Behandeling brief van de staatssecretaris van VROM over de behandeling van het wetsvoorstel procesvereisten in de Eerste Kamer (24465, nr. 25); het wetsvoorstel Wijziging van de Huurprijzenwet woonruimte, de Wet op de huurcommissies en de Wet individuele huursubsidie in verband met de zogenaamde huursombenadering (24507); wetsvoorstel Wijziging van de Wet individuele huursubsidie (24595)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1995-1996, pag. 4494-4529

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

26-03-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

nr. 65, pagina 4494-4529

26-03-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 24465Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 24507Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 24595Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van het Burgerlijk Wetboek en de Ambtenarenwet in verband met het verbod tot het maken van onderscheid tussen werknemers naar arbeidsduur (24498)Pagina 4493-4493
Stemmingen over twee moties, ingediend in het debat over geluidszonering Teuge, te weten: motie-Stellingwerf over de zonering van het luchtvaartterrein Teuge (24400 XI, nr. 64); de motie-Crone c.s. over de geluidszone van het luchtvaartterrein Seppe (24400 XI, nr. 56)Pagina 4494-4494
Vragen van het lid Rabbae aan de minister van Justitie, over de uitspraak van de voorzitter van de Raad van korpsbeheerders inzake de handhaving van het 5-gramscriteriumPagina 4489-4491
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van enkele onderwijswetten in verband met het opnemen van een document inzake evenredige vertegenwoordiging van vrouwen in leidinggevende functies in het onderwijs (24149)Pagina 4493-4494
Behandeling brief van het lid M. Vos houdende het voorstel opschorting van de notificatieprocedure inzake haar initiatiefvoorstel duurzaam geproduceerd hout (23982, nr. 10)Pagina 4494-4494
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 26 maart 1996)Pagina 4479-4481
Vragen van het lid Van Middelkoop aan de minister voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken, over een toelatingsregeling voor Antillianen en ArubanenPagina 4486-4489
Vragen van het lid De Hoop Scheffer aan de minister-president, over de recente Franse maatregelen tot handhaving van grenscontroles met de Benelux in relatie tot het Nederlandse drugsbeleidPagina 4484-4486
Noten bij benoeming kamerlid J.J. Feenstra (p. 4537) en bij behandeling wetsvoorstel Gemeentelijke herindeling Drenthe (p. 4642)Pagina 4734-4734
Behandeling brief van de staatssecretaris van VROM over de behandeling van het wetsvoorstel procesvereisten in de Eerste Kamer (24465, nr. 25); het wetsvoorstel Wijziging van de Huurprijzenwet woonruimte, de Wet op de huurcommissies en de Wet individuele huursubsidie in verband met de zogenaamde huursombenadering (24507); wetsvoorstel Wijziging van de Wet individuele huursubsidie (24595)Pagina 4494-4529
Stemmingen in verband met het voorstel van wet van het lid Rosenmöller tot wijziging van het Burgerlijk Wetboek in verband met het recht van de werknemer de overeengekomen arbeidsduur te verminderen (bevordering van deeltijdarbeid) (23216)Pagina 4491-4493
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 26 maart 1996)Pagina 4529-4530
Vragen lid Rabbae (GroenLinks) aan premier Kok over diens uitlatingen over eventueel uitstel EMU (mondeling vragenuur)Pagina 4481-4484
65ste vergadering; 26 maart 1996Pagina 4479-4479

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 520 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is de behandeling van:
 
 de brief van de staatssecretaris
van VROM over de behandeling van het wetsvoorstel procesvereisten in de Eerste
Kamer (24465, nr. 25);
 
 
 het wetsvoorstel Wijziging
van de Huurprijzenwet woonruimte, de Wet op de huurcommissies en de Wet individuele
huursubsidie in verband met de zogenaamde huursombenadering (24507);
 
 
 het wetsvoorstel Wijziging van de Wet individuele huursubsidie
(24595).
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik volg hierbij de sprekersvolgorde die is aangegeven bij de wetsvoorstellen
en voeg daaraan toe de heer Verkerk.
 
 
 
 
 Voorzitter: Weisglas 
 
 
 
 
 
 De (algemene) beraadslaging wordt geopend.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Voorzitter! De Eerste Kamer heeft afgelopen week op 19 maart de wet procesvereisten
behandeld bij de vaststelling van de jaarlijkse huurverhoging met een bepaald
percentage. Wij hebben helaas mogen constateren dat die wet daar op nogal
wat weerstand stuitte. Ik ben heel benieuwd welke opvattingen de staatssecretaris
daarover heeft, want ik heb zelfs begrepen dat de Eerste Kamer onoverkomelijke
bezwaren heeft tegen het wetsvoorstel procesvereisten. Met name door de VVD-fractie
is, anders dan in de Tweede Kamer, heel nadrukkelijk gesteld dat men geen
behoefte had aan deze wet, los van het percentage, omdat die vooral een heel
sterk bureaucratisch karakter heeft: een papierwinkel die weinig betekenis
zou hebben. Ik heb begrepen dat het standpunt bij de CDA-fractie in de Eerste
Kamer mogelijkerwijs gedifferentieerder zou liggen en dat met name dat percentage
belangrijk is. Ik zou graag de visie van de staatssecretaris daarop vernemen.
Ik zou ook in de breedte een verklaring van hem krijgen, hoe het volgens hem
toch mogelijk is dat de Eerste Kamer, als het toch zo'n onbeduidend wetsvoorstel
is naar de opvatting van een aantal Eerste-Kamerleden – onbeduidend
in de betekenis van invloedrijk – tegen een dergelijke wet stemt. Je
zou je kunnen voorstellen dat er verder niet zo vreselijk veel op tegen zou
zijn.
 
 Wat is wel het geval? De sector heeft zich in de Commissie huurders/verhuurders
nogal sterk tegen een fatsoenlijk stukje wetgeving op het terrein van het
overleg huurders/verhuurders. Men had eigenlijk voldoende aan het versterken
van de procesvereisten in het kader van de vaststelling van de huurprijzen.
Goed, dat is gebeurd. Tijdens de behandeling van de begroting voor 1995 is
een motie ingediend door de heer Esselink en ondergetekende, waarin wij de
staatssecretaris hebben verzocht om in ieder geval met spoed te komen tot
de invoering van die procesvereisten. Dat is naar de opvatting van de PvdA-fractie
het meest minimale wat je zou kunnen doen. Wij hebben eigenlijk al direct
laten weten dat het beter geweest zou zijn als de staatssecretaris het initiatief
had genomen om een echte wet overleg huurders/verhuurders op te zetten. Ik
denk dat hij die wet zowel in de Tweede als in de Eerste Kamer met veel meer
succes had kunnen verdedigen, omdat die een wezenlijk structureel karakter
zou kunnen hebben. Hoe het ook zij, in de motie-Esselink/Duivesteijn is bij
de begroting voor 1995 uitgesproken dat in ieder geval spoed moet worden gemaakt
met de invoering van de procesvereisten.
 
 Wij moesten op 21 februari 1995 tijdens het huurdebat constateren dat
de wet procesvereisten er nog steeds niet was. Dat heeft ertoe geleid dat
de Kamer een uitspraak heeft gedaan om dan in ieder geval het voorstel van het kabinet van die maximale huurverhoging van 6,5% terug te
brengen naar 6%. Daarna hebben wij toch nog redelijk lang moeten wachten op
de wet procesvereisten. Dat verbaast ons nog steeds, want het is op zichzelf
een buitengewoon eenvoudige en onschuldige wet die voortkomt uit een advies
uit 1993-1994 van de Commissie huurders/verhuurders. Dat wetsvoorstel is hier
in de Kamer behandeld en recentelijk ook in de Eerste Kamer. Wat is de situatie
nu? Het kabinet heeft het voorstel teruggetrokken voor nader beraad of in
ieder geval nader beraad gevraagd over het voorstel. Daarmee hebben wij de
situatie gekregen dat het voorstel niet dit jaar in werking kan treden. Daarmee
krijgen wij te maken met een merkwaardige tegenstelling. Aan de ene kant hebben
wij het huurbeleid volstrekt geliberaliseerd. Wij zien dat de huurverhogingen
nog steeds een buitengewoon hoog percentage bedragen. Tot mijn verbazing beroept
de staatssecretaris zich altijd op het feit dat de huurverhogingen aan het
afnemen zijn. Als wij die echter afzetten tegen de inflatie, kun je nauwelijks
constateren dat de reële huurverhogingen aan het afnemen zijn. In die
zin vind ik dan ook dat er niet echt sprake is van een redelijk succesvol
beleid. Aan de ene kant is het huurbeleid dus geliberaliseerd. Dat uit zich
in die steeds groter wordende marges in het kader van de maximale huursom.
Aan de andere kant zien wij dat het een soort gewoonte is geworden om toch
vooral de huurharmonisatie in de breedte door te voeren. Sociale verhuurders
hebben de weg naar de huurharmonisatie ook gevonden. Wij zien dan ook op heel
grote schaal dat de basishuren worden opgetrokken, vaak met enige honderden
guldens. Daar zijn vele voorbeelden van te geven. Alles bij elkaar betekent
dit dat in feite de positie van de huurders steeds kwetsbaarder wordt, want
alles wat er eventueel nog zou komen aan wettelijke versterking van de positie
van huurders en huurdersorganisaties is inmiddels wel verdwenen.
 
 Wij hebben de staatssecretaris verleden week, naar aanleiding van het
verdwijnen van het nader beraad over het wetsvoorstel, gevraagd om een reactie.
Wij hebben een brief gekregen. Ik moet zeggen dat wij met enige teleurstelling
kennis hebben genomen van die brief. De staatssecretaris heeft namelijk in
feite gezegd: dit jaar gebeurt er in ieder geval niets meer. Naar mijn gevoel
ridiculiseert hij het percentage nog even en zoekt daarvoor objectieve gronden.
Wij zijn natuurlijk buitengewoon nieuwsgierig wat die objectieve gronden zijn.
Heeft de staatssecretaris de veronderstelling dat de wet nu wel zal worden
aangenomen in de Eerste Kamer? Daar zou ik dan graag een toelichting op willen
hebben.
 
 Ik had mij ook kunnen voorstellen, als wij het hebben over de korte termijn –
dat was een van de vragen die wij verleden week hebben gesteld – dat
de staatssecretaris het moment zou hebben aangegrepen om naar de Kamer te
komen met een aantal reparatiemogelijkheden. Ik zou mij kunnen voorstellen
dat wij met elkaar afwegen of de maximale huurverhoging, zoals die thans is
vastgesteld, nog wel aanvaardbaar is. Verder kan ik mij voorstellen dat de
staatssecretaris een spoedoverleg zou organiseren met de Nationale woningraad,
het NCIV en de particuliere verhuurders om eens te kijken op welke manier
er afspraken kunnen worden gemaakt. Ik zou mij bovendien kunnen voorstellen
dat de staatssecretaris zich zou afvragen hoe je op de een of andere manier
voor die particuliere verhuurders – die zullen namelijk met name profiteren
van het geheel – op korte termijn maatregelen kunt nemen om correcties
door te kunnen voeren. Ik had mij ook nog kunnen voorstellen dat de staatssecretaris
in zijn brief van 25 maart had aangekondigd dat hij nu zelf gaat komen met
een wet ten aanzien van het overleg tussen huurders en verhuurders, zodat
wij echt een structurele wet krijgen en misschien een beetje af komen van
het beleid dat op dit moment ten aanzien van de rechten van huurders en huurdersorganisaties
toch vrij dun is. Dan kunnen wij in de richting van de Eerste Kamer duidelijk
maken dat de Tweede Kamer fundamenteler nadenkt over dat vraagstuk.
 
 Kortom, er liggen nogal wat vragen naar aanleiding van de situatie die
thans is ontstaan. Daarmee hangen een aantal andere vragen samen.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Voorzitter! De heer Duivesteijn verwacht een meer structurele aanpak van
de staatssecretaris. Hij vraagt om een wettelijk onderbouwd overleg tussen
huurders en verhuurders. Wat verwacht hij daarvan? De Eerste Kamer heeft zojuist
afgewezen dat er bij een bepaald percentage aan huurverhoging overleg moet
plaatsvinden tussen huurders en verhuurders. De heer Duivesteijn heeft gezegd
dat dit wetsvoorstel niet veel voorstelde. Heeft hij iets op het oog dat meer
om het lijf heeft dan een verplicht gesprek?
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Voor de duidelijkheid merk ik op dat mijn fractie de wet procesvereisten
nodig acht, omdat er verder niets geregeld is. Het is de enige manier waarop
verhuurders gedwongen kunnen worden tot een motivatie. Dat is zeer belangrijk,
zeker voor de particuliere verhuurder. Voor huurdersverenigingen kan dit een
basis zijn om een gesprek aan te gaan, waarna eventueel de weg naar de huurcommissie
kan worden gevolgd. Wij hadden graag gezien dat deze wet in de Eerste Kamer
was aangenomen. Wij willen dat de werking van deze wet zo ruim mogelijk is
en daarom hebben wij gekozen voor een percentage van 2,8.
 
 De PvdA-fractie heeft echter in een eerder stadium geconstateerd dat deze
wet te marginaal is. Er is een goede wet op het overleg tussen huurders en
verhuurders nodig, waarin huurdersorganisaties bijvoorbeeld adviesrecht krijgen
of bepaalde vormen van instemmingsrecht ten aanzien van allerlei zaken die
het wonen betreffen. Ik noem het huurbeleid en de woon- en leefomgeving. Ik
betreur nog steeds dat de staatssecretaris niet direct bij zijn aantreden
dat voornemen heeft aangekondigd. Dan hadden wij nu een debat kunnen voeren
over een fatsoenlijke wet; een wet die te vergelijken is met andere wetten
in dit kader.
 
 Het is bekend dat er een initiatiefwetsvoorstel is ingediend. Ik zal de
Kamer binnenkort een reactie geven op het verslag. Ik kan mij echter ook goed
voorstellen dat de staatssecretaris een eigen wetsvoorstel ter zake indient.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 In het Besluit beheer sociale huursector zijn bepalingen opgenomen ten
aanzien van het handelen van de verhuurder ten opzichte van de huurder. Er
moet een aantal punten bij de verhuurder aan de orde gesteld worden. In een
 eventuele wet zouden die bepalingen aangescherpt moeten worden.
Wat betekent dit nu voor het terugdringen van de hoge huren? Uiteindelijk
draait het daar om. Wij kunnen wel in wetten vastleggen dat er veel gesproken
moet worden tussen huurder en verhuurder, maar als het resultaat daarvan niet
is dat de huurder financieel gezien weer lucht krijgt en de huren dalen in
plaats van verder stijgen, dan is dat alleen maar window-dressing.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Heeft u het nu over de situatie die zal ontstaan nadat de overlegwet,
zoals die mijn fractie voor ogen staat, is aangenomen?
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Wij kunnen wel in de wet vastleggen dat er een heleboel gesprekken tussen
huurder en verhuurder moeten plaatsvinden, maar als het resultaat daarvan
niet is dat de huren dalen of in ieder geval niet verder stijgen, hebben wij
alleen maar meer papier en bieden wij de huurders geen soelaas. Kunt u aangeven
welke ideeën u heeft ten aanzien van een directe financiële verlichting
voor de huurders?
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Die ideeën zijn helder. Wij willen dat er een wettelijk recht op
overleg ontstaat voor huurders en huurdersorganisaties. Dit recht moet zodanig
vorm krijgen dat men in staat is zichzelf te verdedigen. Men moet een onderhandelingssituatie
kunnen creëren. Ik vind het een schande dat dit nog steeds niet mogelijk
is, terwijl er in ondernemingen ondernemingsraden zijn, in verzorgingsinstellingen
cliëntenraden en in ieder ambtelijk apparaat – zelfs bij Defensie
en bij de politie – medezeggenschapsraden. In huurdersland bevindt men
zich nog steeds op het meest primitieve niveau. De verhuurder bepaalt de jaarlijkse
huurverhoging. De verhuurder bepaalt vaak op buitengewoon paternalistische
wijze onder welke omstandigheden mensen moeten verkeren. Die onderhandelingspositie
moet versterkt worden. Zolang dat niet het geval is, zal het huurprijsbeleid
in ieder geval op rijksniveau moeten worden vastgesteld. Ik ben dan ook van
mening dat wij de staatssecretaris moeten vragen om opnieuw met de Kamer,
nadat er een gesprek heeft plaatsgevonden met de NWR, de NCHV en de particuliere
verhuurders, in debat te gaan over de maximaal toegestane huurverhoging, zeker
nu de algemene maatregel van bestuur nog niet geëffectueerd is. Ik heb
begrepen dat deze voor advies aan de Raad van State is voorgelegd.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Dit is geen antwoord op mijn vraag. Wij zullen uw voorstel voor meer rechten
voor de huurders om de verhuurder aan te spreken, steunen. Maar een ondernemingsraad
in een failliete boedel schiet niet op. Uit de gegevens van het SCP voor de
Randstad, waar de druk op de woningmarkt erg groot is en de huurders erg aan
de minkant staan, blijkt dat dit geen effect heeft. Mijn vraag was: kunt u
een wettelijke maatregel voorstellen, waarbij de situatie zodanig wordt dat
de huur niet omhoog gaat als de huurder een verhoogde huur niet kan betalen?
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Desnoods schakelen wij de heer Rosenmöller in. Hij blijkt daar, zoals
wij zojuist hoorden, allerlei ideeën over te hebben. Maar dit terzijde.
Ik denk dat mijn standpunt helder is. Er moet een goede wet komen die huurders
en huurdersverenigingen een onderhandelingspositie geeft. Wij verwachten van
het kabinet dat het met zo'n wet komt. Dat laat onverlet dat wij het beter
vinden als de Eerste Kamer akkoord gaat met de wet inzake de procesvereisten.
Het merkwaardige is alleen dat deze wet dit jaar geen effect meer zal sorteren.
Dat betekent dat ik de staatssecretaris vraag, opnieuw te onderhandelen met
de betrokken organisaties en met de verhuurders. Vervolgens moet in deze Kamer
opnieuw gediscussieerd worden over het huurbeleid voor het komende jaar. Dat
debat zal binnen veertien dagen moeten plaatsvinden, wil het nog effect hebben.
 
 Ik heb nog een paar andere vragen. Zoals al vaker is opgemerkt, is er
aan de ene kant sprake van de liberalisering van de huurprijzen en aan de
andere kant wordt een subsidie-afbraakpercentage gehanteerd van 5,5 en dat
betreft zo'n 115.000 woningen in de particuliere sfeer. Is het niet vreemd
dat het maximumpercentage voortdurend opgedreven wordt vanwege het feit dat
wij nog steeds geconfronteerd worden met die 5,5% subsidie-afbraak? Is het
juist, zoals uit de voorstellen blijkt, dat die subsidieverplichtingen doorlopen
tot 2037? Als dat zo is, lijkt het mij verstandig om met elkaar rond de tafel
te gaan zitten om te bezien of er op dat punt een aantal veranderingen moeten
worden doorgevoerd. Deze situatie kan namelijk tamelijk ongelimiteerd doorgaan.
 
 Voorzitter! Hierbij wil ik het in eerste instantie laten. Afhankelijk
van het antwoord van de staatssecretaris, zal ik bezien wat mijn fractie verder
te doen staat.
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Voorzitter! Ik meen tegen de heer Duivesteijn te kunnen zeggen dat wij
op deze manier ook weer tijd aan het verknoeien zijn. Vorige week stonden
er twee technische onderwerpjes op de agenda, waarvan wij dachten dat het
hamerstukken waren, maar ik begrijp nu dat wij zelfs binnen veertien dagen
iets moeten doen aan de huurronde. Ik dacht dat dit per 1 juli 1997 moest
gebeuren, maar als ik de heer Duivesteijn goed begrepen heb, moet dit per
1 juli 1996 gebeuren. Op deze manier komen wij in dit huis natuurlijk vreselijk
veel tijd te kort.
 
 Het wetsvoorstel inzake de procesvereisten is in de Eerste Kamer blijven
hangen. Formeel heeft de regering het teruggetrokken voordat het in stemming
kwam. Ik blijf erbij, ook al heeft de VVD-fractie in de Tweede Kamer daar
heel anders over geoordeeld dan de VVD-fractie in de Eerste Kamer, dat het
om de invoering van een relatief eenvoudige gedragscode gaat, waartegen dus
ook niet veel bezwaar behoeft te worden gemaakt.
 
 Het zal duidelijk zijn dat wij met belangstelling kennis hebben genomen
van de Handelingen van de Eerste Kamer; ik dacht zelfs dat de heer Duivesteijn
dit "in feitelijke aanwezigheid" deed. Mijn partijgenoot De Beer, woordvoerder
in de Eerste Kamer, schetste de situatie van de hospita, ruitjespapier, keukentafel
en één of twee studenten. Als je dit zo bekijkt, kom je natuurlijk
heel gauw op het bureaucratische element in deze regeling. Kan de staatssecretaris
hier eens nader op ingaan? Uit de behandeling in dit huis heb ik immers opgemaakt
dat wij heel duidelijk hebben gezegd dat er een onderscheid is tussen die
hospita met die ene student op kamers en een corporatie of
particuliere verhuurder met 10.000 of 20.000 woningen. Misschien heb ik niet
goed opgelet, in die zin dat ik er vervolgens via een amendement voor had
moeten zorgen dat wij 37 categorieën in de wet zouden opnemen, maar ik
heb het zo ervaren dat voor de lichte gevallen ook een heel lichte procedure
zou gelden. Ik denk dan aan de brief die wij nu toch al nodig hebben voor
huuraanzeggingen, met misschien bijvoorbeeld een voetnootje erbij. Naar mijn
mening is er dus zeer wel de mogelijkheid om dit te gaan doen met de wet zoals
die er lag.
 
 
 
 
 
 De heer Verkerk (AOV):
 
 Wat heeft de heer Hofstra dan voor ogen met een zeer lichte procedure
voor de hospita en haar paar studenten aan de keukentafel?
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Er was een aantal criteria. Eén daarvan was het investeringsbeleid
op lange termijn en daar heeft die hospita niets mee. Die heeft gewoon een
kamer verhuurd en die heeft helemaal geen investeringsbeleid op lange termijn.
Dat is dus ook niet aan de orde. Daarnaast kan onderhoud misschien wel aan
de orde zijn als er bijvoorbeeld klachten zijn van de studenten over het schilderwerk,
maar die worden dan in mijn ogen afgehandeld aan de hand van de vraag of er
eens een keer geschilderd kan worden. Daar hoeft geen boekwerk van twintig
pagina's voor rondgestuurd te worden. Volgens mij zou het kunnen op grond
van de regeling zoals die voorligt.
 
 
 
 
 
 De heer Verkerk (AOV):
 
 Maar het is juist het onderhoud waaraan het nogal eens mankeert op die
studentenkamers.
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Als een hospita een pakket van tien of twintig pagina's moet rondsturen –
eerst moet zij het nog allemaal verzinnen of laten verzinnen – zijn
wij natuurlijk heel raar bezig. Wij hebben de regeling op dit punt opgevat
als: eigenlijk is het hetzelfde als wat altijd al gebeurt, maar via een soort
checklist kunnen een paar dingen nog iets explicieter naar voren komen.
 
 
 
 
 
 De heer Jeekel (D66):
 
 Voorzitter! Ik kom nog even terug op het "hospitamodel" van de heer Hofstra.
Ik vind het aardig dat hij hierover een vraag stelt aan de staatssecretaris,
maar had hij niet beter zijn aardige en interessante visie over de manier
waarop een hospita met procesvereisten zou kunnen omgaan, even aan de heer
De Beer kunnen laten weten? En had dat niet even iets vóór vorige
week kunnen gebeuren?
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Ik dacht dat wel duidelijk was dat ik lid was van de Tweede-Kamerfractie
van de VVD en de heer De Beer lid van de Eerste-Kamerfractie van de VVD. Dat
zijn twee geheel verschillende dingen.
 
 
 
 
 
 De heer Jeekel (D66):
 
 En één partij.
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Ja, gelukkig één partij.
 
 Onlangs was ik op een congres van het NCIV in Veldhoven. Daar hoorde ik
een corporatiedirecteur of misschien een bestuurder zeggen dat hij deze regeling
als een soort werkverschaffingswet zag. Kan de staatssecretaris tegen de achtergrond
van die uitspraak misschien nog eens aangeven hoe erg de sector om deze regeling
verlegen zat? Als dat toch blijkt mee te vallen, zouden wij hierover immers
wat genuanceerder kunnen gaan denken.
 
 De VVD-fractie in de Tweede Kamer heeft heel duidelijk de lijn gevolgd
waarbij ervan uit kon worden gegaan dat het systeem werkte en dat er een bepaalde
grens moest worden gekozen. Daar zijn wij van uitgegaan en wij wilden dat
systeem ook maximaal gebruiken. Dat was voor ons ook het motief om het percentage
lager te stellen, naast – en dat voeg ik er nadrukkelijk aan toe, want
dat wordt steeds vergeten in alle citaten – de ƒ 14, de horizontale
lijn voor de lage huren onder de ƒ 500. Nu hebben wij de brief gekregen
die de staatssecretaris namens het kabinet heeft gestuurd aan de Eerste Kamer.
Ik vraag hem, ook de behandeling in de Eerste Kamer indachtig, of hij nu denkt
dat op grond van deze brief de Eerste Kamer nog akkoord gaat met die wet procesvereisten.
Als ik naar de brief en de behandeling kijk, kan ik mij niet goed voorstellen
dat dit gebeurt. Te meer omdat de staatssecretaris zelf al zegt dat het dit
jaar toch niet meer kan worden ingevoerd en dat de feitelijke effectuering
volgend jaar zal plaatsvinden. Ik stel hem voor om dit mooi in samenhang te
doen met de Huurprijzenwet, nu er toch een algehele herziening daarvan in
de pen zit en dit daarvan een onderdeel is. Hij kan dan het voorstel terugnemen
dat er nu ligt en dit ons opnieuw aanbieden, misschien wel in bijna dezelfde
vorm, maar integraal in de totale, nieuwe herziening. Dan is de kans op dit
soort ontsporingen volgens mij ook kleiner, omdat wij het dan integraal bekijken.
 
 Dan een praktisch vraagje. Hoe staat het met kosten die inmiddels zijn
gemaakt voor voorlichting? Ik heb namelijk begrepen dat derden, bijvoorbeeld
verenigingen van verhuurders, daarvoor bepaalde programma's hebben opgezet,
deels met subsidie van het Rijk. Hoe staat het met de kosten? Blijft iemand
ter zake met zwartepieten zitten?
 
 Ik kom bij de termijnen, die ook golden bij de wet procesvereisten. Bij
de behandeling hebben wij heel ondubbelzinnig die termijnen aan de kaak gesteld.
Ik geloof dat ik in dat verband het woord belachelijk een keer heb gebruikt.
Het voorstel was een termijn van vier maanden. Vier maanden vóór
1 juli moest men dus beginnen met de procesvereisten. Ik dacht zelf aan twee
maanden. Vanwege het eeuwige zoeken naar compromissen is het toen een amendement
van drie maanden geworden. Dit amendement is echter bij de stemmingen gesneuveld.
Ik wil naar voren brengen dat, als de staatssecretaris vervolgens zegt dat
een termijn van drie maanden wel kan, hij het probleem bij de Eerste Kamer
duidelijk had kunnen zien aankomen. Punten als termijnen en zorgvuldigheid
liggen immers zeer gevoelig in de Eerste Kamer. Ik wil dus zeggen dat hij
ons voorstel van twee of drie maanden had moeten overnemen. Dan was dat probleem
niet ontstaan. Nogmaals, wij willen graag de zaak opnieuw bekijken in een
integrale herziening van de Huurprijzenwet.
 
 In de richting van de staatssecretaris wil ik een meer algemene opmerking
plaatsen. Het verdriet de VVD-fractie zeer dat bij VROM in zijn algemeenheid
de dingen allemaal zo lang duren. Wij krijgen altijd dingen op het laatste
moment. Als het een politiek gevoelig onderwerp is, dan vinden wij het helemaal
niet erg om een keer pas net voor de vergadering de envelop open te maken.
Als het gewoon om dingen gaat die min of meer routinematig
door dit huis moeten, dan vind ik dat het daarbij veel te lang duurt. Als
het zou kunnen helpen, kan ik de staatssecretaris wel een agenda of een ander
planningsinstrument ter beschikking stellen!
 
 Laat ik bijvoorbeeld eens kijken naar de twee technische ontwerpjes die
nu op de agenda staan. Bij de een was het verslag er op 23 februari. De antwoordnota
kwam op 15 maart, terwijl het onderwerp een paar dagen later was geagendeerd.
Bij het andere ontwerpje was het verslag klaar op 21 december. De staatssecretaris
komt op 22 februari met een antwoordnota. Daarna komt er een nota van wijziging
op 18 maart. Vorige week kregen wij de brief dat er geen cent bij de huursubsidie
kan, maar een dag later kregen wij een brief dat er toch weer 50 mln. is gevonden
voor verlaging van de normhuur voor de alleenstaanden.
 
 
 
 
 
 De heer Verkerk (AOV):
 
 Weet de heer De Beer in de Eerste Kamer nu wat "wij van de VVD" in de
Tweede Kamer willen?
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Ik begrijp deze vraag niet. Ik kan er dus ook niet op antwoorden.
 
 
 
 
 
 De heer Verkerk (AOV):
 
 De heer Hofstra zegt te willen dat de staatssecretaris het wetsvoorstel
intrekt en de zaak bij de algehele herziening van de Huurprijzenwet gaat incorporeren.
Ik vraag mij nu af of de heer De Beer, van de VVD-fractie in de Eerste Kamer,
weet wat zijn evenknie in de Tweede Kamer wil.
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Ik ken collega De Beer als een zeer consciëntieus collega, die zeer
nauwkeurig kennis neemt van wat wij hier allemaal zeggen en doen, zonder dat
ik hem dat onder zijn neus hoef te houden.
 
 Wij zouden graag zien dat de twee wat meer technische ontwerpjes die vanmiddag
op de agenda staan – dat stonden zij vorige week eigenlijk al –
er toch doorkomen. Ik wil collega Duivesteijn wat dat betreft nadrukkelijk
zeggen dat wij, wat hij verder ook allemaal te berde heeft te brengen over
het huurprijzenbeleid of de huren voor dit jaar, ervan uitgaan dat de Partij
van de Arbeid eraan meewerkt dat deze twee zaken kunnen worden afgehandeld.
 
 Ik heb nog een enkel vraagje op het punt van die twee ontwerpen. Ik begin
met wetsvoorstel 24595. Daar zit de indexering van de kwaliteitskortingsgrenzen
in. De normhuurcompensatie is een tweede punt. Daarbij las ik dat, als ik
het goed heb begrepen, dit in het vervolg via een besluit kan worden geëffectueerd.
Ik vroeg mij daarvan af of dat nodig is, als wij zien dat wij nu in een discussie
over de individuele huursubsidie zitten en wij ernaar streven om een en ander
per 1 juli 1997 in te laten gaan. Is het dan nodig om in dit kleine wetswijzigingetje
op dit toch vrij fundamentele punt verandering van besluitvorming op te nemen?
 
 Dan is er nog een wijziging voorzien van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering.
Dat is allemaal zeer ingewikkeld. Als ik het goed heb begrepen, dan komt het
erop neer dat bepaalde mensen in bepaalde gevallen nog wat geld afhandig zou
kunnen worden gemaakt. Dat kan niet met terugwerkende kracht, heb ik begrepen.
Het heeft te maken met de kindertoelage. Ik breng in herinnering wat ik daarover
heb gezegd bij het nota-overleg van afgelopen maandag, dat overigens voor
de VVD-fractie wat teleurstellend eindigde. Is het nodig om dit nu nog te
regelen? Als wij zouden besluiten om iets te doen met de kindertoelage, dan
hoeft dit nu, helemaal aan het eind, ook niet meer geregeld te worden!
 
 In dit wetsvoorstelletje zit ook de twee keer 25 mln. Dat bedrag kwam
ineens uit de hoge hoed. Wij hebben daar op zichzelf geen problemen mee. Ook
wij vinden dat alleenstaanden via de individuele huursubsidie wat extra mogen
worden ontzien. Maar, nogmaals, het stak wel wat schril af tegen de brief
die wij een dag eerder van de staatssecretaris kregen – ik was overigens
blij met die brief – en waarin heel duidelijk stond: dit budget ìs
het.
 
 Wetsvoorstel 24507 dat de huursombenadering betreft, moeten wij als de
wiedeweerga afhandelen, naar ik begrijp, want anders zou het per 1 juli wat
geld kosten. Ik vraag de staatssecretaris concreet het volgende. Als die 5,5%
blijft staan – de heer Duivesteijn ziet daar misschien een koevoetje
in, om het maar zo te noemen – hoeveel kost het dan ten opzichte van
de 4% die nu in de huurbrief voor 1996 is opgenomen? Misschien is het goed
dat wij nog horen om welk bedrag het hier gaat.
 
 Voorzitter! Wij zouden graag zien dat de wijziging van de Huurprijzenwet
nu in haar totaliteit wordt voorbereid en dat de staatssecretaris de procesvereisten
daarin laat opgaan. Volgens mij heeft hij dan ook geen of minder problemen
met de Eerste Kamer. Om maar even bij de planning aan te sluiten: wij zouden
graag zien dat wij het hele handeltje voor 1 september krijgen, dus ruim voor
de begroting. Ik denk dat het alleen dan mogelijk is om het wetsvoorstel in
alle rust en met zorgvuldigheid zodanig te behandelen dat het begin 1997,
op welk moment dan ook, kan worden geëffectueerd.
 
 Voorzitter! Tot slot merk ik op dat de VVD-fractie er geen enkele behoefte
aan heeft, ook niet nu de procesvereisten nog niet werken, om wijzigingen
aan te brengen in de parameters voor het huurbeleid, zoals dat netjes heet,
dus de verschillende percentages die voor 1 juli a.s. zijn voorzien; ook niet
ten aanzien van de 6,5% die in bepaalde gevallen toelaatbaar kan worden geacht,
zeg ik nadrukkelijk tegen collega Duivesteijn. Ik herhaal dat de VVD-fractie
geen enkele behoefte heeft aan het initiatiefwetsvoorstel ten aanzien van
een zeer sterke relatie tussen huurders en verhuurders, met een soort instemmingsrecht
van huurders. In het belang van de tijdsbesteding van de heer Duivesteijn,
want er zijn in het leven natuurlijk ook nog andere leuke dingen te doen,
zeg ik hem: doet u er verder geen moeite voor, laat u het maar.
 
 
 
 
 
 De heer Stellingwerf (RPF):
 
 Betekent de opvatting van de VVD-fractie over het laatste onderwerp dat
de heer Hofstra aankaartte, niet eigenlijk: gooi de hele procesvereistenwet
maar in de prullenbak? Als je niet bereid bent om naar de normen te kijken
en daarvoor een meer objectieve basis te vinden, wat de Eerste Kamer blijkbaar
heeft bepleit, en als je de staatssecretaris daarvoor niet op z'n minst enige
ruimte biedt, zeg je dan niet impliciet: "laat maar"?
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Nee. Nu de procesvereisten in 1996 niet kunnen worden
ingevoerd en het 1997 wordt, het jaar waarin ook de totale herziening van
het huurprijsbeleid is voorzien, nu de zaken dus in de tijd samenkomen, ben
ik ervoor om daar, ook nog via een algemeen overleg, voortgang mee te maken.
Dan heeft iedereen overzicht bij de behandeling. Dan kunnen bepaalde criteria,
categorie-indelingen en normen allemaal in samenhang bediscussieerd worden,
inclusief het getal X, waarvan de staatssecretaris zegt dat wij er in 1997
opnieuw naar moeten kijken. Dat lijkt mij veel vruchtbaarder dan wanneer wij
het via een welles/nietes-verhaal de Eerste Kamer laten vaststellen, al dan
niet met een percentage X. Vandaar mijn voorstel om het op die manier te doen.
 
 Voorzitter! Ten aanzien van de dingen die ik nu al heb gezegd, overweeg
ik om, zo nodig, in tweede termijn een motie in te dienen.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik ga eerst even in op de brief die wij hedenmorgen
hebben ontvangen van de staatssecretaris. Hij ging er in zijn nota naar aanleiding
van het verslag van uit, dat de procesvereisten vóór 1 juli
van dit jaar door de Eerste Kamer zouden zijn. Hij achtte dat ook van groot
belang. Ook de fractie van de PvdA heeft gewezen op het belang van de procesvereisten,
de verplichte onderhandelingen of gesprekken of de briefwisseling tussen verhuurder
en huurder als het gaat om een aankondiging van een huurverhoging boven 2,8%.
Veel meer stellen die procesvereisten niet voor. De heer Duivesteijn sprak
over een eenvoudige en onschuldige wet. Het is eigenlijk niet meer dan een
verplichte aankondiging van een huurverhoging, zoals vrijwel alle huurders
al weten. Ze krijgen echter wat meer rechten. Bij interruptie heb ik de heer
Duivesteijn een antwoord op de vraag proberen te ontlokken wat dat "iets meer"
aan rechten voor de huurder oplevert, meer dan bijvoorbeeld de rechten van
de ondernemingsraad van Fokker. Voor huurders bestaat er kwalitatieve en kwantitatieve
woningnood. Je kunt dan overleggen tot je een ons weegt, maar de verhuurder
staat in de vrije markt altijd het sterkst. Volgens de staatssecretaris hebben
de procesvereisten een matigende werking op de huurverhogingen. Zelfs het
kleine sprankje hoop op een eventuele lichte matiging van de huurverhogingen
voor 1996 heeft de Eerste Kamer doen vervliegen. De verhuurders kunnen vrijuit,
niet geremd door enige eenvoudige verplichting tegenover hun huurders, met
de hoogst toegestane huurverhoging van 6,5% aankomen.
 
 De reactie van de staatssecretaris op zijn afgang in de Eerste Kamer is
bijzonder treurig. Ondanks lang tobben, we kregen de brief pas vanmorgen,
komt hij niet verder dan dat het kabinet sterk hecht aan invoering van het
wetsvoorstel. Hij wil er dan ook mee terug naar de Eerste Kamer. Want –
zo schrijft de staatssecretaris – dat biedt de ruimte om in alle rust
een goed en langer voorbereidingstraject te doorlopen. Bij mij rijst dan de
gedachte: dat is dan zeker tot op heden nog niet gebeurd. Dat wetsvoorstel
is kennelijk niet goed voorbereid. Dit kan de mogelijke reden zijn van de
naar onze mening veel te hoog gestelde verwachting van de huurmatigende werking
van deze procesvereisten.
 
 Het PvdA-kamerlid Duivesteijn heeft aangekondigd een motie te zullen indienen
om de maximale huurverhoging – nu de procesvereisten niet doorgaan –
te verlagen van 6,5% naar 5,5%. Ik heb hem deze motie in zijn eerste termijn
niet horen aankondigen, maar ik kan het gemist hebben. Wij allen verwachten
nu een motie van de heer Duivesteijn om die maximaal toegestane huurverhoging
van 6,5% te verlagen naar 5,5%.
 
 Een percentage van 5,5, alsof dat niks is! Daar moeten de huurders die
nu al 25% of meer van hun besteedbare inkomen aan kale huur naar de huisbaas
moeten brengen, ook nog dankbaar voor zijn. Dat is merkwaardig, omdat de heer
Duivesteijn en de heer Biesheuvel van het CDA tijdens het algemeen overleg
op 18 maart op mijn aandringen hebben moeten toegeven medeverantwoordelijk
te zijn – gelet op de voorgaande regeerperiodes – voor de huidige
onbetaalbare huren. Beiden zeiden dat de gevolgen van het beleid verkeerd
zijn ingeschat. Daar zal je dan als huurder mee zitten.
 
 Het is natuurlijk heel dapper van de heren Duivesteijn en Biesheuvel om
de hand in eigen boezem te steken en te zeggen dat ze het fout hebben gedaan
en dat de huurders met de brokken zitten, maar wat hebben de huurders aan
een schuldbekentenis, als de PvdA – mogelijk met steun van het CDA –
gewoon doorgaat met dit soort asociale huurverhogingen? Ook 5,5% is niet te
verteren. Iedereen begrijpt dat, als de heer Duivesteijn straks met die motie
komt, wij die zullen steunen. Wij hopen dat ook het CDA en D66 de motie zullen
steunen. Elk procentje minder huurverhoging is meegenomen.
 
 1% minder is echter niet meer dan een druppel op een gloeiende plaat.
Weer kan de huur stijgen met 3% boven de inflatie, zoals dat de afgelopen
jaren ook het geval is geweest. De heer Duivesteijn gaf nu aan, naar ik meen
voor het eerst, dat als de huurverhogingen worden gerelateerd aan de inflatie,
ook de afgelopen jaren – ook niet tijdens het beleid van staatssecretaris
Tommel – geen enkele keer sprake is geweest van een huurmatiging. Je
komt steeds uit op 3% reële huurstijging voor de huurders. Er is dus
helemaal geen matigend beleid en ik verwacht dat voor 1997 ook niet. Daar
moet nu juist een einde aan komen. Het water staat de huurders niet meer tot
de lippen, maar boven de neusvleugels en zelfs boven de oren.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Dat hangt van de lengte van de huurder af.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Ik heb het zelfs over de langste huurders. Kun je nagaan welke problemen
huurders zoals ik hebben!
 
 Er moet dus een einde komen aan die voortdurende huurverhogingen waarmee
de huurders als het ware in een financieel moeras duiken. Daarom overweeg
ik in tweede termijn een motie in te dienen om voor 1996, nu die minimale
procesvereisten ook al niet doorgaan, de maximale huurstijging niet hoger
te laten zijn dan de inflatie. De SP blijft natuurlijk voor een huurstop.
Voor velen van de huurders is het zelfs absoluut noodzakelijk dat er een huurverlaging
komt, althans dat het deel van het inkomen dat zij naar de huisbaas brengen,
lager wordt. Daar zullen wij het op 15 april in het kader van de huursubsidie
nog over hebben. In elk geval geen huurstijging hoger dan de inflatie. Wij
zijn voor een huurstop, voor zakken met de huren. Gezien echter de verhoudingen
in de Kamer denk ik niet dat wij dat halen. Daarom komen wij
met een motie om in elk geval niet boven de inflatie te gaan met de huurverhogingen.
 
 
 
 
 
 De heer Verkerk (AOV):
 
 Denkt de heer Poppe nu echt dat hij daar een kamermeerderheid voor krijgt?
Ik herinner mij dat ik dezelfde motie al eens heb ingediend bij de begrotingsbehandeling.
Toen waren er drie partijen die haar ondersteunden. Daarbij was, tot mijn
genoegen, zijn fractie. Zou hij dan zoiets nog wel doen?
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 De heer Verkerk heeft mij zeker niet helemaal goed kunnen beluisteren.
De heren Duivesteijn en Biesheuvel hebben op 18 maart duidelijk te kennen
gegeven dat het een rampzalig huurbeleid is – dat is althans mijn vrije
vertaling daarvan – en dat zij er medeverantwoordelijk voor zijn en
dat de gevolgen van het beleid dat is ingezet onder het PvdA/CDA-kabinet,
verkeerd zijn ingeschat. Dat zijn de letterlijke woorden: verkeerd ingeschat.
 
 
 
 
 
 De heer Esselink (CDA):
 
 Dat zijn juiste woorden, maar ik zou in het vorige zinnetje het woordje
"te" maar toevoegen. Het is een te vrije vertaling van wat er gezegd is. De
CDA-fractie distantieert zich van opmerkingen en weergaven zoals collega Poppe
die zich met een zekere regelmaat hier veroorlooft. Van overdrijven word je
niet groter!
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Nou... Als ik het CDA zo nu en dan pogingen zie doen, hoopt het daar kennelijk
wel op.
 
 Laten wij zeggen: het is een redelijk vrije vertaling. Dan hebben wij
het gemiddeld. Dat komt erop neer dat erkend is dat het beleid en de gevolgen
daarvan voor de huurders verkeerd zijn ingeschat. Dat zijn de letterlijke
woorden. Daarom, in de richting van de heer Verkerk, heb ik hoop dat deze
schuldbekentenis ook nog tot verder nadenken heeft aangezet, dat men inziet
dat men dit jaar niet kan blijven doorgaan met huurverhogingen en dat eerst
goed gekeken moet worden wat er fout is gegaan in het beleid, om het te kunnen
verbeteren. Ik kom straks nog wel met een voorstel.
 
 1% minder dan het kabinet wil; het voorstel van Duivesteijn, 5,5%, is
minder dan een druppel op een gloeiende plaat. Ik heb dat reeds gezegd.
 
 Ten slotte heb ik nog één punt. Het huidige volkshuisvestingsbeleid
wordt toch gekenmerkt door een vrij chaotisch handelen van de staatssecretaris.
De ene dag krijgen wij een brief dat er geen geld is en een dag later, 's
nachts om half één, komt er een spoedbode aan de deur om te
laten weten dat er toch 50 mln. voor gevonden is. Vanmorgen vroeg, op het
laatste moment, kregen wij weer een brief over de problemen die de staatssecretaris
met de Eerste Kamer heeft. Het is een beetje een zwalkend beleid, zou ik kunnen
zeggen, waar geen enkele huurder koers op kan uitzetten. De staatssecretaris
is van mening dat hij beleid uitvoert en wil uitvoeren dat is vastgelegd in
de nota Volkshuisvesting in de jaren negentig van de heer Heerma, zijn voorganger.
Wij moeten echter vaststellen dat hij keer op keer bakzeil moet halen, niet
alleen in deze Kamer, maar nu ook in de Eerste Kamer. Verleden week moest
hij dat weer. Hieruit vloeit de situatie voort dat wij in de Kamer eigenlijk
geregeerd worden door de waan van de dag. Er is sprake van voortdurend gehakketak
op de korte termijn. Op het laatste moment komt er een voorstel opduiken om
van 6,5% naar 5% te gaan en, hupsakee, het komt in de krant te staan. Ik vind
dat heel slecht. Ik denk dat mensen die in diepe problemen zitten en volgen
wat hier in de Kamer gebeurt, zeggen: "Waar zijn ze nou helemaal mee bezig?
Ik ga echt naar de gallemieze: ik kan mijn kinderen niet meer kleden, ik moet
mijn krant de deur uit doen, ik moet mijn telefoon afschaffen, ik kan niet
meer met de bus. Wat zijn ze toch allemaal met elkaar op korte termijn aan
het hakketakken om Jantje en haantje de eerste te zijn?".
 
 Ik denk dat de oorzaken gezocht moeten worden in de gevolgen van de nota
Volkshuisvesting in de jaren negentig, de nota-Heerma. Deze gevolgen openbaren
zich steeds duidelijker. Huurders verzuipen in het moeras van de woonlasten.
Er ontstaat armoede in Nederland. De nieuwbouw is onbereikbaar. Corporaties,
verhuurders, moeten als commerciële ondernemingen werken en hierdoor
komen zij met hun sociale doelstelling steeds verder in de knel en is het
overleg huurders/verhuurders door de koepels opgezegd.
 
 Daarom is er alle reden voor het instellen van een parlementair onderzoek
naar de gevolgen van de nota Volkshuisvesting in de jaren negentig, die nu
zes jaar van kracht is. Alle problemen worden dan goed geanalyseerd. Waar
is het fout gegaan? Waar hebben de partijen inschattingsfouten gemaakt, op
welk moment en waardoor? De uitkomst van dat onderzoek kan de bouwstenen opleveren
voor een nieuw en dan opnieuw sociaal volkshuisvestingsbeleid.
 
 Het volgende punt op de agenda is de Huurprijzenwet. Ook voor de wijziging
van de Huurprijzenwet moet het afblazen van de procesvereisten naar onze mening
gevolgen hebben. In de nota naar aanleiding van het verslag schrijft de staatssecretaris
dat hij ervan uitgaat dat de procesvereisten zijn ingevoerd nog voordat de
wijziging van kracht wordt. Nu, dat is niet het geval. Dit moet dus betekenen
dat de staatssecretaris ook deze wijziging van de Huurprijzenwet aanhoudt.
Zo niet, dan ga ik in tweede termijn erop in, en nu dus niet.
 
 
 
 
 
 De heer Jeekel (D66):
 
 Wat is naar uw mening de relatie tussen de inhoud van de Huurprijzenwet
en de inhoud van de procesvereisten?
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 De huursombenadering.
 
 
 
 
 
 De heer Jeekel (D66):
 
 Als u het wetsvoorstel goed leest, ziet u hoe ongelooflijk beperkt het
op dit punt is. Het gaat alleen om een paar laatste elementen, een paar laatste
stappen die gezet moeten worden. Zegt u om die reden: tegenhouden?
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Ja.
 
 Dat doe ik zeker omdat dit wetsvoorstel, zoals uw coalitiegenoot van de
Partij van de Arbeid in zijn inbreng heeft gezegd, een logisch gevolg is van
de wijzigingen in het huurprijsbeleid, in de huursombenadering. U moet wel
naar het antwoord luisteren, mijnheer Jeekel. Nou ja, u hoeft niet te luisteren;
u kunt het ook nalezen.
 
 
 
 
 
 De heer Jeekel (D66):
 
 Ik dacht dat u al klaar was met uw antwoord van een ongebruikelijke kortheid.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Ik probeer een diepgravend antwoord te geven. Het gaat om de huursombenadering
en dit wetsvoorstel is een logisch gevolg van de nota-Heerma.
Juist die logische gevolgen zijn voor de huurders zo desastreus dat wij zeggen:
ho even, dan ook eerst die procesvereisten. In ieder geval vormen die een
mogelijke rem op de huurontwikkeling.
 
 
 
 
 
 De heer Jeekel (D66):
 
 Mijn punt is dat dit het laatste, technische onderdeel is dat in die hele
huursombenadering nog geregeld moest worden en dat niet de totale huursombenadering
in het wetsvoorstel aan de orde is. Het wetsvoorstel heeft een zeer beperkte
omvang.
 
 Overigens vraag ik excuus voor het feit dat u mij antwoordde en ik even
niet luisterde.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 In ieder geval is mijn standpunt waarom de wetswijziging aangehouden moet
worden, duidelijk.
 
 
 
 
 Voorzitter: Deetman
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Mijnheer de voorzitter! De wijziging van de Wet IHS houdt een indexering
van de kwaliteitskorting aan de gemiddelde huurverhoging in en regelt de normhuurcompensatie
voor de laagste inkomens. De indexering zou moeten verhinderen dat de huurder
door de huurverhoging in een hogere kortingsschijf terechtkomt. Tot nu toe
worden de huurders wat dat betreft dubbel gepakt: eenmaal door de huurverhoging
en eenmaal door de hogere korting op de huursubsidie. Die overduidelijke onrechtmatigheid
wordt ook met dit wetsvoorstel nog steeds niet helemaal weggenomen. Juist
door de huursombenadering zijn de huurverhogingen boven het gemiddelde ook
mogelijk. Als je boven het gemiddelde zit, word je alsnog dubbel gepakt. Dat
zouden wel eens de mensen kunnen zijn die in de goedkope huurwoningen zitten.
De verhuurders – marktgericht als ze zijn – zijn slim: als zij
de huren van de dure woningen nog verder verhogen, prijzen zij zich uit de
markt waardoor leegstand ontstaat. Men zal zoeken naar een compensatie voor
het probleem en bij de lage huren terechtkomen. Dan kan het zo zijn, dat juist
die lage huren boven het gemiddelde van de huursombenadering uitkomen. Dan
zijn juist de huurders met de allerlaagste inkomens weer de dupe. Het is dus
nog maar een zeer krakkemikkig voorstel. Het is zeker niet goed doordacht
en effectief voor het doel dat eigenlijk is gesteld. En dat doel is het oplossen
van het probleem door het dubbel pakken van de mensen met de lage inkomens.
Dat is onverteerbaar. Dat is het onverteerbare in het algemeen van de geliberaliseerde
huurprijzen van het beleid, dat al door het vorige kabinet is ingezet en dat
nu wordt voortgezet. De voorgestelde wijziging is dus uiterst marginaal en
kan eigenlijk ook geen verbetering genoemd worden.
 
 Voorzitter! De normhuurcompensatie is niets nieuws; zij bestaat al sinds
1990. De voorgestelde wijziging regelt de bevoegdheid van de minister om het
percentage van de normhuurcompensatie jaarlijks vast te stellen. Prachtig,
maar de normhuren zelf zijn wat de SP betreft dus te hoog. Volgens de SP zou
het gehele stelsel op de helling moeten en, zoals bekend, heeft de SP een
plan gepresenteerd voor huursubsidie op basis van een huurquote: het deel
van je inkomen wat je aan de huisbaas moet brengen, namelijk 10% van het belastbaar
inkomen van de mensen met laagste inkomens, oplopend naar 17% voor de mensen
met modale inkomens en meer. Maar daarover komen wij in de tweede termijn
van het huursubsidiedebat nog te spreken.
 
 Mijnheer de voorzitter! Nadat de staatssecretaris bij brief verklaarde
geen extra geld te hebben voor de uitbreiding van huursubsidie, kreeg ik een
dag later midden in de nacht een nieuwe brief, waarin stond dat 50 mln. beschikbaar
is om de alleenstaandentoeslag per 1 juni wel in werking te laten treden.
Prachtig, maar waarom wordt niet ook de toeslag op de aftoppingsgrenzen voor
de groeikernen ingevoerd? In deze groeikernen zijn de problemen zeer urgent.
De huurders zitten heel diep in de financiële problemen. Ik ben in Almere
op bezoek geweest en heb met mensen gesproken die van een uiterst karig inkomen
33% of meer naar de huisbaas moesten brengen. Er zijn vele mensen met schulden
en de middenstand merkt de achteruitgang in de koopkracht wel degelijk, waardoor
zelfs sluiting van winkels en buurtwinkels dreigt. Kan de staatssecretaris
ook de groeikernenmaatregel per 1 juli 1996 van kracht laten zijn? Ook dit
zal nog maar een druppel op een gloeiende plaat zijn, maar die plaat is voor
de huurders in de groeikernen zo heet, dat elke kleine afkoeling als een verlichting
gevoeld zal worden. De staatssecretaris heeft dit voorstel in zijn brief van
15 maart afgewezen, omdat het zowel beleidsmatig als uitvoeringstechnisch
ongewenst zou zijn. Het zij zo! Voor ons zijn ontoelaatbaar hoge huren maatschappelijk
en beleidsmatig ongewenst. Ik overweeg in tweede termijn hierover een uitspraak
van de Kamer te vragen.
 
 
 
 
 
 De heer Esselink (CDA):
 
 Voorzitter! Mijn collega Biesheuvel had hier graag gestaan om het gesprek
met de staatssecretaris over huren voort te zetten. Hij is helaas geveld door
griep.
 
 Vanmorgen hebben wij een afschrift ontvangen van de brief van de staatssecretaris
aan de Eerste Kamer. Daar word je niet vrolijk van. De staatssecretaris heeft
zich aardig in de nesten gewerkt c.q. verder laten werken door het amendement
van PvdA/VVD, dat hier bij het wetsvoorstel procesvereisten is aanvaard. De
fractie van het CDA was er toen met overtuiging tegen en constateert achteraf
dat dit terecht was.
 
 Voorzitter! Als wij de Handelingen van de Eerste Kamer erop nalezen, is
na behandeling in de Tweede Kamer pas echt duidelijk geworden met welke rompslomp
verhuurders worden opgezadeld zonder dat huurders daarvan wezenlijk wijzer
worden.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Als de heer Esselink constateert dat het terecht is, zou dat dus betekenen
dat het wetsvoorstel volgende week aangenomen wordt?
 
 
 
 
 
 De heer Esselink (CDA):
 
 Ik geef daarover straks een oordeel.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Zo nodig kom ik daarop dan terug.
 
 
 
 
 
 De heer Esselink (CDA):
 
 Een en ander was oorspronkelijk toch bedoeld om huurders er wijzer van
te laten worden?
 
 Als ik de Eerste Kamer was, zou ik het wetsvoorstel aanhouden en rustig
afwachten – de stoom is nu toch van de ketel – hoe de staatssecretaris
de diverse toezeggingen uit zijn brief inlost. Als fractie
van het CDA in de Tweede Kamer zijn wij bepaald nieuwsgierig wat er uitkomt
en wat dit betekent voor het wetsvoorstel. Sommige van die toezeggingen moeten
immers leiden tot wijziging van het voorliggende wetsvoorstel of tot een wetsvoorstel
dat nog moet arriveren?
 
 Wat bedoelt de staatssecretaris met objectieve ijkpunten ter bepaling
van de huurprijsstijgingsgrenzen, het befaamde percentage X? Aan welke criteria
denkt hij daarbij en wat is dan nog de rol van het gestructureerd overleg
huurders/verhuurders? Dat gestructureerd overleg heeft bij het vaststellen
van het percentage van 3,8 in adviserende zin een belangrijke rol gespeeld.
 
 Dan waar het dringt, voorzitter. Helaas, over de korte termijn is de brief
onthutsend onduidelijk c.q. nietszeggend. Ik word er althans niet veel wijzer
van. Per 1 april 1996 is er geen procesvereiste, geen wettelijke regeling.
De sociale verhuurders zullen zich gedragen als ware er wel een wet, zo heb
ik inmiddels begrepen. Zo kennen wij hen uiteraard ook; verantwoordelijke
partners, die doelstellingen van overheidsbeleid, in het bijzonder voor de
doelgroep, mede voor hun rekening nemen. Die doelgroep betreft in het bijzonder
de huurders aan de onderkant van het inkomensgebouw. De sociale verhuurders
helpen onze doelstellingen te realiseren.
 
 Die huurders aan de onderkant behoeven extra zorg, zeker nu er geen sprake
is van een bepaalde wettelijke bescherming. Ik neem aan dat de staatssecretaris
binnen de kortste keren zal spreken met de sociale verhuurders over de ontstane
situatie? Ik heb er begrip voor wanneer zij, handelend in de geest van de
wet, terugvallen op het oorspronkelijke percentage van 3,8 of wellicht op
het percentage van 3,5 dat in ons amendement werd voorgesteld en waarbij wij
zo onze redenering hadden. Als de staatssecretaris zo'n gesprek wil voeren,
neem ik aan dat hij de Tweede Kamer op korte termijn informeert over de resultaten
van dat gesprek.
 
 Zorgen heb ik over de particuliere verhuurders. Zullen zij zich gedragen
als ware er een wet procesvereisten? Is de staatssecretaris bereid met hen
in gesprek te treden om dat te bewerkstelligen? Kan hij ons daarover op zeer
korte termijn informeren? Daar dringt de tijd, zo mogelijk, nog meer.
 
 Dan kom ik bij de huurontwikkeling zelf. Wij verwachtten een matiging
tengevolge van het wetsvoorstel procesvereisten. Die verwachting hebben wij
met elkaar, ook de staatssecretaris, uitgesproken. Daarom was er vorig jaar
bij gebreke aan het wetsvoorstel – het was niet ingediend – de
befaamde "aftoppingsmotie", van 6,5% naar 6%. Het ging daarbij om de maximale
huurstijging. Wil de staatssecretaris toezeggen dat hij in de gesprekken met
beide groepen, de sociale verhuurders en de particuliere verhuurders, de verwachting
van de Kamer en van hemzelf zal uitspreken, inhoudende dat er van een zekere
matiging van de feitelijke huurontwikkeling sprake zal zijn? En dan ga ik
er dus van uit dat de groepen bereid zijn om in de geest van het wetsvoorstel,
als ware er een wet, te handelen. Wil de staatssecretaris de sociale en de
particuliere verhuurders vragen om in die geest te handelen? En wil hij ons
over hun reactie feitelijk rapporteren? Omdat het redelijk nauw steekt, vraag
ik hem daarbij om ons kort na 1 juli, dus in het reces, over de werkelijkheid
te informeren. Dan kunnen wij er kort na het reces naar kijken. Het gaat ons
erom wat er ècht van is geworden. Wij vragen dus een rapportage over
de verwachtingen op grond van de gesprekken met beide groepen. Bovendien vragen
wij om een feitelijke rapportage ná 1 juli over datgene wat er echt
van geworden is, zodat wij kunnen zien hoe het verloop is geweest. Zo nodig
kunnen wij daarover in september met de staatssecretaris van gedachten wisselen.
 
 Voorzitter! Wat de feitelijke huurontwikkeling betreft heb ik bepaald
vertrouwen in de sociale verhuurders, gelet op hun reacties in onze richting.
Ik denk dat zij hun uiterste best zullen doen – ook nu het wetsvoorstel
procesvereisten niet tijdig een streep, laat staan de eindstreep, heeft gehaald –
om de feitelijke huurontwikkeling zoveel mogelijk te matigen.
 
 Beide wetsvoorstellen die aan de orde zijn, hebben onze hartelijke instemming.
Dat had al opgemaakt kunnen worden uit de schriftelijke voorbereiding. Ik
dank de staatssecretaris voor het overnemen van onze suggestie om op het punt
van de alleenstaanden, in weerwil van de befaamde "budgetbrief", toch in actie
te komen. Daarmee bewijzen wij een categorie van huurders die van de IHS gebruik
maken, bepaald een dienst. Deze categorie zou anders echt in een noodsituatie
terechtkomen.
 
 Voorzitter! Anderhalf jaar paars volkshuisvesten – met Tommel aan
het roer – heeft tot veel verwarring en onzekerheid geleid bij huurders,
bij verhuurders en bij investeerders. Van een heldere, duidelijke lijn, een
koers en een ordening waar overheid en sector hun plaats kennen en hun rol
hebben, zijn wij beland in een situatie waarin niemand meer gelukkig is, waar
vervolgbeleid in het verlengde van de overeengekomen ordening ontbreekt, althans
niet duidelijk is. Dan krijg je een situatie van: ieder zoekt zijn weg. Als
je de pers rond de volkshuisvesting en ook de vakbladen volgt, de bladen die
de verschillende sectororganisaties uitgeven, dan zie je de onduidelijkheid
weerspiegeld over de route die de rijksoverheid van die verschillende actoren
verwacht.
 
 In zo'n situatie grijpen sommigen hun kans, in de politiek en in de volkshuisvestingssector
met al die actoren. Voor mij is één ding duidelijk. In zo'n
situatie zijn de zwaksten veelal de dupe. Zij betalen met recht de tol: een
te hoge huur en een te lage individuele huursubsidie. Daarover is op een ander
moment gesproken. Wij betreuren dat het zover is gekomen. Er is maar één
staatssecretaris van Volkshuisvesting. Die roep ik op om werkelijk in actie
te komen.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Voorzitter! Ik heb op 18 maart gesproken met de heer Biesheuvel, partijgenoot
van de heer Esselink. Ook hij betreurt het dat het zover is gekomen. Hij heeft
erkend dat het te maken heeft met eigen inschattingsfouten in het politieke
beleid, ook door zijn partij, in het verleden. Geldt dat ook voor de heer
Esselink? Is ook hij van mening dat de kritiek die hij nu heeft en de ontstellende
gevolgen voor de huurders te maken hebben met het beleid? Je moet maar eens
rondlopen in Alkmaar, Almere en andere steden in Nederland waar mensen met
een laag inkomen zitten met een huurquote van 25, 30%. Kijk maar eens wat
dat betekent voor je maatschappelijk bestaan. Is hij van mening dat er een
rigoureus ander huisvestingsbeleid moet komen, dat terug moet
gaan naar het sociale karakter dat is afgebroken door de nota van Heerma,
zijn huidige fractievoorzitter?
 
 
 
 
 
 De heer Esselink (CDA):
 
 Voorzitter! Dat ben ik niet en dat is de CDA-fractie zeker niet. Wij vinden
dat er een goede ordening tot stand is gekomen in de volkshuisvesting. Dan
is mijn redelijk indringende vraag en dat niet voor het eerst. Ik roep in
herinnering de eerste begrotingsbehandeling na het aantreden van het nieuwe
kabinet. Op basis van die overeengekomen ordening, dat volkshuisvestingsbeleid,
moet beleid worden gevoerd. De wereld om je heen staat niet stil. Vooronderstellingen
die je toen had – daarop doelt ook mijn collega Biesheuvel – hebben
zich anders ontwikkeld. Daarop hoor je te reageren; daarop hoor je beleid
te voeren. Ik verwijt dit kabinet dat het beleid op het terrein van de volkshuisvesting
niet van de grond komt, niet uit de verf komt en niet de doelgroep bereikt
van deze overheidstaak. Daarop hebben wij kritiek.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Nu breekt toch echt mijn klomp!
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik meen dat dit een mededeling is en geen interruptie.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Ik heb een concrete vraag, mijnheer de voorzitter.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Neen, u staat vrij lang aan de interruptiemicrofoon. Dat is toch niet
de bedoeling. De mededeling hoe het met uw klomp staat, is vrij irrelevant.
Het woord is thans aan de heer Esselink.
 
 
 
 
 
 De heer Esselink (CDA):
 
 Voorzitter! Ik dank u voor de gelegenheid die u mij geboden hebt om het
woord te voeren.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Ik heb nog een vraag. Begrijp ik goed dat de heer Esselink neigt naar
het moment dat er een nieuwe nota volkshuisvesting geschreven zou moeten worden
door de staatssecretaris?
 
 
 
 
 
 De heer Esselink (CDA):
 
 Ik heb zelf die neiging niet. Ik roep ertoe op om beleid te voeren –
geen nieuw beleid, maar beleid – in het verlengde van de overeengekomen
ordening in de volkshuisvesting. Daarvoor is wat mij betreft geen nota nodig.
Er is gewoon van jaar tot jaar – daarvoor hebben wij bijvoorbeeld begrotingsbehandelingen –
een heldere stellingname nodig. Daarvoor is nodig dat je doet wat wij hier
met elkaar afspreken: tijdig een wet procesvereisten in de Kamer brengen,
wat niet is gebeurd, en die dan ook tot de eindstreep brengen. Dat is nodig.
Daarvoor is nodig dat je de individuele huursubsidie moderniseert, aanpast
aan noden in de samenleving en ook doorzichtig maakt, maar niet compliceert,
zoals is gebeurd. Dat is nodig. Daarvoor is nodig dat je met de sociale verhuurders
samen – ieder heeft zo zijn rol, overheid en zij – tot goede afspraken
komt om de huren in die sector te matigen, gegeven de externe ontwikkelingen.
Daarvoor is nodig dat je met de particuliere verhuurders en investeerders
tot afspraken komt die houden, die blijven staan. Daar heb je als kabinet,
als staatssecretaris gezag voor nodig. Wat ik constateer is dat het van kwaad
tot erger gaat.
 
 
 
 
 
 De heer Jeekel (D66):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik wil beginnen met de gebeurtenissen van verleden
week, de negatieve ontvangst van de procesvereisten in de Eerste Kamer en
het interpellatieverzoek van collega Duivesteijn. Mijn fractie heeft er behoefte
aan om een paar specifieke vragen te stellen aan de collega-woordvoerders
van de grote partijen, die nu gebroederlijk bij elkaar staan.
 
 Aan de heer Hofstra wil ik vragen of er daadwerkelijk sprake was van een
ragfijne strategie om het wetsvoorstel om zeep te helpen. Hier diende hij
namelijk een amendement in om de bureaucratielast te vergroten van 45% van
de huurverhogingen naar 75% en vervolgens krijgt het wetsvoorstel geen steun
van de VVD in de Eerste Kamer, omdat de bureaucratielast zo hoog is. Als er
inderdaad zo'n strategie was, neem ik mijn petje af. Men heeft in elk geval
de Partij van de Arbeid misleidt. Was zo'n strategie er niet – ik hoor
graag de reactie van de heer Hofstra – dan houd ik het op een treurig
gebrek aan inconsistentie, waarop de staatssecretaris ook al doelde. Staan
de heer Hofstra en zijn fractie nog volledig achter dit wetsvoorstel?
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 U kunt uw betoog vervolgen. Er komt nog wel een antwoord.
 
 
 
 
 
 De heer Jeekel (D66):
 
 Ik ben nog niet geheel op de hoogte van de spelregels in dit huis, voorzitter,
maar ik had verwacht dat de heer Hofstra wel met een antwoord zou komen.
 
 De heer Duivesteijn is mede verantwoordelijk voor het zodanig aanpassen
van het wetsvoorstel dat het wetsvoorstel de kans loopt te sneuvelen. Voelt
hij die medeverantwoordelijkheid of denkt hij alleen maar: het is een probleem
voor de staatssecretaris en ik wil direct weten hoe hij dat oplost? Dat is
meer de rol van een toeschouwer die zelf niets heeft gedaan. Die rol past
de heer Duivesteijn niet zo. Zo ken ik hem eigenlijk niet.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 De Partij van de Arbeid heeft in de Eerste Kamer voor de wet gestemd.
Ik weet dus niet waar de heer Jeekel het over heeft.
 
 
 
 
 
 De heer Jeekel (D66):
 
 Ik doel op het feit dat in de Eerste Kamer, als je in den brede kijkt,
het percentage bijstelling...
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Desnoods ben ik bereid om naar de fracties van de VVD en het CDA in de
Eerste Kamer te gaan, maar ik vind het iets te veel gevraagd van de heer Jeekel.
 
 
 
 
 
 De heer Jeekel (D66):
 
 Ik heb in ieder geval een voorlopig antwoord gekregen van de heer Duivesteijn.
 
 Collega Esselink was voorstander van het wetsvoorstel, maar ook zijn partij
heeft in de Eerste Kamer een anti-houding laten zien. Staat zijn fractie nog
achter het wetsvoorstel?
 
 
 
 
 
 De heer Esselink (CDA):
 
 Het wetsvoorstel heeft hier onze steun gekregen. Ik heb zojuist aangegeven
dat na ommekomst van het wetsvoorstel het door de behandeling in de Eerste
Kamer en de reacties die daar zijn gekomen, volstrekt duidelijk is geworden
dat er meer rompslomp aan zit, niet in het minst tengevolge van het befaamde
amendement van de heren Hofstra en Duivesteijn, en dat je twijfel kunt hebben over de effectiviteit. Daarom heb ik net opgeroepen om terug
te keren naar het oorspronkelijke wetsvoorstel, dat onze hartelijke instemming
had. Wij menen namelijk dat de positie van de huurder versterking behoeft
ten opzichte van de verhuurder. Daar hebben wij in een motie om gevraagd bij
de eerste begrotingsbehandeling van dit nieuwe kabinet. Daar staan wij hartgrondig
achter.
 
 
 
 
 
 De heer Jeekel (D66):
 
 Dat is een duidelijk antwoord.
 
 Alles overziende en luisterend naar de antwoorden van de collega's –
waarbij het jammer is dat het antwoord van collega Hofstra nog ontbreekt –
kom ik tot de overtuiging dat je eigenlijk kunt zeggen dat, als er een nederlaag
is geleden dan wel kan gaan worden geleden, dat een nederlaag is die sterk
te maken heeft met datgene wat de Tweede Kamer heeft gedaan. De Tweede Kamer
heeft het wetsvoorstel op een manier aangepast, waar de Eerste Kamer vervolgens
van zegt: dat is wat ons betreft echt een stap te ver. Mijn fractie vindt
het jammer dat een aantal partijen in de Tweede Kamer niet heeft gezien dat
juist enige voorzichtigheid nodig was met zo'n wetsvoorstel als procesvereisten.
Als je het goed bekijkt, oogt het immers inderdaad in eerste instantie als
een tamelijk grote stapel papier. Daarbij wordt de staatssecretaris mogelijkerwijze
de dupe van de geschillenregeling tussen de Eerste en de Tweede Kamer. Uiteindelijk
komt het op het volgende neer en op dat punt volg ik de heer Duivesteijn.
Als de wet procesvereisten eventueel toch sneuvelt in de Eerste Kamer, lijden
de huurders een nederlaag en dan vooral de huurders in de particuliere sector.
Dat baart ons de meeste zorgen.
 
 Voorzitter! De staatssecretaris wil nog een keer proberen de Eerste Kamer
te overtuigen en stelt met het oog daarop een aantal aanpassingen voor. Er
wordt voor een rustige invoeringsstrategie, gericht op 1997, gekozen. Er is
in 1997 sprake van geobjectiveerde ijkpunten. Evenals de CDA-fractie vraag
ik mij af wat wij ons daar bij moeten voorstellen. Daarnaast zullen standaardformulieren
voor de invoering worden ontwikkeld. Die aanpassingen raken het wetsvoorstel
zelve niet.
 
 Voorzitter! De aanpassingen zijn nuttig en tasten de kern van het wetsvoorstel
niet aan. Wellicht wordt één van de twee dwarsliggende partijen
erdoor over de streep getrokken. Ik weet welke partij dat kan zijn en dat
maakt de positie van de laatste coalitiepartij, de VVD, wat ons betreft des
te pikanter. Mijn fractie acht de poging van de staatssecretaris de moeite
waard, zeker nu ik heb begrepen dat het gaat om een kabinetsstrategie.
 
 Ik zou nu mijn betoog kunnen eindigen met de opmerking dat wij na het
debat in de Eerste Kamer wel verder zien. Dan zou ik echter het jaar 1996
buiten beschouwing laten en dat is niet juist. Collega Duivesteijn heeft dit
vorige week nog duidelijk gemaakt. Voorzitter! Na zijn waarneming dat de wet
procesvereisten het niet zal halen, heeft de heer Duivesteijn een wild voorstel
gedaan, namelijk 1% maximale huurverhoging minder in 1996. Dat voorstel spreekt
ons niet aan. Het heeft geen relatie met de problematiek van de procesvereisten.
Die wet betreft in essentie een motiveringsplicht. Invoering van zo'n plicht
kan en zal – dat is onze wens en onze hoop – een licht dempend
effect hebben op de huurstijgingen, maar niet meer dan dat. In dat licht is
het voorstel om de maximale huurverhoging met 1% te verminderen, een beetje
vreemd. Het kan namelijk niet ter compensatie dienen van het oorspronkelijke
voorstel. Door de motiveringsplicht zou een deel van de huren – namelijk
de huren die dicht bij het percentage X zitten – minder verhoogd worden.
De verhuurders zullen ervoor kiezen om de bureaucratische rompslomp te vermijden.
Dat is het dempende effect van de wet procesvereisten en dat gaat verloren.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Wij zijn het erover eens dat de wet procesvereisten een dempend effect
heeft?
 
 
 
 
 
 De heer Jeekel (D66):
 
 Ja.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Zijn wij het er ook over eens dat de grootste zorg de particulieren betreft?
 
 
 
 
 
 De heer Jeekel (D66):
 
 Dat ben ik ook met u eens.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Veel verhuurders, institutionele beleggers, hebben met hun huurders contracten
afgesloten waarin staat dat automatisch de maximaal toegestane huurverhoging
zal worden gevraagd. Dat weet u ook.
 
 
 
 
 
 De heer Jeekel (D66):
 
 Inderdaad.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Als de Kamer een besluit over de maximale huurverhoging neemt, heeft dit
direct consequenties voor de desbetreffende huurders. Dat zijn huurders die
bovendien met vrij forse huren te maken hebben, want het gaat om de particuliere
sector. In dat licht bezien, kan mijn voorstel toch niet vreemd genoemd worden?
Als de huurders zichzelf niet kunnen verdedigen, zal de Kamer haar verantwoordelijkheid
moeten nemen. Zo simpel is het.
 
 
 
 
 
 De heer Jeekel (D66):
 
 Ik redeneer iets anders. De wet procesvereisten levert een licht dempend
effect op van 0,2% of 0,3%. Dit effect treedt op rond het getal X. Het voorstel
om de maximale huurverhoging met 1% te verminderen, is een totaal ander voorstel.
Het is misschien uit een oogpunt van opportuniteit aardig om daartoe over
te gaan, maar het is voor ons niet logischerwijs een vorm van compensatie
voor het mogelijkerwijs – want wij zijn nog niet zover; de behandeling
in de Eerste Kamer is geschorst – niet doorgaan van de wet procesvereisten.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 In de brief van de staatssecretaris staat dat de wet procesvereisten,
ook al wordt zij volgende week aangenomen, dit jaar geen effect meer heeft.
Dus wij zijn zover.
 
 
 
 
 
 De heer Jeekel (D66):
 
 Ik wil nog een paar punten ter nuancering noemen. Daarna zal ik aangeven
welke maatregelen er naar mijn mening ten aanzien van particuliere verhuurders
kunnen worden genomen.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Voor dit jaar?
 
 
 
 
 
 De heer Jeekel (D66):
 
 Eventueel.
 
 Voorzitter! De sociale verhuurders hebben enige tijd geleden aangegeven –
de heer Esselink wees er ook op – dat zij procesvereisten, ongeacht
het antwoord op de vraag of de wet procesvereisten het Staatsblad haalt, zullen
toepassen. De gehele voorlichting daaromtrent is afgerond. Wij hebben daar
ook informatie over ontvangen. Dat betekent in mijn visie
dat zij voor het percentage van 3,8 – en wellicht 3,5 – waarmee
zij akkoord zijn gegaan, bij de toegelaten instellingen procesvereisten zullen
introduceren in 1996. Dus voor de sociale verhuurders is een naar beneden
bijstellen van die maximale huurverhoging sowieso wat ons betreft niet aan
de orde.
 
 Voor de particuliere verhuurders – dit aan het adres van de heer
Duivesteijn – is het een ander verhaal. Voor hen geldt dat zij door
het niet doorgaan van procesvereisten de volledige vrijheid terug hebben gekregen.
Dat betekent dat zij volledige huurverhogingen kunnen aanzeggen zonder duidelijke
motivering. Mijn fractie vindt dat ongewenst. Wij hebben ons beraden op voorstellen.
De ruimte daartoe wordt ingeperkt doordat in de Huurprijzenwet op dit moment
geen onderscheid gemaakt kan worden tussen typen huurders. Dat is vervelend,
want het houdt in dat een maatregel die wordt ingevoerd ook direct voor de
sociale verhuurder zal gelden. Zoals ik heb aangegeven, is dat voor ons niet
aan de orde. Daarnaast wijs ik erop dat het grootste deel van het probleem
mijns inziens ontstaat doordat kleine particuliere verhuurders aan de onderkant
van de huurmarkt geen vorm van organisatie kennen. Daar ligt het grootste
deel van het probleem, omdat de duurdere huursegmenten zo veel concurrentie
van de koopsector hebben, dat men in een aantal gevallen in een aantal regio's
niet zover zal gaan om de hoogste percentages te hanteren, ook al was die
afspraak waar de heer Duivesteijn het over had gemaakt. Verder letten wij
ook op de haalbaarheid van het voorstel. Wij kunnen ons namelijk niet aan
de indruk onttrekken dat het belang van juist die kleine particuliere verhuurders
bij de fracties van CDA en VVD in de Eerste Kamer wel erg zwaar weegt. Het
lijkt zwaarder te wegen dan het belang van de in het nauw zittende huurders.
Met dat structurele vraagstuk zal in regelgeving en wetgeving rekening gehouden
moeten worden. Ik kijk wat dit betreft de collega's van CDA en VVD hier in
de Tweede Kamer wel aan, maar ik weet dat er gescheiden verantwoordelijkheden
zijn voor Eerste Kamer en Tweede Kamer.
 
 De staatssecretaris wil ik twee suggesties doen. De eerste is om aan de
ROZ te verzoeken, hun leden te vragen om in 1996 evenals de sociale verhuurders
met procesvereisten aan de slag te gaan. Dat zou een duidelijk signaal zijn.
De tweede is het op relatief snelle wijze voorbereiden en invoeren van één
element uit de trendbrief, namelijk het element van het achterstallig onderhoud.
Dat zou wellicht passen in het voorstel van de heer Hofstra om de procesvereisten
op enigerlei wijze, hetzij na aanname door de Eerste Kamer hetzij op andere
wijze, te integreren in de verbrede Huurprijzenwet.
 
 Voor de goede orde zal ik de voorstellen herhalen. Het gaat om het uitbreiden
van de lijst van nulpunten, om het terugbrengen van de minimaal redelijke
huur naar 25% van maximaal redelijk in geval er telkens weer achterstallig
onderhoud wordt geconstateerd en om het instellen van een procedure om achterstallig
onderhoud door huurders op kosten van de verhuurder te laten uitvoeren. Tijdens
huurdersspreekuren is erop gewezen dat men dit belangrijker vindt dan het
invoeren van procesvereisten. Voor ons is dit een lijn die gevolgd moet worden
en die lijkt ons beter dan het voorstel om 1 procentpunt lager te gaan zitten.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Maar welke lijn stelt de heer Jeekel dan eigenlijk voor? Een vriendelijk
gesprek van de staatssecretaris met de ROZ? Een heleboel particuliere verhuurders
vallen daar helemaal niet onder, voelen zich helemaal niet verantwoordelijk
en helemaal niet aangesproken. De hospita van Hofstra is daar wel een elegant
voorbeeld van. Wat biedt de heer Jeekel de huurders nu eigenlijk aan? Hij
gaat er bovendien aan voorbij dat een aantal institutionele beleggers –
indertijd heb ik de contracten naar de staatssecretaris gestuurd als bijlagen
bij schriftelijke vragen – de maximale huurverhoging als minimum hebben
opgenomen. De voorstellen van de heer Jeekel betekenen materieel gewoon niets
voor de mensen.
 
 
 
 
 
 De heer Jeekel (D66):
 
 Ik constateer tezelfdertijd dat dezelfde institutionele beleggers met
ons een gesprek aangaan, omdat zij van mening zijn dat een deel van hun bezit
zozeer onder druk staat van de koopmarkt dat zij absoluut geen percentages
huurverhoging kunnen vragen die zij wellicht graag zouden willen vragen.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Maar het gaat nooit om de mensen bij wie het niet aan de orde is. Het
gaat om de mensen bij wie het wel aan de orde is. Die zoeken de bescherming
van de heer Jeekel.
 
 
 
 
 
 De heer Jeekel (D66):
 
 Maar de heer Duivesteijn heeft toch wel gehoord dat ik twee voorstellen
heb gedaan? In het tweede voorstel wordt aangegeven dat wij dat snel willen
uitwerken. Verder kan het niet zo zijn dat wij de huurverhoging 1% lager stellen
en daarmee ook de sociale verhuurders gaan belasten, die al in een heel vroeg
stadium, nog voordat wij dit onderwerp hier gingen behandelen, te kennen hebben
gegeven dat zij, ongeacht of de wet zou worden aangenomen of niet, procesvereisten
zouden gaan invoeren voor hun werkzaamheden. Ik vind de strategie van de heer
Duivesteijn in die zin dan ook een schot hagel. Het zal duidelijk zijn dat
ik er dus niets voor voel.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 De heer Jeekel raakt in elk geval helemaal niets volgens mij.
 
 
 
 
 
 De heer Jeekel (D66):
 
 Ik reik twee suggesties aan waarover ik graag iets van de staatssecretaris
zou willen vernemen. Voor de rest moeten wij met elkaar erkennen dat dit niet
echt eenvoudig is. Stel, dat deze wet het inderdaad niet haalt, dan zitten
wij ten aanzien van de particuliere verhuurders niet eenvoudig. Dat gaf de
heer Esselink ook al met zoveel woorden aan. Ik ondersteun ook direct zijn
pleidooi voor een brief van de staatssecretaris, waarin deze binnenkort aangeeft
hoe het er waarschijnlijk uitziet, en voor een brief over enige tijd, waarin
staat hoe het er daadwerkelijk uitziet, zodat wij ook goed kunnen monitoren.
Ook dat onderschrijf ik.
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik rond af. Onder het geweld van de procesvereisten
zakken de beide wetsvoorstellen die wij hier ter afronding moeten behandelen,
wat weg. Voor D66 kunnen dit hamerstukken zijn. Bij elk wetsvoorstel nog één
opmerking. Voor het wetsvoorstel met de lange naam wil ik de staatssecretaris
erop attenderen dat het wel handig is als een memorie van toelichting leesbaar
is. Deze memorie van toelichting is zodanig hermetisch dat pas na drie keer
lezen een klein beetje helder wordt welke problemen dit voorstel
moet aanvatten. In dat licht kan ik het collega Duivesteijn helemaal niet
zo kwalijk nemen dat hij een volstrekt niet aanwezige koppeling legt tussen
het voorstel en de procesvereisten.
 
 Ik wil de staatssecretaris complimenteren met de in het kabinet gezochte
en verworven steun voor het in het wetsvoorstel IHS naar voren halen van de
alleenstaandenaanpak, die inderdaad een echte verbetering inhoudt.
 
 
 
 
 
 De heer Verkerk (AOV):
 
 Voorzitter! Zonder iets af te doen aan de verantwoordelijkheid van de
Eerste Kamer, betuig ik vanaf deze plek mijn spijt over het uitstel van de
behandeling door de Eerste Kamer van het wetsvoorstel inzake de procesvereisten.
 
 De wettelijke bescherming van de positie van de huurders dreigt nu weer
te worden uitgesteld. De positie van de huurders is eigenlijk al veel te zwak
en is er door de vele huurverhogingen van de laatste jaren alleen maar op
achteruitgegaan. Vooral tussen de particuliere verhuurders en hun huurders
vindt nog weinig overleg plaats, dit in tegenstelling tot de situatie in het
algemeen bij de woningcorporaties. Daarom dring ik er bij de staatssecretaris
op aan nauwlettend toe te zien op de ontwikkeling van broodnodige, goede relaties
tussen particuliere verhuurders – zowel de machtige beleggers als de
kleine particuliere verhuurders – en hun huurders. Wil hij het initiatief
daarvoor nemen en er bij de betrokken organisaties nogmaals op aandringen
dat deze zaken beter worden geregeld? Vooral bij de particuliere verhuurders –
ook bij de verhuurders van alleen maar kamers – is er nog veel mis.
De huurcommissies kunnen erover meepraten. Het AOV roept de huurders in de
particuliere sector op om zich veel beter te organiseren en zo de relatie
met hun huisbaas – het is immers een huisbaas – op te bouwen.
 
 De staatssecretaris schrijft in zijn brief aan de Eerste Kamer dat hij
zal bevorderen dat de huurcommissies heldere criteria voor de toepassing van
deze mogelijke wet zullen ontwikkelen. Mijn vraag is hoever de huurcommissies
inmiddels gevorderd zijn met het ontwikkelen van deze criteria. Kan de Kamer
die criteria te zijner tijd ter inzage krijgen? Komen zij er nog wel voordat
de herziening van de Huurprijzenwet tot stand komt of althans in deze Kamer
aan de orde komt? Wanneer kunnen wij die verwachten?
 
 Het AOV acht het op dit moment nog steeds van groot belang dat dit wetsvoorstel
zo snel mogelijk wet wordt, voor een goede bescherming van de huurders in
Nederland. Wij hopen dan ook dat de Eerste Kamer instemt met de procedures
en veranderingen die de staatssecretaris heeft ingebracht. Het AOV vindt het
bovendien op dit ogenblik van belang om de maximale huursomstijging te matigen
nu het wetsvoorstel inzake de procesvereisten nog niet door de Eerste Kamer
is aangenomen. Allereerst moet de positie van de huurders goed zijn geregeld.
Daarna mag pas worden overgegaan op een maximale huursomstijging van 6,5%.
Over het wetsvoorstel zelf vraag ik de staatssecretaris wat hij vindt van
de suggestie van de heer Hofstra om dit wetsvoorstel maar in te trekken. Ik
heb dit zo geproefd uit de woorden van de heer Hofstra.
 
 Ik wil nog iets zeggen over de IHS en de Huurprijzenwet. Na een aantal
jaren waarin er voor de volkshuisvesting weinig aandacht was, is de situatie
zo langzamerhand iets ten goede gekeerd. Het beleid van de afgelopen jaren
heeft – wij hebben het vanmiddag al meer gehoord – geleid tot
onaanvaardbare situaties. Ik denk dan vooral aan de grote steden. Huisuitzettingen,
armoede en andere schrijnende omstandigheden komen voor.
 
 De IHS zie ik nog steeds als het kerninstrument in de volkshuisvesting.
Dit instrument dient naar de mening van het AOV de betaalbaarheid van het
wonen voor de laagste inkomens te blijven garanderen. Het AOV is tevreden
dat de staatssecretaris afziet van het plan om de servicekosten niet langer
mee te laten tellen bij het bepalen van de huursubsidie. Voor veel ouderen
is dit een opluchting. Belangrijke kosten blijven nu gelukkig gesubsidieerd.
Blijft onverlet dat te veel mensen een te groot deel van hun inkomen aan huur
moeten betalen. Ook het naar voren halen van de compensatie voor alleenstaanden
is een vooruitgang. Een aantal belangrijk wensen blijft echter onvervuld.
 
 Het niveau van de normhuur is voor veel mensen, onder wie veel ouderen,
nog te hoog. Vooral in deze groepen is de laatste jaren sprake geweest van
achterblijvende inkomensontwikkelingen. Een herberekening in samenspraak met
de mensen van het Nibud, de instantie die goed op de hoogte is van de financiële
stand van zaken van de Nederlandse burger, acht het AOV noodzakelijk. Zoals
al opgemerkt, is ook het niveau van de kwaliteitskorting voor het AOV aan
de lage kant. Om woningen in de gehele stad bereikbaar te houden, lijkt het
ons verstandig om deze grens bij ƒ 607 te leggen.
 
 Het AOV hoopt dat in de nabije toekomst, na jarenlange huurstijgingen
en verslechteringen van de inkomenspositie voor veel mensen, de achteruitgang
zo langzamerhand tot staan wordt gebracht. Het instrument van de individuele
huursubsidie moet zo kunnen functioneren dat iedereen een acceptabele huurquote
heeft. Huurquotes van 40% mogen niet meer voorkomen in Nederland. Ook de staatssecretaris
heeft zich zorgen gemaakt over de gemiddelde huurverhogingen. De introductie
van een maximale huursomstijging heeft onze instemming, maar de maximale huursomstijging
van 6,5% is voor het AOV te hoog nu de positie van de huurder nog niet goed
geregeld is. Een aanpassing van dit percentage op bijvoorbeeld het niveau
van de inflatie lijkt het AOV dan ook een wenselijke tegemoetkoming aan de
huurders van Nederland.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):
 
 Mijnheer de voorzitter! De lobby van de makelaars en de particulier eigenaren
heeft gewerkt in de Eerste Kamer. Zij hebben de smoes van een te korte voorbereidingstijd
gebruikt. Men is daar in de Eerste Kamer op ingegaan, terwijl men al een jaar
van tevoren wist dat deze wet eraan kwam. De sociale verhuurders hebben er
zelf aan meegewerkt. De huurders waren ervan op de hoogte. Je kunt dus zeggen
dat het verdrietig is dat deze wetgeving niet is doorgegaan of dat die in
ieder geval op dit moment is aangehouden.
 
 Waar gaat het nu eigenlijk om? Het gaat om bescherming van de positie
van de huurders, hoe minimaal dan ook. Op dit moment is het
echter het enige wetsvoorstel waarin het gaat om bescherming van de positie
van de huurders. Hoe minimaal dan ook, het is toch een stap of een stapje
in de richting van bescherming van de positie van de huurders.
 
 Het wetsvoorstel is dus aangehouden. Wij hebben vanochtend van de staatssecretaris
een merkwaardige brief gekregen, waarin staat dat er kabinetsberaad is geweest
en dat dit uitstel heeft opgeleverd. Wat ik ook merkwaardig vond in de brief
van de staatssecretaris, was de passage over de 2,8%. Dit percentage wordt
weggepoetst. De staatssecretaris schrijft dat 2,8% nihil is en dat hij met
geobjectiveerde ijkpunten zal komen. Hoe komt hij erbij die 2,8% weg te poetsen?
Wat bedoelt hij met geobjectiveerde ijkpunten en wanneer komt hij daarmee?
Als hij nieuwe punten in deze wetgeving introduceert, moet hij die dan niet
eerst voorleggen aan de Tweede Kamer en pas daarna aan de Eerste Kamer?
 
 Nu de wetgeving is aangehouden en nu ze volgens een aantal fracties, waaronder
die van GroenLinks, eigenlijk een minimale verbetering van de positie van
de huurders inhoudt, kan de staatssecretaris de positie van de huurders daadwerkelijk
verbeteren. Waarom doet hij dat niet? Heeft de staatssecretaris, na het aanhouden
in de Eerste Kamer, al overleg met de huurders, de huurdersorganisaties en
de sociale verhuurders hierover gevoerd of gepland? Volgens de fractie van
GroenLinks zou dat dienen om daadwerkelijke correcties aan te brengen, en
niet alleen wat de procesvereisten betreft. De staatssecretaris zou deze aanhouding
moeten gebruiken om met een goed voorstel te komen. Eigenlijk had hij dat
al eerder moet doen, maar goed, hij kan deze aanleiding gebruiken om het alsnog
te doen en aan te geven waar hij staat, namelijk dat hij staat voor de bescherming
van de rechten van de huurders. Ik denk dat dit voor de staatssecretaris en
voor zijn positie op dit moment van groot belang zou zijn. De positie van
de huurders is zeer kwetsbaar en die had liever eergisteren dan vandaag verbeterd
moeten worden, laat staan over een paar weken. Het is dus belangrijk dat de
staatssecretaris op korte termijn met nieuwe voorstellen komt, in ieder geval
met verbeteringen, waaruit blijkt waar hij staat als het gaat om daadwerkelijke
bescherming van de positie van huurders.
 
 Voorzitter! Ik moet toch wel iets zeggen dat mij ietwat moeilijk valt,
omdat het niet past bij mijn karakter. Ik ben meestal erg vriendelijk, maar
ik moet nu op bepaalde punten toch wel een hard oordeel geven. Het wetsvoorstel
inzake de procesvereisten is aangehouden en er ligt geen ander voorstel, behalve
dat van de heer Duivesteijn, dat nog behandeld moet worden en waar wij voor
zullen stemmen. Het was beter geweest als de staatssecretaris zelf een voorstel
had gedaan voor een daadwerkelijke verbetering van de positie van huurders.
Veel hangt af van de debatten die wij nu voeren en die wij op 15 april zullen
voeren over de hoge huren, die volgens de fractie van GroenLinks fors omlaag
moeten gaan, en de IHS, die volgens ons fors verbeterd moet worden. Ook andere
punten zullen wij op 15 april behandelen. Veel hangt er voor GroenLinks af –
dat wil ik hier gezegd hebben – van wat daaruit komt. Dat moet zijn,
dat de positie van de huurders fors verbeterd wordt. Mocht dat niet gebeuren,
dan is voor GroenLinks de maat vol. Nadat in deze Kamer anderhalf jaar, bijna
twee jaar heen en weer is gepraat over de positie van huurders, is volgens
GroenLinks dan een punt bereikt dat wij er een punt achter zullen zetten en
dat wij in de Kamer zullen vragen om een stevig debat over de hele volkshuisvesting.
Het gaat immers om de kwetsbare positie van de huurders.
 
 Ik doe nu nog geen uitspraak over het voorstel van de heer Poppe om een
parlementair onderzoek in te stellen; dat kan ik op dit moment niet overzien
en dat wil ik in mijn fractie bespreken. Voor mijn fractie is wel heel duidelijk
dat, als wij over twee weken niet uitkomen op een daadwerkelijke verbetering
van de positie van de huurders, het voor ons afgelopen is. Dan kan het zo
niet langer. Dan zullen wij hier een debat moeten voeren over de toekomst
van de volkshuisvesting, waarbij ook gekeken moet worden naar de invulling
die de staatssecretaris daaraan geeft.
 
 
 
 
 
 De heer Stellingwerf (RPF):
 
 Voorzitter! Ik beperk me tot de brief die vanochtend is aangeboden. Een
kopie hiervan is aan de Eerste Kamer gezonden. Ik zal me verder niet bemoeien
met de twee wetsvoorstellen die ook aan de orde zijn. Dit betekent dat we
met deze voorstellen kunnen instemmen.
 
 StellingwerfWe betreuren het dat wij nu al twee jaar achterlopen bij de
introductie van de procesvereisten. Ook het gebrek aan slagvaardigheid
van de politiek en het beeld dat dit heeft opgeroepen, vinden we betreurenswaardig.
De constatering van de staatssecretaris dat we nu in alle rust een goed voorbereidingstraject
kunnen doorlopen, lijkt een understatement van de eerste orde. Ik meen overigens
dat de staatssecretaris dat ook niet bedoelde met zijn suggestie, maar toch
kregen wij deze indruk.
 
 De Eerste Kamer heeft haar tanden laten zien. Het ware wenselijk geweest
dat zij dat ook had gedaan bij de behandeling van de Ziektewet. Maar goed,
het zij zo. Wij moeten hiervan kennis nemen en de Eerste Kamer draagt haar
eigen verantwoordelijkheid. De staatssecretaris zei dat hij kabinetsoverleg
nodig vindt. Als resultaat daarvan hebben we deze brief ontvangen. De staatssecretaris
dringt er bij de Eerste Kamer op aan om het wetsvoorstel te aanvaarden. Dat
vind ik merkwaardig. Wat verwacht de staatssecretaris op dit moment en wat
doet hij als het wetsvoorstel alsnog wordt verworpen? Daar lijkt het namelijk
sterk op. Komt er dan een nieuwe procedure? Waarom kiest hij niet voor eventuele
wijzigingsvoorstellen via de Tweede Kamer? Ik ben ook benieuwd naar zijn reactie
op de suggesties van de VVD-fractie.
 
 Er leven ernstige bedenkingen tegen het wetsvoorstel in de Eerste Kamer.
Kan aan die kritiek tegemoet worden gekomen? Of vindt de Eerste Kamer het
gehele voorstel overbodig? De Eerste Kamer drong onder andere aan op een geobjectiveerd
ijkpunt voor het percentage X. De staatssecretaris geeft aan dat hij deze
intentie heeft. Ik wijs hem op het amendement dat ik bij de behandeling van
het wetsvoorstel in deze Kamer heb ingediend. Dat legde een relatie met de
jaarlijkse prijsindexcijfers die ook bij de Algemene kinderbijslagwet gehanteerd
worden, verhoogd met 0,5% dat als verplichting voortvloeit uit het bruteringsakkoord.
Is dit een optie voor de staatssecretaris om op dit punt uit de impasse te
komen? Wil hij dit pleidooi bij zijn overweging en de verdere procedure in
het kader van dit voorstel betrekken?
 
 Het volkshuisvestingsbeleid lijkt gedurende deze periode te versplinteren.
Ik ben het eens met de analyse van de heer Esselink, dat we niet zozeer zitten
te wachten op een nieuwe nota, maar op beleid. Dit moet dan wel door de staatssecretaris
en de Kamer mogelijk worden gemaakt. Het debat over de IHS, waarbij vier of
vijf plannen een rol spelen, vergroot het beeld van deze versplintering. De
heer Jeekel vroeg daarnet aan de heer Hofstra of er sprake is van een strategie.
De VVD-fractie uit de Tweede Kamer geeft een voorzet aan die van de Eerste
Kamer, die op haar beurt het karwei afmaakt. In concreto: de wet afschiet.
 
 Zo'n suggestie, publiek geuit, getuigt niet echt van een hecht coalitiebeleid,
maar van wantrouwen en dat lijkt ons een slechte basis voor het beleid. De
staatssecretaris moet op korte termijn het vertrouwen in de beleidsuitvoering
vergroten. Vooralsnog lijkt het erop dat er sprake is van overheersende middelpuntvliedende
krachten en dat stelt ons teleur.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 De heer Stellingwerf vindt een nota niet nodig. Hij wacht op beleid. Hoe
komt beleid echter tot stand? Dat is geen automatisme. Ik ben het wel eens
met zijn analyse, maar ik vraag hem, als we nu een sprong maken naar een samenhangend
beleid, hoe hij zich dit voorstelt als hij zo'n nota niet noodzakelijk vindt.
 
 
 
 
 
 De heer Stellingwerf (RPF):
 
 Ik doel erop dat wat ons betreft niet een heel proces van totstandkoming
van een nieuwe nota volkshuisvesting overwogen hoeft te worden. Waar wij wellicht
wel behoefte aan hebben – ik hoorde dat ook een beetje in de suggesties
van de VVD-fractie – is om die materie van de volkshuisvesting op korte
termijn eens bij elkaar te nemen, de knelpunten die wij hier en daar signaleren,
het vastlopen van een aantal processen, maar ook onze eigen houding ten opzichte
van elkaar blijkbaar. Laten wij die nu bij elkaar nemen en wellicht in de
vorm van een beleidsnotitie met elkaar bespreken, alvorens wij blijkbaar verder
kunnen.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Dat zou dan een soort uitgangspuntennotitie zijn met de verschillende
mogelijkheden van beleidsrichting.
 
 
 
 
 
 De heer Stellingwerf (RPF):
 
 Ja, maar als u dat bedoelt als een eerste stap op weg naar een nieuwe
nota volkshuisvestingsbeleid, vind ik dat al weer te ver gaan. Ik ben het
wel met u eens, waar u dat in uw analyse aangeeft, dat het niet goed loopt
zoals het nu verloopt en dat er een doorbraak moet komen. Ik verwacht eigenlijk
van de staatssecretaris een voorzet. Dat kan in de vorm van een beleidsnotitie.
Wat mij betreft zullen wij ook tot doorbraken moeten kunnen komen zonder dat
wij een veelomvattende beleidsnota moeten produceren, waarmee ook weer een
enorme tijd verloren gaat. Daar ben ik zo beducht voor, dat wij lang met elkaar
praten en dat de periode van vier jaar straks al weer om is, zonder dat feitelijk
heel veel tot stand is gebracht. En daar moeten wij onszelf voor hoeden.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik begin met de beide wetsvoorstellen die ter
behandeling zijn, waarvan ik de afhandeling van groot belang vind.
 
 Ik kom in de eerste plaats bij het wetsvoorstel inzake de individuele
huursubsidie, het systeem voor 1996. De heer Hofstra heeft gevraagd waarom
de normhuurcompensatie via een besluit zou moeten worden geregeld. Dat is
om de flexibiliteit te vergroten. De heer Hofstra weet dat wij op stapel hebben
staan, zoals hem niet zal zijn ontgaan, een integrale herziening van het systeem
van individuele huursubsidie. Als dat volgens de planning gaat, wordt dat
op 1 juli volgend jaar ingevoerd. Als je dat niet haalt, moet er toch een
wettelijke voorziening zijn. En deze voorziening dient daartoe.
 
 De heer Hofstra zei ook dat de reactie op het verslag wat lang op zich
liet wachten. Dat heeft alles te maken met de complimenten die ik kreeg van
onder anderen de heer Esselink en de heer Jeekel over het extra geld dat bij
het wetsvoorstel ter beschikking is gesteld. Het was niet in tegenspraak met
de brief die ik namens het kabinet heb gestuurd over de integrale herziening
van de huursubsidie, waarin nog eens werd geschreven dat er niet meer geld
ter beschikking is dan in de voorstellen is verwerkt. Er lag echter een heel
duidelijk vraag van twee fracties, namelijk van de PvdA-fractie en de CDA-fractie
of niet een deel van die voorstellen bij voorrang kon worden ingevoerd. Daar
heeft het kabinet serieus naar gekeken. Dat kost dus ook tijd. In de afweging
of je de tijd moet nemen als je daarmee misschien een flinke
extra geldstroom voor de IHS kunt organiseren, valt die vergelijking toch
heel sterk uit in de richting om te kijken of er niet extra geld kan komen.
Dat is er dan ook gekomen.
 
 Het is ook een wetsvoorstel met behoorlijk wat financiële consequenties.
Als ik kijk naar de verbetering die in dit wetsvoorstel voor de IHS zit en
ik kijk naar de meerjarenramingen tot en met het jaar 2000, dan praat ik over
een geldbedrag van 750 mln. Dat is een formidabel extra bedrag, dat bestaat
uit een aantal onderdelen die ik nader zal uitsplitsen. Het gaat echter om
veel geld. Dat zit ten dele in de normhuurcompensatie. Het zit ten dele in
de indexering van de kwaliteitskorting. Ik mag aannemen dat de heer Duivesteijn
hier toch met enige tevredenheid naar kan kijken. En het zit natuurlijk ook
in het naar voren halen van de verbetering op het gebied van de alleenstaandenregeling,
die wij met elkaar besproken hebben in het nota-overleg en die wij 15 april
verder zullen bespreken.
 
 Kortom, het wetsvoorstel is niet een verbetering van de IHS-situatie,
het is een zeer aanzienlijke verbetering van de IHS-situatie op drie belangrijke
onderdelen. In dat opzicht ben ik gelukkig met de brede steun die het wetsvoorstel
krijgt.
 
 De heer Hofstra heeft daarbij gevraagd: is die voorziening in het Wetboek
van Burgerlijke Rechtsvordering voor de kindertabel nog wel nodig, want houden
wij die kindertabel? Mag ik deze vraag parkeren tot 15 april? De suggestie
van de heer Hofstra is heel helder. Ik denk dat meer fracties in de noodzaak
komen te verkeren om prioriteiten te stellen binnen het budget van de IHS.
Ik moet afwachten wat daar aan voorstellen uitkomt. Vooralsnog ga ik ervan
uit dat de kindertabel blijft bestaan en dat ik dus deze voorziening nodig
heb. Die relatie is er op dit moment.
 
 De heer Poppe heeft ten onrechte van een zwalkend beleid gesproken. Het
is volstrekt helder dat de 50 mln. gevraagd was in het verslag van de Kamer
en dat het mogelijk was, vooruitlopend op de grote discussie over de hele
herziening van de IHS, dit geld ter beschikking te stellen. Er waren dus twee
heldere signalen. Het eerste is dat wij het structureel moeten doen met de
geldmiddelen die het kabinet voor de IHS ter beschikking heeft gesteld. Het
debat hierover hebben wij in eerste termijn gevoerd en vervolgen wij met elkaar
in april. Het tweede is dat incidenteel die 50 mln. er kan komen om de situatie
toch te verbeteren. Dit staat absoluut niet haaks op elkaar. In het ene geval
gaat het om structureel geld en in het andere geval om het incidenteel een
jaar naar voren halen van de desbetreffende maatregel. De Kamer weet wat dat
kost.
 
 Het verbaasde mij dat de heer Poppe over de groeikernen begon, omdat hij
in het verslag geen enkele melding hiervan had gemaakt. Het was een suggestie
van de heer Duivesteijn om ook de maatregel voor de groeikernen naar voren
te halen. Wij hebben serieus bekeken of dat mogelijk is, maar het heeft een
paar ernstige bezwaren. Het ernstigste bezwaar is dat de vormgeving van deze
maatregel zo'n extra inspanning vereist dat hij praktisch niet uitvoerbaar
is. Als ik dat zou moeten doen, kan ik niet meer garanderen dat allen die
op 1 juli huursubsidie moeten krijgen, die ook tijdig krijgen. Dat is gewoon
een kwestie van de ingewikkeldheid van de materie. Het tweede bezwaar is dat
deze maatregel moeilijk past in ons huidige systeem, met heel andere kwaliteitskortingen
dan die in het nieuwe systeem.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Ik kan natuurlijk niet overzien wat de problemen voor u zijn om ook deze
maatregel naar voren te halen. U zegt dat het grote inspanningen vergt. Ik
zeg dat het voor de huurders in de groeikernen een ongelooflijke inspanning
vergt om elke maand weer die huur op te hoesten. Daarom denk ik dat de bevolking
alle zware inspanningen van de staatssecretaris mag verwachten om ervoor te
zorgen dat de enorme huurlast althans voor een deel verlicht wordt.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 De huurder heeft er in de allereerste plaats recht op dat hij zijn huursubsidie
op tijd uitbetaald krijgt. Als de regeling te ingewikkeld wordt, kan ik dit
niet meer garanderen. Ik herinner aan de situatie van 1994, toen er grote
problemen ontstonden wegens de ingewikkeldheid van de regeling. Ik wil niet
in de situatie terechtkomen dat ik niet meer kan garanderen dat er tijdig
uitbetaald wordt. Dat is de belangrijkste reden waarom de maatregel voor de
groeikernen niet eerder mogelijk is. Dan praat ik nog niet eens over de tweede
reden die ik noemde, namelijk het feit dat hij heel moeilijk in de systematiek
te passen is. De derde reden is dat het extra geld kost, dat er niet is.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 U erkent dat er in de groeikernen extreme problemen met de huurprijzen
zijn. Op andere plaatsen zijn zij ernstig, maar daar extreem ernstig. Dat
heeft de hele Kamer erkend, en ook u. Dan geeft het geen pas, ter verdediging
van eigen bestuurlijke en organisatorische problemen, de huurders nog een
tijdje te laten bungelen. Het is uw taak om het op te lossen en ervoor te
zorgen dat de huursubsidie op tijd uitbetaald wordt. Dat is uw probleem en
dit probleem kunt u niet in de schoenen van de huurders schuiven.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Het probleem van de groeikernen is al vele jaren bekend. Ik ben de eerste
geweest die daadwerkelijk voorstellen gedaan heeft om in de groeikernen extra
maatregelen te treffen. Deze voorstellen zijn nooit eerder gedaan. Tot nu
toe is het gebleven bij rapporteren. Nu liggen er voorstellen om de huursubsidie
voor de groeikernen aanzienlijk te verbeteren, ingaande 1 juli 1997. Op verzoek
van de heer Duivesteijn heb ik gekeken of het een jaar eerder kon. Het antwoord
is: dat kan niet. De heer Poppe kan wel proberen er een prachtig nummer van
te maken, maar dat is dus niet aan de orde. Ik kan niet tijdig zo'n gecompliceerde
maatregel treffen en dan ook nog garanderen dat mensen tijdig de huursubsidie
uitgekeerd krijgen.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Dat kan er bij mij niet in. Als erkend is dat het probleem daar zo groot
is, kan de staatssecretaris altijd maatregelen nemen om die ook al voor dit
jaar op te lossen. Dat kan niet anders!
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 U heeft een antwoord. Als het antwoord niet bevredigt, kunt u dat in de
tweede termijn duidelijk te maken. We hoeven het ook niet eens te worden.
De staatssecretaris kan zijn betoog vervolgen.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Voorzitter! Gezien de geweldige verbeteringen in het wetsvoorstel IHS
is het toch eigenlijk wel buitengewoon opmerkelijk om de heer
Poppe te horen zeggen, dat er eigenlijk geen verbetering is. Wanneer vindt
hij het dan wel een verbetering? Het gaat hier om veel geld dat structureel
wordt ingezet, zowel voor de indexering van de kwaliteitskorting als voor
de normhuurcompensatie. Bovendien is er incidenteel een bedrag beschikbaar
gesteld voor de alleenstaandenmaatregel. Werkelijk, voorzitter, ik vind het
dan buiten proportie om te zeggen, dat er eigenlijk geen verbetering is. Dan
heeft de heer Poppe de financiële kant van het voorstel absoluut niet
gelezen!
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Mijnheer de voorzitter! Er gaat 50 mln. meer naar de huurders. Dat is
meegenomen en dat is goed. Ik heb tegelijkertijd gezegd dat het beperkt is,
omdat grote groepen huurders juist door die huursombenadering nog steeds dubbel
gepakt kunnen worden omdat de huursombenadering voor de laagste inkomens behoorlijk
boven het gemiddelde kan uitkomen. Dat heb ik gezegd. Ik zeg niet dat de staatssecretaris
die 50 mln. maar in zijn zak moet houden. Dat heb ik beslist niet gezegd.
Wat dat betreft is er sprake van een verbetering. Maar het is minimaal; laten
we niet te hoog van de toren blazen!
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Voorzitter! Het gaat absoluut niet om 50 mln. Het gaat om 50 mln. extra,
bovenop de voorstellen die er al waren. Voor de normhuurcompensatie waren
die voorstellen in 1996 24 mln., in 1997 50 mln. en de jaren erna elk jaar
ook 50 mln. Dat cumuleert dus. Wat betreft de indexering van de kwaliteitskorting:
in 1996 11 mln. extra, in 1997 33 mln. extra, in 1998 55 mln. extra, in 1999
77 mln. extra en in 2000 99 mln. extra. Dat zijn de bedragen waarover we in
feite spreken. Als de heer Poppe zegt dat het eigenlijk niets betekent, vind
ik dat buiten proportie!
 
 Voorzitter! De heer Jeekel heeft terecht geconstateerd dat het wetsvoorstel
inzake de huursombenadering een hoog technisch karakter heeft. Wat er in feite
gebeurt, is dat we het laatste verplichte huurvoorschrift van het Rijk afschaffen.
Bij een belangrijke verbetering bepaalt de rijksoverheid de huur en vervolgens
verplicht de rijksoverheid nog gedurende vijf jaar elk jaar 5,5% huurverhoging
te vragen. Door die verplichting zetten we nu een streep. Daarom begrijp ik
opnieuw de heer Poppe niet. Hij zou buitengewoon blij moeten zijn met het
feit, dat de verplichte huurstijging er nu niet meer is. Dan komt men ook
uit op het gemiddelde van 4% en dat betekent een aanzienlijke verbetering
voor degenen die het betreft.
 
 De heer Hofstra heeft gevraagd wat het zou kosten als het wetsvoorstel
niet in werking zou treden. Dat zou betekenen dat de normhuren met 5,5% stijgen.
Dat zou voor de mensen met huursubsidie buitengewoon ongelukkig zijn. Zij
moeten dan een veel groter deel zelf betalen. Wij hebben dit jaar de normhuren
in de voorstellen met 4% laten stijgen. Het zou in die zin voor de rijksoverheid
een voordeel betekenen maar voor de huurders een aanzienlijk nadeel. Ik zou
er buitengewoon ongelukkig mee zijn als het wetsvoorstel niet tijdig in het
Staatsblad verscheen.
 
 Voorzitter! Ik kom op het voorstel procesvereisten en hoe daar nu mee
om te gaan. Ik ben buitengewoon teleurgesteld over de gang van zaken in de
Eerste Kamer. Ik wil daarover geen misverstand laten bestaan. Dit wetsvoorstel
is door de Tweede Kamer na een lange en degelijke schriftelijke voorbereiding
en na een degelijk debat met algemene stemmen aangenomen. Dan mag je toch
in redelijkheid een behoorlijk draagvlak in de Eerste Kamer verwachten. Ik
kan mij volledig aansluiten bij de opmerkingen van de heer Hofstra ter zake.
Hij zei: "Het gaat om een relatief eenvoudige gedragscode die zonder veel
bezwaar zou kunnen worden aangenomen en ingevoerd." Zo ligt het. Ik wil ook
ten stelligste ontkennen, dat er sprake is van een bureaucratisch karakter.
Het is helemaal niet zo bureaucratisch. Voor eenvoudige gevallen is een lichte
procedure mogelijk. Een kleine verhuurder – bijvoorbeeld die befaamde
hospita die wij niet snel zullen vergeten – hoeft geen investeringsbeleid
mee te delen. Dat is dan niet van toepassing. Die kleine verhuurder kan met
een eenvoudige argumentatie aangeven, inderdaad op dat velletje uit die blocnote,
waarom hij die extra huurstijging vraagt. Ik ben nog steeds van mening dat
dit zeker zal leiden tot meer begrip tussen huurders en verhuurders. Als je
moet argumenteren, ben je ook zorgvuldiger. Ik verwacht dan ook eerder dat
er door het wetsvoorstel procesvereisten minder in plaats van méér
procedures zullen zijn bij de huurcommissie, omdat men beter met elkaar overlegt
en meer begrip krijgt voor elkaars situatie. Ik wil mij op dat punt graag
aansluiten bij de opmerkingen van de heer Hofstra. Het is bepaald geen werkverschaffingswet.
Dat is absoluut niet aan de orde. Het kan allemaal betrekkelijk eenvoudig
gebeuren.
 
 Bij een grote verhuurder is de situatie natuurlijk ingewikkelder. Dan
moet je wel praten over een investeringsbeleid en over een onderhoudsbeleid
om duidelijk te maken waarom je een bedrag vraagt boven dat befaamde percentage
X. Een en ander staat los van de vraag wat dat befaamde percentage X nu werkelijk
is.
 
 Ik betreur dan ook de wat terugtrekkende beweging van de heer Esselink,
die het wetsvoorstel nu kennelijk wat bureaucratischer vindt dan toen wij
erover stemden. Hoe dat zo? Wij hebben toch een uitvoerig debat gevoerd? Wij
hebben toch met elkaar overlegd of wij al dan niet steun aan het wetsvoorstel
zouden verlenen? De heer Esselink heeft, naar ik mag aannemen, serieus over
het wetsvoorstel nagedacht en gezegd: laten wij dit doen; het is een verbetering.
Proef ik nu dat de heer Esselink een beetje daarop terugkomt? Is nu het bureaucratisch
karakter in zijn ogen groter dan hij had gedacht toen hij stemde over het
wetsvoorstel?
 
 
 
 
 
 De heer Esselink (CDA):
 
 Mijn antwoord is "ja". Dat blijkt ook uit de behandeling in de Eerste
Kamer en uit de antwoorden van de staatssecretaris op vragen uit de Eerste
Kamer. Het blijkt ook uit de brief van de staatssecretaris. Hij zegt daarin
namelijk toe, een aantal uitvoeringselementen nadrukkelijk in de beschouwing
te zullen betrekken en te zullen streven naar vereenvoudiging, uniformering,
etcetera. Dat duidt er niet op dat de staatssecretaris zich daarvan bewust
was tijdens de behandeling in de Tweede Kamer. Ik heb daarover toen niets
gehoord. Daarvoor waren kennelijk allerlei geluiden uit het veld nodig, alsmede
het doorvragen van de Eerste Kamer op dit punt. Per saldo zijn de staatssecretaris
allerlei toezeggingen ontlokt. Dat viel mij eerlijk gezegd tegen.
Dat is geen terugtrekkende bewegingen. Ik heb in antwoord op een interruptie
van een van de collega's nog eens onomwonden aangegeven, dat de fractie van
het CDA van oordeel is dat de bescherming van de positie van de huurder verbetering
behoeft. De huurder moet beter partij zijn in de gesprekken. Daarvoor is het
wetsvoorstel een fatsoenlijke drager, mits het niet leidt tot grotere rompslomp
waaraan niemand iets heeft.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Voorzitter! Ik constateer dan toch dat de signalen uit het veld de heer
Esselink kennelijk pas bereikt hebben na de stemming in deze Kamer.
 
 
 
 
 
 De heer Esselink (CDA):
 
 Ons allemaal.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Dat verbaast mij dan. Ik had de indruk dat deze Kamer het wetsvoorstel
op een zorgvuldige wijze had voorbereid en dat deze Kamer ook contacten in
het veld heeft. In die zin verbaast mij dat in hoge mate.
 
 
 
 
 
 De heer Esselink (CDA):
 
 Voorzitter! Ik ben ook van oordeel dat wij het zorgvuldig hebben gedaan.
Het zit hem nu echter in de uitvoering. Hoe ga je ermee om als het wetsvoorstel
wet is? Daarover zijn vragen gesteld. Daarop zijn antwoorden gekomen. Ik stel
vast dat de staatssecretaris een reeks toezeggingen doet, omdat hij bij nader
inzien ook wel ziet dat het niet goed komt als je het op z'n beloop laat.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Voorzitter! Het is absoluut geen kwestie van op z'n beloop laten. Ik heb
in de Eerste Kamer uitgebreid uiteengezet hoe uitvoerig de voorbereiding van
dit wetsvoorstel is geweest, ook wat de uitvoering betreft. Het kan niet zijn
dat de uitvoering van het wetsvoorstel wordt losgekoppeld van de invoering
en de voorbereiding daarvan. Er is dus gesproken met alle betrokkenen over
de uitvoering. De Eerste Kamer is daarvan zeer wel doordrongen, naar mijn
oordeel.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Voorzitter! Ik wil een vraag stellen aan de heer Esselink. Zou u, nu u
deze kennis heeft en het debat gaande is, thans nog voor die wet stemmen?
 
 
 
 
 
 De heer Esselink (CDA):
 
 Het antwoord is: ja. Maar dan had ik wel acties van de staatssecretaris
gevraagd in het debat hier, acties vergelijkbaar met die waarmee nu de Eerste
Kamer aan het werk is gegaan. Ik had een en ander wellicht neergelegd in moties,
als daartoe aanleiding was.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Het kan niet zijn dat de staatssecretaris straks in de Eerste Kamer staat
en dan wordt aangesproken op datgene wat nu hier door u wordt gezegd, namelijk
dat u mogelijkerwijs de wet niet meer zou steunen? U zou de wet vandaag nog
steeds steunen, zij het misschien met een aantal kanttekeningen? De staatssecretaris
weet zich dus verzekerd van steun van uw kant in de Eerste Kamer?
 
 
 
 
 
 De heer Esselink (CDA):
 
 Zeker. Met onze steun is het wetsvoorstel gebracht tot wat het is. Het
heeft de Eerste Kamer gehaald. Het antwoord is dus: ja.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Voorzitter! De teneur van de brief aan de Eerste Kamer is volstrekt helder.
Het kabinet is in de Eerste Kamer op aanzienlijke tegenstand gestuit waar
het gaat om dit wetsvoorstel. Het heeft zich vervolgens beraden over de vraag:
is het wetsvoorstel zo belangrijk dat wij met de behandeling willen doorgaan?
Het antwoord is overtuigend: ja, wij vinden het een belangrijk wetsvoorstel.
Het is inderdaad een mogelijkheid om de positie van de huurder in het overleg
over het belangrijkste discussiepunt voor de huurder, namelijk de huurstijging,
te verbeteren. Het overleg kan beter worden gestructureerd. Dan zal er ongetwijfeld
een zekere matigende werking van het wetsvoorstel uitgaan. Die twee uitgangspunten –
hoofduitgangspunt is het beter structureren van het overleg en nevendoel is
een matiging van de huurstijging – spelen een belangrijke rol.
 
 Ik keer terug naar de Eerste Kamer, voorzitter, en maak daarbij de volgende
constateringen. Het feit dat de behandeling is opgeschort en later een vervolg
zal krijgen – volgende week dinsdag, zo is mijn verwachting –
betekent sowieso dat het wetsvoorstel voor de huren in 1996 geen betekenis
meer heeft, helaas. Velen hebben dat terecht geconstateerd. Het was mij een
lief ding waard geweest als de Eerste Kamer vorige week had ingestemd met
het wetsvoorstel. Dat is echter niet gebeurd. Waar lagen de problemen voor
de Eerste Kamer? Een eerste belangrijk punt was dat de Eerste Kamer betwijfelde
of het korte tijdtraject tussen de behandeling in de Eerste Kamer en, bij
instemming, de plaatsing in het Staatsblad èn het laatste moment waarop
de verhuurder de huuraanzegging zou kunnen doen, wel een goede uitvoering
mogelijk zou maken. Daar lag dus een probleem. Dit probleem is op dit moment
niet meer aanwezig. Dat moet helder zijn. Dat probleem is helaas niet meer
aanwezig. Ik ben ervan overtuigd dat wij het wetsvoorstel op een goede, verantwoorde
manier hadden kunnen invoeren. Maar ik moet feitelijk constateren dat de Eerste
Kamer dat niet heeft gewild. Naar mijn gevoel zag de Eerste Kamer dat als
een hoofdmotief. Er is dus op dit moment een hoofdmotief weggevallen voor
de Eerste Kamer.
 
 De Eerste Kamer heeft grote bezwaren gemaakt tegen het percentage van
2,8 en de ƒ 14. Los van de bezwaren moet geconstateerd worden dat de
wet per jaar een systeem kent van het bepalen van percentage X. Als de wet
later in werking treedt, moeten wij dus op nieuw met elkaar over percentage
X praten. Natuurlijk moet dat via de Tweede Kamer, want de wetswijziging loopt
via de Tweede Kamer. De Eerste Kamer had daarbij zeer nadrukkelijk de wens
om dat te doen op basis van een aantal geobjectiveerde criteria, bijvoorbeeld
huurontwikkeling. Je kunt daarbij denken aan de inflatie-ontwikkeling. Kortom,
met een aantal heldere criteria krijg je niet elk jaar onzekerheid over het
percentage X.
 
 Het is voor mij duidelijk dat het advies van het landelijk overleg van
de centrales van huurders en verhuurders daarbij een rol moet spelen. Ik moet
evenwel constateren dat een ander deel van de Eerste Kamer juist helemaal
geen prijs stelt op dat advies. De heer Stellingwerf heeft terecht over middelpuntvliedende
krachten gesproken. Hij vroeg: waarom moet dat verplichte advies er eigenlijk
komen? Ik hecht wel aan dat advies, omdat ik denk dat het evenwicht kan brengen
in de afweging die je op dat punt zult moeten maken. Dat zijn twee belangrijke
punten voor de Eerste Kamer die vorige week een probleem waren
en die nu door het opschuiven van het beslissingsmoment geen probleem meer
hoeven te zijn, als de Eerste Kamer dat wil.
 
 Een derde punt heeft te maken met de vraag hoeveel rompslomp het nu eigenlijk
is. Kun je de verhuurder nog helpen om de administratie zo eenvoudig mogelijk
te maken? Ik kom dan terug op het punt van de heer Hofstra. De vraag van de
CDA-fractie was: zou het niet mogelijk zijn om via standaardformulieren de
verhuurder te helpen? Het antwoord is: ja, dat kan. Dat kon natuurlijk niet
in de korte periode die ik had tussen het debat in de Eerste Kamer en de invoering
van de wet anno 1996. Dan had ik ze in twee dagen moeten maken, rondsturen
en dergelijke. De intentie was heel helder: als dat kan helpen, is de bereidheid
er zeer om dat te doen. Dat kan echter pas als je de wet wat later invoert.
Ook dat probleem is nu uit de wereld. Als men dat een belangrijk probleem
vindt, kan ik dat oplossen. Ik hoef dus niet met een gewijzigd wetsvoorstel
naar de Eerste Kamer terug te gaan. Al deze zaken lopen met de huidige wet.
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Voorzitter! Ik begrijp dat de staatssecretaris tamelijk optimistisch is
over wat er volgende week of misschien de week daarop – ik weet niet
wanneer het is geagendeerd – teruggaat naar de Eerste Kamer. Ik heb
naar de Handelingen gekeken. De kans lijkt mij niet zo heel groot dat de VVD-fractie
in de Eerste Kamer zegt: dit vinden wij een zo majeure wijziging dat wij nu
wel voor het wetsvoorstel zullen stemmen. Is dan de conclusie gerechtvaardigd
dat de staatssecretaris verwacht dat de CDA-fractie in de Eerste Kamer wel
akkoord gaat? Kan hij dat beamen?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Voorzitter! Ik heb vertrouwen in de overredingskracht van de heer Hofstra,
die zegt dat deze wet een relatief eenvoudige gedragscode betreft die eenvoudig
kan worden ingevoerd zonder veel bezwaren. Als hij dat nog eens in de richting
van de VVD-fractie in de Eerste Kamer zegt, die alle vrijheid heeft om zelfstandig
een oordeel te vormen, dan zou dat mij zeer helpen. De mededeling van de heer
Esselink, dat zijn fractie onder deze omstandigheden voor de wet zou stemmen,
kan mij in de richting van de CDA-fractie in de Eerste Kamer een steun in
de rug geven om deze wet, die u alle 150 wilde, nu nog in te voeren. Ik kan
niet beoordelen welk percentage kans ik heb, maar ik kan wel beoordelen dat
ik de grootste bezwaren van de Eerste Kamer kan wegnemen.
 
 
 
 
 
 De heer Esselink (CDA):
 
 Precies, zo is het: kan wegnemen. Ik heb in eerste termijn gezegd: als
ik de Eerste Kamer was, wat ik niet ben, dan zou ik eerst wel eens willen
zien hoe de staatssecretaris die bezwaren wegneemt. De haast om het wetsvoorstel
tot wet te brengen, is ook weg. Ik zou dan ook rustig afwachten of de staatssecretaris
dat percentage van 2,8, dat niemand dient, ook de huurders niet en alleen
maar tot rompslomp leidt, kan weghalen. Dat kondigt hij netjes aan in zijn
brief. Ik zou de neiging hebben – in die zin mag u mij verstaan; zo
sta ik nog steeds achter dat wetsvoorstel – om af te wachten wat hij
daarvan bakt. Laten wij wel zijn: zoveel vertrouwen hebben wij in de loop
der tijd ook niet gekregen in wat de staatssecretaris vermag te organiseren
als het op vrijwillige basis moet.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Als het op vrijwillige basis moet, zijn wij nog niet zo slecht af. Dit
kan echter niet op vrijwillige basis, want dit is een wet. Ik zou willen dat
de heer Esselink het zo organiseerde, dat zijn fractie in de Eerste Kamer
langs dezelfde lijn gaat denken als hij doet. Die steun zou ik buitengewoon
op prijs stellen. Hij weet heel goed dat als er door fracties vanuit hetzelfde
gedachtengoed wordt gedacht en er met een breed gesteunde motie van zijn kant
wordt gevraagd om de wet nog eerder in te voeren, het toch wel buitengewoon
wonderlijk is dat dan één plein verder de bezwaren zo groot
zijn dat men niet met het wetsvoorstel kan instemmen. Zou dat gezamenlijke
gedachtengoed niet tot iets moeten kunnen leiden, in positieve zin? Dat is
het beroep dat ik op de heer Esselink doe. Als hij die wet werkelijk belangrijk
vindt, vind ik het niet onredelijk dat ik een beroep op hem doe om nog eens
heel goed te kijken wat er in de richting van de Eerste Kamer kan gebeuren.
 
 
 
 
 
 De heer Esselink (CDA):
 
 Daar zult u mij dus niet voor vinden, want ik ben geen loopjongen van
mijn fractie naar de Eerste Kamer. Zij hebben hun eigen verantwoordelijkheid
en zij zijn heel wel in staat zelf tot afwegingen te komen en hebben dat ook
gedaan. Zij hebben een reeks toezeggingen gevraagd van de staatssecretaris.
Hij kondigt aan dat hij die wellicht wil inlossen, althans dat hij een poging
zal doen. Hij kondigt aan dat hij het vermaledijde percentage van 2,8 en de ƒ
14 opnieuw zal invullen voor 1997. Wat ik zeg is: als u dat allemaal inlost –
dat betreft vragen die zijn opgekomen met name op het punt van de uitvoering,
nadat wij hier over het wetsvoorstel hebben gestemd – dan kan ik mij
voorstellen dat men daar de behandeling voortzet.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Laten wij kijken wat de Eerste Kamer daarover te melden heeft. Ik ben
van mening dat op de meest cruciale punten de Eerste Kamer zeer veel ruimte
heeft om daar in positieve zin op in te gaan. Ik ga dat debat in en ik hoor
wat er eventueel aan verdere wensen op mij afkomen en dan zal ik kijken wat
er op die punten kan worden georganiseerd.
 
 
 
 
 
 De heer Stellingwerf (RPF):
 
 Dus op het punt van de objectiveerbare normen, waar de Eerste Kamer zo
op heeft aangedrongen en waarvoor de staatssecretaris een toezegging heeft
gedaan, is eigenlijk alles bespreekbaar, ook de suggestie die ik in eerste
termijn heb ingebracht?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Ik ga dat overleg open in. Als wij kijken hoe wij dat moeten objectiveren,
sluit ik niets uit. Dat lijkt mij redelijk.
 
 Voorzitter! Stel dat de Eerste Kamer onverhoopt niet wil instemmen met
het wetsvoorstel, moet ik het dan terugnemen en opnemen in de integrale herziening?
Ik heb een aantal voorstellen aan de Kamer gedaan voor een integrale herziening
van de huurwetgeving. Die heb ik neergelegd in de brief van 17 november 1995.
Het is jammer dat de Kamer er nog niet aan toe is gekomen om al die voorstellen
met mij te bespreken. Daarom vind ik het verwijt, dat er geen voorstellen
zijn, op het onheuse af. Er liggen namelijk voorstellen. Ik zal die voorstellen,
als de Kamer onverhoopt het wetsvoorstel niet aanvaardt, ook niet in de nieuwe
situatie nu er meer tijd is, heel goed op hun merites beoorde len
en dan zal ik de route van de heer Hofstra kiezen en dan alles in één
integraal voorstel zetten. Daarvoor heb ik de elementen al bij de Kamer neergelegd.
Ik zal daar dan elementen aan toevoegen en het dan in één keer
behandelen. Die elementen heb ik al aangegeven, onder andere in het voorstel
dat de heer Jeekel noemde om tot een verbetering van de positie van de huurder
te komen als het gaat om achterstallig onderhoud. Daar wil ik een aantal elementen
aan toevoegen en dan zal ik mij ook nog eens beraden op de vraag wat dan het
draagvlak voor die voorstellen is, niet alleen in de Tweede Kamer, maar ook
in de Eerste Kamer, waar ik al te nadrukkelijk geconfronteerd ben geweest
met uitspraken, onder andere in een artikel van de heer Tomlow, die zei dat
de rechtspositie van de Nederlandse huurder al zo goed is, dat die eigenlijk
niet beter hoeft. Als fracties mij dat een aantal malen onder de ogen brengen,
heb ik op dat punt een zorgvuldige afweging te maken van wat haalbaar is.
Naast een nieuw wetsvoorstel, een integraal wetsvoorstel, volgend op het aanvaarden
in de Eerste Kamer van het wetsvoorstel procesvereisten, zal nog een heleboel
moeten gebeuren in de voorstellen die ik de Kamer al heb voorgelegd. Wij kunnen
het niet hebben dat weer een integraal voorstel in de Tweede Kamer brede steun
krijgt en in Eerste Kamer op tegenstand van een meerderheid stuit, die vindt
dat versterking van de rechten van de huurders niet zo zwaar hoeft te wegen.
Dan komen de Tweede en de Eerste Kamer loodrecht op elkaar te staan. Het gevolg
daarvan is dat er niets tot stand komt.
 
 Voorzitter! Ik heb mij voorgenomen om een integraal voorstel in te dienen.
Ik volg de lijn die de heer Hofstra heeft geschetst. Ik beschik al over elementen,
die ik de Kamer zal voorleggen om te bezien op welk wijze er verder gegaan
moet worden. Ik heb een afweging te maken ten aanzien van de vraag in hoeverre
wij met elkaar – ook aan de overzijde van het Binnenhof – een
draagvlak kunnen creëren. Ik heb de afgelopen week met nadruk gemerkt
dat dit draagvlak nodig is. Dat is de situatie. Voorzitter! Ik zie dit wetsvoorstel
vooral als een onderdeel van de verbetering van de positie van de huurder
in het algemeen. Er volgt nog een integraal voorstel, waarvan een aantal elementen
de Kamer al bekend is.
 
 Vervolgens ga ik in op een aantal punten, die onder anderen door de heer
Esselink aan de orde zijn gesteld. In de eerste plaats merk ik op dat er bepaald
geen onzekerheid is op het gebied van de investeringen. Ik wijs erop dat alle
Vinex-contracten zijn getekend en dat de woningbouw voortreffelijk verloopt.
Op dat punt is er geen onzekerheid. Er is voldoende ruimte tot het jaar 2005.
De subsidies in het kader van BLS zijn tot het jaar 2005 ook geregeld. Er
wordt bekeken of er nog aanvullende maatregelen nodig zijn. Er wordt intussen
al gewerkt aan de periode 2005-2010. Daar is minister De Boer ook bij betrokken.
Wij weten dat procedures in het kader van de ruimtelijke ordening buitengewoon
lang duren en dat het risico bestaat dat de woningbouw stagneert omdat er
nog niets is geregeld voor de periode 2005-2010. Alle Vinex-contracten zijn
getekend en op alle mogelijke Vinex-locaties is men met de voorbereiding van
de bouw begonnen. Hier en daar is de eerste paal al geslagen. Ik wijs op de
voortgang van de bouw, op de uitbreidingslocaties en op de binnenstedelijke
gebieden. Op al deze terreinen is niets van onzekerheid te bespeuren. Integendeel,
de geldstroom is voor tien jaar vastgelegd. Van welk ander terrein van het
rijksbeleid kan dit ook gezegd worden? De bouw heeft overigens die zekerheid
ook nodig. Er kan zeker niet van luxe gesproken worden.
 
 In de tweede plaats was niet helder wat de corporaties konden. De corporaties
hebben een belangrijke taak, maar er is onduidelijkheid over hun financiële
positie. Daar wordt verschillend over gedacht. Ik heb de Kamer toegezegd dat
ik daar een schematische prognose van zal opstellen. Daaruit zal de financiële
positie blijken. Ik zal het financiële plaatje afzetten tegen de activiteiten
die verricht moeten worden en de investeringen die daarbij horen. Ik noem
in dit verband nieuwbouw, onderhoud, bevordering van de leefbaarheid, ouderenhuisvesting
enzovoorts. Een dergelijk overzicht is er nog niet eerder geweest, maar ik
zal dit de Kamer binnenkort doen toekomen. Hierdoor kan grote zekerheid worden
geboden, zowel wat de investeringen betreft als het daarbij behorende huurniveau.
Die twee elementen zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. In de sociale
sector wordt helderheid geboden op een wijze die nog nimmer is voorgekomen.
 
 Voorzitter! In de derde plaats zijn er deelproblemen te signaleren op
alle onderdelen van het volkshuisvestingsbeleid. Ik noem de groeikernen. Er
is voor het eerst voorgesteld om de groeikernen systematisch een extra impuls
te geven op het gebied van de individuele huursubsidie. Die is er nooit geweest,
maar daar wordt nu aan gewerkt. Er is een plan van aanpak voor de ouderenhuisvesting
ontwikkeld. Dat is besproken. Men kan niet zeggen dat er op dat punt niets
gebeurd is. Er is ook een plan van aanpak voor duurzaam bouwen ontwikkeld
dat uitgebreid in de Kamer is besproken. Voorzitter! Dit is allemaal in gang
gezet. Er is gezegd dat er niets zou gebeuren en dat er onzekerheid zou zijn.
Mag ik dat volstrekte onzin noemen?
 
 Voorzitter! Er is op één punt spanning en daarover hebben
wij een discussie te voeren, en wel het punt dat ik zelf als eerste heb opgevoerd
als een van de grote problemen van de volkshuisvesting, namelijk de betaalbaarheid
van de woningen. Om die reden voeren wij met elkaar de discussie over de individuele
huursubsidie. Wij proberen met de corporaties afspraken te maken over de mate
waarin onrendabel op de Vinex-locaties kan worden geïnvesteerd, opdat
ook de huren voor de nieuwbouw op die locaties laag blijven. Er is in dit
verband overleg gaande – ik wijs op het punt van de vrijwilligheid waar
de heer Esselink het over had – over het elkaar lenen tegen een laag
rentepercentage. Corporaties helpen elkaar. Binnen de sociale sector helpt
men elkaar en men neemt die verantwoordelijkheid wel. Dus op al die onderdelen
is beleid ontwikkeld in onderlinge samenhang. Er kan dus niet gesteld worden
dat er op dat punt geen voorstellen gedaan zijn. Het is alleen de vraag of
in de ogen van de Kamer de extra financiële middelen die ook voor de
huursubsidie ter beschikking zijn gesteld, ruim genoeg zijn. Daarover wil
ik met de Kamer een zakelijke discussie voeren. Men moet nu echter niet tegen
mij zeggen dat er op dat punt geen voorstellen gedaan zijn. In 1994 waren
er rondom de huursubsidie dramatische moeilijkheden gezien
de ingewikkeldheid van het systeem. Een van de eerste dingen die ik mij toen
heb voorgenomen en aan de Kamer heb voorgelegd, was de totale herziening van
de huursubsidie. Het voorstel daartoe heb ik half november aan de Kamer voorgelegd.
Het is jammer dat het zo lang heeft geduurd voordat wij er met elkaar over
konden spreken. Dat maakt het invoeringstraject weer lastiger. Maar zeg mij
niet dat er geen integraal voorstel is, want dat is er wel.
 
 
 
 
 
 De heer Esselink (CDA):
 
 Mijn stelling was dat het voor de omstanders – ik heb er een paar
genoemd – onvoldoende duidelijk was welk beleid er vanuit het centrale
punt volkshuisvesting ontwikkeld zou worden. Die onduidelijkheid neemt toe.
Dat brengt mij tot de vraag of de staatssecretaris weleens een krant leest
of een tijdschrift uit de wereld van de volkshuisvesting. Ik heb zelfs de
neiging om te zeggen: spreekt hij weleens met iemand uit die wereld? Dan weet
je namelijk dat onduidelijkheid en onzekerheid troef is. Mensen weten niet
meer wat zij hebben aan het departement van Volkshuisvesting en het politieke
bestuur daarvan. Die vragen leg ik de staatssecretaris voor.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Dat is volstrekte onzin. Er is zo veel contact met alle actoren in de
volkshuisvesting, dat ik deze vraag werkelijk buiten alle proporties vindt
gaan. Er is geen onzekerheid over wat er moet gebeuren. De sector neemt zijn
eigen verantwoordelijkheid. Wij praten over het prognosemodel. Wij praten
over zaken als onrendabele investeringen. Dat mocht toch tot nu toe niet?
Was dat niet het beleid? Dat betekent dat er wel helderheid is over wat er
moet gebeuren. Dit beleid wordt in nauw overleg met de sector ontwikkeld.
De Kamer krijgt binnenkort het prognosemodel. Dan wil ik nog wel eens horen
of er nog beweerd wordt dat er geen overleg met de sector heeft plaatsgevonden.
Alles gebeurt in nauw overleg met de sector en de sector weet ook heel goed
wat er moet gebeuren. Die sector kent zijn investeringsopgaven en weet wat
er aan onderhoud moet worden uitgegeven. Die sector weet wat er nodig is op
het gebied van de leefbaarheid. Is het niet zo dat het leefbaarheidsbeleid
ook een nieuwe factor is en dat daar in het BBSH regels voor moeten worden
gesteld? Dat kon tot nu toe niet. Wij hebben de leefbaarheid in de grote steden
als een belangrijk probleem gezien. Is dat niet een nieuw element in het beleid?
Het beleid dat daarop gericht is, wordt met de grote steden en met de corporaties
samen ontwikkeld. Spreek mij er dus niet van dat men niet weet wat er van
de betrokkenen in het veld gevraagd wordt, want die weten het verbazend goed.
 
 
 
 
 
 De heer Esselink (CDA):
 
 Voorzitter! Ik had geen vraag gesteld. Ik heb een paar opmerkingen gemaakt,
in eerste termijn en nu bij interruptie. Ik laat ze voor wat ze zijn, maar...
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Dan lijkt het mij ook verstandig om de staatssecretaris zijn betoog te
laten vervolgen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):
 
 De staatssecretaris gebruikt veel woorden. Hij zegt dat er een heleboel
gebeurt en hij vindt wat in de Kamer beweerd wordt onzin. Verschillende collega's
hebben evenals ik grote bezorgdheid geuit ten aanzien van het volkshuisvestingsbeleid.
Als hij zegt dat het grote onzin is en dat er zoveel gebeurt, kan hij mij
dan aangeven hoe het komt dat mensen van ƒ 100 per week moeten rondkomen
omdat de huren zo hoog zijn? Mensen hebben niet genoeg meer te eten, omdat
de huren de pan uitrijzen en de staatssecretaris niet in staat is om de huren
te matigen.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Ik matig de huren wel. Ik heb nooit gezegd dat het onzin is. Mevrouw Oedayraj
Singh Varma legt mij iets in de mond wat ik absoluut niet heb gezegd; het
is dus niet waar. Wat ik heb gezegd is dat er één groot spanningsveld
is en dat is de betaalbaarheid van het wonen. Zij zal mij daar niet geringschattend
over horen doen. Daarom heb ik niet alleen in dit wetsvoorstel inzake de IHS,
maar ook bij de integrale herziening van de huursubsidie namens het kabinet
aanzienlijke hoeveelheden extra geld ter beschikking gesteld. En mevrouw Oedayraj
Singh Varma mag best zeggen dat zij meer wil hebben, maar zij kan niet zeggen
dat er geen voorstel is en dat het probleem niet erkend is.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):
 
 Dan hoop ik dat de staatssecretaris op 15 april, wanneer wij het debat
voortzetten, met zodanige voorstellen komt, of de Kamer zodanig tegemoetkomt
dat mensen in Nederland op een menswaardige manier kunnen leven: de minima
aan de onderkant van de maatschappij, de chronisch zieken, de mensen met een
handicap. Als het zo doorgaat kunnen zij niet meer op een menswaardige manier
leven.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik stel voor dat die discussie op 15 april wordt gevoerd, want dat wordt
een belangrijk moment en dan weten wij veel meer. De staatssecretaris kan
zijn betoog vervolgen.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Ik zal die discussie graag voeren aan de hand van onder andere de reactie
die ik de Kamer geef op de ingediende alternatieven en de al of niet daarbij
aanwezige dekking van die voorstellen.
 
 Dit brengt mij terug bij de situatie van het wetsvoorstel procesvereisten
en de vraag hoe wij nu verder gaan. Ik loop langs wat hierover nader door
de verschillende afgevaardigden is gezegd. Onder andere de heer Duivesteijn
deed de suggestie om snel overleg te voeren met de verhuurders om te kijken
wat er op dit punt nog kan gebeuren. Ik zeg dit graag toe. De koepels van
de corporaties hebben al toegezegd dat men zal handelen in de geest van het
wetsvoorstel inzake de procesvereisten. Dat hoef ik dus niet meer aan hen
te vragen, want van tevoren hebben ze mij al gezegd dat zij dit zouden doen.
In die zin kan ik hier dus aan tegemoetkomen. Ik zal ook hetzelfde doen met
de ROZ. Ik vind het niet onredelijk om ook nog eens een beroep te doen op
de redelijkheid van de commerciële verhuurders en om ervoor te pleiten
dat zij zoveel als maar enigszins kan, handelen in de geest van het wetsvoorstel
procesvereisten.
 
 
 
 
 
 De heer Esselink (CDA):
 
 Voorzitter! Geeft de staatssecretaris de koepels en particuliere verhuurders
in overweging om uit te gaan van 3,8% of van 2,8%?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Ik weet niet of ik, gezien de tijdspanne, nog veel beïnvloedingsmogelijkheden
heb. Ik neem aan dat zij zullen uitgaan van 3,8%, ook gezien
het voorlichtingsmateriaal dat zij allemaal al hadden opgesteld. De heer Hofstra
vroeg zich nog af wie dat zou gaan betalen, en ik vrees dat dat degene is
die het heeft opgesteld.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Wie gaat dat betalen? De sociale verhuurders hebben al in een veel eerder
stadium aangegeven dat zij, los van wat de Eerste Kamer doet, de procedure
toch wel zouden inzetten. In die zin zijn er dus geen kosten gemaakt.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Nou, er zijn bijvoorbeeld iets meer dan een miljoen voorlichtingskrantjes
gedrukt. Er zijn dus wel veel kosten gemaakt.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Maar dat staat los van wat de Kamer zou doen. Toen de sociale verhuurders
eenmaal via het overleg met de wet akkoord zijn gegaan, hebben zij aangekondigd
dat zij die gedragslijn dit jaar zouden inzetten; dat was hun intentieverklaring.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Dat is waar, daar heeft de heer Duivesteijn groot gelijk in. Ik prijs
de corporaties ervoor dat zij op vrijwillige basis en tijdig hebben aangekondigd
dat zij dit zouden doen. Zo zie je maar weer dat de sector ook op dat punt
zijn verantwoordelijkheid heel duidelijk neemt.
 
 Er werd gevraagd of het subsidie-afbraakpercentage van 5,5 niet lager
kon. Als het lager zou zijn, zou dat een belangrijk financieel effect hebben,
en dat argument overweegt. Het gaat om een betrekkelijk beperkt aantal woningen
en ik zie geen mogelijkheden om tot een lager subsidie-afbraakpercentage te
komen, ook gezien onze financiële situatie en de gelijkheid die wij moeten
betrachten tussen de sociale sector en de commerciële sector. In de nota
naar aanleiding van het verslag heb ik de financiële consequenties daarvan
ook aangegeven.
 
 Ik kom op de mogelijke reparaties die nog gepleegd kunnen worden in de
situatie waarin het wetsvoorstel procesvereisten op 1 juli niet in werking
zal zijn getreden. Het maken van afspraken over vrijwillige toepassing van
de regels in de wet aangaande procesvereisten heb ik al genoemd. Daar stel
ik een positieve instelling tegenover. Voor de sociale sector gebeurt het
al. Ik zal een dringend beroep op de commerciële sector doen om het ook
daar zoveel mogelijk door te voeren. Ik zal de Kamer uiteraard rapporteren
wat het antwoord is en of men inderdaad daartoe bereid is. Dat kan redelijk
snel, want ik neem aan dat ik op die vraag heel snel antwoord krijg.
 
 De heer Esselink heeft een voorstel gedaan dat er heel nauw verband mee
houdt. Hij doet een dringend beroep op de commerciële verhuurders om
zich te matigen in de huurstijging. Ik heb dat vorig jaar gedaan. Ik doe dat
dit jaar weer. Ik zal dit combineren met het verzoek om zoveel mogelijk in
de geest van het wetsvoorstel procesvereisten te handelen. Gelijktijdig zal
ik een beroep doen om ook wat betreft de huurverhoging tot een zo groot mogelijke
matiging te komen. Los van de vraag of het wetsvoorstel procesvereisten nu
in werking is of niet, huurmatiging is een belangrijk element. Ook hierbij
zal ik de Kamer het resultaat van het overleg uiteraard mededelen.
 
 Dat geldt ook, zo spoedig mogelijk na 1 juli, voor het resultaat van de
huurronde 1996. Ik heb op dit moment geen indicatie dat de voorspelling die
ik op dat punt heb gedaan, namelijk een gemiddelde van 4%, anders uit zal
pakken. Dat is dus inderdaad aanzienlijk gematigder dan wij in jaren hebben
gehad, zeg ik tegen de heer Poppe. Is dat reden om er tevreden mee te zijn?
Nee, het kan nog beter. Het is wel aanzienlijk lager dan wij het ooit gehad
hebben in de afgelopen jaren.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Ik wil dat bestrijden. Als wij rekening houden met de inflatie, zien wij
dat er over de vier, vijf, zes laatste jaren 2,9% à 3% aan reële
huurstijging is. Dat is dus geen matiging. Men moet rekening houden met de
inflatie. Gelijktijdig met de huurmatiging vond er een daling van de inflatie
plaats, zodat de reële huurstijging voor de huurders, merkbaar in hun
knip, gelijk bleef en wel rond de 3%. Er is dus wel een matiging, maar dat
is niet de prestatie van deze staatssecretaris.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Het gaat niet om de vraag wiens prestatie het is, maar het gaat om de
feiten, de getallen. Dan moet ik constateren dat er een relatie met de inflatie
ligt, maar dat die relatie bepaald niet één op één
is. De inflatie werkt voor zo'n 30% door en dan pas op de lange duur. Daarnaast
moeten wij kijken naar de huurverhogingen in het hoge segment in 1994 en 1995.
Zo kunnen wij zien hoe het zich ontwikkelt. Een huurverhoging van 6% en meer
was in 1994 te zien bij 20% van de corporaties en in 1995 bij 15% van de corporaties.
Bij de gemeentelijke woningbedrijven – op dit punt de meest kwetsbare
categorie – was een dergelijke verhoging in 1994 bij 23% en in 1995
bij 22% te zien. Dat percentage zakt nog maar heel langzaam. Bij de beleggers
was het 25% in 1994 en 20% in 1995. Daar zakt het dus ook. Bij de particulieren
was het 21% in 1994 en 15% in 1995. Het zakt dus beduidend.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Dat is allemaal heel aardig. Mij gaat het om de effecten voor de huurders.
De effecten voor de huurders zijn geen reële daling van de huurverhoging
en geen reële matiging als je corrigeert op inflatie. Dat is één.
Als wij de huurverhoging als aanjager van de huurverhoging meerekenen, is
het nog veel slechter. Dat is twee.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Natuurlijk telt de inflatie maar voor een deel mee. Het is niet anders.
Die werkt pas op langere termijn door in de huren. Ik moet dus hopen dat het
rentepercentage laag blijft, want dan zal dat op termijn zeker ook voor de
huren een buitengewoon belangrijke matigende werking hebben. Wij kunnen over
al die getallen met elkaar nog breeduit praten op 15 april. Dan zullen wij
de huursubsidie ruimer bespreken.
 
 Feitelijk gezien dalen ook de hoge percentages van huurstijgingen. Ik
kijk hierbij even naar de heer Jeekel. Ook bij de particulieren dalen die
op dit moment gelukkig aanzienlijk. De meest kwetsbare categorie wordt op
dit moment gevormd door de gemeentelijke woningbedrijven. Daar is de huurstijging
het hoogst. Dat betekent niet dat er elders niets hoeft te gebeuren. Feitelijk
gezien is dit echter de situatie.
 
 Moeten wij nu terugkomen op het met elkaar afgesproken huurbeleid, gezien
het wetsvoorstel procesvereisten? Ik meen dat dit heel onverstandig zou zijn.
De heer Esselink zei dat wij vooral helderheid en duidelijkheid moeten geven.
 Welnu, die is er. Je moet niet terugkomen op wat je eenmaal
hebt afgesproken. Die percentages van de huurparameters zijn vastgelegd. Daar
hebben wij een debat over gevoerd. Toen is overigens niet eens een motie ingediend
om het maximumpercentage van 6,5 te wijzigen. Daarover was kennelijk voldoende
helderheid aanwezig om het gezamenlijk zo te doen.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Zou het iets te maken hebben gehad met het wetsvoorstel dat er in de Eerste
Kamer op een of andere manier niet doorheen gekomen is?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Het is er nòg niet doorheen gekomen. Iets heeft het er wel mee
te maken ja. U formuleert het perfect: iets.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Voor het komend jaar is het verloren, ja. Maar ik had het over een motie
om het percentage van 6,5 te verlagen.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Daar heeft het inderdaad íets mee te maken, maar u zegt terecht
dat het daar niet aan opgehangen is. Er is nooit een "één op
één"-relatie gelegd tussen het wetsvoorstel inzake de procesvereisten
en de 6,5%, noch door de Kamer noch door mij. U heeft dat in het algemeen
overleg wel gedaan, maar de Kamer heeft het niet gedaan en ik ook niet. Ik
vind dus dat, als je echt een chaos wilt maken van het huurbeleid, je nu moet
terugkomen op de huurparameters. Dat moet je dus nooit doen; dan wordt het
echt een rommeltje. Ik heb tegen de heer Poppe gezegd dat een huursubsidie-aanpassing
om voor de groeikernen in deze periode iets extra te doen, niet kan vanwege
uitvoeringstechnische problemen. Evenzo zeg ik tegen u: als je het veld echt
helemaal wanhopig wilt maken, moet je op dit moment nog weer eens praten over
de huurparameters. Dat ben ik dus niet van plan te doen.
 
 Voorzitter! Daar komt nog bij dat het percentage van 6,5 voor veel huurders
ook inhoudelijk een tegenkant heeft. De corporatie moet toch bepaalde inkomsten
hebben. Door voor bepaalde, relatief goedkope woningen, waarvan de prijs/kwaliteit-verhouding
heel gunstig is, iets meer te vragen, kan de corporatie iets extra doen voor
andere huurders, die in woningen wonen waarvan de prijs/kwaliteit-verhouding
veel slechter is. Dat is dan ook de meest kwetsbare categorie. Daarom vind
ik het ook inhoudelijk zeer wel te verdedigen om het te doen op de wijze die
wij met elkaar en volkomen eenstemmig in februari hebben afgesproken.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Hoeveel procent zou de gemiddelde huurverhoging die u dit jaar verwacht,
bedragen?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 4%.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 4%. Dat is dus 0,5% boven het wettelijke minimum. Er is dus gewoon ruimte.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 U spreekt nu over iets heel anders, niet over het maximum maar over het
minimum.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Het terugbrengen van 6,5% naar 5,5% of naar 6% betekent dus niet per definitie
dat men in conflict komt met datgene wat wettelijk gevraagd moet worden. Wat
wettelijk gevraagd moet worden, is 3,5%. Als het goed is, zou u daar ook nog
eens ontheffing van geven.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Waar de corporatie in de financiële continuïteit op afgerekend
wordt, is niet het wettelijke minimum maar is datgene wat ze werkelijk nodig
heeft. U weet heel goed, dat bij de brutering het uitgangspunt is geweest
het gemiddelde van 3,8% over een lange periode. Wij spreken nu over de eerste
jaren en daarin zou het percentage aanzienlijk boven 3,8 moeten liggen om
er in latere jaren onder te zakken. Ik constateer nu feitelijk dat wij na
twee jaar zover zijn dat wij bijna die 3,8% bereikt hebben. Ik denk dat u
gaarne met mij de discussie zult voeren over wat er in financiële zin
mogelijk is, als ik u binnenkort het prognosemodel kan geven. Dan weten wij
wat de sector echt kan hebben en wat er op dat punt echt nodig is.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Als de maximale huurstijging van 6,5% naar 5,5% gaat, betekent dat dan
niet dat juist de lagere huren meer verhoogd zullen worden, wil de huursom
gemiddeld uitkomen op 3,8%?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Als het maximumpercentage daalt, zal het ergens anders vandaan moeten
komen. Ja, dan zal het ergens anders vandaan moeten komen. Inhoudelijk gezien,
moet toch dezelfde hoeveelheid geld binnengehaald worden. Het is dus een verschuiving
en dat is voor mij ook een inhoudelijke reden om te zeggen: laten wij er niet
aan beginnen om daarover opnieuw een discussie te voeren, zeker niet op dit
moment.
 
 Voorzitter! Ik heb de vragen van de heer Hofstra naar mijn gevoel volledig
beantwoord. Ook de heer Poppe heb ik beantwoord, zij het misschien per interruptie.
Dat brengt mij bij de heer Esselink.
 
 De heer Esselink merkte op dat, als er geen duidelijkheid is, de zwaksten
daar de dupe van worden. Dat is inderdaad het geval. Daarom is er nadrukkelijk
gekozen voor zo goedkoop mogelijk bouwen in de Vinex-uitbreidingsgebieden.
Hierbij wordt een onrendabele top geaccepteerd. Tot nu toe was dit niet mogelijk,
maar op deze manier maken we voldoende woningen toegankelijk voor degenen
die ze nodig hebben. Op deze manier worden pluriforme wijken gecreëerd.
We hebben allerlei pogingen ondernomen om goedkoper te bouwen. Met het oog
daarop hebben we voorstellen ingediend om de IHS aanzienlijk te verbeteren.
Het kernpunt is gericht op deze groep. Over dat uitgangspunt zijn we het eens,
hoewel er zeker vrijwillige afspraken moeten worden gemaakt. Ik wijs de heer
Esselink op het Nationale programma volkshuisvesting, op de gezamenlijke financieringsafspraken
en het lenen met laagrentend geld. Toevallig bereikte mij vandaag hierover
een besluit waardoor het mogelijk wordt om in een gebied waarin een corporatie
actief is en zelf de financiële middelen niet heeft, toch te bouwen voor
huren van ƒ 650 per maand. Dit alles is nodig om onderlinge samenwerking
te bewerkstelligen.
 
 De heer Jeekel merkte op dat de huurders een nederlaag lijden als het
wetsvoorstel sneuvelt. Ja, dat voel ik ook zo. Dit geldt trouwens ook in zekere
zin voor deze Kamer die met algemene stemmen het wetsvoorstel aanvaard heeft.
Met mij constateert hij dat het belang van de huurders bij de Eerste Kamer
minder weegt, althans bij een belangrijk deel van de Eerste Kamer. Hij vroeg
of het mogelijk is dat de regeling voor het achterstallig
onderhoud zo snel mogelijk wordt ingevoerd. Ik wil dat proberen. De regeling
ligt er al vanaf november, dus wat mij betreft kunnen we op dit punt vooruit.
Zijn vraag over het inpassen van de techniek in de integrale regelgeving die
de heer Hofstra bepleitte, wil ik nog even parkeren. De intentie is echter
om hiertoe zo snel mogelijk over te gaan.
 
 De heer Verkerk stelde nog een vraag over de criteria voor huurcommissies
en wanneer die worden vastgesteld. Dit zal zo snel mogelijk gebeuren. Indien
ze bekend zijn, kan de Kamer erover beschikken.
 
 Mevrouw Oedayraj Singh Varma sprak uitvoerig haar teleurstelling uit over
de gang van zaken in de Eerste Kamer. Ik deel haar teleurstelling. Een geobjectiveerde
manier om het percentage X te bereiken zal eerst in deze Kamer moeten worden
besproken. Ik heb haar al uitvoerig geantwoord op haar vraag naar voorstellen
in verband met verbetering van de situatie van huurders. Ik heb nadrukkelijk
nadere voorstellen bij de Kamer neergelegd in de hoop – en die heb ik
nog steeds niet verloren – dat de Eerste Kamer het buitengewoon redelijke
voorstel over de wet procesvereisten alsnog accepteert.
 
 De vragen van de heer Stellingwerf heb ik beantwoord. Ik constateer dat –
daar waar de opvattingen van de Eerste en de Tweede Kamer ver uiteenlopen –
met buitengewoon grote zorgvuldigheid geopereerd moet worden om het maximale
te bereiken dat voor de versterking van de positie van de huurder nodig is.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Is er na dit uitvoerige antwoord en de nodige interrupties nog behoefte
aan een tweede termijn? Als die lang duurt, houden we eerst een dinerpauze.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Ik kan niet garanderen dat het kort is!
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 De heer Duivesteijn wil een poging ondernemen zonder garantie. Hij krijgt
het woord.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Dit is een beetje een merkwaardig debat, hoe je
het ook wendt of keert, als ik dat in alle vrijmoedigheid mag opmerken. Misschien
kan ik eerst iets zeggen over de wetsvoorstellen die ook aan de orde zijn.
De staatssecretaris heeft gelijk, zeker bij het voorstel voor de individuele
huursubsidie, dat het wel degelijk om een verbetering gaat, ook al was het
tot vorige week bijna een hamerstuk. Na jaren van bezuinigingen is het voor
het eerst zover dat mensen ook zullen merken dat hun financiële positie
zal verbeteren. Dat is belangrijk. Wij zijn ook blij dat de suggestie van
het CDA en de PvdA om die alleenstaandenmaatregel naar voren te halen, door
het kabinet is overgenomen. Ik had het ook heel prettig gevonden als dit op
het punt van de groeikernen ook was gelukt. Ik begrijp echter de technische
redenering; vandaar dat wij op dat punt niet zijn gekomen met voorstellen.
De staatssecretaris noemde een bedrag van 750 mln. Zo snel heb ik het ook
niet bij elkaar opgeteld, maar het is waarschijnlijk over een reeks van jaren.
Wat dat betreft hebben het bruteringsdebat en de inspanningen van de staatssecretaris
daarna voor de mensen iets substantieels opgeleverd.
 
 Het wetsvoorstel over de huursombenadering is in hoge mate technisch van
aard. Wij kunnen daar ook in belangrijke mate in meegaan, maar dat artikel
19 zat daar wel in. Eerlijk gezegd heb ik het zelf niet helemaal in de gaten
gekregen. Het had iets te maken met het overleg tussen huurders en verhuurder.
Ik weet dat het NCIV daartegen heeft geprotesteerd. Vervolgens verdween dat
artikel 19, alleen wordt het nu weer actueel. Ik vraag mij dus af of het niet
verstandig is om dat artikel 19 terug te halen. Het zat in de basis. Ik zou
daarop graag een reactie van de staatssecretaris krijgen.
 
 Vervolgens gaat het debat een kant op die bijna onvermijdelijk is, gelet
op hetgeen de laatste tijd gebeurd is. Het is nog niet zo lang geleden dat
ik zo verstandig was om een interview af te geven aan het blad Cobouw. Ik
heb daarin twee opmerkingen gemaakt. Eén: wat mij betreft is de vertrouwenskwestie
niet aan de orde. En twee: materieel krijgt de staatssecretaris geen vertrouwen
voor zijn voorstellen. Ik had het toen over materieel vertrouwen. Dat is toen
verkeerd begrepen. Je kunt in deze Kamer blijkbaar alleen over vertrouwen
praten in de sfeer van een vertrouwenscrisis. Daar heb ik mij altijd wat over
verbaasd. Wat dat betreft is het begrip "vertrouwen" gedifferentieerder van
samenstelling. Uit Van Dale heb ik althans begrepen dat er veel meer mogelijkheden
zijn om dat begrip te gebruiken. Ik heb dat toen omgezet in wat ik bedoelde,
namelijk materiële steun. DuivesteijnDus dat er onvoldoende materiële
steun is voor voorstellen van de kant van de staatssecretaris.
Dat is recent in de Eerste Kamer nog eens gebleken.
 
 Dat is niet direct een vertrouwenscrisis. Ik denk dat als wij het debat
goed beluisteren, de staatssecretaris er niet omheen kan dat er op dit moment
behoorlijk wat vraagtekens zijn over het functioneren van de staatssecretaris
in relatie met de Tweede Kamer. Dat ligt natuurlijk voor een deel ook aan
de Tweede Kamer. Ik heb daar zeker ook een verhelderende bijdrage aan geleverd
in de sfeer van het aanzwengelen van het debat over de volkshuisvesting. Ik
concludeer dat van verschillende kanten in de Tweede Kamer toch is aangegeven
dat het nodig is dat wij komen tot een nieuwe agenda voor de volkshuisvesting.
Wij zeggen het misschien niet in dezelfde termen dat er een nota volkshuisvesting
zou moeten komen, maar het is natuurlijk wel duidelijk dat er op het terrein
van de volkshuisvesting heel veel gaande is.
 
 
 
 
 
 De heer Jeekel (D66):
 
 U hebt net als de heer Esselink, de staatssecretaris en mevrouw Varma,
de neiging om ontzettend breed te gaan, terwijl wij over de procesvereisten
spreken. Ik constateer dat juist op het punt van de procesvereisten het vertrouwen
in de Tweede Kamer ten volle aanwezig is. Dat is nu net een van de vraagstukken
waarover wij hier praten.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Op dat punt sprak ik over de Eerste Kamer.
 
 De staatssecretaris heeft ook heel breed geantwoord en een soort van reflectie
gegeven op het beleid dat het kabinet op dit moment voert. Waarom voeren wij
een debat in deze breedte? Dat gebeurt omdat er naar mijn mening vrij breed
grote onvrede in de Tweede Kamer bestaat over het beleid dat op dit moment
gevoerd wordt, misschien niet over alle afzonderlijke onderdelen, maar wel
over het feit dat er niet een gevoel van draagvlak aanwezig is.
 
 Ik spreek nu even voor de fractie van de Partij van de Arbeid. Wij willen
er niet iedere keer weer mee geconfronteerd worden dat alles wat wij voorstellen,
wordt afgewezen. De staatssecretaris kan wel zeggen dat wij met elkaar tot
een huursombenadering van 6,5% zijn gekomen en dat hij weinig boodschap heeft
aan verlaging van die maximale huurverhoging, maar tegelijkertijd stelt hij
de fractie van de Partij van de Arbeid niet gerust, bijvoorbeeld met een goede
wet voor het overleg tussen huurders en verhuurders. Wij hebben mogen constateren
dat de procesvereisten gewoon verdwenen zijn voor dit jaar. Natuurlijk waardeer
ik het dat er gesprekken worden gehouden met de Nationale woningraad en het
NCIV. Voor zover die hun eigen leden stevig in de hand hebben, vertrouw ik
erop dat daar afspraken mee gemaakt kunnen worden. Juist met die instellingen
kan ook de afspraak gemaakt worden om de maximale huurverhoging dit jaar niet
op 6,5%, maar op 5,5% te zetten. Dan is het heel makkelijk om zo'n maatregel
voor particuliere verhuurders te nemen. Wij hebben met elkaar zorgen over
de particuliere verhuurders; de heer Jeekel heeft er wat over gezegd en de
heer Esselink heeft er wat over gezegd. Daar zit het probleem; daar vallen
de slachtoffers. Het moet dan een uitdaging zijn om een gesprek met de sociale
verhuurders aan te gaan om het maximale niveau naar beneden te brengen en
vervolgens afspraken te maken die een bredere betekenis hebben.
 
 De staatssecretaris, hoe hij het ook wendt of keert, zal zich moeten afvragen
hoe hij het vertrouwen kan winnen of herstellen, hoe hij de steun kan vergroten,
hoe hij het draagvlak kan vergroten. Ieder beter woord neem ik graag over.
Voor ons is het duidelijk dat er op dit moment een zekere crisis binnen de
volkshuisvesting is. Wij hebben twijfels over het beleid voor de positie van
de gemeenten. Dat is gewoon zwak. Wij hebben twijfels over de positie van
de huurders. Wij hebben twijfels over het nog steeds ontbreken van de inzet
van de reserves voor de corporaties. Wij hebben twijfels over het huurbeleid.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik wijs u erop dat het verstandig is in de buurt van de geagendeerde onderwerpen
te blijven. Ik heb het idee dat er nu een uitweiding plaatsvindt. Ook daarover
kunnen wij debatteren, maar dan moeten wij het afzonderlijk agenderen.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Ook daartoe ben ik bereid.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Dat weet ik, en daarom breng ik dit punt met schroom onder uw aandacht.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Wij hebben dit agendapunt aanvankelijk als een interpellatie ingezet en
later als behandeling van de brief. Door de vragen die gesteld zijn en de
opmerkingen die gemaakt zijn en door het antwoord dat de staatssecretaris
heeft gegeven, kon een bredere beschouwing van ons niet uitblijven.
 
 Mijnheer de voorzitter! In het blad Volkshuisvesting heeft Jan van der
Schaar een belangwekkend artikel geschreven. Jan van der Schaar is eigenlijk
de eerste schrijver van de nota-Heerma. "In ieder geval gaat het om grote
samenhang in het volkshuisvestingsbeleid, betaalbaarheid en kwaliteitsbeleid,
beheersbaarheid, verantwoordelijkheid en risicoverdeling, de positie van de
woningcorporaties, zowel bestuurlijk als woningmarkttechnisch en toegankelijkheid
tot de koopsector voor de lagere inkomensgroepen. Misschien wordt het tijd
voor een nieuwe nota volkshuisvesting, waarin deze samenhangen opnieuw worden
gedefinieerd." Ik geef de staatssecretaris in overweging om òf een
soort agenda samen te stellen op basis waarvan wij afspraken kunnen maken
over het beleid in de komende tweeënhalf jaar, òf aanzetten te
geven tot een nieuwe nota volkshuisvesting, omdat de PvdA in problemen dreigt
te komen met haar steun aan het kabinet ten aanzien van de afzonderlijke voorstellen.
 
 Voorzitter! Aanvankelijk had ik één motie willen indienen,
maar ik maak er twee afzonderlijke moties van. Het gesprek dat de staatssecretaris
heeft toegezegd, zou moeten leiden tot substantiële afspraken met de
Nationale woningraad en het NCIV enerzijds en de ROZ anderzijds. Ik hoop dat
de staatssecretaris die gesprekken zo spoedig mogelijk zal voeren en binnen
veertien dagen wil rapporteren aan de Kamer, opdat zij kan bezien of zij misschien
verdergaande uitspraken moet doen over de huursombenadering.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 constaterende, Duivesteijndat het kabinet het wetsvoorstel procesvereisten
tijdens de behandeling in de Eerste Kamer op 19 maart jl.
voor nader beraad heeft aangehouden;
 
 constaterende, dat de inwerkingtreding van bedoelde wet ten aanzien van
de vaststelling van de aanstaande jaarlijkse huurverhoging niet meer mogelijk
is;
 
 constaterende, dat huurders en huurdersorganisaties in het overleg met
de verhuurder geen wettelijke rechten hebben;
 
 constaterende, dat verhuurders thans zonder motiveringsverplichting de
maximale huurverhoging van 6,5% kunnen opleggen;
 
 verzoekt de regering de maximale individuele huurstijging, zoals bepaald
in het Besluit huurprijzen woonruimte, per 1 juli 1996 te beperken tot 5,5%,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door het lid Duivesteijn. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 26 (24465).
 
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 constaterende, dat het kabinet het wetsvoorstel procesvereisten tijdens
de behandeling in de Eerste Kamer op 19 maart jl. voor nader beraad heeft
aangehouden;
 
 constaterende, dat de inwerkingtreding van bedoelde wet ten aanzien van
de vaststelling van de aanstaande jaarlijkse huurverhoging niet meer mogelijk
is;
 
 constaterende, dat huurders en huurdersorganisaties in het overleg met
de verhuurder geen wettelijke rechten hebben;
 
 constaterende, dat verhuurders thans zonder motiveringsverplichting de
maximale huurverhoging van 6,5% kunnen opleggen;
 
 verzoekt de regering tevens de maximale redelijke huurprijs dit jaar te
bevriezen op het huidige niveau,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door het lid Duivesteijn. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 27 (24465).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor zijn beantwoording. Het automatisme
in de normhuurcompensatie is mij op zichzelf wel duidelijk, maar ik wijs er
toch op dat hier een zeer sterk jaarlijks oplopend effect in zit. Dat is ook
begrijpelijk, want elk jaar wordt als het ware weer een stukje van de nieuwe
huurverhoging gecompenseerd. Betekent dit nu dat het automatisch doorgaat,
ook op het niveau van 2% of is er jaarlijks een bezinning mogelijk? Als de
huurverhoging inderdaad kan worden gematigd – daar ben ik van overtuigd –
kan wellicht ook dat percentage wat worden aangepast. Ik krijg hierop graag
een reactie.
 
 Voorzitter! De heer Duivesteijn haalt het wel heel erg naar zichzelf toe,
maar in eerste termijn heb ik al gezegd dat ook de VVD-fractie akkoord gaat
met de twee keer 25 mln. voor de aanpassing in de IHS voor alleenstaanden.
Ik wil de staatssecretaris erin bijvallen, dat er helemaal geen sprake van
is dat op de IHS wordt bezuinigd. Dat had ook wat pregnanter in de brief van
17 november kunnen staan. Ik zeg nog een keer tegen collega Duivesteijn: tel
uw zegeningen. Het kabinet heeft besloten er 600 mln. bij te doen voor het
jaar 2000, terwijl er slechts 200 mln. wordt bezuinigd en dat op een budget
van ongeveer 2,5 mld. Het misverstand, dat er op het punt van de IHS zou worden
bezuinigd, moet de wereld uit.
 
 Wetsvoorstel 24507 betreft de huursombenadering. Artikel 19 was er blijkbaar
uitgehaald. Gelet op hetgeen er is gezegd, zou ik willen voorstellen dat artikel
er maar uit te laten. Verder zijn wij uiteraard akkoord met het in stand houden
van 5,5% afbraaksubsidie. Al ga je maar 0,5% naar beneden, dan kost dat op
lange termijn heel veel geld.
 
 Ik kom nu op meer principiële kant zoals die door deze en gene naar
voren is gebracht. De heer Jeekel achtte mij in staat als aankomend en jong –
althans in dit vak – politicus een zodanig ragfijn spel te spelen, dat
ik eerst met de collega's van de PvdA hier iets voor elkaar krijg dat met
algemene stemmen wordt aanvaard en vervolgens aan de overzijde van het Binnenhof,
met name bij de fractie van de VVD, op zo'n vernietigende kritiek zou kunnen
rekenen. Daartoe, voorzitter, acht ik mijzelf niet in staat.
 
 Als ik het met iets niet eens ben, heb ik de gewoonte dat ook te zeggen.
Dat heb ik ook bij andere dossiers wel laten blijken.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Dat is niet waar.
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Bij deze procesvereisten moet je allereerst voor jezelf de vraag beantwoorden,
of dit wel of niet moet. Er zijn ook argumenten om te zeggen dat het helemaal
niet moet. Op een gegeven moment heeft de fractie van de VVD in dit huis gezegd
dat het toch verstandig was om het te doen. Ik blijf erbij dat 3,8% te hoog
was. De fractie van het CDA zat op 3,5%. Als nu het percentage zou moeten
worden vastgesteld, werd het in ieder geval lager. De verdeling van de huurverhogingen
is een Gausse-kromme. Er is geen enkele logica om te gaan zitten op een gemiddelde
van 3,8%. Ik blijf erbij dat het zeer wel verdedigbaar is dat wij dat naar
een ander percentage hebben gebracht.
 
 Ik wil ook nog een keer zeggen dat wij veel meer in guldens moeten gaan
denken dan in procenten. Wij zien dan ook graag resultaten van de aangenomen
motie ten aanzien van het huurbeleid voor volgend jaar.
 
 Voorzitter! Wij respecteren het standpunt van de fractie van de VVD in
de Eerste Kamer volledig. De heer Esselink zei zoëven dat hij geen loopjongen
was voor de fractie aan de overzijde. Zo'n gedachte kwam bij mij zelfs helemaal
niet op. Het zijn volstrekt eigen fracties, die eigen oordelen vormen. Ik
wil nog een stapje verder gaan. Ik kan helaas ook niet voldoen aan het verzoek
van de staatssecretaris om binnendoor of buitenom tegen mijn partijgenoten
aldaar te zeggen: jullie zijn helemaal..., enzovoorts. Men moet daar zelf
de afweging maken. Ik vind wel dat je heel verschillend kunt oordelen over
het bureaucratiseringsgehalte. Het voorbeeld van die hospita, dat mijn partijgenoot
De Beer gaf, was natuurlijk heel sprekend. Als ik het voor de kleine verhuurders zie als een paar regeltjes bij een brief die toch een
keer per jaar wordt verstuurd en voor de grote verhuurders als een paar extra
velletjes uit de computer, is dat een heel andere interpretatie. Aan die laatste
interpretatie hecht de fractie van de VVD in de Tweede Kamer zeer sterk.
 
 
 
 
 
 De heer Jeekel (D66):
 
 Stel dat de VVD dit een interessant onderwerp vindt voor het maken van
een folder voor de Nederlandse bevolking: "Wat vindt de VVD van de procesvereisten?".
Op dat moment lijkt het me toch nuttig dat er sprake is van één
lijn. Dan blijft natuurlijk de vraag interessant, hoe de heer Hofstra dat
zal oplossen. Schetst u nu niet direct het beeld van een groot heelal met
twee grote sterren: een Eerste-Kamerster en een Tweede-Kamerster? Dat lijkt
mij net iets te ver gaan.
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Het is heel goed dat u die vraag stelt, mijnheer Jeekel. Het wordt namelijk
nog ingewikkelder, want wij hebben ook nog een partijbestuur. Dat staat nog
hoger in de hiërarchie binnen onze partij! Dan zijn er dus drie. Wij
komen er binnen onze partij wel uit, maakt u zich daarover maar geen zorgen!
 
 De staatssecretaris zei zojuist dat de wet dit jaar niet van toepassing
is, maar dat wij net doen alsof. Toen de heer Esselink per interruptie vroeg
naar het percentage, moest dat 3,8 zijn. Dat verbaasde mij zeer. Ik zou zeggen
2,8% plus ƒ 14 voor huren lager dan ƒ 500. Een veel belangrijker
conclusie die ik hieruit zou willen trekken, is dat er op dit punt helemaal
geen wet nodig is. Het blijkt in de praktijk immers goed te gaan. Ik zou tegen
de staatssecretaris willen zeggen: ga door met uw zegenrijke arbeid en zeg
tegen de sector: je hebt 2,8% gehoord, je hebt 3,8% gehoord en er zijn ook
mensen die 0% voorstellen; doen jullie het maar. Als het zo goed gaat, is
dat prachtig en zou ik het zo willen laten gaan. Wij zien wel wat er verder
gebeurt in de Eerste Kamer. Ik ben wel blij met de toezegging van de staatssecretaris
dat, als het in de Eerste Kamer om welke reden of door welke fractie dan ook
niet lukt, de lijn zal worden gevolgd die ik eerder als een redelijke zag.
 
 Voorzitter! De heer Duivesteijn heeft het zojuist weer gezegd: wij moeten
van 6,5% naar 5,5%. Hij heeft zelfs een motie ingediend. De VVD-fractie ziet
geen enkele aanleiding om, los van de status van procesvereisten en ingangsdatum,
te tornen aan het huurbeleid. Het gaat ons daarbij niet om de argumenten die
de staatssecretaris heeft genoemd: "dan wordt iedereen dolgedraaid in de sector"
en "wij hebben al problemen genoeg". De VVD-fractie meent dat er inhoudelijk
geen aanleiding toe is. In dit verband wil ik het volgende opmerken. Met name
de PvdA heeft altijd gekozen voor de nota Volkshuisvesting in de jaren negentig.
Zij heeft gekozen voor de brutering. Wij weten dat collega Duivesteijn daarmee
moeite heeft gehad. Het is echter wel gebeurd. Wij weten ook dat 12 mld. niet
aan de sector is betaald, omdat de politiek samen met de sector ertoe heeft
besloten om gedurende vijf jaar de minimale huurverhoging van 3,5% te accepteren.
Toen onlangs een verstandig man tegen mij zei "de politiek heeft geen geheugen
en geen geweten", dacht ik wel aan dit punt. Daaraan wil ik in elk geval niet
meedoen. Wij moeten ook tegen de bevolking durven zeggen: er is toen een deal
gemaakt en daar horen de huurverhogingen bij.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Een verstandig man? Wie is die verstandige man? Of heeft u geen geheugen?
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Ik weet niet of het verstandig is om namen te noemen. Er zijn misschien
meer verstandige mensen, mannen en vrouwen, die dit gezegd zouden kunnen hebben
of misschien zelfs wel zeggen. Dus wij moeten niet tornen aan die 6,5%. Als
u uw zegeningen telt bij de IHS, kunt u wellicht dit puntje laten lopen.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Het gaat niet zozeer om zegeningen, waarvoor overigens wel dank. Het is
mooi dat u op dit punt één front vormt met uw andere partners
in de coalitie. Kijk, dat er verschil van mening bestaat tussen de PvdA en
de VVD over de huursombenadering, is altijd al helder geweest. Wat dat betreft
respecteer ik uw standpunt. Maar ga mij dan niet de les lezen over ons standpunt.
Wij hebben samen met de CDA-fractie een aantal malen een relatie gelegd tussen
de wet procesvereisten en de maximaal toegestane huurverhoging, met name voor
de particuliere sector. Immers, de particuliere sector zit nogal eens tegen
dat maximaal redelijke percentage aan. Dat houden wij consequent vol. Dat
is het enige wat wij doen. Ik respecteer uw opvatting om het vrij te laten
en, indien mogelijk, naar 7,5% te gaan. Ik vind het jammer, ik ben het er
niet mee eens. Wij zijn op dit punt consequent. Op het moment dat een goede
wet procesvereisten èn een wet overleg huurders/verhuurders is aangenomen
door de Eerste Kamer zullen wij de huursombenadering verdedigen. Dat heb ik
altijd gesteld.
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Bij de behandeling van de bruteringswet is nadrukkelijk de inzet afgesproken
om de maximaal toegestane huurverhoging per woning te stellen op een marge
van 6,5% à 7,5%, los van de procesvereisten. U moet mij niet in de
mond leggen dat het 7,5% of meer moet zijn. De VVD-fractie gaat van harte
akkoord met het begrenzen op die minimale waarde binnen de marge, dus met
de 6,5%.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Voor u staat dat daar los van. Maar de Commissie huurders/verhuurders
was, zoals u weet, samengesteld uit huurders en sociale verhuurders. Daarin
zijn heel nadrukkelijk adviezen gegeven in de richting van de Tweede Kamer
over de vraag waaraan dat nieuwe stelsel zou moeten voldoen. In dat nieuwe
stelsel zouden drie partijen gelijkwaardig zijn. Ik verwijs naar de nota-Heerma.
Die drie partijen zijn: de gemeenten, de huurders en de verhuurders. Op dit
moment moeten wij constateren dat de gemeente geen positie heeft, dat de huurder
geen positie heeft en dat de verhuurder redelijk zijn eigen gang kan gaan.
Dat is een onjuiste verhouding.
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Nogmaals, wij willen vasthouden aan de getallen die in elk geval voor
1 juli a.s. zijn gekozen. Wij kunnen ons best voorstellen dat wij in het kader
van de wijziging van de Huurprijzenwet op iets anders uitkomen. Ik heb het
eerder gezegd: guldens in plaats van procenten. Maar als het om de brutering
en dus met name de sociale verhuurders gaat, moet het ook in overleg met de
sector gebeuren. De politiek moet daar niet eenzijdig van
afwijken.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Ik wil terugkomen op uw opmerking over het overleg met de sociale sector.
U bent het dus eens met de vraag die de heer Esselink en ondergetekende hebben
gesteld aan de staatssecretaris, namelijk om in overleg te treden met de sociale
huursector en eventueel het maximale percentage terug te brengen. Daar bent
u het dus wel mee eens?
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Ik heb gezegd: de huurmatiging...
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Neen, het gaat erom welke ruimte u aan de staatssecretaris geeft.
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Daar zijn wij ook voor. Wij hebben er zelfs samen een motie voor ingediend.
Ik heb gezegd dat de VVD-fractie naar een wat meer liberale huurprijsvaststelling
wil en die 6,5% geen heilig getal vindt. Voor een deel willen en moeten wij
zelfs denken in guldens in plaats van procenten. Alleen willen wij daarmee
geen afstand nemen van een contract zonder dat de contractpartij daarmee instemt,
want dan zou je contractbreuk plegen. Dat is voor dit jaar echter helemaal
niet actueel, hopelijk volgend jaar wel. Dan moeten wij maar zien welke voorstellen
er uit het kabinet komen.
 
 Ik heb opmerkingen gemaakt over de planning. Misschien kan de staatssecretaris
toezeggen dat wij er een actueel overzichtje van krijgen hoe een aantal dingen
loopt op het terrein van de volkshuisvesting. Ik heb er toch behoefte aan
dat wij wat meer inzicht krijgen, dat de planning wordt verbeterd en dat wij
hier minder haastwerk hoeven te leveren.
 
 Ik zou willen oproepen om wat meer rust aan het front te creëren,
maar wel door te gaan met het consistente beleid dat de voorganger van deze
staatssecretaris voerde: de gang naar decentralisatie en meer marktwerking.
De VVD-fractie vindt het daarvoor beslist niet nodig om een nota volkshuisvesting
te maken en zelfs niet om daarvoor een nieuwe agenda te maken.
 
 Ter afsluiting wil ik een motie indienen. Ik denk dat de staatssecretaris
deze motie als steun kan zien. Ik hoop dat er in de Kamer een meerderheid
voor is te vinden.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 overwegende, dat behandeling van de wet Wijziging procesvereisten (kamerstuk
nr. 24465) door de Eerste Kamer op verzoek van de regering is geschorst en
in 1996 in elk geval niet zal worden geëffectueerd;
 
 verzoekt de regering: 
 
 
 1. de procesvereisten deel uit te laten
maken van de totale herziening van de Huurprijzenwet, die begin 1997 moet
ingaan;
 
 
 2. concrete voorstellen voor een nieuwe Huurprijzenwet voor
1 september 1996 bij de Kamer in te dienen;
 
 
 3. de huurparameters voor
de periode 1 juli 1996/1 juli 1997 niet te wijzigen, ook niet ten aanzien
van de in bepaalde gevallen maximaal toelaatbare huurstijging van 6,5%;
 
 
 
 en tot slot spreekt de Kamer uit geen behoefte te hebben aan het initiatiefwetsvoorstel-Duivesteijn
inzake de relatie tussen huurders en verhuurders, ook niet als een vervanging
van de wetswijziging procesvereisten,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door het lid Hofstra. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 28 (24465).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De heer Esselink (CDA):
 
 Voorzitter! Ik heb twee vragen over de motie. Moet ik uit het eerste punt
in de motie opmaken dat collega Hofstra veronderstelt dat, nu de behandeling
in de Eerste Kamer is geschorst, het wetsvoorstel procesvereisten daar zal
stranden? Hij bepleit invoeging in de Huurprijzenwet.
 
 Vindt hij het hoffelijk en naar de orde van de Kamer zelfs juist om een
uitspraak aan ons voor te leggen dat een in behandeling zijnd wetsvoorstel,
het initiatiefwetsvoorstel-Duivesteijn, wat hem betreft en in zijn voorstel
wat de Kamer betreft naar de prullenbak moet?
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Ik weet niet hoe het zal gaan in de Eerste Kamer. Het enige wat ik kan
zeggen, ook na de Handelingen gelezen te hebben, is dat de kans mij klein
lijkt dat de VVD-fractie op grond van de brief een ander standpunt zou innemen.
Daarom heb ik bij interruptie gevraagd aan de staatssecretaris of de CDA-fractie
zou omgaan, want dan is het ook voor elkaar. Ik weet dat verder niet. Ik speculeer
er ook niet op. Ik heb deze motie voorbereid onafhankelijk van wat de staatssecretaris
hier vandaag zou zeggen. Ik zei al dat hij de motie als steun kan zien. Binnen
een paar dagen zullen wij weten hoe het aan de andere kant ligt. Dan geldt
in ieder geval punt 1 van de motie.
 
 Wat het initiatiefwetsvoorstel van de gerespecteerde collega Duivesteijn
betreft, heb ik mijn mening nooit onder stoelen of banken gestoken. Op een
congres van het NCIV in Veldhoven hebben vertegenwoordigers van het CDA, D66
en de VVD gezegd: dat moeten wij in elk geval niet hebben. Dan is het toch
heel efficiënt dat ik dit nog eens via de motie zeg. Dat is helemaal
geen onfatsoen tegenover de collega, want hij weet precies hoe hoog ik hem
heb. Ik stel dat voor, want dat bespaart hem veel tijd en ons ook.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Er zit toch wel iets sympathieks in die benadering.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik moet u er toch op attenderen dat het niet een goed gebruik is om een
initiatiefwetsvoorstel op deze manier te behandelen. Indien men een behandeling
wil voorkomen, heeft de Kamer een ander instrument. Dat is een hoofdlijnendebat,
dat kan uitmonden in de conclusie dat – dat geldt ook voor een wetsvoorstel
van de regering – er geen behoefte aan is. Ik wil de heer Hofstra in
overweging geven nog eens naar zijn motie te kijken, omdat wij anders toch
de merkwaardige orde in deze Kamer krijgen dat op ieder willekeurig moment
bij moties uitspraken gedaan zouden kunnen worden over allerlei wetsvoorstellen,
terwijl de zaak al netjes ordelijk in behandeling is. Dat is iets anders dan
iets buiten de orde te verklaren, maar ik wil u in overweging geven straks
nog even naar de motie te kijken en misschien een gewijzigde motie in te dienen.
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 HofstraOp zichzelf zou ik er geen moeite mee hebben om in de motie de
oproep te doen een hoofdlijnendebat te houden, als dat wel
zou passen.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 De zaak is in behandeling. Wij zijn bezig met de schriftelijke procedure.
Wij hebben het initiatiefwetsvoorstel-Duivesteijn nu niet aan de orde. Ik
vind het niet chic – laat ik maar geen andere termen gebruiken en op
de meest elegante manier met het Reglement van orde omgaan – om bij
motie de verdere behandeling van een wetsvoorstel te blokkeren, want daar
komt het in feite op neer, indien zo'n motie zou worden aangenomen, terwijl
dat voorstel nu niet in bespreking is.
 
 
 
 
 
 De heer Hofstra (VVD):
 
 Ik zal de motie in bedoelde zin aanpassen.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Dank u wel.
 
 Ik taxeer overigens dat wij nog minstens een uur of anderhalf uur doende
zullen zijn. Ik weet niet of iedereen ermee gediend is als wij nu gewoon doorgaan.
Wellicht is het beter om eerst een dinerpauze te houden. Ik zie dat men door
wil gaan. Dat kan, maar dan wel graag kort en bondig.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Mijnheer de voorzitter! Hoorden wij net van de heer Hofstra dat de VVD
een driesterrenpartij is, nu blijkt het ineens een niet zo'n chique club te
zijn. Het kan verkeren.
 
 De staatssecretaris heeft mij verweten dat ik de voorgestelde wijzigingen
maar kleine ondergeschikte veranderingen van het huidige stelsel vind. Hij
vindt de voorstellen een wezenlijke verbetering, vooral wat betreft de positie
van de huurders. Ik denk dat wij op dat punt behoorlijk van mening zullen
blijven verschillen.
 
 Ik heb al gezegd dat de indexering verhindert dat de huurder dubbel gepakt
wordt: één keer door de huurverhoging en later nog een keer
door die te hoge kwaliteitskorting. Het is natuurlijk eigenlijk een schande
dat die onrechtvaardigheid zo lang bestaan heeft. Maar toch wordt die ook
nu nog niet helemaal weggenomen. Dat is precies wat ik heb bedoeld te zeggen.
Dat komt nu juist weer door die vermaledijde huursombenadering, waardoor de
huren toch altijd weer zo uit kunnen pakken, dat die hogere kwaliteitskorting
wel optreedt omdat de mensen nog in die schaal vallen.
 
 Voor de normhuurcompensatie geldt dat die al sinds 1990 bestaat en nu
officieel in de wet wordt geregeld. Dat is niets meer en niets minder dan
hetzelfde van het oude, maar dan in een nieuwe zak.
 
 Het belangrijkste is echter dat de positie van de huurders door de kleine
aanpassingen niet wezenlijk verbeterd wordt. De huurquotes blijven zoals ze
zijn, te hoog, en kunnen de komende jaren zelfs nog blijven stijgen.
 
 De staatssecretaris zegt over het naar voren halen van de maatregel voor
de groeikernen, dat dat niet kan vanwege de extra inspanningen, de financiën
en dergelijke. Die extra inspanning moet naar onze mening wel geleverd worden,
zeker nu het huurmatigende effect, hoe klein dat ook geweest zou zijn, van
die procesvereisten voor dit jaar in ieder geval niet doorgaat. Ik heb natuurlijk
wel begrip – misschien heb ik wel behoorlijk begrip – voor de
problemen van de staatssecretaris wat betreft het naar voren halen, maar ik
heb nog meer begrip voor de problemen van de huurders in die groeikernen.
Zo simpel is het en daarom dien ik de volgende motie in.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 overwegende, dat de betaalbaarheidsproblemen in de (ex)groeikernen acuut
zijn en maatregelen per 1 juli 1996 noodzakelijk zijn;
 
 verzoekt de regering de in de Beleidsbrief IHS aangekondigde toeslag op
de aftoppingsgrenzen voor (ex)groeikernen al te laten gelden voor het subsidietijdvak
1996-1997,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door het lid Poppe. Naar mij blijkt, wordt zij
voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 7 (24595).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Voorzitter! Ik zeg tegen de PvdA-fractie dat ik dat niet allemaal zelf
heb verzonnen. De PvdA was daar al eerder mee gekomen, maar zegt daar nu niets
meer over. Het is belangrijk om dat even vast te houden.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Ik heb zelfs een amendement voor u als u daar prijs op stelt.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Dat kan ook. Wij zien wel.
 
 Voorzitter! Ik heb de staatssecretaris gevraagd om de wijziging van de
Huurprijzenwet ook maar aan te houden nu de wet procesvereisten in de Eerste
Kamer voorlopig is gesneuveld. De staatssecretaris wil deze wet toch in behandeling
houden en daarom ga ik er kort op in. In de nota naar aanleiding van het verslag
kunnen wij lezen dat de PvdA deze wetswijziging een logisch gevolg vindt van
de reeks van wetsvoorstellen gericht op een vrijer huurprijzenbeleid. Het
is volgens de PvdA-fractie het sluitstuk van het huisvestingsbeleid, zoals
dat in gang is gezet. Als ik dat lees, gaan mijn nekharen overeind staan.
Op 18 maart jl. heeft de PvdA-fractie gezegd dat zij de gevolgen van dat beleid
verkeerd heeft ingeschat. Nu wil men doorgaan met het ingezette beleid en
de logische gevolgen daarvan. Dat kan ik niet helemaal met elkaar rijmen.
Je kunt niet doodleuk doorgaan met een beleid waarvan je zelf hebt gezegd
dat je het verkeerd hebt ingeschat. Het vrijere huurprijzenbeleid is, evenals
het totale huisvestingsbeleid, voor duizenden huurders een ramp. Daar moet
je niet mee door blijven sukkelen. Dat moet je vaststellen en zeggen: tot
hier en niet verder. Dat doet de PvdA niet.
 
 De SP is van mening dat de overheid de volledige verantwoordelijkheid
voor de bepaling van de huurprijzen moet terugvorderen, omdat alles erop wijst
dat het zo niet goed gaat. De vrijere huursombenadering biedt te grote onzekerheden,
juist voor de mensen met de laagste inkomens. Ook de minder vrije huurprijsbepaling
van het vorige kabinet was een ramp, maar daar ben je dan zelf bij. Hier ben
je niet meer zelf bij. Dit is een mechanisme waarvan de staatssecretaris steeds
maar hoopt dat het goed uitpakt. Dat vind ik te zwak. Met hopen komen wij
niet veel verder.
 
 De staatssecretaris zal de ontwikkelingen monitoren en dan zullen wij
het wel horen. PoppeDat gebeurt echter altijd achteraf en dan is het kalf al verdronken. Wij willen dat niet afwachten, want wij zien
nu de bui al hangen. Als de hoge huren zich uit de markt prijzen, zullen de
verhuurders de lagere huren opzoeken om toch aan hun gemiddelde huursom te
komen. Zo werkt de markt nu eenmaal.
 
 De staatssecretaris geeft zichzelf te veel eer als het gaat om de huurmatigende
werking. Ik heb er op bij interruptie op gewezen dat dit gewoon niet waar
is.
 
 Voorzitter! Ik heb helemaal niet gezegd dat het naar voren halen van de
alleenstaandenregeling slecht is. Ik vind dat natuurlijk prachtig. Waarom
wordt ook de toeslag op de aftoppingsgrenzen voor groeikernen niet eerder
ingevoerd?
 
 De staatssecretaris wijst er in de nota naar aanleiding van het verslag
op dat het in werking treden van de procesvereisten niet onbelangrijk is in
het kader van het wetsvoorstel en dat deze vereisten waarschijnlijk rechtskracht
zullen hebben gekregen vóór invoering van de wet. Dat blijkt
niet het geval. Nu is het ineens weer niet zo belangrijk. Dat bedoel ik met
een zwalkend beleid. Ik kan mij iets dergelijks herinneren van een motie over
segregatie. De staatssecretaris vond haar aanvankelijk zeer slecht, maar na
aanname door de Kamer werd deze motie plotseling een steun voor het beleid.
Dat is toch "zwalkerig"!
 
 Voorzitter! De gevolgen van het beleid van de afgelopen jaren –
niet alleen het beleid van deze staatssecretaris maar ook van zijn voorganger –
omschrijven wij, evenals de PvdA, als een crisis in de volkshuisvesting. Deze
crisis is ruim zes jaar geleden ingezet en heeft al die tijd gewoed. Op 18
maart hebben de fracties van PvdA en CDA gesproken over een inschattingsfout
toen het om de gevolgen van het beleid ging. Daarom heb ik voorgesteld om
als Kamer goed te onderzoeken welke inschattingsfouten er gemaakt zijn en
daarbij aan de orde te stellen op welke wijze die fouten hebben doorgewerkt
in regels en wetgeving, welk verband er is met de bruteringswet en welke gevolgen
zij hebben gehad voor de samenleving? Dat zou je een parlementair onderzoek
kunnen noemen. Daar wil ik buiten blijven. Het gaat mij er in ieder geval
om dat eens goed onderzocht wordt hoe het komt dat zoveel mensen diep in de
problemen zijn geraakt en dat er geen nieuwbouwwoningen met betaalbare huren
meer gebouwd kunnen worden. De resultaten van dat onderzoek kunnen de bouwstenen
zijn voor een eventuele nieuwe nota volkshuisvestingsbeleid, zoals de heer
Duivesteijn wil. Wij kunnen dan bezien hoe wij het nu niet meer sociale beleid
kunnen resocialiseren als het gaat om sociale huisvesting. Wij stemmen dus
niet in met de voorgestelde wetswijzigingen, omdat de invloed van de overheid
op het huurbeleid daardoor nog verder en te ver wordt geminimaliseerd.
 
 Ik wil in dit verband een motie indienen.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 overwegende, dat de huren in de afgelopen jaren veel meer zijn gestegen
dan met het percentage van de inflatie;
 
 overwegende, dat vele huurders door voortgaande huurverhogingen boven
de inflatie in financiële problemen komen;
 
 overwegende, dat de procesvereisten niet van kracht zullen zijn per 1
juli 1996 en er dus van een matigende werking op de huurontwikkeling geen
sprake is;
 
 verzoekt de regering de maximale huurprijsstijging per woning voor 1996
te stellen op het inflatiepercentage 1995,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door het lid Poppe. Naar mij blijkt, wordt zij
voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 30 (24465).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De heer Esselink (CDA):
 
 Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor de beantwoording van mijn
vragen. In de eerste plaats wil ik een opmerking maken over de suggestie om
een integrale herziening van de Huurprijzenwet te organiseren indien het wetsvoorstel
procesvereisten in de Eerste Kamer strandt zelfs inclusief de procesvereisten.
Ik moet daar wel bij opmerken, willen wij volgend jaar niet weer een situatie
hebben waarin er geen regels op dat punt zijn, dat zo'n wetsvoorstel, integraal
of niet, begin volgend jaar wet moet zijn. Als dat niet gebeurt, zullen wij
elkaar volgend jaar om deze tijd over dezelfde dingen opnieuw moeten bevragen
en hebben wij opnieuw een probleem. Dus ik weet niet of het zo'n goede gedachte
is om tot een integrale Huurprijzenwet te komen als het wetsvoorstel procesvereisten
in deze vorm en met deze afspraken erachter in de eerste Kamer strandt. Wellicht
is een aparte aanpak dan toch te verkiezen.
 
 Voorzitter! Ik ben blij dat de staatssecretaris volmondig heeft toegezegd
met zowel de commerciële verhuursector als de sociale verhuursector te
gaan praten over wat de ene club eigenlijk al toegezegd heeft, namelijk het
onverkort toepassen wat in het wetsvoorstel procesvereisten stond, weliswaar
met inachtneming van de 3,8%. Dat lijkt mij ook logisch. Het was ook een van
de forse kritiekpunten, zowel in het veld als in de Eerste Kamer. Het tweede
element hierbij is dat een en ander gericht moet zijn op het matigen van de
huurstijging, zoals wij er ook in deze Kamer in verwachtende zin over gesproken
hebben. Dan steekt het, denk ik, bij de commerciële sector heel nauw,
want daar is de verleiding toch groter dan in de sociale huursector, die wij
als een uiterst verantwoorde kennen.
 
 Ik ben ook blij met de toezegging van de staatssecretaris om de resultaten
van de gesprekken kort na 1 juli aan ons bekend te maken, netjes gespecificeerd.
Dat geeft ons als Tweede Kamer namelijk de mogelijkheid om te zien wat je
aan die partners hebt als er geen wetgeving is. In dat verband lijkt het mij
niet verstandig, wil de staatssecretaris dat gesprek heus voeren, als de heer
Duivesteijn zijn moties in stemming brengt. Ik zou hem willen suggereren die
aan te houden tot wij de eerste resultaten van de gesprekken hier binnen hebben,
dus ongeveer uiterlijk half april. Dan kunnen wij bezien wat de gesprekken
hebben opgeleverd. Dit lijkt mij ook correct naar de staatssecretaris.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Ik ben ertoe bereid op dit verzoek in te gaan.
 
 
 
 
 
 De heer Esselink (CDA):
 
 Met dank, want daar wordt het makkelijker van, denk ik.
 
 Voorzitter! De staatssecretaris heeft gezegd dat er duidelijkheid bestaat
over de percentages van de huurparameters. Ik ben het met hem eens –
en nu ga ik terug naar vorig jaar, toen wij elkaar ook zo stonden aan te kijken –
maar dan wel met de overtuiging die er half april bij de Kamer kan zijn dat
van de gewenste huurmatiging ook sprake is, zo wij daar bij de behandeling
van de procesvereisten en op andere momenten over hebben gesproken. Dat wil
dus zeggen dat de staatssecretaris ook met die berichten moet thuiskomen,
om het wat huiselijk te formuleren. Anders hebben wij toch een wat moeilijke
positie.
 
 Voor alle helderheid voeg ik hieraan toe dat ik er helemaal niets in zie
om nu aan die 6,5% te gaan tornen. In de commerciële sector kan dit weliswaar
enig effect hebben, met alle nuances waarvan daarbij sprake kan zijn, maar
het element dat wij er vorig jaar in hadden, namelijk druk op de staatssecretaris,
is op dit moment niet meer aan de orde. Dat was de hoofdinzet, met achter
de staatssecretaris de verhuurders en uiteindelijk de mensen die het betalen,
dus de huurders die profijt zouden hebben van enige matiging. Die grap gaat
dus volgens mij niet meer op. Ik zie best andere elementen in de moties van
collega Duivesteijn, waarvan ik zeg dat er best eens naar gekeken kan worden,
vandaar ook mijn verzoek om aanhouding. Ik deel echter de conclusie van collega
Jeekel dat de 6,5% aan de bovenkant verlagen in de gegeven situatie niet meer
het effect kan hebben dat wij er vorig jaar wel mee beoogden. Wellicht heeft
het andere effecten, maar daarover spreken wij alsdan.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Het gaat om twee moties. De ene heeft te maken met de individuele-huursubsidiegrenzen
en de tweede met die 6,5%. Bij die 6,5% gaat het niet zozeer om druk op de
staatssecretaris, alswel om druk op de sector en in het bijzonder op de particuliere
sector. Op het moment dat de heer Esselink op voorhand zegt dat hij die motie
niet zal steunen, zoals de heer Jeekel ook heeft gezegd, heeft aanhouden ook
geen zin. Het gaat dus toch wel om de vraag of de heer Esselink ruimte heeft
en of hij het overleg met de staatssecretaris op dit punt wil afwachten.
 
 
 
 
 
 De heer Esselink (CDA):
 
 Voorzitter! Ik heb zojuist aangegeven dat ik de redenering van collega
Jeekel over de 6,5% deel. Zeker als het gaat om de sociale huursector. Bij
de commerciële sector heb ik er kanttekeningen bij en leg ik een relatie
met de expeditie die de staatssecretaris in die richting onderneemt. Daarom
zeg ik dat ik in de moties van de heer Duivesteijn een aantal elementen aantref
die de moeite waard zijn en die ik half april wens te beoordelen in het licht
van de resultaten van de gesprekken die de staatssecretaris voert. Dus van
dichttimmeren of van zomaar afwijzen is wat mij betreft geen sprake.
 
 
 
 
 
 De heer Jeekel (D66):
 
 Zou de heer Esselink nog iets specifieker kunnen zijn? Ik begrijp de vraag
van de heer Duivesteijn erg goed. Eén motie gaat over 6,5% en daar
zit volgens mij geen element in dat voor de heer Esselink interessant kan
zijn. De andere motie gaat over de maximaal redelijke huurprijsgrens. Ik neem
aan dat de heer Esselink die laatste motie bedoelt.
 
 
 
 
 
 De heer Esselink (CDA):
 
 Dat is juist, en dat geldt in het bijzonder wanneer die een werking kan
hebben op de commerciële sector, wanneer wij daar – ik zeg het
weer huiselijk – onze kop stoten en dus teleurgesteld zijn in hun reactie.
En ook zij lezen mee, dus alleen dat helpt al.
 
 Voorzitter! De staatssecretaris heeft gezegd dat het een nederlaag is
voor in elk geval de huurders als het wetsvoorstel procesvereisten sneuvelt
in de Eerste Kamer. Wat mij betreft, slaat hij daarmee twee partijen over
waarvoor het expliciet een nederlaag is. Het is een formidabele nederlaag
voor de staatssecretaris zelf, die het wetsvoorstel hier en in de Eerste Kamer
heeft verdedigd. Daarnaast is het zeker een nederlaag voor de coalitie, waarvan
een deel het wetsvoorstel verminkt heeft. De CDA-fractie kon dat hier nog
voor haar rekening nemen, maar in de Eerste Kamer ziet men de keerzijde daarvan
nog scherper. Dat leidt er dan toe dat het voor 1996 de werking niet kan hebben
die het moet hebben.
 
 Tot slot. Wij hebben een kort debatje in mijn eerste termijn en bij interruptie
gevoerd over de perceptie van de staatssecretaris van de mate waarin zijn
woorden zekerheid, helderheid en duidelijkheid bieden aan alle omstanders
en actoren bij de volkshuisvesting. Gelukkig ging hij niet zover dat hij de
woorden "met gezag uitdragen" aan die zekerheid, helderheid en duidelijkheid
vastknoopte. Wat is er aan de hand? Ik constateer een toenemende kloof en
toenemend onbegrip tussen de staatssecretaris en de Eerste Kamer en de staatssecretaris
en de Tweede Kamer. Er is geen debat of er ontstaat hier gesteggel, waarbij
mensen elkaar soms nauwelijks begrijpen. Ik constateer een toenemende kloof
en onbegrip tussen de onderdelen van de coalitie in de Tweede Kamer als het
gaat om het volkshuisvestingsbeleid. Kijk naar de individuele huursubsidie,
waarbij wij drie varianten uit die richting gepresenteerd kregen. De één
sloot aan bij de staatssecretaris en de anderen varieerden wat. Ik constateer
een toenemende kloof en onbegrip tussen de staatssecretaris en het veld. De
heer Duivesteijn heeft daar net een voorbeeld van gegeven uit het blad Volkshuisvesting.
Echt, daarvoor zijn de signalen onophoudelijk. De staatssecretaris mag de
perceptie hebben dat het allemaal duidelijk en helder is. Ach, ik laat het
maar zo. Collega Duivesteijn noemt het crisis in de volkshuisvesting. Collega
Hofstra zegt dat wij al problemen genoeg hebben. En collega Jeekel, hij was
stil.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 De motie-Hofstra (24465, nr. 28) is in die zin gewijzigd, dat zij thans
luidt:
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 overwegende, dat behandeling van de wet Wijziging procesvereisten (kamerstuk
nr. 24465) door de Eerste Kamer op verzoek van de regering
is geschorst en in 1996 in elk geval niet zal worden geëffectueerd;
 
 verzoekt de regering: 
 
 
 Esselink1. de procesvereisten deel uit
te laten maken van de totale herziening van de Huurprijzenwet,
die begin 1997 moet ingaan;
 
 
 2. concrete voorstellen voor de nieuwe
Huurprijzenwet voor 1 september 1996 bij de Kamer in te dienen;
 
 
 3.
de huurparameters voor de periode 1 juli 1996 tot 1 juli 1997 niet te wijzigen,
ook niet ten aanzien van de in bepaalde gevallen maximaal toelaatbare huurstijging
van 6,5%,
 
 
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 
 
 Naar mij blijkt, wordt deze gewijzigde motie voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 29 (24465).
 
 
 
 
 
 De heer Jeekel (D66):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor zijn beantwoording.
Ik zal proberen het kort te houden. Ik heb vijf puntjes.
 
 Het eerste punt gaat over de afronding van de voorstellen rond de procesvereisten
in de Eerste Kamer. Als ik het goed zie, zijn er op dit moment drie varianten
voorhanden voor de staatssecretaris rond de afronding. Zijn eigen variant
is zo snel mogelijk afronden, namelijk volgende week, naar aanleiding van
de tekst van zijn brief. In de tweede variant, een suggestie van de heer Esselink,
moeten eerst de verschillende punten uit de brief inhoudelijk verder uitgewerkt
worden. Zij moeten wat vlees op de botten krijgen. Daarna komt er op een gegeven
ogenblik een debat ter afronding. Dat kan nog relatief snel gebeuren. Er moet
dan wel wat investering in diepgang gedaan worden. De derde variant is door
collega Hofstra gesuggereerd. Hij wil direct de procesvereisten integreren
in hetgeen er toch tamelijk snel aan moet komen, namelijk de integrale herziening
lange-termijnhuurprijsbeleid. Als wij voor de derde variant kiezen, sluit
ik mij heel snel aan bij de woorden van collega Esselink, en wel dat wij dan
moeten proberen om zo snel mogelijk te gaan.
 
 Ik schets de varianten om voor de staatssecretaris aan te geven dat de
afronding, en vooral de wijze van afronding, van het voorstel inzake de procesvereisten
heel belangrijk is. Ik denk dat op dit punt echt wijsheid is geboden. Een
vorm van wijsheid zou kunnen zijn om toch eens te kijken naar de suggestie
van de heer Esselink. Ik wil dit op mijn beurt in de richting van de staatssecretaris
suggereren. De heer Esselink maakt dat punt niet voor niets. Ik kan mij echter
wel voorstellen dat het wat lastig is. Het CDA was natuurlijk hier in de Tweede
Kamer integraal voor dit wetsvoorstel; in de Eerste Kamer is sprake van een
anti-houding. Het lijkt op een wat vervelende concessie, maar het is wellicht
verstandig om het te doen.
 
 Het tweede punt is het gesprek met de commerciële verhuurders, dat
zo snel mogelijk plaats moet gaan vinden. Wij zijn daar blij mee. Wat ons
betreft moet het iets opleveren. Levert het niets op, dan zou je inderdaad
één van de twee moties van collega Duivesteijn moeten overwegen.
Ik zeg niet "omhelzen". Dat gaat mij veel te ver. Ik wil eerst alle consequenties
goed kennen van de bevriezing. Op dat moment en alleen op dat moment zit daar
wellicht iets in, althans, de staatssecretaris kan het feit dat die motie
er ligt als een soort van stok achter de deur zien in het gesprek met de commerciële
verhuurders. Dat zal overigens geen gemakkelijk gesprek zijn.
 
 Het derde punt is het lange-termijnhuurbeleid. Daarover zullen wij van
de staatssecretaris relatief snel nadere gegevens over krijgen; dat lijkt
mij uitstekend.
 
 Voorzitter! Het zal wel duidelijk zijn dat ook wij niet willen tornen
aan de percentages van het huurbeleid. Ik vond dat de heer Hofstra de reden
daarvan het meest duidelijk naar voren bracht: er zijn langjarige afspraken
gemaakt en die afspraken zijn jarenlang tamelijk vast neergezet. In de richting
van de fracties van GroenLinks en de SP zeg ik dat je natuurlijk op grond
van betaalbaarheidsproblemen kunt besluiten dat op een bepaald ogenblik aan
die afspraken getornd moet worden, maar laten wij dat doen op een moment dat
wij daar een groot, breed en heel zakelijk debat over hebben. Laten wij dat
thema niet opvoeren bij elke discussie, of die nu gaat de hoeveelheid grasperkjes
ten aanzien van de leefbaarheid van het corporatiebezit dan wel ten aanzien
van de hoeveelheid herstructureringsnieuwbouw. Elke keer weer is een aantal
fracties in staat om het algemene thema van de relatie tussen de huurlastenontwikkeling
in den brede en de inkomensontwikkeling van de laagste-inkomensgroepen er
volledig bij te halen. Elke keer weer doen ze net alsof althans de grote meerderheid
van de kamerfracties niet vijftien jaar lang akkoord is gegaan met een forse
serie afspraken. Die afspraken zijn er nu eenmaal en ze kunnen op een bepaald
ogenblik absoluut ter discussie komen, maar dat vraagt echt een debat dat
kwalitatief en kwantitatief de grens overstijgt van het debat dat wij nu voeren.
Eigenlijk heb ik niet zo'n zin, moet ik eerlijk zeggen, om telkens dat debat
te moeten voeren, terwijl ik een debat wil voeren over hoe het zit met de
motiveringsplicht ten aanzien van de huurders – daar gaat het bij de
procesvereisten om – of over nieuwbouw. Voor een deel voeren wij hier
elke keer hetzelfde type debat.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Ik moet de heer Jeekel teleurstellen, want ik zal elke keer
dat thema naar voren brengen, zolang de mensen aan de onderkant van de maatschappij
last hebben van de hoge huren. Hij zal mij dus elke keer dat debat horen voeren.
 
 
 
 
 
 De heer Jeekel (D66):
 
 Mijn punt blijft, mevrouw Varma, dat wat er een aantal jaren geleden is
afgesproken, wat mij betreft nog steeds staat en een vorm van invulling vergt.
Als wij gezamenlijk besluiten dat heel grote debat te voeren, laten wij dat
dan ook goed voorbereiden. Maar laten wij niet elke keer weer dat debat voeren.
De heer Poppe staat nu ook weer bij de interruptiemicrofoon. Hij gaat ook
weer zeggen dat hij het volledig met de vorige spreker eens is.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):
 
 Maar het gaat toch om mensen? Vorig jaar zijn er 7000 mensen hun huizen
uitgezet! Waar hebben wij het dan over? Het gaat om mensen die hun huur niet
meer kunnen betalen.
 
 
 
 
 
 De heer Jeekel (D66):
 
 Het enige dat ik van u vraag, is een vorm van discipline.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):
 
 Ik heb discipline, en wel voor de mensen om wie het gaat en dat zal ik
hier elke keer naar voren brengen.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik sluit mij aan bij de vorige spreker.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Nee, nee! Dat is niet de bedoeling van een interruptie.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Dat was ik ook niet van plan, mijnheer de voorzitter.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Dan moet u ook niet zeggen dat u zich aansluit.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Ik wil mijnheer Jeekel uit de problemen helpen. Hij wil niet dat het debat
over inkomens en huurprijzen steeds opnieuw plaatsvindt, met alle ellende
die er voor de huurders aan vastzit. Als hij onze suggestie opvolgt, dat de
politiek nu eindelijk moet vaststellen wat een redelijk deel van het inkomen
is dat aan huur moet worden betaald, de zogeheten huurquote, is hij van mij
af; en anders niet.
 
 
 
 
 
 De heer Jeekel (D66):
 
 Dat is mij iets te simpel.
 
 Voorzitter! In de richting van de heer Duivesteijn zeg ik het volgende.
Wij vinden niet dat er een nieuwe nota volkshuisvesting nodig is. Ik vind
het een beetje ouderwets. Een aantal jaren geleden was het gebruikelijk om
telkens wanneer je een bepaald beleidsterrein wilde profileren, te zeggen
dat er maar een nieuwe nota moest komen. Wij vinden wel dat de ordening, die
is geaccordeerd en die primair is bedacht door een PvdA/CDA-kabinet dat aan
dit kabinet voorafging, absoluut niet af is. Ik heb dat al vaker gezegd. Die
ordening moet gewoon een goede invulling krijgen.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Deel twee.
 
 
 
 
 
 De heer Jeekel (D66):
 
 Dat is absoluut waar. Het betekent wat mij betreft helemaal niet dat er
een nieuwe nota moet komen, niet één focuspunt waarop alles
gericht moet zijn, maar een werkprogramma waarin is aangegeven: dat is de
ordening. Dat moet de manier zijn waarop de regering aan deze ordening zal
werken. Hierbij past een klein werkprogramma van een paar A4'tjes over de
samenhangende projecten. Een dergelijk werkprogramma kan geen kwaad. Hierin
dienen ook tijdstippen te worden opgenomen. Dan kan ook de heer Hofstra het
geld voor de aanschaf van een agenda in zijn zak houden, omdat we dan samen
een gedeelde agenda hebben met betrekking tot de vraag hoe we op het gebied
van de volkshuisvesting de komende twee jaar verder gaan. Daar zie ik wat
in, maar ik zie niets in een nota volkshuisvesting.
 
 
 
 
 
 De heer Verkerk (AOV):
 
 Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor zijn antwoord. Als hij in
de verdediging wordt gedwongen, komt hij met een opsomming van wat het kabinet
voor de volkshuisvesting heeft gedaan. Ik vraag hem dit eens op papier te
zetten, zodat er duidelijkheid komt. Op één punt bestaat nog
spanning: de betaalbaarheid van de huren. Ik twijfel eraan of die spanning
door het overleg met de ROZ, met de commerciële en de sociale sector,
wordt weggenomen en of een werkelijke huurmatiging het resultaat is. Ik zie
met interesse, maar ook met zorg, de cijfers tegemoet die de staatssecretaris
ons medio april zal presenteren. Ik meen dat er niet veel van terecht zal
komen. Als je in de geest van iets handelt – in dit geval in de geest
van de procesvereisten – dan is dit voor verschillende uitleg vatbaar.
De staatssecretaris moet de moties-Duivesteijn in zijn portefeuille meenemen
als hij het overleg gaat voeren.
 
 Ik vraag me af wat hij met het oog op de toepassing van de wet wil met
de criteria die de huurcommissies zullen ontwikkelen. Kunnen we die ook in
concept in april verwachten? Of meent de staatssecretaris dat die criteria
in de praktijk moeten worden ontwikkeld? Het is bekend dat de huurcommissies
in de praktijk veel jurisprudentie vormen. Als die criteria niet in april
komen, dan vraag ik de staatssecretaris om ze snel beschikbaar te stellen.
Anders wordt het een zaak van lange adem. Hoe het met het wetsvoorstel inzake
de procesvereisten gaat, zien we allemaal ook nog wel een keer!
 
 
 
 
 
 Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):
 
 Voorzitter! De staatssecretaris zei dat het wetsvoorstel inzake de procesvereisten
volgende week opnieuw in de Eerste Kamer aan de orde komt. Als ik hem goed
begrijp, is hij heel optimistisch over de behandeling daar. Hij denkt dat
dit wetsvoorstel wordt aangenomen. Waar baseert hij dit optimisme op? Waarom
denkt hij dat die wet door de Eerste Kamer wordt aangenomen? Ik hoop niet
dat hij denkt dat dit door de brief komt die hij ons vanmorgen heeft laten
bezorgen. Ik maak me hier grote zorgen over, omdat ik door de brief van vanmorgen
niet overtuigd ben. De staatssecretaris vroeg de collega's Esselink en Hofstra
om contact op te nemen met hun fracties in de Eerste Kamer. Volgens mij is
dit niet juist. Ik denk dat de heer Esselink het goed verwoord heeft, dat
hij geen loopjongen is. Natuurlijk zijn er allerlei informele gesprekken,
maar de staatssecretaris moet er niet op rekenen dat de collega's Hofstra
en Esselink dat wel even voor hem regelen. Hij moet op zichzelf vertrouwen.
Hij moet zelf de Eerste Kamer kunnen overtuigen. Hij kan die niet overtuigen
met de brief die hij geschreven heeft wat mij betreft. Ik ben dus benieuwd
hoe hij de Eerste Kamer gaat overtuigen dat de wet procesvereisten moet doorgaan
en dat dit een goede wet is.
 
 Ik heb de staatssecretaris in eerste termijn gevraagd of hij komt met
een verbetering van de positie van de huurders. Hij heeft gezegd dat hij met
een integraal voorstel komt voor de verbetering van de positie van de huurders.
Wanneer komt hij daarmee? Natuurlijk is het goed dat hij met een integraal
voorstel komt. Ik kijk daarnaar uit, want ik heb al in eerste termijn gezegd
dat het zo niet kan en dat wij zeker de positie van de huurders moeten verbeteren.
 
 In eerste termijn heb ik een aantal zaken aangegeven. Collega Duivesteijn
is daar in tweede termijn op ingegaan door te zeggen dat er een nieuwe agenda
voor volkshuisvesting moet komen. Wel, het kan mij niet schelen of het een
nieuwe agenda is, of een nieuwe nota of een nieuwe notitie, of een A4'tje
of hoeveel A4'tjes het zijn. Dat kan mij niet schelen, als deze Kamer maar
samen met de staatssecretaris tot voorstellen kan komen en als hij ons maar
een "praatpapier" of hoe dat moet heten, kan bieden, waarin hij aangeeft hoe
hij de komende tweeënhalf jaar met deze Kamer gaat samenwerken om de
positie van de huurders te verbeteren. En als hij maar komt met een samenhangend
beleid, een beleid van beheersbaarheid, leefbaarheid, tegengaan van segregatie, en een beleid op de andere punten waar wij iedere keer
over praten, het verlagen van de huur en de positie van de minima. En de heer
Jeekel kan het de fractie van GroenLinks niet verbieden om daar iedere keer
over te praten. Het gaat bij ons om de positie van de minima en dat zullen
wij iedere keer naar voren brengen.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Mijnheer de voorzitter! Wij hebben het vandaag over de wet procesvereisten
in de Eerste Kamer. Ik moet beginnen met mevrouw Varma op dat punt een beetje
teleur te stellen. Ik ben niet zozeer optimistisch, maar ik vind dat ik goede
argumenten heb. Argumenten die ik heb genoemd in eerste termijn en die naar
mijn stellige overtuiging voor de Eerste Kamer ook belangrijke argumenten
zijn, gezien de bezwaren die de Eerste Kamer zelf in de behandeling heeft
aangevoerd. U moet mij niet te veel optimisme dan wel pessimisme aanwrijven.
Ik zie dat wel. Ik heb goede argumenten daarvoor.
 
 Het zou mij buitengewoon spijten als het wetsvoorstel het niet zou halen.
Dan kom ik in een andere situatie, de situatie waar de heer Hofstra wat uitgebreider
op is ingegaan. De vraag is hoe je dan verder gaat. Dan ga je dus verder met
een integraal voorstel. De heer Esselink zei dat, als je een aantal zaken
eerder wilt regelen, je ze misschien toch voorafgaand aan het integraal voorstel
zult moeten regelen. Ik denk dat dit wijsheid is, wat niet wegneemt dat je
toch uiteindelijk tot een samenhangend geheel moet zien te komen.
 
 Ik zie het aldus. En dan neem ik een aantal opmerkingen bij elkaar. Binnenkort
komt naar u toe een naar mijn gevoel zeer structurerend stuk dat ingaat op
de vraag wat de sociale sector kan doen, hoe de financiële positie is
en wat er geïnvesteerd moet worden. Daar spelen dus de argumenten van
de leefbaarheid, het stedenbeleid en de segregatieproblematiek. Dat zit er
allemaal in. Dan hebben wij dus twee grote documenten. Het eerste is dit.
Daar kan ik aan toevoegen een lijstje met zaken die eventueel daarbuiten nog
op een moment aan de orde zijn, die wij met elkaar zouden moeten bespreken.
Ik denk bijvoorbeeld aan zaken die op dit moment niet aan de orde zijn, zoals
de planning van de herziening BBSH en dergelijke. Dat is een tijdtabel, maar
wel één die helder zicht geeft op wat er op welk moment moet
gebeuren. Maar het stuk dat ik u toestuur, is een structurerend stuk. Daar
zit dus die hele sociale sector buitengewoon zwaar in, ook in z'n consequenties
voor het huurbeleid en in relatie tot de investeringen en de afwegingen die
daarbij gemaakt moeten worden. Ik meen dat dit het stuk is, dat ik overigens
toegezegd heb en dat ook zal voldoen aan de wens om die onderlinge samenhang
weer goed in beeld te krijgen. Daar hebben wij hard aan gewerkt. Het begint
nu z'n vorm te krijgen.
 
 Ik kom bij de inbreng van de verschillende woordvoerders. Ik ben de heer
Duivesteijn erkentelijk voor zijn opmerking dat voor het eerst sinds lange
tijd nu de positie van de mensen met IHS verbetert. Ik geef iedereen toe dat
je nog kunt discussiëren over de mate hiervan en over de vraag of het
voldoende is, maar die mensen gaan nu voor het eerst erop vooruit, op een
behoorlijke manier. Hieruit blijkt dat dit zeer veel prioriteit heeft gekregen
van het kabinet, dat buitengewoon zuinig moet omspringen met de financiële
middelen. Niet alleen nu, maar ook in de voorstellen voor 1997 en de komende
jaren is er behoorlijk wat geld bij gekomen. Dat is een andere situatie dan
waarmee wij begonnen. Ik ben dan ook blij met de steun die het wetsvoorstel
over de IHS gekregen heeft en, naar ik mag aannemen, ook in de Eerste Kamer
zal krijgen, omdat wij hiermee tenminste die omslag ingezet hebben. Ik praat
graag op 15 april verder met de Kamer over de vraag hoe wij structureel hiermee
doorgaan. De Kamer krijgt nog een brief van mij over de financiële situatie,
maar dat is de gang die wij met elkaar ingezet hebben.
 
 De heer Duivesteijn vroeg naar artikel 19 van het wetsvoorstel. De heer
Hofstra heeft er een andere opvatting over dan hij. Misschien kan ik hen beiden
van dienst zijn. In het voorstel dat om advies naar de RAVO is gezonden, was
een wijziging van artikel 19 opgenomen waarmee werd beoogd de daarin opgenomen
vormvereisten af te schaffen. De RAVO adviseerde om dat niet te doen zolang
de procesvereisten nog niet waren ingediend. Daarop is besloten om artikel
19 in de bestaande vorm te handhaven. Het wetsvoorstel bevat dan ook geen
voorstel tot het wijzigen van artikel 19. De processuele waarborgen van artikel
19 blijven dus gewoon bestaan; die zekerheid blijft. Als je die niet zou hebben,
zou de huurder minder rechten krijgen dan hij nu heeft. Dat kan niet onze
bedoeling zijn.
 
 Gaat die normhuurcompensatie nu automatisch? Nee, dat is zeker geen automatisme.
Er is in het regeerakkoord afgesproken dat wij geld reserveren voor 2% normhuurcompensatie
jaarlijks. Dit hebben wij tot nu toe ook gedaan. Voor een jaar zetten wij
het geld in bij de totale hoeveelheid geld voor het voorstel voor de IHS voor
1997. Los van dat ene jaar kan elk jaar worden afgewogen of de 2% normhuurcompensatie
wordt ingezet en of het dan 2% moet zijn. Dit zit altijd in de voorstellen
waarover de Kamer beslist. De Kamer heeft er dus volledige zeggenschap over.
Essentieel is dat het geld ervoor gereserveerd is in deze hele kabinetsperiode.
Het wetsvoorstel verandert daar helemaal niets aan. De rechten van de Kamer
voor de 2% normhuurcompensatie blijven volledig intact. Ik ben er tot nu toe
erg blij om dat wij die hebben kunnen toekennen, omdat hiermee de ergste pijn
gelenigd wordt.
 
 De heer Hofstra sprak over consistent beleid voor decentralisatie. Op
dat spoor werken wij inderdaad voort.
 
 De heer Poppe zei dat de schande van de hoge kwaliteitskorting al zo lang
heeft bestaan. Mag ik dan nu constateren dat deze niet meer bestaat voor iemand
die een gemiddelde huurstijging kent? Huurders die lager dan het gemiddelde
zitten, hebben een zeker voordeeltje en huurders die hoger dan het gemiddelde
zitten, hebben een zeker nadeeltje. Wij zijn het dan wel eens over de systematiek.
Voor het toenemende probleem van de hoge kwaliteitskorting hebben wij nu de
zwaai gemaakt en gelukkig is het geld erbij geleverd om dat te doen.
 
 De heer Poppe zei dat er geen betaalbare woningen meer worden gebouwd.
Ik denk dat hij op dit punt te pessimistisch is. Ik noemde al het voorbeeld
van de ƒ 650. Het is nog steeds mogelijk, maar het is wel moeilijk.
Dat is duidelijk. Daarover ben ik het met hem eens. 
 
 Wordt de invloed van de overheid geminimaliseerd bij het voorstel tot
aanpassing van de Huurprijzenwet? Die benadering klopt. De overheid raakt
het laatste restje invloed op de huurprijssamenstelling kwijt. Maar wil de
heer Poppe dan nog één keer het volgende bedenken? Toen de overheid
de huren bepaalde, waren zij maximaal hoog: 5,5%. Mag ik hem ook nog vragen
zich toch nog eens één keer te realiseren dat wat nu nog verplicht
is – vier maal 5,5% – in dit wetsvoorstel wordt geschrapt? De
betrokkenen gaan er alleen maar op vooruit op dit punt. Ik wil hem nog eens
vragen om te overwegen het wetsvoorstel te steunen, want het is voor de mensen
werkelijk beter als de verplichting van vier maal 5,5% vervalt. Mijn inschatting
is, dat de mensen buitengewoon veel beter af zouden zijn.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Mijn probleem is, dat er een zekere verslechtering in zit en ook een zekere
verbetering. Die moet je tegen elkaar afwegen en dat is moeilijk, omdat het
in één wetsvoorstel zit. Natuurlijk zal ik het nog even goed
bekijken. Toen de overheid de hogere huren nog niet bepaalden, zaten wij er
nog niet bij en toen ging het helemaal fout.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Mag ik dat voor rekening van de heer Poppe laten!
 
 Voorzitter! Op de vraag van de Esselink of niet voorafgaand aan iets integraals
iets moet gebeuren als de Eerste Kamer onverhoopt het wetsvoorstel procesvereisten
zou verwerpen, heb ik al geantwoord. Het overleg zal in ieder geval plaatsvinden
en ik zal de Kamer daarover rapporteren. Op zijn minst verwacht ik een inspanningsverplichting.
Dat is toch niet onredelijk? Of ik die getalsmatig kan weergeven, is een heel
ander hoofdstuk, maar ik wil op zijn minst die inspanningsverplichting bepleiten.
Na 1 juli zal ik eveneens de huurstijging rapporteren, zoals die in feite
gerealiseerd is. Ik ga er nog steeds van uit dat de ingezette matiging –
4% als gemiddelde – niet ter discussie staat ondanks het feit dat het
wetsvoorstel procesvereisten in een moeilijk vaarwater is gekomen. Zeker in
de sociale sector bestaat breed het gevoelen, dat huurmatiging een hoge prioriteit
moet hebben. Ik geef de heer Esselink gaarne toe dat de commerciële sector
op dat punt wat kwetsbaarder is.
 
 De vraag is gesteld of het een formidabele nederlaag voor de staatssecretaris
en een nederlaag voor de coalitie betekent als het wetsvoorstel het niet haalt.
Het zou in ieder geval mijn eerste nederlaag zijn. Het zou de eerste keer
zijn dat een voorstel van mij het niet haalt. Ik zou dat zeer betreuren, niet
voor mijzelf maar voor de betrokkenen, de huurders die er belang bij hebben.
Daar zit namelijk het probleem. Voor het overige wil ik niet vooruitlopen
op de stemming in de Eerste Kamer. Laat ons de wijsheid betrachten om eerst
eens af te wachten wat eruit rolt.
 
 De Kamer krijgt binnenkort het structurerende stuk over alle onderdelen:
de investeringen, de daarbij behorende huren, de onderdelen van die investeringen
in nieuwbouw, onderhoud en dergelijke. Dat is naar mijn gevoel wat de heer
Esselink ook wil hebben. Dan zal hem ook blijken dat op dat punt met het veld
buitengewoon intensief is samengewerkt. Het zou namelijk ook niet anders kunnen.
 
 De heer Jeekel heeft opgemerkt dat de ordening niet af is. Zeker niet
en ik heb al gezegd wat er van de programmering nog aan de orde is.
 
 De heer Verkerk heeft gevraagd of het overleg iets oplevert. Ik stel voor
dat af te wachten, maar ik doe een dringend beroep op juist de commerciële
sector om op dat punt matiging te betrachten. Ik hoop dat de heer Verkerk
het niet erg vindt als ik nu niet inga op de criteria van de wet procesvereisten.
Ik wil namelijk eerst de stemming in de Eerste Kamer afwachten. Als het voorstel
inderdaad wordt aangenomen, zal ik de heer Verkerk met plezier van dienst
zijn.
 
 Voorzitter! Ook de vraag van mevrouw Varma naar een samenhangend document,
waarover in brede zin gesproken kan worden. Ik zie heel goed de discussie
over de betaalbaarheid, ook in dat document. Wat dat betreft is er alle reden
om daarover te spreken, zoals op 15 april zal gebeuren.
 
 Voorzitter! Ik heb begrepen dat de moties op de stukken nrs. 26 en 27
zijn aangehouden.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Die conclusie is nog niet getrokken, omdat de heer Duivesteijn dat niet
als zodanig heeft aangekondigd.
 
 
 
 
 
 De heer Duivesteijn (PvdA):
 
 Voorzitter! Ik zou het heel chic vinden.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 De moties maken nu nog deel uit van de beraadslaging.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Tommel:
 
 Voorzitter! TommelMet betrekking tot de motie op stuk nr.
26 heb ik reeds opgemerkt, dat ik het niet verstandig vind op dit moment de
huurparameters van 6,5% te wijzigen. Er is op dat punt een consistent beleid
nodig. Het zou tot grote onduidelijkheid in de sector leiden als wij daaraan
nu nog zouden beginnen. Zowel uit een oogpunt van volkshuisvesting als uit
een oogpunt van ordening moet ik aanvaarding van deze motie ontraden.
 
 De motie op stuk nr. 27 strekt ertoe de maximaal redelijke huurprijsgrens
dit jaar te bevriezen op het huidige niveau. Daarvoor geldt hetzelfde. Wij
hebben in het huurdebat afspraken gemaakt hoe wij hiermee om zouden gaan.
Als een dergelijke motie wordt aangenomen, helpt zij mij zeker niet bij mijn
overleg met de sector. Ook die motie moet ik ontraden. Ik houd mij bij de
huurparameters zoals die zijn vastgesteld. Bovendien geldt voor beide moties,
dat ik op dit moment gelukkig nog geen enkele indicatie heb dat het getal
van gemiddeld 4% huurstijging voor dit jaar niet het juiste getal zou zijn.
Het is dus geen ontwikkeling in een ongunstige richting.
 
 De gewijzigde motie van de heer Hofstra op stuk nr. 29 is ingewikkeld.
Ik geef een oordeel per onderdeel. De heer Hofstra vraagt allereerst de procesvereisten
deel uit te laten maken van de totale herziening van de Huurprijzenwet die
begin 1997 moet ingaan. Ik wil daarbij twee kanttekeningen plaatsen. Ik ga
er nog steeds van uit dat het wetsvoorstel procesvereisten in de Eerste Kamer
wordt aangenomen. Als dat niet het geval is, ga ik kijken welke onderdelen
op dit punt in een integrale wetgeving kunnen worden weergegeven en welke
onderdelen er misschien iets naar voren getrokken moeten worden. In die geest
is het antwoord dus "ja".
 
 Bij punt 2 vraagt de motie, concrete voorstellen voor een nieuwe Huurprijzenwet
voor 1 september 1996 bij de Kamer in te dienen. Ik kan dat tijdstip niet
toezeggen, voorzitter. Het betreft hier een zodanig omvangrijk karwei, dat
ik graag later bij u terugkom over datum en invulling. Dat doet niets af aan
de integraliteit als hoofdkenmerk. Misschien mag ik de heer Hofstra eraan
herinneren dat bij de voorstellen die ik bij mijn brief van 17 november heb
ingediend, de planning was deze 1 januari 1998 te laten ingaan? Laten wij
niet al te optimistisch zijn.
 
 Met het derde onderdeel van de motie op stuk nr. 29 ben ik het zeer eens.
Met deze kanttekeningen zie ik de motie inderdaad als een stevige steun in
de rug.
 
 In de motie op stuk nr. 30 verzoekt de heer Poppe de regering de maximale
huurstijging per woning voor 1996 te stellen op het inflatiepercentage 1995.
Het zal de heer Poppe niet verrassen dat ik deze motie ten stelligste moet
ontraden vanwege de consequenties.
 
 In de motie op stuk nr. 7 van de heer Poppe wordt de regering verzocht
de in de Beleidsbrief IHS aangekondigde toeslag op de aftoppingsgrenzen voor
(ex)groeikernen al te laten gelden voor het subsidietijdvak 1996-1997. Praktisch
gesproken, voorzitter, is deze motie onuitvoerbaar. Ik breng daarmee de uitbetaling
in gevaar voor alle mensen die huursubsidie hebben. Dat kan nooit de bedoeling
zijn. Bovendien heb ik voor de uitvoering van de motie niet de financiële
middelen ter beschikking. Mijn eerste argument is echter het belangrijkste.
Wij kunnen niet in een situatie komen dat mensen die het geld hard nodig hebben,
het in juni gewoon niet kunnen krijgen. Ik zou aanvaarding van de motie dan
ook ten stelligste willen ontraden.
 
 
 
 
 
 De (algemene) beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik stel voor, aanstaande dinsdag te stemmen.
 
 
 
 
 
 Daartoe wordt besloten.
 
 
 
 
 
 Sluiting 20.05 uur
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19951996-65-4494-4529.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl