Vragen van het Lid Verhagen over uitspraken van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking over een overheidsboycot van Shell
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1997-1998, pag. 1902-1906

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

27-11-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

nr. 25, pagina 1902-1906

18-11-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in vergadering

Stemmingen over vier moties, ingediend bij de behandeling van het wetsvoorstel Flexibiliteit en zekerheid, te weten: * de motie-Van Nieuwenhoven c.s. over het hoger beroep in het kader van het ontslagrecht (25263, nr. 37); * de motie-Hofstra over het ontslagrecht (25263, nr. 39); * de motie-Hofstra c.s. over de toetsingscriteria voor het verlenen van een ontslagvergunning (25263, nr. 40); * de motie-Bakker over de effectiviteit van de preventieve ontslagtoets (25263, nr. 41) * en één andere motiePagina 1915-1915
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 18 november 1997)Pagina 1911-1912
Vragen van het lid Rouvoet aan de staatssecretaris van Justitie, over het voortduren van vreemdelingenbewaring van enkele asielzoekersPagina 1910-1911
Presentie en opening (dinsdag 18 november 1997)Pagina 1901-1902
Behandeling van de brief van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen houdende het voorstel om het plan "Informatie en communicatietechnologie in het onderwijs" aan te wijzen als groot project (25733, nr 4).Pagina 1918-1918
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van het Burgerlijk Wetboek, het Buitengewoon Besluit Arbeidsverhoudingen 1945 en van enige andere wetten (Flexibiliteit en zekerheid) (25263)Pagina 1912-1915
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 18 november 1997)Pagina 1962-1963
Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 1998 (25600 XVI)Pagina 1918-1962
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet, houdende wijziging van de Wet op de telecommunicatievoorzieningen in verband met de invoering van het veilen van schaarse frequenties voor systemen van digitale mobiele telecommunicatie (veilen frequenties mobiele telecommunicatie) (25722)Pagina 1918-1918
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Regels over tegemoetkoming in de schade en de kosten in geval van overstromingen door zoet water, aardbevingen of andere rampen en zware ongevallen (Wet tegemoetkoming schade bij rampen en zware ongevallen) (25159)Pagina 1916-1916
Vragen van het Lid Verhagen over uitspraken van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking over een overheidsboycot van ShellPagina 1902-1906
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Regels voor de niet-openbare arbeidsbemiddeling en het ter beschikking stellen van arbeidskrachten (Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs) (25264)Pagina 1915-1915
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Regels omtrent de bemanning van zeeschepen (Zeevaartbemanningswet) (25233)Pagina 1915-1916
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Eenmalige uitkering aan gewezen militairen die meer dan twee doch minder dan vijf jaren hebben gediend (Uitkeringswet tegemoetkoming twee tot vijfjarige diensttijd veteranen) (25447), en over: de motie-Van Waning over de positie van gezinsleden, en met name weduwen, van alle veteranen (25447, nr. 16)Pagina 1916-1918
Herstemming over een motie, ingediend tijdens het debat over het organisch psychosyndroom, te weten: de motie-Poppe over een algemene vervangingsplicht van organische oplosmiddelen (25720, nr. 4)Pagina 1912-1912
Vragen van het lid M.B. Vos aan de minister van Verkeer en Waterstaat en staatssecretaris Kohnstamm van Binnenlandse Zaken, over het gebruik van persoonsgebonden streepjescodes bij de waterschapsverkiezingen van het hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht.Pagina 1908-1910
Vragen van het lid Van Rey aan de staatssecretaris van Financiën, over de pomphouderscompensatieregelingPagina 1906-1908

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 42 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is het mondelinge vragenuur, overeenkomstig
artikel 136 van het Reglement van orde.Vragenvan het lid Verhagen aan de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
en de minister van Economische Zaken, over uitspraken van de minister
voor Ontwikkelingssamenwerking over een overheidsboycot van Shell.De heer Verhagen (CDA):Voorzitter! "Ik heb toen gezegd: mijn chauffeur tankt en ik zal het hem
niet verbieden als hij niet meer bij Shell tankt. Toen ik dat later in de
krant zag, vond ik het zelf ook politiek met een kleine p; een beetje goedkoop
zelfs", aldus minister Wijers over politiek met een kleine p. De CDA-fractie
hoopte na deze uitspraak verder verschoond te blijven van goedkope opmerkingen
van ministers van dit kabinet. Het heeft helaas niet zo mogen zijn.Afgelopen week werden we geconfronteerd met uitspraken van minister Pronk
ten aanzien van Shell, die naar de mening van de CDA-fractie niet door de
beugel kunnen. Ik ben allereerst benieuwd te vernemen wat ministers Wijers
vond, toen hij in de krant las dat zijn collega Pronk het optreden van Shell
in Nigeria als uitbuiting kwalificeerde, als schandelijk omschreef, Shell
een voorbeeld noemde van een slechte investeerder en blijkens diverse publicaties
ten aanzien van een mogelijke boycot door de overheid van Shell zei: "Dat
kan – helaas, zo zeg ik erbij – niet."1. Kan minister Wijers zich vinden in de kwalificatie die zijn partijgenote
Roethof, blijkens Het Parool, bezigde ten aanzien van de uitspraken van de
minister voor Ontwikkelingssamenwerking? Zij noemde die vrij duidelijk "krankjorum".2. Op welke wijze heeft het kabinet invulling gegeven aan de toezegging
van minister Van Mierlo om contact te zullen onderhouden met Shell over de
ontwikkelingen in Nigeria?3. Meent minister Wijers dat een publieke veroordeling door minister Pronk
strookt met de wijze waarop het kabinet contact met Shell zal onderhouden?4. Meent minister Wijers dat zulk een bejegening van een bedrijf door
een minister van dit kabinet een bijdrage levert aan het stimuleren van het
Nederlandse bedrijfsleven om aandacht te schenken aan mensenrechten en milieu?De voorzitter:Wilt u afronden?De heer Verhagen (CDA):Aan de minister voor Ontwikkelingssamenwerking wil ik, ter afronding,
de volgende vragen stellen.1. Meent de minister voor Ontwikkelingssamenwerking in het algemeen dat
er verschil hoort te zijn tussen het publieke optreden van de minister en
het gemiddelde optreden van een actievoerder?2. Meent hij dat met een ongenuanceerde uithaal in de richting van Shell
positievere effecten kunnen worden bewerkstelligd voor de bevolking in Nigeria...De voorzitter:Wilt u afronden, mijnheer Verhagen; u weet dat u twee minuten heeft.De heer Verhagen (CDA):...dan met een dialoog met Shell, die juist met een vernieuwde gedragscode
is gekomen met daarin aandacht voor mensenrechten en milieu, over de wijze
waarop met gebruikmaking van deze gedragscode door Shell in Nigeria wordt
gewerkt?De voorzitter:Het woord is aan het kabinet.Minister Pronk:Wie van ons krijgt het eerst het woord?De voorzitter:De eerste vragen zijn aan de heer Wijers gesteld, maar het kabinet heeft
het recht om zelf de volgorde te bepalen, zo heb ik eerder dit jaar begrepen.Minister Pronk:Ik kan mij dat nog herinneren.De voorzitter:Maar het kabinet heeft vijf minuten spreektijd totaal.Minister Pronk:Voorzitter! Er zijn mij twee vragen gesteld. Eén vraag heb ik goed
verstaan. Er is inderdaad een onderscheid tussen het publieke optreden van
leden van het kabinet en de gemiddelde actievoerder. Ik weet niet precies
waar de vraag op slaat, maar het antwoord op de vraag is: ja. Daar zit een
verschil tussen.Voorzitter! Ik weet niet of de tweede vraag, die ik niet helemaal goed
heb verstaan omdat die halverwege werd afgebroken, te maken had met opmerkingen
die ik heb gemaakt. Ik heb op geen enkele manier ongenuanceerde uitlatingen
gepleegd in de richting van Shell.Minister Wijers:Voorzitter! De minister voor Ontwikkelingssamenwerking en ik zijn het
met elkaar eens dat een heel goede effectieve manier om de economische ontwikkeling
in ontwikkelingslanden te stimuleren, is het stimuleren van buitenlandse investeringen.Ik begrijp dat mijn collega in dat kader ook positieve uitlatingen heeft
gedaan in algemene zin over de effecten van buitenlandse investeringen in
ontwikkelingslanden. Hij heeft gezegd dat er goede en slechte investeringen
zijn en hij heeft vervolgens een kwalificatie gegeven aan bepaalde investeringen
van Shell in Nigeria. Die kwalificatie zou ik niet gebruikt hebben. Investeringen
worden gedaan om een rendement te realiseren. Of dat rendement buitenproportioneel
is of niet, is iets wat in eerste instantie te beoordelen is door de landen
zelf, die in het algemeen met een maatschappij aan wie zij de winning van
natuurlijke bronnen gunnen, zullen moeten kijken of zij er goede contracten
mee afsluiten.In de tweede plaats meen ik dat wij de hele opwinding over de investeringen
van Shell moeten plaatsen in de buitengewoon trieste ontwikkelingen die hier
een jaar of twee geleden in de Kamer zijn besproken. Er was toen sprake van
een, uiteraard niet door Shell maar door het regime aldaar, schandalig optreden
aangaande de mensenrechten. Daarbij ging het om grote ecologische problemen
die niet zozeer waren opgetreden doordat Shell daar exploiteerde, maar omdat
Shell daar was weggestuurd waardoor er grote lekkages optraden.In die situatie hebben de ministers Pronk, Van Mierlo en ik gesprekken
gehad met Shell. Wij hebben ons toen op de hoogte gesteld van de situatie
en wat Shell daaraan wilde doen. Shell heeft toen duidelijk gemaakt dat zij
te allen tijde bereid is om de ecologische schade die daar is opgetreden te
repareren en te corrigeren, los van de vraag of zij daarvoor aansprakelijk
was, als het mogelijk zou zijn om daar op te treden. Helaas is de situatie
wat dat betreft niet erg verbeterd. Er kan nog steeds slechts in zeer bescheiden
mate worden opgetreden vanwege veiligheidskwesties.Dan kom ik bij de kwalificaties van mevrouw Roethof. Het past niet dat
een Kamerlid aan het kabinet vraagt wat zijn reactie is op een uitspraak van
een ander Kamerlid. Dat moet men maar met mevrouw Roethof zelf bespreken,
zo stel ik voor.De heer Verhagen (CDA):Mijnheer de voorzitter! De CDA-fractie vindt het een minister onwaardig
om uitspraken te doen zoals minister Pronk heeft gedaan ten aanzien van Shell.
Hij heeft gezegd dat het optreden van Shell in Nigeria als uitbuiting te kwalificeren
is. Daarbij stelde hij dat het helaas niet zo kan zijn dat de overheid Shell
boycot. Daarmee gaf hij impliciet aan dat hij van mening was dat het wel zou
moeten gebeuren. Ik vraag nogmaals of hij werkelijk meent dat met een ongenuanceerde
uithaal richting Shell, positievere effecten kunnen worden bewerkstelligd
voor de bevolking in Nigeria dan met een dialoog met Shell. Shell is nu juist
met een vernieuwde gedragscode gekomen – met daarin aandacht voor mensenrechten
en milieu – over de wijze waarop er met gebruikmaking van deze gedragscode
door Shell in Nigeria wordt gewerkt.Ik ben blij dat minister Wijers heel nadrukkelijk heeft gesteld dat hij
de woorden van zijn collega Pronk niet gebruikt zou hebben. Hij heeft daarbij
verwezen naar het debat dat wij twee jaar geleden in deze Kamer hebben gevoerd,
een debat waarin minister Van Mierlo heeft aangegeven contact te zullen onderhouden
met Shell. Ik vraag minister Wijers op welke wijze binnen het kabinet is gesproken
over de vraag hoe bedrijven aandacht te laten schenken aan mensenrechten en
milieu. Op welke wijze heeft er overleg plaatsgevonden met Shell? Heeft minister
Pronk met de andere leden van het kabinet overleg gevoerd over de activiteiten
van Shell?Nogmaals, de CDA-fractie meent dat de uitspraken van minister Pronk niet
door de beugel kunnen, een minister onwaardig zijn. Wij zijn blij dat in ieder
geval minister Wijers heel nadrukkelijk heeft aangegeven dat hij deze woorden
niet gebruikt zou hebben.Minister Pronk:Mijnheer de voorzitter! Wat heb ik precies gezegd? Daar lijkt enig misverstand
over te bestaan, de heer Verhagen nader gehoord hebbende. Ik heb gezegd in
een algemene discussie – klinisch, rationeel, analytisch – over
investeringen en over wat investeringen positief dan wel negatief kunnen inhouden
voor ontwikkelingslanden: investeren is geen uitbuiten. Ik citeer mijn eigen
woorden. Een onderdeel van de discussie tijdens de desbetreffende bijeenkomst,
die had plaatsgevonden voordat mij wat vragen werden gesteld, was: onder welke
voorwaarden wordt er geïnvesteerd en zijn die voorwaarden netjes of niet?
Dat was de vraag. De vragensteller zei daarbij: ik chargeer het wat met "uitbuiten".
Een paar panelleden, degenen die hadden meegedaan aan de discussie voordat
aan mij het woord werd gegeven, noemden voorbeelden waaruit blijkt dat investeren
slecht kan. Mijn antwoord was toen: ja, er zijn goede en slechte investeringen.
Aangezien er voorafgaande aan het moment in de vergadering waarin mij het
woord werd gegeven, een discussie was geweest over Shell, zei ik: ik vind
dat Shell uitbuit in Zuid-Nigeria. Daar zijn weinig positieve effecten voor
de betrokken samenleving in Zuid-Nigeria aan verbonden. Ik heb omschreven
wat in mijn definitie – analytisch, klinisch, rationeel – uitbuiten
is. Ik heb gezegd dat de hele discussie over de normering, over de voorwaarden
gaat. Onder welke voorwaarden zijn investeringen positief, onder welke voorwaarden
zijn ze deels positief en onder welke voorwaarden zijn ze per saldo negatief?
Zodra ze op langere termijn per saldo negatief worden, is het een vorm van
uitbuiten.Dit is mijn definitie als socialist. Het behoort tot mijn politieke, culturele,
intellectuele erfgoed als socialist. Het is een kernbegrip van de socialistische
maatschappijopvatting. Er is veel uitgebuit en er zijn mensen in zuidelijk
Nigeria in de afgelopen dertig jaar zeer uitgebuit. Er is meer uitgehaald
dan er ingebracht is, klinisch rationeel. Dat daar in de afgelopen paar jaar
wijzigingen in zijn aangebracht, is zeer toe te juichen. Het
vormt ook een onderdeel van de dialoog die in de samenleving en met Shell
plaatsvindt. Dat neemt niet weg dat in de afgelopen jaren de mensen aldaar
er niks beter van zijn geworden. In wezen zijn alle inkomsten daar afgeroomd
en ten goede gekomen aan degenen die in Nigeria op een uitermate corrupte
wijze in de regering alles in eigen zak hebben gestoken. Dat vind ik een vorm
van uitbuiten.De voorzitter:Wilt u afronden? Conform afspraak heeft de regering drie minuten voor
het antwoord.Minister Pronk:Voorzitter! Ik kom op de tweede vraag. Van een dialoog gaat uiteraard
een positiever effect uit dan van een ongenuanceerde uitlating. Daarom heb
ik mij daarvan ook onthouden. Ik heb nooit opgeroepen tot welke boycot dan
ook. Zodra uit de zaal de suggestie kwam van boycots van bedrijven als Shell
en bedrijven die vervuilende goederen in andere landen dumpen, heb ik gezegd:
dat kan niet.De voorzitter:Uw tijd is verstreken.Minister Pronk:Dan beantwoord ik de andere vragen niet.De voorzitter:De regering moet zich ook aan de regels houden.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! Wij kunnen ons de kritiek van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
op het bewind in Nigeria levendig voorstellen. Eerlijk gezegd vinden wij er
niet zo heel veel mis mee dat een minister dat ook maar eens duidelijk zegt.
Wel vragen wij ons af wat de aanleiding was om juist op dit moment met kritiek
te komen. Zijn er recente ontwikkelingen waarvan de minister zegt: dit kan
niet? Op welke wijze gaat hij zijn woorden in daden omzetten?Minister Pronk:Het was een algemeen debat over investeren, georganiseerd door het dagblad
Trouw en de Novib. Er is gesproken over positieve en negatieve investeringen
en over de wijze waarop de regering hier steun aan geeft. In die discussie
werd ook over Shell gesproken, net als over andere bedrijven die investeren.
In een tussenzinnetje heb ik daar een korte verwijzing naar gegeven, meer
niet. Het gaat niet om gebeurtenissen in het veld, maar om de simpele uitnodiging
die ik had ontvangen om daarover te discussiëren. Ik acht dat normaal
en niet "krankjorum", zoals een van de collega's van de geachte afgevaardigde
dat heeft gekwalificeerd. Wellicht zou geluisterd moeten worden naar de feitelijke
uitlatingen, voordat bepaalde kwalificaties worden geuit.De heer Leers (CDA):Voorzitter! Ik vond het niet zo vreemd dat de heer Wijers net wilde opstaan
om ook een antwoord te geven. Het blijkt namelijk dat het kabinet de hele
tijd met twee monden spreekt. De heer Pronk zegt tot drie keer toe: analytisch,
klinisch en rationeel. Ik vraag hem of het woord "boycot" daar dan ook bij
hoort.Minister Pronk:Nee, dat hoort daar niet bij. Daarom heb ik iedere suggestie in die richting
ook afgewezen, zoals ik zo-even in antwoord op een vorige vraag in niet mis
te verstane bewoordingen heb duidelijk gemaakt. Dat kan niet. Oproepen van
de regering in die richting kunnen niet. Dat was en is mijn uitlating. Het
is overduidelijk.Mevrouw Van der Stoel (VVD):Mijnheer de voorzitter! Heeft de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
zijn opmerkingen gemaakt namens zichzelf of namens de regering? Is de minister
nu serieus van mening dat per saldo de activiteiten van Shell in Nigeria negatief
zijn?Minister Pronk:Mijnheer de voorzitter! De geachte afgevaardigde mevrouw Van der Stoel
vraagt iets wat ze uit eigen hand en via eigen oor had kunnen weten, aangezien
zij in het desbetreffende panel zat. Zij heeft toen geluisterd en is daarbij
niet ingegaan op de opmerkingen die ik daar heb gemaakt. Ik ben van mening
dat de interventies in het verleden negatief zijn geweest en dat ze dat op
dit moment niet meer zijn. Dat neemt niet weg dat er de afgelopen dertig jaar
in die gebieden in Nigeria op een negatieve manier economische politiek is
gevoerd door degenen die daar de leiding hadden. En dan mag er gecompenseerd
worden, maar die compensaties hebben nog lang niet geresulteerd in het terugdraaien
van de desbetreffende afroming.De heer Hessing (VVD):Mijnheer de voorzitter! Op het terrein van Buitenlandse Zaken, waarop
minister Pronk opereert, staat zorgvuldigheid altijd hoog aangeschreven. Heeft
de minister voordat hij zijn zware kritiek in de zin van uitbuiting uitte,
de moeite genomen om aan de desbetreffende oliemaatschappij te vragen om daar
eens over te praten en om te verifiëren of zijn kritiek juist was? Zo
hij dat niet heeft gedaan, waarom heeft hij dat nagelaten?Minister Pronk:Voorzitter! De gesprekken vinden plaats over datgene wat nu gebeurt en
over de wijze waarop het beleid nu kan worden ondersteund. Dat wast natuurlijk
niet weg het effect van investeringen in de afgelopen dertig jaar. Dat is
goed gedocumenteerd. Dat staat op zichzelf vast. Juist omdat dit effect niet
positief is geweest voor de bevolking in de desbetreffende regio, is het van
belang om samen – niet met de regering van Nigeria, want dat zou godsonmogelijk
zijn – met de desbetreffende bedrijven te komen tot een beleid dat de
situatie ten goede doet keren. Daar is de Nederlandse regering toe bereid
en daar worden ook gesprekken over gevoerd.De heer Janmaat (CD):Mijnheer de voorzitter! Ik zou aan de minister van Economische Zaken willen
vragen of de opmerkingen van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking hebben
geleid tot een verstoring van de verhoudingen tussen Shell en de Nederlandse
regering, vooral waar het om mogelijke samenwerking gaat via het ministerie
van Buiten landse Zaken en onze ambassades in andere landen.
De minister voor Ontwikkelingssamenwerking noemt zich hier een socialist,
al vele jaren behorend tot die stroming die al 150 jaar bestaat. Het verschil
tussen socialisme en communisme is slechts dat de communisten via de revolutie
hetzelfde systeem willen vestigen als de socialisten. Ik zou daarom aan de
heer Bolkestein willen vragen wat hij vindt van de opmerkingen van minister
Pronk ten aanzien van zijn vorige werkgever.Minister Wijers:Voorzitter! Het is mij tot nu toe niet bekend dat in de zeer brede contacten
die wij met de firma Shell hebben op tal van plekken, nu een fundamentele
verstoring van de relatie is opgetreden. Er worden van allerlei kanten wel
eens dingen gezegd die niet vervolgens vreselijk moeten worden opgeblazen.
Daar zal dit ook wel inpassen.De heer Bolkestein (VVD):Voorzitter! Ik wil nog antwoord geven op de vraag die mij gesteld is.
Ik laat de opmerking van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking uiteraard
voor zijn rekening. Nu ik hier toch sta, zou ik met uw goedkeuring, voorzitter,
de vraag willen stellen of hij wellicht niet twee factoren met elkaar verwisselt.
De ene factor is het gedrag van Shell in Nigeria en de andere factor het gedrag
van de Nigeriaanse overheid. Het moge duidelijk zijn dat dit twee verschillende
zaken zijn en dat deze oliemaatschappij moeilijk het gedrag van de Nigeriaanse
regering kan worden aangewreven. Indien de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
dat met mij eens is, dan lijkt het mij dat hij het woord "uitbuiting" dat
hij, naar het schijnt, gebruikt heeft, niet zozeer in verband moet brengen
met Shell als wel met de Nigeriaanse overheid. In dat geval past dan meer
een diplomatieke demarche in de richting van die overheid en niet zozeer in
de richting van deze oliemaatschappij.Minister Pronk:Voorzitter! Diplomatieke demarches moeten inderdaad gericht worden aan
de regering van Nigeria. Die is op een uitermate kwalijke wijze bezig ten
opzichte van minderheidsgroepen, zoals de Ogoni ter plekke. Ik ben op al die
elementen niet ingegaan in de desbetreffende discussie, want daar ging het
toen niet over. Nu Shell vertrokken is, worden er op zeer grote schaal mensenrechten
in het gebied van de Ogoni geschonden door de regering van Nigeria en door
haar politie. De desbetreffende bevolking kan helaas nog steeds geen onderscheid
maken, omdat men zich vrij moet kopen uit de politiecellen door te ondertekenen
dat men in de toekomst niet meer tegen Shell zal ageren. Die bevolking maakt
geen verschil tussen de regering en Shell. Dat is op dit moment het discussiepunt.
Voelen mensen zich uitgebuit of niet? Wij zijn van mening dat er terecht wordt
geprobeerd om fouten uit het verleden te redresseren. Dat is nu niet mogelijk
met de mensenrechtenschendende, corrumperende en haar verplichtingen aan Shell
niet nakomende regering van Nigeria. Dat neemt allemaal niet weg dat de desbetreffende
bevolking zich door machten waar zij dertig jaar mee geconfronteerd is geweest,
behoorlijk gemarginaliseerd en uitgebuit heeft gevoeld.Overigens weten degenen die mij kennen dat ik aan uitbuiten niet zo zwaar
til als aan uitsluiten. Wij weten ook dat overheden door mij verantwoordelijk
worden geacht voor uitsluitend gedrag en bedrijven niet en dat ik de laatste
jaren meer dan eens het woord "uitsluiten" in pejoratieve zin heb gebruikt.
Ik vind dat ernstiger dan uitbuiten. Dit is een klinische, analytische, rationele
analyse die ik ook afgelopen woensdag in Amsterdam tentoon heb gespreid. Dat
heb ik ook meermalen in deze Kamer gedaan.Mevrouw Roethof (D66):Voorzitter! Ik dank de bewindslieden en vooral de minister voor Ontwikkelingssamenwerking.
Het is mij nu iets duidelijker wat hij precies heeft gezegd op de desbetreffende
bijeenkomst. Ik wil nog aan mijn collega van het CDA vragen wat hij precies
voor ogen had toen hij deze vraag stelde. Welke kwalificatie geeft het CDA
zelf aan de geschiedenis van Shell in Ogoniland? Hoe beoordeelt de heer Verhagen
deze nieuwe tendens van het ethisch verantwoord ondernemen?De heer Verhagen (CDA):Ik heb met het stellen van die vraag allereerst willen testen of de vertegenwoordigster
van D66, die in de krant zei dat ze het gedrag krankjorum vond – waar
ik mij wel wat bij voor kon stellen – dat in de Kamer zou willen herhalen.
Wat mij ertoe bewogen heeft, is dat de CDA-fractie wel degelijk een verschil
maak tussen het schandalige optreden van een overheid in Nigeria en het optreden
van Shell als bedrijf in Nigeria.Mevrouw Verspaget (PvdA):Voorzitter! De kleine p van de CDA-fractie is zowel qua timing als inhoudelijk
ongelukkig gekozen. Het is precies twee jaar geleden dat Ken Saro-Wiwa en
acht anderen werden vermoord door het Nigeriaanse regime vanwege hun activiteiten
in Ogoniland, waarbij zij de vervuiling van Shell bestreden. Inhoudelijk is
het ongelukkig gekozen, omdat uit Wereldbankrapporten duidelijk is geworden
dat wel degelijk, mede als gevolg van juist de investeringen in olie die hebben
plaatsgevonden, en door het gebruik en misbruik daarvan door onder andere
de Nigeriaanse overheid, de situatie van de mensen in Nigeria dramatisch slechter
is dan daarvoor.Ik wil aan de heer Bolkestein en aan de regering een vraag stellen.Aan de heer Bolkestein wil ik vragen of een groot bedrijf als Shell, dat
zoveel afdrachten doet aan de Nigeriaanse regering, niet in ieder geval de
schijn van legitimatie van dat regime wekt.Aan de regering wil ik vragen of minister Pronk toch niet een beetje ongelijk
heeft. Twee jaar geleden heeft de Duitse regering opgeroepen tot een boycot
van Shell. Zij weigerde bij Shell te tanken. Ik kan mij niet herinneren dat
deze casus is aangebracht bij de WTO, noch dat een veroordeling van de WTO
daarop is gevolgd. Staat het niet eenieder, ook de leden van de regering,
vrij om te kopen waar hij of zij wil?De heer Bolkestein (VVD):Voorzitter! De minister voor Ontwikkelingssamenwerking heeft bevestigd
dat voor de ontwikkeling van een land als Nigeria buitenlandse
investeringen belangrijk zijn. Men is zo'n dertig jaar geleden begonnen met
het doen van investeringen in deze industrie. Regeringen komen, regeringen
gaan, ook in Nigeria. Men kan investeringen niet intrekken als er een nieuwe
regering komt. Met andere woorden: een onderneming als Shell, die deze investeringen
is begonnen, staat betrekkelijk machteloos als er een nieuwe regering aantreedt
die een slecht bewind voert. Men kan daartegen protesteren. In het geval van
de gerechtelijke moord op Ken Saro-Wiwa is door de president-directeur van
Shell, de heer Herkströter, een brief geschreven aan de regering om clementie
te vragen. Dat heeft niet mogen helpen. Dat betekent dat een onderneming als
Shell, die toch gehouden wordt om te moeten leven met de regering van de dag,
weinig kan uitrichten tegen de wantoestanden die daar bestaan. Sterker, als
een onderneming als Shell zich zou terugtrekken en niet langer kon voldoen
aan de financiële behoeften van een ontwikkelingsland als Nigeria, zou
de situatie slechter zijn dan nu. Met andere woorden: het antwoord op de vraag
van mevrouw Verspaget is dat het niet wel mogelijk is om via intrekking van
gedane investeringen de situatie ter plaatse te verbeteren. Bovendien is niemand
in deze wereld overtuigd van de bonafides van de Nigeriaanse regering. Daar
heeft niemand Shell voor nodig.Minister Pronk:Mijnheer de voorzitter! De tweede vraag was aan de regering gesteld. Mede
namens en in overleg met collega Wijers wil ik daarop het volgende zeggen.
In de eerste plaats doet Shell momenteel zeer zijn best. Daarom is er geen
enkele aanleiding tot wat voor maatregel van de kant van de overheid dan ook.
In de tweede plaats wijs ik erop dat burgers mondig zijn. Er is nooit aanleiding
voor de regering om in een mondige samenleving als de Nederlandse burgers
ergens toe op te roepen. Burgers nemen hun eigen beslissing, ook met kennis
van zaken, ook rekening houdend met de huidige situatie en het huidige beleid
van de desbetreffende ondernemingen.De heer Weisglas (VVD):Voorzitter! Volgens vele kranten heeft minister Pronk gezegd dat het hem
spijt dat de Nederlandse regering niet in staat is om Shell te boycotten.
Ik vraag de minister of hem dat inderdaad spijt. Zo ja, is dat al dan niet
het standpunt van de regering? Ik verneem ook graag de mening van de minister
van Economische Zaken hierover.Wellicht was minister Pronk toch een beetje in de war op het grand gala
van Het Genoeg, want mijn collega Anne Lize van der Stoel was, in tegenstelling
tot hetgeen de minister zojuist heeft gezegd, op dat grand gala helemaal niet
aanwezig. De minister zou zich misschien een oud Surinaams gezegde moeten
aantrekken dat luidt: wie met modder gooit, ziet de grond onder zijn voeten
verdwijnen.Minister Pronk:Voorzitter! Dat laatste is mij niet helemaal duidelijk. Ik heb zojuist
al gezegd dat ik mij misschien vergiste. Ik heb mij dus inderdaad vergist.
Mevrouw Van der Stoel was daar niet aanwezig. Overigens heeft dat niets te
maken met modder smijten. Ik weet niet precies waar die opmerking op slaat,
maar ik mag vanaf deze plaats geen tegenvragen stellen; ik mag slechts vragen
beantwoorden. Maar dit was geen vraag!Wat de eerste vraag van de heer Weisglas betreft, stel ik het op prijs
dat hij mij nog een keer in de gelegenheid stelt om te zeggen wat ik wel of
niet heb gezegd. Misschien is het handig als ik via de voorzitter het bandje
van de desbetreffende bijeenkomst aan de Kamer doe toekomen.(De bandopname is opgeslagen in de notulen van deze vergadering.)Minister Pronk:Ik ben zo spoedig mogelijk van vragen over Shell die uit de zaal kwamen
weggegaan. Ik pleeg mijn woorden op een goudschaaltje te wegen over het algemeen,
zeker wetend dat het desbetreffende onderwerp sommigen aan het hart gebakken
is. Ik heb gezegd dat de overheid wel eens geprobeerd heeft – dat was
de gemeentelijke overheid – om algemeen beleid te formuleren met betrekking
tot het niet meer doen van aankopen bij bepaalde ondernemingen. Het ging om
gemeentelijke overheden die bijvoorbeeld wilden dat bedrijven die tropisch
hardhout gebruikten bij de bouw van woningen en gebouwen niet meer in aanmerking
konden komen voor overheidsopdrachten. Dat kon niet en dat betreurde ik, zo
heb ik gezegd.De heer Marijnissen (SP):Voorzitter! Ik vraag minister Wijers wat hij wilde zeggen toen hij dat
niet mocht. Onderschrijft de heer Bolkestein de kwalificatie van de heer Pronk
van de praktijken van Shell in Nigeria, te weten "uitbuiting"? Zo niet, welke
kwalificatie wil hij dan op de politiek van Shell in Nigeria plakken?Minister Wijers:Voorzitter! Ik dank de heer Marijnissen dat hij mij nog de kans geeft
antwoord te geven op deze vraag. Dat antwoord is overigens niet bijzonder
opwindend, namelijk dat Buitenlandse Zaken regelmatig contacten heeft met
Shell, zoals wij dat zelf ook hebben op tal van thema's. Wij weten hoe de
gang van zaken op dit moment is in Nigeria. De heer Pronk heeft daarover al
iets gezegd. Het bedrijf doet erg zijn best om een aantal zaken ook ecologisch
in goede banen te leiden.De heer Bolkestein (VVD):Mijnheer de voorzitter! Mijn kwalificatie van de uitspraak als zouden
de activiteiten van Shell in Nigeria neerkomen op "uitbuiting" is dat ik deze
krankjorum vind.Wat mijn beoordeling van het gedrag van Shell in Nigeria betreft, sluit
ik mij aan bij de woorden van de minister van Economische Zaken. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19971998-1902-1906.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl