Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 1996 (24400-XIV); het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Landbouw-Egalisatiefonds, Afdeling A, voor het jaar 1996 (24400-B); het wetsvoorstel Wijziging van hoofdstuk XIV (Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij) van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten voor het jaar 1994 (slotwet/rekening) (24309)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1995-1996, pag. 781-813

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

12-10-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

nr. 12, pagina 781-813

12-10-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 24400Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 24309Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 24313Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Bijvoegsel met Aanvullende schriftelijke antwoorden van de minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij op vragen gesteld in de eerste termijn van de behandeling van de begroting voor 1996 van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (24 400 XIV)Pagina 847-855
12de vergadering; 12 oktober 1995Pagina 747-747
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Luchtvaartwet (24338)Pagina 747-747
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet belastingen op milieugrondslag in verband met de invoering van een regulerende energiebelasting (24250), en over de motie-Crone c.s. inzake nadere voorstellen bij gebleken knelpunten (24250, nr. 26); de motie-M.B. Vos inzake verbreding en verhoging van de regulerende energieheffing (24250, nr. 27); de motie-B.M. de Vries c.s. inzake een jaarlijkse rapportage over de gevolgen van het wetsvoorstel (24250, nr. 29)Pagina 778-781
Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 1996 (24400-XIII), het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Fonds economische structuurversterking voor het jaar 1996 (24400-E) en het wetsvoorstel Wijziging van hoofdstuk XIII (Ministerie van Economische Zaken) van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten voor het jaar 1994 (slotwet/rekening)Pagina 747-777
Verslagen van de Commissies voor de verzoekschriftenPagina 747-747
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 12 oktober 1995)Pagina 836-837
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 1996 (24400-XIV); het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Landbouw-Egalisatiefonds, Afdeling A, voor het jaar 1996 (24400-B); het wetsvoorstel Wijziging van hoofdstuk XIV (Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij) van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten voor het jaar 1994 (slotwet/rekening) (24309)Pagina 781-813
Noot met overzicht aardgas-verbruik per huishouden en actief bezuinigenPagina 838-838
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg over het persoonsgebonden budgetPagina 813-815
Bijvoegsel met Aanvullende schriftelijke antwoorden van de minister en de staatssecretaris van Economische Zaken op vragen gesteld in de eerste termijn van de behandeling van de begroting voor 1996 van Economische Zaken (24 400 XIII)Pagina 856-860
Bijvoegsel met Aanvullende schriftelijke antwoorden van de staatssecretaris van Financiën, mede namens de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer en de minister van Economische Zaken, op vragen gesteld in eerste termijn van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet belastingen op milieugrondslag in verband met de invoering van een regulerende energiebelasting (24 250)Pagina 839-846
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 1996 (24400-XIII); het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Fonds economische structuurversterking voor het jaar 1996 (24400-E); het wetsvoorstel Wijziging van hoofdstuk XIII (Ministerie van Economische Zaken) van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten voor het jaar 1994 (slotwet/rekening) (24308)Pagina 815-836
Regeling van werkzaamheden (donderdag 12 oktober 1995)Pagina 777-778

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 161 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: 
 
 het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten
van het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar
1996 (24400-XIV);
 
 
 het wetsvoorstel Vaststelling
van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Landbouw-Egalisatiefonds,
Afdeling A, voor het jaar 1996 (24400-B);
 
 
 het wetsvoorstel
Wijziging van hoofdstuk XIV (Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij)
van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten voor het jaar 1994 (slotwet/rekening)
(24309);
 
 
 het wetsvoorstel Wijziging van de begroting
van de uitgaven en de ontvangsten van het Landbouw-Egalisatiefonds, Afdeling
A, voor het jaar 1994 (slotwet/rekening) (24313).
 
 
 
 
 
 (Zie vergadering van 11 oktober 1995.)
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Door mij zijn schriftelijke antwoorden ontvangen van de minister van Landbouw,
Natuurbeheer en Visserij op vragen, gesteld in eerste termijn.
 
 Deze antwoorden zullen worden opgenomen in een bijvoegsel bij de Handelingen
van deze vergadering.
 
 
 
 
 
 (Het bijvoegsel is opgenomen aan het eind van deze weekeditie.)4 
 
 
 
 
 
 
 
 De algemene beraadslaging wordt hervat.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Mijnheer de voorzitter! Aan het begin van dit debat lijkt het mij goed,
met enkele korte opmerkingen het beleid dat ik voorsta te typeren. In "Dynamiek
en vernieuwing" heb ik aangegeven, een omslag naar een grotere marktoriëntatie
te willen maken. Ik wil onderstrepen dat het daarbij niet gaat om een karikatuur
van het vrije marktdenken, om een soort teruggang naar laissez faire, laissez
aller. In mijn visie blijven er belangrijke taken weggelegd voor dè
overheid, en ook voor dè Europese overheid. Maar wil een sector perspectief
hebben tot ver in de volgende eeuw, dan is het versterken van de marktsector
door een grotere marktoriëntatie een absolute noodzaak. Daarvoor is het
nodig dat er een einde komt aan wat ik wel "de betutteling van de boer en
de omgeving waarin hij moet werken" heb genoemd. Nieuwe mogelijkheden, zoals
die op het snijvlak van landbouw èn natuur èn milieu, moeten
worden benut. Ook de kennisinfrastructuur moet worden aangepast aan de eisen
van deze tijd. We zullen er werkelijk in moeten investeren, opdat wij aan
het begin van de volgende eeuw nog een florerende land- en tuinbouw hebben,
want die staat op het spel.
 
 Met het in "Dynamiek en vernieuwing" uitgestippelde beleid wil ik bereiken
dat we de boot, die Europa en wereld heet, niet missen. Het is werkelijk alle
hens aan dek, om in de tweede helft van dit decennium de land- en tuinbouw
gereed te maken voor de volgende eeuw. Want er is ook achterstallig onderhoud
te plegen. Daarbij gaat het om de tweeslag die de heer Woltjer hier gisteren
neerlegde: via herstructurering een bijdrage leveren aan oplossing van problemen
die bestaan, èn een op innovatie gericht beleid voor de toekomst. De
Kamer en ik weten dat dit beleid niet van de ene op de andere dag verandert.
Het is een lastig en soms taai proces, dat tijd vergt. Of het nu de kaderregeling
betreft, of de dereguleringsvoorstellen, het zijn zaken die enige tijd vragen.
Die tijd neem ik ook, maar, zo zeg ik de Kamer toe, niet meer dan nodig is,
want in deze kabinetsperiode moet het program, zoals ik dat heb neergelegd,
ook daadwerkelijk worden afgewerkt.
 
 Lijnen uitzetten naar de toekomst: dat ik dat als minister wil, is natuurlijk
één, maar belangrijker is dat ook het bedrijfsleven dat doet,
en ook voortdurend bezig is met noodzakelijke aanpassingen in de sectoren.
Gelukkig gebeurt dat ook. Ik noem het recent door LTO-Nederland gepresenteerde
herstructureringsplan "Nederland tuinbouwland", of de indrukwekkend vele plannen
die de agrarische jongeren op mijn bureau doen neerdalen. Het NAJK is wat
dat betreft zeer actief.
 
 Ik noem ook het "terzake-debat". Er is veel beweging, en er is dynamiek.
Ik heb ook mijn zorgen, maar ik geloof niet dat wij ons in somberheid moeten
wentelen, want ik ben ervan overtuigd dat wij in Europees kader nog steeds
een sterke positie innemen. De sectoren zijn zelf zeer innovatief, en in verhouding
tot onze concurrenten veel beter in staat, ook noodzakelijke verbanden van
samenwerking tot stand te brengen. Producenten en afzetorganisaties moeten
zich oriënteren op wat de markt vraagt aan veranderingen in de distributiestructuur
en de distributie-infrastructuur en voor het realiseren van maatschappelijke
doelen. Er moet ook afstand worden genomen van gevestigde waarden, van verouderde
uitgangspunten en van traditionele rolpatronen. Dynamiek, slagvaardigheid
en marktleiderschap moeten centraal staan. Daarop wil ik mijn beleid dan ook
afstemmen, ook in dit begrotingsjaar. Er moet veel gebeuren. Vandaar de vele
plannen en actiepunten in de memorie van toelichting. Mevrouw Van Ardenne
had het gisteren over een plannenplan. Zij heeft ook een overzicht gegeven.
Toen ik dat overzicht zag, dacht ik: dat is toch eigenlijk geen overzicht
waarvoor ik mij moet schamen. Ik wil mevrouw Van Ardenne dan ook zeggen: een
plan een plan, een man een man, maar een woord ook een woord. Wij zullen in
deze kabinetsperiode langs die lijnen succes en resultaat boeken.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):
 
 Voorzitter! Dat spreekt mij aan: een plan een plan, een man een man en
een woord een woord. Dat moet echter wel zo bij elkaar gezet worden en het
moet ook zo bedoeld zijn. En dat was gisteren mijn inzet. Wat ons is opgevallen,
is dat de minister in de achter ons liggende maanden met twee nota's is gekomen.
De mestnotitie is een- en andermaal uitgesteld. De prioriteitennota is een-
en andermaal uitgesteld. Die ervaring heb ik gelegd naast het plannenplan
dat de minister begroting noemt. Ik heb de minister gevraagd hoe hij in dit
tempo die plannen denkt te kunnen presenteren. Het zijn er meer dan twintig.
Hij heeft daar weer twaalf maanden voor, een begrotingsjaar. Dat betekent
dat hij gemiddeld met twee plannen per maand moet komen. Het lijkt mij lastig,
maar wij houden de minister aan zijn uitspraak: een man een man, een woord
een woord.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik wil in het algemeen opmerken dat de interrupties geen termijnen zijn.
Als wij ons daar allen aan houden, kunnen wij de begroting vanmiddag behandelen.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Voorzitter! "Een man een man, een woord een woord" geldt. Ik wil mevrouw
Van Ardenne er trouwens op wijzen dat de nota Dynamiek en vernieuwing niet
veel later dan gepland is uitgekomen. Wat wel later kwam – dat is juist –
is de notitie over het mestbeleid. Een- en andermaal heb ik in de Kamer uitgelegd
wat daar de redenen voor zijn. Ik ben vandaag de dag nog steeds gelukkig dat
wij, mijn collega van VROM en ik, daar de tijd voor hebben genomen. Ik geloof
namelijk dat die tijd er ook toe heeft geleid dat er een evenwichtig plan
op tafel ligt. Dat blijft namelijk gelden: evenwicht is in dit kader ook van
belang.
 
 Veranderingen dringen dus, zeker als het gaat om vraagstukken als die
inzake het mestbeleid. Ik wil hier een paar korte opmerkingen over maken.
Die veranderingen zullen in deze kabinetsperiode ingezet moeten worden. Zij
dringen op het snijvlak van milieu, natuur en landbouw. Als wij het, wat dat
betreft, in de laatste helft van dit decennium laten afweten, dan verliezen
wij volgens mij veel. Bij het vaststellen van die nota over het mestbeleid
is het uitgangspunt dan ook geweest: evenwicht, geleidelijkheid, haalbaarheid
en ook het kijken naar de langere termijn. De regering heeft voor de komende
tien à vijftien jaar een traject uitgezet dat naar haar oordeel reëel
en haalbaar is. Het vergt inspanning op het vlak van de innovatiekracht van
veehouders, maar de sector zal dat aankunnen. De regering heeft hier ook een
herstructureringsplan naast gelegd. Er is in het kader van herstructurering
en sociaal beleid, zoals de Kamer weet, 475 mln. beschikbaar. Over het mestbeleid
komen wij in deze Kamer echter nog nader te spreken.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):
 
 Voorzitter! Kan de minister ingaan op het punt van het draagvlak? Heeft
de mestnotitie naar zijn oordeel voldoende draagvlak?
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Voorzitter! Ik ben het, wat dat betreft, eens met wat de heer Woltjer
gisteren in het debat heeft gezegd over het draagvlak. Ik geloof dat de plannen,
zoals die er nu liggen, draagvlak zullen krijgen, wanneer zij verdedigd worden
en bij de sector neergelegd worden met het gevoel dat ook in die plannen zit.
Het is duidelijk dat dit niet zo maar gaat. Er wordt een zwaar beroep op met
name de intensieve veehouderij gedaan. Als ik echter kijk naar wat men in
dit kader al heeft bereikt – mevrouw Vos heeft de cijfers gisteren genoemd –
dan ben ik ervan overtuigd dat de intensieve veehouderij op dit lange traject
resultaten kan boeken. Daar waar men er niet uitkomt, is er sociaal beleid
tegenover gezet. Dat vind ik evenwicht.
 
 Ook het veld van de belangenbehartiging kraakt en kruit. De duidelijkheid
die er decennialang was, is verdwenen. Dat proces is overigens al een aantal
jaren aan de gang. Sommigen boezemt dat angst in. Ik wil echter de andere
kant benadrukken. Ik wijs erop dat er ook mogelijkheden ontstaan om de structuren
af te stemmen op de eisen van deze en de komende tijd, bijvoorbeeld door het
inbouwen van democratiseringstendensen in de publiekrechtelijke bedrijfsorganisatie.
Daarnaast wijs ik op de vraag of de overheid een stelsel van verplichte financiering
van collectieve commerciële belangen nog wel in stand moet houden. In
de richting van de heren Woltjer en Blauw merk ik op dat in het kader van
een verandering van overlegstructuren – wij hebben bijvoorbeeld geen
regulier contact meer via het Landbouwschap met de werknemersbonden –
oplossingen zullen worden gevonden. Overleg met de werknemersbonden over de
kwaliteit van de arbeid in deze sector is van belang en blijft in de toekomst
van belang, wellicht in een andere setting, maar dat overleg moet blijven.
 
 
 
 
 
 De heer Blauw (VVD):
 
 Tot zover ben ik het hartgrondig met de minister eens. In eerste termijn
heb ik ook gezegd dat de bezem door de PBO moet. Dat bepleiten wij al een
paar jaar. Het punt is echter het verschil in tempi. Daarover heb ik de minister
gisteren bevraagd. De minister zegt dat er een oplossing voor het probleem
van het Landbouwschap moet komen. Mijn grote zorgpunt is namelijk dat de minister
een flink aantal extra medewerkers op zijn loonlijst krijgt, als de geldstroom
via het Landbouwschap opdroogt, als het Landbouwschap eerder wordt afgebroken,
zoals dat zich nu lijkt te voltrekken, voordat wij ter zake reguliere wetgeving
hebben. Dat betekent in mijn beleving veel voor de begroting van de minister.
Dat baart mij ook zorgen.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Voorzitter! Dit betreft de vraag naar de toekomst van de PBO. Misschien
is het goed dat ik daar nu wat uitvoeriger op inga, want ter zake is een aantal
vragen gesteld, naar aanleiding van de gebeurtenissen in en om het Landbouwschap.
 
 Ik heb al verschillende malen in de richting van de agrarische sector
te kennen gegeven dat de structuur van de agrarische belangenbehartiging,
de samenwerkingsverbanden en het overleg met de agrarische sector, moeten
zijn afgestemd op de tendensen van nu en vooral op die van het begin van de
volgende eeuw. Ik heb ook het idee dat die nu zichtbaar worden. Daar kun je
van schrikken, maar de mogelijkheden op dit moment kun je ook benutten. De
wereld van de belangenbehartiging en die van de samenwerking en het overleg
zijn sterk in beweging.
 
 Private landbouworganisaties willen traditionele taken van de PBO-structuur
overnemen. Die eisen ze soms ook op. Dat wat de LTO-Nederland
heeft gedaan, spreekt wat dat betreft boekdelen. De belangen in de horizontale
geledingen lopen niet meer parallel. Wij zien de ketenbenadering steeds meer
aan belang winnen. Dat uit zich in een gemeenschappelijk belang van producenten
om voor het uiteindelijke produkt een goede afzetmogelijkheid te vinden. Die
tendens verzwakt weer door horizontale belangenbehartiging. In dit kader is
ook het primaat van de politiek aan de orde. Daarom denk ik dat een herijking
van de PBO-structuur absoluut noodzakelijk is. Het kabinet heeft daarom een
bepaald proces van heroverweging van de PBO-structuur in gang gezet. Van vandaag
op morgen is de PBO-structuur in Nederland niet verdwenen. Daar zijn voorschriften
voor en het zal waarschijnlijk uiteindelijk niet zonder wetgeving kunnen.
Ik heb dat, meen ik, ook in de schriftelijke antwoorden aan de Kamer meegegeven.
Er is wat dat betreft dus geen sprake van een acute situatie. Dat vergt dat
de regering in de komende maanden een goede afweging maakt over de toekomst
van de PBO-structuur in Nederland.
 
 
 
 
 
 De heer Blauw (VVD):
 
 Ook hiermee ben ik het hartgrondig eens, maar ik sprak over onze zorg
met betrekking tot verschillende tempi. Op 16 november zullen de voedingsbonden
besluiten of ze doorgaan met deze in gang gezette route, namelijk stoppen
met de medewerking in het Landbouwschap. Dat is juridisch essentieel iets
anders dan het opschorten van... Hiermee ontvalt namelijk een representatieve
vertegenwoordiging aan deze PBO en is deze PBO dus geen PBO meer. Daarmee
valt een geldstroom stil, maar bij het PR-Lelystad, waar wij onlangs samen
mochten zijn met nog ruim 2000 boeren, staan een aantal mensen op de loonlijst.
Die worden voor 50% gefinancierd via deze PBO. Als die geldstroom dus stil
valt, komen ze bij de minister op het bordje. Vindt hij dat prettig? Verder
heb ik begrepen dat als de voedingsbonden doorzetten, waar ik mij best iets
bij kan voorstellen, er een advies ingewonnen moet worden voordat definitieve
opheffing tot stand komt, van de ministeries LNV, EZ en Sociale Zaken en Werkgelegenheid
en de SER. Wat zou in dezen het advies van de minister zijn?
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Het is volgens mij niet verstandig om op de zaken vooruit te lopen. Op
16 november is er inderdaad een overleg en zullen de bonden bepalen welke
richting zij uit willen. Ik denk dat het niet goed is om nu al, in het voortraject,
daar allerlei beschouwingen over te gaan geven. Waar de regering behoefte
aan heeft, is een verstandige, goede herijking van de PBO-structuur. Die moeten
wij de komende maanden verrichten. Ik herhaal wat ik al heb gezegd: de PBO-structuur
is niet zomaar verdwenen in Nederland. Dat hangt af van het uiteindelijke
advies van de SER, want de regering zal ook wat dit betreft het advies van
de SER moeten inwinnen. Er zijn uiteraard een aantal taken, als je naar de
hele PBO-structuur kijkt, waar discussie over mogelijk is en waarover nagedacht
moet worden, zoals op het punt van de regelgeving en de algemeen verbindende
regels die de PBO kan uitvaardigen. Daar heeft de overheid slechts een marginale
grip op. Gaan wij daar in de toekomst mee door? Hoe gaan wij om met het medebewind?
En dan heb ik het nog niet eens over het medebewind in het kader van de Europese
marktordening voor landbouwgoederen, waarin de PBO een belangrijke rol heeft
en waar de produktschappen een belangrijke know how hebben opgebouwd. Daar
zullen wij dus op een voorzichtige manier mee om moeten gaan, want je kunt
hier niet zomaar het kind met het badwater weggooien.
 
 Wat betreft de belangenbehartiging zien wij de tendens dat er particuliere
landbouworganisaties op het toneel verschijnen. In de zuivel was dat toch
al het beeld. Welnu, ik denk dat het verstandig is dat de tijd die er nu toch
is, door de regering wordt benut om daar met een verstandige heroverweging,
evaluatie te komen en niet nu op ontwikkelingen vooruit te hollen. Daar is
volgens mij ook geen reden toe. laten wij dit ook als een kans zien om goed
naar die toekomstige structuur te kunnen kijken.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Deze lijn zou ik ook best willen volgen, want ze lijkt mij een verstandige.
In de schriftelijke antwoorden sprak de minister twee keer over opheffing
van het Landbouwschap. Dat is een vrij sterke term. Hij begon zijn beschouwing
over dit onderwerp echter met een opmerking over de democratisering van de
PBO. Dat begrijp ik dan niet, want dat lijkt mij een investering in de nieuwe
toekomst van de PBO. Wat moet ik verstaan onder "democratisering van de PBO"?
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Een van de ongelukkige situaties bij de PBO is dat de bedrijfsgenoten
daar onvoldoende invloed op hebben. Zijn er mogelijkheden – misschien
spreken wij dan niet eens meer van publiekrechtelijke bedrijfsorganisaties;
daarin heeft de heer Van Middelkoop natuurlijk gelijk – om met behoud
van een aantal positieve elementen om de democratisering te vernieuwen en
die vernieuwing ook door te laten werken in een nieuwe vorm van bedrijfsorganisatie?
Voorzitter! Dat is niet uitgesloten.
 
 
 
 
 
 De heer Woltjer (PvdA):
 
 Voorzitter! Ik ben blij met de toezegging van de minister dat hij ook
met de voedingsbonden overleg wil voeren. Ik had alleen het gevoel dat de
minister zijn uitspraak meteen weer beperkte door de formulering die hij gebruikte.
Hij zei namelijk dat het belangrijk is dat wij regelmatig overleggen over
de arbeidsomstandigheden. Gisteren in mijn bijdrage heb ik al aangegeven dat
voedingsbonden en werknemers naar mijn mening belang hebben bij een brede
discussie, dus ook over onderwerpen als kennisbeleid en bestrijdingsmiddelenbeleid.
Dit zijn allemaal zaken die hen rechtstreeks aangaan, omdat zij er als werknemer
heel nauw bij betrokken zijn en niet alleen indirect, maar ook direct. Ik
hoop ook dat de minister zijn toezegging niet zodanig invult dat er straks
slechts heel beperkt overleg mogelijk is, maar dat die discussie wel degelijk
een zekere breedte heeft.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Mij staat een brede discussie voor ogen over alles wat met arbeidsomstandigheden
te maken heeft. Ik heb in dat verband ook verwezen naar de opmerking van de
heer Blauw over de kwaliteit van de arbeid. De discussie moet zich niet alleen
beperken tot vraagstukken over bijvoorbeeld de CAO-problematiek, integendeel.
 
 
 
 
 
 De heer Ter Veer (D66):
 
 Mijnheer de voorzitter! Wat de minister zegt, klinkt mij als muziek in
de oren. Ik sluit mij aan bij de opmerkingen die collega Van Middelkoop over
het schriftelijke antwoord heeft gemaakt. Ik meen dat een en ander niet helemaal
met elkaar in overeenstemming is. Ik heb een vraag aan collega Blauw over
inconsistentie. Hij noemt naast alle argumenten en zaken die de revue moeten
passeren ook een adviesaanvrage aan de SER. Ik meen dat uw collega mevrouw
De Vries ons allen is voorgegaan in het afschaffen van de adviesplicht bij
de SER. Ik ben van mening dat dit het minste probleem is.
 
 
 
 
 
 De heer Blauw (VVD):
 
 Voorzitter! Ik heb de juridische positie van het Landbouwschap laten onderzoeken,
omdat ik bang ben voor de betalingsdiscipline van de primaire sector en de
geldstromen. Ik wil graag weten wat de consequenties zijn. In dat advies van
22 september staat vermeld dat de SER hier zeggenschap over heeft.
 
 
 
 
 
 De heer Ter Veer (D66):
 
 Dat lijkt mij strijdig met de motie die wij hier hebben aangenomen, waarbij
de adviesplicht nadrukkelijk is afgeschaft.
 
 
 
 
 
 De heer Blauw (VVD):
 
 Dat sluit ik op voorhand niet uit. Ik wil hier nog wel nader naar kijken.
Ik herhaal slechts wat mijn adviseur heeft gezegd, namelijk dat een SER-advies
verplicht is.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Voorzitter! De lastenverlichting en het financiële kader. De land-
en tuinbouw zal vanaf 1996 jaarlijks van een lastenverlichting van 700 mln.
kunnen profiteren. Voor de land- en tuinbouw is er bovendien het specifieke
lastenverlichtingspakket voor 1996. Dit bedrag van 163 mln. is vooral gericht
op vergroting van de dynamiek van de sector, op versterking van de economische
structuur, op bevordering van investeringen – met name in het milieu –
en op het vergemakkelijken van bedrijfsopvolging en bedrijfsverplaatsing,
mede op voet van hetgeen de Kamer heeft gevraagd. De heren Blauw, Ter Veer
en Huys hebben enige jaren geleden een motie op dit punt ingediend. Er zal
een vrijstelling van overdrachtsbelasting worden ingevoerd bij verplaatsing
van landbouwbedrijven uit de ecologische hoofdstructuur in verband met strategische
groenprojecten en in het kader van de Vinex. Er zijn ook specifieke maatregelen
genomen voor starters en doorstarters, waaronder het oprichten van een speciaal
startersfonds. Deze invulling past volledig in hetgeen in de nota Dynamiek
en vernieuwing is omschreven. Er is met nadruk gekozen voor een structuurversterkende
aanpak, juist om ervoor te zorgen dat de sterke, goed toegeruste agrarische
sector ook de volgende eeuw in kan. Daarnaast kan de land- en tuinbouw profiteren
van het algemene lastenverlichtingspakket voor 1996.
 
 Een aantal woordvoerders hebben erop gewezen dat deze maatregelen bedrijven
waar het slecht gaat onvoldoende of niet zullen bereiken. De heer Woltjer
heeft expliciet gevraagd hoe het zit met bedrijven die wel toekomstperspectief
hebben, maar vanwege de marktsituatie tijdelijk een slechte inkomenspositie
hebben en derhalve niet of onvoldoende kunnen profiteren van de lastenverlichting.
De heer Blauw heeft in dit kader gerefereerd aan het "aan de neus voorbijgaan"
van lastenverlichting. Mede gelet op hetgeen daar gisteren door mevrouw Van
Ardenne over is gezegd en trouwens ook door de fractievoorzitter van het CDA
tijdens de algemene beschouwingen, wil ik daar iets uitvoeriger op ingaan.
 
 Het effect van de algemene lastenverlichting voor de land- en tuinbouw
is – voor de primaire sector dus – 215 mln. Dat is het pakket
voor 1995 en voor 1996, los van de maatregelen in het pakket van 163 mln.
Voor een deel profiteren hiervan dus ook bedrijven die geen winst maken. De
verlaging van de overhevelingstoeslag heeft effect voor bedrijven met werknemers
en is vooral voor de glastuinbouw van groot belang. Een deel van de specifieke
lastenverlichting van het pakket van 163 mln. ligt buiten de sfeer van de
winstbelasting, zodat de effecten van deze maatregelen niet afhankelijk zijn
van de hoogte van de winst. Het gaat daarbij in het pakket van 163 mln. om
een bedrag van ongeveer 64 mln. De effecten van de andere maatregelen zijn
wel afhankelijk van de hoogte van de winst. Ik wijs daarbij op de fiscale
mogelijkheid van de voorwaartse en achterwaartse verliescompensatie. Dat komt
ook tegemoet aan het probleem dat de heer Woltjer heeft geschetst. Verliezen
kunnen worden gecompenseerd met positieve inkomens in de voorafgaande drie
jaar en onbeperkt met inkomens in de toekomst. Bovendien kan bij wisselende
inkomens een inkomensmiddelingsregeling, die naar ik meen voor drie jaar geldt,
worden toegepast.
 
 Via deze bijzondere fiscale regelingen kunnen de winstafhankelijke maatregelen
voor de ondernemer, die tijdelijk een laag of een negatief inkomen heeft,
substantiële effecten hebben. Dat is niet het geval – en dat zij
ook in alle openheid toegegeven – wanneer er een structurele verliessituatie
is. Dan zijn de maatregelen van de effecten beperkt of soms ook nihil. In
die situatie is het natuurlijk maar zeer de vraag of een andere aanwending,
waarvan alle bedrijven eventueel kunnen profiteren, wel soelaas zou bieden.
Op een bepaald ogenblik houdt het ook op als het gaat om de mogelijkheid,
nog los van de vraag naar de wenselijkheid van de overheid, om iets te kunnen
doen. Dat geldt zeker ook voor de fiscaliteit. Daarbij stel ik met nadruk
dat in de sfeer van begeleiding van bedrijven, met name de inzet op dit punt
van DLV en SEV er voor de volle 100% moet zijn. Er moet dus in dit soort gevallen
ook volstrekt voldoende capaciteit bij DLV en SEV zijn. Daar kan de Kamer
ook op rekenen.
 
 Mevrouw Van Ardenne heeft gevraagd of geld dat over is kan worden overgeheveld
naar andere posten. Dat kan niet, want er is in deze situaties geen sprake
van een apart budget op mijn begroting. De effecten van de faciliteiten voor
land- en tuinbouw zijn op basis van beschikbare informatie van Financiën
door de staatssecretaris van Financiën en mij zo goed mogelijk geraamd.
Indien mocht blijken dat het gebruik van de regelingen fors zal afwijken van
de raming, dan ben ik graag bereid om daarover zowel met de minister van Financiën
als met de staatssecretaris van Financiën in overleg te treden om te
bezien of een andere aanwending mogelijk is. Dit overigens ook in antwoord
op een vraag die in dit kader door de heer Van der Vlies is gesteld.
 
 Daarnaast is het de vraag of er vormen van fiscale lastenverlichting zouden
kunnen zijn die een beter sociaal effect hebben. Mevrouw Van
Ardenne heeft de minister-president in dit kader aangehaald. Hij heeft bij
de algemene beschouwingen aangegeven, dat het debat over eventuele alternatieven,
overigens binnen het budgettaire kader, bij de behandeling van de voorstellen
over de lastenverlichting moet worden gevoerd. Dat debat moet nog plaatsvinden.
Bij het debat over de algemene beschouwingen is ook aan de heer Heerma gevraagd
of hij zou kunnen aangeven hoe het dan anders zou moeten. De fractievoorzitter
van het CDA kon dat op dat moment niet aangeven. Dat duid ik hem overigens
helemaal niet euvel. Ik geloof dat het CDA op dit moment ook nog niet veel
verder is met het aangeven van concrete alternatieven, maar ik denk dat die
besproken zouden moeten worden met de staatssecretaris ter gelegenheid van
het belastingplan.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):
 
 Voorzitter! Ik wil nog even terugkomen op de uiteenzetting van de minister
ten aanzien van de lastenverlichting. Die heeft inderdaad een positieve uitwerking
voor degenen die in een goede inkomenspositie verkeren en ook een aantal werknemers
in dienst hebben. De lastenverlichting werkt echter nadelig uit voor de bedrijven
die niet in die omstandigheid zijn. Als wij ook nog eens kijken naar de verzwaringen
die de overheid de bedrijven oplegt, dan wordt aan de ene hand gegeven wat
met de andere hand wordt weggehaald. Uit het rapport van het LEI en de DLO
over de combinatie van lastenverlichting en lastenverzwaring blijkt dat bedrijven
die in liquiditeitsproblemen zitten, door die verzwaring nog meer moeilijkheden
op dat punt krijgen, terwijl zij juist door de verlichting per saldo niet
beter uitkomen. Dat is de uitkomst van het LEI/DLO-rapport. De financieringsproblemen
blijven niet alleen op dit moment maar ook op termijn. Wat onze fractie betreft,
is dat uiterst zorgelijk.
 
 Voorzitter! Ik heb nog een tweede punt.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik moet hier problemen mee maken. Dit is geen interruptie meer, te meer
daar u met een dik rapport bij de interruptiemicrofoon verschijnt. Ik geef
het woord aan de minister, uiteraard met het verzoek op de interventie van
mevrouw Van Ardenne te reageren.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Voorzitter! Het LEI-rapport ligt er. In dat rapport wordt uitgegaan van
een aantal aannames. Iedereen is ook meteen op de zwaarste aanname afgevlogen.
Dat is ook heel begrijpelijk. Er zijn echter ook andere aannames in het LEI-rapport
gehanteerd. Volgens mij ontstaat het beeld te snel dat het in de agrarische
sector, en ook in de sfeer van de Nederlandse tuinbouw, eigenlijk alleen maar
kommer en kwel zou zijn. Dat beeld wil ik toch echt bestrijden. Uit het LTO-rapport
blijkt dat 70% van het aantal primaire produktiebedrijven thans een gezonde
financiële structuur heeft. Laten wij dat nu toch ook alsjeblieft zien,
en niet nu het beeld ophangen van een sector waar het een en al somberheid
is! In het LEI-rapport wordt ook geduid op bestaande problemen. Ik kom daar
straks ook nog over te spreken als ik wat uitvoeriger op de tuinbouw inga.
Dat zijn problemen op het punt van de ruimtelijke ordening, de planologie
en de mate van moderniteit van bedrijven. Dat heeft een duidelijke invloed
op het geheel. Het heeft dus ook iets te maken met het verstaan van marktsignalen
in de afgelopen jaren.
 
 Nogmaals, gezien het fiscale pakket dat er ligt en gezien de methodiek
die kan worden gevolgd, ben ik van mening dat er nu een goed pakket voor de
komende jaren ligt.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Voorzitter! Waar was die lastenverlichting ook al weer voor bedoeld? Die
was bedoeld voor: werk, werk, werk en nog eens werk. Daarvoor zette dit kabinet
in met een lastenverlichting. Die was generiek en zou ook in de agrarische
sector van toepassing worden verklaard. Nu gaan wij haar noodgedwongen hier
en daar gebruiken om de rendementspositie wat op te krikken, om de verliespositie
te elimineren. Dat is toch eigenlijk een ander verhaal.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Voorzitter! Dat ben ik niet met de heer Van der Vlies eens. Het nu versterken
en investeren in de sector kan er alleen maar toe leiden dat die sector in
de toekomst sterker staat. Daar zijn wij toch in wezen op uit, op het versterken
van de sector. Dat leidt, denk ik, tot in ieder geval het behoud van werkgelegenheid
in deze sector in de komende jaren. Er is dus niet alleen sprake van fiscale
stimulering in gevallen waarin winst wordt behaald, maar ook in gevallen waarin
men start of waarin sprake is van bedrijfsverplaatsing of van overdracht van
bedrijven. Welnu, 64 mln. binnen het totaalpakket van 163 mln. is ook niet
niks.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Dat is op zichzelf waar, maar de essentie van mijn interruptie was: zou
je niet ernstig moeten overwegen om tot precieze mechanismen te komen om bedrijven
die op zichzelf perspectief hebben maar in een dip zitten, er even doorheen
te helpen? U refereert nu aan de algemene lastenverlichting die een andere
doelstelling heeft.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Die mogelijkheid is er. Wanneer er sprake is van een tijdelijke dip, zijn
er in de hele fiscaliteit via de methodiek van de voor- en achterwaartse verliescompensatie
mogelijkheden te over om optimaal te kunnen profiteren van lastenverlichting.
En daar komt nog de bemiddelingsregeling bij. Daar waar sprake is van een
structureel probleem werken fiscale maatregelen niet en is er dus iets anders
aan de hand. Daar moet dan ook een ander type beleid tegenover worden gezet.
De regering is daar niet doof voor. Het debat over de intensieve veehouderij
zullen wij nog voeren, maar nu al kan ik zeggen dat de regering de problemen
onderkent en via een tweeslag – sociaal beleid en middelen voor herstructurering –
is er dan ook een zeer aanzienlijk bedrag voor de komende jaren beschikbaar.
De regering heeft zeker oog voor deze wijze van denken, die de heer Van der
Vlies uiteenzet. Als het echter structureel verkeerd zit, kan via de fiscaliteit
geen oplossing worden bedacht.
 
 
 
 
 
 De heer Blauw (VVD):
 
 Nochtans is het voor de VVD-fractie niet helemaal duidelijk hoe de lastenverlichting
neerslaat voor de bedrijven die geen of weinig personeel in dienst hebben –
daarvan zijn er veel in de agrarische sector – en die een heel laag
of een negatief inkomen hebben, bijvoorbeeld door bedrijfsovername. De minister
heeft een poging gedaan om het uit te leggen, maar ik heb het niet begrepen.
Wil de minister op korte termijn in een korte notitie laten
vastleggen hoe de voorgenomen lastenverlichting neerslaat op dat type bedrijven?
In een later stadium kunnen wij dan misschien bezien of wij er verder over
moeten discussiëren.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Voorzitter! Ik ben uiteraard bereid om zo'n notitie aan de Kamer over
te leggen.
 
 
 
 
 
 De heer Stellingwerf (RPF):
 
 Voorzitter! De minister heeft aangegeven dat het eigenlijk heel goed gaat
met 70% van de bedrijven. Daar zijn wij uiteraard blij mee, maar het draait
natuurlijk om de overblijvende 30%. In het rapport, dat de minister juist
beetpakt, staat dat voor die groep maatregelen genomen moeten worden, en wel
op heel korte termijn, zelfs voordat het herstructureringsplan in uitvoering
kan komen. Ik ontvang hierop graag een reactie van de minister.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Daar kom ik later op. Ook in antwoord op een vraag van mevrouw Van Ardenne
heb ik al gezegd dat ik nog vrij uitvoerig op de tuinbouw terugkom.
 
 
 
 
 
 De heer Ter Veer (D66):
 
 Voorzitter! Mag ik aan de collega's de vraag stellen of zij niet klagen
en jammeren als volleerde boeren? Het deed mij denken aan het volgende grapje:
mensen komen bij een boer op kraamvisite en voorspellen, gebogen over de wieg:
het wordt vast een heel goede boer wordt, want hij jammert nu al.
 
 
 
 
 
 De heer Blauw (VVD):
 
 Zo ken ik er ook nog één. Een boerenzegswijze luidt: jongen,
maak je niet druk, want de wijsheid komt toch pas met de armoede. Aangezien
er hier en daar armoede heerst, wordt het tijd voor wijsheid, en daarom heb
ik om dat stuk gevraagd.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 De minister kan zijn betoog vervolgen.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Voorzitter! Over het financiële kader merk ik nog op dat er, naast
de fiscaliteit, de Brusselse compensatiegelden zijn. Daar zal ik ook nader
op ingaan. Ik denk dat het goed is als ik de beleidsintensiveringen uit de
zogeheten derde cluster nog even vermeld: jaarlijks 30 mln. voor het beheer
van bos en natuurterreinen alsmede, voeg ik er nadrukkelijk aan toe, voor
de activiteiten in het landelijke gebied, waaronder het agrarische natuurbeheer.
Die 30 mln. uit de derde cluster zijn dus niet alleen voor natuur, zoals mevrouw
Van Ardenne deed voorkomen, maar ook voor agrarisch natuurbeheer en activiteiten
en projecten in het kader van de plattelandsvernieuwing. Daarover zijn onlangs
afspraken gemaakt met de provincies. Voor zover de middelen naar de natuur
gaan, worden ze gebruikt om een gat te dekken dat het vorige kabinet op het
punt van de beheerslasten had laten vallen. Als wij dat bedrag anders zouden
gaan inzetten, zou dat betekenen dat er opnieuw een gat zou worden geschoten
in het SGR. Bij de behandeling van dit structuurschema in de Eerste Kamer
heb ik er nogal wat moeite mee gehad om vooral de fractie van het CDA ervan
te overtuigen dat, mèt gebruikmaking van de middelen uit cluster 3,
de beheerslasten voor het SGR geheel zouden zijn gedekt. Dat heeft ertoe geleid
dat uiteindelijk die fractie voor het SGR stemde. Ik moet zeggen dat ik daarmee
zeer gelukkig was. Na die eerste tranche van 30 mln. volgen er in komende
jaren meer tranches, uiteraard mits – dat moet ik ten genoege van de
minister van Financiën aantonen – deze middelen inderdaad op een
goede manier worden weggezet in het kader van het SGR-beheer en het agrarisch
natuurbeheer. Dat ons dat lukt, daar ben ik zeer positief over, zeker gelet
op wat ik van de provinciale besturen heb gehoord.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 U geeft aan dat van die 30 mln. 11 mln. voor natuurbeheer is bestemd,
om te voldoen aan de SGR-doelstelling. Daarmee blijft er 19 mln. over voor
agrarisch natuurbeheer en plattelandsvernieuwing. Ook zie ik een post voor
bodemsanering in het kader van de EHS. Kunt u aangeven hoe die post van 19
mln. ongeveer wordt verdeeld? Ik ben benieuwd hoeveel er uit de pot gaat voor
bodemsanering. Welk gedeelte gaat er naar agrarisch natuurbeheer?
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Grofweg, voorzitter, is er 19 mln. voor agrarisch natuurbeheer beschikbaar.
De rest zal worden besteed aan beheer in het kader van het SGR. Welk onderdeel
daarvan zal worden ingezet voor de bodembescherming vormt nog onderwerp van
overleg dat ik met mijn collega van VROM voer. Ik kan wat dit betreft nu geen
exacte bedragen vermelden.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 Maar u stelt dat het bedrag van 19 mln. volledig voor agrarisch natuurbeheer
beschikbaar is.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Voor agrarisch natuurbeheer en experimenten in het kader van de plattelandsvernieuwing.
Met mijn collega van VROM ben ik daarom intensief met de provincies in contact,
opdat voor het jaar 1996 sluitende afspraken worden gemaakt over goede projecten.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 En op dit moment heeft u geen beeld omtrent het gedeelte dat voor agrarisch
natuurbeheer wordt bestemd? Ik stel deze vraag omdat ik weet dat milieucoöperaties
vele aanvragen aan u hebben voorgelegd. Volgens mij is er grote vraag naar
dat agrarische natuurbeheer. Denkt u dat u die aanvragen kunt honoreren?
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Er liggen inderdaad veel aanvragen. Voorts is gebleken dat er, zeker via
de lijn van de milieu- en boerencoöperaties, veel belangstelling bestaat
en dat er bij de provincies op dit punt innovatieve ideeën leven. Aanvankelijk
vroeg men zich met zorg af of er wel voldoende projecten ter beschikking zouden
komen. Welnu, daarover heb ik geen zorgen meer. Echter, de exacte verdeling
binnen het totaal van de genoemde 19 mln. zal ik met de provincies, aan de
hand van de geconcretiseerde plannen, bespreken om vervolgens afspraken te
maken. Met de provinciale besturen heb ik in IPO-verband maar ook anderszins
afgesproken dat wij in november een plan voor 1996 opstellen. Ik kan op dit
moment onmogelijk aangeven hoeveel van de aanvragen en welke aanvragen ik
zal kunnen honoreren. Ik zou met uitspraken daarover voor de muziek uit lopen.
De slag die wij in dit kader willen maken, houdt in dat de provincies hierbij
ècht een rol gaan spelen. Dat is om allerlei redenen goed. Het gaat
immers niet om een type beleid dat uitsluitend door de nationale overheid
over de lokale overheid wordt gelegd.
 
 
 
 
 
 De heer Woltjer (PvdA):
 
 Aansluitend op uw antwoord aan mevrouw Vos vraag ik u,
de Kamer te informeren wanneer er wat meer helderheid is over de besteding
in 1996 en mogelijkerwijs daarna. Het bedrag verandert ook, omdat de 11 mln.
die u nodig hebt, verandert. Ik vraag u ook, ons tijdig de mogelijkheid te
geven, nog eens met u erover van gedachten te wisselen.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Spoedig na de afspraken daarover met de provincies en in IPO-verband,
zoals ik in antwoord op vragen van mevrouw Vos heb aangegeven, en op het moment
dat wij weten wat wij in het komende begrotingsjaar doen, zal ik de Kamer
hierover informeren.
 
 
 
 
 
 De heer Stellingwerf (RPF):
 
 Ik begrijp van u dat u de Eerste Kamer, met name de fractie van het CDA,
met behulp van die 19 mln. ervan hebt overtuigd, toch maar helemaal voor het
structuurschema te stemmen. Ik neem aan dat u toen het voorbehoud hebt gemaakt
dat u nog niet wist wat de Tweede Kamer zou besluiten. Zoals u weet, heb ik
er een pleidooi voor gehouden, binnen dat budget een aantal miljoenen voor
een ander doel beschikbaar te stellen. Heb ik het goed begrepen dat die 19
mln. nog niet precies is ingevuld en dat er dus wel degelijk speelruimte is?
Het gaat immers om nieuw geld; het zou wat anders zijn als het om bestaande
bedragen ging.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Zeker, ik houd de rechten van het parlement durend in het oog. Toen ik
het structuurschema in de Eerste Kamer verdedigde, kon ik uiteraard nog niet
weten hoe het debat in de Tweede Kamer over de begroting zou lopen, laat staan
dat ik kon weten van gedachten van de heer Stellingwerf. Uiteraard zijn die
rechten onverlet. In concreto zijn de bedragen op dit moment inderdaad nog
niet volledig belegd. Het is duidelijk waarom de heer Stellingwerf daarnaar
vraagt en ik kom daarop terug bij het amendement van de heer Stellingwerf,
maar ik zeg nu al dat ik het ten zeerste zou betreuren wanneer ik in het komende
jaar minder middelen voor agrarisch natuurbeheer en plattelandsvernieuwing
heb dan ik nu voornemens ben hieraan te besteden. Er is sprake van zeer veel
dynamiek, een projectgerichte aanpak, met zeer veel interesse van de basis.
Daarom zou ik het zeer betreuren wanneer ik onvoldoende middelen heb voor
deze prioriteit van het beleid op het snijvlak van landbouw en natuur.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):
 
 Dat bedrag van 19 mln. is onder andere voor vernieuwende projecten bedoeld.
In hoeverre wijkt de toekenning hieruit af van de kaderregeling? Ook de kaderregeling
is toch gericht op stimulering en ondersteuning van vernieuwende projecten?
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Ik verkeer in de gelukkige omstandigheid dat het en/en is. Er komt een
kaderregeling en er komen vanuit cluster 3 middelen ten behoeve van het beheer
van het structuurschema in de komende jaren en ten behoeve van projecten voor
agrarisch natuurbeheer en plattelandsvernieuwing.
 
 Het vergt inderdaad enige tijd om de kaderregeling goed op te zetten.
Er wordt overigens met man en macht aan gewerkt op het departement. Binnen
de kaderregeling zal onder meer onderscheid worden gemaakt tussen het stimuleren
van echte innovatie en het stimuleren van bredere toepassing van bestaande
vernieuwingen in sectoren. In alle gevallen betreft het stimulering door eenmalige
of tijdelijke subsidie. De gedachten hierover worden neergelegd in een hoofdlijnennota,
die overigens vrijwel klaar is, in het kader van "een man een man, een woord
een woord". Nog dit jaar zal ik de nota naar de Kamer zenden, na voorafgaande
bespreking met maatschappelijke organisaties.
 
 Voor deregulering en vermindering van de administratieve-lastendruk is
inmiddels een twintigtal projecten van start gegaan. De eerste resultaten
verwacht ik aan het eind van dit jaar. De thema's zijn de Kamer bekend, want
die heb ik begin juni aan de Kamer kunnen meedelen.
 
 De heer Woltjer heeft gevraagd af te zien van het voornemen om in 1996
een bedrag van 10 mln. in mindering te brengen op de subsidie aan de Dienst
landbouwvoorlichting (DLV). Dat zou gaan om een bedrag dat conform dynamiek
en vernieuwing in de kaderregeling opnieuw beschikbaar zou kunnen komen voor
goede projecten. Laat ik daar niet al te veel woorden aan vuil maken. Ik ben
het met deze gedachte van de heer Woltjer eens. Zolang de kaderregeling nog
niet in werking is getreden, zal ik dus niet verlangen dat DLV het hem beoogde
aandeel levert. Dus in die zin kan ik tegemoetkomen aan het verzoek van de
heer Woltjer.
 
 
 
 
 
 De heer Woltjer (PvdA):
 
 Ik had de minister ook verzocht op SEV en DLV druk uit te oefenen om met
dat geld tot een fusie te komen, zodat in de toekomst door vergroting van
de efficiëntie deze 10 mln. wel door hen kan worden ingevuld. Want dan
zal dat ook moeten gebeuren. Vanuit de Kamer is er juist steeds op gewezen
dat het van belang is om die fusie te bewerkstelligen.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Er bestaat inderdaad een methodiek om via geld allerlei ontwikkelingen
af te dwingen. Dat is een mogelijkheid die hierbij op de achtergrond speelt.
Maar volgens mij hebben wij die druk niet zo expliciet nodig. Want naar mijn
oordeel bestaat bij zowel DLV, die trouwens al eerder als toch ook innoverende
dienst op pad is gegaan, als bij de SEV de behoefte om nu, met het oog op
een efficiëntere manier van opereren, de richting van een samengaan op
te gaan. Die weg is er en ik geloof niet dat nu weer strikt afhankelijk moet
worden gemaakt van het vaststellen van een bedrag voor het komende begrotingsjaar.
Ik ben wat dat betreft niet van argwaan of van gevoelens van zorg vervuld.
 
 
 
 
 
 De heer Woltjer (PvdA):
 
 In de beantwoording van de vragen schrijft de minister dat de fusie tussen
deze twee diensten niet een eerste verantwoordelijkheid van het ministerie
is, maar van de besturen van deze organisaties. Ik kan met dat antwoord wel
instemmen, maar dat wil nog niet zeggen dat de overheid een taak heeft om
ervoor te zorgen dat de middelen die ermee gemoeid zijn, zo efficiënt
mogelijk worden besteed. Bij de discussie over "Dynamiek en vernieuwing" is
mij gebleken dat er wel degelijk nog een aantal uit de historie voortkomende
problemen en institutionele problemen te overwinnen zijn. Daarom had ik voorgesteld
het bedrag in ieder geval te "earmarken" en aan te geven dat de overheid die
bezuiniging van 10 mln. nog niet zal doorvoeren, maar dat het voor ons wel
van belang is om die 10 mln. te gebruiken om die fusie waar
nodig zo snel mogelijk door te voeren. Dan kunnen wij er via de fusie voor
zorgen dat wij de komende jaren de efficiëntieverbetering verwezenlijken.
Want dat was ook de inzet van de minister. Naar mijn oordeel is het wat te
afstandelijk om te zeggen dat de verantwoordelijkheid bij de besturen blijft
liggen. Ik meen dat ook de overheid er alle belang bij heeft dat die fusie
tot stand komt. Graag een reactie van de minister.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Dat geef ik de heer Woltjer terstond toe: het is voor de overheid van
groot belang dat die fusie tot stand komt. Al vorig jaar heb ik het overleg
hierover geopend, omdat ik het noodzakelijk vind dat de besturen, die natuurlijk
in eerste instantie toch verantwoordelijk zijn, deze weg opgaan. Die visie
en mening van de zijde van de overheid is DLV en SEV volledig bekend. Ik ben
dus positief gestemd over de richting die zij de komende jaren zullen uitgaan.
Het debat in de Kamer op dit punt kan natuurlijk een extra druk op de organisaties
betekenen om de richting van de fusie in te slaan. En dat zal moeten in verband
met de efficiencyvoordelen die dat heeft. Men zal dan ook meer gericht kunnen
werken op dit zo belangrijke terrein.
 
 Voorzitter! De tuinbouw maakt een heel moeilijke periode door. Alle sprekers
hebben daaraan gerefereerd. Het blijkt ook uit de gegevens die ik aan de Kamer
heb doen toekomen. Ik realiseer mij zeer wel dat er veel wordt gevraagd van
de spankracht – en vooral de sociale spankracht – van de sector.
Het blijkt inderdaad uit cijfers – ik leg ook hier de positieve kant
naast – en uit de vele contacten en uit brieven van tuinders en tuindersvrouwen
die u en mij bereiken. Ik ben niet doof voor dit soort signalen. Niet voor
niets is in de Troonrede aangekondigd dat het kabinet medewerking wil verlenen
aan een plan van actie voor de tuinbouw, gericht op een verbetering van de
structuur en op het bieden van perspectief voor de toekomst. Dat er werkelijk
iets moet gebeuren, is duidelijk. Als wij geen actie ondernemen, gaat de vooraanstaande
rol van de Nederlandse tuinbouw zowel nationaal als internationaal verloren.
Mevrouw Van Ardenne heeft in dat kader gesproken over de rol als mainport.
 
 Ik ben dan ook zeer gelukkig met het feit dat het bedrijfsleven met een
eerste aanzet voor een aanpak is gekomen. Ik heb dat ook gevraagd in mei/juni.
In die periode was er een soort situatie waarbij men een volstrekte crisis
over de hele sector wilde afroepen. Ik heb toen gezegd, dat het mij niet verstandig
leek in die termen over de sector te spreken. Het rapport "Nederland tuinbouwland"
biedt aanknopingspunten om te komen tot een gezamenlijke aanpak. Hoe dat exact
moet en in welke vorm, die vragen moeten wij in de komende periode beantwoorden.
Ik ben uiteraard volledig beschikbaar en bereid om daarover met het tuinbouwbedrijfsleven
van gedachten te wisselen. Bij het in ontvangst nemen van het rapport afgelopen
vrijdag heb ik dat ook tegen de delegatie die het mij aanbood, gezegd, mede
namens de collega's in het kabinet.
 
 In mijn brief van 21 september aan de Kamer heb ik naar aanleiding van
de vraag, wat op korte termijn kan gebeuren voor bedrijven die acuut in problemen
raken, in de eerste plaats gewezen op de Dienst uitvoering regelingen. Die
moet voldoende capaciteit beschikbaar hebben om te voorkomen, dat er, zoals
in het verleden wel is gebeurd, een stuwmeer van BZ-aanvragen gaat ontstaan.
Op de tweede plaats zal er voldoende capaciteit bij SEV/DLV beschikbaar moeten
zijn om de bedrijfsbegeleiding bij financiële problemen en bij bedrijfsbeëindiging
gestalte te kunnen geven.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):
 
 In hoeverre komt de minister tegemoet aan het punt in de notitie, dat
er ongeveer 5 mln. per jaar extra nodig zou zijn om over voldoende begeleiding
te beschikken bij SEV/DLV? Heeft de minister daar middelen voor?
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Voorzitter! Zoals ik reeds zei, moeten er voor de komende jaren voldoende
middelen zijn om een goede begeleiding te doen plaatsvinden. Of dat nu exact
dat bedrag moet zijn, is onderdeel van het te voeren overleg. Die vraag kan
ik op dit moment niet precies beantwoorden. Dat er voldoende capaciteit moet
zijn, staat gewoon vast.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):
 
 Voorzitter! Is de minister bereid zodanig te werk te gaan dat geen tijd
verloren gaat? Het rapport is vrijdag beschikbaar gekomen. Eerder kon het
er niet zijn. Voor de opstelling van het rapport zijn dus enkele maanden nodig
geweest. Nu is het bijna vijf voor twaalf. Veel zaken zullen onmiddellijk
ter hand genomen moeten worden. Is de minister bereid om voortvarend met de
sector overleg te plegen? Ik heb gevraagd om de instelling van een gecombineerde
stuurgroep die de uitwerking ter hand wil nemen. Hoe denkt de minister daarover?
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Voorzitter! Over dat punt wilde ik gaan spreken. Wat DLV, SEV en de inzet
van anderen in dezen betreft, gaat het allemaal om zaken voor de korte termijn.
Het zijn wel dingen die moeten gebeuren en ze zijn heel belangrijk, maar daarbij
is niet de langere termijn aan de orde. Dat er echt iets moet gebeuren om
te voorkomen dat de tuinbouwsector niet voor de volgende eeuw klaar is en
de internationale concurrentieslag zou gaan missen, staat vast. De sector
zelf heeft daarbij een belangrijke verantwoordelijkheid en de overheid heeft
in dezen ook een zekere verantwoordelijkheid. De heer Woltjer heeft daar met
nadruk op gewezen. In de komende periode wil ik via drie sporen werken.
 
 Het eerste spoor is het spoor waarover we al hebben gesproken. Het is
het spoor van de lastenverlichting, de deregulering en de innovatiebevordering.
Dat spoor is voor de gehele tuinbouw van groot belang.
 
 Het tweede spoor is het spoor dat is aangegeven in mijn brief van 22 juni.
Het bevat zes à zeven actiepunten voor de tuinbouw. Het Molitor-rapport
vormde daar overigens een onderdeel van. Er is ook een aantal activiteiten
op Europees niveau te verrichten en die zullen door mij en mijn ambtenaren
in de komende periode worden verricht.
 
 Dan kom ik te spreken over het rapport en in wezen over datgene wat in
de Troonrede stond. Dat betreft het plan van aanpak, het plan van actie. Hierbij
gaat het om een aanpak voor de nodige herstructurering waartoe het bedrijfsleven,
gelukkig, de eerste aanzet heeft gegeven. Op dit moment vind ik het zelf te
vroeg om al over de gehele linie een inhoudelijk oordeel over het rapport
"Nederland tuinbouwland" te vellen. Mijn eerste indruk is dat het gaat om
een zeer ambitieus plan. Zoals de initiatiefgroep zelf heeft gezegd, is het
een eerste stap op weg naar een plan. Het moet de weg plaveien voor wat in
het rapport wordt genoemd een nationaal herstructureringsplan. Dat betekent
dat er nog een weg te gaan is. Ik zal deze zaak – dat zeg ik de Kamer
toe – voortvarend aanpakken. Wij zullen met LTO-Nederland en degenen
die betrokken zijn bij het opstellen van dit rapport spoedig overleg plegen.
We zullen begin november kunnen vaststellen wat de eerste reactie van de zijde
van de regering op dit rapport is. De vaart moet er absoluut in blijven. Ik
hoop dan ook in de eerste helft van november een eerste oordeel over het herstructureringsplan
met LTO te kunnen bespreken. Over de uitkomst van dat overleg zal ik de Kamer
uiteraard informeren, zodat in ieder geval voor het kerstreces over dit rapport
met deze Kamer kan worden gesproken. De heer Blauw heeft hierom verzocht.
Er is dus voortvarendheid geboden. Er is enigszins haast. Dat ben ik mij zeer
bewust.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Voorzitter! Ik vind dat de minister een goede route uitstippelt. Ik begrijp
natuurlijk heel goed dat alles niet veel sneller kan. Toch is er een zekere
urgentie met het oog op de bedrijven die failliet gaan. Helaas gaan er bijna
dagelijks bedrijven failliet. Wat gebeurt er met de vrijkomende percelen?
Voor de structuurversterking moeten die eigenlijk voor de sector behouden
blijven, maar of dit het geval is, is niet zeker. Op enig moment komen die
percelen namelijk op de markt en wie koopt ze dan, wie legt er beslag op?
Daarom was de suggestie voor een grondbank zo relevant. Die zou er per heden
moeten zijn. Wat ik nu zeg, klinkt overdreven. Dat begrijp ik, maar bij wijze
van spreken dan.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 De suggestie van de grondbank is een van de onderdelen van het plan. Ik
denk dat het goed is om dat thema ook in het overleg met de sector mee te
nemen. Overigens ligt hier voor de komende en de korte termijn een belangrijke
verantwoordelijkheid voor gemeenten. Volgens mij is het dan ook verstandig
om ook met de betrokken gemeenten en gemeentebesturen overleg te voeren over
dat thema.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Ziet u mogelijkheden om die gemeentebesturen in de tussentijd een beleid
te doen voeren, wat de verwerving van die percelen betreft? Het is een soort
stand-still-beginsel. Ik ken een voorbeeld van een projectontwikkelaar die
ergens een goede slag denkt te kunnen slaan. Dat heeft mij verontrust. Wie
verhindert dat evenwel bij een faillissement enzovoort?
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Voorzitter! Ik denk dat het verstandig is om hier inderdaad overleg over
te plegen met gemeenten en gemeentebesturen. Wij moeten volgens mij echter
het totaal blijven zien. Ik wil niet teveel inhoudelijk vooruitlopen op het
rapport. Een van de belangrijkste accenten daarvan is volgens mij evenwel
gelegen in de ruimtelijke en planologische kant ervan. Daar zal ik, overigens
ook in overleg met mijn collega van VROM, de komende periode het nodige aan
moeten doen. Het heeft ook iets te maken met het hele vraagstuk van de actualisering
van de Vinex. Het heeft iets te maken met de discussie over het Groene hart,
waarover de Kamer in de eerste helft van het volgende jaar een nota zal bereiken.
Ik denk dus dat wij dit vraagstuk nu niet geïsoleerd moeten bekijken.
Wij moeten vooral de planologische kant die volgens mij in dit kader ongelofelijk
belangrijk is, in het bredere perspectief zien. Dat dit de nodige energie,
vaart en hier en daar ook vaardigheid zal vergen, is duidelijk. Nogmaals,
ik ben volledig bereid om die inzet in de komende periode te plegen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):
 
 Voorzitter! Is de minister het met mij eens dat het zowel om problemen
op de korte termijn, die ook om een oplossing vragen, als om problemen op
de lange termijn gaat? Voor de lange termijn heb je het over het structurele
probleem van planologie en economische structuurversterking. Voor de korte
termijn gaat het om sociale begeleiding en inderdaad ook het punt van de grondmobiliteit.
Het laatste is een acuut probleem; collega Van der Vlies doelde daar ook op.
Is de minister bereid om dat punt naar voren te halen? Wij hoeven toch niet
te wachten op een algeheel afrondend plan?
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Ook hier geldt: first things first. Het is volgens mij goed om in het
eerste overleg dat wij met de opstellers van het rapport zullen hebben, vast
te stellen wat de meeste urgentie heeft, wat wij het eerste moeten aanvatten
en wat daarna. Nogmaals, wat het sociale element betreft, verwijs ik naar
datgene wat ik daar al over heb gezegd, en datgene wat ik heb toegezegd ten
aanzien van de inzet van DLV en SEV.
 
 Voorzitter! Ik kom op de biologische landbouw. Dat is een kleine sector
die innovatief is, zowel qua marktgerichtheid als qua milieuvriendelijk en
duurzaam produceren. De sector groeit in Nederland gestaag. De groei is echter
minder belangrijk dan in een aantal andere Europese landen. Een belangrijke
oorzaak van de sterke groei in die landen ligt in de grotere vraag van consumenten
naar biologische produkten. In Nederland heeft de consument "nog" minder oog
voor biologische produkten dan in een aantal landen om ons heen. De Kamer
heeft gewezen op de situatie in Denemarken. De recente groei van de biologische
produktie is daar aangestuurd door een sterk groeiende consumentenvraag. Een
verschil met Nederland is onder andere dat de biologische produkten daar volop
in de supermarkten en supermarktketens verkrijgbaar zijn.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Ik wil de minister hier toch een vraag over stellen. Het is
wel degelijk zo dat in een land als Denemarken en bijvoorbeeld ook Oostenrijk
een zeer duidelijk stimulerend beleid op poten is gezet door de overheid.
Dat heeft daar volgens mij meer om het lijf dan in Nederland. In Denemarken
heeft men tot het jaar 2000 maar liefst 250 mln. uitgetrokken voor de uitbreiding
van de biologische landbouw. Die situatie is, denk ik, absoluut verschillend
met de situatie in Nederland. In die zin kan de minister het dus niet alleen
bij de vraag van de consument leggen.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Toch is die vraag wel belangrijk. Essentieel is namelijk dat er druk "in
de markt" is, en dat er vraag is. Ik kom nog te spreken over datgene wat we
al aan stimulerende maatregelen verrichten. Uit onderzoeken
die zijn gepleegd, blijkt dat er minder aandacht voor en vraag naar dit soort
produkten is dan in een land als Denemarken. Ik betreur dat op zichzelf ook.
In overleg met de supermarktketens zal ik aan de orde stellen dat er een groot
verschil is tussen ons land en een aantal landen om ons heen waar het gaat
om de verkrijgbaarheid van dit type produkten. Daarvoor is aandacht nodig;
er moet gewerkt worden over een breed front.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 U onderkent het cruciale belang van het stimulerend beleid door de overheid
hiermee niet. Zowel in Oostenrijk, met een gigantische groei, als in Denemarken
is zo'n stimulerend beleid door de overheid namelijk wel gevoerd. Men heeft
er met streefcijfers gewerkt, gericht op de consument en de handel. Zit daar
niet een cruciaal verschil tussen Nederland aan de ene kant en Oostenrijk
en Denemarken aan de andere kant?
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Er is een regeling ter stimulering van biologische produktiemethoden.
Verder geldt de aanpak op dit punt voor de hele keten: van producent tot het
eind van de keten. Daar wordt door de Nederlandse regering het nodige aan
gedaan. In die regeling zijn, zoals gisteren ook al aan de orde is geweest,
bepaalde plafonds opgenomen. De heer Woltjer heeft daarbij gisteren een paar
kritische kanttekeningen geplaatst. Uiting gevend aan de wens van de regering
tot een verdere stimulering van deze sector, zeg ik dat het goed is dat we
overgaan tot een verruiming van de maximumbijdrage voor de bestaande biologische
bedrijven. Ik geloof dat het verstandig is, dat maximumsubsidiebedrag, dat
zich nu rond de ƒ 30.000 beweegt, te verhogen tot ƒ 50.000.
Ik vind dat ik met dit type maatregelen, naast wat er al aan stimulering gebeurt,
een belangrijke stap zet in de richting van een nadere stimulering van de
biologische landbouw in dit land.
 
 
 
 
 
 De heer Woltjer (PvdA):
 
 Ik had iets meer gevraagd dan u nu toezegt, namelijk of dit kan worden
uitgebreid tot de al bij de Commissie liggende aanvraag voor het produceren
van biologische veevoeders. Ik hoop dat u daar ook nog op in wilt gaan.
 
 Ik heb, naar aanleiding van uw analyse, het gevoel dat u te veel uitgaat
van de eigen markt. Ik heb begrepen dat met name in een land als Engeland
juist door Denemarken en Oostenrijk meer wordt verkocht. De groei die daar
is, wordt door die landen namelijk beter ingevuld dan door Nederland. Het
gaat mij erom, ook op die buitenlandse markten ons aandeel te verkrijgen.
Ik krijg daarop graag een reactie van de minister.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Ik denk dat het op de Europese markt voor de Nederlandse producenten alleen
goed werkt, wanneer er een goede en ontwikkelde thuismarkt is. We kunnen het
betreuren of niet, maar die is er in wezen in Nederland niet. Het is een te
kleine niche, waaraan over een breed front het een en ander moet gebeuren.
Daarvoor zijn stimuleringsmaatregelen nodig. De sector zal ook, bij inlevering
van goede plannen, kunnen profiteren van de nieuwe kaderregeling. Ook dat
is een mogelijkheid om tot verdere stimulering over te gaan. Maar feit blijkt
dat er ook op de thuismarkt vraag moet zijn. Het ministerie van LNV heeft
in het afgelopen jaar het nodige gedaan om ook in het kader van Postbus 51
duidelijk te maken, dat we toe moeten naar een ander type produktie. Waar
ik kan, ben ik bereid om steun te verlenen. Ik heb daar met mijn Deense collega
uiteraard uitvoerig over gesproken, zodra ik zag welke richting hij uit koerste.
Ik heb niet de middelen en mogelijkheden op mijn begroting die mijn Deense
collega wel heeft, maar daar waar er mogelijkheden zijn, wil ik die benutten,
onder andere op het punt van het maximumsubsidiebedrag, waarvan volgens mij
ook bedrijven zullen kunnen profiteren die met veevoedergewassen werken.
 
 De gewasbescherming. Wat betreft de vragen van mevrouw Vos en de heer
Woltjer over de sanering van bestrijdingsmiddelen verwijs ik naar de brieven
aan de Kamer van 22 juni en 30 augustus jl. Daarin heb ik aangegeven dat een
milieuherbeoordeling van een aantal bestrijdingsmiddelen met voorrang zal
dienen plaats te vinden, op basis van de wettelijke criteria voor de milieubeoordeling,
conform de EG-beginselen. Die criteria zijn er pas sinds 1 februari van dit
jaar. Ze zijn zeer recent van kracht geworden. Bij de herbeoordeling moet
prioriteit worden gegeven aan de meest risicovol geachte stoffen. Het zwartboek
van de Stichting natuur en milieu ging met name over de besluiten van vóór
1 februari 1995, dus vóór het moment waarop de wettelijke criteria
van kracht werden. Dat moeten wij goed in de gaten houden.
 
 Over de geplande evaluaties deel ik mee dat de evaluatie van het Meerjarenplan
gewasbescherming volgens plan verloopt en volgend jaar met de Kamer kan worden
besproken. De voortgangsrapportage over 1994 heeft de Kamer vóór
het zomerreces al bereikt.
 
 Dan de evaluatie van het toelatingsbeleid zelf, waarbij het functioneren
van de commissie een rol speelt. Ik heb de Kamer moeten meedelen dat deze
evaluatie eind november zal worden aangeboden. Dat is later dan ik van plan
was, maar er blijken meer haken en ogen aan te zitten. Ik vind ook dat de
Kamer recht heeft op een goede evaluatie van deze commissie. De evaluatie
zal zich richten op een tweetal zaken, het geven van inzicht in het toelatingsbeleid
en de uitvoering daarvan sinds 1 januari 1992 door de min of meer feitelijk
verzelfstandigde CTB en het verschaffen van een grondslag voor een goede aansturing
van de commissie door de betrokken departementen. Ook dat is naar mijn oordeel
nodig.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Ik zou graag een nadere toelichting willen op wat de minister
zojuist zei over het later verschijnen van de evaluatie. Deze zou eerst half
september uitkomen. Nu verschuift het richting december. In de samenleving
en in de Kamer bestaat al langere tijd zorg over de uitvoering van het bestrijdingsmiddelenbeleid.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Die punten heeft u in eerste termijn nog niet aan de orde gesteld.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 Jawel, ik heb ze aan de orde gesteld.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Wilt u ze dan kort aansnijden, want de minister zal zich de toelichting
ongetwijfeld herinneren.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 Mijn tweede punt gaat over de sanering van middelen. Ik
heb gevraagd naar de middelen, waarover in het Meerjarenplan gewasbescherming
was afgesproken dat ze vóór 1995 gesaneerd zouden zijn. Het
gaat om 114 middelen. Daarvan is nog nauwelijks één middel gesaneerd.
Graag een reactie daarop.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Voorzitter! Er zijn nogal wat departementen – die kwestie is ook
onderdeel van de evaluatie – bij de commissie betrokken. De evaluatie
kost dus gewoonweg meer tijd. Een evaluatie kost dus meer tijd. Het is volgens
mij niet verstandig om hier een werkstuk af te leveren dat uiteindelijk de
toets der kritiek van de Kamer niet kan doorstaan. Er zitten dus een aantal
ingewikkeldheden in het traject en dat is de reden waarom ik helaas moet zeggen
dat de evaluatie pas eind november naar de Kamer zal gaan. Op de concrete
vraag van mevrouw Vos zal ik in tweede termijn terugkomen.
 
 Voorzitter! Ik ben nu aangeland bij het gemeenschappelijk landbouwbeleid.
Verschillende afgevaardigden, de heer Keur in het bijzonder, hebben aandacht
besteed aan de toekomst van het Europese landbouwbeleid. Ik zal eind dit jaar
met een scenariostudie komen en dat om een actieve rol te kunnen spelen in
de discussie en de meningsvorming op Europees niveau. Ik voel mij daar zeer
bij betrokken en op dat punt is van afstandelijkheid, zoals mevrouw Van Ardenne
vermoedde, geen sprake.
 
 Waarom zou ik met een aantal scenario's komen? De reden hiervan is dat
het GLB niet op zichzelf staat. Er zijn een aantal zaken buiten het GLB die
de ontwikkeling in het gemeenschappelijk landbouwbeleid in hoge mate beïnvloeden.
Het probleem is echter dat deze externe factoren niet vast liggen. Ze zijn
omgeven met allerlei onzekerheden. Een goede analyse is daarom gewenst. Er
zijn volgens mij twee bepalende externe factoren. Die zijn er trouwens door
de jaren heen in het gemeenschappelijk landbouwbeleid ook geweest. Dat is
een voortgaande liberalisering, waarbij de vraag zich voordoet in hoeverre
die liberalisering van de wereldhandel zich zal voortzetten, en de voor het
gemeenschappelijk landbouwbeleid beschikbare budgettaire ruimte.
 
 Het verhaal van de liberalisering is een bekend verhaal en daar wil ik
op dit moment aan voorbij gaan. Een ander verhaal heeft een belangrijke rol
gespeeld in de opmaat naar de MacSharry-hervorming. Iets anders is het GLB-budget
waar druk op wordt uitgeoefend. Dat heeft in de afgelopen jaren geleid tot
ingrepen in het gemeenschappelijk landbouwbeleid, bijvoorbeeld toen de zuiveluitgaven
een enorme stijging vertoonden. Ik denk dus dat die twee factoren, de liberalisering
en het budget, bepalend zullen zijn voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid
dat wij ook in de toekomst, in het begin van de volgende eeuw, zullen hebben.
Daarom zullen die scenario's in een soort matrix aan die twee aspecten aandacht
geven.
 
 Wat zijn de consequenties van die verschillende aannamen? Een verdergaande
liberalisering kan leiden tot een verschuiving van een verdergaande prijssteun
naar een inkomenssteun. Die slag is namelijk het best en het gemakkelijkst
te combineren met een vrijere handel. Verdere verschuiving van prijssteun
naar directe inkomenssteun leidt in beginsel ook tot grotere budgettaire lasten.
Dat wil zeggen dat als de prijsdaling voor boeren geheel of grotendeels zal
worden gecompenseerd door toeslagen, het duidelijk zal zijn dat wanneer er
onvoldoende budgettaire ruimte is voor compensatie van boeren voor prijsdaling,
dat een complicerende factor zal zijn. Zo zou de overgang naar de directe
inkomenssteun kunnen worden afgeremd en bij een onvoldoende compensatie door
de Unie zal er in de lidstaten druk kunnen ontstaan tot nationale aanvulling.
Dan zouden wij in de richting kunnen gaan van een vorm van renationalisatie.
 
 Voor de toekomst is het in ieder geval voor Nederland van belang dat de
relatie tussen – dat is voor mij een heel belangrijk thema – de
Europese markt en de wereldmarkt volstrekt open blijft, want behalve onze
export naar de Unie is ook onze afzet naar de wereldmarkt van groot belang.
Het door de heer Keur geschetste ideaalbeeld, waarin zowel ruimte is voor
de dynamiek van de markt als aandacht voor de Nederlandse concurrentiepositie,
is een beeld dat ik graag in die discussie en ook in de scenariostudies meeneem.
Er is nog een belangrijke factor in het geheel. Naast de voortgang –
en de mate van voortgang – van de liberalisatie en het vraagstuk van
het budget is er nog een derde factor. Dat is de factor waar de heer Ter Veer
over heeft gesproken, namelijk de toekomstige uitbreiding van de Europese
Unie met landen in Midden- en Oost-Europa. De ontwikkelingen in die landen
en de toetredingsmodaliteiten, bijvoorbeeld wel of niet een langere overgangsperiode,
vormen ook een bepalende factor voor het toekomstige gemeenschappelijke landbouwbeleid.
 
 De heer Ter Veer heeft gesteld dat wij niet te somber moeten doen over
de gevolgen van de toetreding van Midden- en Oosteuropese landen voor het
gemeenschappelijk landbouwbeleid. Uit berekeningen van onder andere het LEI
blijkt dat de kosten van toetreding voor de vier Visegrad-landen rond het
jaar 2000 ongeveer 6 à 8 mld. ecu zijn. Er doen ook andere bedragen
de ronde. Dat is iets waar de Europese Commissie zich in de komende periode
over zal moeten buigen. Naast de landenrapporten die er nu al liggen, komt
er ook een witboek. Het omgaan met deze landen en de invloed die de toetreding
heeft op het gemeenschappelijke landbouwbeleid hebben natuurlijk ook iets
te maken met de kosten. Als die kosten in de orde van grootte van 6 à
8 mld. liggen, dan zijn dat geen onoverkomelijke bedragen. De druk op de wijziging
van het landbouwbeleid is er overigens sowieso. Ook nu voeren wij immers al
overleg in de landbouwraad over, weliswaar partiële, herzieningen van
het GLB, zoals dat op dit moment van kracht is.
 
 
 
 
 
 De heer Woltjer (PvdA):
 
 Voorzitter! Ik was blij dat de minister de uitbreiding van de Unie met
Oosteuropese landen niet in één adem noemde met de financiële
situatie van het landbouwbeleid. In veel notities wordt namelijk beweerd dat
wij moeten bezuinigen of het landbouwbeleid moeten wijzigen omdat de Oosteuropese
landen toetreden tot de Europese Unie. Kan de minister in zijn scenario's
dit derde aspect apart behandelen, en dan niet alleen de puur financiële
zijde, maar ook de effecten die de toetreding kan hebben op onze concurrentiepositie?
In die landen zijn andere landbouwstructuren. De term "familiebedrijf" heeft
daar misschien een andere betekenis. Ik zie graag dat de minister deze effecten
verwerkt in zijn scenario's.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Zowel in de scenario's die ik aan het eind van het jaar zal schetsen als
in het heroverwegingsrapport van mijn collega van Financiën dat nog eerder
aan de Kamer aangeboden zal worden, zult u deze exercities aantreffen.
 
 Naast de toekomst van het landbouwbeleid is er uiteraard ook de actualiteit.
Vooral de agromonetaire compensatie zal vanmiddag nog aandacht vragen. De
regering heeft het voornemen om in het eerste jaar het compensatiebedrag van
de Gemeenschap de zware marktordeningsprodukten individueel te compenseren.
In het tweede en derde jaar moet worden overgegaan tot een compensatie waarbij
wij de sectoren in het kader van de structuurmaatregelen tegemoet kunnen komen.
Hierover zal uiteraard ook gesproken worden met het landbouwbedrijfsleven.
Ik heb zowel per brief als in een tweetal algemene overleggen de Kamer al
meegedeeld dat bij een gebrek aan nationale middelen de compensatie niet tot
100% kan worden aangevuld.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):
 
 In het eerste jaar gaat het geld terug naar de individuele boeren. In
het tweede en derde jaar wordt er een andere wijze van toedeling gehanteerd.
Waar is dat op gebaseerd?
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Dit heeft te maken met de omvang van de bedragen en vervolgens met mijn
gevoelen dat het verstandig zou zijn om een deel van de bedragen te besteden
aan een versterking van de structuur van de sectoren. In een aantal sectoren
zijn problemen gesignaleerd. Wat de intensieve veehouderij betreft hebben
wij daar al bij stil kunnen staan. Het lijkt mij goed om de mogelijkheid te
bezien en deze open te houden in het overleg met Brussel om structuurversterkende
maatregelen te nemen met de middelen die wij uit Brussel krijgen. Of die mogelijkheid
er is en of ook het Nederlandse bedrijfsleven die richting uit zal willen,
moet nog blijken. In ieder geval staat vast wat wij in het eerste jaar met
het bedrag van 105 mln. gaan doen. Het zal individueel worden gecompenseerd.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):
 
 Dus de valutaschommelingen zouden mede bepalend kunnen zijn voor de middelen
die de minister inzet voor structuurversterking van de sector. Dit wijzen
wij af. Ik vraag de minister om met de sector overleg te plegen over de wijze
waarop het geld besteed moet worden. Er zijn tekorten ontstaan vanwege de
schommelingen. Het gaat natuurlijk niet aan om dat geld dan elders in te zetten.
Dat vind ik een merkwaardige zet van de minister.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 De inkomensverliezen in dit jaar liggen waarschijnlijk rond de 70 mln.
Zij liggen dus onder het totaalbedrag dat wij uit Brussel zullen ontvangen.
Voor alle duidelijkheid zeg ik er nog eens bij dat dit bedrag vaststaat. Het
zal 105 mln. zijn. Er is wat dat betreft ruimte. In overleg met het landbouwbedrijfsleven
is besloten om dat bedrag in ieder geval in het eerste jaar individueel te
compenseren. Over wat er in de jaren daarna gebeurt, wil ik zowel met Brussel
als uiteraard met het landbouwbedrijfsleven verder van gedachten wisselen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):
 
 Zou de minister dan ook willen denken aan de niet-zware-marktordeningsprodukten,
die net zo goed nadelen ondervinden van die valutaschommelingen. Ik vraag
mij af of dat bedrag er is. De minister zegt dat het er is. Ik stel voor om
aan dat bedrag een andere bestemming te geven dan de minister nu voorstelt.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Van de zijde van het landbouwbedrijfsleven wilde men de compenserende
bedragen nu juist inzetten ten behoeve van de zware marktordeningsprocedure.
Mijn gedachte om in het eerste jaar een deel van het compensatiebedrag bijvoorbeeld
te besteden in de sfeer van de tuinbouw is door het landbouwbedrijfsleven
met vrij veel kracht afgewezen. Over de voorwaarden die Brussel wil gaan hanteren
wordt nog voortdurend onderhandeld. Die voorwaarden staan nog niet exact vast,
maar voorlopig moeten deze middelen, volgens het raadsbesluit van juni, worden
bestemd voor de zware-marktordeningsprodukten. Maar waarom – dat is
de weg die ik graag zou bewandelen – verkennen wij niet de mogelijkheden
en rekken wij niet de mogelijkheden die wij hebben zo ver als mogelijk is
op? Overigens wordt hierover regelmatig overleg gevoerd met een aantal collega-lidstaten.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):
 
 Het antwoord is: omdat het geld daar niet voor bedoeld is.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Het is de vraag of wij de mogelijkheden enigszins zouden moeten oprekken.
Nogmaals, ik ben van die gedachte nog niet af. Ik zal daarover uiteraard overleg
plegen met het landbouwbedrijfsleven. Dat overleg heeft voor dit jaar geresulteerd
in de afspraak dat het bedrag individueel zal worden gecompenseerd. Over de
volgende jaren zal het overleg nog volgen. Enige marge ten aanzien van de
besteding van het bedrag zou ik toch willen hebben teneinde daarover in Brussel
in alle openheid te kunnen onderhandelen.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 De Brusselse regeling maakt verdubbeling van het bedrag dat door Brussel
beschikbaar wordt gesteld mogelijk. Bij herhaling zegt de minister dat hij
helaas geen geld heeft voor bepaalde doeleinden. Andere landen, waaronder
ons omringende landen, doen dat wel. Mijn zorg is steeds, en daarom kom ik
er nog maar eens mee, dat wij daarmee in feite de concurrentiepositie in relatie
tot die ons omringende landen fors aan het beïnvloeden zijn. Aan de ene
kant stellen wij vast dat er moeilijkheden zijn – wij spreken over crisisachtige
toestanden – terwijl wij aan de andere kant maar zien dat andere landen
er meer in pompen dan wij. Dat is toch een politieke keuze?
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Dat is een politieke keuze die is ingegeven door de financiële situatie
van de Nederlandse schatkist. Overigens overweegt maar een tweetal landen
om nationaal voor 50% bij te leggen. Duitsland zou dat via de BTW-regeling
willen doen, maar heeft daar nog niet de goedkeuring van Brussel voor gekregen.
Die discussie in de Landbouwraad hierover moet overigens nog volgen. Daarnaast
noem ik Frankrijk, met name gegeven de positie van de Franse franc ten opzichte
van de peseta en de lire. In de afgelopen weken is daar overigens in een rap
tempo verandering in gekomen. Wat mij betreft, is het dus ook nog maar de
 vraag of er nog grond is voor deze vorm van compensatie.
 
 De Landbouwraad zal zich dus nog moeten buigen over de vraag of en, zo
ja, op welke wijze wij het raadsbesluit van afgelopen juni zullen uitvoeren.
Vervolgens geldt dat er door ons – en ik weet dat ook een aantal andere
sterke-muntlanden dat zal doen – zeer nauwkeurig toezicht op zal worden
gehouden dat deze nationaal beschikbaar komende bedragen niet zullen worden
ingezet ter verhoging van de produktie of voor produktieversterking, maar
louter en alleen voor opgetreden inkomensverliezen. Dat laatste staat ook
in het raadsbesluit. De Commissie heeft, wat dit betreft, ook een historie.
Zij is daar altijd uiterst alert en kritisch op geweest. Tijdens de bespreking
van de Landbouwraad in oktober te Luxemburg zal ik in ieder geval namens Nederland
dit punt ook opnieuw inbrengen: geen "largesse" van de Commissie leidend tot
concurrentienadeel in andere landen.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Voorzitter! Het is een goed voornemen om dat aan de orde te stellen en
daarop toe te zien. Dat moeten wij dus afwachten. Ik wil dat ook wel afwachten,
maar ik wijs erop dat Duitsland en Frankrijk voor bepaalde Nederlandse sectoren
natuurlijk uiterst relevante landen zijn.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Dat is zo. Maar de Duitsers hebben met name een enorm probleem in het
zuiden van Duitsland. De Beierse zuivelindustrie ondervindt enorme nadelen
van de concurrentie met Italië. De Duitse zuivelindustrie produceert
ook met name voor de Duitse markt en heeft een gans andere positie dan de
Nederlandse zuivelindustrie, die zeer sterk exportgericht is.
 
 
 
 
 
 De heer Woltjer (PvdA):
 
 Voorzitter! Ik wil hierover vragen stellen aan de minister en aan mevrouw
Van Ardenne. Mevrouw Van Ardenne pleit nogal voor een Nederlandse aanvulling.
Zij heeft ook gezegd dat zij er sterk voor is dat het bedrag wordt gebruikt
voor directe inkomenscompensatie, dus ook voor de jaren daarop. Haar partij
heeft vroeger toch altijd gewezen op het belang om gelden uit Europa voor
structuurversterking te gebruiken teneinde daarmee de concurrentiekracht ook
in de toekomst stevig te onderbouwen. Proef ik uit haar bijdrage dat haar
partij nu ineens met een ander beleid komt en zegt: laten wij het maar voor
consumptieve investeringen gebruiken?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):
 
 Voorzitter! Het mag toch duidelijk zijn dat het hier om een incidentele
zaak gaat die incidenteel gecompenseerd moet worden. De heer Woltjer pleit
ervoor om incidenteel geld voor structurele veranderingen in te zetten. Dat
zou niet onze lijn zijn. Er zijn inkomensverliezen geleden vanwege de valutaschommelingen.
Die moeten worden gecompenseerd. Dat doe je het beste rechtstreeks. Vraag
het aan de sector! Daar zijn de verlangens hetzelfde. Die zijn ook al geventileerd.
Ik vind het heel typisch dat een minister ervan uitgaat dat wij in het eerste
jaar het systeem van toedelen zouden hanteren en dat dit systeem vervolgens
voor het tweede en derde jaar niet meer nodig zou zijn.
 
 
 
 
 
 De heer Woltjer (PvdA):
 
 Mevrouw Van Ardenne stelt dus dat de middelen die eventueel nog op de
begroting van Landbouw zouden kunnen worden gevonden, die nodig zijn om bijvoorbeeld
een bijdrage te leveren aan het plan van aanpak voor de tuinbouw, niet voor
die plannen kunnen worden gebruikt, maar dat die volgens haar beter gebruikt
kunnen worden voor directe inkomenssteun? Of wil zij en/en?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):
 
 Het gaat om zware-marktordeningsprodukten en in de tuinbouw hebben wij
het over een heel ander type produkten. Wij moeten niet alles door elkaar
gooien.
 
 
 
 
 
 De heer Woltjer (PvdA):
 
 Voorzitter! De minister wijst erop dat Frankrijk en Duitsland mogelijkerwijs
wel met aanvullende nationale ondersteuning zullen komen; daar wordt althans
over gepraat. Ik hoop dat de minister er in de Raad van ministers sterk op
aan zal dringen dat dit niet tot concurrentievervalsing zal leiden. De vraag
is, of er al indicaties zijn in welke richting de Franse regering denkt. Ik
heb er zelf van de tuinbouwsector iets over gehoord, maar ik hoor het graag
van de minister. Als het niet zo is, kan de minister ons daar dan zo spoedig
mogelijk van op de hoogte brengen, zodra de Franse en de Duitse regering een
besluit hebben genomen? Tegen die tijd kunnen wij de vraag van mevrouw Van
Ardenne opnieuw bezien. De discussie die nu wordt gevoerd, moet dan misschien
opnieuw aan de orde komen.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 De Duitsers denken eraan om inkomensverliezen te compenseren via de BTW-regeling.
De Fransen hebben de gedachte dat het met name in de aanvang zou moeten plaatsvinden
in de sfeer van de Franse tuinbouw, die overigens een heel andere structuur
heeft dan de Nederlandse, en ook in de sfeer van de roodvleesproduktie. Dit
zijn de gedachten, maar niet meer dan gedachten, die in Frankrijk leven. Ik
vermoed dat hierover nog een zeer forse discussie in de Landbouwraad in Luxemburg
zal volgen.
 
 De heer Van Middelkoop heeft mij een principiële vraag gesteld over
de "cross compliance". Is het wel geoorloofd om bepaalde voorwaarden te verbinden
aan inkomenstoeslagen in het GLB? Dat is bij de huidige regelgeving al mogelijk,
naar ik meen bij ooipremies en zoogkoeienpremies. Dat pad is men voor een
deel al opgegaan, en er is dus ook geen principiële verhindering om die
koppeling in de toekomst te leggen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Het zal de minister niet zijn ontgaan dat in het interruptiedebatje dat
ik gisteren met de heer Blauw voerde, onderscheid werd gemaakt tussen het
gebruik maken van de mogelijkheid op dit moment, dus onder het MacSharry-regime,
en het gebruik in een later fase. Naar mijn overtuiging moet daarmee zeer
voorzichtig en terughoudend worden omgegaan zolang het MacSharry-regime nog
geldt, omdat anders beloften die indertijd aan de boeren zijn gedaan niet
worden gehonoreerd op de wijze zoals het hoort.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Daar heeft de heer Van Middelkoop volstrekt gelijk in. Er kan natuurlijk
niet worden afgeweken van de afspraken in het MacSharry-regime, zolang dat
geldt. Maar ten aanzien van twee regelingen is er al een opening, dus een
principiële verhindering is er niet. Overigens heeft de landbouwcommissaris
bij een aantal gelegenheden aangegeven dat ook hij in deze richting denkt. 
 
 Er is dus wellicht binnen het huidige systeem en binnen de MacSharry-aanpak
nog een verhindering, maar de regeling die er nu is voor ooipremies en zoogkoeienpremies
vormt een precedent. Er is ook de politieke wil om in de komende jaren die
richting uit te gaan. Zeker bij een herijking van het landbouwbeleid en het
opzetten van een nieuw landbouwbeleid voor het begin van de volgende eeuw
moet dit een begaanbaar pad zijn.
 
 Een ander onderwerp in het kader van het internationale beleid is het
programma internationaal natuurbeheer, dat tegelijk met de begrotingsstukken
is uitgebracht. Er is voor dit program 15 mln. beschikbaar. In de schriftelijke
antwoorden heb ik daar al op gewezen. Het gaat om 8 mln. in het kader van
Oost-Europa en 7 mln. voor projecten op het gebied van de biodiversiteit,
bossen, wetlands en trekvogels. Ik denk dat de inzet van middelen bijvoorbeeld
in Midden- en Oost-Europa een goede besteding van middelen is. Een gulden
is daar meer dan een daalder waard. Met een beperkte inzet van middelen kan
in Midden- en Oosteuropese landen zeer veel worden bereikt.
 
 Effectief internationaal optreden door Nederland is gebaat bij een goede
samenwerking van overheid, particuliere organisaties, onderzoekinstellingen
en bedrijfsleven. Mevrouw Swildens heeft daarover gisteren gesproken. De uitvoering
van het program wil ik zoveel mogelijk in gezamenlijkheid oppakken. Ik denk
hierbij onder meer aan jaarlijks overleg over planning en prioriteitenstelling
en over de algehele voortgang en de gezamenlijke uitvoering van de projecten.
Bij de uitvoering van projecten in de landen waarmee zal worden samengewerkt,
zullen ook de NGO's aldaar nauw worden betrokken. Met mijn collega van VROM
heb ik het initiatief genomen voor een gezamenlijke programmering van het
internationale natuur- en milieubeleid van de Nederlandse regering. De middelen
daarvoor lopen op tot 0,1% van het BNP en daarmee voldoen wij aan de afspraken,
in 1992 in Rio de Janeiro gemaakt.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 Er zal dus vanaf 1997 15 mln. van het totaal van 0,1% BNP worden besteed
aan internationaal natuur- en bosbeleid. Dat vind ik een vrij laag bedrag;
die 0,1 komt neer op ongeveer 500 mln. Is het niet mogelijk en gewenst om
een inspanning te plegen opdat dit bedrag in de komende jaren wordt verhoogd?
Is er ruimte om aandacht te geven aan het duurzaam visbeheer? Ook daarover
heb ik gesproken.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Wat het laatste betreft heb ik in de schriftelijke antwoorden aangegeven
dat het de bedoeling is om in die richting middelen aan te wenden. Wij zullen
dat zeker proberen te doen, mits er ook goede programma's te oormerken zijn.
Het bedrag van 15 mln. is overigens tot stand gekomen op basis van een verkenning
naar projecten. Op zich was er sprake van een nieuwe opzet waarbij binnen
het totaal middelen zouden worden besteed ten behoeve van het internationale
natuurbeleid. Ik had hiervoor al prioriteiten aangegeven in "Dynamiek en vernieuwing".
Aan de hand van de genoemde verkenning zijn bedragen geschat en daaruit is
het bedrag van 15 mln. naar voren gekomen. Overigens zal er in de komende
jaren – het is wellicht een andere methode van werken – nauw overleg
zijn met en tussen de collega's van Ontwikkelingssamenwerking, Economische
Zaken, VROM en Verkeer en Waterstaat, juist om het internationale natuurbeleid
ook werkelijk gestalte te geven. Voorlopig is nu een bedrag van 15 mln. geoormerkt,
zulks op basis van reële projecten.
 
 Voorzitter! De vorige week is de Eerste Kamer akkoord gegaan met het structuurschema
Groene ruimte. Het daarin neergelegde beleid zal in de komende jaren worden
uitgevoerd. In dit kader zijn er vier speerpunten: sturen op hoofdlijnen;
ruimte voor gebiedsgericht maatwerk; evenwicht tussen ambities en financiële
middelen; maximale ruimte voor particulier en agrarisch natuurbeheer. De bevordering
van de dynamiek van het landelijke gebied moet hieraan handen en voeten geven.
Dat is de leidraad bij de aanpassing van het landinrichtingsinstrumentarium,
hetgeen wij inmiddels in een rap tempo aan het ondernemen zijn. Het beeld
van de landinrichting, zoals het uit een aantal interviews naar voren komt,
is dat er een grote behoefte bestaat aan een proces waarbij dit instrument
enerzijds wordt verbreed in de richting van water en milieu – er moet
ook een relatie worden gelegd met verstedelijking – en anderzijds in
hoge mate wordt vereenvoudigd en gedereguleerd. De concrete uitwerking nemen
wij, zoals ik al zei, ter hand. Tijdens de zomer hebben alle provincies een
inventarisatie van knelpunten en ideeën voor oplossingen voor de dynamiek
van het landelijk gebied gemaakt. Ik refereerde er in het begin van mijn betoog
al aan dat het Rijk en de provincies op 3 oktober hebben afgesproken dat zij
in de komende periode gezamenlijk zoeken naar mogelijkheden om de gesignaleerde
knelpunten aan te pakken. Een van de belangrijke thema's hierbij is het ontschotten,
het weghalen van allerlei beperkingen in diverse regelingen en het over elkaar
vallen van regelingen. Verder noem ik het vrijmaken, het ontpotten, van de
financiële middelen die bij dit type regelingen horen.
 
 
 
 
 
 De heer Ter Veer (D66):
 
 Leidt dit ook tot rigoureuze of verrassende uitkomsten? Om niet elke keer
naar mijn favoriete ruilverkavelingen te verwijzen, neem ik deze keer de ruilverkaveling
Baarderadeel, 10.000 ha, nog puur klassiek, met tien, vijftien jaar voorbereidingstijd.
Gaat deze nu alsnog van de tekentafel?
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Met consequenties voor landinrichtingsprojecten die nu lopen, wil ik zeer
voorzichtig zijn, omdat er vaak verwachtingen zijn gewekt. Een nieuw instrumentarium,
een anders ingezet instrumentarium, moet echter ook gevolgen kunnen hebben
voor projecten die al langer lopen. Het moet allemaal veel sneller kunnen,
want dat is in het kader van de landinrichting een enorm probleem.
 
 Voor de plattelandsvernieuwing is de instelling van een gezamenlijk coördinatiepunt
afgesproken, een coördinatiepunt van LNV, VROM, VWS, IPO en de provincies.
Dit is een wat pragmatische aanpak, want ik ben er niet voor, de plattelandsvernieuwing
zeer zwaar op te tuigen. Ik kreeg even de indruk dat mevrouw Van Ardenne wel
in die richting wil werken. Als dat gebeurt, loop je het risico dat enorme
verwachtingen worden gewekt, die uiteindelijk niet waar gemaakt kunnen worden.
Het lijkt mij verstandig, samen met de provincies, die er zeer in geïnteres seerd zijn, een wat praktische benadering te kiezen. De vraag is
wat wij ook op korte termijn kunnen inzetten. Daarom hebben wij de provincies
om plannen verzocht. De uitwerking van een gericht programma voor 1996 werkt,
dicht bij de basis en met betrokkenheid van de provincies, zeer goed.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):
 
 Zo heb ik het ook bedoeld. Ziet de minister ook een relatie met andere
beleidsterreinen? Ik heb ze genoemd: onderwijs, openbaar vervoer, veiligheid,
jeugd- en jongerenwerk. Nogal wat onderdelen zijn van belang voor een goede
plattelandsvernieuwing. Kan die combinatie ook gemaakt worden?
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Al die onderdelen spelen inderdaad een rol, maar het van stonde af aan
al dit soort aspecten bij alle plannen betrekken is niet verstandig. Het lijkt
mij goed dat wij ons nu richten op datgene wat er aan de basis wordt bedacht;
wij hebben al over de milieucorporaties en de inzet uit die hoek gesproken.
Laat het nu op deze manier groeien. De provinciale en gemeentelijke overheden
zijn mans genoeg om dit type aspecten in hun projecten te betrekken. Ik heb
daar geen enkele zorg over. Het pogen dit van bovenaf te breed, rijksbreed,
aan te pakken, leidt naar mijn mening tot een zekere verlamming. Die moeten
wij juist niet hebben.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):
 
 Kan de minister ons van tijd tot tijd, niet heel vaak, maar wellicht jaarlijks,
ervan op de hoogte stellen hoe effectief dat coördinatiepunt functioneert?
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Daar ben ik toe bereid.
 
 De heer Blauw heeft mij verzocht, bij de begroting voor 1997 een overzicht
van cultuurgronden in eigendom van de Staat en een plan van aanpak voor verkoopmogelijkheden
te geven. Dit zal ik in overleg met mijn collega van Financiën leveren.
Ik meen dat ik ook al schriftelijk in die geest heb geantwoord.
 
 
 
 
 
 De heer Blauw (VVD):
 
 Ik heb het schriftelijke antwoord gelezen en wilde in tweede termijn daarop
reageren. Nu u erover begint, zal ik dat nu doen. U legt het accent wel erg
op domeingronden, maar ik heb domeingronden en gronden in eigendom en beheer
van Staatsbosbeheer genoemd. Dat zijn elkaars evenknieën in uw voornemen,
neem ik aan.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Zoals door de heer Blauw gisteren gevraagd, zijn dat beide elementen die
spelen. Ik ben even apart op die domeingronden ingegaan, omdat er een beleid
is van verkoop van domeingronden. Dus wat dat betreft is er een staande praktijk.
De eventuele mogelijkheden ten aanzien van Staatsbosbeheer zullen wij ook
bezien.
 
 
 
 
 
 De heer Blauw (VVD):
 
 Dan is nu het antwoord compleet. In de schriftelijke beantwoording kwam
het begrip Staatsbosbeheer niet voor.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Het rapport van de commissie-Sint geeft een aantal criteria voor de toetsing
van verzelfstandigingsvoorstellen. In verband hiermee heeft de heer Ter Veer
gevraagd hoe het nu met Staatsbosbeheer moet. Na een periode van studie heeft
het kabinet dit voorjaar het verzelfstandigingswetsvoorstel met betrekking
tot Staatsbosbeheer voor advies naar de Raad van State gestuurd. Ik denk dat
het verstandig is om in dat licht de inhoudelijke discussie te voeren over
de verzelfstandiging van Staatsbosbeheer op het moment dat het wetsvoorstel
bij u ligt. Ik kan u verzekeren dat ook na de verzelfstandiging de ministeriële
verantwoordelijkheid en de controle van de zijde van het parlement intact
blijven. Er is geen sprake van een privatisering van Staatsbosbeheer, maar
van verzelfstandiging, waar het duidelijk is dat ook de minister van LNV ook
in de toekomst een rol zal moeten blijven spelen.
 
 De heer Ter Veer heeft ook nog een aantal opmerkingen gemaakt over de
toedeling van gronden aan beherende organisaties. Die opmerkingen zou ik zo
willen interpreteren, dat de heer Ter Veer van mening is dat er een meer evenwichtige
toedeling van terreinen aan beherende organisaties zou moeten plaatsvinden.
Met die insteek van de zijde van de heer Ter Veer ben ik het geheel eens,
mede met het oog op een verbetering van de financiële basis van Staatsbosbeheer
op weg naar verzelfstandiging. Staatsbosbeheer beheert als publieke organisatie
terreinen in volledige overeenstemming met het rijksbeleid op het punt van
bos, natuur en recreatie en vormt dus ook een onmisbaar instrument voor de
realisering van dat beleid over de volle breedte. Een handhaving en zo nodig
versterking van deze oriëntatie is volgens mij ook essentieel.
 
 Overigens mag niet geconcludeerd worden dat de verdeling van terreinen
over de terreinbeherende organisaties min of meer volgens een zekere willekeur
plaatsvindt. Want er zijn sinds het begin van de jaren zeventig tussen Rijk,
provincies en de beheerders afspraken gemaakt over de invloedssferen. Oogmerk
is te voorkomen dat een versnippering van eigendommen plaatsvindt die tot
ineffectief en dan ook vervolgens weer inefficiënt beheer aanleiding
zou kunnen geven.
 
 Ik kan overigens de suggestie onderschrijven die de heer Ter Veer deed
om, zoals ik begreep, een klankbordgroep uit de samenleving voor Staatsbosbeheer
in te stellen. Het lijkt mij een goede gedachte om daarover nader van gedachten
te wisselen op het moment dat het wetsvoorstel inzake verzelfstandiging Staatsbosbeheer
in de Kamer zal worden behandeld. Ik meen overigens dat Staatsbosbeheer al
met dit type groepen op lokaal niveau werkt.
 
 Mevrouw Swildens, de heer Stellingwerf, mevrouw Vos en de heer Van der
Vlies hebben gesproken over het bezuinigingsvoorstel voor de Unie van bosgroepen
en hebben daaraan de vraag verbonden of de bezuiniging wellicht gedeeltelijk
ongedaan kan worden gemaakt. Wat de bezuiniging op de unie betreft, lijkt
het mij goed om de proporties in ogenschouw te nemen. Want de bezuiniging
daarop is een zeer geringe, namelijk maar een bedrag van ƒ 2000. Ook
hebben de woordvoerders aandacht besteed aan de ondersteuning van de samenwerking
tussen boseigenaren. Daarbij wijs ik op de nota Dynamiek en vernieuwing en
de algemene lijn die ik de komende jaren ingang wil doen vinden, namelijk
minder exploitatie-uitgaven ondersteunen om meer stimulerend en projectmatig
te kunnen interveniëren en subsidiëren de komende jaren. Samenwerking
tussen eigenaren is overigens van groot belang en zal ook bij
de indiening van projecten zeer positief worden meegewogen.
 
 De heer Stellingwerf en mevrouw Swildens hebben aandacht gevraagd voor
het soortenbeleid. Ik neem graag de suggestie over om het soortenbeleid met
de meest betrokken organisaties te bespreken. Op het departement wordt overigens
op dit moment gewerkt aan een notitie over het soortenbeleid. Die kan in dit
kader als een goede gespreksbasis dienen. Daarin wordt nadrukkelijk ingegaan
op de effectiviteit van soortenbeschermingsplannen. De aspecten van de soortenbescherming
in de witte gebieden worden dan ook nadrukkelijk aan de orde gesteld, zo zeg
ik tegen mevrouw Swildens. De middelen voor soortenbescherming zijn inderdaad
niet meer op het niveau van het Natuurbeleidsplan. Ik meen dat, gelet op de
samenhang tussen ecosystemen en het soortenbeleid, er nu wel een verantwoord
niveau is.
 
 Buiten de EHS worden maatregelen ten behoeve van soorten genomen en gefinancierd.
Dat bleek ook al uit de schriftelijke antwoorden. Er is bovendien jaarlijks
een bedrag van 4 mln. dat aan boeren ter beschikking wordt gesteld voor het
opvangen van onder andere ganzen. Ten slotte wijs ik erop dat, naast de inspanning
van het departement van LNV, ook Defensie en Verkeer en Waterstaat aanzienlijke
financiële inspanningen leveren voor het soortenbehoud. Het is dus geen
activiteit waarbij LNV in isolement opereert.
 
 De heer Stellingwerf heeft op dit punt een amendement ingediend om meer
middelen ter beschikking te krijgen voor het soortenbeleid. Ik ben er zojuist
al even op ingegaan. De dekking vindt de heer Stellingwerf in het budget dat
voor het natuurbeheer en de plattelandsvernieuwing ter beschikking is. Een
deel van die middelen is echter bedoeld om boeren en particulieren buiten
de EHS ook te belonen voor goed omschreven natuurresultaten. Die natuurresultaten
zijn met name gericht op specifieke soorten. Ook via de middelen voor het
agrarisch natuurbeheer krijgt het soortenbeleid een belangrijke impuls. De
aangedragen dekking moet ik ontraden, omdat die ten koste gaat van de prioriteit
van het agrarisch natuurbeheer. Die gaat ook ten koste van de plattelandsvernieuwing.
Ik wil daaraan een belangrijke prioriteit geven in het kader van het ontwikkelen
van beleid op het snijvlak van natuur, milieu en landbouw. Bovendien kan een
deel van die middelen weer worden ingezet om het soortenbeleid een zekere
impuls te geven.
 
 
 
 
 
 De heer Stellingwerf (RPF):
 
 Ik wil de minister voorhouden dat de reactie die reeds enige tijd geleden
vanuit de soortenbeschermingsorganisaties is gekomen, duidelijk maakt dat
er een structureel probleem ligt bij de hoogte van de middelen. De minister
zegt dat er 4 mln. beschikbaar is vanuit het Natuurbeleidsplan. Daar is echter
sprake van een grote mate van vervuiling. Men constateert dat de helft van
dat bedrag niet daadwerkelijk inzetbaar is voor het soortenbeleid. Vergoedingen
uit wildeschaderegelingen behoren oorspronkelijk helemaal niet onder het soortenbeleid.
De minister gaat daarop niet in. Ik wil toch graag zijn reactie in dezen horen.
In tweede termijn kom ik overigens terug op dit punt.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Ik geef toe dat er minder middelen ter beschikking zijn dan indertijd
bij het verschijnen van het Natuurbeleidsplan was voorzien. Er komen in dezen
ook middelen ter beschikking van boeren. Ik geloof dat dit ook in het kader
van het ontwikkelen van soortenbeleid geen slechte weg is. Ook hier geldt
dat naar verbindingen moet worden gezocht. Naast datgene wat het ministerie
van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij doet, leveren de departementen van
Defensie en Verkeer en Waterstaat een bijdrage. Met de totale inzet zijn er
naar mijn mening voor het soortenbeleid voldoende middelen. De gedachte van
de heer Stellingwerf om middelen weg te halen bij de posten voor plattelandsvernieuwing
en agrarisch natuurbeheer is in ieder geval strijdig met de prioriteiten die
van de zijde van de regering in dit kader graag zouden worden gesteld.
 
 
 
 
 
 De heer Stellingwerf (RPF):
 
 Voorzitter! Dat laatste begrijp ik. Ik kan mij daar wel iets bij voorstellen
en op zichzelf ben ik eventueel in voor alternatieve dekkingen. Misschien
kan daarover nog gesproken worden. Ik constateer nu, dat de minister niet
ingaat op mijn opmerking over de vervuiling van het budget en dat hij op een
ander punt ook niet echt duidelijk is. Terwijl er feitelijk 1800 aandachtssoorten
zijn, is er namelijk slechts echt aandacht voor enkele tientallen soorten.
Er is dus een enorme kloof tussen wat nodig zou zijn en wat daadwerkelijk
kan op basis van het huidige budget.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Voorzitter! Toch meen ik dat met het beleid en de middelen die wij nu
inzetten een goed soortenbeleid te voeren is.
 
 Ik ben de heer Van Middelkoop nog een antwoord schuldig op het punt van
de flora- en faunawet. Hij heeft gevraagd of de Kamer nog dit kwartaal de
memorie van antwoord op het voorstel voor de flora- en faunawet kan krijgen.
Ik kan mij voorstellen dat de Kamer in het kader van de behandeling van het
voorstel voor de flora- en faunawet met ongeduld wachtte op de memorie van
antwoord. Toch was het naar mijn oordeel goed dit wetsvoorstel nog een keer
zorgvuldig te bekijken, ook vanuit het oogpunt van deregulering. Met kracht
wil ik erop wijzen, dat hierbij uiteraard moet worden gelet op de vitale elementen
in dit wetsvoorstel. De vitale elementen zijn ook bij de diverse debatten
met de Kamer en ook in het voorlopig verslag naar aanleiding van de behandeling
van de flora- en faunawet naar voren gekomen. Ik wijs onder andere op het
belangrijke punt van de intrinsieke waarde van dieren. Mevrouw Swildens eindigde
haar inbreng in eerste termijn met een opmerking daarover. Zij vroeg mij:
kan de minister beamen dat dit een belangrijke rol in het beleid moet blijven
spelen? Dat kan ik volstrekt beamen. Dit is maar een voorbeeld van een aantal
vitale elementen van dit wetsvoorstel. Toch leek het mij verstandig dit wetsvoorstel
vooral te bezien uit een oogpunt van deregulering. Zijn er geen andere mogelijkheden
om de vitale elementen die we een rol willen laten spelen, gestalte te geven?
Met het oog op die vraag heeft de memorie van antwoord enig tijd op zich laten
wachten. Als de behandeling van het wetsvoorstel gewoon wordt voortgezet,
zal de Kamer in ieder geval dit kwartaal de memorie van antwoord ontvangen.
Ook in het andere geval zal ik de Kamer uiteraard uitvoerig
laten weten hoe datgene wat voorzien is bij het voorstellen van deze wet uitgevoerd
kan worden en hoe de vitale elementen gestalte kunnen krijgen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Voorzitter! Dit antwoord verbaast mij een beetje. In de toelichting bij
het onderdeel over wetgeving stond keurig vermeld dat de memorie van antwoord
in het laatste kwartaal van dit jaar de Kamer zou worden aangeboden. Punt.
Wat dat betreft heb ik naar de bekende weg gevraagd. Natuurlijk heb ik een
paar maanden geleden ook in de krant gelezen, dat er sprake zou zijn van heroverweging.
De ruimte daarvoor kan de minister van mij krijgen. Ik werd echter ongerust,
omdat er stond, dat het wetsvoorstel vrijwel geheel zou worden ingetrokken
en dat zou worden volstaan met een vrij eenvoudige wijziging van de Jachtwet.
Dat zou het hele verhaal dan zijn. Als dat het geval is, zou ik zeer teleurgesteld
zijn. Kan de minister op dit punt mijn ongerustheid wegnemen?
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Dat kan ik zeker, voorzitter. Nogmaals, er is sprake van een heroverweging.
De vraag is: is dit voor het bereiken van datgene wat de Kamer blijkens het
voorlopig verslag wil de beste route? Moeten wij op deze manier tot de opstelling
van de wet komen? De heroverweging kan leiden tot de conclusie dat het opstellen
van een flora- en faunawet de beste route is om te bereiken wat we in dit
kader willen bereiken. We zouden het eens kunnen zijn met de opzet ervan en
de gedachte die eraan ten grondslag ligt. En dan komt regulier de memorie
van antwoord. De vitale elementen die de Kamer ook wil, worden in ieder geval
behouden. Het kan zijn dat er nieuwe elementen worden ingebracht, zoals de
intrinsieke waarde. Mochten er evenwel mogelijkheden zijn om daar andere oplossingen
voor te vinden, dan zal ik de Kamer daarvan op de hoogte stellen. Naar mijn
oordeel zal dat in ieder geval voor het einde van dit jaar moeten geschieden.
Dan moet overigens over veel meer wetten gesproken worden dan alleen de Jachtwet,
anders zou het een uiterst beperkte uitleg van de gang van zaken zijn.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt van 16.48 uur tot 17.00 uur geschorst.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik dank de minister voor zijn beantwoording, zowel
mondeling als schriftelijk. De schriftelijke antwoorden zijn vandaag op tijd
bezorgd. Ik vroeg me even af wat er dan nog te bediscussiëren valt, maar
er zijn toch nog wel wat onderwerpen aan de orde geweest. Toch geeft de beantwoording
mijn fractie aanleiding om nog een reactie te geven.
 
 De uitleg van de minister als het gaat om de lastenverlichting is aldus:
er kan inderdaad qua tijd en geld een spreiding zijn over nogal wat bedrijven.
Dat is voor onze fractie onaanvaardbaar, want perspectiefvolle bedrijven met
een tijdelijk slechte inkomenspositie zouden dus onvoldoende kunnen profiteren
van dit lastenverlichtingspakket. Daarmee sluit ik aan bij de kritiek van
de collega's Blauw en Woltjer, die zich daarover in eerste termijn ook hebben
uitgesproken. Ik wil daarom de volgende motie indienen.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 overwegende, dat het voorgestelde specifieke lastenverlichtingspakket
voor de land- en tuinbouw van 163 mln. onvoldoende effect heeft voor bedrijven
met een negatief resultaat;
 
 voorts overwegende, dat de 163 mln., gezien de negatieve bedrijfsresultaten
in de agrarische sector, niet volledig tot besteding zal komen;
 
 verzoekt de regering met nadere maatregelen te komen, opdat de genoemde
163 mln. lastenverlichting in 1996 zo volledig mogelijk door de agrarische
sector kan worden benut en eveneens aan bedrijven met een slechte inkomenspositie
ten goede kan komen,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door het lid Van Ardenne-van der Hoeven. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 8 (24400-XIV).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De heer Blauw (VVD):
 
 Vindt u het redelijk om een motie in te dienen over een onderwerp, waarvan
we overigens de zorg met meerdere collega's in de Kamer delen, en waarvan
de minister heeft toegezegd, binnenkort een notitie naar de Kamer te zenden,
opdat we daarover verder zouden kunnen discussiëren? Is dit niet wat
voorbarig?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):
 
 Dat lijkt mij niet. De minister heeft op zichzelf geen enkele concrete
toezegging gedaan. Dat is het kenmerk van dit debat geweest. Misschien heeft
u iets kunnen noteren; ik niet. De minister kan met iets komen, maar de vraag
is of dat een concreet voorstel zou zijn. De minister zou wat ons betreft
kunnen denken aan – wij geven die suggestie aan hem mee – handhaving
van het afgesproken tempo van medefinanciering voor het OVO-drieluik zoals
dat oorspronkelijk was bedoeld. Verder denken wij aan vrijstelling van energieheffing
voor agrarische bedrijven. Dat was een voorstel van de heer Woltjer, maar
ik weet niet of hij daar nu nog achter staat, sinds hij vandaag heeft ingestemd
met de ecotax.
 
 
 
 
 
 De heer Woltjer (PvdA):
 
 Hebt u gezien, welke moties daarover zijn aangenomen?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):
 
 Er zijn geen moties over aangenomen!
 
 
 
 
 
 De heer Woltjer (PvdA):
 
 Daar staat het letterlijk in. De minister was wel kritisch, maar de Partij
van de Arbeid heeft, samen met andere fracties, daarover wel degelijk een
uitspraak gedaan. Dat had u kunnen weten. We hebben daarvoor gevochten, en
we hebben daarvoor in de Kamer een meerderheid gevonden.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):
 
 Gisteren heeft u nog gezegd dat dat een goede suggestie zou zijn. Die
mogelijkheid vervalt dus, en dat is buitengewoon jammer.
 
 Ik ga door met het lijstje. Wij denken aan hagelschadeverzekeringen voorVan
Ardenne-van der Hoeven fruittelers en aan de BZ-regeling, waarin wat lastenverlichtingen
kunnen worden verwerkt, zoals lagere rentepercentages en uitstel
van aflossing. In het borgstellingsfonds zou eventueel een schuldsaneringsmogelijkheid
kunnen worden opgenomen. Wij denken aan de keuringskosten, en nogmaals, aan
het verminderen van de kosten met betrekking tot het onderzoek kwekersrecht.
Ook in de sfeer van vergunningverleningen zou nog het een en ander kunnen
worden gedaan. Het zijn slechts suggesties, waarvan ik hoop dat de minister
er iets mee kan doen.
 
 Over de herstructurering is geen concrete suggestie gedaan. Dat is jammer;
door meerdere collega's is gevraagd om een aantal belangrijke elementen versneld
aan te pakken. De minister heeft toegezegd dat hij de vaart er wel in houdt.
Maar wij zouden op dit punt toch graag een motie willen indienen. Over de
grondbank zal collega Van der Vlies straks nog mede namens mij een motie indienen.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 overwegende, dat in een aantal agrarische sectoren, zoals de intensieve
veehouderij, de glastuinbouw en de fruitteelt, sprake is van structurele problemen
die de omslag naar een meer marktgerichte produktie bemoeilijken;
 
 overwegende, dat deze sectoren zelf met herstructureringsplannen komen;
 
 verzoekt de regering middelen te reserveren voor een herstructureringsfonds,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door het lid Van Ardenne-van der Hoeven. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 9 (24400-XIV).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):
 
 Voorzitter! Dan kom ik op de kaderregeling. Wij delen de zorg van collega
Blauw dat deze te lang op zich zal laten wachten. Uit het debat blijkt verder
dat bestaande budgetten, die herschikt zouden moeten worden, niet worden benut.
De minister gebruikt zo maar 10 mln. voor de fusie DLV/SEV, omdat dit bedrag
kennelijk nog ergens ligt. Wij dienen daarom de volgende motie in, want wij
zijn van mening dat deze regeling eerder van kracht moet worden dan de minister
heeft voorzien.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 van oordeel, dat met het oog op innovatie een spoedige invoering van de
Kaderregeling voor vernieuwende projecten noodzakelijk en wenselijk is;
 
 overwegende, dat bestaande regelingen reeds zijn gestopt voordat de nieuwe
regeling in werking treedt;
 
 verzoekt de regering de Kaderregeling beleidsintensivering met ingang
van 1 januari 1996 van kracht te laten zijn,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door het lid Van Ardenne-van der Hoeven. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 10 (24400-XIV).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):
 
 Voorzitter! Wij maken ons ook zorgen over de beschikbare middelen. Een
bedrag van 100 mln. is voorzien. Wij stellen voor om een bedrag van 30 mln.
toe te voegen uit cluster 3. Ik heb van de minister begrepen dat het inderdaad
om vernieuwende projecten gaat. Landbouw, natuur en visserij zouden dan kunnen
putten uit deze regeling.
 
 
 
 
 Voorzitter: Lansink
 
 
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 overwegende, dat beleidsintensivering binnen de begroting van LNV niet
alleen wenselijk is op het onderdeel natuur, maar ook voor land- en tuinbouw
en visserij en dat de nieuw te ontwikkelen Kaderregeling dit mogelijk maakt;
 
 verzoekt de regering de 30 mln. voor beleidsintensivering uit Cluster
III toe te voegen aan de Kaderregeling zodat de beleidsintensivering voor
de verschillende begrotingsonderdelen kan worden aangewend,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door het lid Van Ardenne-van der Hoeven. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 11 (24400-XIV).
 
 
 
 
 
 
 
 De heer Woltjer (PvdA):
 
 Voorzitter! De minister heeft in de begroting aangegeven waar die 19 mln.
voor wordt bestemd. Hij heeft ook toegezegd dat hij de Kamer daarover nog
verder zal informeren. Mevrouw Van Ardenne wil het bedrag nu overhevelen naar
de kaderregeling. Wat wil zij daarmee bereiken, want zij wil dat bedrag ook
gebruiken voor de natuurproduktie door de boeren?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):
 
 Wij komen nog te spreken over de kaderregeling. Dan stellen wij ook de
criteria vast. Mijn fractie vindt het belangrijk om dan over een groter budget
te kunnen beschikken dan alleen die 100 mln. Als het bedrag wordt overgeheveld,
dan kan 130 mln. worden besteed. Daar kun je vervolgens criteria toepassen.
Ook kunnen wij er afspraken over maken. De Kamer kan nu over die 30 mln. geen
oordeel uitspreken, omdat dit bedrag apart van de kaderregeling is gezet.
 
 
 
 
 
 De heer Woltjer (PvdA):
 
 Ik heb mij vergist. Ik begrijp nu dat mevrouw Van Ardenne het bedrag van
30 mln. helemaal in de kaderregeling wil zetten. Dat betekent dat het geld
dat de minister nodig heeft voor het beheer van onze natuurgebieden wordt
verminderd. De minister komt daar dan geld voor te kort, want dat is er niet
meer. Dat geld zit in de kaderregeling. Het beheer van onze natuurgebieden
gaat mevrouw Van Ardenne dus niet ter harte.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):
 
 Jawel. De kaderregeling is bedoeld Van Ardenne-van der Hoevenvoor zowel
landbouw als visserij en natuur. Waar landbouw en natuur elkaar
raken, zit je in dat bedrag van cluster 3. Dat ben ik met de heer Woltjer
eens, maar het zou evengoed in het kader van vernieuwende projecten binnen
de kaderregeling kunnen vallen.
 
 
 
 
 
 De heer Woltjer (PvdA):
 
 Als ik mevrouw Van Ardenne goed begrijp, dan wil zij dat geld wel voor
hetzelfde gebruiken, maar via een andere lijn, onder een ander hoofdstukje,
met een andere titel. Dat gaat mij boekhoudkundig echter boven mijn pet.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):
 
 Wij denken zelfs dat wij die bedragen flexibeler kunnen benutten dan nu
gebeurt.
 
 Innovatie is eveneens gediend met een goed kennissysteem. Het feit dat
de minister de banden tussen het OVO-drieluik wil doorsnijden – dat
staat in de begroting – baart ons zorgen. Vandaar de volgende motie.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 overwegende, dat het OVO-drieluik een uniek kennissysteem is dat van groot
belang is voor de agrarische sector en zowel nationaal als internationaal
als voorbeeld voor andere bedrijfstakken wordt gezien;
 
 verzoekt de regering de samenwerking tussen de OVO-onderdelen onderzoek,
voorlichting en onderwijs voor de toekomst veilig te stellen,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door het lid Van Ardenne-van der Hoeven. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 12 (24400-XIV).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De heer Blauw (VVD):
 
 In het dictum staat "veilig te stellen". Hoe bedoelt mevrouw van Ardenne
dat?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):
 
 Ik doel daarmee op de relatie tussen onderwijs, voorlichting en ontwikkeling.
De banden worden als het ware doorgesneden, de interactie tussen die drie
componenten lijkt uit elkaar geslagen te worden. Dat is onze zorg. Daar waar
je juist in die structuur de grootste voordelen van het kennissysteem kunt
hebben, zouden nu de voordelen uit elkaar worden geslagen. Dat is wat er nu
gebeurt door het doorsnijden van de banden, het apart zetten van de drie elementen
die juist zo bepalend zijn voor het kennisstructuursysteem in ons land. Er
zijn andere landen die er niet naar kijken.
 
 
 
 
 
 De heer Blauw (VVD):
 
 Dit is nieuw voor mij. Ik wacht even op het antwoord van de minister,
maar ik vind het niet bepaald logisch. Anders zou het geweest zijn als u gezegd
zou hebben dat je het veilig moet stellen en er de portemonnee bij had gelegd.
Voor u is het echter geen kwestie van geld. Het is voor u een kwestie van
vermeend doorknippen. Ik weet niet wat ik ermee aan moet.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):
 
 Ik heb het wel begrepen. De minister is daarmee bezig en het staat ook
zwart op wit in de begroting.
 
 
 
 
 
 De heer Ter Veer (D66):
 
 Het is toch een aantal jaren geleden CDA-beleid geweest om de DLV te verzelfstandigen.
Die kregen wat centen mee en daar werd tegen gezegd: ga heen, zoek je heil
op de markt en wordt verder gelukkig. De DLO wordt nog verzelfstandigd. Ik
heb afgelopen maandag gevraagd of wij daar niet nog eens naar moeten kijken
en of wij daar wel goed aan doen. Toen is de fractie van mevrouw Van Ardenne
mij niet bijgevallen, maar ze heeft juist gezegd: ga de markt op en ga ook
gelden verwerven voor je onderzoek. Dat is toch het doorsnijden van de banden
ten voeten uit? Dat probeert mevrouw Van Ardenne nu weer terug te draaien?
Ik vind het ook niet logisch.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):
 
 Ik heb niet zoveel tijd en daarom ga ik door met mijn laatste motie. Die
heeft betrekking op het debat dat wij hebben gevoerd met de minister over
de compensatiebedragen. Het lijkt ons niet logisch, aangezien er compensatiebedragen
worden toegekend in verband met de valutaschommelingen, die te besteden aan
andere doelen. De minister heeft dat in gedachten. Mijn fractie is van mening
dat het geld dat is bestemd voor compensatie ook bij de individuele ondernemers
terecht moet komen. Daarom dien ik de volgende motie in.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 overwegende, dat de compensatie die de EU biedt voor monetaire schommelingen,
bedoeld is om negatieve inkomenseffecten voor ondernemers in de agrarische
sector te mitigeren;
 
 verzoekt de regering deze compensatie voor de periode van drie jaar volledig
aan de individuele ondernemers ten goede te laten komen,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden Van Ardenne-van der Hoeven en
Van der Vlies. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 13 (24400-XIV).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):
 
 Ik heb al gezegd dat wij hebben gezien dat de minister met zijn plannenplan
een heel druk jaar voor de boeg heeft. Hij zal met enige voortvarendheid het
plannenplan nader moeten uitwerken. Ik heb begrepen dat hij dat, gezien zijn
uitspraak "een man een man, een woord een woord", ook zal doen. Wij zullen
zijn verrichtingen natuurlijk nadrukkelijk gadeslaan en wij wensen hem heel
veel succes met het komend jaar.
 
 
 
 
 
 De heer Blauw (VVD):
 
 Al die moties die mevrouw Van Ardenne nu heeft ingediend, zijn deels budgettair
neutraal en deels geldvragend. De dekking daarvoor moet ik terugvinden in
het verworpen CDA-plan?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):
 
 Ik heb geen enkele motie ingediend waar geen dekking voor is.
 
 
 
 
 
 De heer Blauw (VVD):
 
 Ik heb echter vastgesteld dat mevrouw Van Ardenne om nogal Van Ardenne-van
der Hoevenwat extra middelen heeft gevraagd, met name in de
eerste drie moties. Ik ben nieuwsgierig naar de dekking.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):
 
 Als er om een dekking wordt gevraagd, zal die ook geleverd worden. Ik
heb echter niet de indruk dat in de moties die ik heb ingediend, om middelen
wordt gevraagd waar geen dekking voor zou zijn.
 
 
 
 
 
 De heer Woltjer (PvdA):
 
 Voorzitter! Mijn collega's en ik hebben aan onze eerste termijn wat meer
tijd besteed dan wij misschien hadden bedoeld. Ik heb evenwel het gevoel dat
deze investering in tijd in elk geval heeft geleid tot een aantal toezeggingen
van de minister. Hij heeft een aantal zaken op een voor ons bevredigende wijze
geregeld en daarvoor dank ik de minister.
 
 Ik wil toch nog een paar dingen nader toelichten. De minister heeft in
zijn bijdrage gesproken over de noodzaak om een dubbelslag te maken in de
landbouw. Naar mijn mening is het landbouwbeleid gebaseerd op twee pijlers:
herstructurering en dynamiek en vernieuwing. Dat was de uitkomst van de discussie
over de nota Dynamiek en vernieuwing en dat is ook nu weer de uitkomst. Ik
ben erg blij dat het kabinet heeft gekozen voor deze basis voor het landbouwbeleid.
Wij mogen niet voorbijgaan aan de problematiek in bepaalde sectoren. Wij moeten
ons ook richten op vernieuwing en dynamisering van sectoren waar mensen in
de knel zitten.
 
 Ons is opgevallen dat in de memorie van toelichting dit aspect eigenlijk
nauwelijks is terug te vinden. Mijn bijdrage was daarom in eerste instantie
nogal kritisch. Gelukkig heeft de minister dit aspect ook uitdrukkelijk aangegeven
in zijn toelichting. Wij kunnen die kritiek nu dus terugnemen. Het gaat niet
altijd slecht met de landbouw, maar wij moeten toch ook naar de toekomst kijken.
Waar het nodig is, moeten wij de mensen die in de knel zitten helpen. Het
gaat tenslotte om mensen, die wij niet helpen met pappen en nathouden, maar
door sociale plannen en herstructureringsplannen. Ik heb van de minister heel
wat toezeggingen gekregen.
 
 Ik ben tevreden over het gesprek met de sociale partners. De minister
heeft aangegeven bereid te zijn om regelmatig met de voedingsbond over bepaalde
zaken te discussiëren, zodat men niet het gevoel heeft in de kou te worden
gezet.
 
 Voorzitter! Mogelijkerwijs is er nog een verschil van inzicht over de
samenvoeging van de twee voorlichtingsdiensten. Wellicht is de minister beter
op de hoogte van de laatste ontwikkelingen. De Kamer heeft zich ook bij de
behandeling van de nota Dynamiek en vernieuwing met nadruk uitgesproken voor
de fusie. De minister heeft dat vandaag ook weer gedaan. Wij hebben echter
het gevoel dat die voorlichtingsdiensten een aantal problemen van historische
aard hebben. Een en ander heeft te maken met de institutionele bindingen.
Die problemen moeten overwonnen worden. Waarop is het optimisme van de minister
gebaseerd? Kan hij daar meer inzicht in geven? Wij houden in ieder geval een
motie achter de hand waarin wordt gevraagd, het bedrag van 10 mln. te oormerken
voor het vergemakkelijken van de fusie.
 
 Ik heb begrepen dat de minister heeft toegezegd, de bedragen voor de bedrijven
die zich met biologische landbouw bezighouden, te verhogen. Dit geldt zowel
voor de bestaande bedrijven als voor de bedrijven die veevoedergewassen gaan
verbouwen. In eerste termijn heb ik aangekondigd, eventueel een motie op dit
punt in te dienen. Gezien deze toezegging is dat niet nodig.
 
 Ik rond af met de opmerking dat ik de minister nogmaals dank voor zijn
beantwoording.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA):
 
 Voorzitter! Ik dank de minister voor de beantwoording van mijn vragen.
Ik heb goede nota genomen van de uitspraak van de minister dat de afrondingsaankopen
niet in gevaar komen en dat het de tendens is om het beheer meer bij particulieren
te leggen. Ik wil de minister nogmaals voorhouden – ik hoop dat hij
het met mij eens is – dat er geen sprake kan zijn van dat soort particulier
beheer als de natuurdoeltypen zich daar uitdrukkelijk tegen verzetten. Als
er dan toch problemen tegen de afrondingsaankopen zouden bestaan, vraag ik
de minister wat er tegen het ontschotten van de diverse aankooppotjes is.
 
 Dan kom ik bij de bescherming van soorten. Er zijn meer bedreigde soorten
en er zijn minder middelen dan is uitgetrokken in het Natuurbeleidsplan. Ik
vind het een goede zaak dat de minister met de vijftien organisaties in gesprek
gaat om te kijken hoe een zo efficiënt mogelijke oplossing voor de bescherming
van die soorten gevonden kan worden, met name in de witte gebieden. De minister
denkt in dit verband ook aan de route van het agrarisch natuurbeheer. Het
mes snijdt dan aan twee kanten. Aan de ene kant worden de agrariërs in
de gelegenheid gesteld om natuurproduktie tot stand te brengen en aan de andere
kant zullen sommige soorten beschermd worden. Ik zeg er uitdrukkelijk bij
"sommige". Ik vraag mij af of het voldoende is en ook of in het kader van
het SPA een oplossing gevonden kan worden. Ik vraag de minister met nadruk
in te gaan op de opmerkingen die zijn gemaakt over de vervuiling van het budget.
 
 Wat de bosgroepen betreft is mijn fractie het ermee eens dat samenwerking
van groot belang is. Er moet meer projectmatig te werk worden gegaan. Naar
aanleiding van het antwoord van de minister op vraag 125, vraag ik hem om
de evaluatie ten aanzien van de samenwerking met de bosgroepen met de Kamer
te bespreken.
 
 Dan kom ik bij cluster 3. Wij hebben kennis genomen van het antwoord van
de minister dat er voor het beheer in de ecologische hoofdstructuur gelden
zijn veilig gesteld. Daar zetten wij een uitroepteken achter. Tevens hebben
wij genoteerd dat de minister zich sterk zal maken voor experimenten in het
kader van agrarische natuurproduktie en niet alleen in 1996. Ik help de minister
nog herinneren aan de toezegging die hij heeft gedaan om jaarlijks te rapporteren
over de handel in uitheemse bedreigde diersoorten.
 
 Voorzitter! Dit jaar is er niet officieel een LMP gepubliceerd, maar in
het kader van de decentralisatie zijn er wel stukken verschenen op basis waarvan
men prioriteiten stelt. Tegen deze achtergrond verzoek ik de minister om ons
het officieuze INP ter kennisname toe te sturen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Ik dank de minister voor de beantwoording van
mijn vragen. Voor mijn fractie is het essentieel dat de noodzakelijke herstructurering
en vernieuwing van de landbouw samengaat met een ecologische omslag. De minister
heeft ons op dit punt nog niet geheel gerustgesteld en daarom wil ik ten aanzien
van de biologische landbouw een motie indienen. Overigens maak ik hem mijn
complimenten voor de inzet op het terrein van het agrarisch natuurbeheer.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 overwegende, dat de groei van de biologische landbouw in Nederland achterblijft
bij die in andere Europese landen;
 
 overwegende, dat versterking van de concurrentiekracht van de biologische
landbouw door de regering terecht als prioriteit wordt aangemerkt;
 
 verzoekt de regering de evaluatie van de beleidsnotitie Biologische landbouw
vergezeld te doen gaan van een plan van aanpak, waarin streefcijfers worden
aangegeven met betrekking tot de groei van de biologische sector voor de komende
jaren en de middelen en instrumenten die voor het bereiken van die doelen
zullen worden aangewend,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden M.B. Vos en Stellingwerf. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 14 (24400-XIV).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De heer Woltjer (PvdA):
 
 Voorzitter! De minister heeft die toezegging al gedaan. Wat voegt die
motie nu nog precies toe? De instrumenten die erbij horen, moeten deels in
Europees verband worden gefinancierd. De minister heeft al toegezegd dat hij
zal proberen, daar toestemming voor te krijgen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 Ik ben natuurlijk heel blij met de toezegging van de minister, ook naar
aanleiding van vragen van de heer Woltjer, dat er meer geld zal komen voor
die omschakelingsregeling. Dat is prima. Ik mis in zijn verhaal alleen een
gericht beleid, waarin hij vaststelt wat zijn doelen en zijn streefcijfers
zijn. Dat type beleid zie ik wel in Oostenrijk en in Denemarken. Ik denk dat
het voor Nederland toch ook van groot belang is dat wij meer een totaal plan
bezien, met streefcijfers en gericht op de hele sector. Dat zou ik dan nog
als aanvulling op de toezegging van de minister willen zien.
 
 Voorzitter! Ik wil ook een motie indienen op het terrein van het internationaal
natuurbeheer.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 overwegende, dat een substantieel gedeelte van de 0,1% BNP voor internationaal
natuur- en milieubeleid buiten de 0,8% ODA moet worden gevonden;
 
 overwegende, dat ook het ministerie van LNV een belangrijke bijdrage dient
te leveren door op dit terrein additioneel beleid te ontwikkelen en dit binnen
de ministeriële taakgroep af te stemmen;
 
 verzoekt de regering middelen te ramen waarmee het PIN-beleid vanaf 1997
verder kan worden uitgebouwd,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door het lid M.B. Vos. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 15 (24400-XIV).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Ik heb verder een amendement ingediend om voor het kaderplan
NME, waar het uitdrukkelijk gaat om additioneel beleid, om een extra impuls,
het bedrag van 300 mln. dat de minister nu beschikbaar heeft gesteld, met
1 mln. uit te breiden. Ten slotte wacht ik met spanning de antwoorden op mijn
vragen over het gewasbeschermingsmiddelenbeleid af.
 
 
 
 
 
 De heer Blauw (VVD):
 
 Mijnheer de voorzitter! Allereerst wil ik de minister bijzonder danken
voor zijn uitgebreide beantwoording, deels schriftelijk en deels mondeling.
Er is nog een aantal punten waarvoor ik wat extra aandacht wil vragen.
 
 Ten eerste stel ik vast dat de VVD-fractie zorgen heeft over de verschillende
tempi, de afbouw van het Landbouwschap, de facelifting en de wetgeving van
de nieuwe PBO. Wij hebben geen antwoord gehad op de vraag of de minister van
mening is dat zijn ministerie daar grote risico's bij loopt. Wellicht heeft
de minister het in het kader van de onderhandelingen en van de toekomst niet
verstandig geacht, de achterzijde van zijn tong te laten zien. Ik zal mijn
vraag herformuleren. Deelt de minister de mening dat, indien er geen eenduidige
ontwikkeling is – èn afbraak èn nieuwbouw – het
ministerie van LNV vergaande financiële gevolgen hiervan zou kunnen gaan
ondervinden? Ik hoor daarop graag een antwoord.
 
 Wij hebben een punt ingebracht met betrekking tot het reiskostenforfait.
In de schriftelijke beantwoording heeft de minister aangegeven dat hij het
op dit moment niet opportuun acht om een keuze te maken, gelet op de discussie
die gaande is. Ik zal hem in ieder geval het standpunt van de VVD-fractie
meegeven. Als hij zou kunnen bewerkstelligen dat er via staatssecretaris Vermeend
en de commissie-Van Lunteren op basis van een medische indicatie vrijstellingen
komen voor de bedrijfsverzorgingsdiensten, dan zouden wij elkaar op dat punt
vrij spoedig kunnen vinden.
 
 Een volgend punt is het pachtersvoordeel. De minister zegt: dat is toch
allemaal moeilijk, moeilijk. Ik wil daarover geen misverstand laten bestaan
en vraag op dat punt om een kameruitspraak. Als je bij twee van de drie lijnen
de tienjaarlijkse afbouw accepteert, dan is het in onze zienswijze namelijk
volstrekt logisch dat je het bij de derde lijn ook doet. De motie luidt als
volgt.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 overwegende, dat na de totstandkoming van Blauwde nieuwe Pachtwet een
anti-speculatiebeding van 10 jaar is geaccepteerd; 
 
 overwegende, dat ook de fiscale claim voor het tweede-pachtersvoordeel
in 10 jaar wordt afgebouwd;
 
 van oordeel, dat het eerste-pachtersvoordeel op een identiek principe
tot stand gekomen is, maar nu nog een levenslange werkingsduur heeft;
 
 verzoekt de regering de fiscale claim van het eerste-pachtersvoordeel
ook in een 10-jarige termijn af te bouwen,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door het lid Blauw. Naar mij blijkt, wordt zij
voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 16 (24400-XIV).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De heer Blauw (VVD):
 
 Voorzitter! Mij rest slechts mijn erkentelijkheid aan de woordvoerder
van de CDA-fractie uit te spreken, die gisteren nog van mening was dat 200
mln. op jaarbasis extra nodig was, gerelateerd aan het plan van aanpak, maar
nu vijf moties indient voor de uitvoering waarvan kennelijk geen geld nodig
is. Daaruit trek ik de conclusie dat het plan van aanpak nu echt weg is.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):
 
 Voorzitter! Dat is een zeer snelle conclusie van de heer Blauw. Hoe komt
het toch dat de heer Blauw zelf gisteren bij het debat om extra gelden heeft
gevraagd en dat vandaag niet meer nodig vindt?
 
 
 
 
 
 De heer Blauw (VVD):
 
 Ik heb niet om extra geld gevraagd.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):
 
 Jazeker! U heeft aan de minister gevraagd om gelden te zoeken die kunnen
worden vrijgemaakt voor de herstructurering, en dat is hetzelfde als wat wij
in de motie hebben opgeschreven. Het bedrag van 200 mln. staat natuurlijk
wat ons betreft recht overeind. Het staat niet in de motie; dat ben ik met
u eens. Maar uiteindelijk gaat het om hetzelfde.
 
 Het lijkt wel alsof u twee figuren in één bent. In het verleden
heeft u altijd zelf plannen van aanpak en alternatieve begrotingen gepresenteerd
en bij alle behandelingen aan de orde gesteld. Dat is een consequente lijn,
die wij altijd hebben gewaardeerd. Op diezelfde wijze zal onze fractie ons
plan van aanpak bij de behandeling van alle begrotingshoofdstukken aan de
orde stellen. U mag dat van ons verwachten en u kunt het ons niet verwijten.
Nu u zelf vindt dat het belangrijk is dat er gelden worden vrijgemaakt voor
herstructurering, moet u ook consequent zijn.
 
 
 
 
 
 De heer Blauw (VVD):
 
 Ja, daarover kan geen enkel misverstand bestaan. Ik heb uit de mondelinge
en uit de schriftelijke beantwoording begrepen dat de minister het plan uitermate
serieus neemt en op z'n minst ook vindt dat de overheid nu aan zet is. De
minister heeft toegezegd, voor half november enigerlei reactie aan de Kamer
te zenden, zo volledig mogelijk of anders een eerste reactie, opdat wij die
voorafgaande aan het kerstreces in behandeling kunnen nemen. Wat moet ik nog
meer vragen?
 
 Mevrouw Van Ardenne heeft het over consistentie. Ik heb gisteren wel over
geld gesproken. Ik heb gezegd dat het voor het eerst in decennia is, dat een
kabinet dat veertien maanden regeert, 1,2 mld. aan geldmiddelen vrijmaakt
voor de agrarische sector. Dat is nog eens iets anders dan 250 mln. in vijf
jaar.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):
 
 U heeft ook geconstateerd dat dit geld niet terechtkomt waar het terecht
moet komen.
 
 
 
 
 
 De heer Blauw (VVD):
 
 Zo is het. Daarom heb ik de minister per interruptie gevraagd om zijn
verdediging op dat punt in een korte nota op te schrijven, opdat wij er later
over zouden kunnen spreken.
 
 Twee jaar geleden discussieerden wij over 250 mln. in vijf jaar; 50 mln.
lastenverlichting voor de agrarische sector, waarvan 19 mln. exogeen gefinancierd.
Nu is er 1,2 mld. vrijgemaakt, waarvan 700 mln. structureel en 500 mln. achterstallig
onderhoud, om het zo maar te noemen. De financiering: structuurschema Groene
ruimte en het mestbeleid. Mag ik u in alle oprechtheid eens vragen of u het
echt redelijk vindt om daar overheen nog weer een miljard te vragen, gelet
op uw verleden? Dat kan toch niet?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):
 
 Als er op dit moment geen problemen in de sector zouden zijn, zouden wij
natuurlijk niet om 1 mld. hebben gevraagd. Als u zegt, mijnheer Blauw, dat
er geen problemen in de landbouw zijn en dat deze begroting voldoende is,
kunnen wij ook de komende tijd niet met elkaar discussiëren over een
herstructureringsplan. Daar loopt u nu al voor weg.
 
 
 
 
 
 De heer Blauw (VVD):
 
 Ik loop er niet voor weg!
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):
 
 De heer Blauw loopt weg voor een herstructureringsplan in de tuinbouw
en de varkenshouderij, dan wel in de fruitteelt, waarvan wij nu al weten dat
die op onze weg komt. Hij zegt: wij hebben toch 1,2 mld.; dat is fantastisch.
Maar daarmee redt hij de sector niet. Dat is een- en andermaal geconstateerd
in dit debat en de heer Blauw loopt weg voor die verantwoordelijkheid.
 
 
 
 
 
 De heer Blauw (VVD):
 
 De heer Blauw loopt niet weg voor die verantwoordelijkheid. Hij stelt
nu op basis van deze interruptie vast, dat u de gedachtengang van de VVD-fractie
beaamt dat er 1,2 mld. in veertien maanden is vrijgemaakt. Dat zei u net.
 
 Verder spreken wij over tuinbouw en de minister heeft zijn verantwoordelijkheid;
daar hebben wij over gesproken. U kunt niet van de fractie van de VVD verwachten
dat zij dit nu eventjes tot op duizenden, honderdduizenden guldens nauwkeurig
invult. Wij hebben klip en klaar gezegd dat het kabinet nu aan zet is en dat
kabinet zal een bijdrage moeten leveren. Wij vluchten dus niet en dus is uw
conclusie niet juist.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 U zegt dat de overheid een bijdrage zal hebben te leveren en dat vertaalt
zich in geld. Daarin is mijns inziens in deze begroting nog niet voorzien.
Dat moet er dus gaan komen. Dat heb ik toch goed begrepen?
 
 
 
 
 
 De heer Blauw (VVD):
 
 Ik ben het met u eens dat dat de inzet is. U zegt dat daarin in deze begroting
niet is voorzien. Daar hebben wij het gisteren al even over gehad, naar aanleiding
van een interruptie van uw zijde. Daar kan met begrotingswijzigingen nog wel
wat aan worden gedaan. Kort samengevat: wij lopen niet weg,
helemaal niet. Wij blijven alles op tijd behandelen, op grond van een bepaalde
consistentie. Nogmaals, voorzitter, ik stel het bijzonder op prijs dat ook
de fractie van het CDA met mij van oordeel is dat er nu 1,2 mld. is vrijgemaakt
en dat dit de laatste decennia niet is gerealiseerd. Ik zou de fractie van
het CDA willen voorhouden: beken dat nu eens eerlijk!
 
 
 
 
 
 De heer Keur (VVD):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik dank de minister voor zijn antwoorden, in het
bijzonder waar het ging om het Europese beleid. Het is mij opgevallen dat
gisteren en vandaag dat Europese gemeenschappelijk landbouwbeleid als een
rode draad door de discussie is gelopen. Daaruit is steeds de problematiek
uit voortgekomen. Ik kijk dan ook reikhalzend uit naar de EMU. Of die nog
voor het einde van deze eeuw wordt gerealiseerd, betwijfel ik maar ik hoop
daar wel op.
 
 Ik zal het kort houden en mij beperken tot drie punten. Allereerst noem
ik de EMU in verband met de valutaschommelingen die in dit huis veel discussie
opleveren, in relatie met de inkomens in de verschillende sectoren. Ik heb
de minister horen zeggen dat hij voornemens is om vier scenario's te laten
uitwerken waar het gaat om de toekomst van het GLB. Ik kan het niet eens zijn
met de heer Woltjer die zegt: zet vier scenario's op elkaar maar laat de financiën
erbuiten. Ik denk dat dat onmogelijk is. Gisteren heb ik geprobeerd aan te
geven dat er verschillende cijfers zijn, voortkomend uit verschillende onderzoeken.
Enerzijds is er het LEI met zijn 6 tot 8 mld. Anderzijds is er het rapport
van Anderson en Tyers, opgesteld in opdracht van de Commissie, waarin gesproken
wordt over een bedrag van 37 mld. Ik wil niet zeggen dat het ene of het andere
waar is. Ik wil hiermee slechts aangeven dat het, als deze cijfers kloppen,
niet zo kan zijn dat dit landbouwbeleid zo doorgaat. Dat is economisch en
politiek niet aanvaardbaar.
 
 
 
 
 
 De heer Woltjer (PvdA):
 
 Ik heb niet gezegd dat de financiën niet belangrijk zijn. Ik heb
gesteld dat men het landbouwbeleid niet puur op grond van financiële
aspecten moet formuleren. Ik kom regelmatig stukken tegen, óók
van Financiën, waarin staat dat Nederland een te grote netto betaler
aan de EU is. Daar moet wat aan worden gedaan en dus moeten wij de structuurfondsen
maar corrigeren. Welnu, dat gaat mijns inziens puur uit van de financiële
problematiek. Ik heb onderstreept dat er ook àndere problemen zijn.
Dat heb ik met de minister besproken en de minister heeft daarop een toelichting
gegeven. Er zijn andere aspecten die nèt zo belangrijk zijn. Nog onlangs
heeft de minister een speech gehouden waaruit mijns inziens is gebleken dat
hij er de nadruk op gaat leggen dat er ook andere aspecten zijn. Misschien
valt de financiering van de uitbreiding met de Visegrad-landen wel mee maar
er zijn wel degelijk ook andere aspecten die moeten worden meegenomen bij
de herziening van het landbouwbeleid.
 
 
 
 
 
 De heer Keur (VVD):
 
 En wat vraagt u mij nu?
 
 
 
 
 
 De heer Woltjer (PvdA):
 
 Ik vraag niets maar geef een reactie omdat er misschien sprake was van
een misverstand.
 
 
 
 
 
 De heer Keur (VVD):
 
 Misverstanden moeten wij niet hebben want die zijn er al genoeg. Het is
dus een kwestie van en/en; daar zijn wij het over eens. Ik stel vast dat wij
in dit huis niet kunnen zeggen: er zijn van vandaag op morgen geen subsidies
in Europa; daar staat een streep door. Immers, voorzitter, die subsidies zijn
er wèl. Ik heb daarover gisteren al gezegd dat wij in die koek niet
meedelen. Daarom moet er aan die koek iets worden gedaan.
 
 Overigens is het feit dat een van de consumentenbedieners in dit land
plotseling vlees in Ierland gaat kopen, er het beste bewijs van wat wij in
Europa aan het doen zijn. Wij stellen een wirwar van regels en subsidieregelingen
op. In het ene land gaat men twee keer langs het loket en in het andere land
drie keer, met als gevolg dat het hier niet meer gekocht wordt. Wat zegt de
sector? Die heeft zich echt ingezet voor het opzetten van een kwaliteitscontrole-apparaat
in samenspraak met de desbetreffende inkoper. Wat blijkt nu? Het is even te
duur in Nederland en men koopt het gauw in Ierland. Dat is er het beste bewijs
van dat het hele vraagstuk op de agenda moet worden gezet en gehouden, want
het is in principe een verdelingsvraagstuk. Wij brengen geld in Europa en
sommige landen krijgen er wat uit. De verdeling is totaal zoek, zoals ik gisteren
heb willen aangeven.
 
 In een Duitse krant, die ik niet zelf lees, maar toegezonden kreeg, stond
iets wat samenhangt met het antwoord op vragen van de heer Van Middelkoop
over de agrificatie; ik heb er gisteren ook wat over gevraagd. Ik las met
stijgende verbijstering dat dit soort dingen in het buitenland wel van de
grond komen. In Duitsland zijn er nu 40 pompen voor biodiesel. Ik las in de
antwoorden dat de minister er van alles aan doet, maar dat Nederland wat te
klein is en dat er wel wat projectjes zijn, maar dat het vanuit het bedrijfsleven
moet komen. Dat begrijp ik, maar toch stel ik de minister de indringende vraag
of hij ons een notitie hierover kan sturen. Hoe zit het nu in elkaar? Welke
initiatiefjes zijn er? Wat kunnen wij coördineren? Kunnen wij net als
Duitsland 100 mln. investeren om het beter van de grond te krijgen? Ik kan
mij niet voorstellen dat bijvoorbeeld koolzaad uit Nederland niet geschikt
is om biodiesel in Nederland te proberen.
 
 Voorzitter! Ik zie dat u op de stopwatch kijkt. Ik heb net de tien kilometer
erop zitten. Dank u wel.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik keek helemaal niet op de stopwatch, want u had tijd genoeg.
 
 
 
 
 
 De heer Janmaat (CD):
 
 Mijnheer de voorzitter! De zorg die de CD gisteren heeft uitgesproken
en die ook in de agrarische sector in hoge mate aanwezig is, wordt niet weggenomen
door het begrotingshoofdstuk en evenmin door de hieraan toegevoegde uitleg
van de minister. Er is veel plannenmakerij; dat hoort eerder in socialistische
dan in liberale hoek thuis. Uiteindelijk staat het nog zeer in de kinderschoenen
en wij moeten nog zien dat er enig volwassen plan aan ontgroeit.
 
 Regeren is vooruitzien en dat missen wij bij de minister. Mag ik dat eens
met een voorbeeldje toelichten? Wij zien allemaal de grote problemen in de
tuinbouw. Wij zien dat daar vele faillissementen worden uitgesproken. Sommige
goed draaiende tuinbouwbedrijven zouden de desbetreffende percelen
graag overnemen, maar er schijnen projectontwikkelaars tussen te zitten, wat
de prijs natuurlijk opdrijft. Wat zegt nu de minister, die het probleem eigenlijk
bij voorbaat moet beheersen? Hij schuift zijn verantwoordelijkheid af, het
liefste naar de gemeenten. Op langere termijn zal hij eens bekijken wat hij
eraan zal doen. Dan is het kwaad natuurlijk allang geschied.
 
 Natuurlijk heeft de minister een gezond verstand en veel meer inzicht
dan de fractie van de CD. Ik vraag hem dan ook of hij beleid achterwege laat
om de Vinex-locaties van de grond te krijgen. Stelt de regering dus eigenlijk
bewust de agrarische sector achter om die locaties te bevorderen? Als het
niet zo is, hoor ik zeer graag dat de minister dit wegneemt.
 
 De CD ziet niet veel in biologische landbouw. Wij kennen een uitstekend
voorbeeld van een biologisch landbouwer. Dat was de heer Van Duin, ook afkomstig
uit GroenLinks, die jaren zo heeft gewerkt. Daar wordt zelden bij gezegd dat
de heer Van Duin op het moment van zijn biologische landbouwschap de uitkering
van een wethouder kreeg. Hij genoot vier jaar lang een zeer aanzienlijk inkomen
en heeft daarvan lopen tuinieren; laten wij het zo zeggen. Een gezonde economische
grondslag voor die vorm van landbouw ziet de CD helemaal niet. Het zal duidelijk
zijn dat wij de moties hierover niet zullen steunen.
 
 
 
 
 
 De heer Ter Veer (D66):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik dank de minister voor de gegeven antwoorden.
 
 Het zit de minister niet echt mee. Ik ga niet zo ver dat ik zeg dat de
minister een beklagenswaardige persoon zou zijn, maar ik voel toch wel een
beetje met hem mee in die zin dat ik het idee heb dat hij zo graag een positief
beeld van de sector landbouw zou schetsen en ook zou laten doorklinken in
deze begrotingsbehandeling. En dat mag maar niet lukken. Ik zou mij kunnen
voorstellen dat de minister al die minuten spreektijd misschien ook wel had
willen gebruiken om wat positieve opmerkingen over de landbouw te maken, al
was het maar om te melden dat wij er voor het eerst na 95 jaar weer in geslaagd
zijn om een Nederlandse fokstier naar Japan te exporteren. Ik noem maar wat.
 
 Maar zoals gezegd, dat is hem niet vergund, want in de tuinbouw is het
kommer en kwel en ook bij de mest ziet het er slecht uit. En dat laatste dan
in weerwil van het feit dat wij daarvoor toch 450 mln. hebben gereserveerd.
Ik vraag mij af wanneer het dan wel genoeg is. Een lastenverlichting van 163
mln. bovenop de generieke lastenverlichting, die grote inspanning die toch
al moet worden gepleegd. Ik betreur het buitengewoon en ik voorzie weer een
jaar lang een reflex bij de NOS-nieuwslezer die, als hij het woord "landbouw"
uitspreekt, een rouwgezicht zal oproepen.
 
 In aansluiting op de gedachtenwisseling over het gemeenschappelijk landbouwbeleid
en de toetreding van de Midden- en Oosteuropese landen, ben ik van oordeel
dat de toetreding ook wat gemakkelijker zou kunnen verlopen als sommige van
de maatregelen die wij nu kennen in het markt- en prijsbeleid, met name de
quota, met name in de zuivel, con amore ook van toepassing verklaard zouden
worden op zaken die bij de toetreding aan de orde komen, en als ze onderwerp
van studie zouden worden. Het Produktschap van zuivel is daarover positief.
Het zou toch aardig zijn om bijvoorbeeld op zo'n detail een iets concreter
antwoord van de minister te krijgen.
 
 De heer Blauw kwam met een brief inzake de PBO, het zichzelf verwoestend
Landbouwschap, waaruit zou blijken dat er een SER-advies nodig is voordat
dat proces kan worden voltooid. Ik zou toch graag een brief van de regering
hebben waarin mede betrokken wordt dat element dat ik te berde bracht in de
aangenomen motie van mevrouw De Vries van de VVD. Stel dat er inderdaad een
SER-advies nodig is, dan vraag ik maar vast op voorhand: Waar blijven wij
nu met dat primaat van de politiek waar Bolkestein en Wöltgens het al
zo lang zo behartigenswaardig over hebben gehad?
 
 Ik sluit mij aan bij de opmerkingen die collega Woltjer gemaakt heeft
over de DLV en de SEV.
 
 Vervolgens wil ik naar aanleiding van de discussie over Staatsbosbeheer
een motie indienen.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 overwegende, dat het beheer van natuurterreinen gebeurt door particulieren,
natuurbeschermingsorganisaties, de provinciale landschappen en Staatsbosbeheer:
 
 constaterende, dat deze veelheid van organisaties de mogelijkheid geeft
om diverse soorten – in de toekomst te verwerven – natuurterreinen
specifiek door een daartoe geëigende organisatie te laten beheren;
 
 van mening, dat in de toekomst een meer gerichte toedeling in de rede
ligt afhankelijk van de aard van de terreinen, onder meer waar deze meer of
minder gemakkelijk publieke steun en sympathie oproepen;
 
 verzoekt de regering het onderzoeksrapport met betrekking tot de voorgenomen
verzelfstandiging van Staatsbosbeheer op korte termijn aan de Kamer ter bespreking
aan te bieden en in afwachting daarvan geen onomkeerbare stappen te zetten,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door het lid Ter Veer. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 17 (24400-XIV).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De heer Ter Veer (D66):
 
 Dan nog een opmerking over de riolering in plattelandsgemeenten. Graag
vestig ik nog de aandacht op het feit dat bijvoorbeeld de gemeente Wieringermeer
hetzij 30 km rioleringsbuis, hetzij voor 30 mln. aan rioleringsbuis in haar
gemeentegrond moet stoppen en dat ze daar met geen mogelijkheid een gat in
ziet. Ik ben even vergeten wat de exacte probleemstelling op dit punt was.
In samenhang met de opmerking over de riooloverstorten zal ook mijn collega
Van Middelkoop daar straks nog op terugkomen.
 
 De regering zegt de operatie paashaas inzake de superheffing, met als
einddatum 1 april, welwillend te willen beschouwen. Ter VeerMaar dan moet
ik toch nog een vervolgvraag stellen, namelijk of die welwillend heid
ook betekent dat de regering in Brussel positieve stappen wil ondernemen om
de voorgestelde maatregel daar te bepleiten en die daardoor mogelijk te maken.
 
 Ter afsluiting wens ik de regering en deze minister succes in het komende
jaar.
 
 
 
 
 
 De heer Stellingwerf (RPF):
 
 Ik weet dat ik kort in de tijd zit, maar toch wil ik enkele opmerkingen
maken. Ook wij danken de minister voor de beantwoording, ook al was die voor
ons niet op alle punten bevredigend.
 
 De minister heeft zijn optimistische visie op de sector en de markt nog
eens naar voren gebracht. Hij ziet kansen, dat is de kern van zijn betoog.
Wij zijn met hem van mening dat wij niet onnodig pessimistisch moeten zijn,
maar onnodig optimistisch is ook niet goed. Realisme is hier op zijn plaats.
De realiteit is onder andere dat er vele tientallen bedrijven kapot gaan,
met name in de tuinbouw. De kern van het verschil in benadering komt tot uiting
in het schriftelijk antwoord op een van de vragen uit de eerste termijn. Daar
wordt gevraagd, of de minister wel ziet dat er op dit moment zelfs heel jonge
ondernemers over de kling worden gejaagd door de ontwikkelingen in de markt.
Ik vind het antwoord van de minister wat cynisch. Hij zegt namelijk: "Goed
ondernemerschap wordt in toenemende mate een bepalende factor voor rentabiliteit
en inkomensvorming in de Nederlandse landbouw." Impliciet lijkt het erop alsof
hij daarmee een waardeoordeel over die ondernemers velt, die het niet konden
redden. Het antwoord luidt verder: "Wat dat betreft gaat de land- en tuinbouw
meer lijken op andere sectoren van de Nederlandse economie." Ik denk dat juist
daar een van de problemen zit. De sector zal altijd een geheel eigen aard
behouden, al was het alleen maar omdat het hier om gezinsbedrijven gaat.
 
 Wij staan positief tegenover de procedure voor herstructurering in de
tuinbouw. Wij vinden echter dat er wat meer aandacht moet komen voor de korte
termijn. Collega Van der Vlies zal daarop straks nader ingaan, mede namens
onze fractie.
 
 Ten aanzien van het geld van cluster 3 is het ons niet geheel duidelijk
waarom het bedrag van 19 mln. niet bruikbaar is voor dekking van ons amendement.
De Kamer heeft volgens ons nog speelruimte. Dat blijkt wel uit de opmerking
van de minister dat nog geheel niet duidelijk is waaraan het precies wordt
uitgekeerd. Wij staan positief tegenover plattelandsvernieuwing en agrarisch
natuurbeheer. Wat dat betreft delen wij zijn visie. Er zou echter een deel
van dat geld naar het soortenbeleid moeten kunnen gaan. Juist onduidelijkheid
over het geld heeft geleid tot een impasse in het soortenbeleid. Een heldere
structuur en een duidelijke toedeling van gelden zijn naar onze mening nodig.
Ik wil hierover een motie indienen.
 
 De vervuiling van het huidige budget moet worden opgeschoond. Als wij
zien dat in een periode van acht jaar 1800 soorten aandacht moeten krijgen
en dat daarvoor slechts 2 mln. beschikbaar is, is het duidelijk dat dit onmogelijk
is. Wij zijn blij met het gesprek dat de minister heeft aangekondigd met de
veertien organisaties die een toekomstgericht beleid voorstaan. Dat is hopelijk
wel een open gesprek, waarbij niet in uitgesloten dat in 1997 en later meer
middelen op de begroting terecht kunnen komen.
 
 Voorzitter! Ik zou nu twee moties willen indienen.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 U heeft eigenlijk helemaal geen tijd meer om moties in te dienen. Maar
goed, het gaat af van uw spreektijd voor de rest van het jaar.
 
 
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 overwegende, dat op grond van het Natuurbeleidsplan voor de realisering
van het soortenbeleid vanaf 1991 jaarlijks ƒ 4 mln. beschikbaar zou
komen;
 
 overwegende, dat op dit moment van dat bedrag jaarlijks circa ƒ
2 mln. wordt uitgekeerd als vergoeding ten gevolge van wildschade;
 
 overwegende, dat het hier gaat om een oneigenlijke aanwending van de ten
behoeve van het soortenbeleid geraamde middelen;
 
 spreekt als haar oordeel uit dat de middelen die beschikbaar worden gesteld
voor een adequaat soortenbeleid ook daadwerkelijk dienen te worden aangewend
voor het soortenbeleid zoals dat in het Natuurbeleidsplan is geformuleerd,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden Stellingwerf, Van der Vlies, M.B.
Vos en Van Middelkoop. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 18 (24400-XIV).
 
 
 
 
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 overwegende, dat: 
 
 
 - in het Natuurbeleidsplan een soortenbeschermingsbeleid
is geformuleerd waarbij specifieke maatregelen noodzakelijk worden geacht
ten behoeve van de instandhouding van circa 1800 aandachtssoorten;
 
 
 - soortenbeleid expliciet bedoeld is als invulling, aanscherping en ondersteuning
van een goed gebiedenbeleid, zowel binnen als buiten de EHS;
 
 
 - het
beoogde samenhangende soortenbeschermingsbeleid tot nu toe, met name ten gevolge
van het ontbreken van de benodigde middelen, in voldoende mate van de grond
is gekomen;
 
 
 - een groot aantal samenwerkende natuur- en soortenbeschermingsorganisaties
recent een toekomstgerichte visie heeft ontwikkeld ten behoeve van de realisering
van een samenhangend soortenbeleid;
 
 
 
 verzoekt de regering voorts vanaf het begrotingsjaar 1997 structureel
dekkingsmiddelen op te nemen ten behoeve van de uitvoering van een adequaat
soortenbeleid,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door het lid Stellingwerf. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 19 (24400-XIV).
 
 
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik wil de minister graag dankzeggen
voor zijn beantwoording. Er gebeuren goede dingen, maar er zijn ook heel veel
zorgen, zorgen in huiskamers en op bedrijven. Daarbij kan er sprake zijn van
emotie. Dat is hier ook wel aan de orde geweest. We moeten echter met beide
benen op de grond staan en aan oplossingen werken. Hier en daar zijn er aanzetten,
maar op onderdelen zullen wij versnelling moeten aanbrengen of de puntjes
op de i moeten zetten. Op al deze aspecten kan ik nu niet meer ingaan. Ik
moet mij vanwege de beschikbare spreektijd concentreren op de twee moties
die nu voor mij liggen. De eerste gaat over de instelling van een grondbank.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 constaterende, dat de Nederlandse tuinbouw, gezien het grote aantal faillissementen
van tuinders dat dit jaar reeds is uitgesproken en dat in de zeer nabije toekomst
nog te verwachten is, feitelijk gezien onmiskenbaar in een crisissituatie
verkeert;
 
 constaterende, dat de tuinbouwsector zelf op verzoek van de minister van
Landbouw met een plan van aanpak is gekomen waarin naast andere maatregelen
de instelling van een Grondbank met nadruk wordt bepleit;
 
 overwegende, dat het nemen van maatregelen om de crisis in de tuinbouw
het hoofd te bieden, grote haast behoeft, maar dat in het bijzonder het verlies
van grond voor de tuinbouwsector een acute bedreiging vormt;
 
 verzoekt de regering de instelling van een Grondbank uit het besprekingstraject
met de tuinbouwsector in de tijd naar voren te halen en over dit onderwerp
op zeer korte termijn overleg te voeren,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden Van der Vlies, Van Ardenne-van
der Hoeven, Van Middelkoop en Stellingwerf. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende
ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 20 (24400-XIV).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Ter toelichting op de motie wijs ik erop, dat het overleg gevoerd zou
moeten worden met de sector, de betreffende gemeentebesturen en de banken.
Wellicht moeten er ook anderen bij betrokken worden.
 
 Voorzitter! Ik veronderstel dat u straks zult voorstellen om over de ingediende
moties en de begroting in de komende maanden te stemmen. Daarom vraag ik u
deze motie reeds aanstaande dinsdag op de agenda te zetten.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 U wilt dat er volgende week al over gestemd wordt?
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Ja. Dit is nodig vanwege de aard van het dictum. Stel dat wij hierover
pas gaan stemmen als wij in november de visserijparagraaf hebben behandeld.
Dan zou de motie helemaal achterhaald zijn.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik zal uw wensen doorgeven.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Voorzitter! Dan wil ik nog een motie indienen. Ik vind dat die voor zichzelf
spreekt.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 constaterende, dat de Nederlandse land- en tuinbouw voor een belangrijk
deel opereert op een internationale markt en daarop qua concurrentiekracht
een sterke uitgangspositie bezit, maar dat die concurrentiekracht tegelijkertijd
in een aantal sectoren onder zeer grote druk komt te staan;
 
 constaterende, dat in ons land de overheidsuitgaven voor agrarisch onderzoek
en ontwikkeling de laatste jaren zijn teruggelopen, terwijl tegelijkertijd
in andere landen diezelfde uitgaven zijn gestegen;
 
 overwegende, dat onderzoek en ontwikkeling juist een belangrijke bijdrage
kunnen leveren aan de handhaving en versterking van de Nederlandse concurrentiekracht;
 
 verzoekt de regering de mogelijkheid te onderzoeken de terugloop van de
(overheids)uitgaven voor onderzoek en ontwikkeling te keren en de Kamer hierover
te rapporteren, respectievelijk in meerjarenperspectief voorstellen te doen,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door het lid Van der Vlies. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 21 (24400-XIV).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Voorzitter! Ik dank de minister voor de gegeven antwoorden. Hij deed dat
op een heldere manier; ik heb daar waardering voor.
 
 Ik wil in deze korte tweede termijn een drietal zaken aan de orde stellen.
Allereerst kom ik op de tuinbouw. Ik voeg hier een persoonlijke noot aan toe.
Toen ik gisteren thuiskwam, vernam ik dat in mijn directe omgeving –
ik woon in zo'n tuindersdorp – een tweetal tuinders die ik sinds jaar
en dag tot mijn kennissenkring reken, met hun bedrijf waren gestopt. Het waren
moderne tuinders die de afgelopen jaren veel geïnvesteerd hadden. Ik
moet zeggen dat dit bericht hard aankwam, zeker zo lopende de begrotingsbehandeling.
Enkele jaren geleden reeds vroegen dezelfde tuinders, maar ook anderen mij
om in de Kamer in het bijzonder aandacht te geven aan de sociale kant van
bedrijfsbeëindiging. Ik heb dat bijvoorbeeld gedaan, toen wij een keer
met de ministers Lubbers en Bukman spraken over de gasprijzen. Nu ligt er
een herstructureringsplan voor. Mevrouw Van Ardenne heeft hierover een motie
ingediend die ik zeker zal steunen. Daarin wordt ook gevraagd, maar dan vooruitlopend
op een en ander, om een sociaal plan te ontwerpen. En dat wil ik in het bijzonder
graag steunen; vandaar ook dat stukje voorgeschiedenis. Ik doe dat door de
volgende motie in te dienen. 
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 kennis nemende van de plannen van het tuinbouwbedrijfsleven voor een herstructurering
van de Nederlandse glastuinbouw;
 
 overwegende, dat deze herstructurering een omvangrijke sanering van teeltbedrijven
betekent;
 
 van oordeel, dat een dergelijke sanering op sociaal verantwoorde wijze
dient plaats te vinden;
 
 verzoekt de regering met spoed te bevorderen dat relevante regelgeving
zodanig wordt aangepast dat het voorgestelde sociaal plan herstructurering
glastuinbouw in voldoende mate wordt gefaciliteerd,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door het lid Van Middelkoop. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 22 (24400-XIV).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Voorzitter! Ik kom op mijn tweede punt. Ik blijf aandacht vragen voor
het grote, maar nog altijd onderbelichte probleem van riooloverstort en gezondheidsschade
bij vee. Zoals reeds aangekondigd, doe ik dat ook nu weer en wel door samen
met collega Ter Veer de volgende motie in te dienen.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 overwegende, dat in het regeerakkoord een creatief vernieuwingsbeleid
ten aanzien van het platteland wordt voorgesteld;
 
 constaterende, dat tot op dit moment gemeenten in het kader van plattelandsvernieuwing
onvoldoende aandacht geven aan de oplossing van het probleem van de riooloverstorten;
 
 verzoekt de regering in het kader van het beleid van plattelandsvernieuwing: 
 
 
 1. een actieve bijdrage te leveren aan een snelle oplossing van dit milieuprobleem;
 
 
 2. te bevorderen dat betrouwbare wetenschappelijke gegevens beschikbaar
komen over de relatie tussen riooloverstortingen en gezondheidsschade bij
vee,
 
 
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden Van Middelkoop en Ter Veer. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 23 (24400-XIV).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Voorzitter! Ik ben dan bij mijn derde en laatste punt. Een lichte teleurstelling
liet zich moeilijk bedwingen, toen ik moest constateren dat de minister noch
schriftelijk noch mondeling heeft gereageerd op mijn toch vrij eenvoudige
vraag over het aan een vergunning onderwerpen van de invoer van transgene
dieren. Daarom dien ik samen met de heer Van der Vlies de volgende motie in.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 overwegende, dat ingevolge de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren
experimenten met genetisch gemanipuleerde dieren onderworpen moeten worden
aan een genetische toets;
 
 voorts overwegende, dat uit de aard van deze normatieve toets voortvloeit
dat geen onderscheid wordt gemaakt tussen dieren die in het binnenland of
in het buitenland genetisch zijn gemanipuleerd;
 
 verzoekt de regering te bevorderen dat ook bij invoer van deze dieren
een ethische toets plaatsvindt,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden Van Middelkoop en Van der Vlies.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 24 (24400-XIV).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Voorzitter! Ik voeg hier nog een opmerking aan toe. Het mag de aandacht
van de minister hebben dat ik het zo heb geformuleerd dat de regering wordt
gevraagd om het een en ander te bevorderen. Daarmee laat ik welbewust ruimte
om nog eens te toetsen of het Europeesrechtelijk allemaal wel kan. Naar mijn
gevoelen kan het wel, maar die ruimte wil ik de minister gunnen.
 
 
 
 
 
 De heer Ter Veer (D66):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik vind het vervelend om het op dit punt met de
heer Van Middelkoop oneens te zijn, omdat het onderwerp mij op zichzelf dierbaar
is. Ik meen evenwel een antwoord gelezen te hebben op de vragen die hij stelt.
Misschien was dat echter in een aparte brief, los van deze behandeling van
de begroting.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 U zult evenals ik de schriftelijk gegeven antwoorden hebben nagelopen
op de vragen die u zelf hebt gesteld. Welnu, ik heb hier geen antwoord op
gekregen. Nog niet zo lang geleden zijn er schriftelijke vragen gesteld over
deze materie. Hoe dan ook, de huidige stand van zaken is dat de minister kennelijk
voornemens is, hiervoor geen vergunning te vragen. Het leek mij goed om dat
in dit debat in elk geval met dit signaal te beantwoorden.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Voorzitter! Omdat ik de tekst van de moties nog niet voor mij heb, kan
ik daarop niet al te uitvoerig reageren.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Het is mogelijk dat dit later schriftelijk gebeurt. Ik moet zeggen dat
deze waarnemend voorzitter een nieuw record heeft gevestigd met het aankondigen
van moties die worden rondgedeeld. Ik heb alle begrip voor uw opmerking.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Voorzitter! Het was een ware stortvloed!
 
 Ik spreek mijn dank uit aan het adres van mevrouw Van Ardenne, die mij
aan het slot van haar tweede termijn succes en sterkte toewenste. Ik heb dat
zeer op prijs gesteld. Zij heeft een motie ingediend over hèt thema,
namelijk de vraag of de lastenverlichting voldoende is. Ik heb daar in eerste
termijn vrij uitvoerig op geantwoord. Ik ga ervan uit dat de
163 mln. volledig tot besteding komt. Indien zich daarbij problemen voordoen,
zal ik mij verstaan met mijn collega van Financiën.
 
 Ik heb ook uitvoerig aangegeven, welke onderdelen van het pakket van 163
mln. de mogelijkheid bieden voor bedrijven die weinig of geen inkomen hebben.
Ik heb verder gewezen op de verliescompensatie en de middelingsregeling. Ik
heb toegezegd, de Kamer een notitie te doen toekomen over de effecten van
het totale pakket. Die notitie zal de Kamer uiteraard krijgen. Ik geloof dat
de echte discussie over de invulling van de voorgestelde maatregelen overigens
ook zal moeten worden gevoerd bij het belastingplan. Nogmaals, dat heb ik
in mijn eerste termijn ook gezegd: daar waar sprake is van een langjarige
en structurele verliespositie en geen winstpositie, kan het fiscale instrument
geen oplossing bieden.
 
 Mevrouw Van Ardenne heeft over de herstructurering gezegd, te hopen dat
daaraan vaart zal worden gegeven. Ik kan haar dat nogmaals toezeggen, ook
al omdat ik denk dat dat nodig is. Dat is niet alleen nodig voor de sector
van de intensieve veehouderij, maar dat zal ook gebeuren in het kader van
de discussies die we zullen moeten voeren over de invulling van het bedrag
van 475 mln. Er zal verder met voortvarendheid gewerkt moeten worden aan het
plan van actie voor de toekomst van de Nederlandse tuinbouw.
 
 Het is nu veel te vroeg om te spreken over het reserveren van middelen
voor een herstructureringsfonds. Eerst zullen we de discussie met de sector
over dit rapport moeten voeren. Dat zal, nogmaals, met voortvarendheid geschieden,
waarna er een bepaalde conclusie moeten worden getrokken. Ik zal de Kamer
exact op de hoogte houden van de diverse stappen die de regering in dit kader
zal nemen.
 
 Zoals ik al heb aangegeven, heeft het enige tijd gevergd om de kaderregeling
goed in de steigers te zetten. Verder heb ik in mijn eerste termijn aangegeven
dat de hoofdlijnennotitie in het kader van de kaderregeling op een oor na
is gevild. Daarna wil ik daarover overleg plegen met de sector. Ik ben uiteraard
bereid om de Kamer op de hoogte te stellen van de voortgang. Het is overigens
niet mogelijk om deze regeling per 1 januari 1996 in te laten gaan.
 
 
 
 
 
 De heer Woltjer (PvdA):
 
 Er wordt regelmatig op gewezen – ook mevrouw Van Ardenne deed dat –
dat de kaderregeling nog niet is ingevuld in de begroting. Dat geldt echter
wel voor de begrotingslijnen ter zake. De subsidies op dat punt zijn inmiddels
ook geregeld en dus niet meer beschikbaar.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 De middelen staan op de begroting. Dat blijven ze ook. Het is alleen de
bedoeling om – die discussie hebben wij ook gehad in het kader van DLV/SEV –
de middelen op een gegeven ogenblik over te hevelen naar de kaderregeling.
Ten aanzien van DLV/SEV heb ik gezegd, omdat de kaderregeling er niet op tijd
is, dat wij ervoor moeten oppassen, met name naar aanleiding van het verzoek
van de heer Woltjer op dit punt, om niet de verkeerde beweging te maken. Daarmee
hoop ik inzicht te hebben gegeven in de werking van een en ander en in het
gegeven dat er niet opeens middelen op de begroting zijn verdwenen, of niet
worden uitgegeven, omdat er een kaderregeling zou moeten komen, voor zover
dat misverstand tenminste bestaat.
 
 Dan de motie op stuk nr. 11 over het overhevelen van een bedrag van 30
mln. uit cluster 3 naar de kaderregeling. Ik heb al aangegeven dat ik daar
grote bezwaren tegen heb. Een tweetal prioriteiten wordt er namelijk door
onderuit gehaald. De eerste – deze is overigens recentelijk bevestigd
door het aannemen in de Eerste Kamer van het structuurschema Groene ruimte –
heeft betrekking op het beheer van het structuurschema, de uitvoering van
de ecologische hoofdstructuur en het veilig stellen van het beheer in de komende
jaren. Wanneer ik hiervoor middelen mis, dan kan ik daar niet aan voldoen.
Daarnaast wijs ik op het thema agrarisch natuurbeheer en plattelandsvernieuwing.
Ten aanzien van het agrarisch natuurbeheer wil ik de mogelijkheid hebben om,
zoals ik al heb aangegeven, nog iets in het kader van het soortenbeleid te
doen. De aanneming van deze motie stuit bij mij dus op grote bezwaren.
 
 Dan kom ik bij de motie op stuk nr. 12. Wat dit betreft kan ik mevrouw
Van Ardenne niet volgen. Dat ligt ongetwijfeld aan mij, maar het is vrij uniek.
Ik begrijp niet wat de basis is van het betoog van mevrouw Van Ardenne op
dit punt. Zij had het over het door snijden van banden, er kennelijk van uitgaand
dat de minister van LNV de uniciteit van het OVO-drieluik, onderzoek, onderwijs,
voorlichting en ontwikkeling, onvoldoende zou zien. Het tegendeel is het geval.
Ook onder de vigeur van een verzelfstandigd en verder geprivatiseerd DLV is
het nodig om te zoeken naar banden en verbindingen. Ik ben op het kennisbeleid
tijdens deze begrotingsbehandeling niet zo diep ingegaan, omdat er zijdens
de Kamer niet zoveel aandacht aan is gegeven. Bovendien is er afgelopen maandag
uitvoerig gesproken over het kennisbeleid, met name over de rol van Landbouw
bij de nota Kennis in beweging. Dat is een van de vitale onderdelen van het
landbouwsysteem, ook voor het begin van de volgende eeuw. Het OVO-drieluik
vertoont volgens mij wel sleetse plekken. Wij zullen er in de komende jaren
aan moeten werken om dat hele complex, de kennisinfrastructuur rond de landbouw
te versterken. Dat betekent niet altijd dat er meer geld nodig is. Dat betekent
soms ook gewoon veel meer afstemming ten aanzien van hetgeen er bijvoorbeeld
bij de Landbouwuniversiteit en de DLO-instituten gebeurt. Er is hier en daar
nogal wat overlap en het is daarom nodig om daar met een frisse blik naar
te kijken. Mijn ervaring in het hele complex ten aanzien van de kennisinfrastructuur
is dat men dat ook wil, dat men daarvoor open staat. Welnu, investeren daarin
is heel hard nodig. Ik kan dus niet geheel inzien op welke basis deze motie
precies is gegrond.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):
 
 Ik wil haar graag toelichten. Het is de minister bekend dat de CDA-fractie
moeite heeft met de kortingen die worden toegepast op het OVO-drieluik. Daar
hebben wij al vaker over gesproken, maar daar gaat deze motie niet over. De
motie gaat over de relatie – het gaat daarbij om de beleidsinhoudelijke
kant – tussen onderwijs, voorlichting en ontwikkeling. Die moet zo optimaal
mogelijk zijn. Dat is altijd de kracht geweest en dat zal ook in de toekomst
de kracht moeten blijven. Als de minister nu zegt dat hij van plan
is om dat zo voort te zetten, omdat hij daarin kansen ziet, en dat niet wil
afbouwen, dus niet wil doorsnijden – zo had ik de tekst in de begroting
namelijk wel gelezen – dan is dat onvoldoende tot zijn recht gekomen.
Ik moet de tekst er nog eens op nalezen, maar ik had de indruk dat de minister
die drie elementen, die juist zo belangrijk zijn, wilde doorsnijden. Als hij
nu zegt dat hij dat niet doet, is dat alleszins aanleiding voor mij om mijn
motie in te trekken.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Aangezien de motie-Van Ardenne-van der Hoeven (24400-XIV, nr. 12) is ingetrokken,
maakt zij geen onderwerp van beraadslaging meer uit.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Voorzitter! Ik kom nu bij de compensatiebedragen. Ik wil toch een wat
andere methodiek volgen dan mevrouw Van Ardenne nu al ingang wil laten vinden.
De motie spreekt namelijk uit dat de compensatie voor een periode van drie
jaar volledig aan de individuele ondernemers ten goede zou moeten komen. Dat
zal in ieder geval in het eerste jaar gebeuren. Voor de jaren daarna denk
ik dat het verstandig is om daar een uitvoerige discussie met de sector over
te hebben. Die discussie ben ik al begonnen, aangezien in de sector ook gevoelens
en gedachten bestaan. Ik ben echter nog niet, zoals ik in mijn beantwoording
in eerste termijn heb gezegd, geheel af van mijn gedachte om te bezien of
het niet mogelijk is om de bedragen in de jaren hierna – dat zijn bedragen
die in omvang aflopen, zeker in het derde jaar, want dan gaat het nog maar
om een bedrag van 30 mln. en als je die individueel wilt gaan compenseren,
houd je niet zoveel over – te besteden aan structuurversterking. Wellicht
is het mogelijk om in het tweede jaar een soort mix ingang te doen vinden.
Dan is namelijk nog een bedrag van 70 tot 75 mln. beschikbaar. Maar zeker
in het laatste jaar lijkt het mij niet nuttig om met een bedrag van 30 mln.
individuele compensatie te gaan plegen. Daarom zou ik de mogelijkheid willen
hebben om in Brussel de discussie te voeren over de mogelijkheid om een deel
van dat bedrag in de sfeer van structuurversterking aan te wenden. Aan de
andere kant denk ik dat het goed is om ook met de sector de discussie aan
te gaan over de vraag of het niet verstandig is om in de richting van structuurversterking
het nodige te gaan doen. Ik vind deze uitspraak dus, mede gezien het overleg
dat met het landbouwbedrijfsleven moet worden gevoerd, prematuur.
 
 De heer Woltjer is teruggekomen op zijn eerste termijn en heeft aangegeven
dat hij een dubbelslag noodzakelijk acht, enerzijds dynamiek en vernieuwing
en anderzijds van de zijde van de regering oog voor de structurele vraag en
de herstructureringsvraag. Ik meen dat de regering dat in volledigheid doet.
Ik ben ook begonnen met aan te geven dat ik geen kille, ouderwetse liberaal
ben, maar iemand die een duidelijke rol van de overheid in dit kader ziet.
Wat dat betreft, is aangetoond dat er in die richting wordt gewerkt. Ik wijs
op hetgeen er voor de intensieve veehouderij de komende jaren zal gebeuren.
Dit betreft de basis van het beleid – het is een soort vooronderstelling
die impliciet is aan het beleid -- zoals omschreven in de nota Dynamiek en
vernieuwing en in de memorie van toelichting. De drang om de memorie van toelichting
vrij kort te houden, heeft er wellicht toe geleid dat dit er niet expliciet
in is vermeld. Ik heb dit buiten de Kamer al aangegeven maar ik hoop dat mijn
betoog van vanmiddag ook duidelijk zal hebben gemaakt waar ik sta ten aanzien
van de sector landbouw, inclusief de rol van de overheid.
 
 De heer Woltjer vroeg zich af of het niet verstandig om iets meer druk
uit te oefenen op het tot stand komen van de fusie van de voorlichtingsdiensten.
Hij heeft daarbij gevraagd waar mijn optimisme op gebaseerd is. Voorzitter!
Ik ga daarbij af op de gesprekken met betrokkenen, die zowel door mij als
door mijn ambtenaren zijn gevoerd. Ik begrijp dat de heer Woltjer eigenlijk
wil dat eerst de oude vormen sterven, voordat men op het toegezegde geld kan
rekenen. Ik heb al gezegd dat mijn ijveren erop gericht is om de fusie tot
stand te brengen. Mijn oordeel is ook dat de betrokkenen in die richting willen
werken. Uit het betoog van de heer Woltjer in eerste termijn kwam het beeld
naar voren dat allerlei oude angsten en bezwaren voor problemen zouden kunnen
zorgen. Ik denk dat dit niet het geval zal zijn. Het is echter duidelijk dat
de totstandkoming van de fusie een voorwaarde is voor het ter beschikking
stellen van de middelen in 1996. Ik geloof dat er op een wat natuurlijker
wijze in die richting kan worden gewerkt dan de heer Woltjer veronderstelt.
Daar hoop ik in ieder geval op, maar dit debat spreekt voor zichzelf.
 
 Mevrouw Swildens heeft nogmaals gezegd dat zij niet hoopt dat met het
particulier beheer de natuurdoelstellingen en de gedachten inzake natuurdoeltypen
in gevaar komen. Voorzitter! Dat is uiteraard niet de bedoeling. Verder vroeg
zij of via het strategisch plan van aanpak een soortenbeleid kan worden gesteund.
Voorzitter! In de ontwikkeling van het beleid is er een duidelijke relatie
met de gedachten zoals omschreven in het SPA. Dit is een ondersteuning van
het soortenbeleid. Qua financiering biedt het SPA op zichzelf geen nieuwe
mogelijkheden.
 
 Mevrouw Swildens heeft ook aandacht gevraagd voor de afrondingsaankopen
van SBB. Zij heeft daarbij een relatie gelegd met de ontschotting. Afrondingsaankopen
worden uiteraard pas gedaan als daar een dringende noodzaak voor is. Je kunt
dit verband spreken van een soort vangnetconstructie. Het is verstandig dat
de regering bij het ontbreken van middelen zoekt naar oplossingen in dit kader.
 
 Ik herinner mij zeer wel de afspraak die met de Kamer is gemaakt naar
aanleiding van de mondelinge vragen van mevrouw Swildens ten aanzien van de
illegale handel in diersoorten. Afgesproken is om in samenspraak met Justitie
jaarlijks een plan aan de Kamer over te leggen en een duidelijk inzicht te
geven in datgene wat wij doen. Overigens wijs ik er opnieuw op dat er ook
een geïntensiveerde controle op dit punt plaatsvindt. Ik ben die toezegging
echter niet vergeten. Mede namens mijn collega van Justitie kan ik zeggen
dat wij die toezegging ook gestand zullen doen.
 
 Het IMP is in ontwikkeling. Zodra er een IMP is, zal dat uiteraard de
Kamer ook bereiken.
 
 Mevrouw Vos heeft gesproken over de biologische landbouw. Zoals ik al
heb aangegeven, ben ik van mening dat de regering hier stappen heeft gezet
en dat zij in ieder geval op dit punt ook alert zal blijven. De geachte afgevaardigde
heeft er volstrekt gelijk in dat het een dramatische ontwikkeling zou zijn,
wanneer wij over een aantal jaren zouden moeten ontdekken dat de Nederlandse
landbouw op dit terrein gewoon kansen heeft gemist, terwijl andere Europese
landen sneller en eerder die markten hebben ontdekt en ook op markten in de
landen om hen heen gaan opereren.
 
 Wat dat betreft, sta ik zeer open voor de gedachte achter de motie van
mevrouw Vos. Ik denk echter dat de motie toch nog te zeer gericht is op het
overheidshandelen ten gunste van het verwerven van een marktpositie voor biologische
produkten. Dat is geen taak van de overheid. Daar zou ik toch de vinger bij
willen leggen. Waar wij wel voor beschikbaar zijn, is voor het oplossen van
problemen in de keten.
 
 Ik verwijs overigens ook naar de toezegging die ik in het kader van het
omschakelingsbeleid aan de heer Woltjer heb gedaan. Dat zijn zaken die ik
concreet kan doen. Maar ik geloof dat het op dit moment nog te vroeg is om
de evaluatie van de beleidsnotitie biologische landbouw, die de Kamer hopelijk
dit jaar zal bereiken, vergezeld te doen gaan van een plan van aanpak. Dat
laat dus onverlet dat een hoge mate van alertheid hier gewenst is. De ontwikkelingen
in met name Denemarken hebben mij ervan overtuigd dat het hier niet goed de
vinger aan de pols houden, wel eens tot het missen van kansen kan leiden.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Ik waardeer het zeer dat de minister richting de heer Woltjer
heeft toegezegd, dat er meer geld beschikbaar komt voor de omschakeling. Dat
is prima. De minister maakt ook duidelijk dat hij deze sector belangrijk vindt.
Ik bedoel met een plan van aanpak zeker niet dat de overheid dat nu allemaal
moet gaan regelen. Dat is absoluut niet mijn bedoeling. De minister moet echter
wel in beeld brengen welke stappen noodzakelijk zijn, in de volle breedte,
en welke instrumenten ingezet moeten worden om op die manier een meer sturend
beleid op dit punt te realiseren. Ik verwijs daarbij naar andere landen waar
dat, volgens mij, zeer succesvol gebeurd is.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Voorzitter! Ik heb enige bezwaren tegen het gebruik van de terminologie
"streefcijfers". Ik geloof dat het verwerven van een marktpositie met streefcijfers
op zichzelf niet zoveel zin heeft. Als mevrouw Vos vraagt om bij de evaluatie
van de beleidsnotitie ook met een plan van aanpak te komen, mede naar aanleiding
van de investeringen die in een aantal landen om ons heen worden gedaan, dan
zou ik de motie op een wat andere manier lezen. Maar ik interpreteer de motie
zoals ik die zojuist heb uitgelegd.
 
 Voorzitter! In verband met de motie op stuk nr. 15 merk ik nog eens op
dat het bedrag van 15 mln. voor het PIN een extra investering is; in de discussie
over alle clusters zijn wij dat wel eens uit het oog verloren. Uiteraard wisten
de geachte afgevaardigden dat. Er zitten dus meer middelen in het geheel,
en bovendien is het bedrag van 15 mln. structureel. Via programmering binnen
het homogene budget worden de afwegingen gemaakt, zoals ik al aangaf. Een
aantal bewindslieden moet hier in gezamenlijkheid opereren. Het is nieuw dat
de aansturing in gezamenlijkheid zal plaatsvinden. Het is verstandig dat de
minister van LNV in gezamenlijkheid met de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
en andere betrokken bewindslieden, zoals onder anderen de minister van VROM,
hier gewoon bij het beleid kan komen. Dat is vooral van belang. In dat kader
sluit ik niet uit dat er op enig moment voor deze internationale natuurdoelstellingen
meer geld beschikbaar is. Een substantieel deel van het beleidsplan gaat al
naar natuur. Ik denk dat het verstandig is dat wij nu eerst het budget goed
besteden; zo is het bedrag ook tot stand gekomen. Vooral de besteding in de
richting van landen in Midden- en Oost-Europa is heel goed, omdat investeren
daar dubbel oplevert.
 
 Voorzitter! Mevrouw Vos heeft opmerkingen gemaakt over de gewasbeschermingsmiddelen.
Mijn aantekeningen daarover heb ik helaas niet bij de hand. Mijn excuus daarvoor,
maar ik meen dat haar vraag over het sneller saneren van bestrijdingsmiddelen
al schriftelijk is beantwoord. Ik meen dat die sanering kan plaatsvinden binnen
de wettelijke mogelijkheden. Bepaalde bestrijdingsmiddelen konden per 1 januari
1995 niet worden gesaneerd, omdat toen het wettelijke instrumentarium er nog
niet was. Dat is later ter beschikking gekomen. Vanaf 1 februari van dit jaar
zijn er nieuwe wettelijke criteria, en nieuwe middelen moeten daar dus aan
voldoen. Dat is de slag die wij zullen maken met de herbeoordeling. De nieuwe
criteria vormen nu het referentiepunt. Voor een aantal oudere middelen gelden,
meen ik, nog wat overgangstermijnen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Ik doel op bestaande middelen die nu worden gebruikt, en waarover
in het Meerjarenplan gewasbescherming is bepaald dat ze met voorrang gesaneerd
zullen worden, en dat zou vóór 1995 moeten gebeuren. Ik heb
op lijsten gezien dat het om 114 stoffen gaat, waarvan er inderdaad enkele
gesaneerd zijn maar een heleboel nog niet. Mijn zorg is dat het in een traag
tempo gaat, terwijl het prioritaire stoffen betreft. Deelt de minister die
zorg en wat is hij van plan om hieraan te doen?
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Die zorg deel ik. Traagheid is niet goed, maar er kan pas herbeoordeeld
worden aan de hand van nieuwe wettelijke criteria. En dat zal ook gebeuren.
Er gelden overigens voor bepaalde middelen nog overgangstermijnen; daarmee
moeten wij ook rekening houden. Dit is een van de thema's die uiteraard ook
ter discussie staan in de evaluatie van de CTB. In dat verband zal het thema
dus sowieso in de Kamer aan de orde komen in de loop van het najaar. Dat is
een goed en verstandig tijdpad. Ik weet ook, zulks in tegenstelling tot berichten
die ik in de pers heb gelezen, dat de voorzitter van dit college waarmee wij
overleg hebben gevoerd – het gaat om een gezamenlijke operatie met andere
bewindslieden, waaronder de minister van VROM – alertheid vertoont op
dit punt. De rol die hem hier en daar in de media wordt toegedicht, wordt
hem mijns inziens volstrekt ten onrechte toegedicht.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 Het lijkt mij goed, hierop later terug te komen.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Voorzitter! De heer Blauw heeft mij een indringende vraag gesteld over
de PBO. Als er slechts sprake zou zijn van afbouw en niet van nieuwbouw, dan
zouden er inderdaad grote problemen rijzen, niet alleen voor mijn departement
maar ook voor de sector, wellicht nog in breder verband. Echter, mijns inziens
ziet het proces dat wij nu ingaan er zodanig uit dat er geen
sprake zal zijn van afbraak vóór er gedachten zijn over de nieuwbouw.
Anders gezegd: het is beter – en daarop is ook het beleid van de regering
ten aanzien van de PBO gericht – om de komende maanden te benutten voor
een heroverweging. Dat geldt voor de minister van LNV waar het gaat om Landbouwschap
en produktschappen en voor de minister van EZ waar het gaat om de bedrijfschappen.
Daarbij zal het zogeheten ZBO-beleidskader als richtsnoer worden gebruikt.
Ook zal aandacht worden gegeven aan de lacunes die zijn vermeld in het IVA-rapport.
 
 Ik wijs erop dat de PBO niet zomaar weg is. De voedingsbonden hebben die
mogelijkheid niet. Ik heb dit proces al geschetst; dat gaat niet zomaar. Wellicht
is er zelfs wetgeving nodig. Welnu, die periode kunnen wij benutten om ons
terdege te beraden op de wijze waarop wij dit type van belangenbehartiging
en medebewind – ik denk aan de marktordening van landbouwgoederen, een
belangrijk onderdeel van het PBO-werk – moeten vormgeven zodat wij gebruik
kunnen maken van de ervaring die in de PBO-sfeer is opgedaan. Ook dat laatste
is nodig. Er zal dus geen situatie intreden waarin die structuren ineenzijgen
terwijl er niets anders is. Het betreft hier een gezamenlijke verantwoordelijkheid
van een aantal bewindslieden en hun beleid zal erop zijn gericht dat die ontwikkeling
zo niet zal gaan.
 
 Sprekend over het reiskostenforfait heeft de heer Blauw mij aangeraden,
in elk geval daarover contact op te nemen met de heer Vermeend en ervoor te
zorgen dat dit in de commissie-Van Lunteren aan de orde komt. In de antwoorden
op de schriftelijke vragen ben ik daarop al ingegaan. De motie over de fiscale
claim van het eerste pachtersvoordeel zie ik als een motie die vooral gericht
zou moeten zijn aan het adres van de staatssecretaris van Financiën.
Het lijkt mij verstandig om deze motie in het kader van toekomstige ontwikkelingen
rond het fiscale stelsel met de staatssecretaris verder te behandelen.
 
 De heer Keur heeft mij gevraagd of ik bereid ben, een notitie over de
agrificatie aan de Kamer voor te leggen. Hij heeft de indruk dat hieraan in
Nederland te weinig wordt gedaan. Voorzitter! In de schriftelijke beantwoording
heb ik vrij uitvoerig aangegeven wat er in Nederland wèl aan wordt
gedaan. Ik denk hierbij aan het DLO-instituut, met name ATO-DLO, dat op dit
terrein uiterst actief bezig is en hiermee ook innovatief omgaat. Echter,
ook hier geldt, evenals bij de biologische landbouw: zonder markt gaat het
niet. Er is niet zoiets als scepsis bij het departement van LNV of bij mij
over deze ontwikkelingen. Integendeel, er geldt eigenlijk hetzelfde voor als
voor de biologische landbouw: markten moeten daar niet worden gemist, voor
zover die markten er zijn. Ik ben er uiteraard toe bereid, nog eens in een
notitie aan te geven hoe onze visie op het belangrijke thema van de agrificatie
is.
 
 De heer Ter Veer hoeft geen zorgen te hebben over de positie waarin ik
mij bevind. De fokstier waarnaar hij verwees, heeft al voldoende aandacht
gekregen tijdens de bijeenkomst in Lelystad op de Waiboerhoeve. Daar heb ik
het Nederlandse succes kunnen uitdragen. De minister van LNV is er om voor
de sector hard te werken en aan de slag te gaan.
 
 Ik heb geen parate kennis van recente gedachten van het produktschap over
toetreding van Visegrad-landen en quotering. Begin volgend jaar zal ik aan
de belangrijkste Midden- en Oosteuropese landen een bezoek brengen. Ik zal
het thema van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en de visie op de uitbreiding
van de Unie dan uiteraard zeer uitvoering bespreken met de betrokken ministers
in die landen. Overigens is er nu iets nieuws in de Landbouwraad, namelijk
periodiek overleg met de geassocieerde landen van de Unie. Er zijn dus momenten
genoeg om overleg te plegen over vraagstukken van de prijs, het interventiemechanisme,
het gemeenschappelijk landbouwbeleid en het quoteringsbeleid. Het interessante
is dat een aantal van deze landen eigenlijk niet zo geïnteresseerd is
in ons gemeenschappelijk landbouwbeleid, maar veel meer in verdere liberalisering
van het Europese landbouwbeleid. Er zijn landen die niet zo geporteerd zijn
voor de vormen van bescherming die het gemeenschappelijk landbouwbeleid heeft
gekenmerkt.
 
 Ik raap nu wat uit mijn voorraad moties. De heer Ter Veer heeft gevraagd,
bij brief de kernpunten over te leggen die een rol hebben gespeeld bij het
ontwerp van wet voor de verzelfstandiging van Staatsbosbeheer. Onomkeerbare
stappen kunnen niet worden gezet...
 
 
 
 
 
 De heer Ter Veer (D66):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik wil de minister ter wille zijn. Misschien wil
hij schriftelijk reageren op mijn motie. Ik kan niet voor mijn collega's spreken,
maar ik zou daar geen enkele moeite mee hebben.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Ik heb tot aan de heer Ter Veer de moties kunnen lezen. Verder zou ik
moeten lezen en tegelijkertijd reageren. Dat zou de methode zijn. Misschien
is het dan beter, vanaf dit punt een schriftelijke reactie op de moties te
geven.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Kunnen degenen die na de heer Ter Veer moties hebben ingediend, ermee
instemmen dat deze een schriftelijk oordeel krijgen?
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Ik heb daar geen bezwaar tegen. Ik heb nog wel een vraag aan de heer Ter
Veer.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Eerst even dit procedurele punt.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Voorzitter! Ik vind het verzoek van de minister heel billijk.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 Ik was voor de heer Ter Veer, maar ik heb een amendement ingediend over
de kaderregeling natuur- en milieu-educatie. Dat kan wellicht ook schriftelijk
worden behandeld.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Dan nu de inhoudelijke vraag.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Ik wil de heer Ter Veer een vraag stellen over de motie die net aan de
orde was, althans de materie daarin, Staatsbosbeheer. Als ik het goed zie,
is de motie vele malen voorzichtiger geformuleerd dan het hele verhaal dat
de heer Ter Veer in eerste termijn erover heeft gehouden. Dat kan een keer
gebeuren. Zoals het nu in de motie staat, kun je er met de beste wil van de
wereld niet tegen zijn. Mag ik het echter zo verstaan, dat de motie voor de
heer Ter Veer een voorzichtige, maar belangrijke opstap naar privatisering
van Staatsbosbeheer is? Dat was toch de invalshoek in zijn bijdrage in eerste
termijn?
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Die vraag had u eigenlijk eerder moeten stellen, maar de
heer Ter Veer mag er nu nog op reageren.
 
 
 
 
 
 De heer Ter Veer (D66):
 
 Het belang is gelegen in het zeer bewust nadenken over wat je doet met
die voorgenomen verzelfstandiging, ook wat je doet in relatie tot Staatsbosbeheer
en de andere natuurbeschermingsorganisaties en wat de politieke bemoeienis
zal kunnen zijn, niet alleen van de minister, maar ook van de Kamer, provinciale
staten en gemeenteraden. Het lijkt mij dat het stenogram van met name de gedachtenwisseling
tussen mevrouw Vos en mij toch een heel goede beeld van schetst van wat ik
bedoel. Daarin is het precies na te lezen.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Dan vervolgt de minister nu zijn betoog, met uitzondering van zijn oordeel
over de moties. Tenzij hij net alles gelezen heeft.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Ik deed een poging.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Laten wij afspreken dat u verder een schriftelijke reactie geeft.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 De sprekers na de heer Ter Veer hebben hoofdzakelijk moties ingediend,
dus ik denk dat ik dan vrij snel uitgesproken ben.
 
 De heer Ter Veer heeft mij nog gevraagd naar de operatie paashaas, de
1-april-activiteit. Ik sta welwillend tegenover een eventuele administratieve
afsluiting en ik ben bereid om hierover in overleg te treden met het Produktschap
van zuivel en, indien dat nodig mocht zijn, ook met de Europese Commissie.
 
 De heer Stellingwerf verwees naar schriftelijke antwoorden die ik heb
gegeven met een oordeel over jonge ondernemers. Dat raakte mij wel, want dat
is juist een van de trieste ontwikkelingen in de agrarische sector in deze
periode. Ook goede jongere ondernemers komen in de problemen. Ik heb uiteraard
in het antwoord waar de heer Stellingwerf op doelde niet willen aangeven dat
ik voor die situatie geen begrip zou hebben, of dat dat mij niet zou raken.
Maar ik moet er wel op wijzen dat de land- en tuinbouw in Nederland in toenemende
mate een economische activiteit is geworden, met inzet van middelen en inzet
van technologie die gaat lijken op andere sectoren in de Nederlandse economie.
Dat is toch een thema dat ten aanzien van de land- en tuinbouw moet blijven
gelden. Er moet een moeilijke omslag worden gemaakt, die enorm veel investeringen
vergt. In dat gehele complex van kennisinfrastructuur is de regering bereid
steun te verlenen aan dat proces. Maar wanneer er sprake is van langjarige,
structurele problemen, is het niet mogelijk om langjarig, structureel te blijven
ondersteunen. Waar acute problemen ontstaan, zeker waar sprake is van actief
regeringsbeleid, zoals bij het milieubeleid, is er sociaal een herstructureringsbeleid
nodig. Dat is ook mijn stelling geweest ten aanzien het mestbeleid.
 
 Hiermee ben ik gekomen aan het einde van mijn tweede termijn.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Even ter afronding: de minister heeft toegezegd een schriftelijke reactie
te zullen geven op de moties die hij nu niet meer kon bespreken in deze tweede
termijn. Ik neem aan dat dit morgen kan gebeuren?
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Zeker.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Dan kunnen wij in beginsel aanstaande dinsdag stemmen over de begroting
en over de moties.
 
 Zou dat niet het geval zijn, dan wordt er een uitzondering gemaakt voor
de motie op stuk nr. 20 van collega Van der Vlies, omdat daarbij zeer veel
haast is. Ik neem echter aan, dat dinsdag de hele zaak kan worden afgerond
als morgen de stellingname van de minister bekend is.
 
 
 
 
 
 De heer Blauw (VVD):
 
 Om misverstanden te voorkomen, voorzitter, het is te doen gebruikelijk
dat na het nota-overleg visserij gestemd wordt over de totale begroting. Dat
is dus na 20 november, behoudens dan de motie van de heer Van der Vlies waarover
u sprak.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ja, de voorzitter kan niet alles weten. Dan wordt er aanstaande dinsdag
gestemd over de motie op stuk nr. 20 en zullen de overige stemmingen plaatsvinden
na de afronding van het nota-overleg.
 
 In ieder geval krijgen wij morgen het advies over de moties.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Eventueel ben ik wel bereid nu in te gaan op de motie van de heer Van
der Vlies op stuk nr. 20.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Misschien is het goed als u dat nog even doet.
 
 
 
 
 
 Minister Van Aartsen:
 
 Als ik de motie goed begrijp, verzoekt de heer Van der Vlies om de instelling
van de grondbank in de tijd naar voren te halen in het gesprek wat wij met
de tuinbouwsector zullen voeren. Ik ben bereid dat te doen, waarbij ik mijnerzijds
dus niets zeg over de wenselijkheid om te komen tot een grondbank. De heer
Van der Vlies heeft op een heel duidelijke en mij aansprekende wijze gesproken
over de druk die op een en ander staat. Het is een thema dat om spoedige duidelijkheid
vraagt. Ik ben uiteraard bereid dat thema naar voren te halen in de gesprekken
die ik met de tuinbouwsector zal voeren.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Ik dank de minister voor deze concrete toezegging. Dan kan ik de motie
intrekken, voorzitter, in het vertrouwen dat hij daarvan per omgaande werk
zal maken.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Aangezien de motie-Van der Vlies c.s. (24400-XIV, nr. 20) is ingetrokken,
maakt zij geen onderwerp van beraadslaging meer uit.
 
 
 
 
 
 De heer Van Middelkoop (GPV):
 
 Ik heb nog een procedurele vraag, voorzitter. De heer Blauw vroeg de stemming
over de begroting uit te stellen tot na 20 november. Ik zou het echter wel
op prijs stellen als aanstaande dinsdag over de moties zou worden gestemd.
Er zijn verschillende moties die over een maand of twee een deel van hun betekenis
hebben verloren en op dit moment een duidelijk signaal naar buiten geven.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik vat samen. Morgen komt de stellingname van de minister over de moties
die er nog liggen.
 
 Ik zie de heer Blauw weer bij de microfoon. Het wordt een geweldig zenuwachtige
toestand hier, al die mensen bij de microfoons. Dat heb ik nog nooit meegemaakt.
 
 
 
 
 
 De heer Blauw (VVD):
 
 Wij worden niet nerveus, wij krijgen honger.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Dan zou ik het maar heel kort maken.
 
 
 
 
 
 De heer Blauw (VVD):
 
 Wij hebben in de procedurevergadering inderdaad afgesproken om, zoals
te doen gebruikelijk, gelijktijdig te stemmen over zowel de moties als de
begroting. Vroeger was dat na de UCV, nu is dat na het nota-overleg.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Er zijn wel meer dingen afgesproken die dan vervolgens anders lopen.
 
 Ik zal aan het Presidium melden, welke wensen hier leven. Dat is om te
stemmen over de begroting na de afronding van het nota-overleg, waarbij het
niet is uitgesloten dat over een aantal moties eerder zal worden gestemd.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):
 
 Wij hebben inderdaad alleen afgesproken dat wij na het nota-overleg over
de begroting zullen stemmen. Dat geldt niet voor de moties.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Dat stel ik nu juist vast.
 
 
 
 
 
 De algemene beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik stel voor, aanstaande dinsdag te stemmen over de moties die daarvoor
in aanmerking komen, en op een nader te bepalen tijdstip te stemmen over de
begroting.
 
 
 
 
 
 Daartoe wordt besloten.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt van 18.50 uur tot 20.30 uur geschorst.
 
 
 
 
 Voorzitter: Deetman
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19951996-12-781-813.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl