Debat over het verslag van een gezamenlijk notaoverleg en een openbaar mondeling overleg van de vaste commissie voor Europese Zaken van de Tweede Kamer en de vaste commissies voor Europese Samenwerkingsorganisaties en voor Buitenlandse Zaken, en de bijzondere commissie voor de JBZ-Raad van de Eerste Kamer d.d. 10 juni 2003 over de Europese Conventie (28473), over de moties 29473, nr. 12 t/m 17, 27, 29 158f t/m 158l, 158n en 158o
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2002-2003, pag. 881-901

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

10-07-2003

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

nr. 29, pagina 881-901

17-06-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28473Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Regels met betrekking tot ernstige schendingen van het internationaal humanitair recht (Wet internationale misdrijven) (28337)Pagina 869-873
Presentie en opening (dinsdag 17 juni 2003)Pagina 867-867
Behandeling van voorstellen van de commissie voor de Verzoekschriften, te weten kamerstuk 00051, nrs. XIV, XV, XVI, XVII en XVIII)Pagina 868-868
Stemming over de motie-Van den Broek-Laman Trip c.s., ingediend bij het debat over de profielschets voor de verkiezing van een nieuwe voorzitterPagina 867-868
Verkiezing van de voorzitter der KamerPagina 873-881
Debat over het verslag van een gezamenlijk notaoverleg en een openbaar mondeling overleg van de vaste commissie voor Europese Zaken van de Tweede Kamer en de vaste commissies voor Europese Samenwerkingsorganisaties en voor Buitenlandse Zaken, en de bijzondere commissie voor de JBZ-Raad van de Eerste Kamer d.d. 10 juni 2003 over de Europese Conventie (28473), over de moties 29473, nr. 12 t/m 17, 27, 29 158f t/m 158l, 158n en 158oPagina 881-901
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Coördinatiewet Sociale Verzekering en de Invorderingswet 1990 in verband met de invoering van de opdrachtgeversaansprakelijkheid en de kopersaansprakelijkheid in de confectiesector en invoering van een vrijwaringsregeling in de ketenaansprakelijkheid (25035); - Wijziging van de Vreemdelingenwet 2000 (28630); - Wetswijzigingen gemeentelijke herindeling (28839 en 28840)Pagina 868-869
Ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 17 juni 2003)Pagina 901-902

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 101 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is het debat over het verslag van
een gezamenlijk notaoverleg en een openbaar mondeling overleg van de vaste
commissie voor Europese Zaken van de Tweede Kamer en de vaste commissies voor
Europese Samenwerkingsorganisaties en voor Buitenlandse Zaken, en de bijzondere
commissie voor de JBZ-Raad van de Eerste Kamer d.d. 10 juni 2003 over de Europese
Conventie (28473),- over:- de motie-Van de Beeten c.s. over zelfstandige toegang van nationale parlementen
tot het Hof van Justitie (28473, nr. 158f) (motie-Van Dijk
c.s.,28473, nr. 12);- de motie Van de Beeten
c.s. over aanpassingen van de werkwijze van de Staten-Generaal (28473, nr. 158g) (motie-Van Dijk c.s., 28473, nr. 13);- de motie-Van der Linden c.s. over de unanimiteitsregel en de gekwalificeerde
meerderheidsstemming (28473, nr. 158h) (motie-Van Dijk c.s.,28473, nr. 14);- de motie-Timmermans c.s. over integraal
voorleggen resultaten aan IGC (28473, nr. 158i) (motie-Jurgens
c.s., 28473, nr. 15);- de motie-Jurgens/Kohnstamm
over besluitvorming op het gebied van meerjarige financiële perspectieven
(28473, nr. 158j) (motie-Timmermans/Van der Laan, 28473, nr. 16);- de motie-Broekers-Knol c.s. over de subsidie
voor de Europese Beweging in Nederland (28473, nr. 158k) (motie-Timmermans
c.s., 28473, nr. 17);- de motie-Van der Linden
c.s. over één stemhebbend lid per lidstaat in de Europese Commissie
(28473, nr. 158l);- de motie-Kohnstamm c.s.
over de vergaderlokaties van het Europees Parlement (28473,
nr. 158n) (motie-Van der Laan c.s., 28473, nr. 27);- de motie-Kohnstamm c.s. over de scheiding van kerk en Staat (28473, nr. 158o);- de motie-Kohnstamm/Jurgens over het
Euratom Verdrag (28473, nr. 158p) (motie-Van der Laan c.s., 28473, nr. 29).(Zie notaoverleg van 10 juni 2003.)De heer Jurgens (PvdA):Voorzitter. Het lot heeft bepaald dat ik de eerste mag zijn die onder
uw leiding het woord voert. Ik had geen aanvaardingsspeech voorbereid, maar
ik had mij wel voorbereid op datgene wat ik nu moet gaan behandelen, namelijk
de Conventie. Wie had trouwens deze inbreng moeten houden, als ik tot voorzitter
gekozen was?De heer Stekelenburg (PvdA):Dat hadden we opgelost!De heer Jurgens (PvdA):Ja, dat hadden we opgelost.Vorige week hebben wij een indrukwekkende gebeurtenis meegemaakt, namelijk
een gezamenlijke vergadering van de Tweede en de Eerste Kamer om Europese
zaken te behandelen. Helaas pasten onze reglementen van orde niet op elkaar.
Daarom vraag ik nu om te beginnen aan u, onze nieuwe voorzitter, en straks
ook aan de eerste ondervoorzitter om ervoor te zorgen dat ons reglement zodanig
wordt ingericht dat wij, als wij nog eens gezamenlijk met de Tweede Kamer
vergaderen over Europese zaken – ik hoop dat dat nog vaak het geval
zal zijn – dan ook een gezamenlijk reglement van orde hebben opdat er
ook normaal moties kunnen worden ingediend. Ik blijf volhouden – dat
is het ceterum censeo – dat het mogelijk is om op grond van de huidige
Grondwet een verenigde vergadering te beleggen inzake Europese Zaken. De Grondwet
belet mijns inziens dus niet dat een Verenigde Vergadering bijeenkomt voor andere onderwerpen dan in de Grondwet genoemd, alleen mag die
vergadering geen besluiten nemen. Nu wij nog een staatsrechtgeleerde in ons
midden hebben – ik doel op de heer Koekkoek – moeten hij en ik
hier nog eens over praten. Naar mijn gevoel is dat een toelaatbare uitleg
van de Grondwet. Als dat zo zou zijn, zou dat ook een betere oplossing zijn
dan de wat rommelige situatie van vorige week. Tweede-Kamerleden dienden toen
een overigens iets te groot aantal moties in. Dat zijn zij daar echter gewend.
Zij weten niet beter dan dat je alleen kunt spreken via moties. Als er geen
motie ingediend is, is het debat mislukt. In deze Kamer weten wij dat dat
niet nodig is. Nu hebben wij echter wel moties voor ons liggen. Ik denk niet
dat wij het debat van vorige week moeten heropenen. Ik heb van de andere woordvoerders
begrepen dat ook zij van mening zijn dat wij ons het beste tot die moties
kunnen beperken. Wij kunnen daar wel een aantal kanttekeningen bij plaatsten,
gezien het gebeurde sinds wij vorige week dinsdag bij elkaar waren. Inmiddels
heeft de Conventie namelijk nog vergaderd, vooruitlopend op de bijeenkomst
in Thessaloniki van de Raad.Ik beperk mij dus tot de moties die voorliggen. Om het de staatssecretaris
gemakkelijk te maken, zal ik de aritmetische volgorde volgen. De motie op
stuk nr. 158f van de heer Van de Beeten wordt door mijn fractie gesteund.
Omdat subsidiariteit wezenlijk is, zijn wij overgegaan tot medeondertekening
van deze motie, ook al hebben onze geestesverwanten aan de overzijde daar
niet aan meegewerkt. Maar solidariteit met de collega's van de Eerste Kamer,
Rob van de Beeten, is voor mij soms belangrijker dan die met de geestverwanten.
Hadden zij dat maar een uur geleden geweten!Ook de motie van de heer Van de Beeten op stuk nr. 158g is door mij meeondertekend.
Voor deze motie geldt hetzelfde als voor de voorgaande.De motie op stuk nr. 158h wil consequente stemming bij gekwalificeerde
meerderheid. Zij heeft de steun van mijn fractie, zij het dat mijn fractie
de motie niet heeft meeondertekend.De motie-Jurgens c.s. op stuk nr. 158i is aan de overzijde door de heer
Timmermans aangehouden, omdat wij eerst willen kijken wat de Conventie woensdag,
donderdag en vrijdag nog zal doen. Ik wil aandacht voor deze wezenlijke en
centrale motie vragen, waarin de regering wordt uitgenodigd om zo veel mogelijk,
eigenlijk zelfs helemaal te volgen wat er uit de Conventie komt, om de simpele
reden dat aan deze nieuwe methode van internationaal onderhandelen niet alleen
door regeringen maar ook door parlementariërs is deelgenomen. Dat blijkt
een veel vruchtbaarder manier van werken te zijn om in Europa verder te komen
dan de steriele manier waarop regeringen tot nu toe met elkaar hebben onderhandeld.
Regeringen waren met elkaar in gesprek zonder dat opposities daarbij betrokken
waren.De heer Platvoet (GroenLinks):Ik vind dat met deze motie de Conventie wel erg hondstrouw wordt gevolgd.
Het parlement heeft toch ook nog een eigen verantwoordelijkheid. De heer Jurgens
heeft andere moties ingediend waarin de regering toch wordt gevraagd om iets
in het conceptverdrag te wijzigen. Dat is niet consistent.De heer Jurgens (PvdA):U wilt zeggen dat zo'n flexibiliteit niet eerder is vertoond. Dat is waar.
Wat nu aan ons voorgelegd wordt, is echter een deel van het totaalpakket.
Er moet volgende maand nog worden onderhandeld over eenderde deel. Dat van
de beleidsopties. Dat zal waarschijnlijk tot veranderingen in de basistekst
leiden. Als die veranderingen er toch komen, kunnen andere moties waarin wordt
aangedrongen op een bepaalde verandering, worden meegenomen. Ik wil voorkomen
dat wordt gedaan wat Spanje heeft gedaan: nu al een voorbehoud vast te leggen
voor Thessaloniki waardoor een stagnatie in het proces zal kunnen optreden.De heer Platvoet (GroenLinks):Maar dan is er toch ook geen consensus. Een lidstaat, en niet het minst
belangrijke, heeft zijn stem voorbehouden. Is er dan consensus?De heer Jurgens (PvdA):Dat zal nog moeten blijken. Ik denk dat de staatssecretaris daar straks
beter op kan reageren. Ik neem aan dat hij nog een enkel woord zal willen
spreken.De heer Platvoet (GroenLinks):Ik zal hem die vraag uiteraard ook stellen.De heer Jurgens (PvdA):Hij heeft het van dichtbij meegemaakt, ik niet. De heer Platvoet weet
dat "jede Konsequenz zum Teufel führt". Hij wil niet bij de duivel zijn,
ik ook niet.Ik kom te spreken over de motie op stuk nr. 158j inzake het consequent
doorzetten van de besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid, ook op het
gebied van meerjarige financiële perspectieven van de Unie. Deze motie
is in de Tweede Kamer verworpen. Op die motie staat alleen mijn naam. Straks
zal dus moeten worden vastgesteld of voor deze motie hier voldoende ondersteuning
aanwezig is.Ik ben toe aan de motie op stuk nr. 158k. In Engeland is het een heel
goede gewoonte dat een lid van the House of Commons of the House of Lords
die een belang heeft, dat kenbaar moet maken voordat hij zijn speech houdt.
In dit geval ben ik lid van het hoofdbestuur van de Europese Beweging. Ik
vraag in deze motie om de subsidie aan de Europese beweging voort te zetten.
Gelukkig bestaat ons hoofdbestuur uit vertegenwoordigers van ongeveer alle
partijen. Het is dus een zeer algemeen verzoek aan de regering. De motie is
in de Tweede Kamer aangenomen. Er zijn lieden onder ons die zeggen dat het
niet bij de Eerste Kamer past om dat nog eens te benadrukken, omdat wij niet
over subsidies gaan. Dat is waar. Je kunt echter ook zeggen dat dit wel de
plek is om tegen de Tweede Kamer te zeggen: gij hebt goed gehandeld! Die kans
krijgen wij niet al te vaak.De motie op stuk nr. 158l is interessant. De heer Van der Linden zal een
nieuwe tekst voorstellen. Ik zeg bij voorbaat dat ik deze tekst zal steunen.
Ik doe dat met genoegen, omdat uit deze motie zal blijken dat het CDA althans
op dit punt onderling verdeeld is en ik aan de kant van de heer Van der Linden
sta. Ik heb het overigens niet over het CDA in dit huis, maar over de verdeeldheid
tussen de CDA-leden in de Tweede Kamer en die in de Eerste Kamer.De motie van het lid Kohnstamm op stuk nr. 158o betreft een onderwerp
waar onze minister-president zich in het debat vorige week nogal uitdrukkelijk
over heeft uitgesproken. Ik begrijp dat de heer Kohnstamm een gewijzigde versie van deze motie gaat voorstellen. Zelf had ik er het meest voor gevoeld
als het probleem van een tekst over waar onze beschaving vandaan komt zou
zijn opgelost door dit helemaal niet in de Europese grondwet te zetten. Een
samenleving die het nodig heeft om in haar grondwet vast te leggen waar haar
beschavingswortelen vandaan komen, is immers geen echte beschaving. De preambule
is derhalve totaal overbodig. Het beste voorstel is dan ook een amendement
dat, naar ik begrijp, de heer Platvoet gaat voorstellen, namelijk om de hele
preambule weg te laten.Nu is bij de onderhandelingen in de Conventie vorige week de verwijzing
naar de Grieken en de Romeinen al vervallen. Vorige week voerde de heer Van
de Beeten het op zichzelf terechte argument aan: als je de Grieken en de Romeinen
noemt, waarom dan niet de Sancta Mater Ecclesia? Nu de Grieken en de Romeinen
wegvallen, kan dus ook de Ecclesia daarmee ondergaan. Overigens niet op dezelfde
wijze, hoop ik persoonlijk.Rest een amendement-Platvoet dat wij nog krijgen over gekwalificeerde
meerderheid bij stemmen over zaken die de sociale kant van Europa betreffen.
Ik laat het graag aan hem over om dat toe te lichten, maar dat voorstel zal
de steun van mijn fractie hebben.Samenvattend, voorzitter: nog onder de indruk van de voor mij emotionele
gebeurtenissen van vanmiddag in dit huis, kom ik terug op het debat dat vorige
week is gevoerd in de gezamenlijke vergadering, waar wij hebben gepoogd om
de regering op een bepaalde weg te brengen. Ik noem met name het niveau van
dat debat en de inbreng van de vier mensen die namens de twee Kamers aan dat
debat hebben deelgenomen. Wat onze Kamer betreft, mag ik nog eens uitdrukkelijk
de naam van Wim van Eekelen noemen die – helaas, althans wat mij betreft –
niet meer in ons midden is, met zijn geweldige kennis van Europa. Deze vier
mensen (Van Eekelen en Van der Linden voor ons, Timmermans en Van Dijk voor
de overkant) hebben een wezenlijke bijdrage aan de hele discussie geleverd.
Ik hoop dat wij met elkaar op een nog meer open manier over Europa kunnen
blijven praten, en dat wij de controle daarop zullen verscherpen. Uit de bijdrage
van de heer Kox aan het debat eerder deze middag mag ik opmaken, dat in ieder
geval zijn geheel nieuwe fractie een steun daarbij zal zijn.De heer Kox (SP):Voorzitter. Ook van de kant van de SP-fractie gefeliciteerd.De vorige spreker heeft al verwezen naar het gezamenlijk debat van afgelopen
week. Het was als zodanig een positieve ervaring, hoewel de positie van mijn
fractie wat gemankeerd was, omdat ik pas mocht spreken nadat ik hier iets
beloofd had, o.a. trouw aan de Grondwet. Dat was op zichzelf wel grappig,
want wij hadden het vorige week over het opheffen van een grondwet, althans
het geven van een wat andere positie aan die grondwet. Toch was het debat
wel waardevol, al viel het mij tegen dat het debat vooral ging over instituties
en machtsverhoudingen. Natuurlijk zijn instituties en machtsverhoudingen heel
belangrijk – wij hebben met Realpolitik te maken – maar van mij
had het méér mogen gaan over de aard en de doelstellingen van
deze nieuwe grondwet.Wij hebben het er nu alleen kort over gehad, naar aanleiding van de preambule,
met de verwijzing naar de Grieks-Romeinse cultuur en naar de joods-christelijke
bronnen. Ik heb na het debat nog eens mijn eenvoudige boek over Griekse sagen
doorgelezen en vraag de staatssecretaris of ook hij de sage van Europa nog
eens goed wil doornemen. Daar zijn toch rare dingen mee gebeurd. Ze werd weggehaald
door een rund dat later Zeus bleek te zijn, en die zette haar geheel ongevraagd
op kinderen, zoals ze dat in Brabant wat oneerbiedig noemen. Uit die kinderen
kwam uiteindelijk de Minotaurus voort en die at kinderen. Het is toen dus
niet helemaal goed gegaan met de Griekse bron van onze beschaving. Ik zie
bijna een parallel met hetgeen in de jaren tachtig is gebeurd toen Europa
opnieuw werd geschaakt door de Ronde Tafel waarachter de Europese industriëlen
verborgen gingen. Dit is iets waarover de staatssecretaris misschien nog eens
wil nadenken.Inmiddels zijn wij zover dat de Grieken, de Romeinen en de joden en de
christenen uit de preambule zijn verdwenen, omdat wij het daarover niet eens
konden worden. Mijn fractie is er daarom voorstander van om het voorstel van
GroenLinks te volgen, namelijk om de preambule te schrappen. Ik zie ook niet
in welke meerwaarde die oplevert.De discussie over de aard en de doelstellingen vonden wij wat mager. Ik
wil een motie indienen over hetgeen is bepaald in hoofdstuk 1, artikel 3,
lid 2. Het is toch merkwaardig dat de Grieken er niet in mogen en dat de Romeinse
herkomst van ons samengaan, onze joods-christelijke bronnen er niet in mogen,
maar dat er wel in moet komen te staan dat wij een kapitalistische samenleving
zijn. Als ik jood, christen, Griek of Romein was, zou ik zeggen dat ik dit
overdreven vind. Daarom stel ik voor om dit ook te schrappen. Voor degenen
die dit niet zo voor zich zien, wijs ik erop dat in dit artikel de vrije onvervalste
concurrentie op de binnenmarkt als hoofddoelstelling van onze unie wordt genoemd.Zo'n bepaling is constitutioneel nieuw. De heer Thorbecke heeft er niet
over gedacht om zo'n bepaling op te nemen, terwijl hij toch de grote liberaal
was. Iedereen die na hem kwam, heeft nooit een voorstel gedaan voor een dergelijke
toevoeging aan de Grondwet. Ik heb weinig verstand van constituties, maar
als ik een beetje blader, moet ik vaststellen dat een dergelijke bepaling
in geen enkele grondwet voorkomt, behalve in de grondwet van de Sovjet Unie.
Daarin was opgenomen hoe het economische systeem eruit moest zien. Sinds kort
staat het ook in de constitutie van Cuba en daartegen is internationaal flink
geprotesteerd, omdat je niet aan je volk mag opleggen welk economisch systeem
moet worden gekozen. Dit bewijst dat je niet democratisch bent. Ik mag toch
veronderstellen dat de staatssecretaris de Europese Unie niet als opvolger
van de Sovjet Unie wil aanduiden? Waarom moet die bepaling zonodig in de grondwet
worden opgenomen? Ik denk niet dat de industriëlen van Europa zullen
besluiten om te stoppen als het er niet in staat of dat zij het stelsel zullen
veranderen als het niet mag van de Europese grondwet. Er moet dus een andere
reden zijn. Die ken ik niet, of het moet zijn dat de these van Fukuyama dat
het liberale kapitalisme het einde van de geschiedenis is en moet zijn en
dus in de grondwet moet staan. Het lijkt mij niet dat die mening
door alle partijen in dit huis wordt gedeeld. Ik hoor graag de reactie van
de staatssecretaris.Ik wil nog een paar opmerkingen maken over de verhouding Grondwet-grondwet.
Die verhouding is in het debat wat onderbelicht gebleven, maar dankzij de
vrije media is daaraan alsnog meer aandacht geschonken. Er is verwezen naar
de strijdigheid die zal ontstaan tussen onze Grondwet en de Europese grondwet.
Dit hoeft niet erg zijn, maar je moet daarmee wel op een propere manier omgaan.
Het lijkt er nu echter op dat dit niet zal gebeuren.Naar mijn mening is het zo dat er op een aantal punten strijdigheid zal
ontstaan met de Grondwet waaraan wij hier vorige week nog trouw hebben gezworen.
Dit is onder andere het gevolg van de invoering van een sociaal handvest via
hoofdstuk 1, artikel 7, lid 1. Voor mensen in Estland zal dit wel degelijk
een vooruitgang zijn, maar voor mensen in Nederland lang niet altijd. Die
strijdigheid zal ook ontstaan door het formeel stellen van de Europese grondwet
en het recht van de instellingen boven het recht van de lidstaten. Dit staat
in hoofdstuk 1, artikel 10. Verder zal dit gebeuren door het neerleggen van
wet- en regelgeving bij instituties die een andere vorm van besluitvorming
kennen dan de democratische regels die wij in onze Grondwet hebben opgenomen
en door het ondergeschikt maken van de Nederlandse aan de Europese defensiepolitiek
(hoofdstuk 1, artikel 11). Naar mijn mening is dit in strijd met de bepaling
in onze Grondwet over het opperbevel over de krijgsmacht. Die strijdigheid
zit hem waarschijnlijk ook in een aantal heel kleine bepalingen. Ik wijs de
staatssecretaris bijvoorbeeld op de tegenstelling tussen artikel 9 van de
Grondwet, het recht op vrijheid van vereniging en vergadering, en hetgeen
er in de Europese conceptgrondwet staat over het recht van vreedzame vergadering
en vereniging. Waarom is voor die toevoeging gekozen? Deze opmerking geldt
voor alle bepalingen die afwijken van onze Grondwet: op zijn minst dient te
worden aangegeven waarom daarvan is afgeweken. De Grondwet was toch het beste
dat wij hadden?Ik loop nog even de moties langs, zodat duidelijk wordt wat mijn fractie
wel en niet aanspreekt. De motie-Van de Beeten c.s. op stuk nr. 158f lijkt
ons in orde; wij zullen ervoor stemmen. De motie tot het betrekken van deze
Kamers bij de discussie over de intergouvernementele conferentie, lijkt ons
heel nuttig. Wij ondersteunen haar dan ook graag. Dat geldt niet voor de motie
op stuk nr. 158h, die naar de mening van mijn fractie de verkeerde kant uitgaat.
De verkeerde kant is voor ons het streven naar meerderheidsbesluitvorming.
Wij zijn buitengewoon tegen federalisme in Europa, omdat wij denken dat de
landen en de volken van Europa daar op dit moment niet aan toe zijn. Wij moeten
ze niet die kant op dwingen. Mijn fractie zal dus tegen genoemde motie stemmen.
Hetzelfde geldt voor de motie-Jurgens c.s. op stuk nr. 158i, die eigenlijk
een soort heiligverklaring van de Conventie is. Ik vind het wel fijn om te
zeggen dat het Conventieproces een heel bijzonder proces is, maar eigenlijk
is het ook een buitengewoon gemankeerd proces. De besluitvorming is niet erg
democratisch. Het is aardig dat er parlementariërs bij worden betrokken,
maar ik kan mij toch echt iets beters voorstellen voor de besluitvorming.
Dan denk ik bijvoorbeeld aan een officiële relatie tussen deze Kamers
en de besluitvorming.Het voorstel op stuk nr. 158j krijgt onze steun ook niet, omdat ook dit
tendeert naar besluitvorming door een gekwalificeerde meerderheid. Het voorstel
waarbij de heer Jurgens zelf baat heeft omdat hij lid is van de Europese beweging,
zal mijn fractie graag steunen. Ik vraag de staatssecretaris dan wel, een
positieve grondhouding aan te nemen ten opzichte van vergelijkbare verzoeken
van mogelijk meer eurokritische organisaties die het debat willen aanwakkeren.
De desbetreffende organisatie is nuttig, maar doorgaans toch erg pro-Europees.
Onder de motie op stuk nr. 158l heeft mijn fractie geschreven: beter dan niets.
Dat kan ik maar beter niet hardop zeggen, want dat klinkt zo vervelend. Wij
zullen deze motie, die gaat over het hebben van een stemhebbend lid in de
Europese Commissie, steunen. Mijn fractie vindt het een goed plan om een einde
te maken aan de enorme verspilling van Brussel en Straatsburg en gewoon te
kiezen voor één lokatie. Ik mag hopen dat de motie van die strekking
kamerbreed wordt ondersteund. Mijn fractie zal de motie-Kohnstamm steunen
over de scheiding van kerk en Staat. Die motie is evenwel achterhaald indien
het voorstel van de GroenLinksfractie wordt aangenomen. Ook het voorstel over
het Euratom Verdrag krijgt onze steun. Zoals ik reeds zei, willen wij de motie-Platvoet
tot het schrappen van de preambule graag ondersteunen. Dat geldt niet voor
de andere door hem ingediende motie, omdat ook die jammer genoeg in de richting
gaat van federalisme.Tot slot wilde ik nog iets zeggen over de motie die ik heb aangekondigd
over het schrappen van het woord "Europees" in artikel 1 lid 2. Ik zal die
motie niet indienen, omdat ik mij de wijze woorden van de heer Jurgens aantrek.
Ik neem dan aan dat zijn fractie warme steun zal betuigen aan de eerste motie,
die gaat over het niet opnemen van het kapitalisme als doelstelling van de
Europese Unie.De heer Jurgens (PvdA):Voorzitter. Ik wilde uw voorzitterskunsten niet meteen al op de proef
stellen, maar wij zitten met een probleem. Dat probleem is of de moties die
ik in eerste termijn heb besproken en die de heer Kox nu heeft besproken,
als formeel ingediend kunnen worden beschouwd. Ik ga ervan uit dat de teksten
die zijn verspreid, gelden als indiening. Anders wilt u wellicht een generaal
pardon geven aan diegenen die niet formeel in hun betoog hebben gezegd dat
zij een motie indienden. Het is iedereen wel duidelijk dat ik niet een eigen
motie aanbeveel die ik niet heb ingediend. Dat komt door de rare situatie
van vorige week.De voorzitter:De scherpzinnigheid van deze voorzitter houdt in dat zij de wijsheid van
de heer Jurgens volgt. De motie van de heer Kox over de vrije, onvervalste
concurrentie heeft nog geen deel uitgemaakt van de beraadslaging aan de overkant.De heer Kox (SP):De motie was wel onderwerp van bespreking, hoewel de staatssecretaris
daarover liever niet al te lang wilde spreken. De motie is ook ingediend.De voorzitter:Ik denk dat het goed is dat de motie nog even wordt voorgelezen.De heer Kox (SP):Het is mijn eerste motie.De voorzitter:Door het lid Kox wordt de volgende motie voorgesteld:De Kamer,gehoord de beraadslaging,stelt vast dat het stelsel van "vrije, onvervalste concurrentie" tot een
van de hoofddoelstellingen van de Europese Unie wordt verklaard in artikel
I-3, lid 2 van de ontwerpgrondwet van de EU-conventie;stelt vast dat de Nederlandse Grondwet een dergelijke vergaande bepaling
inzake de economische ordening niet kent;vindt dat lidstaten de vrijheid dienen te hebben om het politieke en economische
stelsel te kiezen dat hun belangen het beste dient;verzoekt de Nederlandse regering, zich in te spannen om dit deel van het
artikel uit de ontwerpgrondwet geschrapt te krijgen,en gaat over tot de orde van de dag.Zij krijgt nr. 158m(28473).De heer Platvoet (GroenLinks):Ook voor de fractie van GroenLinks was de rare situatie van verleden week,
zoals de heer Jurgens het uitdrukte, namelijk dat er een gezamenlijke commissievergadering
van de Eerste en Tweede Kamer plaatsvond, een goede zaak. Dit zal een vervolg
moeten krijgen, zeker als het om de Europese Conventie gaat. Wat ons betreft
zou dit kunnen uitmonden in een verenigde vergadering. Misschien ligt het
op de weg van onze nieuwe voorzitter om dit pad te effenen, in goede samenspraak
met de Tweede Kamer.Er is de laatste weken en maanden veel gesteggeld over de vraag of er
in de preambule verwijzingen moeten worden opgenomen naar de joods-christelijke
wortels van de Europese beschaving. Wij vinden het beter dat de hele preambule
verdwijnt. Het is een nogal "ronkende" tekst, erg Eurocentrisch, chauvinistisch
en bij tijd en wijle nationalistisch. Heel opvallend is, dat er geen enkele
verwijzing in staat naar de negatieve kanten van de Europese geschiedenis,
die er ook zijn. Ik doe slechts een kleine greep: de kruistochten, de inquisitie,
de godsdienstoorlogen, het kolonialisme, de slavenhandel, de uitbuiting van
het proletariaat in de negentiende eeuw – dit zeg ik tegen de SP-fractie –
de wereldoorlogen, de Holocaust, het Oostblok en de Balkanoorlogen. Al deze
door mensen veroorzaakte rampen hebben ook in Europa plaatsgevonden en ik
vind het wat al te gemakkelijk om in een preambule geen enkele verwijzing
daarnaar op te nemen, al was het maar in lerende zin.Het voordeel van het schrappen van de preambule zou bovendien zijn dat
het motto verdwijnt dat erboven staat. Dit is namelijk fout vertaald en bovendien
heeft Thucydides dit niet zelf gezegd. Ik heb het nog even opgezocht; het
betreft een citaat uit de Peloponnesische oorlog en het is Perikles die deze
opmerking heeft gemaakt. De schrijver citeert Perikles. Kortom, het is een
nogal slordige manier om een motto boven zoiets belangrijks als de grondwet
van de Europese Unie te zetten. Mede op grond van dat argument dien ik een
motie in waarmee de regering wordt gevraagd zich ervoor in te spannen deze
preambule geschrapt te krijgen.De voorzitter:Door de leden Platvoet, Jurgens, Kohnstamm en Kox wordt de volgende motie
voorgesteld:De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de preambule van het Verdrag tot instelling van de grondwet
vanuit historisch oogpunt discutabel is te noemen;overwegende dat de preambule geen rechtskracht bezit en in dit opzicht
niets toevoegt aan de grondwet;verzoekt de Nederlandse regering, zich in te spannen om de preambule geschrapt
te krijgen,en gaat over tot de orde van de dag.Zij krijgt nr. 158q(28473).De heer Platvoet (GroenLinks):Het deed mij deugd, nadat ik de motie had opgesteld en ik gisteravond
de post opruimde, in de Staatscourant van afgelopen donderdag een column aan
te treffen van staatsraad Hoekstra, de formateur van dit kabinet, aan wie
de staatssecretaris mede zijn positie te danken heeft. Daarin haalt hij de
bezem door deze preambule en komt tot de conclusie dat deze het beste niet
kan worden opgenomen. Ook van die kant voel ik mij geschraagd in mijn opvatting.Het volgende punt dat ik naar voren wil brengen, betreft de Europese burgers,
want de Conventie voor een Europese grondwet is ingesteld door de Europese
top in Laken, met een verklaring waarin werd gesteld dat Europa voor een democratische
uitdaging staat, dat Europa nader tot de burgers moet komen en dat de democratische
legitimiteit en de transparantie vergroot moeten worden. Kortom, het gaat
om duidelijkheid, doorzichtigheid, doeltreffendheid en vooral democratisch
gehalte. Je zou dit kunnen omschrijven als nieuwe politiek op Europees niveau.
Het voorliggende concept bevat ongetwijfeld een groot aantal stappen in die
richting. Ik denk aan de versterking van de positie van het Europees parlement
en een grotere balans tussen de Europese Commissie en de Europese Raad, alsook
aan regels die de greep van de nationale parlementen op de Europese wetgeving
verstevigen.In die grondwet wordt de positie van de bevolking aangaande de mogelijkheden
voor inspraak en zeggenschap afgescheept met welgeteld één artikel
46. Daarin werden tot voor kort alleen enkele goede bedoelingen verwoord.
Zo is daarin het recht op referendum op Europees niveau niet opgenomen. Dat
betreuren wij. Te elfder ure is jongstleden vrijdag echter gelukkig een, weliswaar
wat zwakke Platvoetvorm van een initiatiefrecht via een amendement ingebracht.
Een miljoen burgers uit een aanzienlijk aantal lidstaten kunnen de Commissie
verzoeken om een bepaald voorstel te doen. Ik neem aan dat de
regering deze wijziging van harte heeft gesteund. Is dat ook zo?Ik wil nog enkele opmerkingen maken over de sociale en de groene dimensie.
Hoewel het er een lange tijd naar heeft uitgezien dat er een werkgelegenheids-
noch een sociale paragraaf in het beleidsdeel drie terecht zou komen, is dat
uiteindelijk toch gebeurd. In onze ogen is de kern van de sociale paragraaf
artikel 99, waarin wordt uitgesproken dat de Unie ter verwezenlijking van
haar doelstellingen de lidstaten ondersteunt of aanvult bij zaken zoals veiligheid
en gezondheid van de werknemers, arbeidsvoorwaarden, sociale zekerheid, informatieverstrekking,
medezeggenschap, sociale uitsluiting en dergelijke, kortom, de sociale grondrechten
in Europees verband. Bovendien kan de Europese Unie krachtens dit artikel
99 op deze terreinen via een Europese kaderwet minimumvoorschriften vaststellen.Te elfder ure is echter, mede onder Britse druk, zo heb ik mij laten vertellen,
voor een viertal onderwerpen alsnog unanimiteit bedongen. Dit betreft sociale
zekerheid, bescherming van werknemers bij ontslag, collectieve verdediging
van belangen en medezeggenschap en werkgelegenheidsvoorwaarden. De unanimiteit
maakt het veel moeilijker om een Europese kaderwet tot stand te brengen voor
deze cruciale rechtsposities van werknemers. Is de regering dan ook bereid
om in het laatste traject van de Conventie deze eenparigheid van stemmen ingevolge
artikel 99, lid 3, te vervangen door meerderheidsbesluit en co-decisie van
het Europees parlement? Deze vraag onderbouw ik met de volgende motie.De voorzitter:Door de leden Platvoet en Jurgens wordt de volgende motie voorgesteld:De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat in Afdeling 2, Sociaal Beleid, artikel 99, een aantal
sociale grondrechten, die in eerdere Europese verdragen al waren geformuleerd,
worden opgesomd, waarvan het in artikel 99, lid 2b, wordt mogelijk gemaakt
dat bij Europese kaderwet minimumvoorschriften worden vastgesteld die geleidelijk
van toepassing zullen worden, met inachtneming van de in elk van de lidstaten
bestaande omstandigheden en technische voorschriften;overwegende dat in artikel 99, lid 2b, bovendien is bepaald dat bij deze
Europese kaderwet wordt vermeden zodanige administratieve, financiële
en juridische verplichtingen op te leggen dat de oprichting en ontwikkeling
van kleine en middelgrote ondernemingen daardoor zou kunnen worden belemmerd;overwegende dat in artikel 99, lid 5, bovendien nog is bepaald dat deze
Europese kaderwet het onverlet laat het recht van de lidstaten hun socialezekerheidsstelsel
vast te stellen en bovendien geen aanmerkelijke gevolgen mogen hebben voor
het financiële evenwicht van het stelsel;overwegende dat ondanks deze inperkingen in artikel 99, lid 3, is bepaald
dat voor vier onderwerpen, te weten artikel 99, de leden 1c, 1d, 1f en 1g,
wordt bepaald dat de kaderwet door de Raad met eenparigheid van stemmen wordt
vastgesteld;verzoekt de Nederlandse regering, zich in te spannen om de eenparigheid
van stemmen in artikel 99, lid 3, te vervangen door een meerderheidsbesluit
en co-decisie van het Europees parlement,en gaat over tot de orde van de dag.Zij krijgt nr. 158r(28473)De heer Platvoet (GroenLinks):Voorzitter. Aanvankelijk ontbrak ook elke verwijzing naar duurzaamheid
en vergroening, maar dankzij actief lobbywerk en inzet van mensen zoals Joschka
Fischer alsook van de Nederlandse regering, zo moet ik toegeven – hulde
daarvoor! – zijn begrippen, zoals duurzame ontwikkeling en milieubescherming
als verbetering in de doelstelling van de Europese Unie opgenomen. Dit geldt
ook voor de zogeheten externe integratie. Die doelstellingen moeten dus doorwerken
in andere beleidsterreinen van de Europese Unie, zoals landbouw, mobiliteit
en handel. Natuurlijk is dit echter wel allemaal vaag. Derhalve behoeft het
milieubeleid wat concretisering. Ik denk hierbij aan strengere eisen voor
de uitstoot van CO2 en strengere normen voor het gebruik van chemische stoffen,
alsmede regulering van het vrachtverkeer. Ik noem nog een vervolg op het klimaatverdrag
na 2012. Is de regering bereid om zich bij dit soort zaken ervoor in te spannen
dat die in concretere beleidsdoelstellingen in deel drie worden gerealiseerd?Jongstleden vrijdag zijn er nog wijzigingen aangebracht in de delen een
en twee van de Europese Conventie. Zo is er expliciet vastgelegd dat de Europese
Raad geen enkele wetgevingstaak uitoefent. Dat vinden wij een mooie zaak.
De voorzitter van de Europese Raad wordt in stand gehouden, zij het dat hij
of zij de voorzitter van de Commissie naast zich moet dulden bij de voorbereiding
van de Raad algemene zaken. Wij vinden dat positief, maar er staat tegenover
dat de voor 2½ jaar permanente voorzitter van de Europese Raad gehandhaafd
blijft, evenals het toerbeurtsysteem van de 13 Europese commissarissen. Gaat
de regering op de Europese top door met haar strijd tegen de, zoals de staatssecretaris
hem wel eens heeft genoemd, zonnekoning, de Europese president? Die is weliswaar
enigszins uitgekleed, maar nog niet helemaal. Neemt de regering genoegen met
de formulering die er nu staat of wordt er toch nog een poging gedaan om de
Europese president alsnog beentje te lichten?Tot 2009 mag elke lidstaat telkens een van de dertien commissarissen met
stemrecht leveren, maar daarna gaat het veranderen. Verleden week is door
de Tweede Kamer een motie aangenomen waarin werd uitgesproken dat elke lidstaat
zijn commissaris moet kunnen blijven leveren. Dat heeft de Conventie afgelopen
vrijdag blijkbaar niet van gedachten kunnen doen veranderen. Ik heb echter
ook begrepen dat de regeringsvertegenwoordiger, de heer De Vries, zich daarvoor
niet erg hard schijnt te hebben ingespannen. Dat is eigenlijk niet zo netjes,
maar wij betreuren de uitkomst niet. Wij vinden dat de raad er is voor de
lidstaten en de Commissie voor Europa. PlatvoetWat doet de regering op de
komende top met deze motie van de Tweede Kamer? De huidige tekst, voor zover al vastgesteld door de Conventie, is soms
een wat gekunsteld compromis. Als de regeringen er aan alle kanten aan gaan
trekken, is de kans groot dat het kaartenhuis ineenstort en dat daarmee per
saldo ook de democratische vooruitging, die er toch wel is, de dupe wordt.
Bij interruptie heb ik tegen de heer Jurgens gezegd, dat ik het een heel boute
uitspraak vind dat er op die top helemaal niets zou kunnen gebeuren en dat
parlementen niet meer de kans zouden krijgen er via moties aan te morrelen.
Dat gebeurt ook vandaag alsnog.Ik heb nog wat commentaar op de ingediende moties. In tegenstelling tot
GroenLinks in de Tweede Kamer willen wij wel voor de motie op stuk nr. 158f,
over de zelfstandige toegang van de nationale parlementen tot het Hof van
Justitie, stemmen. Het parlement is medewetgever op het nationale niveau.
Ook op het Europese niveau moeten de nationale parlementen dan in staat zijn
alsnog te participeren in het Europese wetgevingsproces.Wij vinden de motie op stuk nr. 158g, over de aanpassing van de werkwijze
van de Staten-Generaal, heel logisch. Wij zullen daar voor stemmen.In de motie op stuk nr. 158h wordt gevraagd om het bevorderen van een
gekwalificeerde meerderheidsstemming, al kan dat niet in alle opzichten zo
gelden. Bij de JBZ-kwestie bepleiten wij uitzonderingen. Met het streven als
verwoord in de motie is het overgrote deel van mijn fractie akkoord. Eén
lid zal zich daartegen verzetten.In de motie op stuk nr. 158i wordt, populair gezegd, uitgesproken dat
er geen gemorrel aan de tekst van de Conventie, waarover consensus bestaat,
meer moet plaatsvinden. Die motie gaat volgens ons heel ver. Er is volgens
ons ook geen echte consensus als een lidstaat zegt een voorbehoud te maken.
Wij zullen de motie niet steunen.De alsnog ingediende motie op stuk nr. 158j over de meerderheidsbesluitvorming
met betrekking tot de financiële perspectieven zullen wij steunen.In de motie op stuk nr. 158k wordt uitgesproken dat geen verlaging van
de subsidie voor de Europese Beweging in Nederland mag plaatsvinden. Wij hebben
daarover een heftige discussie gevoerd in onze fractie. De heer Jurgens zei
dat bij zijn weten alle partijen lid zijn van deze beweging. Misschien is
het zo en geldt het ook voor ons. Wij kunnen toch niet erg enthousiast worden
van dit fanclubje voor Eurofanatici. Ik vind ook dat zij de discussies over
Europa op de verkeerde manier aanzwengelen. Zij hebben tot nu toe niet echt
de goede weg en de goede toon weten te vinden om de zaak in Nederland op een
goede manier aan de orde te krijgen. Wij zijn niet zo enthousiast voor deze
motie.De heer Jurgens (PvdA):Kunt u dat toelichten? U spreekt een waardeoordeel uit. Ik weet dat de
Europese Beweging werkgroepen heeft die buitengewoon kritische rapporten over
de voortgang van de Europese Unie plegen te publiceren. Juist die kritische
rapporten zijn voorwerp van debat. Het verbaast mij een beetje dat u zo'n
algemeen oordeel durft uit te spreken.De heer Platvoet (GroenLinks):Ik heb dat gebaseerd op het tijdschrift van de beweging, dat ik regelmatig
zie. Misschien ben ik wat snel door de bocht. Gaat het over het publieke debat
en over de voor- en nadelen van de Europese Unie, dan moet ik wel constateren
dat de beweging nauwelijks een rol speelt.Motie nr. 158m van de SP-fractie gaat over vrije, onvervalste concurrentie.
Wij hebben deze motie medeondertekend, dus wij zullen ervóór
stemmen. De opmerking in de grondwet over vrije, onvervalste concurrentie
heeft vooral een zwaar ideologische grondslag; ze moet blijkbaar een bepaald
publiek bedienen, maar daarvoor is een grondwet niet bedoeld. Deze term wordt
ook meteen tegengesproken in de zinnen die er meteen na volgen in dit artikel,
want daarin staat dat de Europese Unie streeft naar een sociale markteconomie,
naar volledige werkgelegenheid en naar sociale vooruitgang. Even verderop
staat dat de Unie sociale uitsluiting bestrijdt en rechtvaardigheid en sociale
bescherming bevordert, evenals gelijkheid van mannen en vrouwen, solidariteit
van de generaties en bescherming van de rechten van het kind. Kortom, van
die vrije, onvervalste concurrentie komt niets terecht als je al die andere
doelstellingen erbij haalt. Wij vinden het dan ook beter, deze term te schrappen.
De Europese grondwet moet geen zaptekst zijn, geen grabbelton waarin iedereen
iets van zijn gading moet kunnen vinden. Het moet een logisch en consistent
geheel zijn, en dat is het niet als je de term vrije, onvervalste concurrentie
afzet tegen de zware sociale dimensie die in hetzelfde artikel voorkomt.Met motie nr. 158n waarin uitgesproken wordt dat het Europese Parlement
beslist over de vergaderplaats, gaan wij akkoord.In de inmiddels gewijzigde motie van de heer Kohnstamm op stuk nr. 158o
wordt er uitgesproken dat de Europese instellingen geen bijzondere positie
moeten innemen en dat ze zeker niet op de voorgestelde manier in een grondwet
genoemd moeten worden. Daar kunnen wij mee instemmen.Hetzelfde geldt voor de motie-Kohnstamm over het verwijderen van het Euratom
Verdrag uit de Europese grondwet.De motie van de SP over het gat van Europa is ingetrokken. Dat is mooi,
want anders zouden wij daar tegen hebben moeten stemmen. Het is een aspect
dat wellicht nog wat meer voor het voetlicht gebracht moet worden dat wij
wel waarde hechten aan de door ons gewenste Europese Unie op het vlak van
de internationale politiek, namelijk een democratisch, humaan, solidair, sociaal
en groen Europa dat op wereldschaal de unipolaire positie van de Verenigde
Staten op kwaliteitsgronden ter discussie stelt en wat ons betreft ook geweldloos
bedreigt. Het moet dus ook een aansprekend alternatief vormen voor landen
in de Derde Wereld, als tegenwicht voor de superhegemonie van de Verenigde
Staten. Ik begrijp heel goed dat een motie van deze strekking in deze Kamer
geen kans zou maken, maar wij sluiten zeker niet uit dat de door ons gewenste
ontwikkeling van de Europese Unie dat politieke resultaat zou hebben. Dat
zou mooi zijn.De heer Kohnstamm (D66):Voorzitter. Ook ik feliciteer u, mede namens mijn fractie, heel hartelijk
met uw verkiezing. Ik verheug mij zeer op vergaderingen onder uw leiding in
de komende vier jaar!Ik zal mijn inbreng kort houden, niet in de laatste plaats omdat wij een uitvoerig debat aan de overzijde hebben gevoerd. Het heeft weliswaar
niet de volle twaalf uur geduurd die voorspeld was, maar "slechts" tien uur.
Daar is in ieder geval zoveel besproken dat ik er niet zo gek veel aan toe
te voegen heb.Een opmerking over de procedure. Het is ontzettend goed dat de twee Kamers
samen hebben vergaderd. Achteraf is het wel jammer dat Pinksteren ons ervan
heeft weerhouden om het notaoverleg op maandag te houden, want nu de Conventie
al een eerste resultaat heeft opgeleverd, is het toch eigenlijk alleen maar
veel mosterd na de maaltijd. Dat is jammer, want als wij verleden week dinsdag
in de Tweede en in de Eerste Kamer over de moties hadden gestemd, zou onze
gezamenlijke vergadering veel meer tanden hebben gekregen. Het is niet anders,
maar het ligt overigens niet aan de Eerste Kamer dat het zo gelopen is, want
wij zouden ontzettend graag op 2 juni hebben vergaderd, waarna dan ook meteen
gestemd had kunnen worden.Mijn tweede opmerking is ook procedureel van aard. Inmiddels is een nieuwe
versie van de hoofdstukken 1 en 2 aan ons rondgestuurd, omdat de Conventie
nog een paar wijzigingen heeft aangebracht op de preambule in de hoofdstukken
1 en 2, maar hoofdstuk 3 is nog niet af. Van der Linden en de zijnen gaan
tot 9 en 10 juli door, maar dan komt hoofdstuk 3 feitelijk pas af. Hoofdstuk
3 betreft een paar beleidspunten die niet zonder belang zijn. Als je de kranten
leest en de discussies voert – aan deze kant van het Binnenhof, maar
ook aan de overzijde – lijkt het alsof wij er nu zo ongeveer "van af
zijn", terwijl hoofdstuk 3 nog komt. Ik weet dus nog niet wat hoofdstuk 3
precies gaat inhouden: ik weet niet wat de uitslag van de Conventie te dien
aanzien zal zijn. Ik vind dan ook dat wij ons kruit op een aantal punten misschien
nog droog zouden moeten houden, omdat wij eerst dat hoofdstuk zouden moeten
zien.De motie die in de Twee Kamer op stuk nr. 16 is verschenen en hier onder
nummer 158j is rondgedeeld, zou ik graag mee willen ondertekenen. Het zal
niet verbazen dat wij vóór deze motie zijn. Dat geldt voor alle
moties die ik mee heb ondertekend en daar ga ik nu geen woorden aan wijden.Het enige waar ik even aandacht voor vraag, is een wijziging die ik heb
aangebracht op de motie die verschenen is op stuk nr. 28, een nummering van
de Tweede Kamer. Zoals anderen vóór mij al gemeld hebben, is
de preambule die uiteindelijk is doorgestuurd naar de Europese Raad, gewijzigd
en daardoor sloeg de tekst van de motie als een tang op een varken. Het enige
dat nu overblijft in de tekst die verspreid is onder nummer 158o, is een uitgedunde
motie die alleen nog slaat op artikel 51, lid 3. Het slaat dus niet meer op
de preambule. Ik volg de heer Platvoet daarin en ook zijn motie die ik mee
heb ondertekend: de preambule het liefst eruit. Maar nu zit in artikel 51,
lid 3, volgens mij nog een mallotigheid die niet in de grondwet past. In die
zin is deze motie derhalve gewijzigd.De heer Van de Beeten (CDA):Als ik het goed heb gezien, ging de discussie zowel in de Tweede Kamer
als in de Conventie niet alleen over de preambule, maar ook over artikel 51,
waaraan de heer Kohnstamm zo-even refereerde: de dialoog met de kerken en
andere, niet religieuze levensbeschouwelijke organisaties, in lid 3 van artikel
51. Het debat ging dus over dat pakket. Uiteindelijk is er nu consensus bereikt
in de Conventie over het schrappen van de verwijzing naar de Grieks-Romeinse
cultuur en de Verlichting om te vermijden dat ook de joods-christelijke traditie
zou moeten worden toegevoegd. Artikel 51 is vervolgens gehandhaafd zoals het
er ligt. Nu heeft de heer Kohnstamm ook de motie meeondertekend waarin gevraagd
wordt aan de Nederlandse regering om niet meer te morrelen aan de consensus.
Dat lijkt mij met elkaar in tegenspraak.De heer Kohnstamm (D66):Dat lijkt maar zo. Die motie heb ik meeondertekend en ik heb het direct
toegezegd; het stond ook in de motie in de Tweede Kamer, vorige week, die
ik heb meeondertekend. Ik vind overigens dat wij de stemming over die motie,
gegeven het feit dat hoofdstuk 3 er nog niet ligt, zouden moeten aanhouden
totdat er op 9 of 10 juli op dat punt ook helderheid is over hoofdstuk 3.
Immers, om het nog iets scherper te formuleren: die motie gaat over de drie
hoofdstukken waarvan wij het derde hoofdstuk nog niet eens kennen. Ik vind
zelf dat ten aanzien van alle punten die ik voor relevant houd – dat
zijn er meer dan hier in moties zijn neergelegd – het eindresultaat,
door de oogharen bekeken, zodanig is tot nu toe dat ik zou willen voorkomen
dat wij het hele bouwwerk in elkaar laten kachelen. Dat riskeer je immers
als je op een gegeven ogenblik zegt: ook al hebben wij er eindeloos aan getrokken
en zijn er heel veel parlementariërs mee bezig geweest, ik heb niettemin
mijn eigen oordeel. Welnu, dat oordeel had ik vorige week uit willen spreken
en hier in een motie neer willen leggen. Dat is echter niet gelukt. Het is
wel aan de overzijde gelukt; daar heeft het een meerderheid gekregen. Ik vind,
eerlijk gezegd, dat nu die route eenmaal is ingezet, ik er nu het beste aan
doe om de motie aan te passen. Die aanpassing betreft dat ik ten aanzien van
artikel 51, lid 3, meld dat ik vind – een aantal leden vindt dat met
mij – dat daar een inconsequentie zit in de tekst. Het zou raar zijn,
als ik daar niet bij stil zou staan.De heer Van de Beeten (CDA):Vorige week heeft de staatssecretaris benadrukt dat er als er in deze
motie gesproken wordt over consensus, niet gedoeld wordt op het hele pakket
maar met name op de onderdelen waarop de consensus zich gearticuleerd heeft
in de Conventie. Valérie Giscard d'Estaing heeft gezegd dat consensus
in dit verband geen unanimiteit betekent en ook geen tweederde meerderheid.
Op het moment dat wij kunnen constateren dat er op dit belangrijke en gevoelige
onderwerp sprake is van consensus in de Conventie, zou het vreemd zijn als
men dan toch de handen zou willen vrijhouden.De heer Kohnstamm (D66):Ik zal niet ontkennen dat de heer Van de Beeten een formeel punt heeft.
Niettemin vind ik het inhoudelijk zo idioot dat in artikel 51, lid 3 deze
bepaling expliciet is opgenomen, dat ik deze motie handhaaf.De heer Van der Linden (CDA):Mevrouw de voorzitter. Ook ik feliciteer u van harte met uw uitverkiezing.
Dit debat geeft aan dat in de toekomst Europa regelmatig op onze agenda komt.
Beide Kamers zijn immers gelijkwaardig voor de uitwerking en de follow-up
van de Conventie. Ik vind de moties die er liggen soms een beetje mosterd na de maaltijd.
Als wij veronderstellen dat wij ten aanzien van het nu op tafel liggende compromis
nog iets kunnen wijzigen, denk ik dat wij dat verkeerd inschatten. Als namelijk
alle lidstaten plus de kandidaat-lidstaten hun wensen opnieuw op tafel zouden
leggen en steentjes in het bouwwerk willen vervangen, stort het bouwwerk in.
Dat verzeker ik u.De heer Kox (SP):De heer Van der Linden is de derde die spreekt over een bouwwerk dat zal
instorten als wij eraan komen. Is het niet vreemd dat wij in deze Kamer in
de positie zitten dat wij niet meer mogen trekken aan wat straks de grondwet
van ons allen wordt? Wij hebben er nog niet over gesproken, wij hebben er
nog niet over besloten en toch zijn wij ons recht om daaraan iets te doen,
eigenlijk al kwijt. Dat is toch een heel vreemd proces? Zo van: die man, Koning
Willem II, werd snel van autocraat tot democraat en had een grondwet in 24
uur. Wij gaan toch beschaafder om met dit soort zaken?De heer Van der Linden (CDA):Wij hebben zeer frequent overleg gevoerd met de beide Kamers om verslag
te doen van de opstelling die wij gekozen hebben, c.q. de Kamers te vragen
welke opvatting wij zouden moeten kiezen in de Conventie. Natuurlijk krijgen
wij nooit 100% gelijk. Wij moeten de balans opmaken of wij wezenlijke onderdelen
van onze opstelling terugvinden in de Conventie en een eindoordeel uitspreken.
Als ieder land weer terugkomt met zijn eigen wensen, daarvan grote wensen
maakt en amendementen indient, denk ik dat...De heer Kox (SP):De heer Van der Linden spreekt over weer terugkomen. Ik heb in de notitie
van de regering gelezen dat het door verkiezingen enzovoorts, niet mogelijk
was om in voldoende mate plenair te debatteren en tot besluitvorming te komen.En deze Kamer? Er is nog geen verkiezing aan gewijd. De politieke partijen
hebben hierover geen formele standpunten ingenomen. Nog maar enkele maanden
geleden zei de partijgenoot van de heer Van der Linden, de heer Eurlings,
dat het eigenlijk maar een praatcollege was waarvan men niet zoveel verwachtte.
Nu krijgen wij te horen dat wij er niet meer aan mogen komen. Dat komt mij
erg vreemd over. Ik kom in de Eerste Kamer omdat ik denk dat hier nog eens
iets te besluiten valt. En bij mijn allereerste debat over de Europese grondwet
komt de heer Van der Linden mij vertellen: doe geen moeite, het is allemaal
al afgekaart.De heer Van der Linden (CDA):De Eerste Kamer heeft geen recht van amendement. Wij kunnen alleen maar
ja of nee zeggen.De heer Kox (SP):De heer Van der Linden zei dat beide Kamers te laat waren. De Tweede Kamer
heeft wel recht van amendement.De heer Van der Linden (CDA):Ik treed niet in de verantwoordelijkheid van de Tweede Kamer. De heer
Eurlings heeft niet gezegd dat het een praatclub was. Hij citeerde de vorige
minister van Buitenlandse Zaken die bij de start van de Conventie gezegd heeft:
Daaraan hoeven wij niet zoveel aandacht te besteden. Dat is een gezellige
praatclub. Toen hebben wij echter gezegd dat de Conventie een buitengewoon
belangrijk proces was. Als wij vandaag daarvan de balans opmaken en de plussen
en minnen met elkaar vergelijken, vind ik dat wij een uitstekend resultaat
hebben bereikt, al vind ik ook dat de ambitie groter had mogen zijn. Neemt
men de posities van andere lidstaten in acht en bedenkt men dat die andere
lidstaten eveneens een gerechtvaardigde opstelling hebben en belangen behartigen,
dan meen ik dat de uitkomst van deze Conventie aanzienlijk verdergaat dan
alle uitkomsten van de intergouvernementele conferenties in de afgelopen tien
jaar bij elkaar. Deze Conventie maakt de Europese Unie van 25 lidstaten klaar
voor effectief en slagvaardig opereren, helaas niet op het terrein van het
buitenlands en veiligheidsbeleid. De discussie daarover krijgen wij later.
De opdracht van de Conventie was: Europa 1. democratischer, 2. slagvaardiger,
3. transparanter en 4. effectiever maken. Daarin zijn wij in hoge mate geslaagd.
Het gaat nu te ver daarop door te gaan. Ik meen dat we voor die discussie
nog uitgebreid de gelegenheid krijgen. Ik wijs er nog op dat de rol van de
nationale parlementen aanzienlijk is versterkt. Dat is een onderdeel van de
democratisering. De rol van het Europees Parlement is eveneens aanzienlijk
versterkt, hetgeen eveneens een onderdeel van de democratisering is. De uiteindelijke
balans ligt uiteraard ter beoordeling voor. Aan de hand van die balans kun
je ja of nee zeggen, maar het zou een verkeerde indruk wekken als men zou
veronderstellen dat wij als Eerste Kamer of als Tweede Kamer nog in detail
en per artikel amenderingen kunnen aanbrengen.De heer Kox (SP):Ik heb toch nog een vraag. Stel dat ons een Grondwetsherziening werd voorgelegd
en dat de indiener zou zeggen: dit is het, we gaan niet aan het voorstel morrelen;
het is een compromis en u zegt alleen maar of u voor of tegen bent. Dan zouden
wij zeggen: beste mijnheer, beste mevrouw, ga uw huiswerk nog eens maken,
wetgeving is toch iets anders, dit kunt u niet voorstellen. Echter, bij de
behandeling van deze grondwet zegt u dat er niet meer aan veranderd kan worden,
terwijl de vorige minister – ik heb overigens begrepen dat de regering
is eeuwig – zei: het is een praatclub, het leidt nergens toe. Gaandeweg
het traject is die opstelling veranderd. U hebt de verandering al veel eerder
ingezien dan de rest van het land, waarvoor hulde. Het blijft echter zo dat
volgens u alvorens de Kamers hierover proper hebben gesproken, geldt: dit
is het, u kunt er niets aan veranderen. Dat is toch een novum in de Nederlandse
wetgeving.De heer Van der Linden (CDA):Ik heb gezegd dat ik vind dat wij geen opties moeten nemen en dat de Nederlandse
regering niet met het idee van het invoegen van nieuwe elementen of het verwijderen
van elementen naar Thessaloniki moet gaan. Als alle regeringen dat doen en
iedere regering daar met eigen verlangens komt, kan ik u verzekeren dat het
resultaat van de discussie aanzienlijk, aanzienlijk, aanzienlijk minder zal
zijn dan het resultaat dat nu ter tafel ligt. Ik vrees wel dat het die kant
zal opgaan, maar daarover spreken wij elkaar later nader. Ik redeneer met
het oog op het belang van de burgers als ik zeg dat met het opnieuw wijzigen
van de tekst het resultaat aanzienlijk minder zal zijn. Wij zijn bij de conventie
geweest als volksvertegenwoordigers. Ik ben er niet geweest
als vertegenwoordiger van de regering. Wij hebben door de bril van de burgers
naar de voorstellen gekeken. Uiteraard, het Europa van de burgers lijkt nog
heel ver weg. Ik ben lang genoeg volksvertegenwoordiger geweest om te ervaren
dat voor de burgers Europa ver weg lijkt, maar Europa treedt wel iedere dag
onze huishoudens binnen met maatregelen en kaderwetten. Die komen eraan. Ik
meen juist dat de beoordeling van het resultaat dat nu ter tafel ligt –
dat hoeft nu niet, dat zal later gebeuren – zal moeten gebeuren in het
licht van de discussies die in de afgelopen jaren op de intergouvernementele
conferenties zijn gehouden met de bedoeling om Europa klaar te maken voor
het Europa van de Vijfentwintig.Ik wil in dit verband wijzen op de belangrijkste verworvenheden. We zijn
begonnen met een Douane-unie. Vervolgens zijn we een Economische Gemeenschap
geworden. Daarna hebben we aanzetten gegeven voor een politieke unie. Wat
nu gebeurt, is historisch: Europa wordt een waardengemeenschap. Voor mij zijn
uiteindelijk de waarden die wij via het Handvest en het Europees Verdrag voor
de Rechten van de Mens vastleggen nog belangrijker dan de centen en de markt,
hoewel die als instrument voor de burgers heel belangrijk zijn.Ik zie de voorzitter al naar ons kijken vanwege deze uitweiding, maar
ik zou graag nog eens de discussie willen voeren op grond van de inhoud van
de stukken. Het voert te ver om daar nu op in te gaan. Het enige wat ik zeg
is dat als de Nederlanders hun typisch Nederlandse, de Belgen hun typisch
Belgische en de Litouwers, de Maltezen en de Cyprioten ook hun eigen puntjes
inbrengen, wij de voortgang kunnen vergeten.De heer Platvoet (GroenLinks):Voorzitter. Ik ben benieuwd of de regering dit ook van mening is. Dat
zullen wij van de staatssecretaris horen. Het lijkt mij goed te stipuleren
dat de terughoudendheid van de heer Van der Linden niet kan gelden met betrekking
tot deel III. Daarover praat de Conventie verder. Dat geldt ook voor desbetreffende
moties.De heer Van der Linden (CDA):Daarover kwam ik te spreken. Ik wilde nog zeggen dat het opvallend is
dat de overgrote meerderheid van alle nationale parlementariërs in de
Conventie van 27 landen het voorstel dat ik zelf heb gedaan, geen opties,
heeft gevolgd. Daarover was geen discussie. Daar was geen discussie over.
Ik durf ook te stellen dat, als er geen volksvertegenwoordigers in de Conventie
hadden gezeten, maar uitsluitend regeringsvertegenwoordigers, dit resultaat
nooit bereikt was. Ik geef een voorbeeld. Van de socialisten en communisten
in Spanje heb ik steun gekregen voor mijn voorstel, terwijl mijn eigen partij
grote problemen had met Spanje. Door de volksvertegenwoordigers is er een
balans gekomen in de Conventie, doordat zij niet alleen de diverse nationale
regeringen, maar ook de oppositiepartijen in de nationale parlementen representeerden.
Als je vandaag, na alles wat er de afgelopen jaren allemaal op Europees niveau
gebeurd is, de balans opmaakt, moet je zeggen dat dit een kans is en een uitdaging
biedt. Bovendien krijgen de nieuw toetredende landen hierdoor het recht om
solidariteit van ons te vragen, niet alleen waar het om de centen gaat, maar
ook waar het gaat om de inrichting van de samenleving aldaar en de implementatie
van het acquis communautair. Hierdoor hebben wij te maken met een Europees
model waarin sociale markteconomie, duurzaamheid, solidariteit, gelijkheid
van kansen en gelijkheid van geslacht uitgangspunten zijn. Als je het bereikte
resultaat gaat beoordelen, moet je concluderen dat dit aanzienlijk meer is
dan wij bij aanvang van de Conventie durfden te denken. Wij krijgen een grondwet
met het Handvest erin voor de 450 miljoen burgers van Europa. Dat vind ik
een geweldige stap vooruit. Ondanks alle pijn die landen op onderliggende
punten hebben, wordt dit ook zo ervaren door de landen die toetreden.Mevrouw de voorzitter. Ik raak enthousiast voor Europa, maar u hebt in
uw presentatie zelf gezegd dat enthousiasme een belangrijk element is. Ik
geloof ook dat emotie een onderdeel van politiek is. Laat ik dat ook een beetje
uitstralen na zoveel jaren Europese dienst. Ik kan geen voorbeeld verzinnen
van een zaak waarin het in het belang van de burgers is om een veto te handhaven.
Ik heb het dan niet over militaire inzet, maar over beleid dat de burgers
op een andere manier in algemene zin raakt. Bovendien gaat het mij hierbij
om grensoverschrijdende vraagstukken, niet om dingen die thuishoren in een
regio of op nationaal niveau. Alleen zaken die wij op nationaal niveau niet
aankunnen, moeten op Europees niveau geregeld worden. Ik heb de regering ook
gevraagd om mij een voorbeeld te geven van een zaak waarin het belang van
de burger meer gebaat is bij geen besluit dan bij een gekwalificeerd meerderheidsbesluit,
waarbij wij zelfs nog een minderheidsstandpunt mogen innemen. Ik houd vol
dat de burger meer gebaat is bij een meerderheidsbesluit over grensoverschrijdende
vraagstukken, ook al nemen wij een minderheidsstandpunt in. Toen ik in Aken
sprak, heb ik de mensen gevraagd wat nou het verschil was tussen de burgers
in dat grote Duitsland en de burgers in het kleine Nederland. Uiteindelijk
is er geen verschil in het belang van die burgers. Met andere woorden: ik
zou graag zien dat wij Europa benaderen vanuit het belang van de burger en
dat wij bij de stappen die wij zetten, toetsen of wij in dat licht wel de
goede richting kiezen.De heer Platvoet (GroenLinks):Toen de heer Van der Linden over het belang van de burgers begon te spreken,
dacht ik dat hij datgene zou gaan doen wat hij vorige week min of meer heeft
toegezegd. Hij weet ook dat een oud-Kamerlid heeft gezegd dat je, als je iets
geheim wilt houden, dit vooral in de Eerste Kamer moet vertellen. Verleden
week maakte de heer Van der Linden duidelijk dat hij op voorhand niet afwijzend
stond tegenover het voorstel van een aantal fracties aan de overkant om een
referendum te organiseren. Hij heeft toen ook gezegd dat hij dit in zijn fractie
zou bespreken. Is er al sprake van voortschrijdend inzicht?De heer Van der Linden (CDA):Ik moet dan op de eerste plaats zeggen dat ik het voorstel van prof. Jürgen
Meyer van de SPD inzake het burgerinitiatief bij meer dan 1 miljoen handtekeningen
uit ten minste acht lidstaten van harte heb ondersteund. Dan worden de burgers
erbij betrokken, zij het onder de randvoorwaarde dat het geen referendum inhoudt.
Dat heeft hij letterlijk uitgesproken, want dat is niet de bedoeling. Er is
geen wijziging gekomen in mijn stand punt. Ik zeg op dit ogenblik
geen "ja" tegen een referendum, maar ik vind wel dat wij daarover een discussie
moeten voeren. In de politiek moeten wij geen ingekapselde standpunten innemen
zonder dat daar de argumenten van anderen aan te pas komen.De heer Platvoet (GroenLinks):U heeft gezegd: ik zeg geen nee. Er moest nog over worden gediscussieerd
en over worden nagedacht. Mijn vraag is of er sinds een week sprake is van
voortschrijdend inzicht.De heer Van der Linden (CDA):Sinds die week is er geen voortschrijdend inzicht, want het was toen al
een uitgebalanceerd verhaal. Ik zou niet durven zeggen dat ik voortschrijdend
inzicht heb in één week.De heer Platvoet (GroenLinks):Het zou toch moeten komen, toch?De heer Van der Linden (CDA):Op het moment dat een initiatiefwetsvoorstel van de Tweede Kamer bij ons
komt, krijgt u van ons een standpunt. U mag ervan verzekerd zijn dat ik aan
die discussie deelneem.De voorzitter:En nu mag de heer Van der Linden zijn betoog vervolgen.De heer Van der Linden (CDA):Mevrouw de voorzitter. Ik kom dan op de moties. Kortheidshalve zal ik
de moties overslaan die als eerste door het CDA ondertekend zijn, hoewel anderen
al de betekenis van de moties-Van de Beeten op de stuk nrs. 158f en 158g hebben
aangeduid. De motie op stuk nr. 158g moet onszelf ook aanspreken.De motie op stuk nr. 14 is voldoende besproken. Als je met 25 leden bent
en er is sprake van het vereiste van unanimiteit, dan kan men ieder besluit
wel vergeten. Dan moeten wij nooit meer zeggen: wij willen op Europees vlak
een effectief beleid, wij willen met één stem spreken, wij moeten
slagvaardig zijn. Met 25 leden, een vetorecht en het vereiste van unanimiteit
is besluitvorming uitgesloten, behalve misschien incidenteel op mineure punten.
Het is dus in het belang van de burgers dat wij dit zo doen.De motie op stuk nr. 158i heb ik mede ondertekend en voldoende toegelicht.
Het is echt heel belangrijk dat wij proberen het conventieresultaat niet onderuit
te halen, want dan wordt het aanzienlijk minder.Over de motie op stuk nr. 158k geef ik een stemverklaring. Het CDA in
de Tweede Kamer heeft deze motie gesteund. Dat was, wat ons betreft, voldoende.
Wij hebben een signaal afgegeven en wij staan daarachter. Ik ben al vanaf
het eind van de jaren vijftig lid van de Europese beweging. Ik hoop niet dat
ik daarmee partij ben in deze zaak. Wij hebben dit in de Tweede Kamer gesteund,
maar wij vinden ook dat het hier niet thuishoort. De Eerste Kamer moet niet
gaan over subsidies voor individuele organisaties. De CDA-fractie staat achter
de motie, maar zal haar in de Eerste Kamer om principiële redenen niet
steunen.Aan de motie op stuk nr. 158l hebben wij iets toegevoegd. Dat was niet
zomaar een toevoeging. Ik was het hartgrondig oneens met de motie, want zij
heeft de positie van Nederland ook geen goed gedaan. Het was een wezenlijk
onderdeel van het Beneluxvoorstel; je kunt daar niet één stuk
uithalen en veronderstellen dat de andere partners zeggen dat het niet veel
uitmaakt en dat zij toch verdergaan met het compromis. Daarom is daaraan "tot
2009" toegevoegd. Het is in feite een lege huls, want het staat in de tekst.
Ik heb het toegevoegd om te demonstreren dat wij het met de motie die aan
de overkant was ingediend, niet eens waren.De motie op stuk nr. 158o betreft de identiteit. De heer Kohnstamm vergist
zich als hij stelt dat er uitsluitend aan kerkelijke instellingen een bijzondere
positie wordt gegeven. Sociale partners hebben ook een bijzondere positie
en hetzelfde geldt voor de civil society. Alleen wordt hier de bijzondere
positie van de kerken apart gemeld. Ik vind dat ook gerechtvaardigd. Als wij
gaan naar een waardengemeenschap, verdedig ik dat de krachten in de samenleving
die een bijdrage leveren tot die waardengemeenschap, een aparte positie krijgen.
De formulering is neutraal, namelijk kerkelijke instellingen. Het is dus niet
gespecificeerd, in de zin van: de een wel en de ander niet.De heer Jurgens (PvdA):Ik wil toch even de tekst voorlezen die bedoeld is voor de grondwet: "De
Unie voert een open, transparante en regelmatige dialoog met die kerken en
organisaties (...) met inachtneming van hun identiteit en hun specifieke bijdragen."
Stel je voor dat er een voorstel zou komen om zoiets in onze Nederlandse Grondwet
op te nemen, dus dat de overheid een open, transparante en regelmatige dialoog
met die kerken en organisaties zou moeten plegen, niet met andere organisaties,
maar specifiek met kerken. Dan zouden er toch mensen kunnen zeggen dat hier
sprake is van een zekere discriminatie. Ik spreek overigens als iemand die
tot een kerk behoort.De heer Van der Linden (CDA):Op andere plaatsen worden weer de sociale partners in een bijzondere positie
genoemd. Ik vind dat ook gerechtvaardigd. U refereert nu aan de Nederlandse
Grondwet, maar...De heer Jurgens (PvdA):Ter voorkoming van mogelijke verwarring: ik citeerde de tekst van de Conventie,
artikel 51, derde lid. U wilt die tekst handhaven, de heer Kohnstamm wil die
tekst schrappen.De heer Van der Linden (CDA):Nu, de Conventie heeft die tekst gehandhaafd en dat is het belangrijkste.
U hebt gelijk dat die tekst niet in de Nederlandse Grondwet staat, maar de
Duitsers en de Polen hebben lang benadrukt dat ze God in de Europese grondwet
wilden hebben, omdat die ook in hun eigen grondwet staat. Dat heeft geleid
tot een heel harde en felle discussie, omdat het voor hen een heel essentieel
punt was. Voor mijzelf was het niet zo belangrijk, want ik heb op de lagere
school het antwoord geleerd op de vraag "Waar is God?", namelijk: God is overal.
God is dus ook in de Conventie en in de tekst. Ik vind wel dat de tekst nu
heel evenwichtig is geworden. Ik ben blij dat de Romeinen, de Grieken en de
Verlichting het onderspit hebben moeten delven, want de nu voorliggende tekst
is veel gebalanceerder en sluit geen religies uit. De preambule kijkt meer
terug, terwijl artikel 51 vooruit kijkt. Het CDA en de Europese Volkspartij
zijn blij dat het op deze manier goed is terechtgekomen.Wij zijn tegen de motie over Euratom.Over de andere motie van de heer Platvoet heb ik op dit moment alleen
nog een persoonlijk oordeel. Ik vind dat hierover eerst in de
fractie gesproken zou moeten worden en helaas was daar nog geen gelegenheid
voor. Misschien kan de motie worden aangehouden, opdat er alsnog eerst in
de fractie over gesproken kan worden.De heer Platvoet (GroenLinks):Wat mij betreft kan die motie volgende week in stemming komen. Het is
niet nodig om er vandaag al over te stemmen, want de motie is gericht op het
derde deel van de grondwet, waar de Conventie nog over gaat spreken.De voorzitter:Dan komt de motie volgende week in stemming.De heer Van der Linden (CDA):Dan nog iets over de motie van de heer Kox. Overigens mijn complimenten
voor de start die hij hier heeft gemaakt; dat staat mij wel aan. Alleen haalt
hij met zijn motie een stukje uit zijn verband. Hij wil geen kapitalistische
economie en stelt dat de vorm van de economie alleen in de Sovjet-Unie en
Cuba in de grondwet was geregeld, overigens voorbeelden die ons helemaal niet
aanspreken. Maar goed, wat staat er nu feitelijk in de tekst van de Conventie?
Welnu, dat de Unie haar burgers een ruimte van vrijheid, veiligheid en gerechtvaardigheid
biedt zonder binnengrenzen, en een interne markt waar vrije onvervalste concurrentie
heerst. Datzelfde staat nu ook in het Verdrag van Rome. Het gaat dus om faire
mededinging en geen kunstmatige obstakels in het economische verkeer.De heer Kox (SP):De heer Van der Linden verwees zojuist, toen het over God ging, naar de
Duitsers en de Polen. Kan hij mij een grondwet aanwijzen van één
van de huidige of één van de nieuwe lidstaten waarin staat dat
vrije onvervalste concurrentie het uitgangspunt moet zijn? Is het altijd het
uitgangspunt geweest van de founding fathers van de EEG, dat vrije onvervalste
concurrentie erin zou moeten staan? Als hij mij dat kan aangeven, ben ik daarin
geïnteresseerd, maar volgens mij had geen van de zes staten die de EEG
hebben opgericht, de bedoeling om dat op te nemen in een Europese grondwet.De heer Van der Linden (CDA):De artikelen 92 tot en met 96 van het Verdrag van Rome gingen over de
vrije mededinging. Dat was een absolute voorwaarde.De heer Kox (SP):Vrije mededinging is iets anders dan vrije onvervalste concurrentie.De heer Van der Linden (CDA):Mededinging is hetzelfde als concurrentie.De heer Kox (SP):Waarom gaat u deze bepaling in een nieuwe Europese grondwet opnemen terwijl
wij er in de Nederlandse Grondwet nooit iets over hebben gezegd?De heer Van der Linden (CDA):U doet alsof ik het persoonlijk heb ingebracht.De heer Kox (SP):U staat de nieuwe grondwet vurig te bepleiten. U zegt: wij hebben het
met z'n allen samen gedaan. Daarom spreek ik u erop aan.De heer Van der Linden (CDA):Ik bestrijd de argumentatie die aan uw motie ten grondslag ligt. U zegt
dat het een van de doelstellingen van de EU is. Dat is echter niet het geval.
De interne markt is een doelstelling.De heer Kox (SP):Het staat in het hoofdstuk "doelstellingen".De heer Van der Linden (CDA):Nee, in dat hoofdstuk staat dat de Unie haar burgers een ruimte van vrijheid,
veiligheid en rechtvaardigheid biedt, zonder binnengrenzen en dat in die interne
markt vrije onvervalste concurrentie heerst.De heer Kox (SP):Dat staat dus in het hoofdstuk "doelstellingen".De heer Jurgens (PvdA):Ik herinner de heer Kox eraan dat dit reeds met zoveel woorden in het
EG-verdrag van 1956 stond. Het is opnieuw opgenomen in het Verdrag van Amsterdam
in 1992. Het EU-verdrag is hoger dan de grondwet en als zodanig staat het
er dus in.De heer Kox (SP):Dat kunt u wel zeggen, maar het staat er echt niet in.De heer Jurgens (PvdA):Het EU-verdrag is hoger dan de grondwet. Het staat niet in de grondwet,
maar wel in onze Constitutie.De heer Kox (SP):Nu gaat u erg ingewikkeld doen. Het staat niet in onze Grondwet. Wij hebben
het kennelijk nooit nodig gevonden. Waarom moet het nu dan wel, terwijl wij
bijvoorbeeld niets opnemen over Griekse, Romeinse of joods-christelijke wortels
van onze samenleving? Als de hoofddoelstelling "vrije, onvervalste concurrentie"
wordt opgenomen, beperkt dat de vrijheid van lidstaten om hun eigen politieke
en economische stelsel te kiezen. Waarom moet die bepaling worden opgenomen?De heer Jurgens (PvdA):Wij praten over een grondwet, maar eigenlijk is het een constitutioneel
verdrag. In de tekst ervan staat iets wat al sinds 1956 is geformuleerd en
wat rechtstreeks bindend is voor Nederland en zijn burgers. Het is dus al
een deel van onze constitutie. De heer Kox voert een strijd die zijn voorouders
in 1956 hadden moeten voeren.De heer Van der Linden (CDA):Ik voeg eraan toe dat artikel I-3 nadrukkelijk gaat over het "Europese
model": duurzame ontwikkeling, sociale markteconomie, hoog niveau van bescherming
van de kwaliteit van het milieu enz. Dat zijn zaken die wij toegevoegd hebben.
De heer Kox zegt dat opneming van de bepaling van onvervalste concurrentie
de toegang tot de markt beperkt. Ik denk echter dat het omgekeerde het geval
is. Te veel beschermende maatregelen beperken de toegang van burgers tot die
markt.Mevrouw Broekers-Knol (VVD):Voorzitter. Allereerst wil ik u feliciteren met uw benoeming tot voorzitter
van deze Kamer. U krijgt het voor uw kiezen vanmiddag. Vorige week hadden
wij samen met leden van de Tweede Kamer een uitstekend debat met de regering.
Toen heeft iedereen zich redelijk aan de spreektijden gehouden. Ik merk nu
dat dat kennelijk niet voldoende was en dat de neiging bestaat om dat debat
nog eens dunnetjes over te doen. Vorige week hebben wij er echter op een inhoudelijk
goede wijze en ook uitgebreid over gediscussieerd. Kennelijk
is er nog veel aan toe te voegen.Ik stel met waardering vast dat de heer Van der Linden op een gepassioneerde
wijze over Europa heeft gesproken. Hij blijkt een Europeaan te zijn in hart
en nieren. Zijn passie hebben wij met z'n allen nodig nu het over zo'n belangrijk
onderwerp gaat. Voor mij past slechts een bescheiden bijdrage, want ik sta
hier alleen maar omdat Wim van Eekelen helaas geen deel meer uitmaakt van
deze Kamer.Ik heb net gesproken over de lange spreektijd van sommige leden van deze
Kamer, waaronder de woordvoerder van de GroenLinksfractie. Daarmee is op zich
niets mis, voorzitter, maar de heer Platvoet heeft ruim de tijd genomen die
hij vorige week waarschijnlijk tekort is gekomen. Hoe het ook zij, ik zal
mij beperken tot het bespreken van de ingediende moties.De VVD-fractie is geen voorstander van de motie op stuk nr. 158f over
de subsidiariteitstoets, omdat wij menen dat de gekozen weg voldoende waarborgen
biedt. De zelfstandige toegang van de nationale parlementen tot het Europese
Hof acht de VVD-fractie niet nodig; dat kan een nationaal parlement namelijk
realiseren door de regering daartoe opdracht te geven. Ook kan het eventueel
door het indienen van moties. In het slechtste geval, als een regering weigerachtig
is om naar het Europese Hof te stappen, kan die regering naar huis worden
gestuurd.De motie op stuk nr. 158g gaat over de werkmethode van de Kamers. Mijn
fractie vindt dat een verstandig voorstel; zij zal er derhalve voor stemmen.
Wij zijn geen voorstander van de motie op stuk nr. 158h inzake meerderheidsbesluitvorming.
Wij menen dat de concepttekst daar in voldoende mate van uitgaat. De motie
op stuk nr. 158i dient bij voorkeur te worden aangehouden totdat de Conventie
helemaal klaar is. Mijn fractie doet daar op dit moment dus geen uitspraak
over. Mocht die motie nu in stemming worden gebracht, dan zouden wij ertegen
zijn. De VVD-fractie is geen voorstander van de motie op stuk nr. 158j, omdat
zij van mening is dat de Nederlandse belangen met betrekking tot meerjarige
financiële perspectieven het beste zijn gediend met unanimiteit, zeker
gezien het feit dat Nederland de grootste nettobetaler is.Boven de motie op stuk nr. 158k staat mijn naam. In alle bescheidenheid
moet ik zeggen dat dit eigenlijk de naam van Wim van Eekelen had moeten zijn,
omdat hij net als de heer Van der Linden een gepassioneerd Europeaan is die
ziet dat het belangrijk is dat de Europese beweging over voldoende middelen
beschikt om Europa onder de aandacht van de burger te brengen. Er zijn inderdaad
stemmen in dit huis die zeggen dat de Eerste Kamer zich niet over subsidies
moet uitlaten. Desalniettemin meent mijn fractie dat een oproep aan de regering
in dit kader op zijn plaats zou kunnen zijn.Met de toevoeging die erbij is gedaan, is de VVD-fractie geen voorstander
van de motie op stuk nr. 158l. Wat de motie op stuk nr. 158m betreft, hebben
wij altijd al enigszins gevonden dat het een geldverspilling is om die enorme
verhuispartijen telkens te laten plaatsvinden. Wij zijn voorstander van een
eigen zetel voor het Europees Parlement. Mijn fractie zal voor de motie op
stuk nr. 158o stemmen. Dat geldt niet voor de motie op stuk nr. 158p waarvan
wij het belang niet aanwezig achten.Ten aanzien van de motie-Platvoet zijn wij van mening dat de preambule
inmiddels dusdanig is aangepast dat wij ermee kunnen leven. Je kunt je afvragen
of een preambule nu wel nodig is, maar daarvoor is kennelijk een dusdanig
enthousiasme te vinden dat ervoor is gekozen. De preambule is evenwel aangepast.
De Grieken, de Romeinen en de Verlichting zijn eruit gehaald en vanwege het
laïcisme van de heer Giscard d'Estaing stond de joods-christelijke achtergrond
er al niet in. Zoals gezegd, met de preambule zoals die nu luidt, kunnen wij
wel leven.De voorzitter:De heer Platvoet heeft aangekondigd dat de motie waarnaar u verwijst pas
volgende week in stemming wordt gebracht.Mevrouw Broekers-Knol (VVD):Ik dacht dat dit geldt voor de andere motie van de heer Platvoet, namelijk
die over het sociaal beleid.De VVD-fractie steunt de motie van de heer Kox over de vrije en onvervalste
concurrentie niet. Over dit onderwerp is in den brede gediscussieerd, dus
daaraan zal ik mij verder niet wagen. De laatste motie van de heer Kox is
niet ingediend, dus daarover hoef ik mij niet uit te laten.Ik heb de heer Van der Linden horen zeggen dat Europa voor de burger ver
weg lijkt. Door de gedachtewisseling tijdens het debat van vanmiddag heb ik
niet het idee gekregen dat Europa voor de burger zoveel dichterbij is gekomen.
De abstractie en hier en daar de gedetailleerdheid zijn niet zo wervend, dat
alle burgers meteen voor Europa zijn. Wij moeten echter wel met zijn allen
voor Europa zijn, dus ik hoop van harte dat wij op een niveau over Europa
kunnen praten waardoor iedereen kan zeggen: wij gaan ervoor, wij stellen ons
erachter op en dit is onze toekomst.De heer Van Middelkoop (Christen-Unie):Voorzitter. Ik spreek mede namens de fractie van de SGP. Namens beide
fracties die ik vertegenwoordig, wens ik u geluk met uw verkiezing in dit
mooie ambt.Ik heb in mijn politieke leven zo ontzettend veel over Europa gesproken,
dat ik mij had voorgenomen het wat rustiger aan te doen, en dat doe ik ook.
Ik volsta met een stemverklaring over een paar moties. Er ligt nu echter inmiddels
zoveel op tafel, dat ik een paar prangende punten van commentaar voorzie.
Er is een heel praktische reden waarom ik het wat rustiger aan doe. Vanavond
moet ik, onder meer met collega Van der Linden, in Amsterdam in debat; ook
weer over Europa. Daarmee geef ik subtiel aan dat ik misschien iets eerder
de vergadering moet verlaten. Het is in het belang van die vergadering, dat
ook René van der Linden op tijd in Amsterdam kan zijn.Er liggen inmiddels veel moties. Degenen die kritiek hebben geuit op de
Tweede Kamer zullen zo langzamerhand moeten inbinden. De moties zijn wat willekeurig;
met het grootste gemak zou ik er nog een stuk of twintig, dertig bij kunnen
verzinnen, zeker als het gaat om moties die het karakter hebben van een semi-amendement.
Ik denk dat wij later nog de gelegenheid krijgen om met de regering te spreken
over de tekst die voorligt of over andere teksten. Ik breng de staatssecretaris
in herinnering dat er al van vele jaren her een afspraak ligt dat beide Kamers
van de Staten-Generaal zoveel mogelijk vooraf worden geïnformeerd
over belangrijke verdragswijzigingen en bij de gedachteontwikkeling daarover
worden betrokken, hetgeen ook in het belang is van de regering zelf. Ik verwijs
hierbij naar "black monday", de zwarte maandag, lang geleden. Een extra argument
voor een zekere voorzichtigheid is, dat het bij veel moties gaat om amendementen
op een tekst waarvoor de regering formeel niet eens verantwoordelijk is.Over een drietal moties wil ik iets zeggen. De motie over de preambule
is gericht tegen een preambule die er niet meer is. Wat dan overblijft, zijn
de bekende ronkende teksten, waarover je je druk kunt maken, maar de fracties
die ik vertegenwoordig, hebben die behoefte niet. Het zal wel indruk maken
in de andere landen van de Europese Unie dat wij ons hier druk maken over
preambules en er moties over indienen, maar ik vind het een beetje een armoedebod
om helemaal geen preambule te hebben. Het heeft er toch iets van weg dat je
met iemand in contact komt en je visitekaartje welbewust achterhoudt. Het
is toch normaal om aan te geven waar het je om gaat en wie je bent, zeker
als je naar de bevolking toekomt met een compleet nieuwe grondwet? Om die
reden zullen wij de motie niet steunen.De motie van de heer Kohnstamm gaat over de dialoog met de kerken. Wij
kennen elkaar van lang geleden en hij kan zo ongeveer wel bevroeden waar ik
nu mee aankom. Wat mij van de opsteller van de motie tegenvalt, is het gebrek
aan logica in de motie. Hij kan er dan ook van verzekerd zijn dat wij de motie
niet steunen, juist vanwege het gebrek aan logica. De conclusie dat de Nederlandse
Grondwet geen verwijzing kent naar religieuze grondslagen – dat mag
waar zijn – en dat de vrijheid van godsdienst is gewaarborgd –
dat is waar – leidt in het geheel niet tot de overweging dat een dialoog
tussen politiek Europa en kerken niet mogelijk is. Het is dus een vreemde
motie.Ik kan een verhaal componeren tegen zo'n dialoogconstructie, maar ik kan
ook een verhaal componeren dat tot een andere conclusie leidt. Ik zal mij
er dus niet al te druk over maken. Dat moet de heer Kohnstamm ook niet doen.
Ongeveer zeven jaar geleden agendeerde minister Melkert van Sociale Zaken
het vraagstuk van armoede en uitsluiting in de Nederlandse politieke samenleving.
Hij vroeg toen de kerken om hem daarin bij te staan. Welnu, dat was een vorm
van dialoog. Ik herinner mij ook een grote conferentie waar ik minister Melkert
zij aan zij zag zitten met monseigneur Muskes. Ik kon toen niet nalaten te
mompelen: bien étonné de se trouver ensemble. Ik geloof dat
zij beiden wel iets van winst hebben kunnen boeken. Tegen deze achtergrond
zou ik de dialoog niet zwaarder willen maken dan nodig is. Zoals aangegeven,
zullen wij alleen al vanwege het gebrek aan logica de motie niet kunnen steunen.De motie op stuk nr. 158i van de heer Jurgens c.s. prikkelt mij behoorlijk,
zeker politiek. Daarin wordt in feite gevraagd om het resultaat van de Conventie
te nemen zoals het er ligt. Er zijn een aantal argumenten tegen aan te voeren,
waar je je misschien niet al te druk over moet maken. Ik doel op het argument
dat daarin toch afbreuk wordt gedaan aan de bevoegdheden van de regering.
Daar moet je namelijk niet al te snel toe overgaan. Die motie laat verder
niet meer toe dat evidente Nederlandse belangen opnieuw in de onderhandelingen
worden gebracht. Collega Van der Linden zal zeggen: wat wij mogen, mogen de
anderen dan ook.Belangrijker is evenwel dat ingevolge deze motie de Conventie het karakter
krijgt van een constituante. Daar kan ik bij de burgers echter niet mee aankomen!
Zo is de Conventie ook niet gestart. Ik herinner aan de badinerende uitspraken
van toenmalig minister Van Aartsen hierover. Ik dacht destijds dat het een
interessant gremium zou zijn dat ons wat opties zou aanreiken voor de beantwoording
van de vraag hoe het verder moet met Europa. Alles lag open. Nu blijkt het
ineens een consituante te moeten zijn, waarover niet meer gepraat kan worden!
Alle mensen die er het afgelopen jaar heel actief bij betrokken zijn geweest,
moeten tot de conclusie komen dat zij het moeten nemen zoals het er ligt!
Dat moet je niet eens willen. Dus om die politieke en constitutionele redenen
wil ik deze constitutionele machtsgreep – dat is deze motie –
niet steunen.De heer Van de Beeten (CDA):Ik wijs de heer Van Middelkoop erop dat op pagina 7 van de notitie van
de Nederlandse regering van tien dagen geleden over het resultaat van de Conventie
staat dat het wenselijk noch mogelijk is om nog veel aan het resultaat van
de Conventie te veranderen.De heer Van Middelkoop (Christen-Unie):Dat is principieel iets heel anders. Dat betrof een waarneming over de
stand van zaken in de onderhandelingen over de Conventie. Nu wordt met de
motie echter gezegd: neem het zoals het er ligt en beschouw het als de grondwet.
Dat was niet eens de opdracht voor de Conventie. Daar moet iedereen het ineens
mee doen. Dat kan dus niet. Ik voorzie problemen, waarover de heer Van der
Linden ook heeft gesproken. Ik wil de IGC de openheid meegeven die recht doet
aan het karakter van het onderhavige stuk. Natuurlijk hoort daarbij dat men
de resultaten van de Conventie serieus neemt. Het voorliggende stuk is geen
grondwet zonder meer.De heer Van de Beeten (CDA):Eigenlijk moet u dus een motie indienen waarin u de regering vraagt om
af te wijken van het standpunt dat zij in een eigen notitie heeft ingenomen.De heer Van Middelkoop (Christen-Unie):Daar zou ik geen enkel bezwaar tegen hebben. De regering moet zelf maar
uitmaken wat zij ervan vindt. Toch is het mijns inziens niet zo. Als de regering
meent dat zij er niet meer uit kan halen, is dat wezenlijk iets anders dan
dat de Kamer uitspreekt dat dit de Europese grondwet is. De heer Van de Beeten
moet zijn standpunt in dezen maar eens aan zijn kiezers uitleggen.De voorzitter:Mijnheer Van Middelkoop, ik feliciteer u van harte met uw maidenspeech.
Ik denk dat de Kamer zich rijk mag prijzen met iemand die zoveel ervaring
aan de overkant heeft opgedaan en die blijk heeft gegeven van welbespraaktheid.
Daardoor hebt u ten zeerste een luisterend oor ontvangen in deze Kamer. Nogmaals,
van harte geluk gewenst!De vergadering wordt enkele minuten geschorst.Staatssecretaris Nicolaï:Mevrouw de voorzitter. Ik wil u heel hartelijk feliciteren. Namens de
regering mag ik zeggen dat de regering uitziet naar alle debatten die wij
hier onder uw leiding zullen hebben. Vervolgens wil ik de heer Van Middelkoop
juist voordat hij vertrekt naar het debat dat hij zojuist noemde feliciteren
met zijn maidenspeech hier. Wij hebben hem eerder al over Europa horen spreken.
Ook naar de debatten met hem zien wij uit.Een aantal leden haalde het debat dat wij met Tweede en Eerste Kamer hebben
gehad aan. Iedereen heeft er positieve kwalificaties aan gegeven, met woorden
als "indrukwekkend" en "fantastisch". De regering heeft het debat als zeer
vruchtbaar ervaren. Er is naar ons oordeel uitvoerig en intensief, zowel concreet
als op hoofdlijnen, gesproken. Er zijn door beide Kamers zeer behartigenswaardige
dingen gezegd. Ik spreek graag namens de regering daarvoor waardering uit.Er zijn enkele opmerkingen gemaakt die niet aan moties zijn gerelateerd.
Die zal ik eerst behandelen. Na de behandeling in de Tweede en de Eerste Kamer
zijn in de Conventie de eindvoorstellen geformuleerd. Er ligt nu een totaal
pakket voor. De heer Platvoet stelde een vraag over macht en evenwicht, namelijk
wat de Nederlandse regering van plan is te gaan doen met de vaste voorzitter,
die er wel degelijk komt als de resultaten van de Conventie worden overgenomen.De regering vindt de vaste voorzitter zoals hij nu is omschreven heel
aanvaardbaar. Dit is absoluut niet de president, laat staan de zonnekoning,
waarvoor wij steeds vreesden. Nederland heeft zich daar met België, Luxemburg
en nog vele andere landen en partijen tegen verzet. In grote lijnen is dit
voor ons een acceptabele positie, maar wij blijven alert. Op een aantal specifieke
punten kunnen wij nog kijken naar het takenpakket van de voorzitter en van
anderen, bijvoorbeeld van de Commissie. De verkiezing van de voorzitter van
de Commissie bijvoorbeeld zou beter kunnen. De heer Van der Linden heeft daarvoor
in het andere debat voorstellen gedaan. Op een aantal punten zullen wij zeker
nog kritisch zijn. Voorts wordt het een kwestie van de feitelijke ontwikkeling
goed in de gaten houden. Wij kunnen een heleboel afspreken over een voorzitter,
maar het hangt ook af van de invulling.De heer Kox wees op een mogelijke strijdigheid tussen de huidige verdragsteksten
en de Nederlandse Grondwet. Ik stel voorop dat de regering dat goed in de
gaten houdt. Wij zien die strijdigheden nog niet. Hij noemde enkele voorbeelden,
die wij ook bekijken. Ik zie nog geen strijdigheden, maar wij laten dit wel
degelijk nauwkeurig bestuderen. De Raad van State zal er ook een oordeel over
geven. De regering zal er in een later stadium nog haar oordeel over formuleren.De heer Platvoet stelde een vraag over het initiatief van het miljoen
handtekeningen, dat inderdaad iets anders is dan een referendum. Hij weet
misschien hoe de regering over referenda denkt. Nederland heeft geen bezwaar
gemaakt tegen het initiatief van het miljoen handtekeningen. De heer Platvoet
stelde ook vragen over de inspanningen voor het milieu en de plek van het
milieu in het verdrag. Hij maakte de regering een compliment, omdat Nederland
zich onder andere heeft ingespannen voor een steviger plek voor het milieu
in de verdragsteksten. Wij zullen niet nalaten om in de laatste weken die
wij hebben voor het derde deel, het beleidsdeel, de lijn die wij eerder hebben
aangehouden door te trekken.Ik kom tot de moties, om te beginnen die op stuk nr. 158f van de heer
Van de Beeten c.s. over zelfstandige toegang tot het Hof van Justitie voor
nationale parlementen. Voor een nationaal parlement is er de mogelijkheid
om via zijn regering naar het hof te gaan. Het belang van subsidiariteit en
proportionaliteit zien wij op de juiste wijze verankerd in de "gele kaart"
die nu voorgesteld is: de mogelijkheid voor een parlement om bij het begin
van een wetgevingstraject bij besluitvorming van de Commissie de vinger op
te steken en aan te geven dat het de betrokken wetgeving geen zaak van Europa
vindt. Dat is ook het moment waarop de nationale parlementen hun verantwoordelijkheid
zouden moeten nemen. In die zin vind ik het enigszins verrassend dat de parlementen
deze mogelijkheid eigenlijk niet belangrijk genoeg vinden, het zichzelf althans
niet voldoende toevertrouwen om op dat moment aan de bel te trekken, wat vervolgens
via de democratische regels tot een logische uitkomst zou moeten leiden. Hieraan
nog de mogelijkheid toevoegen dat er aan het einde van de rit een rode kaart
getrokken wordt, zou de slagvaardigheid van de Unie, die een van de twee doelstellingen
is, naast een democratischer Unie, juist benadelen. Ik blijf dus bij het standpunt
dat dit geen gelukkige stap zou zijn. Bovendien wees mevrouw Broekers er al
op dat het parlement er altijd zelf bij is, ook als via een regering de gang
naar het Hof gemaakt zou moeten worden. Ik zou de Kamer dan ook eigenlijk
aanneming van deze motie willen ontraden, al is het in dit geval misschien
juister om te stellen dat ik er geen behoefte aan heb. Het is immers eigenlijk
ook een motie over de eigen rol van het parlement; daarom zou ik ook iets
meer terughoudend willen zijn in mijn conclusie.De heer Platvoet (GroenLinks):Voorzitter. Deze motie is verleden week in de Tweede Kamer verworpen.
Stel dat ze nu wordt aangenomen; ik neem aan dat de regering haar dan uitvoert.Staatssecretaris Nicolaï:Voorzitter. Het is een goed gebruik dat de regering zich beraadt als een
motie wordt aangenomen terwijl zij dat de Kamer ontraden heeft. Dat zullen
wij in dit geval dan ook zeker doen.De heer Platvoet (GroenLinks):En horen wij dan nog de uitkomst van dat beraad?Staatssecretaris Nicolaï:De Kamer zal daarover worden geïnformeerd, maar alleen als de regering
besluit om de motie niet uit te voeren, want het is ook een goed gebruik dat
de regering een motie uitvoert als zij de Kamer verder niets meer laat horen.De motie op stuk nr. 158g is gericht tot de voorzitters van beide Kamers,
dus het past mij niet om er namens de regering een oordeel over te geven,
zo lijkt mij.De motie op stuk nr. 158h betreft de besluitvorming bij meerderheid als
regel en unanimiteit en vetorecht slechts bij hoge uitzondering. Ook deze
motie bevreemdt mij enigszins, omdat ik mij afvraag in hoeverre ze recht doet
aan het resultaat van de discussie die hierover vandaag en verleden week is
gevoerd. Bijvoor beeld op het punt van het strafrecht is er
door vele fracties gewezen op het belang van het kunnen behouden van voldoende
nationale strafrechtelijke ruimte. Er zijn daarbij vele voorbeelden genoemd.
Als deze motie betekent dat het resultaat van deze discussie, waarbij zich
toch een zekere consensus leek af te tekenen, op losse schroeven komt te staan,
dan lijkt mij dat geen juist signaal. Voor de zekerheid kies ik ook hierbij
maar de formulering dat de regering geen behoefte aan deze motie heeft, maar
de intentie dat meerderheidsbesluitvorming het uitgangspunt is, onderschrijven
wij. De discussie zal dus gaan over meer of minder mogelijkheden voor uitzonderingen.
De heer Van der Linden vraagt altijd om voorbeelden van gevallen waarin een
vetorecht in het belang van Nederland en van de Nederlandse burgers zou zijn;
ik denk dat die in beide Kamers zijn genoemd: euthanasie, het coffeeshopbeleid,
uitzendingen, het financiële beleid enz.De motie op stuk nr. 158i gaat over de status van het resultaat van de
Conventie bij de intergouvernementele conferentie die nog zal volgen. Volgens
deze motie zou dit resultaat een zware status moeten hebben, in die zin dat
het integraal zou moeten worden voorgelegd aan de IGC, waarbij heronderhandelen
over de verschillende onderdelen waarover consensus is bereikt, niet mogelijk
is. De heer Platvoet heeft er al even de vinger op gelegd dat er een spanning
bestaat tussen de wens om nog te kunnen bijstellen die ook in deze Kamer naar
voren is gekomen, en de wens om nog slechts minimale bijstellingen toe te
staan. Om die reden lijkt mij deze motie niet gelukkig. Er zit ook nog een
rare premie op het niet bereiken van consensus in. Er werd als voorbeeld genoemd
dat men niet de lijn van Spanje om formele voorbehouden te maken wil volgen.
Daar ben ik het overigens mee eens, dus misschien kom ik hiermee tegemoet
aan de intentie van de motie. Het zou echter een rare premie zetten op het
uitspreken van "wij zijn het er niet mee eens", wanneer er op die punten wel
verder onderhandeld mag worden. Dat zou volgens mij immers, als je a contrario
redeneert, de consequentie van deze motie zijn. Ik denk dat de motie net te
rigide geformuleerd is, maar ik wil wel precies formuleren hoe de regering
dit ziet, want ik denk dat dit heel nauw luistert.Wij hebben geconcludeerd dat het totale resultaat van de Conventie heel
behoorlijk is. Preciezer geformuleerd, als het gaat om de status die deze
resultaten wat ons betreft zouden moeten hebben in de intergouvernementele
conferentie: wij vinden het een goede basis voor die intergouvernementele
conferentie. Dan kun je nog heel lang praten over de nuances of het een goede
basis is voor het begin van de werkzaamheden in de intergouvernementele conferentie –
ik verzeker u dat ook deze variant intensief in Thessaloniki zal worden besproken –
maar het kernpunt is dat het een goede basis is voor het vervolg.Wij bedoelen daar als regering mee dat wij op de hoofdpunten – de
belangrijke politieke punten: de machtsdiscussie, de controle op de macht,
de slagvaardigheid en de democratie, de grote afweging – hopen en ernaar
streven dat het bouwwerk in stand blijft. Dat is ook wat bedoeld wordt door
de indieners van deze motie. Aan de andere kant claimen wij echter de ruimte
om op een aantal, misschien beperkte maar specifieke punten, wel degelijk
te zorgen dat wij dat in de intergouvernementele conferentie alsnog voor elkaar
krijgen. Mijn conclusie is, met andere woorden, dat de regering geen behoefte
heeft aan deze motie, maar dat de intenties misschien minder ver uit elkaar
liggen dan het zou kunnen lijken.De heer Van der Linden (CDA):Kunt u zich voorstellen dat wat u een bijpuntje noemt, voor anderen een
hoofdpunt is en dat anderen wat u een hoofdpunt noemt, een bijpunt vinden
en dat daarmee de hele discussie open is en wat u een bevredigend resultaat
vindt, in discussie komt en in de waagschaal gesteld wordt?Staatssecretaris Nicolaï:Dat kan ik mij zeker voorstellen. Het is ook niet precies uit te maken
wat de hoofdpunten zijn en wat de secundaire punten zouden zijn, omdat je
daar per land en per geleding verschillend over zou kunnen denken. Toch denk
ik dat het belangrijk is om vast te houden aan die formulering van een goede
basis om in ieder geval te voorkomen dat er nog eens opnieuw wordt begonnen:
dat zou heel slecht zijn. In principe moeten wij dus "voortbouwen op", want
anders is het geen goede basis. Ik denk dat dit de juiste formulering is.
Maar laat er alsjeblieft ruimte zijn om op onderdelen nog te proberen dingen
bij te stellen.Voorzitter. De motie op stuk nr. 158j betreft het invoeren van de meerderheidsbesluitvorming,
als het gaat om de meerjarige financiële perspectieven. Daar heeft de
regering grote moeite mee en ik ontraad nadrukkelijk deze motie, omdat wij
eigenlijk op maar één punt zodanig scherp stelling nemen als
hier en dat betreft de meerjarige begroting van de Unie en het behoud van
het vetorecht voor Nederland. Dat is echt in het belang van Nederland, omdat
de terugvaloptie – als er geen overeenstemming wordt bereikt –
een gunstige is. Je kunt over het algemeen de discussie voeren, zoals de heer
Van der Linden en anderen die aangaan, over de voor- en nadelen van het vetorecht.
Immers, er kan iets gebeuren dat je niet wilt of er kan iets niet gebeuren
dat je wel zou willen, als je het vetorecht niet hebt gehandhaafd. Bij de
financiële perspectieven werkt het zo dat als je het daar niet over eens
wordt, automatisch de financiële afspraken gelden van het jaar daarvóór.
Het ophogen en uitdijen van de begroting is, met andere woorden, eenvoudigweg
tegen te houden met het vetorecht, als wij dat handhaven. Ik vind ook dat
Nederland als grootste nettobetaler op dit punt recht van spreken heeft en
daarom ontraad ik deze motie.Ik kom vervolgens bij de motie op stuk nr. 158k over de Europese Beweging
in Nederland. Daarover heb ik aan de overkant gezegd dat als het gaat om de
wijze van subsidiëren, u zich moet realiseren dat wij geen structurele
subsidies meer kennen maar activiteitensubsidies: men wordt gehonoreerd op
basis van projectplannen die men heeft. Dat is enigszins strijdig met de formulering
zoals het hier staat. Het zegt ook iets over de wijze waarop wij onze subsidiesystematiek
willen hanteren.Daarmee kom ik bijvoorbeeld op de opmerking van de heer Kox die daar positief
tegenover staat, maar die ook heel positief staat tegenover weer andere initiatieven
die genomen zijn en worden. Dat is precies het probleem van de regering.
Ik sta tegenover veel van die initiatieven heel positief, maar het geld is
heel beperkt. U heeft hier geen dekking bij aangegeven, als u bedoelt dat
hier een ophoging zou moeten plaatsvinden. Aan de andere kant is het "niet
verlagen" weer een andere formulering en is het ook een vraag: niet verlagen
ten opzichte waarvan? Wat ik wel kan doen, is ook hier toezeggen dat ik het
gesprek met de Europese Beweging zal aangaan en dat ik positief sta tegenover
het zoeken naar een oplossing voor de problemen, want die zijn inderdaad reëel
bij de huidige subsidiëringsbeslissingen. Verder kan en wil ik op dit
moment niet gaan. Ik heb dan ook geen behoefte aan deze motie.De motie op stuk nr. 158l betreft de stemhebbend commissaris. Met name
de heer Platvoet heeft gevraagd hoe de procedure gelopen is. In de Tweede
Kamer is een vergelijkbare motie aangenomen. Daarin werd de regering werd
opgeroepen, in de Conventie te bevorderen dat elk land een stemhebbend commissaris
houdt. U weet dat de regering daarmee grote moeite heeft en deze motie in
de Tweede Kamer heeft ontraden. Ik herhaal hier dat daarbij vooral inhoudelijke
overwegingen vooropstonden. Als de helft stemhebbend is en de andere helft
niet stemhebbend, worden er naar onze mening twee vliegen in één
klap geslagen: elk land heeft een aanspreekpunt in de Commissie én
de Commissie wordt slagvaardiger. Wij blijven op dat standpunt staan, ook
nadat de motie in de Tweede Kamer was aangenomen.Bovendien was er ondertussen de tegemoetkoming in de vorm van een gelijke
rotatie tussen alle lidstaten. Die is verankerd in de voorstellen van de Conventie.
Dat houdt in dat Nederland even vaak een stemhebbend commissaris heeft als
Frankrijk. Dat is een heel interessante, grote tegemoetkoming die wij goed
kwijt zouden kunnen raken als wij de lijn van de motie van de Tweede Kamer
zouden volgen. Dan treedt namelijk de afspraak van Nice in werking dat de
Commissie kleiner wordt zodra er 27 leden lid zijn van de Europese Unie en
dan kunnen wij wel eens veel slechter uitkomen.Ten slotte was het een overweging voor de regering dat wij hierover intensief
internationaal overleg hebben gevoerd. Wij hebben als Benelux dit voorstel
gedaan en ontmoetten daarvoor steeds meer bijval.Desalniettemin heeft de regering deze motie naar vermogen uitgevoerd door
de regeringsvertegenwoordiger dit meteen diezelfde dag allereerst in de Benelux
te laten inbrengen met wie wij nauw optrekken en op de tweede plaats in de
grote groep van gelijkgezinden; de grote groep van niet grote landen met wie
wij veel hebben samengewerkt. Duidelijk werd dat dit noch in de Benelux noch
bij die grote groep gelijkgezinden op enige steun zou kunnen rekenen. Integendeel
die grote groep gelijkgezinden – 18 landen – had nu net diezelfde
dag besloten dat zij pal achter het desbetreffende Beneluxvoorstel ging staan.De motie op stuk nr. 158l probeert het leed zeer te beperken door naar
2009 te verwijzen. Dat haalt de angel eruit. In die zin zijn de bezwaren van
een geheel andere orde dan aan de overzijde van het Binnenhof. De regering
heeft echter nog steeds geen behoefte aan de motie.De heer Van der Linden (CDA):Heeft de regering nu bezwaren tegen de motie of niet?Staatssecretaris Nicolaï:Ik spreek over geen behoefte. U kunt die formulering ook omkeren in geen
bezwaar.De heer Van der Linden (CDA):De staatssecretaris heeft dus geen behoefte aan een ondersteuning van
zijn standpunt in de Benelux.Staatssecretaris Nicolaï:Het lijkt mij niet kies als ik hier voor een ander standpunt laat pleiten
dan in de Tweede Kamer is aangenomen. Ik houd mij bij dit neutrale oordeel.De heer Van der Linden (CDA):Ik begrijp niet dat de regering neutraal kan zijn ten aanzien van een
punt dat zijzelf als een essentieel onderdeel van het compromis van de Benelux
heeft ingebracht. Ik zou zeggen: omarm die motie want die bevat het Beneluxstandpunt
dat de regering zelf heeft ingebracht.Staatssecretaris Nicolaï:Wij hebben naar eer en vermogen geprobeerd deze mening waarmee wij het
niet eens waren, over te brengen in de Conventie. Dat leidt ertoe dat ik bij
mijn neutrale oordeel blijf.De heer Jurgens (PvdA):De staatssecretaris had moeten wachten totdat wij ons uitspraken. Dan
zou gebleken zijn dat de regering in deze Kamer steun had voor haar standpunt.
Daarom had ook ik verwacht dat de regering als reactie op deze motie had gezegd:
Dank, Eerste Kamer, dat u althans verstandig bent!Staatssecretaris Nicolaï:Ik denk dat het heel duidelijk is hoe de regering erover denkt. Ik zou
het willen laten bij wat ik daarover in procedurele zin gezegd heb.De motie op stuk nr. 158n betreft de vergaderinglokatie van het Europees
Parlement of te wel Straatsburg. De regering deelt geheel en al de achterliggende
overwegingen en de strekking van de motie. Ik wil echter geen toezeggingen
doen over het inbrengen van dit onderwerp in de Conventie. Ik meen dat daarvoor
de juiste plek en het juiste moment gezocht moeten worden. Het is ook zeer
de vraag of dat nog kan in de Conventie. In feite is er alleen nog de top
in Thessaloniki. De achterliggende gedachte gaat ons evenwel zozeer ter harte
dat wij elke gelegenheid die zich daarvoor leent zullen benutten om haar in
te brengen. Met andere woorden: wij hebben geen behoefte aan de motie.Het punt dat de heer Kohnstamm met zijn motie op stuk nr. 158o aan de
orde stelt, is in de Conventie ingebracht. Dat is de heer Kohnstamm en anderen
bekend. Het is echter niet overgenomen en daarom is het niet opportuun dat
alsnog in te brengen en hetgeen de heer Kohnstamm wil te bepleiten. Ik denk
in dit verband ook aan het gebrek aan logica, zoals de heer Van Middelkoop
dat noemde. Laat ik mij verder buiten het inhoudelijk oordeel houden. Alleen
om de reden van haalbaarheid en het feit dat het punt al is ingebracht, is
er van de kant van de regering geen behoefte aan deze motie.De motie op stuk nr. 158p van de heer Kohnstamm betreft het Euratom Verdrag.
Ik moet aannemen dat het hier gaat om de achterliggende zorg betreffende de
mogelijkheden voor kernenergie en industriële activiteiten. Die zouden
worden vergroot. Ik herhaal dat overname in het verdrag die mogelijkheden
niet vergroot. In die zin deel ik de zorg die, naar ik moet
aannemen, aan deze motie ten grondslag ligt, niet. De toepassingsmogelijkheden
worden op deze manier niet vergroot. Bovendien is een risico van gedeeltelijke
overname dat ook de verkeerde delen worden overgenomen. Ik blijf daarom deze
motie ontraden.Over de motie van de heer Platvoet c.s. die de preambule betreft is veel
gezegd. Ik wil niet in herhalingen treden. In de preambule is een bescheiden
aanduiding overgebleven. Ook hier geldt dat het praktisch niet haalbaar zal
zijn het gestelde op de aangegeven manier in te brengen. Alleen al daarom
ontraad ik aanneming van deze motie.Dan heeft de heer Platvoet een motie ingediend over sociaal beleid. Die
motie is grotendeels in lijn met hetgeen de regering steeds heeft betoogd
ten aanzien van meerderheidsbesluitvorming. Daarom is er geen bezwaar tegen
aanneming van deze motie. Ik wijs er wel op dat fundamentele financiële
belangen van lidstaten de enige uitzondering zouden dienen te blijven. Gelet
op de strekking van de motie, meen ik dat er geen bezwaar is tegen aanneming
ervan, omdat zij in lijn is met de opvatting van de regering.De motie van de heer Kox betreft het stelsel van "vrije, onvervalste concurrentie"
althans het schrappen van het desbetreffende artikel. Reeds door de heer Jurgens
is erop gewezen dat dit punt niet nieuw is en dat de verwijzing naar een eventuele
spanning met onze eigen Grondwet sowieso niet aan de orde is. Verder wijs
ik erop dat de geschiedenis van de Europese Unie juist hier begon, dus een
economisch beginpunt had. Hoe je er ook over denkt, dit is de geschiedenis.De heer Platvoet viel de heer Kox bij, maar op een manier waarmee de heer
Kox misschien helemaal niet blij is. De heer Platvoet betoogde namelijk dat
reeds veel sociale aspecten elders zijn vermeld. Er zou strijdigheid zijn
met alle sociale overwegingen van deze doelstelling. De heer Kox zei juist
dat je geen keuzen moet maken, terwijl de heer Platvoet zei dat je een duidelijke
keus moet maken. Het lijkt mij geheel onjuist, de ene kant te kiezen. Het
is beter het evenwicht te bewaren. Het gaat hier niet om een kapitalistische
bepaling. Zij is in lijn met veel andere bepalingen en daarom ontraad ik nadrukkelijk
aanneming van deze motie.Voorzitter. Volgens mijn administratie waren dit de ingediende moties.De voorzitter:Ik dank de staatssecretaris voor de beantwoording. Voor de tweede termijn
hebben zich vijf sprekers gemeld. Zij hebben niet meer spreektijd dan twee
à drie minuten elk. De heer Jurgens krijgt als eerste het woord in
tweede termijn.De heer Jurgens (PvdA):Voorzitter. Ik zal buitengewoon kort zijn, anders duurt, na hetgeen wij
vorige week al hebben gedaan, het debat wellicht veel te lang. De staatssecretaris
heeft ons nu hetzelfde type antwoorden gegeven als vorige week, en terecht.
Er is nog een aantal punten dat in de discussie voor botsingen zorgt. Ik denk
hierbij aan de vraag of het toepassen van de unanimiteitsregel tot hoge uitzondering
moet worden beperkt. De moties 158g en 158j hebben hierop betrekking. Ten
aanzien van de motie op stuk nr. 158j stelt de regering dat besluitvorming
bij gekwalificeerde meerheid op het gebied van meerjarige financiële
perspectieven te ver gaat. In die motie wordt echter uitdrukkelijk gezegd
dat er toepassing moet worden gegeven aan de motie op stuk nr. 158h. Je kunt
daarover van mening verschillen, maar in de motie op stuk nr. 158h wordt op
zichzelf wel het standpunt van de Nederlandse regering weergegeven.Ten aanzien van de motie op stuk nr. 158i zit ik met het probleem dat
in de Tweede Kamer een motie van dezelfde inhoud is aangehouden. De staatssecretaris
heeft hier gezegd dat de regering niet van plan is om formele voorbehouden
te maken. Een vergelijking met het voorbehoud dat Spanje formeel gemaakt heeft,
is dus niet aan de orde. De regering wil dat er ruimte blijft voor bijstellingen.
Ik ben benieuwd wat de heer Van der Linden hiervan vindt. Acht hij het een
stap vooruit dat de regering zegt dat zij geen formele voorbehouden wil maken,
terwijl wij weten dat er niet valt te ontkomen aan enige bijstellingen? In
de motie staat dat de kern van het geheel gehandhaafd moet worden, opdat de
zaak niet uit elkaar valt. Ik ben er dus heel erg in geïnteresseerd om
van de medeondertekenaars te horen wat zij van de reactie van de regering
vinden. Ik geef toe dat ik enigszins ben gaan aarzelen, maar hier kan tijdens
de rest van het debat nog verandering in worden gebracht.Na de toezegging van de regering kan ik mij voorstellen dat wij afzien
van de motie op stuk nr. 158k. Ik kijk hierbij evenwel naar mevrouw Broekers-Knol.
Helaas moet ik dit in het openbaar doen, omdat er geen tijd was voor onderling
overleg.In het licht van de motie op stuk nr. 158l hebben wij er al even over
gesproken dat ik het betreur dat de regering niet blij blijkt te zijn dat
de Eerste Kamer nou eens niet dwarsligt. Ik begrijp evenwel dat de regering
ook haar eigen diplomatie jegens de Tweede Kamer heeft.Blijft over het meningsverschil met de heer Kox. Hij heeft vandaag tijdens
zijn eerste optreden hier een buitengewoon levendige bijdrage aan de discussie
geleverd. Ik ben hem daar dankbaar voor. Ik denk trouwens dat de hele Kamer
dat is. Ik wil hem alleen nog zeggen dat wij het er ten gronde met elkaar
over eens zullen zijn dat het vrije onvervalste kapitalisme moet worden afgewezen.
Ik denk ook niet dat er in deze Kamer veel leden zullen zijn, ook niet onder
degenen die traditioneel ter rechter zijde zitten, die voor het vrije onvervalste
kapitalisme zijn. Dat is door het Rijnlands model gelukkig ook al lang behoorlijk
ingeperkt. Volgens mij is ons meningsverschil ingegeven door een interpretatiekwestie.
Wij willen datgene wat al sinds 1956 in de artikelen 2 en 3 van het EG-Verdrag
staat, wat helderder onder woorden brengen. Het gaat hier om de vier vrijheden
waarop de hele Europese Gemeenschap is gebouwd. De woorden "mededinging",
"concurrentie" en "competitie" zijn synoniemen. Ik bestrijd dan ook dat ik
daarmee wat anders zeg. Aangezien in de Nederlandse wetgeving consequent het
woord "mededinging" wordt gebruikt, is het wellicht nuttig om de vertalers
de opdracht te geven om in de Nederlandse vertaling van de tekst het woord
"mededinging" te gebruiken. Dan kan daarover ook geen verdere discussie ontstaan
tussen de heer Kox en mij.De heer Kox (SP):Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor zijn antwoorden. Hij heeft
geprobeerd om mij gerust te stellen door te zeggen dat de zaak aan de Raad
van State zal worden voorgelegd en dat bekeken zal worden of het Verdrag ergens
derogeert aan de Grondwet. Wanneer verwacht hij dat advies van de Raad van
State? Ook heeft de staatssecretaris nog niet aangegeven welke procedure dan
gevolgd zal worden. Je kunt het doen op een "laat-maar-waaienmanier" door
te zeggen dat een verdrag boven de Grondwet gaat. De heer Jurgens heeft ons
voorgehouden dat wij de Grondwet dan bij verdrag zo veel kunnen wijzigen als
wij willen. De staatssecretaris kan echter ook kiezen voor de koninklijke
weg door, wanneer de Raad van State constateert dat er feitelijk sprake is
van derogatie aan onze Grondwet, de grondwettelijke procedure te volgen. Dat
maakt nogal wat uit. Daar werd afgelopen zaterdag ook niet voor niets op gewezen
in de NRC. Als wij ervoor kiezen om onze Grondwet te kunnen wijzigen door
een verdrag aan te nemen, dan moeten wij in ieder geval constateren dat dit
niet de methode is die Willem II, toen hij eenmaal democraat geworden was,
ooit bedoeld heeft. Dat geldt in ieder geval voor Thorbecke. Misschien kan
de staatssecretaris hier opheldering over geven.De staatssecretaris zegt dat er een heel behoorlijk resultaat voorligt.
Het is goed als wij het inderdaad als een startpositie kunnen zien. Dat maakt
nogal wat uit. Als dit hét resultaat is en als wij dat dan heel behoorlijk
noemen, dan vind ik dat onze regering niet voldoende heeft gedaan. Ik hoop
dus dat er nog meer inspanning komt. Ik ben blij dat de staatssecretaris vindt
dat de status van de Conventie niet zo zwaar mag worden als in een voorstel
hier wordt bepleit, want wij worden dan feitelijk een tandenloze tijger.Ik ben niet degene die hier college staatsrecht moet geven, want dat kan
Alis Koekkoek beter doen, maar ik moet toch nog even iets tegen de heer Van
der Linden zeggen. De heer Van der Linden zei: ik ga sowieso niet in op de
voorstellen van de SP, want dat zijn amendementen. Amendementen zijn pas aan
de orde als het gaat over wetsvoorstellen, maar nu hebben wij het over een
advies aan de regering. Deze Kamer mag alles aan de regering adviseren, ook
op de kleinste details. Dat is de rol van deze Kamer. Wij horen de regering
ook te controleren. Ik neem aan dat de heer Van der Linden met zijn hoofd
ergens anders was toen hij mij dat voorhield.Tot slot maak ik nog een opmerking over de motie op stuk nr. 158l. De
heer Van der Linden zei dat hij deze motie had gekidnapt: "de Tweede Kamer
heeft iets aangenomen, daar ben ik het helemaal niet mee eens, maar nu heb
ik er iets aan toegevoegd waardoor het totaal het tegenovergestelde wordt.
Er staat niets meer in", zei hij, "het is een lege huls." Zoveel eerlijkheid
dient te worden geprezen. Als dit echter de invulling is die de heer Van der
Linden aan zijn motie geeft, dan ben ik blij dat aan de overkant die andere
motie is aangenomen en trek ik onze steun voor de door hem gekidnapte motie
in.De heer Platvoet (GroenLinks):Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor de beantwoording in eerste
termijn.Ik heb gevraagd om in het vervolgtraject, deel 3, op het punt van het
milieubeleid concreter te worden. Dat heeft de staatssecretaris min of meer
toegezegd. Zijn dat ook die zaken die ik noemde, zoals de CO2-uitstoot,
het chemisch afval, het vrachtverkeer en het klimaatverdrag? Dat waren ook
zaken die staatssecretaris Van Geel in een ingezonden stuk in Trouw van 7
juni naar voren bracht als kritiek op deel 3 van de Conventie. Hij pleitte
ervoor om het op die punten aan te scherpen. Ik ga ervan uit dat de regering
met één mond spreekt en het zou mooi zijn als het standpunt
van die staatssecretaris bij die inbreng wordt meegenomen. Ik neem aan dat
dat ook de materiële inhoud was van de toezegging die staatssecretaris
Nicolaï deed.Dan wil ik nog een enkel woord wijden aan de motie op stuk nr. 158o, die
ik mede heb ondertekend. De dialoog met de kerken moet je niet zwaarder maken
dan het is, zei de heer Van Middelkoop. Het wordt echter zwaarder gemaakt
dan het is door dit in de grondwet op te nemen. Dat is de essentie van de
motie. Het gaat er niet om dat de Europese Unie geen dialoog zou kunnen voeren
met kerken of andere organisaties, maar het opnemen ervan in de grondwet vinden
wij een uiterst zwaar middel. Het is eigenlijk iets dat niet in een grondwet
thuishoort.Tot slot kom ik op de preambule. De staatssecretaris zei dat het moeilijk
is om daar nog iets aan te doen. Wij doen geen voorstel om iets te veranderen,
maar om iets in zijn geheel te schrappen. Dat is een voorstel van een wat
simpeler strekking, te meer daar zo'n preambule geen rechtskracht bezit en
in die zin ook geen deel uitmaakt van de grondwet. Mijn sterkste argument,
dat niemand heeft weersproken, is dat het wel een zeer eenzijdige en ook heel
korte interpretatie is van de geschiedenis van Europa, waarbij dan een heel
belangrijk deel niet wordt beschreven. Het is een Europese grondwet onwaardig,
juist gezien het feit dat de Europese Unie na de Tweede Wereldoorlog tot stand
is gekomen om de kans op een oorlog in Europa uit te bannen. Die aspecten
komen niet in die preambule aan de orde. Er wordt gezegd dat bij een grondwet
een preambule hoort, maar volgens mij kent de Nederlandse Grondwet zo'n preambule
niet. Ik vind dat dus geen argument. Het lijkt mij dus een goede zaak om deze
motie te steunen. Mocht een ander land met dit verlichte idee komen –
dat is immers ook een mogelijkheid – dan nodig ik de regering uit om
daaraan mee te werken.De heer Van der Linden (CDA):Mevrouw de voorzitter. Op de eerste plaats een enkel woord over de motie
op stuk nr. 158l, waar het gaat om één commissaris per land
tot 2009. Dat is inderdaad min of meer een lege huls in vergelijking met de
motie die aan de overkant aan de orde was en waarin ook ná 2009 één
commissaris per land werd gevraagd, conform wat overeengekomen was in het
Beneluxoverleg en tussen de nationale parlementariërs. Dit ligt inmiddels
vast in de tekst van de ontwerpgrondwet en daar wordt met motie nr. 158l niets
aan toegevoegd.De heer Kox (SP):In het gezamenlijke debat hebben wij afgesproken dat een aantal moties
in gelijklui dende vorm ook in onze Kamer ingediend zouden worden.
In uw eerste termijn zei u dat u iets aan de motie had toegevoegd en dat het
daardoor een lege huls was geworden, d.w.z. dat de motie niet meer schadelijk
was. In feite dient u daarmee een andere motie in, die ingaat tegen wat in
het gezamenlijke debat is afgesproken. U doet dat ook welbewust. U hebt natuurlijk
het recht om moties in te dienen, maar dan moet u erbij zeggen dat het een
totaal andere motie is.De heer Van der Linden (CDA):Op de eerste plaats heb ik dit aangekondigd in het debat aan de overkant.
Ik heb zelfs gesuggereerd om dit toe te voegen. Op de tweede plaats heb ik
bestreden dat deze motie een bijdrage zou zijn aan een constructieve opstelling
van de Nederlandse regering in de Conventie, omdat ze haaks staat op hetgeen
de Benelux als tekst had ingebracht, met het verzoek aan anderen om die tekst
te volgen. Op de derde plaats staat de motie haaks op wat de nationale volksvertegenwoordigers
in de Conventie hadden afgesproken.De heer Kox (SP):Ik constateer dan, dat uw voorstel een echt ander voorstel is. Het zou
dan eigenlijk een andere nummering moeten krijgen, want het is precies het
tegenovergestelde voorstel.De heer Van der Linden (CDA):Dat heb ik zowel aan de overkant als hier gezegd, dus daar kan geen misverstand
over bestaan. Het is inderdaad een andere motie en dat heb ik ook gezegd toen
ik deze motie indiende.Ik heb nog een verzoek aan de heer Jurgens, namelijk om de motie op stuk
nr. 158j aan te houden. Aan de overkant is niet aangekondigd dat deze motie
zou worden ingebracht in het debat in de Eerste Kamer en wij hebben de tekst
van deze motie dan ook niet kunnen bespreken in de fractie. Het lijkt mij
daarom gerechtvaardigd om aan de heer Jurgens te vragen, deze motie aan te
houden totdat wij daar in de fractie een oordeel over hebben kunnen vormen.De heer Jurgens (PvdA):Dat lijkt mij een alleszins te billijken verzoek. Mede namens de andere
indieners stel ik voor om ook motie nr. 158i aan te houden, omdat het ons
zinnig lijkt om eerst af te wachten hoe de onderhandelingen over het derde
hoofdstuk verlopen. Bovendien zou de motie volgens de regering misschien een
belemmering zijn om die onderhandelingen te voeren. De kern van wat wij willen,
is naar onze mening duidelijk in de motie neergelegd en er is waarschijnlijk
een meerderheid in deze Kamer voor. In overleg met de heren Van der Linden
en Kohnstamm stel ik voor om deze motie aan te houden totdat wij de resultaten
van juni in de Conventie hebben gezien.De voorzitter:Ik stel vast dat de motie op stuk nr. 158i wordt aangehouden. Ten aanzien
van de motie op stuk nr. 158j stel ik vast dat deze volgende week in stemming
wordt gebracht.Mevrouw Broekers-Knol (VVD):Voorzitter. Dank aan de staatssecretaris voor zijn heldere antwoorden
op de zaken die wij vandaag aan de orde hebben gesteld. Ik beperk mij nu tot
motie nr. 158k, de motie die mijn naam draagt, maar die eigenlijk de naam
van Wim van Eekelen zou moeten hebben. Ik heb begrepen van de staatssecretaris
dat hij een gesprek gaat voeren met de Europese Beweging Nederland. Ook begrijp
ik dat het gemakkelijker is om een eventuele subsidie niet te verlagen in
plaats van maatregelen te nemen die leiden tot een verhoging. De staatssecretaris
gaat in ieder geval zijn best doen en zal nagaan wat eraan gedaan kan worden.
Dat is voor ons voldoende reden om de motie op stuk nr. 158k in te trekken.De voorzitter:Aangezien de motie-Timmermans c.s. (28473, nr. 158k) is ingetrokken, maakt
zij geen onderwerp van beraadslaging meer uit.Staatssecretaris Nicolaï:Voorzitter. Ik dank de geachte afgevaardigden voor hun behartigenswaardige
opmerkingen in tweede termijn. Zij hebben op een open wijze naar de moties
gekeken in de eerste termijn.De heer Kox sprak over de Grondwet en had de indruk dat ik hem probeerde
gerust te stellen. Ik weet niet of dat mijn bedoeling was. Wel weet ik dat
wij dat zeer zorgvuldig moeten bekijken. De heer Kox noemde enkele punten
die wij wel degelijk bekijken. De beste weg is toch om het oordeel van de
Raad van State over de uiteindelijke verdragstekst af te wachten. Vervolgens
is de regering aan bod.De heer Platvoet maakte nog een enkele opmerking over het milieu. Ik kan
hem zeggen dat staatssecretaris Van Geel evenals ik namens de regering spreekt.
Wij zijn het niet oneens. Ik hoop dan ook dat ik de heer Platvoet materieel
voldoende tegemoet ben gekomen. Hij zal in ieder geval kunnen vaststellen
dat de regering de amendementen in de laatste ronde ook weer naar de Eerste
en Tweede Kamer zal sturen.In aanvulling op hetgeen in eerste termijn is gezegd over meerderheidsbesluitvorming
merk ik nog op dat in het voorstel een algemene passerelle zit. Op alle terreinen
kan bij unanimiteit worden besloten om vervolgens bij meerderheid te gaan
beslissen over deelterreinen. Dat geeft een interessante opening, ook voor
enkele wensen die in deze Kamer zijn geuit. De regering vindt dat een goede
opening.De motie over de status van de resultaten van de conventie wordt aangehouden.
De Kamer zal er begrip voor hebben dat de regering voor een groot deel in
de geest van die motie opereert door prioriteiten te stellen in de punten
die zij nu en een IGC wil inbrengen.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel vast dat de moties waarover straks wordt gestemd, geacht worden
daadwerkelijk te zijn ingediend en voldoende worden ondersteund. Er zal worden
gestemd bij zitten en opstaan.In stemming komt de motie-Van de Beeten c.s. (28473, nr. 158f).De voorzitter:Ik constateer dat de aanwezige leden van de fracties van het CDA, de PvdA,
de ChristenUnie, de SGP, de OSF, GroenLinks, de SP en D66 voor deze motie
hebben gestemd en die van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.In stemming komt de motie-Van de Beeten c.s. (28473, nr. 158g).De voorzitter:Ik constateer Voorzitterdat deze motie met algemene stemmen
is aangenomen.In stemming komt de motie-Van de Linden c.s. (28473, nr. 158h).De voorzitter:Ik constateer dat de aanwezige leden van de fracties van het CDA, de PvdA,
de OSF, GroenLinks en D66 voor deze motie hebben gestemd en die van de overige
fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.Het lid De Rijk wordt conform artikel 121 van het Reglement van orde aantekening
verleend dat zij geacht wil worden zich niet met de motie te hebben kunnen
verenigen.In stemming komt de motie-Van der Linden c.s. (28473, nr. 158l).De voorzitter:Ik constateer dat de aanwezige leden van de fracties van het CDA, de PvdA,
de ChristenUnie, de SGP, de OSF, GroenLinks en D66 voor deze motie hebben
gestemd en die van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.In stemming komt de motie-Kox c.s. (28473, nr. 158m).De voorzitter:Ik constateer dat de aanwezige leden van de fracties van GroenLinks en
de SP voor deze motie hebben gestemd en die van de overige fracties ertegen,
zodat zij is verworpen.In stemming komt de motie-Kohnstamm c.s. (28473, nr. 158n).De voorzitter:Ik constateer dat deze motie met algemene stemmen is aangenomen.In stemming komt de motie-Kohnstamm c.s. (28473, nr. 158o).De voorzitter:Ik constateer dat de aanwezige leden van de fracties van het de PvdA,
de VVD, GroenLinks, de SP en D66 voor deze motie hebben gestemd en die van
de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.In stemming komt de motie-Kohnstamm/Jurgens (28473, nr. 158p).De voorzitter:Ik constateer dat de aanwezige leden van de fracties van de PvdA, de OSF,
GroenLinks, de SP en D66 voor deze motie hebben gestemd en die van de overige
fracties ertegen, zodat zij is verworpen.In stemming komt de motie-Platvoet c.s. (28473, nr. 158q).De voorzitter:Ik constateer dat de aanwezige leden van de fracties van het de PvdA,
de OSF, GroenLinks, de SP en D66 voor deze motie hebben gestemd en die van
de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.Sluiting 19.27 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20022003-881-901.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl