Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap tot beperking van meervoudige nationaliteit en tot invoering van het verlies van het Nederlanderschap wegens het toebrengen van ernstige schade aan de essentiële belangen van het Koninkrijk of van een of meer van zijn landen (30166, R1795)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2006-2007, pag. 471-494

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

18-10-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

nr. 8, pagina 471-494

04-10-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30166Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Algemene financiële beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota 2007 (30800), en de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 2007 (30800 IXA); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 2007 (30800 IXB); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het BTW-compensatiefonds voor het jaar 2007 (30800 G)Pagina 439-469
Behandeling van het wetsvoorstel Regels inzake de financiering bij uitvoering van socialezekerheidswetten door intergemeentelijke samenwerkingsverbanden en inzake voorschotverstrekking op grond van de Wet werk en bijstand (30679)Pagina 504-507
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Algemene Ouderdomswet in verband met samenwonen ten behoeve van zorg voor een hulpbehoevende (30666)Pagina 499-504
Presentie en opening (woensdag 4 oktober 2006)Pagina 439-439
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Algemene nabestaandenwet en enige andere wetten in verband met de verlening van een tegemoetkoming aan personen die een uitkering ontvangen op grond van de Algemene nabestaandenwet (30667)Pagina 507-509
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap tot beperking van meervoudige nationaliteit en tot invoering van het verlies van het Nederlanderschap wegens het toebrengen van ernstige schade aan de essentiële belangen van het Koninkrijk of van een of meer van zijn landen (30166, R1795)Pagina 471-494
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (woensdag 4 oktober 2006)Pagina 509-510
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag in verband met de invoering van bestuursrechtelijke handhaving (30678)Pagina 494-499
Regeling van werkzaamheden (woensdag 4 oktober 2006)Pagina 469-471

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 270 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging
van de Rijkswet op het Nederlanderschap tot beperking van meervoudige nationaliteit
en tot invoering van het verlies van het Nederlanderschap wegens het toebrengen
van ernstige schade aan de essentiële belangen van het Koninkrijk of
van een of meer van zijn landen (30166, R1795).De algemene beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Sterk (CDA):Voorzitter. Vandaag spreken wij over een wetsvoorstel dat in het voortraject,
zelfs nog voordat de wetswijziging er lag, al veel stof heeft doen opwaaien.
Het is een uitwerking van een motie van het CDA, die wij in november 2000
hebben ingediend, en die is aangenomen. De achterliggende gedachte van de
motie is, dat het verkrijgen van een nationaliteit geen papieren werkelijkheid
is, maar vraagt om een bewuste keuze om staatsburger te willen zijn, in dit
geval van Nederland. Staatsburgerschap geeft rechten en plichten, en zo krijgen
bijvoorbeeld de nieuwe Nederlanders een actief en een passief stemrecht, en
de mogelijkheid om benoembaar te worden in bepaalde ambten, en bijvoorbeeld
rechter te worden.Het dragen van de Nederlandse nationaliteit veronderstelt een reële
band tussen degenen die de Nederlandse nationaliteit heeft, en Nederland zelf.
Een staatsburger zijn verhoudt zich daarmee dus slecht met het door middel
van nog een andere nationaliteit tevens staatsburger zijn van een ander land.
Dat raakt ook het integratievraagstuk. Naturalisatie is de kroon op de integratie.
In het rapport van de commissie-Blok konden wij terugzien dat de invloed van
het land van herkomst groot is op onze migranten in Nederland. Zo blijkt bijvoorbeeld
dat landen van herkomst die andere nationaliteit gebruiken om invloed uit
te oefenen op de staatsburgers hier in Nederland. Kiezen voor Nederland betekent
dus ook kiezen voor het staatsburgerschap van Nederland, en afstand doen van
de nationaliteit van het land van herkomst.Een probleem met de dubbele nationaliteit is overigens ook dat burgers
met een meervoudige nationaliteit waarvan één de Nederlandse
is, in het buitenland niet zonder meer een beroep kunnen doen op hulp van
de Nederlandse ambassade of het Nederlandse consulaat. Dat geldt zeker niet
als zij zich in het land bevinden waarvan zij ook de nationaliteit dragen.
In zo'n geval kan het land immers een besluit nemen of consulaire hulp al
dan niet wordt toegestaan. Als dat besluit negatief uitvalt, kan Nederland
haar staatsburger niet bijstaan. Dat is een reden om de meervoudige nationaliteit
te beperken, iets waarover wij hier al meerdere malen hebben gediscussieerd,
als wij het hadden over kinderen die worden achtergelaten in het land van
herkomst van hun ouders, en over kindontvoeringen.Een ander punt rond de dubbele nationaliteit is dat het ook ongewenst
gebruik in de hand kan werken. Zo impliceert namelijk het hebben van de Nederlandse
nationaliteit dat men vrij verkeer heeft binnen de grenzen van de Europese
Unie. Dat maakt het bijvoorbeeld makkelijker om werk te vinden. In het land
van herkomst maakt men weer gebruik van de betreffende nationaliteit van dát
land. Dat is in de ogen van de CDA-fractie een onjuiste reden om het Nederlands
staatsburgerschap te krijgen. Ik gaf al eerder aan: staatsburgerschap omvat
voor ons een principiële keuze.Ten slotte is er ook nog een juridisch argument. Een van de doelstellingen
van de Rijkswet op het Nederlanderschap is de beperking van de meervoudige
nationaliteit. Het blijkt echter dat in de praktijk maar liefst 62%
van de Nederlanders een meervoudige nationaliteit heeft. De uitzondering is
dus de regel geworden. Inzet van het CDA is om de meervoudige nationaliteit
weer de uitzondering te laten worden. Na invoering van het wetsvoorstel zal
dit percentage moeten worden teruggedrongen naar in ieder geval minder dan
50. Daarmee is de regel niet meer de uitzondering. Maar uiteindelijk is dat
nog steeds een aanzienlijk percentage. Wij vinden het dan ook jammer dat het
blijkbaar niet is gelukt, dit percentage op dit moment verder terug te dringen.In deze discussie is heel veel het woord "loyaliteit" gevallen.
De minister geeft in de beantwoording van de vragen aan dat wat haar betreft
dit begrip te complex is om in een debat over integratie en meervoudige nationaliteit
als toetssteen te gebruiken. Niet beweerd kan worden dat het hebben van een
dubbele nationaliteit onder alle omstandigheden leidt tot een probleem voor
de loyaliteit in Nederland. Die opvatting delen wij. De in de motie geformuleerde
eis om het bezitten van een dubbele nationaliteit zo veel mogelijk tegen te
gaan, is niet een eis om geen loyaliteit meer te mogen voelen ten opzichte
van het land van herkomst. Immers, voor iedereen is het belangrijk om te weten
waar je wortels liggen. Dan maakt het niet uit of dat Friesland, Utrecht,
Marokko of de Nederlandse Antillen is. Het gaat mij erom dat staatsburgerschap
van een land zich niet verhoudt met het tegelijkertijd staatsburger zijn van
een ander land. Het vraagt een bewuste keuze voor een toekomst in Nederland
en veronderstelt een reële band met Nederland. Het gaat om de vraag of
men zich in de eerste plaats Nederlander voelt. Nogmaals, volgens de CDA-fractie
verdraagt zich dit niet met de dubbele nationaliteit.Van een staatsburger mag verwacht worden dat hij of zij zijn of haar steentje
bijdraagt aan de samenleving. Het gaat niet om een papieren werkelijkheid,
het gaat echt om betrokken deelname.De heer Dijsselbloem (PvdA):Mevrouw Sterk benadrukt dat loyaliteit aan Nederland niet samengaat met
het hebben van een dubbele nationaliteit. Ik wijs haar erop dat het om meer
dan een miljoen mensen gaat met een dubbele nationaliteit. Dat
zijn mensen die volstrekt legitiem meerdere paspoorten hebben. Die mensen
hebben daar soms voor geopteerd, maar soms hebben zij al vanaf hun geboorte
twee paspoorten. Wat voor boodschap geeft mevrouw Sterk al die mensen? Twijfelt
zij aan hun verbondenheid met Nederland zolang zij twee paspoorten hebben?Mevrouw Sterk (CDA):Ik heb aangegeven dat het hier niet over een loyaliteitsvraagstuk gaat.
Het begrip loyaliteit is breder dan alleen de discussie over dubbele nationaliteit.
Het gaat mij erom dat de rijkswet ervan uitgaat dat nationaliteit niet deelbaar
is met andere landen. In feite is de uitzondering de regel geworden. Er zijn
veel meer mensen met een dubbele nationaliteit dan mensen die geen dubbele
nationaliteit hebben. Daarbij wordt ook in deze rijkswet verondersteld dat
mensen een reële band moeten hebben met hun land. Daar staat het staatsburgerschap
voor. Dat wordt tot uitdrukking gebracht in de nationaliteit. Het begrip loyaliteit
gaat verder. Het hebben van een dubbele nationaliteit of één
nationaliteit zegt niets over de loyaliteit. De keuze van het land waar men
staatsburger wil zijn, zegt echter wel iets.De heer Dijsselbloem (PvdA):Er zijn mensen die bij hun geboorte direct een dubbele nationaliteit hebben.
Adviseert het CDA aan deze mensen om één van hun paspoorten
op te geven, omdat anders betwijfeld moet worden of zij wel volledig gaan
voor Nederland? Mevrouw Sterk zou dit ook kunnen zien als een "sign of
the times". Het hoort bij de tijdgeest. Veel mensen zullen in de toekomst,
misschien meer dan zij wenst, twee paspoorten hebben.Mevrouw Sterk (CDA):Ik heb net al aangegeven dat het vooral een principiële discussie
is over wat de nationaliteit inhoudt. Het staatsburger zijn in twee landen
betekent bijvoorbeeld dat iemand in twee landen kiesrecht heeft of rechter
zou kunnen worden. Dit verhoudt zich niet tot elkaar. Het gaat erom waar je
je standbeen en waar je je dansbeen neerzet. Van mensen die in Nederland leven,
mag je verwachten dat zij kiezen voor het Nederlands staatsburgerschap. Nogmaals,
dit zegt niets over loyaliteit. Natuurlijk heeft men loyaliteit met het land
van herkomst, zeker als daar nog een deel van de familie woont. Het uitgangspunt
van de rijkswet voor het Nederlanderschap, waar wij het vandaag over hebben,
is dat er geen deelbaar nationaliteitsbegrip bestaat. Dan vind ik het raar
dat wij in Nederland zien dat meer mensen een dubbele nationaliteit hebben
dan niet. Dat past niet bij de voorliggende rijkswet. Ik heb net aangegeven
welke problemen daarmee samenhangen. Vrouwen die worden achtergelaten in hun
land van herkomst en die een beroep doen op het Nederlandse consulaat, kunnen
vanwege de dubbele nationaliteit onder het recht van het land van herkomst
vallen. Om die reden kunnen zij dan niet geholpen worden. Daarmee creëren
wij tweederangsburgers. Wij kunnen dan onze eigen staatsburgers niet bijstaan.De heer Dijsselbloem (PvdA):Ik heb van minister Donner geleerd dat het interessant kan zijn om een
zuivere redenering tot de ultieme consequentie door te trekken. Wat is voor
u de ultieme consequentie van deze redenering? Vindt u dat meer dan een miljoen
mensen in Nederland die volstrekt legitiem meer paspoorten hebben één
paspoort moeten inleveren? U spreekt uw teleurstelling uit over het wetsvoorstel,
omdat u geen mensen met dubbele paspoorten wilt. Welke aanvullende voorstellen
doet u? Wat moeten de mensen met een dubbele nationaliteit als u er geen consequentie
aan verbindt? Het is deels gevraagd, maar deels ook ongevraagd, de realiteit
van hun leven.Mevrouw Sterk (CDA):Wij spreken vandaag over een wetswijziging die beoogt dat het hebben van
meervoudige nationaliteiten verder wordt teruggedrongen. Wij willen als CDA-fractie
daar niet verder in gaan. Ik vind dat een nationaliteit niet deelbaar is.
Je kunt in principe geen staatsburger zijn van twee landen tegelijk. Natuurlijk
zijn hier uitzonderingen op. Dat zijn de landen van herkomst die het niet
toestaan dat men die nationaliteit opgeeft en dat is een groot probleem. Wij
hebben de minister meermalen gevraagd om daarover in gesprek te gaan met een
land als Marokko. Dat zijn voor ons redenen om er grote vraagtekens bij te
zetten. Die dubbele nationaliteit willen wij zoveel mogelijk terugdringen;
wij willen geen tweederangsburgers.Mevrouw Azough (GroenLinks):U brengt mij in verwarring. U stelt dat die dubbele nationaliteit ertoe
zou leiden dat je geen reële band met Nederland hebt. Voor u staat iemand
met een dubbele nationaliteit. Ik ben zowel Marokkaanse als Nederlandse en
ik heb twee paspoorten. Zou ik dan geen reële band met Nederland hebben?
Deze wetswijziging verandert niets voor de vrouwen die worden achtergelaten
in Marokko, want zij mogen hun Marokkaanse nationaliteit niet opgeven. Zij
worden dus behandeld als Marokkaanse. De Nederlandse overheid dient de Nederlandse
nationaliteit juist veel sterker te benadrukken. Nederland moet deze vrouwen
niet doorverwijzen naar de Marokkaanse overheid.Mevrouw Sterk (CDA):U vindt dat wij het verder niet meer moeten hebben over die dubbele nationaliteit,
terwijl ik vind dat wij met Marokko in gesprek moeten gaan. Die mensen kunnen
er niet voor kiezen om de Marokkaanse nationaliteit op te geven. Ik krijg
e-mails van mensen die zijn getrouwd met een Marokkaanse partner of van Marokkanen
zelf die niet willen dat hun zoon of dochter de Marokkaanse nationaliteit
krijgt. Die keuzevrijheid is er niet en dat vind ik onwenselijk. Ik vind dat
mensen er zelf voor moeten kunnen kiezen of zij enkel de Nederlandse nationaliteit
hebben. Nogmaals, volgens de juridische werkelijkheid zijn nationaliteitsbegrippen
niet deelbaar. Dat is het uitgangspunt van deze wet. Nu is de uitzondering
de regel geworden en ik vind dat het weer een uitzondering moet worden.Mevrouw Azough (GroenLinks):Ik moet u corrigeren, want wij zijn voorstander van harde gesprekken met
de Marokkaanse overheid. Zij moet dat verbod opgeven. Tot die tijd moeten
Marokkaanse Nederlanders ervan verzekerd zijn dat zij als Nederlandse staatsburgers
alle steun krijgen die zij nodig hebben.Mevrouw Sterk (CDA):Daar zijn wij het dan over eens.Mevrouw Azough (GroenLinks):U zegt dat het nationaliteitsbegrip niet deelbaar is. In juridische zin
klopt dat misschien, maar dat betekent nog niet dat dezemensen
geen reële band met Nederland hebben. Waarom zouden zij dan niet mogen
terugvallen op de Nederlandse overheid?Mevrouw Sterk (CDA):Wat mij betreft mogen ze wel terugvallen op de Nederlandse overheid. Sterker
nog, dat is juist mijn uitgangspunt. Het probleem is dat zo'n beroep op de
Nederlandse nationaliteit niets inhoudt als de wetgeving van het betreffende
land domineert. Dat heeft tot gevolg dat mensen die Nederlands staatsburger
zijn niet de bijstand krijgen waar ze, net als u en ik, recht op hebben.Mevrouw Koşer Kaya (D66):U zegt dat u voor een enkele nationaliteit kiest, omdat het nationaliteitsbegrip
ondeelbaar is. Waarom is dat voor u ondeelbaar?Mevrouw Sterk (CDA):Staatsburger zijn van een land betekent dat men bepaalde rechten en plichten
heeft. Een van die rechten is het kiesrecht, zowel actief als passief. Je
kunt dus parlementariër worden in het land waar je woont en je kunt stemmen.
Je kunt echter ook een bepaald ambt vervullen. Ik heb net het voorbeeld van
rechter genoemd. Dat zijn volgens mij zaken die horen bij het staatsburger
zijn van één land. Ik vind het onwenselijk – dat is ook
uitgangspunt van de Rijkswet en van het Verdrag van Straatsburg dat Nederland
heeft ondertekend – dat men tegelijkertijd staatsburger kan zijn van
een ander land. Als je hier woont, hier werkt, hier je leven hebt, hoe kan
je dan ook nog staatsburger zijn van een ander land en je je niet dagelijks
laat informeren over hoe het er daar aan toe gaat, je er niet voortdurend
bent om te kunnen voelen wat er in de samenleving leeft? Staatsburger zijn
houdt voor het CDA in dat je actief bijdraagt aan de samenleving. Het is geen
papieren werkelijkheid zoals dat nu voor veel mensen is als zij de dubbele
nationaliteit hebben. Daarom is voor ons het principiële uitgangspunt
dat nationaliteit ondeelbaar is, dat daar uitzonderlingen op mogelijk zijn,
maar dat op dit moment die uitzonderingen meer de regel zijn en niet andersom.Mevrouw Koşer Kaya (D66):U geeft daarmee aan dat dit bij een dubbele nationaliteit niet mogelijk
zou zijn, dat als je in Nederland rechter bent, je ook in Marokko rechter
kan zijn. Denkt u dat iemand die hier rechter is ook maar even naar Marokko
gaat om daar rechter te zijn?Mevrouw Sterk (CDA):Ik zou mij in uw redenatie kunnen voorstellen dat u dat wel wenselijk
zou vinden. Ik vind het in ieder geval niet wenselijk dat iemand die hier
rechter is ook rechter kan zijn in een land met een heel ander rechtssysteem.
Als mensen de Nederlandse nationaliteit aannemen, vind ik dat men daarmee
ook kiest voor een toekomst in dit land, dat men ervoor kiest om hier actief
bij te dragen aan de samenleving. Dat brengt het Nederlandse paspoort tot
uitdrukking. Daarom hebben wij de afgelopen jaren ook gepleit voor een naturalisatieceremonie,
om dat begrip "staatsburgerschap" meer inhoud te geven.Mevrouw Koşer Kaya (D66):Nogmaals, u suggereert daarmee dat dubbele nationaliteit dat niet mogelijk
maakt. Ik heb niet gezegd dat het wenselijk is dat bijvoorbeeld die rechter
in Nederland ook in een ander land rechter is, maar wel dat de kans daarop
vrijwel nihil is. Als je hier een fulltime rechterlijk job hebt, is het toch
heel onwaarschijnlijk dat je dat ook in Marokko kan hebben? Dit is een heel
semantische discussie. U geeft aan dat als je een dubbele nationaliteit hebt,
je niet loyaal bent, je niet kiest voor dit land, dat je hier niet je leven
inricht en dat je mogelijk ook elders nog een leven inricht.Mevrouw Sterk (CDA):U gebruikt weer het begrip "loyaliteit", maar ik heb net aangegeven
dat dit de discussie volgens mij nu net niet dekt. Als u zegt dat die dubbele
nationaliteit toch niet zo veel inhoudt omdat men er toch niet veel mee doet
in het land van herkomst, zou u net zo goed kunnen zeggen dat nationaliteit
inderdaad een ondeelbaar begrip is en dat men gewoon zou moeten kiezen voor
de Nederlandse nationaliteit.Mevrouw Koşer Kaya (D66):Nu simplificeert u het nogal. Als je een dubbele nationaliteit hebt, wil
dat niet zeggen dat je niet voor dit land zou kunnen kiezen. Integendeel,
als je een dubbele nationaliteit hebt, kun je ook voor dit land kiezen, juist
ook veel bewuster. Als je hier je leven hebt ingericht, ga je niet een leven
ergens anders opbouwen, tenzij je daar naar toe gaat. U zegt dat de enkele
nationaliteit de enige vorm is, omdat je daarmee echt kan kiezen voor een
land, maar dat wil nog niet zeggen dat je dat niet zou kunnen als je wel een
dubbele nationaliteit hebt.Mevrouw Sterk (CDA):Het zijn van staatsburger, het krijgen van het paspoort, houdt in dat
men actief deelneemt – dat kan ook heel kritisch zijn – aan die
samenleving. Wij hebben ook afgesproken dat het dit betekent als je de Nederlandse
nationaliteit krijgt en dat ligt ook ten grondslag aan de Rijkswet op het
Nederlanderschap.Mevrouw Koşer Kaya (D66):Dat kun je ook met een dubbele nationaliteit!Mevrouw Sterk (CDA):Dat was volgens mij geen vraag! Ik denk dat wij principieel verschillen
als het erom gaat wat het inhoudt om staatsburger te zijn van Nederland en
wat het betekent om die Nederlandse nationaliteit te krijgen.Voorzitter. Ik heb al aangegeven dat van een staatsburger mag worden verwacht
dat hij zijn steentje aan die samenleving bijdraagt en dat het niet gaat om
een papieren werkelijkheid, zoals het in veel gevallen bij een dubbele nationaliteit
is, maar ook om betrokken deelname. Dat kan bijvoorbeeld door zich in te zetten
voor de vrijwillige brandweer of zich als vrijwilliger in te spannen voor
activiteiten op school. Dat soort inzet juicht het CDA toe. De CDA-fractie
vindt ook dat die inzet beloond zou moeten worden. Dat kan bijvoorbeeld door
het mogelijk te maken dat als iemand duidelijk heeft aangetoond zich als staatsburger
van Nederland te willen inzetten het moment van naturalisatie tot Nederlander
maximaal een jaar kan worden vervroegd. Het is te vergelijken met het uitreiken
van een lintje aan mensen die zich op een buitengewone wijze hebben ingespannen
en die dat dan op Koninginnedag krijgen. Natuurlijk blijven daarvoor wel dezelfde
eisen gelden, namelijk naturalisatie-examen en de verklaring van verbondenheid.
Of iemand daartoe voldoende is uitgerust en bereid, wordt daarin
getoetst en op deze manier kunnen mensen als ambassadeurs optreden voor dat
Nederlandse burgerschap. Hoe beoordeelt de minister deze suggestie en is zij
bereid om deze mogelijkheid te onderzoeken?De heer Dijsselbloem (PvdA):Artikel 10 van de Rijkswet op het Nederlanderschap maakt versnelde naturalisatie
mogelijk. Stelt u voor om dit artikel door middel van een beleidsartikel meer
inhoud te geven?Mevrouw Sterk (CDA):Dat zou een mogelijkheid kunnen zijn. Artikel 10 wordt op dit moment bijvoorbeeld
gebruikt voor de naturalisatie van sportmensen die in het Nederlands elftal
willen spelen. Ik wil vooral van de minister weten of zij het principieel
eens is met deze mogelijkheid om gewone mensen van vlees en bloed te belonen
die in Nederland wonen en zich op een buitengewone manier inzetten. De vervroegde
naturalisatie is dan een soort lintje voor deze ambassadeurs van het burgerschap.De derdegeneratiekinderen die een niet-Nederlandse ouder hebben en wiens
niet-Nederlandse ouders ook in Nederland hebben gewoond, krijgen op grond
van de dubbele ius soli de Nederlandse nationaliteit. Betekent dit echter
ook dat daarbij een afstandsverplichting wordt gehanteerd voor de nationaliteit
van de ouders? Als je ouders in Nederland hebben gewoond en je opa en oma
ook, hoeveel Nederlandser kan een kind dan zijn? Zijn familie verblijft dan
immers al heel lang in Nederland. De band met die andere nationaliteit kan
dan in alle redelijkheid niet meer aanwezig worden verondersteld.Van verschillende Marokkaanse echtparen en stellen heb ik per e-mail de
vraag ontvangen wat zij kunnen doen om niet steeds weer hun nationaliteit
door te geven. Die keuzemogelijkheid is er niet, want hun kind krijgt bij
inschrijving in de gemeentelijke basisadministratie automatisch de Marokkaanse
identiteit toegekend. Verder blijken er bij de gemeentelijke basisadministratie
lijsten met namen te liggen die door de Marokkaanse overheid zijn opgesteld.
Als een kind de Marokkaanse nationaliteit krijgt, moet zijn naam op die lijst
staan. Net als de PvdA-fractie heeft de CDA-fractie hierover overigens al
eerder vragen gesteld.De namen op deze lijsten zijn islamitische namen. Marokkanen vallen namelijk
in principe onder de koning en worden op grond daarvan geacht moslim te zijn.
Hoe verhoudt het ontbreken van deze keuzevrijheid zich tot de vrijheid van
godsdienst? Kun je wel de Marokkaanse nationaliteit krijgen als je geen moslim
wilt worden? Wat is verder de stand van zaken rond de gesprekken van de minister
met de Marokkaanse overheid over onderwerpen als de dubbele nationaliteit
en de mogelijkheid van Marokkanen in Nederland om ervoor te kiezen dat hun
kinderen niet de Marokkaanse nationaliteit krijgen?Personen met een dubbele nationaliteit die een terroristisch misdrijf
hebben gepleegd, kan hun Nederlanderschap worden ontnemen. De CDA-fractie
juicht dat toe, maar wij krijgen wel graag een nadere uitleg van de minister
over het verschil dat de wet maakt tussen ernstige commune misdrijven en misdrijven
die de essentiële belangen van de staat ernstige schade toebrengen. Kan
de minister uitleggen waarom het eerste niet en het tweede wel leidt tot het
verlies van het Nederlanderschap? De nadere bepaling van de aard van de terroristische
misdrijven zal in de AMvB worden geregeld. Moet ik hieruit afleiden dat het
ministerie maar moeilijk een definitie van beide delicten kan formuleren en
er daarom voor heeft gekozen om dat in lagere wetgeving te regelen?Twee weken geleden is in de kranten uitgebreid gediscussieerd over de
latente Nederlanders. Sinds 1985 is de Rijkswet op het Nederlanderschap zo
aangepast dat ook Nederlandse moeders hun nationaliteit kunnen doorgeven aan
hun kinderen. Voor 1985 krijgen alleen kinderen van Nederlandse vaders automatisch
de Nederlandsche nationaliteit. Dat bleek echter in strijd te zijn met de
sinds 1979 geldende internationale verplichting om mannen en vrouwen gelijk
te stellen in de nationaliteitswetgeving. In verschillende Europese landen
en in de Verenigde Staten en Canada is dergelijke discriminatoire nationaliteitswetgeving
aangepast en is aan de gedupeerde kinderen alsnog de mogelijkheid gegeven
om de nationaliteit van de moeder te verkrijgen. Inmiddels is er een nota
van wijziging gestuurd, waarin wij hebben gezien dat de minister ondanks haar
eerdere afwijzende beantwoording van vragen van de heren Dijsselbloem en Visser
nu wel de rationaliteit en redelijkheid van dit voorstel inziet. Toch komt
zij met een iets andere wijziging dan die waartoe het amendement van de heer
Dijsselbloem, waar ook mijn naam onder staat, strekt. De minister voegt eraan
toe dat de leeftijd van 21 jaar nog niet bereikt mag zijn bij de vrouw die
het betreft, dus de moeder. Waarom heeft de minister deze toevoeging gedaan?
Zij steunt dus blijkbaar niet het amendement dat de Kamer vrij breed wil indienen.
Waarom niet? In dat amendement wordt ervan uitgegaan dat deze discriminerende
wetgeving moet worden gelijkgetrokken, zodat het voor het verkrijgen van de
Nederlandse nationaliteit niet uitmaakt of je vader of je moeder Nederlander
was. Ik hoor graag een toelichting van de minister op dat punt.Mevrouw Azough (GroenLinks):Ik heb een vraag over het spreekwoordelijke lintje dat mevrouw Sterk wil
uitreiken. Ik vond het fascinerend dat in de nota naar aanleiding van het
verslag een onderzoek uit 1993 werd genoemd waaruit bleek dat genaturaliseerde
Turken en Marokkanen beter geïntegreerd zijn dan hun herkomstgenoten
die niet zijn genaturaliseerd. Het gaat om Turken en Marokkanen met een dubbele
nationaliteit die zich juist door die dubbele nationaliteit veel beter oriënteren
op Nederland en veel actiever burger zijn dan de niet-genaturaliseerde herkomstgenoten.
Wat vindt mevrouw Sterk daarvan?Mevrouw Sterk (CDA):Ik ken dat onderzoek niet. Ik kan op dit moment dus niet zeggen of het
klopt of niet. Het gaat niet zozeer om de loyaliteitskwestie. Natuurlijk kan
iemand banden hebben met Turkije en daar op vakantie gaan in verband met familiebezoek.
De link die mevrouw Azough suggereert tussen een betere integratie en een
dubbele nationaliteit kan ik niet onderschrijven.Mevrouw Azough (GroenLinks):Mevrouw Sterk spreekt het ook niet tegen. Uit onderzoek blijkt dat mensen
die genaturaliseerd zijn en een dubbele nationaliteit hebben – in het
geval van Marokkanen noodgedwongen omdat zij de Marokkaanse nationaliteit
niet kunnen opgeven – beter zijn geïntegreerd dan mensen die ervoor
hebben gekozen om niet de Nederlandse nationaliteit aan te nemen. Is het dan
niet juist van belang om die naturalisatie aan te moedigen in
plaats van opnieuw een discussie te creëren waardoor het weer wat lastiger
wordt?Mevrouw Sterk (CDA):Nogmaals, ik ken dat onderzoek niet, dus ik kan op dit moment weinig zeggen
over de conclusies die daarin worden getrokken.Mevrouw Huizinga-Heringa (ChristenUnie):Voorzitter. Mijn fractie heeft de opvatting dat het handhaven van een
dubbele nationaliteit in veel gevallen niet in het belang is van een goede
integratie van nieuwkomers in ons land en dus ook niet in het belang van ons
land als zodanig. Het handhaven van een juridische band met het land van herkomst
kan ook dubbele loyaliteiten bevorderen. Dat is natuurlijk lang niet altijd
een probleem. Je mag best juichen voor het Turkse team op een WK als je wortels
in Turkije liggen. De juridische component leidt op zijn minst tot problemen,
denk aan aspecten zoals dienstplicht of aan de mogelijkheid dat erkenning
van een genocide in het ene land je een strafaanklacht in het andere land
oplevert. Je moet gaan voor het land waarmee je blijvende banden hebt of wilt
hebben.Wij moeten ons realiseren dat dit wetsvoorstel ons juist op deze punten
niet zo heel veel verder brengt, gelet op het bijzondere nationaliteitenrecht
van sommige landen waardoor het niet mogelijk is dat mensen afstand doen van
hun oude nationaliteit. In de stukken is er al op gewezen dat het bereik van
deze wet daarom dan ook erg beperkt zal zijn. Alleen een kleine groep tweedegeneratiemigranten
en de groep gehuwden met een Nederlander worden door het uitbreiden van de
afstandsverplichting getroffen. Met name die laatste groep is nu juist niet
de groep die problemen heeft met integratie. Door het verliezen van het Nederlanderschap
kunnen deze mensen wel groot nadeel ondervinden. Het effect van deze wet is,
wat mij betreft, op dit punt dan ook onbevredigend. Daarom is het effect van
deze wet op dit punt onbevredigend. Ik heb ook vragen over de voorbereiding.
Het was kennelijk niet eens mogelijk om op een rijtje te zetten hoe andere
Europese landen met een vergelijkbare problematiek omgaan. Als wij dit voegen
bij de vruchteloze reis van de minister naar Marokko, dan vraag ik mij af
hoe serieus de voorbereiding is geweest, en of de minister zich wel heeft
gericht op de echte problemen.Het andere element van het voorstel is erop gericht het Nederlanderschap
in te trekken, als men ernstige schade toebrengt aan de belangen van het Koninkrijk.
Ik beschouw dit als een al bestaande bepaling in een nieuw jasje. Het was
immers altijd al mogelijk om spionnen of mensen die in vreemde legermachten
tegen Nederland vochten, uit te zetten. Dit is het logische vervolg daarop.
Wie zich tegen Nederland als zodanig keert, hoort niet thuis in ons land en
hoort geen Nederlander te zijn. In de voorbereiding heb ik gevraagd naar situaties
waarbij mensen tot een gewapende strijd toetreden. Moet het in zo'n geval
geen automatisme zijn, wegens de vergelijkbaarheid met het toetreden tot een
vreemde krijgsdienst, dat die mensen onder deze bepaling vallen? De minister
heeft dit afgewezen omdat er volgens haar een toetsmoment moet zijn. Dat is
op zichzelf begrijpelijk, maar het is merkwaardig dat in het strafrecht inmiddels
wel het werven voor de gewapende strijd strafbaar is gesteld, maar niet het
toetreden tot de gewapende strijd. De AMvB zal hierover meer duidelijkheid
moeten verschaffen, en zal terroristische misdrijven moeten aangeven, die
in feite neerkomen op het toetreden tot de gewapende strijd.Mevrouw Azough (GroenLinks):Waarom maakt u een uitzondering voor gehuwde genaturaliseerde Nederlanders
en niet voor bijvoorbeeld de tweede generatie? Wat is precies uw reden hiervoor?Mevrouw Huizinga-Heringa (ChristenUnie):Mensen die getrouwd zijn met een Nederlander hebben in het algemeen geen
moeite met integreren. Waarschijnlijk omdat zij domweg met een Nederlander
in één huis wonen en door hun huwelijk intensief met elkaar
omgaan. Hierdoor hebben zij ook alle mogelijkheden om precies van elkaar te
horen hoe de maatschappij in elkaar steekt en hoe Nederlanders zich gedragen.
In gevallen waarin een Nederlander met een buitenlander trouwt, is integratie
veel minder een probleem dan wanneer het hele gezin in onze maatschappij vreemd
is en niet de mogelijkheden heeft om erachter te komen hoe het hier allemaal
werkt, bijvoorbeeld als gevolg van taalproblemen. De groep die gehuwd is met
een Nederlander betreft wel degenen die in het buitenland wonen, en dan juist
getroffen worden wanneer de nationaliteit wordt afgenomen, omdat men dan grote
problemen heeft om weer naar Nederland te komen voor familiebezoek. Deze groep
wordt dus met name getroffen door de wet, en dat is precies de groep voor
wie het wat ons betreft niet nodig is en die er het grootste nadeel van ondervindt.Mevrouw Azough (GroenLinks):Dank u wel voor uw toelichting, maar ik snap nog steeds het onderscheid
niet ten opzichte van de tweede generatie. Deze mensen spreken ook prima Nederlands,
bevinden zich in Nederland en gaan in Nederland naar school of naar hun werk.
Wat is het verschil met de gehuwde genaturaliseerde Nederlander?Mevrouw Huizinga-Heringa (ChristenUnie):Wij kunnen daar lang en breed over spreken, maar ook bij de tweede en
derde generatie van oorsprong niet-Nederlanders die twee nationaliteiten hebben,
bestaan er over het algemeen wel integratieproblemen.Alles overziende, hebben wij moeite met dit wetsvoorstel. Wij zouden de
dubbele nationaliteit willen aanpakken van die groepen die vanwege loyaliteitsconflicten
slecht integreren. Deze groep blijft grotendeels buiten schot. De wet pakt
wel de mensen aan voor wie de dubbele nationaliteit geen loyaliteitsconflict
oplevert en geen probleem met de integratie. Ik ben daarom bang dat de minister
met deze wet haar doel voorbij schiet.De heer Dijsselbloem (PvdA):Voorzitter. Met dit wetsvoorstel worden twee dingen beoogd. Het eerste
doel is het aantal bipatride Nederlandse staatsburgers, dat wil zeggen met
een dubbele of meervoudige nationaliteit, te beperken. In de tweede plaats
wordt beoogd de mogelijkheid te creëren het Nederland te ontnemen
aan iemand die de essentiële belangen van de Nederlandse staat heeft
geschaad.De keuze van het kabinet om deze twee onderwerpen in één
wetsvoorstel te regelen is in de ogen van mijn fractie kwestieus en typerend
voor de context waarin dit wetsvoorstel staat. Het aanscherpen van de bepalingen
in de wet sinds 1997 dat naturalisandi in principe hun oude nationaliteit
moeten opgeven, zou misschien verdedigbaar zijn, ware het niet dat het terecht
is gekomen in een context van gebrek aan loyaliteit aan Nederland. En dat,
gecombineerd met het voorstel om genaturaliseerde bipatride terroristen te
kunnen denaturaliseren, schept een algehele sfeer van verdenking tegen mensen
met een dubbele nationaliteit, waar wij ons in ieder geval verre van willen
houden. Ook vanuit het perspectief van de minister is er een contraproductieve
samenhang tussen de twee beleidsdoelen in dit wetsvoorstel. Wanneer het eerste
slaagt en er in de toekomst veel minder bipatride Nederlanders zijn, staat
dat weer haaks op de wens om staatsgevaarlijke bipatriden het land uit te
kunnen zetten. Ook de Raad van State heeft hierop gewezen.Over het algemeen is het zo dat landen die een soepel migratiebeleid hebben,
strengere eisen stellen aan naturalisatie. Andersom staan landen die streng
zijn op het moment van immigratie, later sneller naturalisatie toe. In Nederland
doet zich inmiddels de bijzondere situatie voor dat beide streng zijn. Wij
hebben zowel een streng migratiebeleid – de minister zit er trots bij
te glimmen – en naturalisatie wordt ronduit ontmoedigd. Sinds de laatste
wijziging op het punt van de naturalisatietoets is het aantal naturalisaties
in Nederland met driekwart gedaald. De vraag is of dat een succes van beleid
is. Vanuit de opvatting dat naturalisatie onderdeel is van het integratieproces
zou ik het een ongewenste ontwikkeling willen noemen. De nu voorliggende aanscherping
zal het aantal naturalisaties nog verder terugbrengen.Een tweede stelregel is dat er over het algemeen een keuze zichtbaar is
tussen een model waarbij mensen makkelijk staatsburger kunnen worden, bijvoorbeeld
door een lagere drempel in aantal jaren dat men in Nederland woont, een lagere
inkomensdrempel of het toestaan van een dubbele nationaliteit, of een model
waarbij niet-staatsburgers veel rechten hebben, bijvoorbeeld in de sfeer van
het kiesrecht. Kies je geen van beide, dan ontstaat er een democratisch tekort
dat groter wordt naarmate de samenleving meer niet-genaturaliseerde migranten
kent.De conclusie moet zijn dat voor dit kabinet het Nederlanderschap vooral
een instrument is in het kader van het restrictieve toelatingsbeleid. Hier
wreekt zich in onze ogen opnieuw dat Vreemdelingenbeleid en Integratie zich
in een hand bevinden. Dat is een fout die wij niet weer moeten maken. Ook
wij bepleiten een herwaardering van het staatsburgerschap, vanuit de opvatting
dat inburgering en naturalisatie instrumenten moeten zijn om integratie te
bevorderen. Zo heeft de PvdA in haar integratierapport, opgesteld door de
commissie-Patijn, het voorstel gedaan om alle in Nederland geboren jongeren –
kinderen van statusloze asielzoekers uitgezonderd – voortaan automatisch
de Nederlandse nationaliteit te verlenen. Als symbool voor hun onbetwistbare
recht, in Nederland te zijn en om verder vorm en inhoud te geven aan het feit
dat Nederland hun land is. Dat is meer dan een symbolisch voorstel. Minderjarige
vrouwen die deze zomer in Marokko zijn achtergelaten door hun vaders kunnen
als onderdaan van de Nederlandse staat worden geholpen, maar blijkbaar niet
als zij alleen een Marokkaans paspoort hebben. Hoewel wij zien dat daar op
dit moment waarschijnlijk geen Kamermeerderheid voor is, staan wij positief
tegenover het amendement van mevrouw Azough op dit punt.Dan kom ik tot de beperking van de meervoudige nationaliteit. Het wetsvoorstel
beperkt het aantal uitzonderingsgronden die in onze ogen terecht in de wet
zijn opgenomen. De uitzondering voor de afstandsplicht vervalt volgens die
wetsvoorstel voor hen die getrouwd zijn met een Nederlander, voor hen die
in Nederland zijn geboren en ten tijde van het naturalisatieverzoek hier ook
wonen, en voor hen die als minderjarigen ten minste vijf jaar in Nederland
hebben gewoond. Het kabinet kan in ieder geval niet worden verweten dat het
een consistente lijn van de afgelopen jaren zou hebben voortgezet of doorbroken.
Er wordt al twintig jaar gezwabberd op dit punt in de Nederlandse wetgeving.
De nu voorgestelde verdere beperking staat onmiskenbaar in het licht van de
gewijzigde visie op de relatie tussen die afstandseis en integratie. In de
tijd van het minderhedenbeleid werd verruiming van de bipatridie door de regering
beschouwd als integratiebevorderend. In 1993 werd nog een wetsvoorstel ingediend
om de afstandseis volledig te laten vervallen. Nu, dik tien jaar later, ligt
het precies andersom en ook de Kamer zwabbert vreselijk op en neer. Was enkele
jaren geleden de CDA-fractie bij monde van woordvoerder Verhagen nog tegen
de beperking van de dubbele nationaliteit, nu beschouwt men het daar als het
pronkstuk van het integratiebeleid. Wie het nog kan volgen, mag het zeggen.Ik kom op de effectiviteit van de wetswijziging. Zij is beperkt, anderen
hebben er ook op gewezen. Een grote groep – een derde van de naturalisandi –
kán geen afstand doen van de oorspronkelijke nationaliteit. Ook een
derde verliest de oorspronkelijke nationaliteit van rechtswege. De resterende
30% bestaat voor de helft uit vluchtelingen die vrijgesteld blijven
van de afstandsplicht. Rest circa 15%. Deze 15% kan binnenkort
kiezen tussen het actief kwijtraken van de oude nationaliteit of het afzien
van het Nederlanderschap. De ervaring in andere landen is dat de doelgroep
vaker de laatste optie kiest en dan dus maar niet Nederlander wordt. Het gevolg
van de wetgeving is waarschijnlijk dus niet dat er meer monopatride Nederlanders
komen, maar meer monopatride buitenlanders in Nederland. Het genoemde percentage
van 15 is eigenlijk nog niet eens juist, want voor acht groepen bestaat naast
de naturalisatieprocedure de mogelijkheid om door middel van optie Nederlander
te worden. Voor zeven daarvan geldt een vrijstelling van het afstandsvereiste.
Daar wordt niet aan getornd, hetgeen enigszins de indruk van willekeur wekt.
In zeventien landen is het staatsburgers niet toegestaan om afstand te doen
van de nationaliteit. Marokko is daar een van. Ik sluit mij aan bij de vragen
van mevrouw Sterk over het bezoek dat de minister in dit kader aan Marokko
heeft gebracht.De effectiviteit is in het geding omdat er binnen de wet voor velen een
eenvoudige achterdeur bestaat. Deelt de minister mijn analyse? Indien conform
de wettelijke eis na naturalisatie tot Nederlander de oude nationaliteit wordt
opgegeven, kan het oude staatsburgerschap opnieuw worden aangevraagd zonder
dat de Nederlandse nationaliteit hoeft te komen vervallen. Artikel
15, eerste lid, aanhef en onder a stelt dat het Nederlanderschap verloren
gaat door het vrijwillig verkrijgen van een andere nationaliteit, maar in
het tweede lid staat dat dit niet van toepassing is op de verkrijger die voor
het bereiken van de meerderjarige leeftijd gedurende een onafgebroken periode
van ten minste vijf jaar in het land van de andere nationaliteit zijn hoofdverblijf
heeft gehad. Wij gaan nu even de krochten van de wetgeving in, maar ook dit
haalt de effectiviteit die de minister beoogt, verder onderuit. De vraag is
wat wij dus eigenlijk aan het doen zijn.Voor de minister is het bezit van twee nationaliteiten een symbool van
gebrek aan integratie en zelfs een onderdeel van een bredere afwijzing van
de Nederlandse samenleving en haar cultuur. Als het erop aankomt, moet er
een keuze worden gemaakt, zo schrijft de minister. Voor veel migranten en
hun kinderen is het, naast praktische overwegingen, soms een belangrijk symbool
voor hun verbondenheid met hun herkomstland. Velen ervaren een verbod op de
dubbele nationaliteit dan ook wederom als bewijs dat het beleid op assimilatie
is gericht. De retorische vraag is of identiteit en loyaliteit zich langs
de weg van de verplichte enkelvoudige nationaliteit laten afdwingen. De heer
Tjeenk Willink, vicevoorzitter van de Raad van State, gaf het in een toespraak
op 23 maart jongstleden nog eens helder weer. Ik citeer: "Erkend
moet worden dat elke burger meerdere identiteiten heeft. Daarom heb ik ook
altijd twijfel gehouden over de strijd tegen de dubbele nationaliteit. Die
strijd gaat langs de kernvraag heen. Die kernvraag luidt: hoe kun je Nederlander
zijn en toch je Marokkaanse achtergrond niet verloochenen en hoe kun je Nederlander
blijven en toch wereldburger worden?"In het rapport van de Partij van de Arbeid over het integratiebeleid hebben
wij het als volgt verwoord. Het verplicht doorknippen van het oude paspoort
maakt niet dat het land van herkomst of van herkomst van de ouders uit hoofd
en hart verdwijnt. Burgers kunnen met meerdere samenleving een binding hebben
zonder dat dit de volwaardige deelname, alle rechten en plichten, aan de Nederlandse
samenleving in de weg hoeft te staan.Het tweede deel van het wetsvoorstel gaat over het verlies van het Nederlanderschap
wegens het toebrengen van ernstige schade aan essentiële belangen. Dat
betreft veroordeelde terroristen. Dit onderdeel van het wetsvoorstel houdt
een toevoeging van een lid in aan het inmiddels beruchte artikel 14, waarbij
de minister de persoon het Nederlanderschap kan ontnemen, die onherroepelijk
is veroordeeld wegens een misdrijf waarbij ernstige schade is toegebracht
aan essentiële belangen van het Koninkrijk. Omdat wij de AMvB nog niet
hebben waarin komt te staan om welke misdrijven het gaat, heb ik mij inmiddels
verdiept in wat er allemaal schuilgaat achter de kleine hoeveelheid informatie
die de minister ons wel heeft gegeven. Zij heeft gezegd dat wij maar moesten
gaan zoeken in dat artikel van het Wetboek van Strafrecht. Daar gaat een reeks
misdrijven achter schuil, waar het in dezen om kan gaan. Wil de minister hier
in dit debat meer over zeggen? Het is essentieel om te weten in welke gevallen
en voor welke misdrijven wij mensen hun paspoort kunnen ontnemen. Ik hoor
hier graag meer over van de minister. Gevoelsmatig heeft de PvdA-fractie meer
sympathie voor dit onderdeel van het wetsvoorstel dan voor het eerste. Immers,
voor iemand die onze samenleving zo radicaal afwijst en overgaat tot geweld
om de Nederlandse Staat te vernietigen, kan het recht op bescherming van die
Staat niet gelden. Maar ook hier gelden forse bedenkingen van principiële
en praktische aard.De belangrijkste bedenking tegen dit wetsvoorstel ligt besloten in de
vraag of het gelijkheidsbeginsel niet in het gedrang komt wanneer men bipatride
Nederlanders wel het Nederlanderschap zou ontnemen maar monopatride Nederlanders
niet. Het laatste kan uiteraard niet. Men mag burgers immers niet stateloos
maken. Het berust op de toevalligheden van de wisselwerking van het nationaliteitsrecht
van landen onderling of iemand die de nationaliteit van een land verkrijgt
daardoor zijn andere nationaliteit verliest. De een kan tot ongewenste vreemdeling
worden verklaard en worden uitgezet, de ander niet. In de uitwerking hiervan
riekt dit naar het op de koop nemen van willekeur.Dreigen wij hier niet opnieuw de fout te maken onderscheid te maken tussen
Nederlanders, louter en alleen op de onderscheidende vraag hoe men Nederlander
is geworden? Zowel bij de Wet inburgering nieuwkomers als bij het voorstel
voor de zogenaamde Antillianenwet is de minister hierop teruggefloten. Ziet
mijn fractie het goed dat wij hier weer dezelfde fout dreigen te maken? Hoe
verhoudt zich dit tot het beginsel uit het Europees Nationaliteitsverdrag
dat staten zich zullen laten leiden door het beginsel van non-discriminatie
tussen staatsburgers, genaturaliseerd of van geboorte? Graag krijg ik hierop
een reactie van de minister.Ook hebben wij op dit onderdeel nog de nodige vragen over de effectiviteit.
De eerste vraag is of terroristen die bereid zijn hun leven te geven in hun
blinde strijd en haat zich zullen laten stoppen door een dreigement dat zij
misschien hun paspoort kwijt zullen raken. Voor toetreding tot het paradijs
met de vele maagden is een paspoort immers helemaal niet nodig. Zou Mohammed
B. hebben afgezien van de laffe moord op Theo van Gogh als deze wet al van
kracht was geweest? Dat is zeer de vraag.Verder is het de vraag hoe uitzetbaar deze veroordeelde terroristen zullen
zijn. Hoe veel landen zullen hen met open armen ontvangen? Marokko in ieder
geval niet. Uitzetting naar landen waar terroristen vrijelijk hun activiteiten
kunnen hervatten is zeer riskant en dus ook niet gewenst, niet alleen voor
de regio in kwestie, maar ook voor het Westen. Ik wijs op onze activiteiten
in Afghanistan en Irak, waar wij – as we speak – op jacht zijn
naar terroristen.Dan is er nog de kwestie waar men in het Verenigd Koninkrijk tegenaan
liep. Daar stelde het hoogste rechtsorgaan dat uitzetting naar landen waar
moet worden gevreesd voor marteling en voor schending van de Geneefse Conventie
niet acceptabel is. Daarop is de Engelse regering gaan proberen bilaterale
akkoorden te sluiten met landen in het Midden-Oosten, waarin deze landen moesten
beloven deze mensen niet te zullen martelen. Dat was een tamelijk ridicule
inzet. Ik meen dat inmiddels één land een dergelijk verdrag
heeft ondertekend. Ik ben benieuwd of hierin nog ontwikkeling zit en of deze
zelfde discussie voor Nederland niet even relevant is.Ik kom te spreken over het amendement op stuk nr. 11, meeondertekend door
de leden Sterk, Visser, Koşer Kaya, Huizinga-Heringa en Azough. Het
beoogt de ongelijke behandeling van Nederlandse mannen en vrouwen
in de periode voor 1985 alsnog – en nu goed – te repareren. Voor
1985 werden alleen de kinderen van Nederlandse vaders automatisch Nederlands.
In 1985 is dat veranderd. Tegelijkertijd werd gedurende drie jaar een optieregeling
opengesteld voor kinderen, geboren uit Nederlandse moeders voor 1985. Ook
mocht men op dat moment nog geen 21 jaar of getrouwd zijn. Dus kinderen van
Nederlandse vaders, geboren voor 1985 kregen automatisch het Nederlanderschap,
terwijl kinderen van Nederlandse moeders binnen de gegeven drie jaar zelf
actie moesten ondernemen. Anders waren hun rechten definitief verspeeld.Een rechtvaardiging is er niet voor deze ongelijke behandeling. In 1985
is er ook geen volledig einde gekomen aan discriminatie op basis van geslacht
in het nationaliteitsrecht. In 2004 heb ik hierover Kamervragen gesteld. Zeer
recent deed collega Visser hetzelfde.Inmiddels hebben driehonderd gedupeerden zich verenigd in de Stichting
Nederlanderschap Ja. Zij bereiden een procedure voor om voor deze gedupeerden
alsnog het Nederlanderschap te verkrijgen. Ons amendement beoogt de wet te
wijzigen, zodat een nieuwe optieregeling – zonder termijn ditmaal –
wordt heropend.Nu heeft de minister ons gisteren een nota van wijziging gestuurd, waarin
zij het amendement, fors gewijzigd, overneemt. Dat betreur ik, omdat het ongebruikelijk
is in de omgangsvormen tussen parlement en regering om waar de Kamer al een
initiatief heeft genomen parallel daaraan nog een eigen voorstel neer te leggen –
zij had ook even contact kunnen opnemen met de initiatiefnemers van het amendement
om te zien of wij tot elkaar hadden kunnen komen – maar ook en temeer
omdat dit inhoudelijk een forse stap terug betekent. De minister grijpt namelijk
teug naar de optieregeling die bestond in 1985. Daarin zaten beperkingen die
ik principieel niet wil overnemen. Mijn stelling is: als je principieel de
ongelijke behandeling van mannen en vrouwen in het nationaliteitsrecht met
terugwerkende kracht wilt regelen, moet je dat goed doen en niet allerlei
beperkingen inbrengen, waardoor de volledige gelijkschakeling van mannen en
vrouwen – ook in de periode voor 1985 – niet wordt doorgetrokken.
Trek dat door en doe het goed. Dat beoogt het amendement. De minister bouwt
echter weer beperkingen in. Misschien ga ik er in tweede termijn nog op in,
maar volgens mij moeten wij dat niet doen. De principiële keus is dat
wij het willen repareren. De kinderen en kleinkinderen van Nederlandse moeders
van vóór 1985 moeten dezelfde rechten hebben als kinderen en
kleinkinderen van Nederlandse vaders.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter. De SGP-fractie is, voor zover ik heb kunnen nagaan, altijd
een groot voorstander geweest van het beperken van de mogelijkheden van meervoudige
nationaliteit. Wij zien dat als een unieke verbondenheid. Het gaat om het
staatsburgerschap van bij voorkeur één bepaalde Staat, met alle
daarbij behorende rechten en plichten. Los van de juridische en praktische
complicaties is dat voor ons het uitgangspunt om voorstander te zijn van het
zoveel mogelijk beperken van meervoudige nationaliteit. Uiteraard zeg ik niet
dat naturalisatie zonder meer integratie bevordert. Daar is veel meer voor
nodig. Ik zou het liever willen omdraaien: naturalisatie is, als het goed
is, een voorlopige bekroning van een reeds gevorderd integratieproces. Niet
voor niets is sinds 2003 een integratietoets verplicht voor elke naturalisandus.
De vreemdeling brengt met zijn naturalisatie tot uitdrukking dat hij zich
verbonden weet met onze samenleving en onze rechtsstaat met zijn wetten respecteert.Het afstand doen van de oorspronkelijke nationaliteit past in deze redenering.
De betrokkene geeft aan zich te richten op permanent verblijf in Nederland
en laat tevens zien dat zijn verbondenheid met Nederland groter is dan die
met het herkomstland. In die zin heeft naturalisatie ook een sterk symbolische
kant, naast de extra rechten die naturalisatie met zich brengt. Natuurlijk
heeft die keuze emotionele aspecten, maar het afstand doen van de oude nationaliteit
impliceert niet dat men de sociale banden met mensen in het herkomstland,
of met het herkomstland als zodanig moet opgeven. Het moet daarom ook niet
gedramatiseerd worden. Te zijner tijd komen wij bij de behandeling van de
volgende wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap, de verplichte
verklaring van verbondenheid, over deze loyaliteitsaspecten nader te spreken.
Dat wetsvoorstel is echter nog niet zo ver gevorderd dat het hier al mee in
samenhang kan worden behandeld.Het zal duidelijk zijn dat het wetsvoorstel, vanuit het geschetste uitgangspunt,
positief door mijn fractie tegemoet getreden wordt, hoewel de reikwijdte ervan
uiteindelijk betrekkelijk beperkt is; in plaats van de 37% die nu afstand
doet, zou het percentage op zo'n 50 van de genaturaliseerden kunnen komen.
Ik heb het wetsvoorstel zo begrepen dat hiermee de mogelijkheid voor meervoudige
nationaliteit zoveel mogelijk beperkt wordt. De afstandsverplichting wordt
terecht niet uitgebreid naar asielgerechtigden, om valide veiligheidsredenen,
en ook niet naar vreemdelingen, afkomstig uit landen die de mogelijkheid tot
afstand doen niet kennen en in die zin geen keuze hebben. Zie ik het juist
dat de regering met dit wetsvoorstel het maximale doet om enkelvoudige nationaliteit
na te streven? Of zijn er nog andere mogelijkheden waarvoor de regering bewust
niet kiest? Ik zou dat graag vernemen.Een in het oog springend onderdeel is de mogelijkheid het Nederlanderschap
te ontnemen aan hen die ernstige schade toegebracht hebben aan
wezenlijke Koninkrijksbelangen. Net als naturalisatie heeft ontneming van
het Nederlanderschap een bepaalde symbolische waarde. Zoals naturalisatie
niet betekent dat pas daarna een vreemdeling echt tot onze samenleving behoort,
zo betekent ontneming van het Nederlanderschap geen verbanning of uitstoting
uit Nederland. De verblijfsrechtelijke gevolgen is een aparte kwestie die
ook in het licht van andere wettelijke bepalingen moet worden beoordeeld.
Ik sluit mij wel aan bij de vragen over de precieze verhouding met het gelijkheidsbeginsel
en of dat in de toepassing ervan geen problemen kan opleveren. Ondanks de
beperkte betekenis van dit onderdeel wil de SGP-fractie er toch steun voor
uitspreken. Immers, juist hier is die symbolische betekenis van belang. Nederland
geeft met het ontnemen van de nationaliteit te kennen dat het zich niet meer
verbonden voelt met deze onderdaan en ook niet meer de bescherming als staatsburger
wil bieden als de persoon zich schuldig heeft gemaakt aan misdrijven die raken
aan de essentiële trekken van de Nederlandse Staat.Verder wacht ik de discussie af over de nota van wijziging en het amendement
op het punt van de "latente Nederlanders". Voor een deel is er al
een toelichting op gegeven, waarom juist de formulering in zowel het amendement
als de nota is gekozen, maar ik hoor hier nog graag een nadere toelichting
op voordat ik mij hierover een oordeel vorm.Tot slot nog een opmerking over het amendement op stuk nr. 14, dat zojuist
door mevrouw Azough is ingediend. Daarbij gaat het om een bevoegdheid van
de minister om het Nederlanderschap van iemand die identiteitsfraude pleegt,
in te trekken in plaats van dat dit dan automatisch zou vervallen. Dit is
natuurlijk precies de kwestie die ook in het debat over de nationaliteit van
mevrouw Hirsi Ali aan de orde kwam. De heer Van der Vlies, die daarbij woordvoerder
van onze fractie was, heeft toen een motie ingediend waarin de minister juist
gevraagd werd, op dit punt nadere voorstellen te doen. En voor zover ik weet,
kunnen wij binnenkort een brief van de minister verwachten waarmee zij deze
motie uitvoert. De strekking van het amendement spreekt ons zeker aan, maar
er is nog wel het zojuist geschetste procedurele probleem en wij zetten ook
nog wel wat vraagtekens bij de formulering van het amendement, bijvoorbeeld
als het gaat om de gevallen waarin nooit tot intrekking van het Nederlanderschap
zou mogen worden overgegaan. Er is dus over de formulering nog wel wat discussie
mogelijk, maar wij hebben in het kader van dit wetsvoorstel ook nog helemaal
niet over deze specifieke materie gesproken. Sterker nog, volgens de considerans
gaat het over twee andere onderwerpen, en niet over dit onderwerp. Het is
dus in feite een nieuw onderwerp dat mevrouw Azough aan dit wetsvoorstel wil
vastplakken. Uit een oogpunt van zorgvuldigheid bij het wetgevingsproces zet
ik hier wel vraagtekens bij. Ik hoor graag de mening van de minister hierover,
maar dit alvast als schot voor de boeg.Mevrouw Azough (GroenLinks):Ik begrijp uw zorgen, maar u weet dat het ontzettend belangrijk is om
snel een reactie van de minister te krijgen. Wij hebben nog geen signalen
gehad dat de bedoelde brief in aantocht zou zijn, maar ik ga ervan uit dat
de minister straks zal aangeven wat de stand van zaken is. Naar aanleiding
daarvan kan ik altijd nog bezien wat ik met het amendement zal doen.De heer Van der Staaij (SGP):Prima, dan wachten wij de reactie van de minister af.Mevrouw Koşer Kaya (D66):Voorzitter. Wij voeren vandaag een debat omdat de minister bepaalde groepen
Nederlanders de mogelijkheid wil ontnemen, meer dan één nationaliteit
te bezitten. Volgens haar belemmert dit de integratie, maar is dit wel zo?
Wij hebben van haar geen enkel steekhoudend argument gehoord om aan te tonen
dat de dubbele nationaliteit de integratie in de weg zou staan. En waarom
zou dit ook zo zijn? Integratie hangt toch niet af van een document? Was het
maar zo simpel! Mijn fractie vindt het ronduit naïef om te denken dat
je de harten van mensen kunt controleren met een bureaucratische maatregel.
Het voorstel is symboolwetgeving die voortkomt uit doorgeslagen maakbaarheidsdenken
en uit angst. Vroeger dacht men dat katholieken geen goede Nederlanders konden
zijn omdat zij, als het erop aankwam, toch vooral naar Rome zouden luisteren.
Daarvoor dacht men dat socialisten geen goede Nederlanders konden zijn. En
nu zijn het de nieuwkomers aan wier loyaliteit wij twijfelen.Natuurlijk, het is terecht om te praten over manieren om integratie te
bevorderen en te versnellen, maar voor echte integratie moet serieus gewerkt
worden. Onderwijs, werk, meedoen in deze samenleving, dat bevordert integratie.
Misschien lijkt het wel krachtdadig om de dubbele nationaliteit af te schaffen,
maar het lost geen enkel probleem op. Het creëert daarentegen voor een
aantal mensen wel problemen. De ontheffing voor bepaalde categorieën
is namelijk niet zomaar ingesteld. Voor deze groepen is het onmogelijk, onmenselijk
of onredelijk om te eisen dat zij afstand doen van hun oorspronkelijke nationaliteit.
Je moet dus met heel goede argumenten komen om tot afschaffing te komen. Die
argumenten ontbreken, zoals hiervoor al betoogd. Bovendien komt voor de betreffende
groepen de ontheffing voort uit het Europees Nationaliteitsverdrag, dat stelt
dat voor deze mensen de naturalisatie vergemakkelijkt dient te worden. Als
de voorgestelde maatregel al niet in strijd is met dit verdrag, is het op
zijn minst een uitholling.Een ander punt dat mij bevreemdt, betreft het feit dat mede op Nederlands
initiatief de Raad van Europa momenteel onderzoek doet naar de voorwaarden
van verkrijgen en verlies van nationaliteit. Waarom wacht de regering de uitkomsten
van dit onderzoek niet af, alvorens met voorstellen tot wetswijziging te komen?
Dit voorstel maakt het bovendien moeilijk, terug te vallen op de oorspronkelijke
nationaliteit, terwijl dat in een aantal gevallen wel degelijk gewenst kan
zijn. Neem het voorbeeld van een vrouw die trouwt met een Nederlander. Als
zij Nederlandse wordt, moet zij haar oorspronkelijke nationaliteit opgeven.
Stel dat zij na enige tijd scheidt, en terugwil naar het land van herkomst.
Dan kan het verlies van de oorspronkelijke nationaliteit allerlei moeilijkheden
met zich brengen. Heeft de regering dit meegewogen? Een ander voorbeeld, van
een Cubaanse man die de Nederlandse nationaliteit wilde aannemen. Van de Cubaanse
autoriteiten mag hij afstand doen van de Cubaanse nationaliteit, maar hij
krijgt nooit meer toegang tot Cuba. Heeft de regering rekening
gehouden met dit soort situaties? De fractie van D66 wil dat te allen tijde
wordt voorkomen dat burgers klem komen te zitten tussen tegenstrijdige wetgeving
van twee overheden. In de schriftelijke vragenronde is gevraagd naar het beleid
van andere landen. Deze vraag heeft de minister niet beantwoord. Hoe gaan
onze buurlanden hiermee om, met name Duitsland, Zweden en Frankrijk?Mijn tweede onderdeel betreft het verlies van het Nederlanderschap bij
veroordeling voor een terroristisch misdrijf. De minister krijgt de mogelijkheid,
de nationaliteit af te nemen van mensen met een dubbele nationaliteit die
onherroepelijk veroordeeld worden voor een misdrijf waarbij ernstige schade
is toegebracht aan de essentiële belangen van het Koninkrijk. Op zich
kan het afnemen van het Nederlanderschap bijdragen aan de bestrijding van
terrorisme, omdat iemand die niet langer de Nederlandse nationaliteit heeft,
eerder het land uitgewerkt kan worden. Maar aan dit voorstel zitten veel haken
en ogen. Een probleem is ook dat de twee delen van het wetsvoorstel elkaar
tegenspreken. Als je de meervoudige nationaliteit beperkt, is de kans groter
dat iemand die voor een terroristisch misdrijf wordt veroordeeld, alleen de
Nederlandse nationaliteit heeft, die dan niet kan worden afgenomen, omdat
dat statenloosheid ten gevolge heeft. Dus kan deze persoon niet het land worden
uitgezet.De minister wil de strafbare feiten die tot een dergelijke intrekking
kunnen leiden bij AMvB vaststellen, omdat de criteria daarmee flexibel kunnen
worden aangepast. D66 vindt dat de criteria voor een dergelijke zwaarwegende
sanctie niet in een AMvB horen te worden vastgesteld, maar verankerd moeten
worden in de wet zelf. Graag een reactie. Bovendien rijst de vraag, wat er
wel en niet onder de in het voorstel opgenomen definitie valt. Nu de minister
niet in staat is ons de inhoud van de AMvB voor te leggen, blijft de onduidelijkheid
bestaan. Komt bijvoorbeeld iemand die zijn auto heeft uitgeleend aan de Hofstadgroep
hiervoor in aanmerking? De bevoegdheid om te bepalen of iemand het Nederlanderschap
verliest, komt bij de minister te liggen. Waarom niet bij de rechter?Ik sluit mij aan bij wat de heer Dijsselbloem heeft gesteld over emancipatie
van het nationaliteitsrecht. Mensen, geboren voor 1985 uit een Nederlandse
moeder moeten alsnog kunnen kiezen voor het Nederlanderschap. Daar mogen geen
mitsen en maren aan zitten: ongelijke behandeling van mannen en vrouwen is
onacceptabel. Neemt de minister het amendement van de heer Dijsselbloem in
zijn totaliteit over?Mevrouw Azough (GroenLinks):Voorzitter. Voor mijn fractie staat voorop dat geen enkele staat, geen
enkele overheid mag opleggen wat je bent en wat je moet voelen. Dus ook niet
of je een nationaliteit mag aannemen of moet opgeven.Minister Verdonk, misschien bevalt het u niet, maar dit ben ik. Ik ben
zowel Nederlandse als Marokkaanse. In mijn ogen mag de Marokkaanse overheid
niet opleggen wat je bent, dus ook niet dat je je nationaliteit niet mag opgeven.
Het is opmerkelijk dat wij, nadat wij hierover de afgelopen jaren vaak gediscussieerd
hebben, geen enkele vooruitgang hebben geboekt ten aanzien van de Marokkaanse
overheid om ervoor te zorgen dat die beperking opgeheven wordt. Dit principe
dient niet alleen voor de Marokkaanse overheid of andere overheden te gelden.
Het dient ook voor de Nederlandse overheid te gelden en dan niet alleen als
het gaat om de Nederlandse nationaliteit. Ook de Nederlandse overheid zou
niet mogen bepalen hoe iemands identiteit wordt ingevuld.Vandaag spreken wij over naturalisaties en nationaliteiten. Dit debat
is betekenisvol omdat het hoort bij deze tijd, een tijd waarin men zich een
beeld probeert te vormen van de eigenheid van de nationale identiteit, een
tijd waarin mensen lijken te hunkeren naar de nationale trots als tegenwicht
voor vreemde invloeden. De roep om beperking van meervoudige nationaliteit
heeft hier alles mee te maken. Het is in deze verwarrende tijden een begrijpelijke
behoefte, maar de vraag is of dit wetsvoorstel niet meer dan een symboolwetje
is dat voor sommige mensen een hele hoop gedonder zal opleveren en dat voor
de rest geen sikkepit aan betere integratie zal bijdragen.Dit debat is niet nieuw. Al sinds 1985 zwabbert – zoals de heer
Dijsselbloem opmerkte – het debat over de Wet op het Nederlanderschap
heen en weer. Men is geneigd te stellen dat het hebben van meerdere nationaliteiten
leidt tot vijfde colonnes, tot dubbele loyaliteiten, tot het van twee walletjes
eten. Hoe zit het met de gelijkheid van man en vrouw? Wij vinden het noodzakelijk
om kinderen van een Nederlandse ouder ook de Nederlandse nationaliteit te
geven, ongeacht de nationaliteit van de andere ouder. Daarnaast vertellen
wij elkaar de afgelopen jaren voortdurend dat wij niet alleen Nederlander
zijn maar ook Europeaan. Dus dan is het hebben van meerdere identiteiten en
loyaliteiten plotseling geen probleem. Het is duidelijk een ideologisch debat.
Maar de cruciale vraag in hoeverre nationaliteit volledig samenvalt met identiteit
wordt niet beantwoord. Ook de vraag hoeveel ruimte er uiteindelijk is voor
andere identiteiten wordt niet beantwoord. Die vragen zijn veel wezenlijker.
Op deze wezenlijke vragen geeft dit wetsvoorstel geen antwoord. Dit wetsvoorstel
is namelijk heel simpel. Volgens de minister word je meer Nederlander als
je gedwongen wordt afstand te nemen van een vreemde nationaliteit. Dat is
het centrale uitgangspunt van deze wetswijziging. In de memorie van toelichting
wordt deze aanname echter niet onderbouwd. Hoe kan een negatieve keuze tegen
een andere nationaliteit je positieve keuze voor het Nederlanderschap versterken?
Graag een reactie van de minister.Duidelijk zal zijn dat de fractie van GroenLinks niets ziet in deze wetswijziging,
zeker als het om dit onderdeel gaat. Ten eerste is het ontzettend dubbel dat
twee wetswijzigingen die betrekking hebben op enerzijds integratie en anderzijds
misdrijven tegen de Staat en terrorisme ondergebracht zijn in één
wetsvoorstel. Met de ene pennenstreek wordt meervoudige nationaliteit beperkt
en met de andere wordt de dubbele nationaliteit gebruikt om mensen, bijvoorbeeld
terroristen, hun Nederlanderschap af te nemen. Ten tweede neemt de regering
aan dat meervoudige nationaliteit en integratie sterk met elkaar samenhangen.
Volgens mijn fractie is die relatie niet zo duidelijk. De Raad van State heeft
hier terecht een aantal vragen over gesteld. Ook de Raad van State vond dat
die toelichting ontbrak in de memorie van toelichting. Daarom vraag ik nogmaals
aan de minister om onderbouwing van het verband tussen meervoudige nationaliteit
enerzijds en gebrek aan integratie anderzijds. Die koppeling
is namelijk niet duidelijk aangetoond. In de nota naar aanleiding van het
verslag stelt de minister op pagina 4 dat er geen wetenschappelijk bewijs
is voor haar standpunt, maar zij geeft tegelijkertijd aan dat uit eerder onderzoek
in 1993 is gebleken dat genaturali­seerde Turken en Marokkanen beter geïntegreerd
waren dan hun herkomstgenoten die niet genaturaliseerd waren. Daarmee spreekt
zij zichzelf tegen. Of beperking is nodig om mensen beter te laten integreren,
of naturalisatie als keuze voor een meervoudige nationaliteit. Naturalisatie
als keuze voor de Nederlandse nationaliteit is hoe dan ook goed voor de integratie.
Dat klopt ook met de resultaten van de Integratiekaart 2005 die afgelopen
maandag besproken zijn. Daaruit blijkt dat Iraniërs het beste geïntegreerd
zijn. Alle Iraniërs hebben op dit moment een dubbele nationaliteit. Wat
zegt dit nu over het wetsvoorstel en over de onderbouwing tussen integratie
enerzijds en nationaliteit anderzijds? Ik hoor graag de reactie van de minister.Mevrouw Sterk (CDA):Ik kom terug op het onderzoek waar u mij zojuist op aansprak. Ik kon het
mij niet zo snel herinneren, omdat ik een heel andere conclusie trek uit het
onderzoek dan u. Het is een onderzoek tussen genaturaliseerde en niet-genaturaliseerde
Turken en Marokkanen, waaruit blijkt dat de mensen die bewust de keuze hebben
gemaakt om Nederlander te worden het beter doen dan mensen die geen bewuste
keuze hebben gemaakt. Daar gaat het om in deze discussie. Kies je er bewust
voor staatsburger te worden, dan wordt het gemakkelijker om in Nederland een
goede plek te vinden. In dat opzicht denk ik dat u de verkeerde conclusie
trekt.Mevrouw Azough (GroenLinks):Ik weet zeker dat ik niet de verkeerde conclusie trek; u denkt niet verder.
Het beperkt de immigratie juist als je het grote aantallen mensen met een
andere nationaliteit moeilijk maakt om de Nederlandse nationaliteit aan te
nemen als zij dat graag willen. Uit onderzoek blijkt dat het hebben van de
Nederlandse nationaliteit naast de nationaliteit van het herkomstland leidt
tot betere integratie. U moet de redenering dus omdraaien.Mevrouw Sterk (CDA):U legt veel meer in mijn woorden dan ik er zelf in leg. Het gaat erom
dat mensen een bewuste keuze maken. Uit het onderzoek blijkt dat het dan gemakkelijker
is om je weg te vinden. Ik vind niet dat mensen per se de Marokkaanse nationaliteit
moeten afleggen, want dat kan op dit moment helemaal niet. Ik ben ervan overtuigd
dat het tot dezelfde conclusies leidt als mensen ervoor kunnen kiezen om de
ene nationaliteit af te leggen en de andere aan te nemen. Dat komt omdat mensen
een bewuste keuze maken.Mevrouw Azough (GroenLinks):Dan komen mensen voor het duivelse dilemma te staan om de Nederlandse
nationaliteit aan te nemen en een andere nationaliteit op te geven. Dat zal
tot gevolg hebben dat mensen minder integreren, terwijl naturalisatie normaal
gesproken leidt tot betere integratie.Mevrouw Koşer Kaya (D66):De centrale vraag in het onderzoek was: wel of niet genaturaliseerd en
niet enkelvoudige of meervoudige nationaliteit. De minister heeft dus nog
steeds geen basis om te zeggen dat een dubbele nationaliteit niet tot dezelfde
positieve uitkomsten leidt. Op het moment van het onderzoek hadden de Turken
bovendien een dubbele nationaliteit.Mevrouw Azough (GroenLinks):Dit bevestigt wat ik al zei. Het ministerie kan niet wetenschappelijk
onderbouwen dat de wetswijziging de uitwerking zal hebben die wordt voorgesteld.
Uit ander wetenschappelijk onderzoek blijkt bovendien dat een meervoudige
nationaliteit wel degelijk leidt tot betere integratie van de mensen die bewust
kiezen voor het aannemen van de Nederlandse nationaliteit naast die andere
nationaliteit.Voorzitter. De vraag is wat de toegevoegde waarde van dit wetsvoorstel
is in verhouding tot de naturalisatietoets. Sinds enkele jaren hebben wij
een objectieve graadmeter voor de mate van integratie. Als je slaagt, ben
je voldoende geïntegreerd en kun je Nederlander worden. Wat betekent
de naturalisatietoets dan nog? Vindt de minister dat deze in onvoldoende mate
de binding aan de Nederlandse samenleving meet? De minister stelt dat het
Nederlanderschap hierdoor een exclusief karakter krijgt, waardoor de waarde
ervan groter wordt. Het wordt de hoofdprijs. Wat zegt dat dan over alle mensen
die noodgedwongen een dubbele nationaliteit hebben? Hebben zij het Nederlanderschap
dan als troostprijs? Is hun Nederlanderschap minderwaardig? Dat impliceert
de minister hiermee en dat raakt veel mensen. De minister geeft aan dat zij
wil voorkomen dat men zich verschuilt achter andere nationaliteiten bij het
nakomen van verplichtingen die het Nederlanderschap met zich brengt. Over
welke verplichtingen heeft zij het vervolgens? De enige verplichtingen die
zij noemt, zijn verplichtingen die herkomstlanden opleggen. Niet toevallig
vaak de herkomstlanden die het opgeven van de nationaliteit onmogelijk maken.
Zij noemt de achtergelaten vrouwen in Marokko en Turkije. Voor de Marokkaanse
vrouwen zal dit wetsvoorstel geen sikkepit veranderen. Ik zie dan ook geen
onderbouwing van de verplichtingen die het Nederlanderschap met zich brengt
en die door de dubbele nationaliteit onmogelijk zouden zijn gemaakt.Verschillende collega's hebben al gesproken over de effectiviteit. Maximaal
14% van de naturalisandi zal door deze maatregel worden getroffen.
Die maatregel is dus lang niet zo substantieel als het kabinet het doet voorkomen.
Gaat de discussie echt over deze 14%? Verschillende collega's hebben
aangeven dat bijvoorbeeld gehuwde personen die andere nationaliteit moeten
laten vervallen en dat voor hen de mogelijkheid vervalt om bij scheiding of
overlijden van de echtgenoot terug te keren naar het land van herkomst. Wat
is het antwoord van de minister hierop? Het is een reëel probleem voor
echte mensen.Ik hoor van meerdere mensen, bijvoorbeeld van veel Iraniërs, dat
zij te maken krijgen met een catch 22-situatie. Iraniërs die Nederlander
willen worden, wordt opgelegd dat zij de Iraanse nationaliteit moeten opgeven.
Als zij naar de Iraanse ambassade gaan, krijgen zij te horen dat zij eerst
de Nederlandse nationaliteit moeten bewijzen. Als zij dat dan doen, krijgen
zij te horen: u krijgt geen verklaring dat u geen Iraniër meer bent.
Wat gebeurt er dan met deze mensen die te maken krijgen met een overheid die
het hen praktisch bureaucratisch onmogelijk maakt om Nederlander te worden?De onderliggende ideologische vraag is een voortdurende bevestiging van
de keuze voor Nederland. Eerst moeten personen een naturalisatietoets afleggen
als bewijs voor Nederland en daarna moeten zij ook nog eens
actief bewijzen dat zij echt voor Nederland kiezen. In mijn ogen hebben personen
met een dubbele nationaliteit al heel bewust de keuze gemaakt voor Nederland
door voor die Nederlandse nationaliteit te gaan. Daarmee hebben zij al een
keuze gemaakt voor de Nederlandse samenleving. Nationaliteit is een onderdeel
van de individuele identiteit. Ook de nationaliteit van het land van herkomst
kan onderdeel uitmaken van die identiteit. Waarom wil het kabinet daarin per
se ingrijpen? Staat het personen in deze moderne samenleving en in deze moderne
tijd niet vrij een identiteit te hebben die is gebaseerd op verschillende
nationaliteiten? Moeten mensen ontkennen waar zij vandaan komen? Dat is de
centrale vraag bij het eerste deel van dit wetsvoorstel.Bij de kwestie van het opheffen van de Nederlandse nationaliteit indien
essentiële belangen van de staat dat nodig maken, wil ik een aantal andere
vragen stellen. De minister gaat uit van de meervoudige nationaliteit die
in het andere deel van deze wetswijziging juist wordt tegengegaan. Dat is
een vreemde paradox waarop collega Koşer Kaya al is ingegaan. Graag
hoor ik een reactie van de minister daarop. De minister bevestigt impliciet
met dit deel van het wetsvoorstel dat meervoudige nationaliteit een zwakkere
Nederlandse nationaliteit betekent. En dat terwijl wij hebben gezien dat ook
Nederlanders die slechts één nationaliteit hebben terroristische
misdrijven plegen, denk aan Volkert van der G. In dat opzicht is de redenering
van de minister niet onderbouwd en niet consequent. Wat gebeurt er vervolgens
met figuren die cruciale belangen van de Nederlandse staat ondermijnen, absoluut
hard moeten worden aangepakt en een strikte veroordeling tegemoet moeten zien?
Worden zij uitgezet? Zo ja, worden zij ook uitgezet naar herkomstlanden waar
bijvoorbeeld marteling kan worden gevreesd? Worden bijvoorbeeld Marokkanen
uitgezet naar Marokko, terwijl wij weten dat daar niet altijd even goed wordt
omgegaan met de mensenrechten? Graag krijg ik hierop een reactie.Waarom moet de omschrijving van de misdrijven die leiden tot het afnemen
van de Nederlandse nationaliteit in een AMvB worden neergelegd? Het afnemen
van de Nederlandse nationaliteit is ingrijpend. In de ogen van mijn fractie
moeten deze zaken daarom in de wet zelf worden geregeld en zeker niet pas
na een paar jaar in een AMvB. De betreffende misdrijven moeten expliciet in
de wetstekst worden opgenomen. De minister stelt dat de algemene maatregel
van bestuur een flexibel wetsinstrument is en dat het denkbaar is dat pas
na enkele jaren van geldigheid de bedoelde misdrijven alsnog worden opgenomen
in de wet. Ik zie niet in waarom het zo lastig is om deze misdrijven direct
in de wet op te nemen.Voorzitter. De minister geeft geen duidelijke garanties voor het niet
optreden van staatloosheid. Staatloosheid mag absoluut niet voorkomen en daar
moeten duidelijke verankeringen in de wet voor komen. Tot nu toe heb ik die
in ieder geval niet gezien.Iedereen die in Nederland wordt geboren, moet volgens ons in beginsel
van rechtswege de Nederlandse nationaliteit krijgen. Hierover hebben wij ook
een amendement ingediend. De minister stelt dat kinderen die in Nederland
zijn geboren niet de Nederlandse nationaliteit moet worden toegekend, maar
dat zij zich op latere leeftijd bij naturalisatie nadrukkelijk moeten uitspreken
voor de Nederlandse samenleving door de andere nationaliteit te laten vallen
en dat ons idee een automatisme zou zijn dat de betekenis voor het Nederlanderschap
niet versterkt. Ik vind dat toch een vreemde aanname. De minister stelt zelf
dat de Nederlandse nationaliteit een voorwaarde is om goed te integreren in
de Nederlandse samenleving. Dan zou je toch zeggen dat mijn amendement in
de eerste plaats de boodschap versterkt dat iedereen die in Nederland geboren
is ook het recht heeft om hier in Nederland te zijn en daar aan de samenleving
te participeren en in de tweede plaats dat het goed is voor hun integratie?
Graag een reactie hierop.Een tweede amendement heb ik ingediend naar aanleiding van de discussie
over de nationaliteit van mevrouw Hirsi Ali. Dat leidde tot een discussie
over artikel 14 van de Rijkswet op het Nederlanderschap en de implicaties
van de beschikking van de Hoge Raad. De vraag was of er nog beleidsruimte
was en of zaken kunnen worden afgewogen. De conclusie van dat deel van het
debat was dat als er onwaarheid is gesproken of verkeerde identiteitsgegevens
zijn verstrekt de kan-bepaling van artikel 14 niet van toepassing zou mogen
zijn. Dat is natuurlijk vanuit een oogpunt van rechtszekerheid en rechtsbescherming
niet aanvaardbaar. Het betekent immers dat er slechts een conclusie kan worden
getrokken zonder dat de omstandigheden waarin betrokkene kan verkeren kunnen
worden afgewogen tegen het opgeven van onjuiste personalia. Ik heb daarom
dit amendement ingediend. De minister zou nog komen met een brief, maar ik
weet niet wat daarin staat. Ik hoor graag haar reactie op dit amendement.
Als in haar brief staat dat gebeurt wat ik in mijn amendement voorstel, zal
ik het amendement natuurlijk intrekken.De heer Visser (VVD):Voorzitter. Tijdens de verschillende interruptiedebatten bedacht ik mij
dat naturalisaties tot 1985 bij wetsvoorstel door de Kamer gingen. Wij hebben
het even laten uitzoeken, waarvoor dank. Tot 1993 gingen naturalisaties via
ingekomen stukken in de Kamer. Het zegt natuurlijk wel iets dat naturalisaties
via de Kamer gingen en niet zomaar door een overheidsorganisatie, in dit geval
de IND, worden afgedaan. Het zegt dat naturalisaties, het opnemen in een nieuwe
gemeenschap, eigenlijk door de volksvertegenwoordiging besloten wordt. Dat
is belangrijk om te weten, ook in de historische context, omdat burgerschap
een relatie is tussen Staat en burgers. Geen burgers zonder Staat en geen
Staat zonder burgers. Burgers zijn meer dan een verzameling van de inwoners
van een Staat. Niet alle inwoners zijn burger en sommige burgers zijn geen
inwoner. Maar er is meer. Burgers en Staat delen ook meer dan een verzameling
van rechten en plichten die verbonden zijn aan het burgerschap, de wetten
en regels van het land. Sommige van die afspraken zijn uniek en voorbehouden
aan die burgers, denk aan stemrecht, denk aan de militaire dienstplicht –
al gaat dat maar voor de helft van de burgers op – maar bijvoorbeeld
ook aan belastingrecht dat nog niet is genoemd. Het Amerikaanse belastingrecht
is bijvoorbeeld totaal anders dan het Nederlandse. Waar je ook woont ter wereld,
je moet als Amerikaan belasting betalen. Als je Nederlander en Amerikaan bent
en je werkt in Nederland en verdient heel veel, dan heb je te maken met twee
conflicterende belastingstelsels. Dat is een heel praktisch
voorbeeld van waar je met een dubbele nationaliteit tegen aan kunt lopen.Aan Staat en burgerschap zijn ook cultuur en traditie verbonden. Wie de
Nederlandse Grondwet wil begrijpen, moet de Nederlandse geschiedenis kennen
en niet alleen vanwege een goed begrip van artikel 23 van de Grondwet. Het
is goed om hier eens bij stil te staan alvorens te spreken over nationaliteit
en naturalisatie. Naturalisatie behelst meer dan het overhandigen van een
paspoort, het afleggen van een naturalisatietoets of zeg zelfs het deelnemen
aan die naturalisatiedag. Naturali­satie is de toetreding tot een nieuwe
gemeenschap, een nieuwe verzameling van niet willekeurige individuen, een
gemeenschap waarin naast vrijheden en rechten ook plichten en verantwoordelijkheden
gelden en ook die zijn niet willekeurig en niet in alle landen dezelfde. Vandaag
spreken wij dan over naturalisatie maar ook over denaturalisatie. In sommige
gevallen is het onmogelijk om de nationaliteit te verliezen. Zie niet alleen
het hier goed bekende voorbeeld van Marokko, al vaker genoemd vandaag, maar
ook het voorbeeld van EU-lidstaat Griekenland. In de memorie van toelichting
staat dat het voor een land als Marokko om meer gaat dan een verbintenis tussen
staat en burger, aangezien religie en de positie van de koning hierbij een
rol spelen. Gezien de filosofie is het loslaten van de nationaliteit niet
mogelijk. De regering is hierover echter nog in overleg met de Marokkaanse
regering. Wat is de stand van zaken?Wij spreken vandaag over een verandering in de voorwaarden voor naturalisatie
in Nederland. Het is al met al een marginale wijziging van de Rijkswet op
het Nederlanderschap. In een beperkt aantal gevallen zal de dubbele nationaliteit
worden teruggedrongen. Het gaat om ongeveer 14 tot 15% van de naturalisandi.
In absolute getallen zijn dat ongeveer vijfduizend personen. Zullen in de
toekomst nog evenveel mensen overgaan tot naturalisatie als zij weten dat
zij daardoor hun oude nationaliteit verliezen? Deze mogelijkheid moeten wij
onder ogen zien. Het gedragseffect is onbekend en niet in de cijfers verwerkt.
Is de minister het met mij eens dat in de toekomst moet worden gemonitord
of dit gedragseffect optreedt? Er wordt veel geroepen en beweerd, maar zeker
weten doen wij het niet. Wij zullen het in de komende jaren in de gaten moeten
houden.Er zijn twee mogelijkheden om het Nederlanderschap te verwerven: het naturalisatieverzoek
en optie. In het laatste geval hoeft geen afstand gedaan te worden van de
oude nationaliteit. In het verslag heb ik hierover een vraag gesteld. Omdat
ik het antwoord niet bevredigend vond, herhaal ik hem: waarom geldt die afstandeis
niet voor degenen die via de weg van de optie Nederlander worden? Kan de minister
met ons delen wat haar overwegingen hierbij zijn? Nederland heeft het tweede
protocol bij het Verdrag van Straatsburg ondertekend. Als het ons doel is
om de meervoudige nationaliteit terug te dringen, zou het logisch zijn om
dit protocol, dat het tegenovergestelde bepaalt, op te zeggen. Waarom kiest
de minister niet voor deze logische consequentie?In het verleden heeft de Nederlandse overheid louter medegedeeld dat de
naturalisandus na het verkrijgen van het Nederlanderschap afstand moet doen
van de oude nationaliteit. De verantwoordelijkheid om het daadwerkelijk te
doen lag bij de naturalisandus. Hij of zij moest daarvoor zelf zijn of haar
oude overheid benaderen. Heeft men dat gecontroleerd? Ik vraag dat omdat mij
signalen bereiken dat daarvoor inmiddels speciale teams in het leven zijn
geroepen. Is dat waar en, zo ja, welke gevolgen heeft dat dan gehad?De heer Dijsselbloem en ik hebben eerder vragen gesteld over de latente
Nederlanders. Hierbij speelt de wens om een fout uit het verleden te corrigeren.
De groep is beperkt en overzichtelijk. Het amendement dat de heer Dijsselbloem
over deze groep heeft ingediend, heb ik ondertekend. Waarom corrigeren wij
in 2006 niet een historische fout die het gevolg was van het feit dat een
aantal zaken in 1985 niet mogelijk waren?Het tegenvoorstel van de regering staat volgens de minister dichterbij
de oorspronkelijke regeling uit 1985. In het amendement van de heer Dijsselbloem
wordt echter uitgegaan van de volledige gelijkstelling van man en vrouw en
dat is uit het oogpunt van emancipatie beter. Zowel bij de vader als de moeder
werkt in het amendement de verkrijging van het Nederlanderschap terug tot
de geboorte. De minister komt met haar voorstel tegemoet aan degenen die in
die periode niet op de hoogte waren van deze mogelijkheid. Zij doet dit, omdat
voor de invoering van massacommunicatiemiddelen als internet veel mensen zich
niet gemakkelijk op de hoogte konden stellen van deze regeling. Waarom legt
de minister echter een leeftijdsgrens bij 21 jaar? Want ook voor 1 maart
1964 zijn er kinderen geboren uit buitenlandse vaders en Nederlandse moeders,
net zoals er toen kinderen zijn geboren uit Nederlandse vaders en buitenlandse
moeders. Die kinderen konden echter gewoon Nederlander worden! Het gaat niet
om een grote groep en desondanks maakt de minister in haar voorstel wel dit
juridische onderscheid. Waarom zouden wij dat doen?In het debat van 9 maart over de versnelde naturalisatieperiode voor
de heer Kalou heeft de heer Varela een motie ingediend op stuk nr. 15 (29543).
Deze motie is aangehouden en ik ben bang dat de driemaandentermijn inmiddels
is verlopen en dat zij daarom van de agenda is verdwenen. In deze motie wordt
ingegaan op de relatie tussen de versnelde procedure en de inburgeringsplicht.
Varela stelde voor de Rijkswet op het Nederlanderschap in die zin aan te passen
dat personen sneller en zonder bureaucratische rompslomp voor naturalisatie
in aanmerking kunnen komen, mits zij hun inburgeringsexamen met goed gevolg
hebben afgelegd. Wil de minister reageren op deze interessante gedachte?Ik kom bij het laatste onderdeel, namelijk de denaturalisatie. De VVD-fractie
is het eens met de mogelijkheden om het Nederlanderschap in te trekken als
sprake is van misdrijven waarbij ernstige schade is toegebracht aan de essentiële
belangen van het Koninkrijk. Mijn fractie vermoedt dat het in weinig gevallen
zo ver zal komen. Het gaat om een kan-bepaling en wanneer het kan, moet nog
blijken. De bepaling geldt in ieder geval niet als iemand stateloos wordt.
Deze kan alleen gelden als iemand een dubbele nationaliteit heeft; als het
eerste deel van het wetsvoorstel succesvol is, dan wordt het tweede deel lastiger.
Overigens hebben wij de AMvB hierover nog niet. Wij hebben alleen een brief
waarin herhaald wordt hoe een en ander globaal wordt aangegeven. In die brief
staat ook dat het normaal is dat een AMvB wordt geslagen nadat een wet is
gemaakt. Dat moge procedureel juist zijn, maar het gaat wel om een zwaar instrument.
De minister had er ook voor kunnen kiezen, dat niet in lagere regelgeving
maar in de wet vast te leggen. Als naturalisatie en de enkelvoudige
nationaliteit worden benadrukt en serieus worden genomen, dan moet het ontnemen
ervan ook serieus worden genomen. Kan de minister toelichten waarom zij een
dergelijk zwaar instrument wil vastleggen in lagere regelgeving? Welke consequenties
heeft dat voor de rechtszekerheid van de betreffende"Nederlander"?
Het valt mij op dat de Raad van State weinig of niets daarover heeft gezegd.
Dat verbaast mij, want een AMvB is niet alleen nu gemakkelijk geslagen maar
ook in de toekomst. Een AMvB is gemakkelijk weer aangepast. Wij praten nu
met deze minister over de huidige doelstellingen maar die kunnen in de toekomst
heel gemakkelijk veranderd worden. Het gaat mij dus niet alleen over het huidige
debat maar ook over het debat in de toekomst.Ik sluit af met de opmerking dat ik hoop dat het instrument van denaturalisatie
nimmer hoeft te worden toegepast. Het wetsartikel is daarmee geenszins overbodig.
Een sanctie die niet hoeft te worden toegepast, is geen overbodige sanctie.
Het is een ultimum remedium.De heer Varela (LPF):Voorzitter. Het is al een paar keer gezegd. Dit wetsvoorstel bestaat uit
twee onderdelen. Het eerste onderdeel betreft de beperking van de uitzonderingsgronden.
Met name het tweede onderdeel van de wetsaanpassing spreekt ons echter zeer
aan. Al sinds 2002 pleit mijn fractie voor het aanpakken van mensen met een
dubbele nationaliteit die voor ellende zorgen. Minister Nawijn werd in 2002
verguisd toen hij opperde dat het afpakken van de Nederlandse nationaliteit
van criminele allochtonen een mogelijkheid was. Wij zijn inmiddels bijna vier
jaar verder en bespreken nu een wetsvoorstel waarmee staatsondermijnende activiteiten
worden aangepakt.Wij zetten bij het tweede onderdeel van de wet nog wat belangrijke kanttekeningen.
In dit wetsvoorstel is ervoor gekozen om het verliezen van het Nederlanderschap
bij staatsondermijnende activiteiten niet van rechtswege te laten plaatsvinden,
maar om daar een beslissing van de minister aan ten grondslag te laten liggen.
Met deze bepaling wordt de werking van dit wetsartikel ondergraven. Het afnemen
van het Nederlandse paspoort wordt daarmee namelijk een zaak van de dan dienstdoende
minister van Justitie. Geloof het of niet, mijn fractie heeft zeer de indruk
dat dat aspect van invloed kan zijn. Een minister Verdonk of een minister
Donner zullen sneller tot het afnemen van het Nederlanderschap overgaan dan
een minister Cohen of een minister Aboutaleb. Behalve het feit dat daarvan
een verkeerde signaalwerking uit kan gaan, kan dat ook zorgen voor een zekere
mate van rechtsongelijkheid. Het overtreden van de wet op dit punt en een
veroordeling door de rechter behoren automatisch te leiden tot verwijdering
uit Nederland. Daarmee wordt ook de rechtsgang vereenvoudigd omdat het juridisch
gemakkelijker is om te procederen tegen een beslissing van de minister dan
een procedure tegen de uitspraak van de rechter aan te spannen.In aanvulling op het voorstel om het Nederlanderschap te ontnemen bij
staatsondernemende activiteiten ziet mijn fractie graag dat het wetsvoorstel
wordt uitgebreid met een maatregel waarbij ook mensen met een dubbele nationaliteit
die drie veroordelingen voor zware criminaliteit op hun naam hebben staan,
het Nederlanderschap kan worden ontnomen. Daarbij gaat het uiteraard niet
om mensen die hier zijn geboren, maar om mensen die later het Nederlandse
paspoort hebben verkregen. Rechtsongelijkheid tussen mensen die oorspronkelijk
al de Nederlandse nationaliteit hebben, willen wij natuurlijk niet.De heer Dijsselbloem heeft terecht opgemerkt dat een echte terrorist zich
niet van de wijs zal laten brengen door het mogelijk kwijtraken van zijn nationaliteit:
in de hemel heb je geen paspoort nodig om je zeven maagden te bezoeken. Daarnaast
kun je je afvragen welk land zit te wachten op een vermeende terrorist.Het jaar 2006 stond in het teken van het WK voetbal. Er was een heel mediacircus,
waarin de heer Kalou een hoofdrol speelde. Hij wilde deel uitmaken van de
selectie van Marco van Basten en deed daarom op grond van artikel 10 van de
rijkswet een aanvraag om versneld in aanmerking te komen voor naturalisatie.
Vervolgens was er maandenlang gesteggel tussen de minister, de heer Kalou,
de bondscoach, Johan Cruijff en de KNVB. Al deze partijen voerden hun eigen
argumenten aan waarom de heer Kalou al dan niet versneld genaturaliseerd moest
worden. Wat gebeurt er als zich een nieuwe "zaak-Kalou" aandient?
Krijgen wij dan niet weer eenzelfde discussie? Mensen die werkelijk een verrijking
zijn voor ons land, bijvoorbeeld omdat zij een grote bijdrage leveren aan
sport, cultuur of economie, zouden te allen tijde een verplichte toets moeten
afleggen indien zij een beroep doen op de artikel 10-procedure. Uiteraard
moeten zij die dan met goed gevolg afleggen. Deze procedure is beter te verkopen
aan mensen die hier eerst vijf jaar moeten zijn voordat zij die toets mogen
afleggen. Op 9 maart van dit jaar heb ik, zoals de woordvoerder van de
VVD-fractie al zei, hierover een motie ingediend, die ik heb aangehouden.
Wil de minister daar nog eens op reageren?De vergadering wordt van 16.42 uur tot 16.52 uur geschorst.Minister Verdonk:Voorzitter. Het wetsvoorstel dat vandaag in dit debat wordt behandeld,
komt tegemoet aan het breed levende gevoel in de samenleving
dat een meervoudige nationaliteit zoveel mogelijk moet worden beperkt. De
Kamer heeft dat tot uitdrukking gebracht in de motie van mevrouw Sterk. Deze
motie verzoekt de regering de wetgeving zodanig aan te passen, dat de derde
generatie allochtonen bij het verkrijgen van het Nederlanderschap uitsluitend
beschikt over een Nederlandse nationaliteit. In reactie daarop heb ik uitgelegd
dat het verliezen van de nationaliteit van het land van herkomst alleen wordt
beheerst door het recht van dat land van herkomst, maar dat ik het maximale
zou doen om meervoudige nationaliteit te beperken. Dat doe ik door met dit
wetsvoorstel de uitzondering te schrappen op de regel, dat men bij naturalisatie
zijn best moet doen om de nationaliteit van het land van herkomst te verliezen.
Dit leidt dan tot een versterking van de betekenis van het Nederlanderschap.De hoofdregel bij naturalisatie is dat een vreemdeling, voor zover mogelijk,
afstand doet van zijn oorspronkelijke nationaliteit. De hoofdregel in Nederland
is dat wij uitgaan van één nationaliteit. Naturalisatie moet
een ondubbelzinnige keuze voor het Nederlandse staatsburgerschap en voor het
burgerschap zijn. Dat leidt tot versterking van de betekenis van het Nederlanderschap.
Alleen in die zin kan het bijdragen tot het daadwerkelijk participeren als
burger in Nederland. Daarom vind ik dat mensen, indien mogelijk, afstand moeten
doen van hun oorspronkelijke nationaliteit. Nederlanderschap krijgt daarmee
ook een veel exclusiever karakter.Wij weten allemaal dat de mogelijkheid om afstand te doen van de oorspronkelijke
nationaliteit wordt bepaald door vreemde nationaliteitswetgeving. Nederland
heeft daarover geen zeggenschap. Wat zijn dan de mogelijkheden? Afstand is
niet aan de orde als de vreemde nationaliteitswetgeving vreemdelingen automatisch
hun oorspronkelijke nationaliteit laat verliezen. Is volgens het vreemde recht
sprake van behoud van de vreemde nationaliteit maar kan daarvan afstand worden
gedaan, dan wordt betrokkene ook in beginsel verplicht om afstand te doen
van zijn oorspronkelijke nationaliteit. Op die verplichting bestaat –
hoe Nederlands is de Rijkswet op het Nederlanderschap? – een aantal
vrijstellingscategorieën. Met het huidige wetsontwerp zullen drie categorieën
van vrijstellingen uit de wet worden gehaald. Dat alles zal leiden tot het
beperken van die meervoudige nationaliteit met ongeveer 15%. Tegen
de heer Van der Staaij kan ik zeggen dat ik echt alles heb gedaan om ervoor
te zorgen dat mensen, als dat mogelijk is, afstand doen van hun nationaliteit
om zodoende het Nederlanderschap als enige nationaliteit te behouden.Er zijn een aantal vragen gesteld. Mevrouw Sterk vroeg of de derde generatie
nu nog afstand moet doen van de oorspronkelijke nationaliteit. Nee, dat is
niet zo. Het gaat om pasgeboren kinderen die via de derdegeneratieregel Nederlander
worden bij hun geboorte. Dat gebeurt dus van rechtswege. De nationaliteitswetgeving
van het andere land bepaalt verder wanneer men die nationaliteit kwijt raakt.Wij hebben al eens eerder gesproken over de namenlijst bij de GBA. Toen
heb ik ook al gezegd dat het voor de Nederlandse GBA-ambtenaar geen verplichting
is om een Marokkaanse voornaam aan het kind te laten geven. Er wordt een bepaalde
service – zo wordt het in ieder geval gezien – verleend aan Marokkaanse
ouders, want zij moeten hun kind nog gaan aangeven bij de Marokkaanse ambassade.
Als zij dat willen, wordt als service gewaarschuwd dat om de naam moet worden
gedacht aangezien de Marokkaanse autoriteiten alleen een Marokkaanse voornaam
accepteren. Als een burger de GBA-ambtenaar verzoekt om het kind in te schrijven
met een Nederlandse naam, zal dat gewoon gebeuren. Als service aan de betrokken
ouders zal wel de opmerking worden gemaakt dat de Marokkaanse autoriteiten
geen Nederlandse naam accepteren, maar de GBA-ambtenaar zal het kind altijd
inschrijven met de voornaam die de ouders hebben gekozen.Mevrouw Sterk (CDA):Mijn vraag was breder en strekte zich ook uit tot het automatisch registreren
van het islamitisch geloof bij islamitische namen. Klopt het dat dit gebeurt?
Heeft de minister in Marokko de mogelijkheid besproken dat een kind een Nederlandse
naam, maar toch de Marokkaanse nationaliteit zou moeten kunnen krijgen?Minister Verdonk:Ik beschouw het als Marokkaanse namen. De oorsprong van de namen acht
ik voor deze discussie niet zo relevant. Het gaat om het principe in hoeverre
de Nederlandse overheid meewerkt aan de inmenging van buitenlandse overheden
in de private levensfeer van burgers. Wat mij betreft, gebeurt dat niet. De
GBA-ambtenaren verlenen slechts een service. Ik ben hierover al enige tijd
met de Marokkaanse autoriteiten in gesprek. Ik kan hen niet ineens een ander
standpunt laten innemen. Ik blijf er constant over spreken dat dit een inmenging
van de Marokkaanse autoriteiten in het leven van burgers in Nederland is,
die naar onze mening niet mogelijk dient te zijn.Mevrouw Sterk (CDA):De minister heeft mijn vraag op één onderdeel nog niet beantwoord.
Zij zegt dat de achtergrond van de namen haar niet interesseert. Een Nederlandse
vrouw die met een Marokkaanse man is getrouwd, heeft mij gemeld dat zij hun
zoontje uitsluitend de Nederlandse nationaliteit wilden geven, maar dat Marokko
dat niet toestond. Bovendien werd het jongetje daarmee ook gelijk als moslim
geregistreerd. Klopt dit? Ik kan mij voorstellen dat de minister hierop niet
direct kan antwoorden. In dat geval verzoek ik haar dat schriftelijk te doen.
Naar mijn mening staat dit op gespannen voet met de vrijheid van godsdienst
zoals wij die in Nederland kennen. Daarin kan geen sprake zijn van dwang,
maar geldt de vrijheid van keuze voor een religie.Minister Verdonk:Ik zou die vraag kunnen doorschuiven naar mevrouw Azough. Die weet vast
het antwoord. Toch zie ik haar ook vragend kijken.Mevrouw Azough (GroenLinks):Ik weet alleen dat er in Marokko...De voorzitter:Het verschil tussen een Kamerdebat en een discussie in de Balie is, dat
de regering vragen hier niet naar een Kamerlid kan doorschuiven.Minister Verdonk:Het was slechts een poging. Indien er een tweede termijn plaatsvindt,
zal ik proberen dan op deze vraag terug te komen. Anders zal ik hem schriftelijk
beantwoorden.De heer Dijsselbloem (PvdA):De minister stelt, zeer zelfverzekerd, absoluut geen medewerking te zullen verlenen aan wat buitenlandse overheden aan hun burgers willen opleggen.
Naar mijn mening doet zij dit echter op drie manieren wel. Op diverse GBA's
ligt nog steeds de namenlijst. De minister noemt het dienstverlening, maar
ik meen dat hiermee achter het Nederlandse loket het beleid van de Marokkaanse
overheid wordt uitgevoerd. In gevallen van een gemengd huwelijk waarin de
ouders er voor kiezen hun kind niet te willen aangeven bij het Marokkaans
consulaat omdat zij wensen dat het kind uitsluitend de Nederlandse nationaliteit
heeft, wordt toch standaard aangekruist dat het kind ook Marokkaans is, terwijl
het nimmer bij de Marokkaanse overheid als Marokkaans staatsburger zal worden
geregistreerd. Daarnaast worden de kinderen ook nog eens automatisch geregistreerd
als moslim, al blijkt zekerheid daarover nog even in de lucht hangen omdat
de minister het antwoord niet paraat heeft. Wij zijn dus achter Nederlandse
loketten op drie manieren bezig om het Marokkaans overheidsbeleid uit te voeren.
Ik begrijp niet dat de minister dit laat gebeuren.Minister Verdonk:Ik laat het ook niet gebeuren. Ik heb contact gezocht met de GBA's. Deze
hebben mij gemeld dat wanneer de mensen zelf aangeven dat zij, zoals hen overigens
vrij staat, naar de Marokkaanse ambassade willen, zij erop worden gewezen
dat de Marokkaanse overheid eisen stelt aan de naam van het kind. Zij kunnen
dan vinden dat dit te ver gaat. Dat vind ik misschien ook wel. Dit is een
zaak van serviceverlening van het GBA omdat men deze mensen niet op extra
kosten wil jagen. Daarbij kan ik mij wat voorstellen. Het pleit voor onze
aard. Nederlanders zijn nu eenmaal heel servicegericht.U zegt dat sommige ouders hun kind niet willen aangeven bij de Marokkaanse
autoriteiten. Ik hoor daar verschillende berichten over. Er zijn mensen die
het in eerste instantie niet willen, maar die alsnog naar de Marokkaanse ambassade
gaan als blijkt dat dit problemen oplevert als zij naar Marokko willen voor
familiebezoek. Ik zal uitzoeken of de kinderen automatisch worden ingeschreven
als moslim, dus daar kom ik op terug.Mevrouw Azough (GroenLinks):Mijn fractie vindt dit ook een heel kwalijke kwestie. De vraag is of er
ook voor andere herkomstlanden lijsten liggen of op een bepaalde manier servicegericht
wordt gewerkt waardoor mensen in zekere zin vanuit het herkomstland worden
gedwongen om hier bepaalde handelingen te verrichten.Minister Verdonk:Ik weet dat dit voor Marokkanen gebeurt. Het is mij niet bekend of er
voor staatsburgers van andere landen dergelijke zaken zijn geregeld. Ik heb
tegen de GBA's gezegd dat ik vind dat dit soort zaken eigenlijk niet mogelijk
zou moeten zijn, voor staatsburgers van welk land dan ook. Men wil service
verlenen, maar dat is vrijblijvend. Ouders hoeven daar niets mee te doen.
Zij moeten zelf beslissen welke naam zij hun kind geven.Ik heb al iets gezegd over de contacten met de Marokkaanse autoriteiten.
Ik heb in het overleg aan de orde gesteld dat ik vind dat in elk geval mensen
die behoren tot de derde generatie Marokkanen de mogelijkheid moeten hebben
om vrijwillig afstand te doen van de Marokkaanse nationaliteit als zij het
Nederlanderschap hebben. Van Marokkaanse zijde is toegezegd dat dit standpunt
in overweging zal worden genomen bij de aanstaande wijziging van de Marokkaanse
nationaliteitswet. Daar moeten wij het allemaal mee doen.De heer Dijsselbloem vroeg waarom ik zo hecht aan de enkelvoudige nationaliteit.
Wij behandelen vandaag een wetsontwerp dat het ontstaan van een meervoudige
nationaliteit na de naturalisatie tot Nederlander zal beperken. De bekroning
van het integratieproces – dat is al veel eerder aan de orde geweest –
is de naturalisatie, de verkrijging van het Nederlandse paspoort. Ik bedoel
niet dat mensen met een dubbele nationaliteit niet geïntegreerd kunnen
zijn. Het gaat mij echter om de uitvoering van de Rijkswet op het Nederlanderschap
waarin staat dat het uitgangspunt is dat mensen in Nederland één
nationaliteit hebben. Ik weet wel dat wij de wereld niet kunnen veranderen,
in elk geval niet van de ene dag op de andere. Autoriteiten van landen van
herkomst hebben zeggenschap over het afstand doen van de oorspronkelijke nationaliteit.
Het uitgangspunt is echter de Nederlandse wet en daar is het beleid dus op
gebaseerd.Mevrouw Koşer Kaya (D66):De discussie betreft een beperkte bijzondere groep die een dubbele nationaliteit
mag hebben vanwege bijzondere redenen. Wij willen nu dat ook mensen uit deze
groep een enkelvoudige nationaliteit hebben, de Nederlandse. Er moeten toch
gegronde bijzondere redenen zijn om daartoe over te gaan? Ik heb de minister
niets horen zeggen over dergelijke redenen of over een onderzoek waaruit blijkt
dat deze bijzondere groep door het afnemen van de dubbele nationaliteit beter
zal integreren.Minister Verdonk:Wij spreken vandaag over de derde generatie. Het gaat om kinderen van
wie de opa en oma al in Nederland hebben gewoond en de Nederlandse nationaliteit
hebben en van wie de ouders de Nederlandse nationaliteit hebben naast een
andere nationaliteit. Wij vinden dat het tijd wordt dat die kleinkinderen
alleen de Nederlandse nationaliteit hebben. Daar gaat het om. Er wordt in
onze wetten veel rekening gehouden met allerlei regels die zijn gesteld door
landen van herkomst. Ik heb het uiterste gedaan om ervoor te zorgen dat de
motie die door de Kamer is aangenomen zo goed mogelijk uit te voeren.Mevrouw Koşer Kaya (D66):Wij hebben ook op Europees niveau regels gemaakt. Daarin wordt heel duidelijk
aangegeven wanneer waartoe mag worden overgegaan. Er is op dit moment een
onderzoek gaande. De minister geeft nog steeds geen antwoord op mijn vraag
waarom een bijzondere groep wordt aangepakt. Waarom mag die groep alleen de
Nederlandse nationaliteit hebben en geen dubbele nationaliteit? Op basis waarvan
wil zij dit doen? Welke gegronde redenen zijn er waarom deze mensen geen dubbele
nationaliteit mogen hebben en daarmee geïntegreerd zijn?Minister Verdonk:Ik vraag mij af waarom wij altijd op zo'n toon over dit onderwerp moeten
debatteren in de Kamer. Waarom kunnen wij niet eens gewoon tegen elkaar zeggen
dat wij trots zijn op het Nederlandse staatsburgerschap? Het Nederlandse staatsburgerschap
staat voor de identiteit van de Nederlandse burger. Iedereen die in Nederland
komt wonen, moet er trots op zijn het Nederlandse staatsburgerschap te hebben. Waarom kan de discussie niet op die manier worden gevoerd?Mevrouw Koşer Kaya (D66):Daar gaat het nu niet om. Wij hebben het nu over een beperkte groep, die
wij niet voor niets als bijzonder hebben aangemerkt. Wij hebben gezegd dat
dit een bijzondere uitzonderingsgroep is.Minister Verdonk:Mevrouw Koşer Kaya bedoelt de derde generatie.Mevrouw Koşer Kaya (D66):Wij hebben dat niet voor niets hier met elkaar afgesproken. Op Europees
niveau zijn er ook niet voor niets regels voor gemaakt. Ik blijf mijn vraag
stellen, want het gaat er niet om of je je trots moet voelen of niet. Bovendien
geloof ik niet dat je met een document ineens de harten van mensen kunt veranderen
en ze daarmee trots kunt laten uitstralen. Waarom moet deze bijzondere groep
de dubbele nationaliteit ontzegd worden?Minister Verdonk:Waarom, als die trots er niet is, willen mensen dan een Nederlands paspoort?
Alleen om te kunnen reizen?Mevrouw Koşer Kaya (D66):Dit gaat dus nergens over.Minister Verdonk:Hier maak ik bezwaar tegen. Het gaat over het Nederlandse staatsburgerschap.Mevrouw Koşer Kaya (D66):Nee, de minister geeft geen antwoord op mijn vraag. Natuurlijk zijn mensen
die bewust kiezen voor het Nederlanderschap daar trots op. Dat doen zij niet
zo maar. Soms is de dubbele nationaliteit echter, om allerlei redenen, noodzakelijk.
De minister geeft mij nog steeds niet aan waarom wij daaraan moeten tornen.
Vanwege de integratie, zo heb ik gehoord, maar op basis van welk onderzoek
is dat dan?Minister Verdonk:Ik heb heel duidelijk gezegd dat dit vanwege de Nederlandse wet zo is.
Die is heel duidelijk. Er is een aantal uitzonderingsgronden. De Kamer heeft
mij gevraagd om serieus naar die uitzonderingsgronden te kijken, om te kunnen
voorkomen dat kinderen van de derde generatie – daar praten wij over –
de dubbele nationaliteit hebben. Ik heb allerlei maatregelen genomen. Ik ben
tot het uiterste gegaan.Mevrouw Koşer Kaya vraagt hoe dat verder in Europa gaat. Hoe doen
andere landen dat? Ik verwijs graag naar het Kamerstuk van 2 mei 2005,
waarin precies is aangegeven hoe men in allerlei Europese landen omgaat met
de dubbele nationaliteit.Mevrouw Koşer Kaya (D66):Ik heb speciaal naar Duitsland gevraagd.Minister Verdonk:Ik wil het Kamerstuk er best even bij halen. Achter Duitsland staat: meervoudige
nationaliteit wordt vermeden, met uitzonderingen. Dat is eigenlijk hetzelfde
beleid als wij in Nederland hebben.Mevrouw Koşer Kaya (D66):Ik wil wel precies weten hoe de Duitsers dat hebben geregeld. Met zo'n
enkele opmerking kan ik niet verder.Minister Verdonk:Ik zou niet weten wat ik hier nog meer over zou moeten opmerken. De meervoudige
nationaliteit wordt vermeden en er zijn uitzonderingen mogelijk. Volgens mij
kan dat uitstekend worden gespiegeld aan het Nederlandse beleid.Mevrouw Koşer Kaya (D66):Welke uitzonderingen dan?Minister Verdonk:Voorzitter, ik weet niet of het de bedoeling is dat ik hier de hele Duitse
nationaliteitswetgeving doorneem.De voorzitter:De minister gaat nu door.Minister Verdonk:Het gaat nu over de Nederlandse nationaliteitswetgeving. Daar heb ik mijn
handen al aan vol. Mevrouw Koşer Kaya doelde op Europees onderzoek.
Europa laat de lidstaten vrij om hun eigen nationaliteit op een bepaalde manier
te regelen. Ik kan ook melden dat het onderzoek op het ogenblik helemaal stil
ligt.Voorzitter. Ik hoop dat ik de heer Van der Staaij gerust heb gesteld.
Ik heb echt het maximale gedaan.De heer Dijsselbloem sprak over het mogelijke gebruik van de escaperoute.
De route die de heer Dijsselbloem beschrijft, bestaat inderdaad, maar het
gebruik van die route moet niet worden overdreven. Er is nogal wat voor nodig
om deze weg te kunnen bewandelen en de gemiddelde burger zal dan ook niet
zo gauw doen wat de heer Dijsselbloem beschreef. Wat moet er bijvoorbeeld
allemaal gebeuren bij het gebruik van deze route? Eerst moet men genaturaliseerd
worden tot Nederlander waarbij de verplichting geldt om afstand te doen van
de oorspronkelijke nationaliteit. Met het naturaliseren en afstand doen van
de oorspronkelijke nationaliteit is al gauw enige jaren gemoeid. Daarmee is
eveneens geld gemoeid. Als de bepaling voor de desbetreffende persoon geldt
dat hij zonder verlies van het Nederlanderschap de oorspronkelijke nationaliteit
weer kan krijgen, moet daarvoor een terugkrijgprocedure worden gestart. Dat
kost ook weer tijd. Al met al gaan hier jaren overheen en kost deze procedure
flink wat geld. De heer Dijsselbloem suggereerde echter een beetje dat dit
van de ene op de andere dag geregeld zou zijn.De heer Dijsselbloem (PvdA):Deze procedure zal ongetwijfeld enige tijd kosten. De minister schetste
de twee stappen die nodig zijn. De eerste stap maakt men omdat men graag Nederlander
wil worden. Dat wil men omdat men in Nederland wil blijven, hier langdurig
werk heeft en misschien een Nederlandse partner heeft. De procedure brengt
met zich mee dat men door de Nederlandse overheid wordt gedwongen om het oude
paspoort op te geven. Ik ken in dit verband een voorbeeld van een Amerikaans
staatsburger. Hij heeft zijn oorspronkelijke nationaliteit opgegeven, maar
hem is ook gezegd dat zodra het opheffen van de Amerikaanse nationaliteit
is geregeld, hij onmiddellijk de andere procedure in gang kan zetten. Betrokkene
had gedurende zijn jeugd meer dan vijf jaar in Amerika gewoond en op grond
daarvan kon hij, zonder dat hij zijn Nederlandse nationaliteit hoefde op te
geven, weer het Amerikaans staatsburgerschap aanvragen. Ik sta hier zeer ontspannen
tegenover, maar wijs er slechts op, omdat de minister zegt haar handen vol
te hebben aan wetgeving op het gebied van het Nederlandse nationaliteitsrecht.
Je zou kunnen zeggen dat in dat licht deze wetgeving niet zoveel
voorstelt, maar het gaat mij erom dat ondertussen de route terug wagenwijd
openstaat. Nogmaals, ik heb tegen die route geen principiële bezwaren,
maar ik vraag mij wel af wat de minister nu aan het doen is.Minister Verdonk:Ja, wij hebben de wetgeving in Nederland inderdaad weerbarstig gemaakt.
Soms is het heel moeilijk om die te wijzigen. In dit geval is dat ook moeilijk.
Dan moet u weer niet zeggen dat er helemaal niets hoeft te gebeuren. Het gaat
hierbij helemaal niet om simpele wetgeving. Verder ligt aan hetgeen wij hier
doen wel degelijk een boodschap ten grondslag en u weet dat die eenduidig
is. Ik zal dan ook laten onderzoeken hoeveel mensen gebruik maken van dit
artikel. Dan kan blijken of het nodig is om de mogelijkheid van deze escaperoute
te schrappen.De heer Dijsselbloem (PvdA):Nu geraken wij aan de kern van het gehele verhaal. De minister erkent
dat de wetgeving niet zoveel voorstelt en dat voor iedereen die dat wil de
route terug mogelijk is. Het gaat hier alleen om de boodschap en die boodschap
is: de dubbele nationaliteit deugt niet en dat is precies datgene waarop mijn
principiële bezwaar zich richt.Minister Verdonk:Maar ik meen dat het voor de kinderen van de derde generatie echt heel
belangrijk is om te kunnen zeggen: ik ben Nederlander. Dat is belangrijker
dan te kunnen zeggen: ik ben Nederlander en ik ben Turk. Eens zal men alleen
de Nederlandse nationaliteit kunnen hebben en ik vind het de verantwoordelijkheid
van de ouders om ervoor te zorgen dat die mogelijkheid er is. Laten wij dat
dan ook eens duidelijk tegen elkaar zeggen. Als je behoort tot de derde generatie
die in Nederland woont, dan wil je toch uitstralen dat je graag in Nederland
wilt zijn en dat je ook Nederlands staatsburger wilt zijn.Voorzitter. Je zou je de vraag kunnen stellen: zou het niet beter zijn
om iemand niet meer te naturaliseren als hij nadat hij Nederlander is geworden
zijn oorspronkelijke nationaliteit niet kan verliezen? Dat zou ook nog een
mogelijkheid zijn. U kunt van mij aannemen dat ik hier voorstander van zou
zijn, maar ja, tussen droom en daad staan wetten in de weg en praktische bezwaren.
Dat kan dus niet. Ik geef dit echter aan als stelling en als mogelijkheid
om een stapje verder te gaan en ik redeneer even naar de andere kant. Volgens
mij zou dit geen goed signaal geven aan al degenen die zich keihard hebben
ingezet om volwaardig deel te nemen aan de Nederlandse samenleving en die
ook graag als volwaardig Nederlands burgers hun bijdrage willen leveren aan
de samenleving. U en ik kennen mensen die heel goed in de Nederlandse samenleving
meedraaien, maar die geen afstand kunnen doen van hun oorspronkelijke nationaliteit.
Dat signaal wil ik dus niet geven. Tot slot verbiedt het Europese Nationaliteitsverdrag
om als absolute voorwaarde voor naturalisatie te eisen dat de oorspronkelijke
nationaliteit verloren gaat als dat verlies niet mogelijk is volgens het recht
van het andere land. Ik zei dit dus vooral om ook even naar de andere kant
van het evenwicht toe te gaan, maar dit is niet mogelijk. Het is precies zoals
ik zei: tussen droom en daad staan wetten en praktische bezwaren.Mevrouw Koşer Kaya (D66):Bij het aanvragen van de Nederlandse nationaliteit geldt voor de grote
groep dat zij dan alleen de Nederlandse nationaliteit krijgen en dat zij dus
afstand doen van hun eigen nationaliteit. Wij hebben het hier echter over
een bijzondere groep, die om bepaalde redenen uitgesloten is. Daar willen
wij nu verandering in brengen. Dan moet de minister duidelijk maken op basis
van welk onderzoek en welk feit deze bijzondere groep volgens haar loyaler
zou zijn aan Nederland als de dubbele nationaliteit voor deze groep wordt
afgeschaft. Die groep is al Nederlander en voelt zich ook Nederlander. Er
zitten vaak praktische problemen aan vast. Wij hebben niet voor niets die
bijzondere groep gemaakt. Ik wil van de minister weten waarom zij deze groep
gelijk wil trekken en waarom zij vindt dat deze mensen geen dubbele nationaliteit
mogen hebben.Minister Verdonk:Ik neem aan dat u met die bijzondere groep de derde generatie bedoelt,
de twee uitzonderingen waar het nu om gaat.Mevrouw Koşer Kaya (D66):Ja, die heel kleine groep. U zegt dat u ten opzichte van die groep een
verandering wilt aanbrengen om de integratie te bevorderen.Minister Verdonk:Ja, en ik zou die groep graag vele malen groter hebben. Dat weet u, maar
dat is niet toegestaan omdat een aantal mensen geen afstand kunnen doen van
hun oorspronkelijke nationaliteit. Ik wil iedereen die dat wel kan, ertoe
aansporen om duidelijk te laten blijken dat het Nederlandse staatsburgerschap
uniek is. U zegt heel makkelijk dat je dan Nederlander bent en dat je dan
het Nederlandse staatsburgerschap hebt, maar dat er praktische bezwaren in
de weg staan om het staatsburgerschap op te geven van het land van oorsprong
van je ouders of je grootouders. Ik ben wel eens benieuwd naar dat soort praktische
bezwaren en ik ben benieuwd of zij opwegen tegen het unieke van het Nederlandse
staatsburgerschap.Mevrouw Koşer Kaya (D66):Dan zult u helder moeten maken waar die obstakels niet zijn. Alle sprekers
hebben immers al heel veel obstakels aan de orde gesteld. Ik heb de Cubaanse
man genoemd, ik heb de vrouw genoemd die met een Nederlander getrouwd is en
die bij een scheiding wellicht terug wil maar niet meer terug kan. Er zijn
dus een hele hoop praktische bezwaren. Van deze kleine groep zegt de minister
principieel dat zij de integratie bevordert als zij de dubbele nationaliteit
afpakt. Op basis waarvan denkt zij dat?Minister Verdonk:Op basis van het feit dat wij hier in Nederland vinden dat wij een wet
hebben die uitgevoerd moet worden en dat je de Nederlandse wetten en regels
onderschrijft als je het Nederlands staatsburgerschap hebt. Ik neem aan dat
dat ook voor u geldt: je onderschrijft de Nederlandse wetten als je het Nederlandse
staatsburgerschap hebt. Wat zegt de Rijkswet op het Nederlanderschap? Dat
een enkele nationaliteit het uitgangspunt is.Mevrouw Azough (GroenLinks):Ik keer even terug naar uw interessante opmerking dat u de naturalisatie
eigenlijk het liefst niet meer zou willen toestaan voor mensen voor wie het
onmogelijk is om hun nationaliteit op te geven. Dat is een interessante opmerking,
want die zegt iets over wat de minister vindt van het Nederlanderschap van
de mensen met een dubbele nationaliteit. U zegt dat de eenzijdige
nationaliteit – dat betekent dat het Nederlanderschap je enige nationaliteit
is – de hoofdprijs is. Wat zegt dat over de mensen met een dubbele nationaliteit?
Is hun Nederlanderschap minderwaardig? Is het een troostprijs?Minister Verdonk:Het uitgangspunt van de Rijkswet op het Nederlanderschap is één
nationaliteit. In de praktijk blijken er echter uitzonderingsbepalingen nodig
te zijn omdat een aantal mensen geen afstand kan doen van hun nationaliteit.
Ik zou het geen goed signaal vinden aan degenen die hun best doen als zij
alleen de Nederlandse nationaliteit kunnen krijgen als zij de nationaliteit
van het land van herkomst opgeven, terwijl bekend is dat dit niet mogelijk
is. Daarnaast is er het formele argument van het Europese nationaliteitsverdrag.Mevrouw Azough (GroenLinks):U zegt nu iets anders dan toen u de wens uitsprak om de dubbele nationaliteit
tegen te gaan. Ik heb ook nog geen antwoord gekregen op mijn vraag wat het
Nederlanderschap volgens u betekent voor mensen met een dubbele nationaliteit.Minister Verdonk:Nationaliteiten hebben ook te maken met emoties. Ik begrijp niet dat mensen
die kiezen voor de Nederlandse nationaliteit er in de Kamer op wijzen dat
zij twee paspoorten hebben. Ik weet dat u geen afstand kunt u doen van uw
Marokkaanse nationaliteit, maar u kunt als Nederlands parlementariër
toch ten minste zeggen: ik sta hier in het Nederlandse parlement en ik voel
mij in eerste instantie Nederlands staatsburger. Ik kan mij niet voorstellen
dat u vindt dat beide nationaliteiten hetzelfde belang hebben.Mevrouw Azough (GroenLinks):Dan begrijpt u niet waarom ik hier sta. Ik sta hier om zaken te veranderen,
in Nederland en, zo mogelijk, ook in Marokko. Juist daarom vind ik die Marokkaanse
nationaliteit belangrijk. Ik zie wat ik in Marokko kan betekenen om het respecteren
van de mensenrechten en om de rechten van vrouwen te verbeteren. Ik probeer
dat hier te doen als parlementariër en ik probeer dat ook in Marokko
te doen, maar dan als burger.Minister Verdonk:Ik neem aan dat u bewust hebt gekozen voor het Nederlandse staatsburgerschap.
Dat u tijdens een vakantie in Marokko probeert om ook daar iets goeds te doen,
is een tweede. Dat verschil is er wel.Mevrouw Azough (GroenLinks):Iedereen die de Nederlandse nationaliteit heeft aangenomen, heeft daar
bewust voor gekozen. Vandaag hebben wij het over de vraag of daar de bewuste
keuze voor het afschaffen van de oorspronkelijke nationaliteit op moet volgen.
U kunt niet ontkennen dat ook degenen die geen afstand kunnen doen van hun
nationaliteit, bewust voor het Nederlanderschap kiezen.Minister Verdonk:Ik zeg helemaal niet dat dit geen bewuste keuze is. Men moet aan een aantal
criteria voldoen en het kost geld, dus dat is een zeer bewuste keuze. Er zijn
echter ook praktische redenen om voor behoud van de nationaliteit van het
land van herkomst of voor een tweede nationaliteit te kiezen, zoals mevrouw
Koşer Kaya terecht opmerkte. Men kan bijvoorbeeld een erfenis in het
land van herkomst verwachten of men heeft daar nog grond. Ik vond het heel
eerlijk van mevrouw Koşer Kaya dat zij erop wees dat er veel van dergelijke
praktische redenen zijn. Dat doet echter niets af aan de authenticiteit, het
unieke van het Nederlandse staatsburgerschap.Mevrouw Azough (GroenLinks):Niemand betwist de betekenis van het Nederlanderschap, maar in onze moderne
samenleving hebben mensen verschillende identiteiten. Een identiteit kan gestoeld
zijn op het hebben van twee nationaliteiten. Daar gaat u aan voorbij en dat
is jammer. Het gaat niet alleen om praktische bezwaren, maar ook om de gevoelens
die verbonden zijn met de identiteit. Dat zijn de zaken die wezenlijk spelen
in onze samenleving. Dat leidt tot angst, onzekerheid en verwarring.Minister Verdonk:Ik ben het er volledig mee eens dat in dit geval belangrijke vragen aan
de orde zijn. Uiteraard is het mogelijk dat mensen verschillende identiteiten
hebben. Wij spreken over het Nederlanderschap en die nationaliteit. Als het
dermate belangrijke punten betreft en mevrouw Azough is parlementariër
in Nederland, vraag ik mij af waarom zij met twee paspoorten stond te zwaaien.
Waarom geeft zij als rolmodel niet het goede voorbeeld aan veel mensen in
dit land door te kiezen voor de Nederlandse nationaliteit?De voorzitter:Mevrouw Azough wordt voor de tweede keer op dezelfde manier aangesproken,
maar zij heeft daarop zojuist al gereageerd. Ik geef dan ook het woord aan
de heer Dijsselbloem.De heer Dijsselbloem (PvdA):Ik ben van mening dat het geen pas geeft dat de minister een Nederlandse
parlementariër de maat neemt over het feit dat zij een dubbele nationaliteit
heeft. Daarmee werpt zij de vraag op in hoeverre die parlementariër Nederlandse
is en in hoeverre zij in deze samenleving geworteld is. Ik herhaal dat dat
geen pas geeft. U hoeft niet op die opmerking te reageren, maar het mag uiteraard
wel.De voorzitter:Ik voel mij niet geroepen om commentaar te geven naar aanleiding van de
opmerking van de heer Dijsselbloem, maar ik vind het wel mijn taak om de minister
te vragen of zij die bedoeling met haar opmerking heeft gehad.Minister Verdonk:De heer Dijsselbloem zegt dat dat geen pas geeft. Ik vind dat het geen
pas geeft als er een Nederlandse parlementariër in deze zaal staat die
zonder reden twee paspoorten laat zien. Ik neem niemand de maat. Als dat niet
was gebeurd, hadden wij dit debat niet gevoerd.De voorzitter:Nu geef ik mevrouw Azough de gelegenheid om te reageren, omdat de minister
weer een persoonlijke opmerking maakt.Mevrouw Azough (GroenLinks):Ik weet hoe het over kan komen. Het kan inderdaad gemakkelijk worden gebruikt
om je Nederlanderschap of je gevoel van identiteit en betrokkenheid bij de
Nederlandse samenleving te betwisten. Dat doet de minister nu ook. Het gaat
mij erom dat ik in deze zaal sta als volksvertegenwoordiger.
Ik wil duidelijk maken dat dit voor meer dan een miljoen mensen een ernstig
probleem is. Het wetsvoorstel stelt niet veel voor, maar het zorgt voor veel
verwarring bij een groot aantal mensen. Ik heb geprobeerd om dat duidelijk
te maken, onder andere door het meebrengen van die twee paspoorten. Misschien
begrijpt de minister dat niet. Dat is dan niet anders. Het zegt in ieder geval
niets over mijn Nederlanderschap. Evenmin zegt het iets over mijn vertegenwoordiging
in het Nederlandse parlement.De voorzitter:Ik wil dat er vanaf nu weer wordt gesproken over de inhoud van het wetsvoorstel
in plaats van over individuele Kamerleden. Mevrouw Azough heeft een en ander
voldoende toegelicht.Mevrouw Koşer Kaya (D66):Wij zijn bezig met het wijzigen van de wet voor een beperkte, bijzondere
groep. Wij hebben die groep uitgesloten en willen daarin verandering brengen.
Het doel is om ervoor te zorgen dat de integratie wordt bevorderd. Ik heb
keer op keer aan de minister gevraagd op basis waarvan zij meent dat dit doel
niet wordt bereikt als de dubbele nationaliteit niet wordt afgenomen. Op die
vraag heb ik nog geen antwoord gekregen.Minister Verdonk:Dat punt is al diverse malen aan de orde geweest. De Nederlandse wet geeft
aan dat er wordt uitgegaan van één nationaliteit. Wij kennen
echter een aantal uitzonderingsgronden. Vandaag debatteren wij over de uitvoering
van de motie waarin wordt gevraagd om het gebruik van de dubbele nationaliteit
voor de derde generatie zo veel mogelijk te beperken. Ik heb die motie uitgevoerd.
Het gaat om de derde generatie en dus om mensen waarvan opa, oma, vader en
moeder al in Nederland hebben gewoond.Mevrouw Koşer Kaya (D66):Dat snap ik. Ik wil echter de gegronde redenen horen waarop de veronderstelling
is gebaseerd dat het de integratie bevordert.De heer Dijsselbloem (PvdA):Ik begin de draad van het debat kwijt te raken. De motie vraagt om het
beperken van de dubbele nationaliteit bij de derde generatie. De drie uitzonderingen
die de minister voorstelt om uit de wet te halen, gaan toch niet sec over
de derde generatie? De minister zegt dat steeds. Dat is echter niet waar.Minister Verdonk:Die hebben consequenties voor de derde generatie.De heer Dijsselbloem (PvdA):Uiteraard. De drie uitzonderingen gaan echter niet over de derde generatie,
maar over mensen die trouwen met een Nederlander en dergelijke.Minister Verdonk:Vandaar dat ik heb gezegd dat ouders hun eigen verantwoordelijkheid moeten
nemen.De heer Dijsselbloem (PvdA):Ik begin te twijfelen of de minister haar eigen wetsvoorstel kent.Mevrouw Koşer Kaya (D66):Ik heb de uitzonderingen paraat. Mag ik die voorlezen?De voorzitter:Nee. Ik ga ervan uit dat de leden die deelnemen aan dit debat de uitzonderingen
kennen.Mevrouw Koşer Kaya (D66):Ik wil duidelijk maken dat het niet alleen om de derde generatie gaat.Minister Verdonk:Het gaat ook om de tweede generatie. Die moeten activiteiten ontplooien
zodat de derde generatie alleen nog maar de Nederlandse nationaliteit heeft.
De gevolgen zijn voor de derde generatie. Ik heb maatregelen genomen om de
tweede generatie op een aantal punten niet meer de Nederlandse nationaliteit
te laten krijgen, zodat die niet meer doorwerkt naar de derde generatie.De heer Dijsselbloem (PvdA):Ik kan mij vergissen, maar de minister doet er goed aan om te lezen wat
er in haar eigen wetsvoorstel staat. Zij zegt maatregelen te hebben genomen
om te voorkomen dat de tweede generatie de Nederlandse nationaliteit krijgt.
Daar gaat het helemaal niet om. De minister stelt voor dat mensen die trouwen
met een Nederlander niet langer hun oude nationaliteit mogen aanhouden. Die
uitzondering haalt de minister uit de wet, met als gevolg dat de kinderen
alleen de Nederlandse nationaliteit zullen hebben en hun kinderen ook. De
minister moet zorgvuldiger formuleren.Minister Verdonk:Ik weet heel goed wat er in het wetsvoorstel staat. Dat is niet anders
dan wat de heer Dijsselbloem schetst. De vader moet afstand doen van zijn
oorspronkelijke nationaliteit, zodat alleen de Nederlandse nationaliteit overblijft
als hij trouwt met een Nederlandse vrouw. De nationaliteit gaat immers over
van vader op kind. Daar willen wij vanaf, zodat de derde generatie alleen
nog de Nederlandse nationaliteit heeft.De heer Visser vraagt of er meer mogelijkheden zijn om de meervoudige
nationaliteit tegen te gaan, bijvoorbeeld door de afstandseis ook te stellen
bij verkrijging van het Nederlanderschap door optie. In beginsel is het mogelijk
om deze eis in de wet op te nemen. De bedoeling van de beperkingen die in
het onderhavige wetsvoorstel aan de orde zijn, is echter gelegen in de bevordering
van integratie. In de gevallen van bevestiging van het Nederlanderschap door
optie gaat het om personen die, gezien de daarin gestelde voorwaarden, reeds
als in de samenleving opgenomen kunnen worden beschouwd. Ik noem bijvoorbeeld
personen die hier al vijftien jaar wonen. Het stellen van de afstandseis heeft
voor hen uit het oogpunt van integratie weinig of geen betekenis. Bovendien
geldt ook voor hen op dit moment niet de eis dat zij hun best moeten doen
om de nationaliteit van het land van herkomst te verliezen.Mevrouw Azough vraagt naar het probleem met de Iraanse overheid. De Iraniërs
geven heden verklaringen aan hun burgers dat zij eerst Nederlander moeten
zijn alvorens zij voor verlies van de Iraanse nationaliteit in aanmerking
komen. Dit probleem is mij door de IND gemeld. Die zaak wordt binnenkort doorgesproken
met de Iraanse overheid.Mevrouw Azough (GroenLinks):Wat nu als dit gesprek niets oplevert? Hoeven de Iraniërs dan niet
meer aan die verplichting te voldoen?Minister Verdonk:Dit gaat mij te snel. Wij wachten het overleg af.Mevrouw Sterk stelt voor om immigranten die een goed voorbeeld zijn sneller
te naturaliseren. Zij noemt daarbij een paar voorbeelden. Dat voorstel lijkt
heel sympathiek maar ik heb daar toch bezwaren tegen, met name op het punt
van de uitvoering. Het gaat om de toepassing van artikel 10. Op grond van
dat artikel kan ik in bijzondere gevallen het Nederlanderschap verlenen. Wat
kan echter worden verstaan onder een "verdienstelijke vreemdeling"?
Moeten daar criteria voor worden gesteld? Wie toetst die criteria? Welke bewijzen
moeten daarvoor op tafel komen? Een wijziging van de wet acht ik in dit verband
niet nodig en ongewenst. Het stelsel is gericht op naturalisatie na vijf jaar.
Een aanpassing van de wet op dit punt zou het stelsel uit balans kunnen brengen.
Voor bijzondere gevallen is altijd al ruimte. Ik houd dus graag vast aan de
huidige wet, want ik voorzie problemen bij de uitvoering van dit voorstel.Mevrouw Sterk (CDA):Als naturalisatie blijkbaar wel mogelijk is voor mensen die veel op het
gebied van sport voor ons land kunnen betekenen, dan moet dezelfde redenering
worden gevolgd door een selectie te maken uit mensen die een uitzonderlijke
bijdrage aan onze eigen samenleving hebben geleverd maar nog niet genaturaliseerd
zijn. Ik verzoek u om dit punt serieus te bekijken. Ik zie mij anders genoodzaakt
om in tweede termijn een motie hierover in te dienen. Gaat u na wat de consequenties
kunnen zijn en op welke titel mensen eventueel versneld voor het Nederlanderschap
in aanmerking kunnen komen. Waarom zou naturalisatie voor sportmannen en sportvrouwen
wel mogelijk zijn, maar voor gewone Nederlanders van vlees en bloed die zich
op een buitengewone manier inspannen voor onze samenleving, niet?Minister Verdonk:In het algemeen kan gesteld worden dat naturalisatie bij bijzondere verdiensten,
individueel getoetst, mogelijk is. Ik zie geen reden om die mogelijkheid uit
te breiden. Het mooie van artikel 10 is dat het die mogelijkheid bevat. Dat
geldt niet alleen voor sporters, maar ook voor anderen, zoals mensen die op
cultureel gebied belangrijk zijn. Er zijn allerlei mogelijkheden om artikel
10 toe te passen. Ik pleit er dan ook niet voor om dit punt verder uit te
werken.Ik kom te spreken over het amendement van mevrouw Azough en de opmerking
van de heer Van der Staaij daarover. Ik heb inderdaad naar aanleiding van
de motie van de heer Van der Vlies toegezegd dat ik voor de begrotingsbehandeling
een brief zou sturen. Ik koers daarbij nog steeds op de datum van 11 oktober.
Dat is voor de begrotingsbehandeling. De brief is in concept klaar, dus deze
wordt binnenkort toegestuurd.Mevrouw Azough (GroenLinks):Kunt u alvast een tipje van de sluier oplichten?Voorzitter: HamerMinister Verdonk:Nee, dat doe ik niet. Dit onderwerp is eerder aanleiding geweest voor
urenlange debatten. Ik wil daar nu niet op ingaan. Wacht u de brief rustig
af.Er is een aantal vragen gesteld over het ontnemen van de Nederlandse nationaliteit
bij een veroordeling voor een terroristisch misdrijf. De Kamer vraagt mij
waarom ik daar niet meer over kan zeggen en waarom ik daar niet duidelijker
over kan zijn. De terrorismewetgeving is betrekkelijk nieuw. Ik stel dan ook
voor om in een AMvB duidelijk te omschrijven wat wij hieronder verstaan. Ik
kan mij goed voorstellen dat de Kamer die AMvB graag wil zien voordat deze
wordt vastgesteld. Het gaat om gewichtige nieuwe wetgeving. Het gaat echter
te ver om daar al zo duidelijk over te zijn. Ik zeg toe dat de AMvB naar de
Kamer wordt gestuurd als bepaalde zaken beter zijn ingevuld. De terrorismewetgeving
ontwikkelt zich nog in Nederland. Wij ontdekken steeds nieuwe activiteiten.
In dat licht vraag ik de Kamer de ruimte om het in een AMvB vast te leggen.
Voordeel daarvan is bovendien dat zaken sneller kunnen worden gewijzigd.De heer Visser (VVD):Daarmee geeft de minister antwoord op wat ik bedoelde. Mijn fractie steunt
de richting van het wetsvoorstel, maar het gaat om zware instrumenten. Het
is goed dat de minister deze aan de Kamer voor wil leggen. Betekent dit dat
ook latere wijzigingen via AMvB's kunnen worden geregeld? Wij weten wat deze
minister wil, maar misschien zit er over vijf jaar een andere minister met
andere bedoelingen. Dan krijgt de Kamer in het reces opeens een heel andere
AMvB. Misschien overdrijf ik een beetje, maar dit soort zaken moet wel met
de Kamer worden besproken.Minister Verdonk:Dat kan ik mij goed voorstellen, dus dat zeg ik toe.Mevrouw Sterk heeft gevraagd of de Nederlandse nationaliteit ook kan worden
ontnomen aan een persoon die voor gewone ernstige misdrijven is veroordeeld.
Het Europese nationaliteitsverdrag laat dat niet toe. De gedachte daarachter
is dat het ontnemen van de nationaliteit alleen op zijn plaats is als de band
tussen de persoon in kwestie en de Nederlandse Staat is geschonden.De heer Dijsselbloem heeft gesproken over Verdonkde ongelijke behandeling.
Het wetsvoorstel blijft binnen de grenzen van de Europese wetgeving. Het gaat
erom dat iemand door handelingen die zijn gericht tegen de essentiële
belangen van de Staat, zelf die band met de Nederlandse Staat opzegt. Dan
moet de nationaliteit kunnen worden ontnomen. Die mogelijkheid wordt beperkt doordat iemand niet stateloos mag worden. Dat is een gerechtvaardigd
onderscheid.Enkele woordvoerders vroegen: is het niet beter om het Nederlanderschap
van rechtswege te verliezen in het geval van terroristische misdrijven? Het
verdient de voorkeur om daarover een afzonderlijke beslissing te nemen. Ten
eerste schept dat duidelijkheid over de rechtspositie van betrokkene. Ten
tweede zal het effect van het verlies van het Nederlanderschap van rechtswege,
bij een rechterlijke veroordeling al snel als een extra straf worden opgevat.
De rechter zal de neiging hebben om dit in de strafoplegging te betrekken,
wat ongewenst is. Bovendien is het meer in het algemeen gewenst om in gevallen
als deze een afweging te maken, omdat de aard en de ernst van het gepleegde
delict kunnen verschillen.De heer Dijsselbloem vroeg zich af of het dreigen met het afnemen van
de nationaliteit wel zin heeft: zal dat mensen ervan weerhouden om bepaalde
terroristische misdrijven te plegen? Ik kan het zelf nog wel wat nihilistischer
stellen: wat heeft het Wetboek van Strafrecht nog voor zin in Nederland?De heer Dijsselbloem (PvdA):Er sluipt naïviteit in de redenering van de minister. Zij moet het
toch met mij eens zijn dat een van de kenmerken van terroristen is dat zij
bereid zijn om alles te vernietigen, inclusief zichzelf onder de belofte van
het paradijs met de zoveel maagden. In dat kader merkte ik op dat het dreigement
van minister Verdonk om een paspoort af te pakken, bij mensen met deze waanideeën
nauwelijks zal helpen. Dat paspoort heb je niet nodig in die hemel met x maagden
die op je liggen te wachten.Minister Verdonk:Als je die redenering doortrekt, hoef je helemaal geen straf meer te zetten
op terroristische misdrijven. Iedereen die zo radicaal is geworden en het
beeld van al die maagden voor ogen heeft, laat zich daar dan ook niks aan
gelegen liggen. Laten wij dus maar stoppen met die hele terrorismewetgeving,
want die heeft toch geen zin. Op mensen die echt radicaal zijn geworden, is
dat van toepassing. Voor andere mensen kunnen zware straffen en het ontnemen
van de Nederlandse nationaliteit toch een reden zijn om nog even na te denken.
Iedere reden die ik daarvoor kan bedenken, zal ik bedenken.De heer Dijsselbloem (PvdA):Ik denk dat wij ons zeer terdege bewust moeten zijn van de psychologie
van de terroristen waarmee wij te maken hebben. De minister maakte de opmerking
dat je dan het hele Wetboek van Strafrecht kunt afschaffen. Ik denk echter
dat het strafrecht behalve een preventieve functie nog meerdere functies heeft.
De minister weet dat ook. Ik noem onder andere het beschermen van de samenleving
tegen herhaling.Minister Verdonk:Afnemen van het Nederlandse paspoort heeft die functie ook. Als je dat
doet, kun je mensen tot ongewenst vreemdeling verklaren en het land uitzetten.
Dat scheelt.Mevrouw Azough (GroenLinks):Ik refereer nog even aan mijn vraag over de garantie dat er geen stateloosheid
kan optreden. In de tekst zelf zie ik daarvoor in ieder geval te weinig garanties.Minister Verdonk:Het is niet zo dat er nooit stateloosheid kan optreden, zoals mevrouw
Azough suggereert. Er zijn wel degelijk een aantal gevallen mogelijk waarin
stateloosheid kan optreden, bijvoorbeeld als betrokkene zelf fraude heeft
gepleegd bij het verkrijgen van zijn nieuwe nationaliteit. Ik kan de garantie
dat dit nooit gebeurt niet geven. Het kan zo zijn dat mensen als gevolg van
eigen handelen stateloos worden.Mevrouw Koşer Kaya (D66):Ik had de minister gevraagd om mij aan te geven of de bevoegdheid om te
bepalen of iemand het Nederlanderschap verliest bij de minister komt en niet
bij de rechter. Hoe zit het met de beroepsmogelijkheden als deze bevoegdheid
bij de minister komt te liggen? Het kan zijn dat ik het antwoord niet heb
gehoord.Minister Verdonk:Ik heb het antwoord al gegeven. Voorzitter, moet ik het antwoord nog een
keer geven?De voorzitter:Nee, dat moet mevrouw Koşer Kaya straks even in de Handelingen
nakijken. Het is niet zo dat wij antwoorden gaan herhalen.Minister Verdonk:Dan kom ik te spreken over de latente Nederlanders. Ik heb het amendement
van de heer Dijsselbloem met veel sympathie gelezen. Het amendement heeft
tot doel om die groep alsnog een optierecht te geven. Dit amendement heeft –
wellicht onbedoeld – een veel wijdere strekking dan rechtsherstel voor
de niet-Nederlandse kinderen van Nederlandse vrouwen in 1985. De bewoordingen
van het amendement breiden de werking van die regeling aanzienlijk uit. Het
gaat daarin om alle niet-Nederlandse kinderen van Nederlandse vrouwen geboren
vóór 1985 zonder enige beperking in de tijd. Dat leidt ertoe
dat er nog gevallen van misschien wel honderd jaar geleden aan het licht kunnen
komen en dat de regeling ook geldt voor niet-Nederlandse kinderen van vrouwen
die het Nederlanderschap al lang zijn kwijtgeraakt. Dat klemt te meer omdat
het amendement beoogt dat de verkrijging van het Nederlanderschap terugwerkt
tot de geboorte, zodat het ook effect heeft op alle generaties nadien.Het amendement legt ook geen beperking op aan de leeftijd van de kinderen
op 1 januari 1985. De oude regeling kende de grens van 21 jaar, die verband
hield met de wijzigingen in het nationaliteitsrecht van 1964. Voor 1964 was
het namelijk zo dat vrouwen hun Nederlandse nationaliteit verloren als zij
met iemand trouwden met een andere nationaliteit dan de Nederlandse. Dat betekent
dat wij een regeling gaan maken met onvoorspelbare gevolgen. Daar heb ik bezwaar
tegen. Er zou sprake zijn van symboolwetgeving en wetgeving waarvan de consequenties
niet te overzien zijn als wij op dit moment uitvoering zouden geven aan het
voorgestelde amendement. Dit ondanks het feit dat ik ook vind dat vrouwen
en mannen gelijke rechten hebben, maar wij hebben te maken met een situatie
waarin dat niet het geval was, namelijk de periode vóór 1964.
Toen was de positie van vrouwen op het gebied van het verkrijgen van de Nederlandse
nationaliteit een heel andere dan die van mannen. Ook al vinden wij nu allen
dat mannen en vrouwen gelijk zijn, dan nog kan ik de situatie van vóór
1964 niet meer veranderen. Dit levert zó veel praktische consequenties
op dat ik daartegen bezwaar maak.De heer Dijsselbloem (PvdA):Het is van tweeën één: het is symboolwetgeving –
dan is het geen probleem hoe groot de doelgroep van het amendement is –
of het is geen symboolwetgeving. Als dat laatste het geval is, gaat het om
de principiële vraag of wij vinden dat met terugwerkende kracht, voor
zover dat mogelijk is, de positie van mannen en vrouwen in het nationaliteitsrecht
gelijk moet worden gesteld. Andere landen hebben dat ook gedaan. Daarover
hebben wij allemaal informatie ontvangen.Kunt u argumenten aandragen tegen de principiële redenering dat kinderen
met een Nederlandse moeder die voor 1985 zijn geboren niet anders moeten worden
behandeld dan kinderen met een Nederlandse vader die voor 1985 zijn geboren?
Er blijft sprake van ongelijke behandeling van moeders en hun kinderen en
vaders en hun kinderen als u geen inhoudelijke argumenten hebt voor het in
stand houden van dit onderscheid. Ik pleit er zeer voor om de principiële
lijn te kiezen en deze zaak dus met terugwerkende kracht gelijk te stellen
voor mannen en vrouwen. Dat is een lijn die u volgens mij altijd hebt gesteund.Minister Verdonk:Ik geef een voorbeeld, om duidelijk te maken wat de gevolgen van het amendement
zo onvoorspelbaar maakt. Een vrouw met de Nederlandse nationaliteit huwt in
1955 met een man met de Duitse nationaliteit. De Duitse wetgeving geeft haar
bij huwelijk niet de Duitse nationaliteit, dus behoudt zij de Nederlandse
nationaliteit. In 1958 wordt een kind geboren, dus uit een moeder met de Nederlandse
nationaliteit. Het kind krijgt bij de geboorte alleen de Duitse nationaliteit.
Dit kind en de moeder vallen niet onder de in 1985 voor drie jaar ingevoerde
optiemogelijkheid.Het amendement stelt dat het kind kan opteren voor het Nederlanderschap.
Het is immers geboren voor 1 januari 1985 uit een moeder met de Nederlandse
nationaliteit. Dit kind valt echter niet onder de doelgroep van de regeling
die van 1985 tot en met 1987 gold, maar krijgt als gevolg van dit amendement
wel een optierecht. In de nota van wijziging staat dat het kind geen optierecht
krijgt omdat het op 1 januari 1985 ouder was dan 21 jaar. Alle geboorten
van voor 1964 vallen buiten het artikel omdat de positie van de vrouw in de
nationaliteitswetgeving voor die tijd een gans andere was dan deze nu is.Ik heb totaal geen zicht op de uitvoeringsconsequenties van dit amendement.
Deskundigen hebben mij verteld dat die wel eens heel groot zouden kunnen zijn.
De gevolgen zijn totaal onvoorspelbaar. Ik vraag mij af of wij dit moeten
doen. U zei net dat een groep van 300 mensen u heeft benaderd. Dat is een
overzichtelijke groep. Als het amendement wordt aangenomen, is de groep niet
te overzien.De heer Dijsselbloem (PvdA):Ik wil het misverstand over de 300 mensen wegnemen: dat is een groep mensen
die zichzelf hebben verenigd en die in gezamenlijkheid optrekt tegen deze
ongelijke behandeling uit het verleden, zoals die terecht wordt aangemerkt.
Het is een groep die het parlement heeft benaderd.Ik besef dat wat wordt voorgesteld in het amendement een veel grotere
groep aangaat. Op grond van het amendement kan een grotere groep van die optie
gebruik maken. Het is overigens onzeker of dit daadwerkelijk zal gebeuren,
daar hebt u gelijk in. Ik formuleer even heel precies, omdat het ook om de
toekomst van mensen gaat. Ik bestrijd uw voorbeeld niet. Het is een van de
vele denkbare voorbeelden. Ik heb geen principieel argument gehoord tegen
de principiële keuze om de gelijke berechtiging van mannen en vrouwen
in het nationaliteitsrecht nu goed te regelen. Ik heb u wel horen zeggen dat
het voorstel van mij en anderen verder gaat dan de optieregeling uit 1985.
Dat is zo. Mijn bezwaar tegen de optieregeling is niet alleen dat deze maar
drie jaar van kracht was en dat veel mensen er door allerlei omstandigheden
geen gebruik van hebben kunnen maken. Mijn bezwaar is ook dat deze regeling
allerlei beperkingen in zich had, zoals de leeftijdsgrens van 21 jaar en de
eis dat iemand nog niet getrouwd mocht zijn. Wij zijn nu van mening dat deze
beperkingen tot gevolg hadden dat die optieregeling ook niet leidde tot gelijke
behandeling van man en vrouw. Wij moeten dus niet de optieregeling van 1985
opnieuw openstellen, maar wij moeten haar verbeteren en openstellen.Minister Verdonk:Voorzitter. Principieel zijn wij het met elkaar eens. Uitvoeringstechnisch
voorzie ik echter grote problemen. Het voorgestelde amendement ziet de implicaties
van de verliesgronden voor de Nederlandse nationaliteit uit het verleden over
het hoofd. Ik wil dat illustreren aan de hand van twee voorbeelden.B. is in 1971 in Suriname geboren uit een echtpaar met de Nederlandse
nationaliteit. B. krijgt bij zijn geboorte de Nederlandse nationaliteit. In
1975 wordt Suriname onafhankelijk en ontstaat de Surinaamse nationaliteit.
Vader, moeder en kind B. worden in 1975 Surinamer en verliezen de Nederlandse
nationaliteit. B. en zijn moeder vallen niet onder de in 1985 voor drie jaar
ingevoerde optiemogelijkheid. Volgens het amendement kan B. opteren voor het
Nederlanderschap. Hij valt niet onder de doelgroep van de optie uit 1985-1987,
maar krijgt wel optierecht. Gesteld dat hij daarvan gebruik maakt, wordt hij
toch geen Nederlander. Op grond van het amendement gaat de verkrijging van
het Nederlanderschap in bij B.'s geboorte in 1971. In 1975 is echter sprake
van een verliesgrond op basis van de toescheidingsovereenkomst tussen Nederland
en Suriname. De optie zal daarom door de Nederlandse overheid niet worden
bevestigd. B. wordt geen Nederlander. B. wordt blij gemaakt met een dode mus.
De overheidsadministratie heeft veel extra uitzoekwerk omdat vanwege de terugwerkende
kracht alle verliesgronden van de optant vanaf de geboorte moeten worden onderzocht.
De nota van wijziging voorziet er in dat B. geen optierecht verkrijgt, omdat
zijn moeder niet op enig moment tussen 1985 en 1987 de Nederlandse nationaliteit
had.Dat is de ene kant van de zaak. Aan de andere kant bevat het voorgestelde
amendement niet de volledige doelgroep uit 1985-1987. Er vallen ook mensen
buiten de boot, zoals blijkt uit de volgende casus. A. is in 1985 in Colombia
geboren uit een ongehuwde Colombiaanse moeder. Bij zijn geboorte krijgt A.
de Colombiaanse nationaliteit. In 1984 huwt de moeder met een Nederlandse
man en opteert zij voor het Nederlanderschap. A., dan vier jaar oud, wordt
in 1984 geen Nederlander. A. en zijn moeder vallen onder de in 1985 voor drie
jaar ingevoerde optiemogelijkheid. Tussen 1985 en 1987 is geen gebruik gemaakt
van de mogelijkheid om voor A. het Nederlanderschap te verkrijgen. Op basis
van het amendement kan A. niet opteren voor het Nederlanderschap,
terwijl hij wel onder de doelgroep uit 1985-1987 viel. Het amendement vereist
immers dat de moeder ten tijde van de geboorte het Nederlanderschap diende
te bezitten. Dat was niet het geval. De nota van wijziging maakt het wel mogelijk
dat A. alsnog de Nederlandse nationaliteit verkrijgt.Mevrouw Koşer Kaya (D66):Ik begrijp dat er praktische problemen bestaan en dat deze soms zelfs
negatief kunnen uitpakken. Dat willen wij in geen geval omdat wij de principiële
lijn dat mannen en vrouwen gelijk moeten worden behandeld, volgen. Als de
minister om deze reden handreikingen doet voor verbetering, kan ik met haar
meegaan. Het principiële punt blijft overeind. In de wet moet worden
geregeld dat mannen en vrouwen gelijk moeten worden behandeld.Minister Verdonk:Dat hebben wij in de wet geregeld. Wij lopen er echter tegen aan dat wij
de consequenties over de periode voor 1964 – voor Surinamers tot 1975 –
niet kunnen overzien. Principieel hebben wij geen verschil van mening. Nu
hebben wij de gelijkheid van mannen en vrouwen in de wet geregeld, maar voor
1964 was de positie van de vrouw in de nationaliteitswetgeving heel anders
dan die van de man, met alle consequenties van dien. Het is de vraag of wij
dit nu, 42 jaar later, nog moeten willen repareren wat toen anders was in
de positie tussen man en vrouw.Mevrouw Koşer Kaya (D66):Ik begrijp het probleem van de minister, maar andere landen hebben de
gelijkheid wel tot stand gebracht. Ik wil graag precies van haar horen –
eventueel per brief – welke praktische problemen eraan kleven en hoe
de praktische problemen die voor vrouwen negatief uitpakken, kunnen worden
opgelost. De overige praktische problemen die de minister noemt, acht ik minder
relevant.Minister Verdonk:De Kamer weet dat ik graag antwoord geef op de vragen die in de Kamer
worden gesteld. Het gaat er bij dit punt echter juist om dat de gevolgen onvoorspelbaar
zijn. Ik weet daardoor niet wat ik in kaart zou moeten brengen. De principiële
vraag is of wij nu, 42, 50 of 100 jaar na dato, willen repareren wat er vóór
1964 fout zat in de verhouding tussen mannen en vrouwen. Dat het daarmee fout
zat, daarover zijn wij het nu met elkaar eens, dat is het probleem niet.De voorzitter:De minister gaat verder met haar betoog.Minister Verdonk:Voorzitter, de minister heeft op dit punt niet veel meer te melden. Wij
hebben de zaken gewisseld die van belang zijn. Ik ben het dus in principe
eens met de lijn van de Kamer, maar het is de vraag of wij nu nog een wet
gaan repareren, met een totaal onvoorspelbare uitkomst, die in 1964 ophield
te bestaan.Met het amendement van mevrouw Azough wordt beoogd om aan iedereen die
in Nederland wordt geboren uit een vreemdeling die rechtmatig verblijft in
Nederland, in beginsel van rechtswege de Nederlandse nationaliteit te geven.
Deze regeling heeft ook in Ierland bestaan; als daar een kind werd geboren,
kreeg dat automatisch de Ierse nationaliteit. Ik wil niet chargeren, maar
het gebeurde werkelijk dat er vliegtuigen met zwangere vrouwen landden in
Ierland, waarna de kinderen werden geboren en van rechtswege de Ierse nationaliteit
kregen. Daarna diende ook de moeder een aanvraag in voor de Ierse nationaliteit,
waardoor zij automatisch ook een verblijfstitel verwierf. Ik ben pertinent
tegenstander van dit soort toestanden en ik ontraad de Kamer daarom dit amendement
aan te nemen.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Ik heb begrepen dat er behoefte bestaat om op een later moment de tweede
termijn te houden. De heer Dijsselbloem wil daarover nog iets zeggen.De heer Dijsselbloem (PvdA):Ja. Zo'n uitstel maakt het mogelijk dat Kamer en kabinet de kwestie rond
het amendement op stuk nr. 11 en de nota van wijziging nog eens goed bestuderen.
De minister stelt immers dat wij hierover geen principieel verschil van mening
hebben. Een dergelijk uitstel kan een lang debat in de plenaire zaal voorkomen.De voorzitter:Ik waarschuw de Kamer dat elke dag die wij nu vorderen, er minder tijd
is. Ik hoop dat de Kamer daarmee bij de tweede termijn rekening houdt. Ik
begrijp echter dat er ook tijd bespaard kan worden. Daarom stel ik voor, de
tweede termijn inderdaad op een later tijdstip te houden.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt van 18.05 uur tot 19.15 uur geschorst.De voorzitter:Voor vanavond staan vier wetsvoorstellen op de agenda. Ik heb begrepen
dat er overeenstemming over is om te proberen, deze wetsvoorstellen telkens
in één termijn te behandelen.Ik maak de leden erop attent dat het klokje op het sprekersgestoelte al
de hele dag stuk is. Een minuut voor het einde van de spreektijd zal ik het
rode lampje doen branden. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20062007-471-494.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl