelijk is. Nogmaals, ik ben daarvan uitgegaan. Ik zou het prettig vinden,
als de heer Biesheuvel mij expliciet meldt, dat dit ook zijn opvatting is.
Anders zou er strategisch gedrag mogelijk zijn, en dat wil ik niet.
 
 
 
 
 
 De heer Biesheuvel (CDA):
 
 Het is niet de bedoeling om met het amendement op stuk nr. 22 strategisch
gedrag uit te lokken. In die zin is de stellingname van de staatssecretaris
juist. Ik ben ook erg benieuwd naar het vervolg van de staatssecretaris. Wij
zetten hier even een puntkomma, begrijp ik.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Ik zet hier een puntkomma, maar wel een zeer belangrijke. Door het amendement
mogen de peildata niet in gevaar komen. De tekst is op dat punt niet volstrekt
helder. De heer Biesheuvel zegt dus, dat het niet de bedoeling is om die peildata
in gevaar te brengen en strategisch gedrag daardoor mogelijk te maken?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):
 
 Meestal wordt een amendement zodanig geformuleerd dat er geen twijfel
over de interpretatie mogelijk is, zeker niet over zoiets als peildata. Ik
kan niet overzien of de tekst dit soort zaken "covert". Is er geen wijziging
van het amendement nodig om een en ander volkomen duidelijk te maken?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Ik ga hier zo op in. Ook mevrouw Versnel heeft namelijk geïnformeerd
naar het standpunt van de minister en de staatssecretaris van VWS over dit
amendement, gezien de relatie tussen wonen en zorg. Uiteraard heb ik dat standpunt
niet paraat. Ik zeg wel graag een brief toe, mede namens de minister en de
staatssecretaris van VWS, over dit amendement en de relatie tussen wonen en
zorg.
 
 Daarin kan ook ingegaan worden op de formulering van het amendement. Het
is best mogelijk dat een nadere beschouwing van het amendement een gat daarin
bloot legt. Zo moet er nog nagedacht worden over de vraag of aankoop van ander
bezit met deze tekst van het amendement is uitgesloten. Een NTI kan haar woningbezit
overdragen aan een toegelaten instelling. Maar gesteld, dat op grond van hetzelfde
amendement een toegelaten instelling in de desbetreffende periode andere woningen
koopt, niet van een NTI, dan is het dus de vraag of dat geheel is uitgesloten
met deze tekst van het amendement.
 
 Kortom, nog deze week krijgt de Kamer van mij een nauwkeurige tekstbeschouwing
van dit amendement. Daarin wordt ook de opvatting verwoord van de minister
en de staatssecretaris van VWS.
 
 Er is ons gevraagd om een schatting te maken van de kosten die het amendement
met zich brengt. Welnu, toelating en flankerend beleid, dus sanering en flankerend
beleid, worden met de nodige marge geschat op zo'n 200 mln.
 
 Ik wijs erop dat de brutering voor deze categorie heel goed mogelijk is
zonder die in de onderhavige wet op te nemen. Het is dus niet per se nodig
om te bruteren op grond van deze wet. Als de bruteringswet wordt aangenomen,
kan met de instellingen ook over de desbetreffende knelpunten overlegd worden.
Na afloop kan natuurlijk op dezelfde voorwaarden als die uit de bruteringswet
gebruteerd worden.
 
 Op zichzelf heb ik dus geen bezwaar tegen de strekking van het amendement
van de heer Biesheuvel. Wij zullen nog nauwkeurig kijken naar de juridische
aspecten op misbruik van de tekst van het amendement. Daarover schrijf ik
nog deze week een brief, ruim voor de stemmingen.
 
 De heer Biesheuvel heeft nog een vraag gesteld over de extra huurlasten
van de corporaties in Rotterdam die op ruime schaal aan hoog-niveaurenovatie
hebben gedaan. Zijn vraag was: 0,1% extra ten opzichte van wat? Het antwoord
is: ten opzichte van het gemiddelde van alle andere.
 
 De heer Van Middelkoop heeft naar aanleiding van het amendement van de
heer Stellingwerf gevraagd of het te verwachten is dat de huurders bereid
zijn om een hogere huur te betalen om op die manier een solidariteit tussen
corporaties te kunnen financieren. Voor zover het gaat om de wettelijk vastgelegde
minimumhuur van 3,5% voor het gehele bestand, is dat geen kwestie van bereidheid,
maar gaat het om een wet. Op dat punt zou de discussie zich beperken tot huurstijgingen –
wat de huursom betreft – boven de 3,5%. Daarover spreken wij dan de
facto. Er wordt terecht verwezen naar het wetsvoorstel inzake de procesvereisten.
Voor zover relevant en wanneer een corporatie meent extra huursom te mogen
vragen, als gevolg van de onderlinge solidariteit, boven die 3,5%, zal dat
wetsvoorstel inzake de procesvereisten inderdaad de randvoorwaarden daarvan
wel geven. Ik kan mij heel goed voorstellen dat, als expliciet blijkt dat
extra huursom wordt gevraagd ten behoeve van onderlinge solidariteit tussen
de corporaties, de huurder daarover zijn zegje zal kunnen doen. Daarvoor is
het wetsvoorstel uiteindelijk ook bedoeld.
 
 Voorzitter! Ik heb met de heer Stellingwerf in eerste termijn al een uitvoerige
discussie gevoerd over zijn amendement dat beoogt de huursomstijging van 3,5%
uit het wetsvoorstel te schrappen. Ik wil nogmaals een paar zaken benadruk ken. Als het gaat om de financiële betrouwbaarheid kijkt de
financiële wereld niet naar individuele corporaties maar naar de sector
als geheel. Het gaat dus niet aan om per corporatie te zeggen: wij kunnen
het wel financieren, wij kunnen wel met minder dan 3,5% toe en daarmee het
financiële vertrouwen in de gehele sector te beschadigen. Dat weegt buitengewoon
zwaar, voorzitter. De sector heeft naar mijn gevoel ook niet furieus gereageerd,
zoals de heer Stellingwerf constateerde. De sector is er allerongelukkigst
mee, en heeft ook laten merken, dat waar er een afspraak is, deze door de
heer Stellingwerf minder serieus wordt genomen. Hij maakt gebruik van zijn
grondwettelijk recht tot amendement. Daartegen bestaat geen enkel bezwaar.
Mag de sector boos zijn als dat gebeurt? Jazeker, dat mag! Ik schat dat op
de waarde die het heeft.
 
 
 
 
 
 De heer Stellingwerf (RPF):
 
 Voorzitter! Dat heeft natuurlijk te maken met de inschatting van de gevolgen
en het alternatief dat wij in onze bijdrage hebben aangegeven, namelijk de
mogelijkheid om zelfstandig tot de nagestreefde huursomstijging te komen.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Daarvan heb ik u gezegd, mijnheer Stellingwerf, dat het niet een kwestie
is van per corporatie de financiële zekerheid regelen, doch dat het voor
de sector als geheel geldt. Dat is dus iets anders. Dat valt niet af te doen
met de opmerking: laat elke corporatie dat maar voor zichzelf regelen. Zo
werkt het niet. Wat de heer Stellingwerf aanbiedt als alternatief, is in feite
geen alternatief.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Die rust op het huurfront wordt toch vooral door de huurders bepaald?
De staatssecretaris kan wel zeggen dat financiers graag zekerheid hebben,
doch op het moment dat er sprake is van grote onrust onder huurders –
dat zal in toenemende mate het geval zijn – komt de hele financierbaarheid
van de sector in het geding. Het waarborgfonds is toch bedoeld om op dat punt
een zekere rust te creëren? Ik vind dat de staatssecretaris buitengewoon
willekeurig met zijn argumenten omgaat.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Daarover verschillen wij dan van opvatting.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Dat is gemakkelijk!
 
 
 
 
 
 De heer Stellingwerf (RPF):
 
 Voorzitter! Er is nog een punt. Wanneer er sprake is van een inflatie
van 3,5%, is die solidariteit al helemaal niet meer aan de orde. Dan gaat
de redenering over de financiers ook niet meer op.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 U heeft zelf geconstateerd dat dan nog steeds 0,5% aan de orde is. Dat
moet u nu niet wegpraten en zeggen dat er dan helemaal geen sprake meer is
van solidariteit, mijnheer Stellingwerf. Die is er dan nog steeds, alhoewel
u die solidariteit tussen de corporaties kennelijk minder belangrijk vindt.
Daar scheiden zich onze wegen, ik vind die namelijk wèl belangrijk.
Als wij die niet meer belangrijk vinden, gaan wij een heel andere koers varen
en zou er tot een andere opstelling gekomen kunnen worden. Ik blijf die onderlinge
solidariteit binnen de sector wèl van belang vinden.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Wat is dan precies onderlinge solidariteit?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Daar kom ik nog op.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 De staatssecretaris gebruikt het als een belangrijk argument, dus het
is heel vervelend als hij die vraag niet beantwoordt. Ik vind het voor het
debat essentieel om duidelijk te krijgen wat de onderlinge solidariteit inhoudt.
Ik heb al aangegeven dat de onderlinge solidariteit buitengewoon betrekkelijk
is. Maar wat verstaat de staatssecretaris daar onder?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Voorzitter! Laat ik beginnen met de beantwoording van de vragen van de
heer Duivesteijn in het algemeen. Wellicht kan ik dan ook op dit punt de helderheid
geven die de heer Duivesteijn verlangt.
 
 De heer Duivesteijn heeft in tweede termijn aangegeven dat hij meent dat
er een heroriëntatie op het gebied van de volkshuisvesting nodig is.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Ik heb een vraag gesteld waarop ik graag een antwoord krijg. Wat houdt
de onderlinge solidariteit in? Het ging daarbij om de 3,5%.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Voorzitter! Ik maak mijn beantwoording af. De heer Duivesteijn heeft geconstateerd
dat er een heroriëntatie nodig is op het gebied van de volkshuisvesting
en dat de nota Volkshuisvesting een gedateerd stuk is. Op allerlei punten
maakt hij duidelijk weinig gelukkig te zijn met de koers die is ingeslagen.
Hij doet dat met de royale instemming van zijn fractie. Ik kan dat wel begrijpen,
maar niet echt waarderen. Het is van tweeën één: òf
men accepteert het systeem zoals het er is, met alle gevolgen vandien, òf
men geeft concreet aan wat er precies moet worden veranderd, op welke termijn
dat moet gebeuren, wat dat kost, wie dat gaat betalen en hoe het systeem dan
anders in elkaar moet zitten. Ik grijp in dit verband terug op de uitgebreide
commissievergadering die in februari van het vorige jaar is gehouden over
de brutering. Ik constateer dat toen van de zijde van de PvdA niet is aangegeven
dat de nota achterhaald is, dat er een ombuiging moet plaatsvinden, dat er
een heroriëntatie nodig is. Daarover is toen geen enkele opmerking gemaakt.
Er is bij de hele bruteringsoperatie geen enkel voorbehoud gemaakt. Er is
toen door de heer De Jong breed ingestemd met het idee van de brutering. Ik
mag aannemen dat hij dat namens zijn fractie deed. Er is gezegd: er is helderheid
genoeg verkregen, wij kunnen deze operatie starten.
 
 Nauwelijks een jaar later moet alles worden omgebogen, is alles achterhaald,
moet er een hele nieuwe visie komen. Het is onmogelijk dat er in een jaar
tijd zoveel is gebeurd waardoor het allemaal niet meer kan. In plaats van
een theoretische uiteenzetting te geven, wil ik de heer Duivesteijn uitdagen.
Als hij die mening is toegedaan, moet hij ook precies aangeven wat er allemaal
moet veranderen. Hij moet dan aangeven of de objectsubsidies moeten terugkomen.
Hij moet aangeven wat hij precies wil doen. Hij moet niet zeggen: het is achterhaald,
het moet worden omgebogen, de visie is niet helder, het is niet duidelijk
waar het toe leidt. Zo werkt het niet, voorzitter. Er vindt nu niet een debat
plaats over de begroting van Volkshuisvesting. Wij behandelen een wetsvoorstel
dat is voorbereid in een UCV aan de hand van uitgebreide stukken van de kant
van de toenmalige staatssecre taris. Het ging niet om een paar
velletjes, maar om een boekwerk. Daarover is toen door de PvdA-fractie een
heldere opvatting gegeven. Als de heer Duivesteijn vindt dat het allemaal
niet kan en dat het nieuwe systeem niet handig is – zijn bezwaar richt
zich immers niet zozeer tegen de brutering zelf – dan moet hij dat nu
ronduit zeggen.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 U doet nu buitengewoon stoer. Ik heb ook erg veel waardering voor deze
poging tot polarisatie. Maar ik was degene die bij de behandeling van de begroting
namens de PvdA-fractie heeft gevraagd om een heropening van de discussie over
de volkshuisvesting. Ik heb aangegeven dat de PvdA in de afgelopen acht jaar
heeft meegewerkt aan de nota Volkshuisvesting in de jaren negentig. Desalniettemin
zijn er bepaalde omstandigheden. En de staatssecretaris zou die omstandigheden
moeten kennen. Ik wijs op het rapport van het Sociaal en cultureel planbureau,
met name op de passages over de inkomenswijken. Er zullen op de langere termijn
situaties ontstaan die buitengewoon negatief zijn. Dat zal vrij snel gebeuren.
De staatssecretaris van VROM moet zich daarover zorgen maken. Als ik dat vervolgens
herhaal bij de behandeling van bruteringswet, doe ik dat niet omdat wij principieel
tegen de brutering zijn. Neen, wij zijn tegen het feit dat flankerend beleid
wordt weggegeven. Het gaat dan om 1,8 mld. zonder prestatieverplichtingen.
Maar het is eigenlijk allemaal formele prietpraat. Het gaat om het standpunt
dat de PvdA op dit moment inneemt. Wij nemen geen afstand van de brutering.
Er moeten wel concrete prestatie-afspraken worden gemaakt. Daar is niemand
tegen. De meeste leden van de Kamer zullen van opvatting zijn dat dat eigenlijk
moet gebeuren. Het ontbreekt de regering echter aan moed om terug te gaan
naar de koepels en dat soort afspraken te maken. Vervolgens hebben wij aangegeven
dat het BBSH op een groot aantal punten moet worden gewijzigd, wat in de Kamer
breed is gesteund. Het gaat daarbij niet om voorstellen van alleen de PvdA-fractie,
maar om voorstellen van een behoorlijk aantal fracties, zowel van buiten als
van binnen de coalitie. Wat dat betreft, bevind ik mij in ongelooflijk goed
gezelschap. Ik zou willen dat wij dat met elkaar kunnen delen.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Als de gewenste ombuigingen ten aanzien van de kennelijk achterhaalde
situatie van de heer Duivesteijn zich beperken tot de onderwerpen die in de
moties zijn neergelegd, dan kunnen wij snel zaken doen. Maar dan weet ik ook
precies dat daar het punt ligt, dat daar de onvrede zit van de heer Duivesteijn.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Het belangrijkste uitgangspunt van de nota Volkshuisvesting in de jaren
negentig is niet waargemaakt: de voorraadmarkt. Dit betekent dat de vraag
en het aanbod min of meer met elkaar in evenwicht zijn, maar dat is aantoonbaar
niet het geval. De cijfers van het ministerie wijzen dat uit. Het gevolg daarvan
is dat de huurder in een afhankelijke positie terecht is gekomen. Ik heb al
eens gezegd dat de PvdA dat, wat mij betreft, in een eerder stadium nog scherper
had mogen zeggen. Ik wil dat graag herhalen, als ik de staatssecretaris daarmee
ruimhartig tevreden stel.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Voorzitter! Laat ik dan ook heel helder zeggen dat de voorraadmarkt geen
voorwaarde is geweest voor de brutering. Bovendien ga ik ervan uit dat wij
met de geweldige bouwprogramma's van de komende jaren steeds dichter bij dat
ideaal van de voorraadmarkt komen.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 De brutering leidt wel tot een vrijer huurbeleid. Op de voorraadmarkt
is vraag en aanbod in principe met elkaar in evenwicht, zodat huurder en verhuurder
op een fatsoenlijke manier met elkaar in gesprek komen. Nu is het in zijn
algemeenheid de verhuurder die dicteert, de huurder heeft dat maar te accepteren.
Er is natuurlijk best een aantal situaties waarin wel sprake is van goed overleg,
maar in het algemeen is dat het gevolg van een markt van schaarste. Als wij
dat met elkaar constateren en wij zetten dat scherp aan, dan vind ik het allemaal
wat gemakkelijk om te verwijzen naar het verleden. Laten wij gewoon met elkaar
het gesprek aangaan over de actuele situatie en de actuele problemen.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Dat doe ik dan ook. Ik vind het dan niet voldoende om te zeggen dat situaties
achterhaald zijn zonder aan te geven wat er precies moet veranderen.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Ik heb precies aangegeven wat er moet veranderen.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Ik kom nu op het amendement van de heer Duivesteijn op stuk nr. 25 dat
ertoe dient de prestatieverplichting vorm te geven. Ik vind dat een uiterst
ongelukkig amendement en zeker geen verrijking van de wet. In onderdeel I
wordt in het voorgestelde achtste lid zelfs aangegeven dat een bijdrage als
uiterste consequentie kan worden ingetrokken. Laat ik het amendement in twee
delen splitsen. Ten eerste moet een corporatie kunnen aantonen dat de huurprijzen
worden gematigd. Dat is een boekhoudkundige exercitie. De corporatie zegt:
ik was van plan X-procent huurverhoging te vragen, maar het wordt nu Y-procent
en daarmee heb ik de huren als gevolg van de brutering aantoonbaar gematigd.
Maar of X-procent ook redelijk was, is in genen dele te controleren. Ergo,
er is altijd makkelijk een boekhoudkundige exercitie op te zetten waarmee
aan dit vereiste wordt voldaan.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Maar dan is datgene wat u in uw brief heeft geschreven, namelijk dat u
de corporaties verzoekt om dat geld te storten op een aparte rekening en dat
u het toezicht via het BBSH zult regelen, ook "fake". U doet de Kamer dus
fake-toezeggingen op dat punt.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Voorzitter! De heer Duivesteijn is veel te vroeg, want ik kom daar nog
op. Ik heb nog helemaal niet gesproken over die aparte rekening. Die heb ik
zelfs aanbevolen, dus daar ging het niet over. Ik sprak over de vraag of aantoonbaar
kan worden gemaakt dat de huurprijzen worden gematigd. Mijn stelling is dat
dit via een boekhoudkundige exercitie altijd mogelijk is. Wat de heer Duivesteijn
vraagt, kan moeiteloos worden geleverd, maar daarop is dan via dit systeem
geen enkele controle mogelijk.
 
 Dan de sanctie. Ik kies daarbij voor een wat steviger insteek dan de heer
 Duivesteijn. Wat doet hij in feite? Hij zegt dat als de huren
niet aantoonbaar worden gematigd, hij zijn geld terug wil. Dat was echter
niet de opzet! De opzet was dat de huren zouden worden gematigd. Dat wilden
wij bereiken. Daarom vind ik dit een ongelukkig amendement. Het voldoet niet
aan de wensen die ook de heer Duivesteijn heeft geformuleerd. Wij wilden namelijk
de huren matigen. Ik vind dat het BBSH op dat punt stevige regels moet gaan
bevatten. Dat heb ik in eerste termijn ook toegezegd. Als een corporatie een
afwijkend huurpatroon vertoont, zodanig dat je het gevoel krijgt dat het geld
dat men voor het flankerend beleid heeft verkregen, niet wordt aangewend voor
huurmatiging, dan pak je die eruit en dan kijk je of inderdaad sprake is van
die situatie. Als dat nodig is, dan kan een en ander via het BBSH worden aangescherpt.
Het gaat er daarbij niet om dat het geld voor het flankerend beleid wordt
terugbetaald. Het gaat erom dat de huren worden gematigd. Dat kan via het
BBSH. Mijn stelling is dat het nu te slap is en dat men er veel te gemakkelijk
onderuit komt. Als wij de gelden voor het flankerend beleid echt willen inzetten
voor huurmatiging – ik wil dat – dan moet dat via het BBSH worden
geregeld. Dat zal ook gebeuren.
 
 Ik ontraad dus de aanneming van dit amendement, in de eerste plaats omdat
het onvoldoende is en verder omdat het in zijn sanctie onjuist is. Het gaat
daarbij namelijk om terugbetaling in plaats van om huurmatiging. Ik hecht
zeer aan die huurmatiging. Er moet dus een sanctie komen die in die sfeer
werkzaam is.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 De staatssecretaris is daarmee roomser dan de paus, maar hoe krijgt hij
dat voor elkaar? Hoe maakt hij dat hard? Het BBSH is op dit moment zo lek
als een mandje. De koepels en de gemeenten trekken de kwestie van het toezicht
buitengewoon in twijfel. De gemeenten weten eigenlijk niet precies hoe zij
ermee moeten omgaan. Voor een deel vinden zij het niet eens hun taak. De koepels
hebben grote twijfels over de vraag of de gemeenten wel geschikt zijn. De
staatssecretaris is tot nog toe nauwelijks in beeld geweest. Dan krijgen wij
plotseling een heel stoer verhaal dat wij wel even zullen overgaan tot het
creëren van huurmatiging. Ik wil dat ook graag, maar hoe effectueren
wij dat dan?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 De heer Duivesteijn ziet dit geheel verkeerd. Als de gemeente haar toezichthoudende
taak serieus neemt, dan moet zij daar in de eerste plaats zelf op toezien.
Ik wijs er verder op, wat betreft het tot nu toe niet in beeld zijn geweest
van de staatssecretaris, dat alle sancties tot nu toe rechtstreeks zijn voortgevloeid
uit het toezicht van de rijksoverheid als secundaire toezichthouder. Ik wijs
bijvoorbeeld op de optiekwestie. De heer Duivesteijn kan dus niet zeggen dat
het toezicht tot nu toe niet in beeld is geweest. Dat is voluit in beeld geweest!
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Toen was bijna sprake van faillissementen, maar in het dagelijks leven
gaat het om zaken die veel minder gemakkelijk controleerbaar zijn. Het lijkt
mij heel redelijk om te stellen voorwaarden wettelijk te regelen. Als het
in het BBSH kan worden opgenomen, dan hoor ik graag van de staatssecretaris
hoe dat hem voor ogen staat. Dan kunnen wij tevreden zijn. Dan kunnen wij
achter hem gaan staan, omdat dan sprake is van een verbetering van de bestaande
situatie. Op dit moment is op dit punt geen sprake van stevigheid in het BBSH.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Ik deel die opvatting niet. In een van de moties wordt gevraagd om nog
eens te bezien wat op dat punt nog meer nodig is. Ik kom daar straks nog op
terug als ik de motie bespreek, maar ik ben bereid om die weg in te slaan.
Dan is ook sprake van wettelijk toezicht en wettelijke mogelijkheden. Dat
is dan echter niet in de bruteringswet, maar in een andere wet die is toegesneden
op het toezicht op de corporaties. Daar hoort het thuis.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):
 
 Als een corporatie, om onnaspeurlijke redenen, ten onrechte almaar met
een huurverhoging van 5% komt en als de staatssecretaris daarop wordt geattendeerd
door de inspectie, kan hij dan op grond van het BBSH een aanwijzing geven
waardoor die huurverhogingen op 3,8% uitkomen?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Het antwoord daarop is: ja, dat kan. Ik kan een aanwijzing geven voor
het huurbeleid.
 
 De heer Duivesteijn heeft nog gevraagd of het centraal fonds minimaal
een huurstijging van 3,8% hanteert. Het centraal fonds hanteert een bedrijfswaardeberekening
om te kunnen beoordelen of een corporatie in aanmerking komt voor saneringssteun.
Het gaat dus alleen om te saneren corporaties, zoals mevrouw Versnel ook al
heeft aangegeven. De formulering voor die berekening van de bedrijfswaarde
luidt als volgt: ten aanzien van het huurbeleid in de jaren 1995 tot en met
2009 wordt, tenzij de marktomstandigheden dit aantoonbaar niet toelaten, rekening
gehouden met een jaarlijkse huurverhoging van minimaal 3,8% en in de jaren
daarna van minimaal 3%. Dat is dus het uitgangspunt dat het centraal fonds
hanteert bij de eigen berekeningen om na te gaan hoe het moet met de steun
aan een bepaalde corporatie. Dat heeft overigens niets te maken met de herfinancieringsplicht
van het waarborgfonds, dat is duidelijk.
 
 De heer Duivesteijn wil elk jaar praten over het huurbeleid. Ik deel die
wens. Er is een motie over aangekondigd.
 
 De heer Verkerk heeft mij verzocht nader inzicht te bieden in de taak
van de huurcommissies. De brutering verandert daaraan niets. Op zijn opmerkingen
over het huurbeleid in de komende tijd heb ik al gereageerd.
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik kom toe aan de moties. In de motie op stuk
nr. 23 van de heer Poppe wordt de regering verzocht het beleid met betrekking
tot de woninggebonden subsidies zodanig te herstellen dat er voor de primaire
doelgroep in de sector voldoende woningen goedkoop kunnen worden gebouwd.
Mijn antwoord is dat in de goedkope sector al voldoende huisvesting aanwezig
is. Overigens wordt in de motie gesuggereerd dat in de huidige uitbreidingsplannen
in de Vinex-gebieden geen goedkope woningen gebouwd zouden worden. Beide stellingen
zijn onjuist. Vanwege die onjuiste uitgangspunten en omdat de heer Poppe het
hele beleid wil omdraaien en nu al wil terugkeren naar objectsubsidies, moet
ik aanvaarding van zijn motie op dit punt ten stelligste ontraden.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Mijnheer de voorzitter! De staatssecretaris stelt dat
er genoeg woningen zijn voor de doelgroep van mensen met lagere inkomens.
Ik wil graag dat hij die stelling duidelijk onderbouwt met cijfers en overigens
locatiegebonden, want de locatie is hier natuurlijk van belang. Dat is te
meer nodig omdat de staatssecretaris niet wil duidelijk maken wat de netto
woonuitgavenquote is, zodat ook niet kan worden vastgesteld onder welke mensen
die woningen verdeeld moeten worden. Het hoeft niet vandaag, maar ik wil toch
graag weten waar die "voldoende woningen" dan wel staan en voor welke groep
ze precies bestemd zijn.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Uiteraard zijn ze in verschillende dichtheden verspreid over het land.
De grote steden hebben in het algemeen een grote overmaat aan goedkope huurwoningen,
terwijl dat in de groeikernen aanzienlijk anders ligt. Wij hebben daarover
al uitvoerig gesproken. Ik heb gezegd dat daarvoor apart beleid zal worden
gevoerd en dat ik de Kamer daarover zal berichten.
 
 In de motie op stuk nr. 24 verzoekt de heer Poppe aan de regering om het
bruteringsakkoord open te breken en bij nieuwe onderhandelingen vertegenwoordigers
van de huurders te betrekken. Het is duidelijk dat ik hierover geen enkele
toezegging zal doen. Integendeel, ik zou het rampzalig vinden als het bruteringsakkoord
zou worden opengebroken en wij opnieuw moesten gaan onderhandelen. Dat zou
op z'n minst een aanzienlijke vertraging met zich brengen en daarbij is de
huurder absoluut niet gebaat, omdat juist als gevolg van het bruteringsakkoord
de huurontwikkeling in de komende tijd zeer gematigd zal zijn. Dat de huurders
niet betrokken zouden zijn bij de onderhandelingen, zoals de heer Poppe aanvoert,
is onjuist. De onderhandelingen zijn gevoerd met de koepels. Daarin hebben
de huurders geen wettelijke status. De koepels hebben zelf onderhandeld met
hun corporaties; dat is de achterbanprocedure geweest. In de onderhandelingen
tussen enerzijds het Rijk en anderzijds de VNG en de koepels speelt het BBSH
geen rol.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Voorzitter! De koepels hebben namens de bij hen aangesloten organisaties
onderhandeld. Indirect hebben de aangesloten organisaties onderhandeld over
zaken die van wezenlijk belang zijn voor de huurder. Ik wijs op de jarenlange
verhoging van 0,5% boven de inflatie met alle gevolgen vandien. Naar mijn
mening kunnen de huurders niet buitengesloten worden op grond van artikel
18 van het besluit. Het gaat om de huren en om het beleid van de corporaties.
Ik vind het uiterst kwalijk dat de rijksoverheid nu al het BBSH op dat punt
terzijde kan schuiven. De huurders worden op deze manier gewoon opzij gezet.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 De opvatting van de heer Poppe is onjuist. Hij wil niet erkennen dat de
huurders het grootste belang bij deze operatie hebben. Het zal voor hem nog
lastig zijn om aan de huurders uit te leggen dat hij het wetsvoorstel niet
wil steunen. Ik blijf bij mijn oordeel en ik ontraad aanneming van deze motie
ten stelligste.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Volgens de staatssecretaris gaan de huurders erop vooruit. De huurders
kunnen daar echter anders over denken. Ook ik denk daar duidelijk anders over.
Ik heb de cijfers genoemd die aantonen waar deze wet toe leidt. Dit alles
neemt niet weg dat artikel 18 van het BBSH toch van kracht blijft. Als het
om zaken gaat die van wezenlijk belang zijn voor de huurders, dient er overleg
gepleegd te worden met de huurders of hun organisaties. Het is uiterst treurig
om te moeten constateren dat deze zaak zo "ondergeschoffeld" wordt.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Ik heb een koppeling gelegd met het contract. Daarover is overlegd tussen
de regering enerzijds en de VNG en de koepels anderzijds. Hierop heeft artikel
18 van het BBSH geen betrekking.
 
 Voorzitter! Mevrouw Versnel en de heer Duivesteijn hebben de motie op
stuk nr. 26 ingediend, waarin wordt ingegaan op de financiële positie
van corporaties met een groot aandeel DKP-woningen die zijn gefinancierd met
kapitaalmarktleningen. In de motie wordt terecht geconstateerd dat die corporaties
in een ongelijke positie verkeren ten opzichte van de corporaties die hun
DKP-bezit met rijksleningen hebben gefinancierd. De genoemde corporaties komen
niet te kort, maar zij verkeren wel in een ongelijke positie. Daardoor loopt
het voortbestaan van deze sociale verhuurders echter geen gevaar. Ik erken
wel ten volle dat het verstandig is om de ontwikkelingen in de komende jaren
goed te volgen. Ik voldoe gaarne aan het verzoek om hierover jaarlijks te
rapporteren en, zo nodig, tijdig maatregelen te nemen. Ik laat even in het
midden wat die maatregelen zullen moeten inhouden. Ik oordeel dus positief
over aanneming van deze motie.
 
 In de motie op stuk nr. 27 vragen mevrouw Versnel en de heren Duivesteijn
en Hofstra de prestatie-eisen ten aanzien van de besteding van het maatschappelijk
kapitaal van de corporaties ten behoeve van de sociale huisvesting nader te
preciseren. Een en ander dient zodanig geregeld te worden dat het streven
dat de sector zichzelf op termijn in stand kan houden, realiteit kan worden.
Voorzitter! Daarover geef ik graag nadere informatie. Ook deze motie beoordeel
ik dus positief.
 
 In de motie op stuk nr. 28 verzoeken mevrouw Versnel en de heer Duivesteijn
de mogelijkheid na te gaan, een vertegenwoordiging van de huurders op te nemen
in het bestuur van het Centraal fonds volkshuisvesting. Als dat gebeurde,
zou er een wonderlijke constructie ontstaan die niet helemaal past in het
Centraal fonds volkshuisvesting. Het zou dan zijn alsof er een vertegenwoordiging
van de werknemersorganisaties in het VNO werd opgenomen. Het wringt dus een
beetje. Desondanks is het oordeel te onderschrijven dat de positie van de
huurders versterkt dient te worden. Ik zeg dan ook het volgende toe. Ik wil
hierover graag met de Woonbond en het centraal fonds open overleg voeren.
In de eerste plaats zijn de huurders immers al vertegenwoordigd in concrete
saneringssituaties. Het zou de vertegenwoordigers van de huurders wel eens
in een buitengewoon vervelende positie kunnen brengen als zij aan de ene kant
moeten instemmen met en verantwoordelijk zijn voor een besluit van het centraal
fonds en daarmee aan de andere kant monddood zijn, dus in de plaatselijke
situatie geen andere opvatting kunnen hebben. Ik kan mij dan ook heel goed
voorstellen dat, hoe goed bedoeld ook, de Woonbond zelf tot de conclusie zou
komen dat men dit niet wil. Ik wil dus het oordeel van de Woonbond zelf
graag horen. In de tweede plaats wil ik natuurlijk ook graag het oordeel van
het centraal fonds hierover horen. Mag ik de Kamer dan ook rapporteren naar
aanleiding van open overleg met zowel het centraal fonds als de Woonbond,
om te bezien of hiervoor een goede oplossing kan worden gevonden?
 
 In de motie op stuk nr. 29 van de heren Duivesteijn en Hofstra en mevrouw
Versnel wordt gevraagd om nu eens precies in het BBSH aan te geven wat de
corporatie nu wel of niet mag doen. Ik zal dat graag doen en hierover een
brief schrijven. Of dit lukt vóór 1 juli, weet ik niet, maar
het streven is daar wel op gericht. Ik constateer overigens wel dat er nogal
wat verschillende opvattingen leven over wat er op dit punt mogelijk is. Dat
gaat van de zeer strenge opvatting, dat de corporatie alleen maar huurwoningen
in de sociale sector mag bouwen, tot en met de opvatting dat de corporatie
ook koopwoningen mag bouwen als zij daarmee haar financiële positie zou
kunnen verbeteren. Ik ben zeer benieuwd of de indieners van de motie nog op
volstrekt dezelfde wijze over de verschillende mogelijkheden van de corporaties
zullen denken als ik rapporteer over mijn voornemen. Ik sluit in elk geval
corporaties uit die alleen maar koopwoningen bouwen en corporaties die in
verre buitenlanden woningen bouwen. Dat lijken mij branchevreemde activiteiten.
Ik leg daar nu dus zelf al grenzen, want dit lijkt mij niet de bedoeling.
Ik zal hierover rapporteren.
 
 In de motie op stuk nr. 30 van de heer Duivesteijn en mevrouw Versnel
wordt ingegaan op het toezicht. Ik heb al gemeld dat het toezicht op dit punt
niet volmaakt is. In de motie wordt gevraagd vóór 1 juli van
dit jaar te komen tot een voorstel tot wijziging dan wel aanvulling van het
BBSH, waardoor de gemeente een heel duidelijke taak krijgt bij de toetsing
op het gebied van de volkshuisvestingsprestaties van de corporatie. In wezen
wordt er gevraagd, de corporatie een plan te laten maken en dit te bespreken
met de gemeente, die uiteindelijk toetst of het plan inderdaad kan worden
uitgevoerd.
 
 Dit gaat uit van een splitsing – ik neem meteen de motie op stuk
nr. 31 mee – waarbij het toezicht op het gebied van de volkshuisvestingsprestaties
bij de gemeente blijft, terwijl het financieel toezicht bij de gemeente wordt
weggehaald en bij een andere instantie wordt ondergebracht. Het is niet helemaal
helder welke die andere instantie dan zou moeten zijn, maar de indieners van
de motie op stuk nr. 31 hebben in elk geval benadrukt dat dit een democratisch
gecontroleerde instantie moet zijn. Dit laatste onderstreep ik.
 
 Met beide moties wil ik als volgt omgaan. Ik rapporteer de Kamer zo snel
mogelijk over mijn bevindingen inzake het toezicht en als dat kan, gebeurt
dat vóór 1 juli. Ik ben er echter niet helemaal zeker van of
dat mogelijk is. De vraag die ook de heer Van den Berg stelde, staat hiermee
nog overeind, namelijk of het wel wenselijk dan wel mogelijk is om het volkshuisvestingstoezicht
te scheiden van het financieel toezicht. Ik meld nu vast dat ik daar niet
voor 100% zeker van ben. Over beide moties, die ik in samenhang zie, zal ik
zo snel mogelijk rapporteren.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Volgens mij kan dat niet. De motie wordt òf uitgevoerd door de
regering, òf de staatssecretaris vraagt de indieners de motie aan te
houden, zodat hij daarover kan filosoferen en de Kamer uiteindelijk zijn oordeel
kan geven. Als de staatssecretaris al van plan was naar het toezicht te kijken,
kan hij niet de motie eventueel daarbij betrekken. Wij vragen een uitspraak
van de Kamer. Is de staatssecretaris daarvoor of daartegen?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 De richting is duidelijk: corporaties maken plannen die door gemeenten
worden bekeken. Met die richting ga ik akkoord. De vraag is wel of het financieel
toezicht al gescheiden kan worden van het volkshuisvestelijk toezicht, zoals
in de andere motie wordt gevraagd. Ik ben nog niet zover. Als de drie indieners
al zover zijn dat zij heel zeker weten dat dit toezicht gescheiden kan worden
en dat dit ook moet, dan moet ik inderdaad vragen, de motie aan te houden.
Ik had het gevoel dat er enige ruimte was, open na te denken over het verzoek.
Als die ruimte er is bij de indieners, dan beoordeel ik de moties positief
en voldoe ik aan het verzoek, aan de Kamer te rapporteren. De indieners moeten
mij nu dan niet vragen, mij erop vast te leggen om hun verzoek tot in punten
en komma's op deze wijze uit te voeren. In de motie staat immers dat over
het financieel toezicht nader overleg nodig is. Ik meen dus dat ik de heer
Duivesteijn voluit zijn deel geef. Ik ben niet zo terughoudend, hem te vragen
zijn motie aan te houden. Dat is niet nodig. Ik vraag wel enige ruimte om
optimaal na te denken over de vorm die het stelsel zou moeten krijgen.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 De staatssecretaris spreekt nu over het financieel toezicht. De Kamer
doet echter klip en klaar een uitspraak over een onafhankelijk instituut dat
inderdaad democratisch gecontroleerd moet worden. Dat verzoek is niet meer
voor discussie vatbaar. Die controle kan niet bij de gemeente blijven berusten.
De controle kan ook niet door het ministerie worden uitgeoefend. Dat is de
intentie van de motie. Datzelfde geldt voor de meerjarige beleidsactiviteitenplannen
en voor het vooraf formuleren waarop achteraf getoetst zal worden. Over de
uitwerking kun je met elkaar discussiëren. Wij krijgen straks de aanvullingen
van het BBSH. Daarin zit een marge. Dat is geen probleem. Die marge kan echter
niet zo opgerekt worden dat daardoor een andere inhoud aan de moties gegeven
kan worden.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Voorzitter! De moties zelf laten een grote ruimte voor het kiezen van
oplossingen. Er wordt gesproken over een onafhankelijk instituut. Mag ik dan
veronderstellen dat het de indieners om het even is, als het maar een onafhankelijk
instituut is?
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Ik heb het over de motie op stuk nr. 30.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Ik heb het over de motie op stuk nr. 31. De motie op stuk nr. 30 maakt
niet duidelijk of die plannen bijvoorbeeld in overleg met gemeenten worden
gemaakt dan wel dat gemeenten een dictaat krijgen. Daarover wil ik nadenken.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Verzocht wordt om in overleg met lokale overheden te komen tot een opstelling.
De woorden "in overleg" kunnen niet anders gelezen worden dan dat je met elkaar
in overleg tot iets komt. Dat is nooit een dictaat.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Maar wat als er geen overeenstemming bereikt wordt over
die plannen?
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Dat regelt de motie niet. Dat hoeft toch ook niet? Je hoeft toch geen
overeenstemming met elkaar te hebben? Je stelt met elkaar in overleg een plan
op. De tot de corporatie toegelaten instelling stelt een meerjarig beleids-
en activiteitenplan op. Men kan daarover van opvatting verschillen. Dat is
niet de essentie. Je hebt met elkaar overleg over het opstellen van het plan.
Natuurlijk is de toegelaten instelling zelf verantwoordelijk voor de uitvoering
van dat plan. Daarop wordt zij gecontroleerd of getoetst.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Deze uitleg maakt de bedoeling van de indieners al duidelijker. Het gaat
dus niet om een soort dictaat aan de gemeenten: u dient een plan in, wij overleggen
daarover en ik toets u daarop. Er wordt dus een plan gemaakt. Daarover vindt
overleg plaats, maar het plan blijft de verantwoordelijkheid van de corporatie.
Als ik de motie zo mag opvatten, heb ik er geen bezwaar tegen.
 
 In de motie op stuk nr. 32 van de heer Duivesteijn en mevrouw Versnel
wordt gevraagd jaarlijks de kaders van het huurbeleid te bespreken aan de
hand van het standpunt van de regering. Het lijkt mij dat deze motie zich
in de eerste plaats tot de Kamer zelf richt. De Kamer bepaalt immers zelf
of zij het huurbeleid wil bespreken. Het standpunt van de regering zal er
jaarlijks zijn, zoals het er in de afgelopen jaren ook altijd is geweest.
Daarmee heb ik de laatste motie ook van een positief oordeel voorzien.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Mag ik de heer Duivesteijn vragen waarover wij eventueel stemmen bij de
moties op de stukken nrs. 29, 30 en 31? Gaat hij akkoord met de toezegging
van de staatssecretaris dat aanvaarding van de motie betekent dat wij later
nog kunnen discussiëren over een brief? Dat is niet de letterlijke tekst
van de motie. De heer Duivesteijn wil bijvoorbeeld een wijziging van het BBSH
en een afzonderlijk instituut. Ik wil weten waarover ik moet stemmen. Als
hij met dat antwoord akkoord gaat, weet ik waarover ik kan stemmen.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Ik denk dat wij moties zo letterlijk moeten nemen als maar kan. Iedereen
moet de tekst kunnen begrijpen, zonder er allerlei stukken bij te hoeven halen
om te kijken wat mogelijkerwijs de interpretatie is. Ik denk dat deze moties
voor zichzelf spreken. Als de motie spreekt over het bijstellen van het BBSH,
gaat het niet om een andere regeling, om het maar even zo klip en klaar mogelijk
te stellen. Ik heb begrepen dat de staatssecretaris gewoon akkoord gaat met
de motie. Ik denk dat er ook overeenstemming is over het feit dat het financieel
toezicht door een onafhankelijk instituut moet plaatsvinden. Hoe dat precies
moet worden vormgegeven, acht ik ook een kwestie van uitwerking, als het maar
uit de sfeer van gemeentelijk toezicht wordt gehaald. Ik zie hier niet zoveel
problemen. Als dit allemaal op korte termijn wordt uitgewerkt, kan er toch
iets leuks ontstaan.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Over de motie op stuk nr. 29 heb ik heel helder gezegd dat ik prijs stel
op die nadere omschrijving. Ik heb deze van een positief oordeel voorzien
en kom nog met een voorstel. Bij het toezicht op de volkshuisvesting heb ik
mijn instemming betoond met het plannen maken door de corporaties zelf in
overleg met de gemeenten. Dat systeem heb ik overgenomen, met de nadrukkelijke
toezegging dat het plannen van de corporaties blijven. Bij het financieel
toezicht heb ik ruimte gelaten door te zeggen dat ik mij daarover wil beraden.
De Kamer geeft een richting aan en hoort zo snel mogelijk hoe deze vorm moet
krijgen. Ik sluit niet uit dat ik uiteindelijk tot de conclusie kom, dat het
door de eisen van democratische controle en dergelijke toch anders wordt dan
nu wordt gevraagd, maar dat merkt men dan wel. De inzet is dat ik ga bekijken
of dit mogelijk is en onder welke voorwaarden.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):
 
 Voorzitter! Het lijkt net alsof het amendement van de heer Biesheuvel
op stuk nr. 20 een wettelijke verankering is van de motie-Tuinstra/De Jong
over de herziening na twee jaar. De vorige staatssecretaris had al toegezegd
dat dit in 1997 zou gebeuren en dat wordt nu wettelijk verankerd. De vraag
is of er een verschil is tussen wettelijke verankering per amendement en de
driedubbele toezegging naar aanleiding van de motie-Tuinstra/De Jong.
 
 
 
 
 
 De heer Biesheuvel (CDA):
 
 Wij hebben over het amendement op stuk nr. 20 de volgende discussie gehad.
De oude wetgeving kent de mogelijkheid van een incidentele ontheffing. Deze
zou niet meer mogelijk zijn, als wij de bruteringswet aannemen. Op basis van
de discussie hierover heb ik een amendement ingediend om te komen tot een
individuele ontheffing.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Voorzitter! In het BBSH zit de mogelijkheid om individueel ontheffing
te verlenen. Ik heb al gezegd dat ik een individuele ontheffingsmogelijkheid
niet zie als iets wat in strijd is met het akkoord. Ik heb ook gezegd dat
ik er geen behoefte aan heb. De wet is heel helder. Ik heb dus geen behoefte
aan dit amendement.
 
 
 
 
 
 De heer Biesheuvel (CDA):
 
 Mevrouw Versnel denkt steeds dat al mijn amendementen overbodig zijn.
Dit amendement is dus niet overbodig. Het geeft nadrukkelijk aan wat de bedoeling
is. Ik neem echter kennis van het oordeel van de staatssecretaris.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):
 
 Het spijt mij. Ik dacht dat er iets heel anders mee bedoeld werd.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Voorzitter! Ik zou graag toestemming willen hebben om nog een motie in
te dienen naar aanleiding van de beantwoording van de staatssecretaris.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik stel voor, een korte derde termijn te houden om de heer Duivesteijn
in de gelegenheid te stellen, nog een motie in te dienen.
 
 
 
 
 
 Daartoe wordt besloten.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Voorzitter! Ik zeg niet dat de staatssecretaris mij heeft overtuigd met
zijn argumentatie naar aanleiding van mijn amendement op stuk nr. 25, maar
ik vermoed dat hij de Kamer daarmee wel heeft overtuigd. Het gaat mij uiteindelijk
toch om het feit dat wij met elkaar een heel scherpe afspraak maken over de
 bruteringswet. Ik probeer derhalve via moties een aantal dingen
te regelen die leiden tot bijstelling van ons stelsel of tot effectuering
van afspraken. Ik wil graag de volgende motie indienen. Daarmee trek ik het
amendement op stuk nr. 25 in.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 overwegende, dat het een goede zaak is dat afzonderlijk aandacht wordt
besteed aan de wijze waarop instellingen die middelen in het kader van het
flankerend beleid hebben ontvangen, met hun huurprijsvorming omgaan;
 
 overwegende, dat het doel van het flankerend beleid is het in staat stellen
van instellingen met veel DKP-bezit om een huurontwikkeling te kunnen doormaken
die niet substantieel afwijkt van het landelijke gemiddelde;
 
 van mening, dat deze doelstelling gemeten zou moeten kunnen worden en
geëffectueerd;
 
 stelt voor de desbetreffende middelen via een vereveningsfonds zichtbaar
te maken en een expliciete verantwoording voor te schrijven over huursomstijgingen
boven het voorgeschreven minimum en het Besluit beheer sociale huurwoningen
voor 1 juli 1995 bij te stellen, zodanig dat huurverlaging kan worden opgelegd
door de staatssecretaris,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door het lid Duivesteijn. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 33 (23817).
 
 
 Aangezien het amendement-Duivesteijn (stuk nr. 25) is ingetrokken, maakt
het geen onderwerp van beraadslaging meer uit.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Voorzitter! De heer Duivesteijn noemt in de motie een aantal elementen
die in het debat allemaal aan de orde zijn geweest en die ook allemaal al
in andere moties zijn weergegeven. Het enige onderdeel dat ik nog niet heb
gezien, is de aparte rekening. Daarvan heb ik al toegezegd, dat ik zal bevorderen
dat dat zal gebeuren. Ik zal bevorderen dat gelden die verkregen worden in
het kader van de brutering, in de rekening van de corporaties apart worden
weergegeven. Naar mijn gevoel voegt de motie dus niets toe en is zij, gezien
de moties die al zijn ingediend, volstrekt overbodig. Ik ontraad dan ook de
aanvaarding daarvan.
 
 
 
 
 
 De algemene beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik stel voor, aanstaande dinsdag te stemmen.
 
 
 
 
 
 Daartoe wordt besloten.
 
 
 
 
 
 Sluiting 18.25 uur
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19941995-57-3517-3546.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl