Behandeling van het voorstel van het Presidium der Kamer tot wijziging van het Reglement van Orde van de Tweede Kamer der Staten-Generaal en van het Reglement van de commissie voor de Verzoekschriften in verband met de invoering van het burgerinitiatief (30140)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2005-2006, pag. 2701-2719

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

01-02-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

nr. 41, pagina 2701-2719

25-01-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30140Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 25 januari 2006)Pagina 2752-2752
Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Gemeentewet in verband met de invoering van een bestuurlijke boete voor overtreding van een aantal voorschriften bepaald bij gemeentelijke verordening betreffende overlast in de openbare ruimte (Wet bestuurlijke boete overlast in de openbare ruimte) (30101); - Wijziging van de Wegenverkeerswet 1994 in verband met de invoering van een bestuurlijke boete voor overtreding van een aantal voorschriften betreffende het laten stilstaan en parkeren van voertuigen, en voor andere lichte verkeersovertredingen (Wet bestuurlijke boete fout parkeren en andere lichte verkeersovertredingen) (30098)Pagina 2691-2701
Behandeling van het voorstel van het Presidium der Kamer tot wijziging van het Reglement van Orde van de Tweede Kamer der Staten-Generaal en van het Reglement van de commissie voor de Verzoekschriften in verband met de invoering van het burgerinitiatief (30140)Pagina 2701-2719
Debat over de affaire rondom de Pakistaanse atoomgeleerde KhanPagina 2719-2735
Behandeling van brief van de minister van Financiên over het EMU-saldo 2005 (30300 IXB, nr. 20)Pagina 2735-2752
Regeling van werkzaamheden (woensdag 25 januari 2006)Pagina 2701-2701
Presentie en opening (woensdag 25 januari 2006)Pagina 2691-2691

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 176 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het voorstel van het
Presidium der Kamer tot wijziging van het Reglement van Orde van de Tweede
Kamer der Staten-Generaal en van het Reglement van de commissie voor de Verzoekschriften
in verband met de invoering van het burgerinitiatief (30140).De beraadslaging wordt geopend.De voorzitter:Ik verzoek degene die dit voorstel verdedigt, in dit geval onze voorzitter,
om in vak-K plaats te nemen, zodat wij weten tegen wie wij spreken.Ik heb voorts verzoeken ontvangen van mensen die om bepaalde redenen vroeger
weg moeten. Ik stel voor, als eerste het woord te geven aan de heer Slob,
vervolgens aan de heer Duyvendak, daarna aan de heer Van der Ham en ten slotte
aan de mensen in de volgorde waarop zij op de lijst staan.Aldus wordt besloten.De heer Slob (ChristenUnie):Voorzitter. Het voorstel dat wij vandaag bespreken is direct of indirect
het gevolg van de aanneming van de motie-Dubbelboer. Ik meen mij te herinneren
dat mijn fractie uiteindelijk de doorslag gaf voor de aanneming van die motie.
Zij vond het op zichzelf prima om de voor- en nadelen van het burgerinitiatief
op landelijk niveau eens op een rijtje te zetten en om daar dan een debat
over te voeren, mede om na te gaan of terzake eenduidige conclusies te trekken
zijn. Mijn fractie constateert dat wij niet spreken van een opsomming van
voor- en nadelen, maar dat het lid Weisglas een concreet voorstel heeft ingediend.
In de memorie van toelichting en in de nota naar aanleiding van het verslag
legt hij uit dat het een voordeel is om te spreken aan de hand van een concreet
voorstel. Ik ken een bekende Nederlander die zegt: elk nadeel heb zijn voordeel.
Je kunt dat ook omdraaien; elk voordeel kent toch ook wel zijn nadeel. Ik
moet zeggen dat de wijze waarop het voorstel is uitgewerkt, hoe plezierig
het ook is dat het een concreet voorstel is, wat nadelig kan uitwerken. Als
je namelijk problemen hebt met de inhoud en de opbouw ervan, wordt je in een
wat lastiger positie gemanoeuvreerd. Dat is nu eigenlijk gebeurd. Daardoor
zie je je genoodzaakt om te gaan amenderen of om andere amendementen
te ondersteunen. In dat opzicht had mijn fractie liever eerst een hoofdlijnendebat
gevoerd. Dit een persoonlijke noot. Het is niet anders; wij spreken nu over
een voorstel.Mijn fractie beschouwt het burgerinitiatief als een verdergaande variant
van het huidige petitierecht. Het burgerinitiatief geeft burgers de mogelijkheid
tot het agenderen van een nieuw onderwerp. Ideeën die binnen de samenleving
leven, kunnen op die manier rechtstreeks op de agenda van het parlement terechtkomen,
mits daarbij aan een aantal voorwaarden is voldaan. Dankzij het petitierecht
kan de burger een signaal afgeven en een voorstel doen, terwijl dankzij het
burgerinitiatief het voorstel niet alleen van een beleefd antwoord wordt voorzien,
maar ook echt in het parlement wordt besproken. Daartoe wordt in ieder geval
de mogelijkheid gecreëerd. Het primaat van het beslissingsrecht over
dat beleid blijft wel in handen van het parlement. Dat is voor mijn fractie
een zeer belangrijk gegeven. Daarmee blijven de bestaande verantwoordelijkheden
in tact. In die zin hoeft het principieel gezien geen spanningen op te leveren
voor het representatieve systeem van de democratie dat wij in Nederland kennen.
Dat is voor mijn fractie altijd een zeer belangrijke afweging bij het al dan
niet akkoord gaan met een dergelijk voorstel.Dit klinkt allemaal goed, maar toch voelt mijn fractie zich genoodzaakt
om mee te doen aan amendering. Zij plaatst namelijk toch enkele kanttekeningen
bij de huidige voorstellen. Zo vindt zij dat zorgvuldigheid voorop moet staan
en dat miskleunen bij een dergelijk iets de dood in de pot kan betekenen voor
het burgerinitiatief. Mijn fractie heeft dat ook bij andere, decentrale overheden
gezien. Ik noem als voorbeeld de provincie Gelderland. Men was daar heel enthousiast
gestart, misschien wel iets te enthousiast, totdat er een burgerinitiatief
kwam over het buitenzwembad in Winterswijk dat helemaal fout is gelopen, waardoor
het helemaal stil is geworden rondom het burgerinitiatief. Zo kan ik meer
voorbeelden geven, maar dat laat ik over aan mijn collega's als zij dat leuk
vinden. Als je te snel begint en het niet zorgvuldig genoeg opzet, krijg je
problemen en taant het enthousiasme voor het burgerinitiatief. Daardoor kom
je per saldo verder van het met het burgerinitiatief beoogde doel af te staan.
Mijn fractie wil de zaak dus zeer zorgvuldig opbouwen. In dat opzicht vond
zij een aantal zaken in de huidige voorstellen niet echt aan die zorgvuldigheid
tegemoetkomen. Allereerst vond zij de drempel van 15.000 handtekeningen te
laag. Als je wilt dat het echt gewicht in de schaal legt, moet dit tot uitdrukking
moet komen in het aantal handtekeningen. Vandaar ons voorstel om het te koppelen
aan de drempel die ook gold voor de tijdelijke referendumwet. Het aantal van
40.000 is substantieel. Dat betekent tevens dat, als initiatieven van burgers
deze drempel weten te halen, dat er hier ook iets binnenkomt. Het heeft dan –
ook letterlijk – gewicht voor wat betreft het aantal handtekeningen.
Om die reden hebben wij dit voorstel gedaan. Een aantal fracties heeft zich
er inmiddels bij aangesloten.De heer Van der Ham (D66):De heer Slob en anderen hebben heel veel amendementen ingediend op dit
voorstel, die het in mijn ogen wat minder sterk maken. Laten wij toch eens
even kijken hoe ver wij kunnen komen. De heer Slob zegt dat het echt wel iets
moet voorstellen wanneer burgers straks hier hun initiatief kunnen verdedigen.
Wanneer hij de grens zo ver omhoog trekt, meent hij dan ook niet dat zij dan
ook daadwerkelijk hier mogen komen te staan? Hij heeft een ander amendement
ingediend waarin wordt gesteld dat het wel ergens in een achterafzaaltje kan
gebeuren. In dat opzicht is er wellicht nog een deal te sluiten tussen de
hartgrondige voorstanders en de heer Slob die toch wat voorzichtiger wil zijn,
door aan de ene kant de grens omhoog te trekken maar de initiatiefnemers hun
voorstel aan de andere kant wel in deze Kamer te laten verdedigen.De heer Slob (ChristenUnie):Het kan aan mijn geheugen liggen, maar ik kan mij geen amendement herinneren
waarmee ik steun zou hebben gegeven aan achterafzaaltjes. Misschien dat de
heer Van der Ham mijn geheugen kan opfrissen. Ik ben blij dat hij net als
ik zegt dat een initiatief body moet hebben en dat het ook echt iets moet
voorstellen. Dat is oprecht mijn mening. Op het moment dat de Kamer ruimte
creëert voor een burgerinitiatief op landelijk niveau, moet het substantie
hebben. Ik ben van mening dat dit tot uitdrukking moet komen in de drempel.
Ik geef toe dat het arbitrair is. Natuurlijk kun je ook de keuze die nu is
gemaakt voor koppeling aan de voorkeursdrempel verdedigen. Terzijde merk ik
op dat er al weer voorstellen van de minister liggen om de drempel nog veel
lager te maken. Mijn fractie kiest voor de koppeling aan de drempel in de
tijdelijke referendumwet. Die lijkt ons zeer te rechtvaardigen. Ik kom er
dadelijk nog op terug hoe naar onze mening moet worden omgegaan met initiatiefnemers
op het moment dat hun initiatiefvoorstel in de Kamer wordt behandeld.De heer Van der Ham (D66):Ik wil het een toch aan het ander linken. Als de heer Slob stelt dat het
initiatief meer gewicht moet hebben, vind ik dat de initiatiefnemer de mogelijkheid
moet worden geboden om het in deze zaal te verdedigen. Als het moeilijker
wordt gemaakt om het initiatief hier binnen te brengen, moet daar behandeling
in de plenaire zaal tegenover staan. Waarom is de heer Slob daarvan geen voorstander?De heer Slob (ChristenUnie):Ik heb de heer Van der Ham zojuist al gevraagd om mij het amendement te
tonen waarin ik voor achterafzaaltjes zou pleiten. Ik heb het niet gevonden.
Ik heb het niet ingediend. Ik voel mij dus niet aangesproken.De heer Van der Ham (D66):Dus de heer Slob is het met mij eens dat de mensen die 40.000 handtekeningen
hebben verzameld, hier mogen komen staan?De heer Slob (ChristenUnie):Ik zal zo dadelijk nog iets zeggen over de rol die de initiatiefnemers
in dit parlement zouden mogen hebben wanneer hun initiatiefvoorstel wordt
behandeld.De heer Dubbelboer (PvdA):Ik wil nog een vraag stellen over het amendement van de heer Slob, gesteund
door enkele andere fracties, tot het verhogen van de drempel. Eén van
de aardige kanten van het burgerinitiatief is naar mijn mening dat je de drempel
niet zo hoog maakt dat het alleen nog maar uitnodigend is voor grotere organisaties
die relatief gemakkelijk in staat zijn om handtekeningen te verzamelen. Daarop
zou ik graag de reactie van de heer Slob vernemen. Wanneer
wordt gezegd "elk voordeel heb zijn nadeel", zou dit toch in ieder
geval als een groot nadeel moeten worden beschouwd.De heer Slob (ChristenUnie):Met een drempel als door ons wordt voorgesteld, zullen kleinere organisaties
of een individuele burger steun moeten zoeken voor hun initiatief om zo ver
te komen. Een organisatie of een individu zal wel degelijk enige inspanning
moet plegen, maar ik sluit niet uit dat hij dit aantal wel degelijk zal weten
te behalen. Misschien zal niet iedereen erin slagen, maar op het moment dat
het lukt, kom je hier dus wel met gewicht binnen! Met veel meer gewicht, dan
wanneer 15.000 handtekeningen volstaan. Dan ben je met twee zaterdagen in
een drukke winkelstraat misschien ook al heel ver.De heer Dubbelboer (PvdA):Ik veronderstel dat hier echt sprake is van een misverstand. Ik weet niet
of de heer Slob ooit heeft geprobeerd handtekeningen op straat te verzamelen,
bijvoorbeeld voor een referenduminitiatief op lokaal niveau? Heeft hij dat
wel eens gedaan?De heer Slob (ChristenUnie):Niet voor een referendum, maar ik heb wel enige ervaring met het ophalen
van handtekeningen. Ik zal de heer Dubbelboer mijn successen op dat terrein
straks wel een keer vertellen. Zij lijken mij niet geschikt voor de Handelingen.De heer Dubbelboer (PvdA):Daar ben ik dan wel een beetje benieuwd naar, want ik weet uit eigen ervaring
dat mensen echt niet zomaar een handtekening met naam en geboortedatum zetten.
Zij willen echt weten waarvoor het is. Het is echt niet zo gemakkelijk. Er
wordt naar mijn mening in dit parlement wel eens te gemakkelijk geredeneerd
dat mensen het leuk zouden vinden om maar even een handtekening te zetten.
Zo gemakkelijk is het echt niet. 15.000 is al erg veel.De heer Slob (ChristenUnie):Met dat gemak praat ik ook niet. Ik vind wel dat je er iets voor over
moet hebben en dat je vanuit je inhoud de overtuiging moet hebben om er een
inspanning voor te willen verrichten. Je moet wel weten waar je aan begint,
maar de lat mag best op enige hoogte liggen. Wij vinden ook dat het burgerinitiatief
geen betrekking mag hebben op onderwerpen waarover langer dan twee jaar vóór
indiening van het burgerinitiatief een besluit is genomen, zoals is opgenomen
in het amendement-Van der Staaij. Ook de horizonbepaling die is opgenomen
in het amendement-Van Beek c.s., vinden wij belangrijk.Welke rol krijgen initiatiefnemers als een burgerinitiatief daadwerkelijk
invulling gaat krijgen? Hoe ziet de heer Weisglas die in het kader van zijn
voorstel? Ik heb geen amendement op dit punt ondertekend omdat ik hierop nog
een reactie wil horen. Het lijkt ons niet meer dan logisch dat een initiatiefnemer
op het moment dat het initiatief besproken wordt, in de Kamer gelegenheid
krijgt aan te geven waarom hij of zij, eventueel namens heel veel anderen,
met dat initiatief gekomen is. Wij vinden wel dat daarna het debat door het
parlement moet worden gevoerd. Wellicht moet de initiatiefnemer daarna nog
een korte reactie kunnen geven, maar hij of zij mag geen veredeld Kamerlid
worden, al is het dan op tijdelijke basis. Het is de vraag of het amendement
ook echt nodig is, want ik heb de indruk dat de heer Weisglas hier op dezelfde
manier naar kijkt. Laat hij er maar op reageren, dan kunnen wij beoordelen
of het nodig is om het heldere amendement op dit punt te steunen.Ten slotte nog een vraag over de uitwerking van het initiatief. Als je
de drempel iets hoger legt, zal dat zeker een ietwat afremmend effect hebben,
maar ik zou nog graag een onderbouwing willen van de inschatting die de heer
Weisglas hiervan maakt. Er worden ook aantallen genoemd; ik kan de onderbouwing
van die aannames eerlijk gezegd niet helemaal volgen. Daarom is het misschien
goed als hij dit nog eens helder uiteenzet, want die aantallen lijken mij
erg hoog.Voorzitter, wij hebben een open houding ten opzichte van de voorstellen
en wij steunen die graag, maar wij hebben een aantal harde eisen als het gaat
om de invulling. Wil je het burgerinitiatief echt wat laten zijn, dan moet
het inhoud hebben. Daar zijn de amendementen voor bedoeld.De heer Duyvendak (GroenLinks):Voorzitter. Ik dank de collega's voor hun bereidheid om de sprekersvolgorde
wat om te gooien omdat een aantal collega's om drie uur het debat over Schiphol
willen bijwonen.De burger staat te ver af van de politiek en heeft daar te weinig greep
op. De burger kan niet inbreken in het politieke proces dat in de Kamer plaatsvindt.
Dat vinden veel burgers, maar dat vindt ook GroenLinks. De afstand van de
burgers tot de politiek moet worden verkleind. Burgers zouden vaker dan éénmaal
per vier jaar moeten kunnen inbreken in het politieke proces. Daarvoor zijn
referenda essentieel en daarvoor is bijvoorbeeld ook invloed op de regeringsvorming
broodnodig. Over die initiatieven spreken wij vandaag niet, maar ook het burgerinitiatief
kan behulpzaam zijn bij het verkleinen van de afstand van de burger tot de
politiek. Bij het burgerinitiatief gaat het vooral om het op de agenda zetten
van politieke onderwerpen: waarover spreken wij als politici en waarover nemen
wij uiteindelijk besluiten? Maar het gaat ook om de issues die wij negeren,
om de onderwerpen die wij niet bespreken, om de politieke taboes. Veel burgers
voelen zich genegeerd, miskend. Terecht of niet, het is in een democratie
ongewenst. Burgers dienen erbij te kunnen behoren, erbij te kunnen zijn, zij
dienen te kunnen agenderen wat zij belangrijk vinden om in deze zaal besproken
te worden. Deze mogelijkheid biedt het burgerinitiatief. Het moge duidelijk
zijn, de fractie van GroenLinks is een warm voorstander van het voorstel dat
wij nu bespreken.Er is wel een vijftal amendementen ingediend. Het is interessant dat vier
van de vijf het net wel of net niet zullen halen, waarbij het lid Weisglas
bij de stemming nog wel eens een sleutelpositie zou kunnen innemen. Ik weet
de opstelling van de LPF-fractie nog niet, maar het zou heel goed mogelijk
zijn...De heer Weisglas:Dat zou u niet verklappen...De heer Duyvendak (GroenLinks):Ik begrijp dat u al wat zenuwachtig wordt...De vijf amendementen verdienen een serieuze bespreking, zoals die van
de heer Slob. In mijn ogen vormen deze vijf amendementen een soort parlementaire
striptease: het voorstel wordt ermee zo goed als volledig uitgekleed.
De facto stelt het voorstel niet veel meer voor, als alle amendementen worden
aangenomen. De burger zal dan te vaak buitengesloten blijven. Ik zal de amendementen
kort langslopen, de opinie van GroenLinks erover geven en aangeven waarom
naar mijn idee de optelsom van al deze amendementen ertoe leidt dat er te
weinig mogelijkheden voor de burger komen om in te breken in het politieke
proces.De heer Slob (ChristenUnie):Het is voor het eerst dat mijn fractie ervan wordt "beschuldigd"
dat zij aanzet tot striptease, maar dat ter zijde.De heer Duyvendak (GroenLinks):Politieke striptease.De heer Slob (ChristenUnie):Ja, politieke of bestuurlijke striptease; het is maar net hoe je het bekijkt.
Ik neem echter aan dat u mijn eerste termijn hebt gehoord. Wij zouden ook
liever gesproken hebben aan de hand van de voors en tegens om al sprekende
met elkaar toe te groeien naar een aantal duidelijke kaders. Wij zijn evenwel
terechtgekomen in een situatie waarin wij er helaas niet aan ontkwamen om
met amendementen te komen. Ik hoop dat u begrip hebt voor die positie vanuit
onze invalshoek bezien.De heer Duyvendak (GroenLinks):Ik heb al gezegd dat het een serieus debat is en dat het fracties natuurlijk
vrijstaat om amendementen in te dienen. Ik vrees echter dat, als die amendementen
worden aangenomen, het burgerinitiatief voor een belangrijk deel uitgehold
wordt en dat het niet meer dat middel is wat in ieder geval mijn fractie voor
ogen had.De heer Slob (ChristenUnie):Het is volgens mij niet op zijn plaats om te spreken over uitholling,
als een fractie door middel van amendering probeert om het meer substantie
te geven en het serieuzer te maken.De heer Duyvendak (GroenLinks):Dat is volgens mij gelegen in het verschil in onze politieke waardering
van het effect van de aanneming van die amendementen. Ik zal de amendementen
even langslopen, dan kent u mijn redenering en kunnen wij aan de hand daarvan
misschien verder hierover debatteren.Het amendement op stuk nr. 6 zegt dat onderwerpen die korter dan twee
jaar voor indiening van het burgerinitiatief hier behandeld zijn, uitgesloten
worden van het burgerinitiatief. Wij vinden dat heel onverstandig. In het
voorstel zelf is sprake van een termijn van één jaar, wat op
zichzelf ook al lang is. Wij vinden dat op het moment dat de effecten van
beleid in de praktijk zichtbaar worden, of dat nou na een jaar, anderhalf
jaar of zes maanden gebeurt, de burgers de mogelijkheid moeten hebben om dat
onderwerp hier opnieuw te agenderen. Het is belangrijk dat de deur dan niet
gesloten blijft. Neem bijvoorbeeld het onderwerp dat vorige week pregnant
in de publiciteit kwam: de snel stijgende werkloosheid onder allochtonen.
In het SCP-rapport is niet alleen gemeld dat die werkloosheid met maar liefst
40% is gestegen, maar daarin wordt ook geconstateerd dat de Wet SAMEN –
hierin werd de registratie hiervan door bedrijven verplicht gesteld, maar
deze wet is ruim een jaar geleden afgeschaft – een belangrijk instrument
had kunnen zijn om dat probleem te tackelen. Zou het nou niet goed zijn, als
burgers het initiatief zouden kunnen nemen om een dergelijke wet hier weer
te agenderen? Wij zien namelijk wat de effecten van de afschaffing ervan zijn
en wij zien ook de maatschappelijke werkelijkheid veranderen. Waarom zouden
wij hier twee jaar lang niet mogen spreken over het issue dat de Wet SAMEN
agendeerde? Mij lijkt dat hoogst onverstandig.De heer Van Beek (VVD):Het is leuk dat u een voorbeeld noemt. Denkt u echter dat de Tweede Kamer
met meer dan tien fracties en 150 individuele leden gaat zitten wachten tot
er 15.000 handtekeningen zijn verzameld, alvorens zo'n onderwerp te agenderen?
Kunt u zich niet voorstellen dat de Kamer het op enig moment verstandig acht
om zo'n onderwerp weer te agenderen?De heer Duyvendak (GroenLinks):Op zichzelf is dat een vraag die u bij ieder voorbeeld dat wij hier noemen,
kunt opwerpen. Het gaat echter niet om onze redenering en agendering, want
wellicht negeren wij het of hebben wij er geen zin meer in. GroenLinks heeft
indertijd wel overwogen om een initiatiefvoorstel op dit punt in te dienen,
maar heeft uiteindelijk overwogen dat het toch een dood paard was en dat de
energie beter anders besteed kon worden. Als burgers ons evenwel willen opjutten,
dan moeten zij daar ook een mogelijkheid voor hebben. Het is toch niet aan
ons om te zeggen dat wij dat wel of niet willen doen? Het gaat erom dat wij
burgers die mogelijkheid geven buiten het circuit van de Kamer om.De heer Van Beek (VVD):Ik ben het met de collega eens dat de vraag die ik stelde bij elk voorstel
kan worden gesteld. Dat is precies het probleem dat ik ermee heb: ik kan mij
geen enkel onderwerp voorstellen dat niet op zijn minst door een van de 150
leden veel sneller dan in dit voorstel aan de orde is, zal worden opgepakt
op het moment dat er iets speelt.De heer Duyvendak (GroenLinks):Wij zijn meer dan feilbaar. DuyvendakEr zijn vele politieke taboes te
noemen die hier om allerlei redenen niet besproken zijn, terwijl zij wel onder
de burgerij leefden. De burgers zijn genegeerd, waardoor zij
zich miskend voelden. Het lijkt mij goed die burgers de mogelijkheid van een
burgerinitiatief te bieden. Het kan best zijn dat het parlement in een bepaalde
periode de signalen goed oppikt, zodat er nauwelijks gebruik wordt gemaakt
van het burgerinitiatief. Maar het kan ook zijn dat er periodes zijn waarin
die signalen niet worden opgepikt en dan is het goed dat het instrument daar
is.De heer Van der Staaij (SGP):Kunt u voorbeelden noemen van kwesties, waar burgers de afgelopen jaren
tevergeefs hebben geprobeerd om deze in de Kamer besproken te krijgen?De heer Duyvendak (GroenLinks):Bij de opkomst van Fortuyn kun je zien dat er politieke taboes waren:
bepaalde issues werden hier niet besproken, of niet op een manier die de burgers
aansprak. Er werd bijvoorbeeld wel over integratie gesproken, maar niet op
een manier die door veel burgers werd herkend. Dan was het toe te juichen
geweest als dat punt hier was geagendeerd door burgers op een manier zoals
dat niet in deze zaal gebeurde, hoe oneens ik het ook ben met de inhoud van
de boodschap van die mensen. Maar voor de werking van de democratie en de
betrokkenheid van de burgers daarbij zou het een goede zaak zijn geweest als
dat geluid ook in deze zaal was gehoord.De heer Van der Staaij (SGP):De heer Duyvendak maakt een belangrijke nuancering: het werd niet besproken
op de manier die men verlangde, met het gevoel van urgentie dat de burgers
daaraan gaven. Dan heeft het meer te maken met de uitkomst dan met het feit
dat het niet op de agenda stond.De heer Duyvendak (GroenLinks):Er wordt hier gezegd dat het gaat om een besluit of een regeling. Van
de kant van de burgerij wordt een richting, een toon aangegeven en daarmee
dus gelijk de inhoud van de bespreking. Beide zaken kun je niet los van elkaar
zien. Die toon kan hier ontbreken, terwijl die zaak bij veel burgers wel leeft.
Het is toch gewoon goed als wij de burgers daartoe de kans bieden?De heer Van der Staaij (SGP):Noemt u nu eens één helder, concreet en overtuigend voorbeeld
van wat hier de afgelopen jaren niet op de agenda heeft gestaan en wat wij
nu dankzij zo'n burgerinitiatief wel op de agenda kunnen krijgen?De heer Duyvendak (GroenLinks):Dat deed ik toch net? Wij zijn het er toch bijna allemaal over eens dat
in de tweede paarse periode op een aantal onderwerpen een taboe heeft gerust,
waardoor die onderwerpen hier niet zijn besproken op een manier die onder
veel burgers leeft? Dat is spijtig genoeg, het was goed geweest als dat wel
was gebeurd. Daarvoor hadden hier openingen kunnen worden geboden.De heer Van der Staaij (SGP):Migratie is een heel mooi voorbeeld. Binnenkort hebben wij een spoeddebat
over wat er in Amsterdam speelt rond Marokkaanse crimineeltjes. Daarover zijn
al jarenlang debatten gevoerd, dat onderwerp is helemaal niet doodgezwegen.
Maar het heeft geen gevoel van urgentie teweeggebracht, het heeft niet altijd
tot de gewenste politieke stellingname geleid. Maar dat heeft te maken met
de inhoud van ons debat en dus niet met de vraag of er al dan niet over wordt
gesproken.De heer Duyvendak (GroenLinks):Dat is een misverstand. Het initiatief zal niet alleen een onderwerp agenderen,
maar ook de inhoud daarvan. Het initiatief stelt immers een richting, een
regel of een besluit voor. Het gaat om de inhoud, die hier regelmatig is genegeerd.
Het is goed dat die inhoud hier wordt besproken en gehoord.De heer Dubbelboer (PvdA):Tegen de heer Van der Staaij het volgende: het is heel moeilijk om aan
te geven wat er niet is gebeurd omdat de mogelijkheid er niet was. Maar als
je kijkt naar andere landen waar die mogelijkheid vooral op lokaal niveau
wel bestaat, zie je dat het gaat om onderwerpen die de politiek zelf niet
heeft opgepakt. Kijk dus naar de landen waar de bewijzen voor het oprapen
liggen. Ik denk dat er zeker voorbeelden zullen komen. Er zullen ook voorbeelden
komen van onderwerpen die bijvoorbeeld een halfjaar geleden zijn besproken.
Je kunt de initiatiefnemers dan nog steeds uitnodigen en dat vertellen. Het
gaat om de dialoog.De heer Duyvendak (GroenLinks):Ik gaf één voorbeeld waarom ik het onverstandig vind om
de termijn naar twee jaar op te rekken. Ik gaf het voorbeeld van de werkloosheid
onder de allochtonen, die op een schrikbarende 40% ligt. Verder kan
ik het voorbeeld van de Nota Ruimte geven, waar nu allerlei ontwikkelingen
zijn met bedrijfsterreinen, andere prognoses et cetera. De provincie Noord-Brabant
schaft het bedrijventerrein Moerdijk af. De burgers die er ongerust over zijn,
kunnen als gevolg van het amendement hier niet aankloppen met een burgerinitiatief.
Ik snap niet waarom de indieners hun die mogelijkheid zouden willen onthouden.Het amendement op stuk nr. 7 houdt in dat de initiatiefnemer niet het
woord kan voeren in deze plenaire zaal. Naar mijn idee maakt dit van het initiatief
te veel een wassen neus. Het wordt dan te veel een veredelde, opgewaardeerde
petitie maar niet echt een nieuw instrument. GroenLinks pleit juist voor het
omgekeerde: geef dat burgerinitiatief enige statuur en grandeur. Laat letterlijk
zien dat wij openstaan voor burgerinitiatieven. Zo bijzonder is het natuurlijk
ook niet als niet-leden hier in deze zaal spreken. Ondersteuners van een initiatiefwetsvoorstel
kunnen hier ook het woord voeren, zelfs in het debat. Ik zou er in dit geval
voor zijn om een goede modus te zoeken, waarbij de initiatiefnemer hier het
woord kan voeren maar deze niet deelneemt aan het debat zelf, aangezien dat
verwarring zou geven tussen de spelers.Het amendement op stuk nr. 8 geeft een zogenaamde horizonsbepaling in
de wijziging van het Reglement van Orde, namelijk dat er automatisch na twee
jaar een einde aan komt. Het is meer een soort "nee, tenzij". Mijn
fractie is voorstander van een "ja, mits", juist om ook ten opzichte
van de burgers uit te drukken dat wij een positieve houding ten opzichte van
het initiatief hebben.Het amendement op stuk nr. 9 brengt het vereiste aantal handtekeningen
omhoog van 15.000 naar 40.000. Wij vinden dat onwelkom, vooral om de reden
die de heer Dubbelboer al noemde in zijn interruptiedebatten met de heer Slob.
Ieder aantal is in zekere zin arbitrair. Er is dan ook wat
te zeggen voor de redenering van de heer Slob: als je het aantal hoger bepaalt,
krijgt het meer gewicht. Voor mij weegt zwaarder dat ik niet per definitie
vooral de wat meer geïnstitutionaliseerde en geprofessionaliseerde belangengroepen
hiermee aan een zetel wil helpen. Juist de wat minder georganiseerde burgers
wier stemmen vaak minder gehoord worden, zou ik de mogelijkheid bieden. Voor
hen is 15.000 al een enorm aantal. Normaal gesproken is een aantal van 40.000
voor hen dan een te hoge barrière. Om het ook voor gewone burgers een
echt burgerinitiatief te laten blijven, is mijn fractie zeer voor die 15.000.Het amendement op stuk nr. 15 zegt met zo veel woorden dat het burgerinitiatief
alleen beschikbaar is voor kiezers. In het voorstel wordt gesproken van alle
ingezetenen van Nederland ouder dan 16 jaar. Mijn fractie zou graag het voorstel
willen volgen zoals het hier nu ligt. Ik meen dat het amendement een ongewenste
inperking met zich brengt. Bijvoorbeeld bij inspraakprocedures geldt ook niet
de beperking dat het alleen om kiesgerechtigden moet gaan. Wie met het beleid
geconfronteerd wordt, moet hier zijn stem kunnen laten horen. Ik noem een
voorbeeld. In Den Haag zijn heel veel expats die werken bij allerlei internationale
instellingen, erg ontevreden over de manier waarop het leven in deze stad
is georganiseerd en hoe ze hier behandeld worden. Als die expats hier aan
de bel willen trekken en met een aantal voorstellen willen komen, dan zou
het een heel goede zaak zijn als dit mogelijk werd gemaakt. En dat kan nu
niet. Ik zou dan ook zeggen: doe er niet te krampachtig over en stel het ook
open voor mensen die heel direct te maken hebben met de afspraken, de regels
en de wetten die hier gemaakt zijn. Geef deze minderheden recht op initiatief
en recht op agenderen van hun issues.Het moge duidelijk zijn dat door de optelsom van genoemde amendementen
de drempels te hoog en de uitzonderingen te groot worden en dat het burgerinitiatief
als zodanig te onzichtbaar wordt en te zeer aan kracht verliest. Ik hoop dan
ook dat het voorstel het wel haalt en de amendementen niet.Mevrouw Spies (CDA):Begrijp ik het goed dat een burgerinitiatief naar het oordeel van de fractie
van GroenLinks altijd plenair moet worden besproken? Er zijn immers heel veel
mogelijkheden om het debat aan te gaan: een algemeen overleg, een schriftelijk
overleg, een hoorzitting enzovoorts. Als de heer Duyvendak van de veronderstelling
uitgaat dat een burgerinitiatief altijd plenair moet worden besproken, is
mijn liefde voor een dergelijk initiatief nog verder te zoeken.De heer Duyvendak (GroenLinks):Ik ben van mening dat dit niet automatisch het geval moet zijn. De commissie
voor de Verzoekschriften maakt een eerste schifting. Vervolgens bepaalt de
commissie waar het betreffende onderwerp onder valt, de wijze van behandeling.
Ik kan mij voorstellen dat er onderwerpen zijn waarvoor geldt dat het twijfelachtig
is of die altijd plenair moeten worden behandeld. Gezien het gewicht van een
plenair debat ben ik er echter voorstander van dat als regel wordt gehanteerd
dat dit wel gebeurt. Wij houden zelf toch ook het liefst een plenair spoeddebat?
Dat is voor burgers niet anders. Als voor een plenaire behandeling wordt gekozen,
blijkt daaruit dat het onderwerp serieus wordt genomen.De heer Van der Ham (D66):Voorzitter. Vanaf 1848 zijn er 120.000 bevelen over de Nederlanders uitgestort.
Er is sprake van eenrichtingsverkeer. De Tweede Kamer, die natuurlijk door
de bevolking is gekozen, neemt vier jaar lang besluiten en legt de burgers
bevelen op waaraan zij zich moeten houden. Het is bekend dat de fractie van
D66 dat patroon graag wil doorbreken. De bevelendemocratie moet veranderen
in een dialoogdemocratie. Dat kan worden bewerkstelligd door het houden van
referenda en door mensen meer invloed te geven op benoemingen van burgemeesters
en andere bestuurders. Ook dit initiatief kan daaraan een bijdrage leveren.
Wij hebben dit voorstel dan ook met veel sympathie gelezen.De heer Van der Staaij (SGP):Ik ben geschrokken van de woorden die de heer Van der Ham tot nu toe in
zijn betoog heeft gebruikt. Hij heeft gesproken van een bevelendemocratie
en van eenrichtingsverkeer. Is dat werkelijk de manier waarop hij zijn taak
als Kamerlid in dit huis uitvoert?De heer Van der Ham (D66):Nee, ik had al het vermoeden dat de heer Van der Staaij mijn woorden op
die manier zou interpreteren. Misschien wil hij zelf graag op die manier te
werk gaan, Hij wenst aan onze democratie immers niet veel te veranderen. Ik
probeer duidelijk te maken dat veel mensen het idee hebben dat zij slechts
om de vier jaar iets mogen zeggen. In Nederland is sprake van een bevelendemocratie
en daarin willen wij verandering brengen. Wij zijn voorstander van meer dialoog.
Er moeten voor burgers meer mogelijkheden zijn om tijdens het proces met initiatieven
te komen en alternatieve plannen aan te reiken, zodat de bevolking meer het
idee heeft dat er sprake is van een dialoog.De heer Van der Staaij (SGP):Het was natuurlijk niet mijn wens om de dialoog met de burger tegen te
houden. Ik ga er juist van uit dat onze representatieve democratie zodanig
functioneert dat de overheid in contact staat met de burgers.De heer Van der Ham (D66):Precies. Daarom heb ik ook gewezen op al die andere voorstellen waarvan
wij voorstander zijn. De heer Van der Staaij is daarvan overigens fel tegenstander.
Verder hebben wij natuurlijk onze dagelijkse zaken, zoals het beantwoorden
van de e-mail. Ook dat is een belangrijk onderdeel van de dialoogdemocratie.
Al die zaken zijn nodig om de kloof te verkleinen die de burger ervaart. In
de nota naar aanleiding van het verslag heb ik al aangegeven dat er niet een
panacee is. Alleen met een pakket aan maatregelen kunnen wij proberen om die
kloof te verkleinen.De heer Slob (ChristenUnie):Ik herken mij niet in de beelden die de heer Van der Ham een beetje oppervlakkig
uit zijn mouw schudt. Ik denk dat het van belang is dat wij dit debat zorgvuldig
met elkaar voeren en dat wij met elkaar spreken over onderwerpen die van belang
zijn, zoals volgende week over Afghanistan en nu over het burgerinitiatief.
Mijn vraag is of de heer Van der Ham evenals wij een manier wil vinden om
hieruit te komen. Uit het eendimensionale beeld dat hij schetst, maak ik op dat dit niet zijn inzet is. Dat zou jammer zijn, want ik denk dat
wij heel ver kunnen komen.De heer Van der Ham (D66):Ook ik geloof dat wij heel ver kunnen komen. Veel fracties in deze Kamer
hebben sympathie voor het burgerinitiatief. Op een ander moment hebben wij
het over andere manieren om de burgers meer bij de politiek te betrekken.
Dan zullen wij misschien weer in een andere verhouding tot elkaar staan. Ik
probeerde alleen maar te schetsen dat veel mensen het gevoel hebben dat hun
maar één keer in de vier jaar iets wordt gevraagd. Er leven
veel initiatieven, opvattingen en alternatieven onder de bevolking, maar die
vinden heel moeilijk een weg naar het parlement of naar lokale overheden.
Dat moeten wij gemakkelijker maken. Ik denk dat een groot deel van de weerzin
die er bestaat ten opzichte van de politiek weggenomen kan worden door mensen
de hand te reiken en te vragen om alternatieven aan te dragen. In verschillende
debatten is gesproken over referenda, waar mensen alleen voor of tegen kunnen
stemmen. Bij het burgerinitiatief bestaat de mogelijkheid om een alternatief
voor een voorstel te formuleren. Dat is een goede aanvulling op alle andere
vormen van directe democratie die ik ook voorsta. Wij zijn heel blij met het
burgerinitiatief. In dit verband noem ik de motie van de heer Dubbelboer die
wij van harte hebben ondersteund. Wij wilden dit al jaren. Eindelijk hebben
wij nu de kans om dit er doorheen te krijgen.Er zijn amendementen ingediend die beogen het voorstel bijna helemaal
uit te kleden. Dat is geen goede zaak. Ik noem de kwestie van de 15.000 handtekeningen.
Natuurlijk is dat arbitrair, maar juist de ongebonden burgers, die niet bij
een NGO of politieke partij behoren, moeten gemakkelijker hun zegje kunnen
doen in de Kamer. Dat wordt veel moeilijker als het aantal handtekeningen
naar 40.000 wordt opgetrokken. De indiener van het amendement redeneert langs
de lijn van de voorkeurstemmen. Wat moet er echter gebeuren als minister Pechtold
en de meerderheid van de Kamer besluiten om het aantal voorkeurstemmen naar
beneden te brengen naar 7500? Zou dat in de redenering van de indiener ook
naar beneden moeten worden gebracht? In dit verband komt ook de wijziging
van de leeftijdsgrens van 16 jaar naar voren. Ik wijs erop dat kinderen nu
al petities mogen aanbieden. Dus die grens van 16 jaar is heel redelijk. Overigens
betalen 16-jarigen al belastingen en mogen al brommer rijden. Zij hebben al
heel wat rechten. Het lijkt mij beter om daar niet aan te morrelen. Ik heb
daarom geen probleem met de formulering op dit punt in het huidige voorstel.
Ik vind het een goede zaak om na twee jaar te evalueren. Ik vind het niet
nodig om daarbij onmiddellijk een hakbijl in het vooruitzicht te stellen.
Wij moeten de gelegenheid bieden om het burgerinitiatief in te laten dalen.
Mensen moeten eraan gewend raken om van dit middel gebruik te maken. Hoe willen
de indieners van de amendementen er overigens voor zorgen dat niet alleen
de goed georganiseerde mensen hun weg kunnen vinden naar het burgerinitiatief?Ik heb nog een opmerking over het deel laten nemen van mensen aan de plenaire
vergadering in deze Kamer. Wat ons betreft mag dat. Het hoeft niet altijd
de uitkomst te zijn. Het kan bijvoorbeeld ook in een kleiner zaaltje. Het
is echter van belang dat gehonoreerd wordt dat er zo veel moeite is gedaan
door het debat op een hoog niveau met de betrokken woordvoerders te voeren. Ik maak mij eerlijk gezegd geen enkele zorgen over de onderwerpen die
via dit initiatief naar voren komen. De heer Duyvendak heeft het debat over
het integratiebeleid al genoemd, waarbij vooral de toon niet vertegenwoordigd
was. Juist de verontrusting van mensen in arme wijken waar dit soort zaken
spelen, kwam hier niet voldoende door. Behalve de zakelijke kant van een onderwerp
mag ook de gevoelde urgentie overgebracht worden door de mensen die zo'n initiatief
nemen. Met andere woorden: ik denk dat daar een enorme meerwaarde in kan zitten.Een ander bezwaar is dat alleen mensen mogen meedoen die ook mogen meedoen
aan de verkiezingen van de Tweede Kamer. De asielzoekers hebben direct te
maken met het beleid dat de nationale overheid voert. Als zij handtekeningen
verzamelen om hier het woord te kunnen voeren, kan dat een meerwaarde hebben.Mevrouw Spies (CDA):Voorzitter. Dit debat doet de liefde voor het burgerinitiatief bij mij
in ieder geval nog niet erg groeien. Het burgerinitiatief roept bij mij zeer
veel gemengde gevoelens op en zeker niet alleen maar warme gevoelens. In deze
vorm zullen wij het burgerinitiatief dan ook niet steunen. Wij hebben niet
voor niets nogal wat voorstellen voor verbetering voorbereid. Als die voorstellen
worden aangenomen, ontstaat er voor de CDA-fractie een nieuw afwegingsmoment.
Hiermee heb ik in een notendop geschetst hoe de vlag erbij hangt.De heer Dubbelboer (PvdA):Die amendementen zijn nogal stevig. U vindt het verbeteringen maar een
groot deel van de Kamer vindt het verslechteringen. Stel dat ze allemaal worden
aangenomen. Maakt u dan nog een voorbehoud? Hoe komt dat?Mevrouw Spies (CDA):In de rest van mijn bijdrage zal ik meer zeggen over de voors en de tegens
die wij ervaren bij het burgerinitiatief. Wij hebben daar uitvoerig over gesproken
in de fractie. Wij vinden deze amendementen noodzakelijk om het voorstel te
verbeteren. Als de amendementen worden aangenomen, dan willen wij er in de
fractie eerst nog over van gedachten wisselen voordat wij definitief ons standpunt
bepalen.De heer Duyvendak (GroenLinks):U sluit het niet uit. Het is dus mogelijk dat u voor de wijziging van
het Reglement van Orde stemt.Mevrouw Spies (CDA):Dan ontstaat er voor onze fractie een nieuw afwegingsmoment.Voorzitter. In de schriftelijke inbreng hebben wij al aangegeven dat het
burgerinitiatief past binnen de representatieve democratie. Het burgerinitiatief
is niet meer maar ook niet minder dan de garantie dat een onderwerp geagendeerd
en besproken wordt. De verantwoordelijkheid voor besluiten over het initiatief
blijft waar zij hoort, namelijk bij deze Kamer. Toch zijn wij niet overtuigd
van de toegevoegde waarde van het burgerinitiatief. Er zijn op dit moment
al tal van mogelijkheden voor burgers en organisaties om de aandacht van de
Kamer of van een lid van deze Kamer te vragen voor een bepaald onderwerp.
Mijn ervaring als volksvertegenwoordiger is dat er vaak een dictaat van een
individuele burger komt. Ik word op het schoolplein vaak genoeg
aangesproken met de woorden "jij moet dit" of "jij zult dat".
En dan heb ik het nog niet over de toon in de meeste mailtjes. Ik denk dus
dat er op dit moment al tal van mogelijkheden zijn om Kamerleden of de Kamer
als geheel om aandacht voor een bepaald onderwerp te vragen.De heer Van der Ham (D66):Er is natuurlijk wel een verschil. In dit geval moeten 15.000 mensen het
eens worden over een bepaald voorstel en dat is iets anders dan iemand die
geëmotioneerd iets tegen een Kamerlid zegt. Die 15.000 mensen zullen
wel om de tafel moeten gaan zitten om te spreken over het voorstel, de precieze
formulering daarvan en het alternatief. Ik denk dat mevrouw Spies het getal
15.000 onderschat. Dat zijn wel heel veel mensen.Mevrouw Spies (CDA):Mijn fractie vreest dat wij het voor mensen nu juist moeilijker dan makkelijker
maken. Iemand die nu naar mij toekomt en een goed verhaal heeft, kan dit ook
vertaald zien in agendering van zijn vraag of verzoek in de Kamer. Wij gaan
dit nu bureaucratiseren. In plaats daarvan zouden wij mensen moeten uitnodigen
om ons direct, indirect, via petities, werkbezoeken, e-mail en brieven aan
te spreken en onze aandacht voor bepaalde onderwerpen te vragen.De heer Van der Ham (D66):Tot nu toe hebben wij allemaal gezegd dat dit ook belangrijk is, dus ook
de e-mailtjes, de gesprekken op straat, de werkbezoeken. Al die elementen
zijn belangrijk en wij kunnen daar niet een element uithalen, dus ook niet
dit initiatief.De heer Duyvendak (GroenLinks):Het voorbeeld van het schoolplein raakt wel aan de kern van dit debat.
Wij worden allemaal veel aangesproken en ge-e-mailed, maar heel veel van die
opinies vertegenwoordig ik niet hier, omdat ik die niet reken tot het domein
van mijn partij en het verkiezingsprogramma waarop ik gekozen wordt. Het zijn
vaak opinies die ik überhaupt niet zou willen inbrengen. Daar gaat het
nu om. Er leven onder de burgers meningen die niemand van ons direct tot de
zijne wil maken of waarvoor hij zich zou willen inzetten. Die mensen moeten
wel de ruimte hebben om hier gehoord te worden en hun mening in te brengen.
Ik ben van mening dat het primair om die opinies gaat.Mevrouw Spies (CDA):Je kunt ook van de veronderstelling uitgaan dat degenen die de heer Duyvendak
op het schoolplein anderen zijn dan degenen die mij aanspreken. Mensen richten
zich natuurlijk bewust tot bijvoorbeeld GroenLinks of het CDA, omdat zij verwachten
daar gehoor te vinden voor de vraag of het probleem waarvoor zij aandacht
vragen. Daarmee wordt bij ons niet de vrees weggenomen dat wij via het burgerinitiatief
het eerder moeilijker dan makkelijker maken voor mensen om hier in de Kamer
aandacht te krijgen voor bepaalde onderwerpen en daarover besluiten te laten
nemen.De heer Duyvendak (GroenLinks):Ik ben ervan overtuigd dat er ideeën leven onder de burgers die hier
geen advocaat vinden en die om allerlei verschillende, ook politieke redenen,
niet in de Kamer worden vertolkt. Het zou toch goed zijn als die meningen
hier ingebracht kunnen worden, als aanvulling op onze meningen en opinies.Mevrouw Spies (CDA):Ik herken het probleem niet dat de heer Duyvendak schetst, zeker niet
als ik kijk naar de cijfers van onze prestaties in het afgelopen jaar. Ik
kan mij nauwelijks voorstellen dat er onderwerpen zijn die niet op welke manier
dan ook de aandacht van de volksvertegenwoordiging hebben gekregen.In de nota naar aanleiding van het verslag wordt op de zorgen van mijn
fractie summier en weinig overtuigend ingegaan. In de nota staat dat zal worden
geprobeerd om via voorlichting alle mogelijke bezwaren te bezweren. Volgens
de nota is er ook nog geen onderzoek bekend waarin is komen vast te staan
dat het burgerinitiatief bijdraagt aan het verkleinen van de afstand tussen
burger en politiek. Wij hebben in de schriftelijke behandeling nadrukkelijk
aandacht gevraagd voor onze vrees dat het burgerinitiatief eerder belemmerend
werkt en de drempel eerder hoger dan lager maakt. Het antwoord op die vraag
stelt ons bepaald niet gerust.De heer Dubbelboer (PvdA):Mevrouw Spies voelt zich ongetwijfeld verwant met de zusterpartij van
het CDA in de deelstaat Beieren. Weet zij hoeveel burgerinitiatieven er daar
in de afgelopen tien jaar zijn geweest?Mevrouw Spies (CDA):Dit weet ik niet, maar ik vind het van belang om als Nederlands parlementariër
van een partij in de Nederlandse Tweede Kamer een eigen opvatting te formuleren.
Ik zou u overigens op mijn beurt kunnen vragen hoeveel landen in Europa de
direct gekozen burgemeester kennen. Dat zijn er nogal wat en toch blijft de
PvdA-fractie op dit punt haar eigen afweging maken. Dat is uw goed recht,
maar gunt u mij dan ook mijn mening over de meerwaarde van dit voorstel voor
de Nederlandse democratie.De heer Dubbelboer (PvdA):Net als de heer Slob vind ik dat wij een serieuze en zorgvuldige discussie
moeten voeren. Ik vroeg u naar Beieren, omdat men daar goede ervaringen heeft
opgedaan met het burgerinitiatief. In de laatste tien jaar zijn daar achthonderd
burgerinitiatieven geweest. In uw woorden proef ik koudwatervrees voor mogelijke
effecten en dan is het goed om over de grens te kijken en te onderzoeken welke
ervaringen men heeft opgedaan in een deelstaat waar het CDU de absolute meerderheid
heeft.Mevrouw Spies (CDA):Dank u wel.Voorzitter. Als de CDA-fractie tot een positief oordeel over het burgerinitiatief
zou komen, wordt dat oordeel vooral ingegeven door de wens om bovenop het
bestaande en binnen de mogelijkheden van de representatieve democratie een
extra mogelijkheid voor burgers in het leven te roepen om onderwerpen expliciet
op de agenda van de Kamer te plaatsen.Zoals ik in mijn inleiding al heb aangegeven, wil de CDA-fractie het voorliggende
voorstel op een aantal punten aangepast zien, voordat wij de balans opmaken
en tot een eindafweging komen. Zo zien wij geen enkele reden om de eisen die
aan de indieners van een burgerinitiatief gesteld worden, anders te laten
zijn dan de eisen die aan kiesgerechtigden worden gesteld. Daarom hebben wij
een amendement voorbereid dat regelt dat alleen kiesgerechtigden ondersteuner
kunnen zijn van een burgerinitiatief. Dat komt naar ons oordeel
de helderheid ten goede.Mijn fractie was overigens wel verrast dat in de nota naar aanleiding
van het verslag wordt gesteld dat voor het ondersteunen van een burgerinitiatief
een minder volwassen inzicht in de samenleving vereist is dan voor het uitbrengen
van een stem. Ik kan mij niet voorstellen dat die opmerking serieus is bedoeld
en ik hoor dan ook graag een nadere toelichting. Overigens heeft mijn fractie
ook geen antwoord gekregen op de vraag hoe groot de groep is die buiten boord
zou vallen als wordt uitgegaan van kiesgerechtigden in plaats van ingezetenen.Arbitrair of niet, mijn fractie vindt het aantal van 15.000 handtekeningen
te laag. Wij steunen daarom het amendement van collega Slob waarin wordt voorgesteld
om dat aantal naar 40.000 te verhogen. Daarmee wordt aangesloten bij eerdere
drempels in de Tijdelijke referendumwet.Terecht wordt gesteld dat niet alle onderwerpen geschikt zijn voor een
burgerinitiatief. Terecht worden nogal wat onderwerpen uitgezonderd: aangelegenheden
van andere overheden, belastingen, begrotingen en zaken in strijd met de Grondwet
of de goede zeden. Daarnaast is het ook een goede zaak dat het burgerinitiatief
gericht is op een concreet voorstel; niet een klacht of een bezwaar tegen
het regeringsbeleid, maar constructief aangeven welk standpunt wordt voorgesteld.De heer Van der Ham (D66):Als 15.000 of 40.000 mensen willen dat er een goed debat wordt gehouden
over de hypotheekrenteaftrek, bijvoorbeeld omdat jongeren geen huis meer kunnen
kopen als gevolg van deze regeling, vindt u dat dan zo'n raar onderwerp dat
daarover geen debat zou mogen worden gehouden?Mevrouw Spies (CDA):U doet wel uw uiterste best om de steun van de CDA-fractie voor dit voorstel
zo klein mogelijk te maken!Elk onderwerp moet aan de ontvankelijkheidcriteria voldoen. Als de Kamer
besluit tot het invoeren van het burgerinitiatief en dit onderwerp voldoet
aan de criteria, kan ook de hypotheekrenteaftrek aan de orde komen.De heer Van der Ham (D66):U steunt nogal wat amendementen die het voorstel uitkleden. U doet dat,
omdat u beducht bent voor de gevolgen. Waarom beperkt u zich niet tot één
amendement en wel het amendement om een horizonbepaling in het voorstel op
te nemen? Wij voeren dan het voorstel van de indieners gewoon uit en als na
twee jaar blijkt dat het voorstel enige bijsturing behoeft, doen wij dat gewoon.Mevrouw Spies (CDA):Ik heb bezwaar tegen de manier waarop collega Van der Ham het debat voert
en in het bijzonder tegen zijn kwalificatie van onze amendementen als het
uitkleden van het voorstel. Mijn fractie is een andere mening toegedaan dan
de zijne, maar dat neemt niet weg dat wij serieus proberen om het voorstel
voor het burgerinitiatief te verbeteren. Desondanks moet ik steeds kwalificaties
horen als: uitkleden en striptease. Dat lijkt mij geen recht te doen aan onze
serieuze inzet in dit debat. U probeert ook een beetje te dealen en wheelen,
maar de argumenten waarom wij kiezen voor de leeftijd van 18 jaar en niet
voor 16 jaar, zijn voor ons heel steekhoudend. U komt er niet met alleen het
steunen van de horizonbepaling. De vijf voorstellen voor verbetering zijn
voor ons het minimum.Wij hechten er zeer aan dat het burgerinitiatief gericht is op een concreet
voorstel. Men moet niet alleen aangeven hoe het niet moet, maar met eigen
oplossingen en alternatieven komen. Het zou niet zo gek zijn als Kamerleden
zich daar ook aan hielden.Op één punt willen wij de ontvankelijkheidscriteria nog
aanpassen. Wij hebben geregeld te maken met een behoorlijk lange doorlooptijd
voordat een voorstel op de agenda is geplaatst en daarover uiteindelijk besluitvorming
heeft plaatsgevonden. Niet zelden is de doorlooptijd van bijvoorbeeld een
wetsvoorstel langer dan een jaar. Juist om herhalingen te voorkomen en omdat
het burgerinitiatief niet is bedoeld als proteststem, hebben wij voorgesteld
dat onderwerpen waarover een burgerinitiatief kan worden ingediend minimaal
twee jaar niet op de agenda hebben gestaan. Wij hebben goed begrepen uit de
nota naar aanleiding van het verslag dat de verdediger van het voorstel hiertegen
geen bezwaar heeft. Wij steunen dan ook het amendement dat de heer Van der
Staaij hierover heeft ingediend. Overigens beleven wij vandaag in deze Kamer
de primeur dat de voorzitter van de commissie voor de Werkwijze der Kamer
vandaag in vak K een voorstel verdedigt, en dat naar eigen zeggen met veel
enthousiasme doet. Misschien wel als voorzitter, maar niet namens de commissie
voor de Werkwijze der Kamer, benadruk ik voor alle zekerheid als lid van diezelfde
commissie.De heer Dubbelboer (PvdA):Ik wil het even hebben over de termijn van twee jaar. In de nota naar
aanleiding van het verslag kunnen wij lezen dat er zorgen leven over de frustratie
die misschien wordt in gebakken. U hebt zelf al gezegd dat het misschien te
bureaucratisch wordt, en daarom bouwt u drempels in. Als wij er een periode
van twee jaar van maken, vrees ik dat dit heel onvriendelijk en onuitnodigend
overkomt bij mensen die in hun enthousiasme een onderwerp willen agenderen.
Zij hebben natuurlijk niet uitgeplozen of het onderwerp twee jaar geleden
al eens aan de orde is geweest. Bent u niet bang dat dit een element kan zijn
dat de frustratie verhoogt? Ik kan leven met een jaar, maar twee jaar is toch
wel vrij fors op een periode van vier jaar.Mevrouw Spies (CDA):Aan de andere kant kun je ook heel goed de lijn kiezen dat een voorstel
dat in de afgelopen twee jaar niet in de Kamer is besproken, kennelijk zo
nieuw is, dat het misschien ook wel veel meer kans van slagen heeft. Daar
waar de Kamer standpunten heeft bepaald die nog geen jaar geleden over een
onderwerp zijn ingenomen, is de kans dat de Kamer daarop terugkomt, zeker
als zij nog dezelfde samenstelling heeft, natuurlijk buitengewoon gering.
Het succes van een burgerinitiatief zou veel groter kunnen zijn bij onderwerpen
die echt nieuw zijn.De heer Dubbelboer (PvdA):Ik kom nu op de lokale ervaring. In Amersfoort heb je maar één
handtekening nodig om een burgerinitiatief op de agenda geplaatst te krijgen.
Een mevrouw heeft daar de bestemming van een oud industrieterrein met mooie
gebouwen aan de orde gesteld. Dat is haar gelukt. Al een jaar geleden was
besproken wat voor bestemmingsplan er moest worden vastgesteld voor dat industrieterrein.
Als gevolg van haar door de burgerij breed gesteunde initiatief is het haar gelukt. Tegen die mevrouw zou u dus zeggen: Sorry, mevrouw, het
is twee jaar geleden besproken, wij hebben er een besluit over genomen; helaas,
pindakaas?Mevrouw Spies (CDA):Ik ken de concrete casus niet, maar ik zou zeggen dat die mevrouw alle
kans en gelegenheid heeft om bij de vaststelling van het bestemmingsplan als
individuele burger met tal van amendementen en verbetervoorstellen komen.De heer Van der Ham (D66):Realiseert u zich dat deze mevrouw misschien helemaal geen lid is van
een politiek partij en niet alles van de politiek volgt, maar wel goede ideeën
heeft? Moeten wij dan niet veel meer deze mensen uitnodigen om aan het proces
mee te doen? Het gaat om niet-gebonden burgers, die wel goede ideeën
hebben. Hen willen wij erbij betrekken.Mevrouw Spies (CDA):Ik vind dat een miskenning van de inzet van heel veel inwoners van dit
land. Mijn ervaring is juist dat heel veel mensen die niet politiek gebonden
zijn juist de gemeentepagina in het lokale krantje buitengewoon goed lezen
en dus ook gehoor geven aan allerlei uitnodigingen om naar wijkavonden, inspraakavonden
en dergelijke te komen. Dat doe je zeker als het jezelf raakt. Dat heeft helemaal
niets te maken met de partijpolitieke binding van mensen.Voorzitter. Wij hebben vragen gesteld over het ontbreken van termijnen
waarbinnen voorstellen worden behandeld. Mijn fractie vindt dat in algemene
zin toch een punt van aandacht. Als wij op tal van punten pleiten voor het
opnemen van fatale termijnen waarbinnen overheden besluiten moeten nemen,
dan kan ik mij voorstellen dat wij ons als Kamer ook enige discipline in termijnen
gaan opleggen, temeer daar een van de succesfactoren bij het burgerinitiatief
de snelheid is waarmee een dergelijk initiatief wordt behandeld. Ik zou de
heer Weisglas dan ook willen uitnodigen om ons te schetsen hoe hij binnen
de mogelijkheden van het Reglement van Orde toch een snelle behandeling wil
bereiken. Welke instrumenten hebt u als voorzitter van de Kamer bijvoorbeeld
om een snelle behandeling te bevorderen? Bent u van plan om daaraan ook concreet
invulling te geven?Over de betrokkenheid van de initiatiefnemer heb ik toch nog een paar
vragen. Hoe stelt de heer Weisglas zich de behandeling in de praktijk precies
voor? De initiatiefnemer kán gehoord worden en kán uitgenodigd
worden om een inbreng te leveren, maar dat kan hij of zij toch moeilijk als
verdediger van het initiatief doen. Betekent dit dat er bijvoorbeeld een rapporteur
moet worden aangesteld? Wat als bijvoorbeeld de initiatiefnemer zich op enig
moment niet meer herkent in het initiatief? Kan hij of zij het dan bijvoorbeeld
nog terugtrekken? Wordt het dan overgenomen door een Kamerlid? Hoe stelt hij
zich dat concreet voor?Voorts is het van belang om stil te staan bij de wijze waarop de afronding
van de behandeling plaatsvindt. Er moet een besluit worden genomen. Graag
hoor ik nog eens expliciet bevestigd dat dit besluit ook zou kunnen inhouden
dat het initiatief niet verder wordt uitgevoerd, dat de Kamer kiest voor schriftelijke
behandeling of voor de bespreking van het initiatief in een algemeen overleg.
Vandaar denken wij dat de bepalingen die nu in het voorstel staan, eigenlijk
overbodig zijn en vandaar ook dat wij steun hebben verleend aan het amendement
van collega Van Beek op dat punt.De extra kosten die de invoering van het burgerinitiatief kan veroorzaken,
zijn voor ons niet leidend in onze oordeelsvorming, maar horen natuurlijk
wel in beeld te zijn. Wij vinden dat hierover in de stukken nog wat schimmig
wordt gedaan. In de toelichting is er sprake van een ruwe schatting van 30
burgerinitiatieven per jaar en een stijging met 5% van het aantal openbare
vergaderingen. Toch houdt de voorzitter van de commissie voor de Werkwijze
der Kamer ons voor dat er geen reden is om aan te nemen dat de apparaatskosten
van de Kamer zullen toenemen. Dat kan een paar dingen betekenen. Verwacht
worden per saldo geen 30, maar veel minder burgerinitiatieven; de genoemde
schatting van de stijging van het aantal openbare vergaderingen wordt naar
beneden bijgesteld; of de extra werklast kan zonder problemen worden opgevangen
binnen de bestaande formatie. Graag een toelichting, zeker tegen de achtergrond
van de cijfers die wij gisteren hebben ontvangen over de kwantitatieve prestaties
van deze Kamer in het afgelopen jaar.Ten slotte wil ik het hebben over het element van de tijdelijkheid. Ook
hierbij lijkt er sprake te zijn van voortschrijdend inzicht, maar dan wel
in de verkeerde richting. In de toelichting bij de stukken was uitdrukkelijk
sprake van een voorstel om het burgerinitiatief in beginsel tijdelijk voor
een periode van twee jaar mogelijk te maken en daarna te evalueren. In de
nota naar aanleiding van het verslag wordt hierop – ik kan het echt
niet anders zien – teruggekomen, en dat bovendien met argumenten die
naar ons oordeel nauwelijks steekhoudend zijn. Mijn voorstel zou dan ook zijn
om een evaluatiebepaling vergezeld van een, zoals de collega's van de D66-fractie
het plegen te noemen, horizonbepaling in het voorstel op te nemen. Om die
reden steunen wij het amendement van deze strekking. Naar het oordeel van
mijn fractie is het heel goed mogelijk om binnen een halfjaar een evaluatie
gereed te hebben. Ook op dit punt stel ik dus voor om de tijd daarvoor niet
een jaar, maar een halfjaar te laten zijn.De heer Van Beek (VVD):Voorzitter. De VVD-fractie is sterk voorstander van een vertegenwoordigende,
dus een representatieve democratie. Wat haar betreft, verdienen alle voorstellen
die een dergelijke democratie versterken, haar aandacht en vaak meteen al
haar instemming. Het is ontzettend belangrijk dat de Tweede Kamer op landelijk
niveau openstaat voor signalen uit onze maatschappij. De VVD-fractie heeft
alleen in hoge mate het gevoel dat dit juist al het geval is. Soms is één
briefje, één mailtje, één artikeltje, één
tv-uitzending voldoende om een onderwerp bespreekbaar te krijgen. Wij hebben
dus geen voorstellen met 15.000 of 40.000 handtekeningen nodig; vaak is één
handtekening al voldoende. Vaak ook worden voorstellen en ideeën panklaar
aangeleverd, worden ons brieven met vragen kant-en-klaar overhandigd, hebben
mensen de moeite genomen om al een motie te formuleren, worden amendementen
kant-en-klaar aan ons aangereikt en zijn individuele burgers, bedrijven en
belangenverenigingen bezig met ons te prikkelen en te interesseren voor hun
ideeën. Het is ontzettend leuk om te zien hoe nu eens de ene
partij, dan weer de andere partij gebruik maakt van alle gegevens die worden
aangereikt.Politieke partijen dienen een open oor en een open oog te hebben voor
zaken die onder burgers leven. Dat is juist de taak van politici en van politieke
partijen. Wij zijn volksvertegenwoordigers. Wij vertegenwoordigen mensen.
Wij controleren het bestuur en staan dus tussen het bestuur en de bevolking
in. Wij proberen op alle manieren signalen die leven, op te pakken. In de
jacht op publiciteit en aandacht van de pers zijn vele politieke partijen
altijd op zoek naar originele onderwerpen en worden zaken snel op de agenda
gezet. Dat gebeurt via het vragenuur, moties, amendementen, schriftelijke
vragen enzovoorts. Op allerlei manieren komen signalen uit de maatschappij
aan de orde. Soms zorgen zeer grote belangenorganisaties daarvoor –
wij kennen ze allemaal – soms gebeurt dat dankzij heel kleinschalige
of persoonlijke initiatieven. De vraag is wat het burgerinitiatief oplevert
ten opzichte van wat nu niet al veel beter en sneller kan. Het is haast ondenkbaar
dat deze Kamer en deze Kamerleden met zijn allen zitten te wachten totdat
iemand 15.000 handtekeningen heeft verzameld alvorens het onderwerp op de
agenda te zetten. Al veel eerder worden signalen opgepakt. Al veel sneller
volgt op die signalen een aandeordestelling.Wil de Voorzitter uitleggen waarom hij is afgeweken van de inhoud van
de motie-Dubbelboer waarin werd gevraagd om de voor- en nadelen van een burgerinitiatief
nog eens te formuleren? Wil hij dat nog eens in zijn eigen woorden doen?De voorwaarden die aan het burgerinitiatief worden gesteld, zijn dat het
voorstel moet zijn gericht op instelling, wijziging of afschaffing van een
wettelijke regeling of van het regeringsbeleid. Het onderwerp mag niets te
maken hebben met aangelegenheden van de decentrale overheid, noch een klacht
of een bezwaar tegen het regeringsbeleid behelzen, noch over een onderwerp
gaan waarover de Kamer korter dan één jaar voor de indiening
van het burgerinitiatief een besluit heeft genomen. Verder zijn er 15.000
handtekeningen nodig van ingezetenen van Nederland in de leeftijd van 16 jaar
en ouder. Het mag niet gaan om zaken die in strijd zijn met de Grondwet en
de goede zeden en ook niet over begrotingen. Voorts zijn belastingen uitgesloten.De VVD-fractie is niet overtuigd van de meerwaarde van dit voorstel. Zij
is er zeker niet van overtuigd dat dit de vertegenwoordigende democratie,
de representatieve democratie versterkt. Ik heb net beloofd om uit te spreken
wat ik vanochtend op de radio heb gezegd, namelijk dat dit luie politici maakt.
Overigens heb ik het gevoel dat ik de Voorzitter van de Kamer hiermee in ander
verband citeer. Ik verzoek de voorzitter van de commissie voor de Werkwijze
der Kamer om ons een aantal voorbeelden te geven van zaken die volgens hem
voldoen aan deze criteria en die volgens hem in deze Kamer niet aan de orde
worden gesteld. Ik heb dat ook al geprobeerd te vragen aan de sprekers die
voor mij het woord hebben gevoerd.De heer Dubbelboer (PvdA):Ik wil nog even terugkomen op het vorige punt. Inderdaad hebben wij het
daarover vanmorgen in een radiodebat gehad. Hoe kun je nu aan de ene kant
constateren dat het luie Kamerleden zou kweken, omdat deze – althans
volgens de heer Van Beek – minder zouden openstaan voor signalen uit
de samenleving en maar een beetje achterover zouden gaan leunen, en tegelijkertijd
constateren dat 5% meer vergadertijd nodig is. Ik wijs in dit verband
op de zorg dat het ons veel meer tijd zal gaan kosten, die ook door de VVD-fractie
is geuit in de schriftelijke vragen aan de heer Weisglas. Naar mijn mening
zullen wij het alleen maar drukker krijgen als het, zoals ik hoop, een succes
wordt.De heer Van Beek (VVD):Ik heb dat woord als plaagstootje gebruikt omdat ik nadrukkelijk van mening
ben dat de politici in een vertegenwoordigende democratie op scherp moeten
staan voor alle signalen. Het is nadrukkelijk de taak van politici en politieke
partijen om twee zaken aan elkaar te verbinden: enerzijds de burgers met individuele
ideeën en opvattingen en anderzijds het bestuur. Wij zitten daar tussen
in. Wij moeten enerzijds zaken halen en anders zaken brengen. In het traject
tussen bestuur en burgers voeren wij ons vak uit.De heer Dubbelboer (PvdA):In een perfecte wereld hoeft een heleboel zaken niet te worden geregeld.
Er zijn veel signalen van burgers dat zij vinden dat wat wij in de Kamer bespreken
niet uitsluit bij de agenda van groeperingen in de samenleving.De heer Van Beek (VVD):Er zijn heel veel signalen...De heer Dubbelboer (PvdA):Dat heeft een aantal redenen. In onze manier van werken zit een aantal
filters. Het enige wat het voorstel voor het burgerinitiatief doet, is het
omzeilen van een aantal van die filters. Het is een aanvulling op de representatieve
democratie, zoals ook de heer Slob heeft gezegd. Die is toch altijd bijzonder
zuiver in deze leer. Het verbaast mij dat de heer Van Beek dan toch zegt dat
het bijna een ondermijning of in ieder geval een aantasting van de representatieve
democratie zou zijn.De heer Van Beek (VVD):Wij zijn er niet van overtuigd dat dit een aanvulling is, althans in verbeterende
zin. Het is wel een aanvulling omdat het nu niet kan. Wij hebben er vragen
over gesteld. Naar aanleiding van een aantal opmerkingen dat daarover is gemaakt,
verzeker ik de Kamer nogmaals dat wij het debat zeer serieus zijn ingegaan.
Wij hadden ook heel makkelijk onze stoel achteruit kunnen schuiven en kunnen
zeggen dat wij het voorstellen hebben gelezen, maar dat het onze steun niet
heeft. Wij hebben ons best gedaan om een aantal onderwerpen die volgens ons
echt niet kunnen aan te stippen, onze stellingname te motiveren en om er alternatieve
teksten voor aan te leveren. Ik heb de VVD-fractie beloofd dat ik het debat
open in zal gaan, dat ik nog geen conclusies zal trekken en dat ik de fractie
zal rapporteren over het verloop van het debat. Wij gaan er dus echt serieus
op in. Wij hebben ons er niet makkelijk van afgemaakt. Wij zoeken het debat
met de voorstanders zeker op. Maar nogmaals: ik zeg absoluut niet dat wij
uiteindelijk een positieve conclusie zullen trekken. Er bestaan bij onze grote
aarzelingen.Vandaar dat wij een vijftal amendementen steunen dan wel mede hebben ingediend.
Ik wil deze snel langslopen. Het eerste betreft de discussie over de termijn
van één of twee jaar binnen welke niet op een genomen besluit
kan worden teruggekomen. Regelingen, wetten, voorschriften en dergelijke zijn
in hun uitwerking vaak zo complex en vergen een zo lange tijd
om tot wasdom te komen, dat het ons niet verstandig lijkt om al na een jaar
allerlei discussies te moeten overdoen. Dit standpunt is met name ingegeven
door de overweging dat wij eventuele initiatieven serieus willen nemen. De
kans dat een initiatief al na één jaar tot een wijziging zal
leiden, is alleen maar kleiner. Dat geldt zeker voor een wijziging waaraan
de Kamer zelf niet zou hebben gedacht. Ik denk dus dat het verstandig is het
amendement op stuk nr. 6 serieus in behandeling te nemen.Onze fractie vindt dat er een groot aantal momenten is waarop je met burgers
kunt praten. Wij zijn in dit gebouw prima geëquipeerd om dat op allerlei
plekken te doen. Maar onze fractie zou niet consequent zijn geweest als zij
het amendement op stuk nr. 7 niet had ingediend, waarin het gaat over het
gebruik van de plenaire zaal. Niet alleen in deze procedure, maar ook in alle
andere voorkomende gevallen, ook bij de discussies over de Europarlementariërs,
ook bij de discussie over de voorzitter van de Rekenkamer, en ook bij de discussie
over het assisteren van mensen die initiatiefwetsontwerpen hebben ingediend,
heeft onze fractie bezwaar gemaakt tegen gebruik van deze zaal. Wat dit betreft
handelt de fractie erg consequent door dit amendement in te dienen. Een discussie
met wie dan ook zal lang niet altijd leiden tot een plenair debat, er zijn
heel veel tussenmogelijkheden. Wij vinden de formulering die nu wordt voorgesteld,
niet verstandig.Het amendement op stuk nr. 8 gaat over een horizonbepaling. Als je zulke
grote aarzelingen hebt over een voorstel dat je de regeling echt in de sfeer
van een proef wilt brengen, lijkt het me niet onlogisch dat je er ook een
horizonbepaling aan verbindt. Dat hebben wij met dit amendement gedaan.Het amendement op stuk nr. 9 gaat over het benodigde aantal handtekeningen.
Mijn standpunt over deze kwestie wisselt wat, ook naar aanleiding van het
debat. Ik kan me de kritiek voorstellen dat bij een initiatief van een individu
15.000 handtekeningen een behoorlijk aantal is. Daartegenover staat dat het
goed denkbaar is dat dit middel ook door institutionele organisaties zal worden
gebruikt, en dan is 15.000 handtekeningen vaak heel weinig. Als organisaties
met een initiatief komen, is 40.000 handtekeningen een heel gerechtvaardigde
vraag. In echt individuele situaties is 40.000 misschien wat veel. Maar je
kunt de redenering ook omkeren: voor organisaties is 15.000 handtekeningen
misschien wat weinig. Wij hebben alles afgewogen en zijn tot de conclusie
gekomen dat 15.000 een wel erg laag getal is. Elke grens is overigens discutabel.
Er is een reeks van getallen over tafel gegaan, maar uiteindelijk hebben wij
ons kunnen vinden in een aantal van 40.000 handtekeningen.De heer Dubbelboer (PvdA):Maar u bent het met mij eens dat voor geïnstitutionaliseerde organisaties
15.000 handtekeningen geen probleem is, maar 40.000 waarschijnlijk ook niet?
Dit zal zeker gelden voor de heel grote organisaties, zoals de ANWB en de
FNV. Mijn fractie wil juist de nadruk leggen op gewone initiatieven van gewone
mensen, want nogmaals, grote organisaties krijgen 40.000 handtekeningen ook
wel bijeen.De heer Van Beek (VVD):Het probleem is dat wij één aantal moeten kiezen voor alle
verschillende typen. Je moet dan ergens in het midden uitkomen. Wij vonden
15.000 echt te laag. Je kunt ook aan veel meer denken, maar dat wil je niet.
Uiteindelijk zijn wij, geloof ik, via 30.000 bij 40.000 uitgekomen. Je maakt
een afweging. Het voorgestelde aantal vonden wij echt te laag.Ten slotte het amendement op stuk nr. 10. Misschien kan ik na de voorbeelden
die vanmiddag genoemd zijn, met nog meer overtuiging zeggen dat het mij heel
verstandig lijkt om aan te sluiten bij de criteria uit de Kieswet, zowel op
het punt van de leeftijd als wanneer het erom gaat dat men kiesgerechtigd
moet zijn. Dit houdt overigens ook in dat wijziging van de criteria in die
wet ook invloed zal hebben op dit initiatief, maar het lijkt mij toch goed
om geen nieuwe criteria vast te stellen.Wij zien met buitengewoon veel belangstelling uit naar de reactie van
de heer Weisglas. Wij willen een heel serieus debat over dit voorstel voeren,
maar het zal duidelijk zijn dat wij er niet bij voorbaat van overtuigd zijn
dat wij hiermee zouden moeten instemmen.De heer Dubbelboer (PvdA):Ik zou aan u nog dezelfde vraag als aan mevrouw Spies willen stellen.
Geldt ook voor u dat u een voorbehoud maakt voor het stemgedrag van uw fractie,
ook als alle amendementen zouden worden aangenomen?De heer Van Beek (VVD):Dat heeft u goed begrepen.De heer Dubbelboer (PvdA):Ik denk dat het misschien wel een unicum is als een fractie tegen een
voorstel stemt terwijl al haar amendementen zijn aangenomen.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter. De commissie voor de Werkwijze der Kamer en meer in het bijzonder
de voorzitter daarvan zijn voortvarend aan de slag gegaan met de motie waarin
gevraagd was, de voor- en nadelen van het eventueel invoeren van een burgerinitiatief
in kaart te brengen. Er is nu niet alleen zo'n overzicht, maar ook al een
concreet voorstel. Het zou ons welkom zijn geweest als er meer diepteboringen
waren verricht bij het inventariseren van de voor- en nadelen en als wij er
daarna een besluit over hadden genomen of wij ermee zouden willen doorgaan.
Maar goed, dit is achteraf praten. Ik wilde alleen even vaststellen dat wij
nu eigenlijk al een stap verder gaan dan wat de Kamer in de motie had uitgesproken.
Voor ons is het in dit debat dus ook nadrukkelijk de vraag of het wel wenselijk
is om tot de uitvoering van een burgerinitiatief te komen, nog los van de
vraag hoe wij daar vorm aan geven.Ik wil vooraf ook nog opmerken dat ik de gang van zaken wat rommelig vind.
Het voorstel is aanvankelijk gedaan middels een brief van het Presidium, althans
het Presidium stelt voor om het voorstel op een bepaalde datum te laten ingaan.
Daarna heb ik begrepen dat het niet echt een voorstel van het Presidium is,
maar dat het wordt verdedigd door de voorzitter van de commissie voor de Werkwijze.
Ook hiervoor geldt dat het allemaal wat rommelig en onhelder is. Een ding
is echter zeker: het voorstel is bevoegd ingediend, hetgeen alleen al blijkt
uit het feit dat de voorzitter van de commissie voor de Werkwijze ook lid
van de Kamer is. Ik laat het dus maar zitten en stel vast dat wij het voorstel
vandaag terecht aan de orde hebben.Ik kom terug op de vraag of de invoering van een burgerinitiatief wel
wenselijk is. De doelstelling daarvan is nobel en spreekt ons
aan. Je wilt de burgers een instrument in handen geven en de mogelijkheid
bieden om invloed te hebben op het besluitvormingsproces van de volksvertegenwoordiging.
Het eigene van dit instrument is dat daarmee kan worden afgedwongen dat in
de Kamer over bepaalde thema's wordt gesproken en dat daarover standpunten
kunnen worden ingenomen. Dat klinkt allemaal sympathiek en begrijpelijk.De vraag is echter of het ontbreken van die mogelijkheid nu daadwerkelijk
een gemis is. Wij hebben niet de indruk dat daarmee een wezenlijk tekort van
bestaande beïnvloedingsmogelijkheden wordt opgevuld, zoals de voorzitter
in de nota naar aanleiding van het verslag stelt. Via bestaande mogelijkheden –
er zijn er nogal wat: gesprekken, hoorzittingen, petities, e-mails en noem
maar op – zijn er talloze mogelijkheden om thema's hier onder de aandacht
te brengen en geagendeerd te krijgen. Wat zijn dan precies de doorslaggevende
redenen om tot invoering van het burgerinitiatief over te gaan? In hoeverre
blijkt daar onder de bevolking ook echt behoefte aan te bestaan? Als ik met
burgers praat, ook degenen die kritisch zijn over dé overheid of dé
politiek, hoor ik regelmatig klachten over de inhoud van het beleid, dus de
uitkomst van debatten. Ik hoor ook wel klachten over de stijl van politiek
bedrijven. Er is bijvoorbeeld kritiek op wat wordt opgevat als de onechtheid
van een debat, omdat men denkt dat de uitkomst ervan voorgekookt is. Dat zijn
de dingen waar ik tegen aanloop in gesprekken met burgers over ons functioneren.
Zelden of nooit hoor ik dat het helemaal niet lukt om via welke ingang dan
ook onderwerpen op de agenda te krijgen.Er wordt ook wel eens gesuggereerd dat onderwerpen doodgezwegen worden,
zoals de criminaliteit onder allochtonen. Daar lijkt het burgerinitiatief
op zijn plaats te zijn, maar vaak blijken hier toch al debatten over te hebben
plaatsgevonden. Die debatten hebben dan echter niet zo'n spetterend gehalte
gehad, zo veel media-aandacht gekregen of zo'n charismatische verwoording
gekregen als men graag had gezien. Dat los je echter niet op met de invoering
van een burgerinitiatief. Daarom stel ik nog eens indringend de vraag welk
probleem wij nu precies oplossen met het burgerinitiatief. Ik stel die vraag met klem, omdat je niet te gemakkelijk kunt zeggen:
baat het niet, dan schaadt het niet. Dat moet namelijk nog afgewacht worden.
Je kunt wel degelijk brokken maken, als je verwachtingen wekt die niet waargemaakt
kunnen worden. Als dat gebeurt, kan de kloof tussen burger en politiek er
alleen maar groter op worden. Het schept hoe dan ook grote verplichtingen.
Immers, wanneer daadwerkelijk tot invoering wordt overgegaan, moet er een
goede communicatiestrategie ontwikkeld worden. Dan moet helder aangegeven
worden wat men wel of niet kan verwachten als men hier met een groot aantal
handtekeningen een onderwerp aan de orde stelt en een bepaalde oplossingsrichting
ambieert. Daarom vraag ik ook nog nader inzicht in het communicatietraject
met de burgers, zoals dat door de voorzitter wordt voorzien. Ik erken dat
je het risico van verkeerde verwachtingen bij de burgers met een goede communicatiestrategie
voor een belangrijk deel kunt ondervangen.Maar er zijn ook blijvende nadelen, zoals een flinke hoeveelheid extra
werk en mogelijke juridisering rond ontvankelijkheidsvragen. Wordt hierover
niet iets te makkelijk gedacht? Neem het criterium dat het geen aangelegenheid
van de decentrale overheid moet betreffen. Dat klinkt heel redelijk, maar
in de praktijk is dat buitengewoon lastig. Ik heb het idee dat juist onderwerpen
die als het ware op het snijvlak van decentraal en centraal beleid liggen
hier soms moeilijk doordringen. Ik vind dat nu juist de vraag is of, als de
burgers in een plaats klagen over de overlast rond de vestiging van een sociaal
pensioen, dit puur en alleen een bestemmingsplankwestie is. Of zit erachter
dat wij onvoldoende waarborgen in de Wet op de ruimtelijke ordening hebben
dat er een geactualiseerd bestemmingsplan moet zijn? Is iets wat op het eerste
gezicht alleen maar een kwestie van de lokale politiek lijkt wel lokale politiek?
Of is niet juist inherent aan vele politieke discussies de vraag of iets decentraal
of centraal moet plaatsvinden?De heer Dubbelboer (PvdA):Het is toch prima om daarover te discussiëren, al dan niet in de
commissie waar het onderwerp thuishoort? Er wordt steeds gedaan alsof het
allemaal zo ontzettend strak is, maar wij kunnen toch ook in dialoog treden
met de initiatiefnemers? Soms kan iets wat lokaal speelt een bovenlokaal belang
hebben, wat het voor ons interessant maakt om daarover te debatteren. Kunnen
wij daar niet flexibel in meegaan?De heer Van der Staaij (SGP):Mijn punt is dat wij daarmee juist nu flexibel moeten omgaan. Ik zeg niet
dat het een ontvankelijkheidsvoorwaarde is om hierover in gesprek te gaan.
Nee, ik ga bij klachten van burgers naar hen toe om te horen wat er aan de
orde is. Maar ik stel vast dat eerst een formele hobbel moet worden genomen,
namelijk de vraag of het geen aangelegenheid van een decentrale overheid betreft,
want daar gaan wij niet over. Dan krijg je dus eerst een soort procedureel
gesteggel of dat punt hier in behandeling kan worden genomen. Zijn wij dan
niet juist aan het juridiseren, in plaats van hier snel een onderwerp aan
de orde te stellen? Gaan wij niet te makkelijk over die ontvankelijkheidsvraag
heen? Van der StaaijAndersom, dus bij de gemeentelijke initiatieven, is het
veel makkelijker. Daar kun je als gemeente zeggen dat je daar niet over gaat.
Juist omdat wijzelf de mogelijkheid hebben om via formele wetgeving
iets tot een zaak van de centrale overheid te maken, kun je niet makkelijk
als ontvankelijkheidskwestie zeggen: het is alleen maar decentraal.De heer Dubbelboer (PvdA):De lokale ervaring leert dat daarover absoluut wordt gediscussieerd. Ik
verwijs naar de discussie over de herindelingen: het gaat daarbij om een besluit
van de diverse betrokken gemeenteraden, maar het is ook een landelijk besluit.
Er zijn heel wat herindelingsvoorstellen aan de orde gesteld via burgerinitiatieven
of van onderop, zij het dat die voorstellen door sommige gemeenten niet-ontvankelijk
zijn verklaard, terwijl andere gemeenten deze voorstellen ontvankelijk verklaarden.
Dat kun je niet van tevoren oplossen, zodat ik niet vrees voor juridisering.De heer Van der Staaij (SGP):Nogmaals, wij hebben het over een flexibele aanpak, maar ik stel wel vast
dat wij nu een ontvankelijkheidsdrempel opwerpen die er tot nu niet is. Het
voorbeeld dat ik noemde, is uit het leven gegrepen. Hetzelfde geldt voor het
criterium van strijd met de Grondwet. Dat is een punt waarover wij vaak inhoudelijk
discussiëren. Bij veel van de voorstellen zal dat helemaal geen vraag
zijn, maar ik kan mij voorstellen dat er wel degelijk voorstellen zijn waar
dat een discussiepunt is.Nog een vraag over de mogelijke nadelen. Je kunt wel zeggen "baat
het niet, dan schaadt het niet", maar is dat nu wel zo? Kan het niet
juist verkeerd uitpakken in de richting van burgers dat zij makkelijker dan
nu kunnen worden afgescheept? Zij moeten immers eerst 15.000 handtekeningen
verzamelen voordat het voorstel hier in behandeling wordt genomen. Is er praktijkervaring
mee opgedaan dat er, in plaats van dat je zonder enige ontvankelijkheidsvoorwaarde
iets aan de orde kunt proberen te krijgen, wordt bepaald wat de weg is waarlangs
het voorstel moet worden ingediend, met alle daaraan verbonden voorwaarden?
Is dat een reëel risico?Anders dan bij het referendum beklemtoon ik dat de SGP-fractie niet op
voorhand fundamentele bedenkingen heeft tegen de figuur van het burgerinitiatief.
Het bestaande representatieve stelsel kenmerkt zich door invloed van de burgers
op de samenstelling van de volksvertegenwoordiging, waarna gekozenen naar
eigen inzicht en zonder last of ruggespraak hun werk verrichten. Daarbij is
het een natuurlijke zaak dat zij een luisterend oor hebben voor de geluiden
vanuit de samenleving. Maar ook bij het burgerinitiatief zoals dat in de voorstellen
vorm wordt gegeven, behoudt de Kamer alle ruimte om haar eigen verantwoordelijkheid
te nemen. Daarmee blijft het representatieve karakter van het bestaande democratische
stelsel in essentie overeind. Ik zeg dus niet dat het voor ons een onbespreekbaar
voorstel is; het is een afweging van de voor- en nadelen die aan dit instrument
verbonden zijn. Mijn fractie heeft daarom niet de behoefte zich bij voorbaat
te verzetten tegen de mogelijkheid van een burgerinitiatief. Dat is ook juist
de reden waarom wij constructief hebben geprobeerd aan amendementen mee te
doen. Daarbij is ook mijn gedachte dat het mogelijk moet zijn om, indien bepaalde
amendementen het halen, te komen tot een steunbetuiging aan de voorstellen.
Als de amendementen die wij hebben ingediend en waarvoor wij verantwoordelijkheid
hebben genomen en die wij hier ook graag willen verdedigen, het halen, heb
ik de neiging om mijn fractie te adviseren het voorstel te steunen. Uiteraard
vellen wij ons definitieve oordeel pas op grond van al hetgeen in dit debat
naar voren komt.Zoals ook uit de nota naar aanleiding van het verslag blijkt, zijn er
over de werking en de resultaten van dit burgerinitiatief echter nog niet
veel gegevens voorhanden. Ik ga er ook niet van uit dat de uitkomst van dit
debat voor ons zal zijn dat wij zonder meer geloven dat het fantastisch zal
gaan werken. Bepaalde dingen moet je in de praktijk nu eenmaal eerst zien
werken om te kunnen vaststellen of er al dan niet sprake is van koudwatervrees.
Dat geldt juist in gevallen waar de kwestie niet principieel ligt. Die houding
hebben wij bijvoorbeeld ook ingenomen ten aanzien van de transparantie van
procedurevergaderingen. Wij hebben daarvan eerder gezegd dat er wellicht wat
nadelen aan kleven maar dat het goed zou zijn om er toch maar mee te beginnen.
Op grond van de praktijk tot nu toe en de experimenten terzake zijn wij positiever
geworden over de openbaarheid van procedurevergaderingen. Wellicht was er
in eerste instantie wat koudwatervrees aan de orde, maar het is nu mogelijk
deze praktijk verder uit te breiden en eventueel zelfs definitief te maken.
Eigenlijk is het burgerinitiatief ook iets wat je best in de praktijk zou
kunnen beproeven. Invoering zonder meer kan wat mijn fractie betreft daarom
niet aan de orde zijn. Dat doet geen recht aan de benodigde zorgvuldigheid
en voorzichtigheid. De SGP-fractie ziet daarom veel meer in een experiment,
waarna kan worden bezien of een meer structurele vormgeving van het burgerinitiatief
gewenst is. Om die reden heb ik het amendement van collega Van Beek c.s. op
stuk nr. 8 meegetekend, waardoor de voorgenomen regeling van een horizonbepaling
wordt voorzien.Het agenderen van thema's door burgers is een serieuze aangelegenheid
die niet lichtvaardig en te gemakkelijk kan en mag plaatsvinden. De SGP-fractie
steunt daarom ook de wijzigingsvoorstellen die enkele te nemen drempels wat
steviger aanzetten. Het in het amendement-Slob op stuk nr. 9 voorgestelde
aantal van 40.000 handtekeningen vinden wij zeker niet een te hoge grens.
Ten aanzien van de leeftijd ligt het mijns inziens zeer voor de hand om aan
te sluiten bij de kiesgerechtigde leeftijd, zoals voorgesteld in het amendement
van collega Spies op stuk nr. 10.De controle op de ontvankelijkheid van een burgerinitiatief dient uiteraard
zorgvuldig vorm te krijgen. In dat verband vraag ik of er ook expliciet aandacht
zal zijn voor de mogelijkheid dat mensen meerdere keren hun steun geven aan
een burgerinitiatief. Kan dat door een steekproef voldoende worden ondervangen?Wat betreft de behandeling van de initiatieven moet er volstrekte helderheid
zijn over de onderscheiden verantwoordelijkheden van de volksvertegenwoordiging
en de indieners. De mogelijkheid tot het woord voeren door de indieners zou
alleen maar verwarring scheppen. Om die reden steunt mijn fractie het amendement
van collega Van Beek c.s. op stuk nr. 8. De vergelijking met het "spreekrecht"
van deskundigen die een Kamerlid terzijde staan bij de behandeling van een
initiatiefvoorstel, zoals dat in de nota naar aanleiding van het verslag naar
voren komt, gaat natuurlijk niet op. In dat geval valt het gesprokene immers
onder de verantwoordelijkheid van het desbetreffende Kamerlid.Zelf heb ik een amendement ingediend waardoor onderwerpen die korter dan
twee jaar voor indiening zijn behandeld niet in aanmerking
komen voor een burgerinitiatief. In de nota naar aanleiding van het verslag
gaf de voorzitter reeds aan hier geen overwegende bezwaren tegen te hebben.
Gelet op de duur van de besluitvormingsprocessen vindt mijn fractie een jaar
nogal kort. In de praktijk kan dat betekenen dat de Kamer elk jaar over een
bepaald thema moet spreken. Dat lijkt me niet wenselijk. Uiteraard kan de
Kamer zelf wel altijd besluiten om een bepaald thema binnen welke termijn
dan ook opnieuw te agenderen. Het viel mij ook op in de huidige voorstellen
dat welke termijn ook wordt gekozen, er al een soort algemene uitzonderingsbepaling
is geformuleerd dat er in het geval van zwaarwegende nieuwe feiten en omstandigheden
altijd weer van die termijn kan worden afgeweken. Onder die omstandigheden
lijkt mij het oprekken van de termijn van een jaar naar twee jaar heel verantwoord.Mij is nog niet duidelijk geworden waarom een burgerinitiatief geen betrekking
kan hebben op de Grondwet. Zojuist sprak ik al over de Grondwet in het kader
van ontvankelijkheidsvoorwaarden, maar de inhoudelijke vraag is of het juist
is dat de Kamer ook dan het debat over het aangedragen thema aangaat. Ook
dan geldt toch dat voor het wijzigen van de Grondwet een meerderheid van tweederde
nodig is? Wat is de achterliggende gedachte van de stelling dat het nooit
is toegestaan om met een initiatief te komen dat tot doel heeft de Grondwet
te wijzigen? In de stukken staat een opmerking over de wilsverklaring van
de wetgever die daarmee eventueel kan worden omzeild. Die opmerking begrijp
ik niet goed als wel de mogelijkheid wordt geboden om met een wijzigingsvoorstel
te komen voor wetgeving die geen betrekking heeft op de Grondwet. Wel is duidelijk
dat in het laatste geval sneller resultaat zal worden geboekt omdat daarvoor
niet een gekwalificeerde meerderheid nodig is.Er wordt gesteld dat er naast grondwettelijke thema's en belastingen geen
onderwerpen te bedenken zijn die het Koninklijk Huis raken en dat uitsluiting
daarom niet aan de orde is. Tegen die stelling breng ik in dat de Grondwet
zich ten aanzien van het Koninklijk Huis slechts in algemene termen uitspreekt.
De meer gedetailleerde uitwerkingen van deze bepalingen lijken daarmee wel
degelijk onderwerp van een burgerinitiatief te kunnen zijn. Ik noem bijvoorbeeld
de rol van het staatshoofd bij kabinetsformaties.Om tot ons uiteindelijke oordeel te komen over de wenselijkheid van de
invoering van het burgerinitiatief, is een beargumenteerde afweging van de
voor- en nadelen belangrijk. Uiteraard zal uiteindelijk ook de concrete vormgeving
van dit voorstel zwaar wegen, alsmede het lot van de amendementen. Als alle
amendementen worden aangenomen en de discussie verder geen nieuwe contra-indicaties
oplevert, zal ik mijn fractie adviseren om het voorstel te steunen.De heer Eerdmans (LPF):Voorzitter. Maurice de Hond heeft precies een jaar geleden geschreven
dat het huis van Thorbecke op instorten staat. Naar mijn idee heeft hij wat
dat betreft gelijk. Ik ben het ook eens met zijn pleidooi om radicaal in te
grijpen in onze parlementaire democratie. Het gaat immers niet zo goed met
onze bestuurlijke vernieuwing in Nederland. Minister Pechtold heeft de laatste
tijd behoorlijk geschreeuwd, maar verder gebeurt er weinig. Dat valt onze
fractie behoorlijk tegen. Het is dan ook goed dat de Kamer met een initiatief
komt om de minister een beetje te helpen. Het burgerinitiatief is naar ons
oordeel een concrete en goede maatregel om iets te doen aan de kloof tussen
de burger en de gekozenen. Een burgerinitiatief verplicht de Kamer om het
betreffende onderwerp te agenderen en te behandelen. Het is vreemd dat dit
op landelijk niveau nog niet gebeurt, terwijl dat in het Europees Parlement
en op lokaal en provinciaal niveau wel het geval is. Als het minister Pechtold
niet lukt, moet de Kamer het dus zelf doen. Ik waardeer het initiatief van
de heer Dubbelboer bij de begrotingsbehandeling van 2004 dan ook. Dat kan
ik mij nog goed herinneren, want daarna kwam ik met het volksinitiatief. Dat
was een stap te ver voor de Kamer en het werd dus helaas afgewezen. Ik betreur
dat omdat ik slechts heb gevraagd om een onderzoek te doen naar de voor- en
nadelen van het volksinitiatief.Het is verstandig dat binnenkort een delegatie naar Zürich gaat om
daar een kijkje te nemen. Ik hoop daarover na afloop goede geluiden te horen.Het Presidium gaat zelfs een stapje verder dan de motie-Dubbelboer, waarvoor
hulde. Het stelt voor om niet alleen de voor- en nadelen van het burgerinitiatief
op een rij te zetten, maar om het in te voeren. De notitie van de Griffier,
de medewerkers Oostlander, Naborn en Hogenhuis is naar mijn oordeel uitzonderlijk
goed. Ik hecht eraan om die medewerkers te noemen, omdat ik van mening ben
dat de door hen opgestelde notitie to the point is. De tekst is duidelijk,
de voor- en nadelen zijn opgesomd en er wordt duidelijk aangegeven dat het
belangrijk is om iets te doen. Niet alles in de politiek hoeft dus ingewikkeld
te zijn.Ik ben het eens met de inhoudelijke vereisten in het stuk. Wel ben ik
benieuwd naar het antwoord op de vraag van de heer Van der Staaij over de
Grondwet. Het aantal genoemde handtekeningen, namelijk 15.000, is arbitrair.
Wij zijn van mening dat het aantal te groot is. Ik pleit voor het Amersfoortse
model van één handtekening. Ik was blij dat de heer Dubbelboer
mevrouw Sickmann erbij haalde. Die mevrouw uit Amersfoort had gewoon een heel
goed idee. Dat heeft geleid tot aanpassing van een probleem, het veiligstellen
van het erfgoed aldaar. Wij vinden dat elk idee een goed idee is. Iedereen
moet een initiatiefvoorstel aan de Kamer kunnen voorleggen.Mevrouw Spies (CDA):Dat kan toch? Ieder individu met een goed idee heeft op dit moment de
mogelijkheid om een brief of een e-mail aan de Tweede Kamer te sturen of met
een Kamerlid te telefoneren. Dat moeten zij blijven doen. Daar hebben wij
dat burgerinitiatief niet voor nodig.De heer Eerdmans (LPF):Nee, als die mevrouw of mijnheer dat in de Kamer mag komen toelichten
en dat vervolgens wordt afgedwongen dat de behandeling in deze arena plaatsvindt,
hebt u gelijk. Maar een boos e-mailtje is nog geen burgerinitiatief. Ik vind
het onterecht dat alleen lobbygroepen er met elkaar voor zouden kunnen zorgen
dat er hier een debat plaatsvindt. Ik vind het prima als één
individu dat ook kan afdwingen. Men verwacht dat er dan veel initiatieven
zullen komen. Ik moet dat nog zien. Laten wij het maar proberen. Wij gaan
eens kijken of dat in een jaar tot een overload zal leiden.
Ik denk het niet. Amersfoort is ook niet onbestuurbaar vanwege de eenhandtekeninggrens.Ik ben blij dat de minimumleeftijd is opgetrokken van 12 naar 16 jaar.
Anders lijkt het net een miniplaybackshow. Ik heb mij ook neergelegd bij het
criterium ingezetenen. Eerst dacht ik dat het alleen kiesgerechtigden moesten
zijn, maar nu ben ik het eens met de formulering in het voorstel.De griffier schrijft dat het burgerinitiatief zal leiden tot een verhoging
van de werkdruk met 5%. Er worden ongeveer dertig initiatieven verwacht.
Ik stel voor dat wij afspreken om er één per maand te doen.
Dat zijn twaalf burgerinitiatieven per jaar. Dan valt het allicht mee met
de werkdruk. Het betekent wel dat er een scherpe selectie moet zijn. De Tweede
Kamer moet die selectie maken en voorleggen aan het Presidium. Het Presidium
moet dan besluiten welke initiatieven worden toegelaten en welke niet. De
rest krijgt een vriendelijke bedankbrief thuis. Ik denk dat dit minder werkdruk
oplevert. Het is ook niet nodig om een fulltimeambtenaar in te schakelen om
dit karwei te klaren.De heer Van Beek (VVD):Ik heb het gevoel dat het Presidium daarmee een meer politieke functie
krijgt dan tot nu toe het geval was. Mij lijkt dat de voorgestelde commissie,
gezien haar samenstelling, daarvoor veel meer geschikt is.De heer Eerdmans (LPF):U bedoelt de commissie voor de Verzoekschriften en Burgerinitiatieven?De heer Van Beek (VVD):Ja.De heer Eerdmans (LPF):Uiteindelijk besluit de Kamer. Dan kun je de commissie wel om advies vragen,
maar het lijkt mij goed om het Presidium te laten toetsen welk initiatief
behandeld wordt. Dan moet er gestreefd worden naar een evenwicht in de behandeling
tussen linkse en rechtse onderwerpen. Dan maken wij er een mooi feest van
met elkaar.De heer Van Beek (VVD):Wij zijn geen feestjes aan het organiseren.De heer Eerdmans (LPF):Wat mij betreft wel, een bestuurlijk feest.De heer Van Beek (VVD):U zou over uw suggestie toch nog beter moeten nadenken, want hiermee geeft
u het Presidium een meer politieke rol dan tot nu toe het geval was. De commissie
heeft een politieke samenstelling en is er ook om politieke adviezen te geven.De heer Eerdmans (LPF):Ik ben prima te spreken over die commissie. Ik ben voorstander van een
toets door het Presidium. Het is echter geen wet van Meden en Perzen. Het
gaat erom dat er een instantie is die dat goed bekijkt. Ik ben mij ervan bewust
dat in mijn voorstel heel veel verzoeken zullen worden afgewezen. Er zal dus
een scherpe toets moeten zijn.De heer Van der Staaij (SGP):Ik had begrepen dat de kracht van het burgerinitiatief is dat je, zodra
je aan een aantal voorwaarden voldoet, in ieder geval een inhoudelijke reactie
krijgt. Met uw voorstel kan een meerderheid uiteindelijk toch om politieke
redenen het voorstel afwijzen. Dan ligt er een prachtig rapport, maar dan
beginnen wij er niet aan. Ondergraaft u niet uw eigen redenering over de wenselijkheid
van het burgerinitiatief?De heer Eerdmans (LPF):Dat is leuk gezegd, maar in mijn voorstel leg ik de grens bij één.
Daar ben ik, geloof ik, de enige in. Één handtekening vind ik
wat sympathieker dan 15.000. Als ik een goed idee hier behandeld wil zien,
dan moet ik 14.999 mensen zover krijgen om dat over te nemen. Dat vind ik
niet heel democratisch. Ik vind het beter om het bij één persoon
te leggen. Ik weet ook wel dat wij dan moeten oppassen dat wij niet elke dag
met het burgerinitiatief bezig zijn. Dat wordt een beetje te gek. Dus zul
je moeten selecteren. Je moet het door een commissie of het Presidium laten
toetsen.De heer Van der Staaij (SGP):Als je het op die manier aanpakt, is de vraag wat er nog overblijft van
de meerwaarde van het burgerinitiatief. Je hebt weliswaar genoeg aan één
handtekening, maar je bent niet verzekerd van een inhoudelijke reactie. Dan
heb je precies dezelfde situatie. Je krijgt allerlei brieven waarvan je moet
beoordelen wat je gaat behandelen.De heer Eerdmans (LPF):Je kunt alles wel omkeren. Als iedereen een antwoord krijgt, stelt het
ook weinig voor. Een burgerinitiatief moet theatraal, voor het voetlicht behandeld
worden, met een volwassen deelname van vak K. Dan praat je ergens over. Niet
iedereen kan aan de beurt komen, want dan wordt het niets. Dan wordt het een
oppervlakkig verhaal. Dan zeggen wij allemaal: daar heb je dat burgerinitiatief
weer. U haalt terecht de keerzijde aan, maar ik kies toch voor de lage drempel
en niet iedereen tegelijk.Mevrouw Spies (CDA):Dan moet u een andere term bedenken. Burgerinitiatief betekent voor mij
dat een onderwerp dat aan de voorwaarden voldoet op de agenda komt te staan
en leidt tot een besluit. U nodigt burgers uit tot het nemen van allerlei
initiatieven maar u verbindt daar niet de garantie van agendering en besluitvorming
aan. Dat is toch geen burgerinitiatief?De heer Eerdmans (LPF):Het blijft wikken en wegen. Al voldoet iemand aan de vereisten, dan nog
zal er worden gewikt en gewogen of het geschikt is. Ik verwacht overigens
geen gigantische stroom initiatieven, want het is nu ook leeg op de tribune.
Ons land loopt dus niet zo warm voor het burgerinitiatief. Daar heb ik nog
een oplossing voor, maar die komt dadelijk.Mevrouw Spies (CDA):Ik krijg vooral signalen dat de Kamer zich ergens niet mee moet bemoeien.
Ik maak mij niet druk over het aantal burgerinitiatieven. Ik vind dat u verwachtingen
wekt die u vervolgens niet waarmaakt, terwijl wij hier de gewoonte hebben
om op een zorgvuldige manier met dingen om te gaan. Bovendien zal er voor
een voorstel dat aan de randvoorwaarden, de ontvankelijkheidscriteria, voldoet
alsnog worden afgewogen of het wordt behandeld. Dat staat niet in de voorstellen
die wij vandaag bespreken.De heer Eerdmans (LPF):Elke burger weet dat hij nu niet maar volgende keer wel aan de beurt is.
Anders hebben wij hier alleen vakbonden, Greenpeace en het Wereld
Natuur Fonds. Er komt een hele sloot aan lobbyorganisaties en dan praten wij
iedere week over een lobbyorganisatie. Dat vind ik het nadeel van die 15.000.
Het is juist sympathiek als mevrouw Sickmann uit Amersfoort zegt dat zij er
last van heeft dat het erfgoed naar de gallemieze wordt geholpen. Zij heeft
dat met steun van de gemeente kunnen weerstaan. Gewone mensen, zoals u en
ik, kunnen dat voor elkaar krijgen.De heer Dubbelboer (PvdA):De crux van het burgerinitiatief zit in de verplichting dat wij ons erover
buigen. Dat is essentieel. Dat burgerinitiatief moet natuurlijk wel aan een
aantal voorwaarden voldoen. Bent u niet te pessimistisch over die 15.000?
Als na twee jaar experimenteren blijkt dat alleen maatschappelijke organisaties
hun boodschap bij ons krijgen, dan ben ik meteen bereid om er weer van af
te zien. Ik denk dat het ook een dynamiek in de samenleving kan genereren
als mensen de straat op gaan om handtekeningen te verzamelen en de discussie
aan te gaan. Dat is een van de aardige dingen.De heer Eerdmans (LPF):Ik ben van de lijn: laten wij een keer beginnen. Wij zullen geen amendement
indienen om het aantal van 15.000 naar 1 te brengen. Ik breng dit hier naar
voren, omdat ik dit een interessante gedachte vind waar ik ook achter sta,
maar ik zal die niet doordrukken. Dit lukt me niet eens. Ik ga dan ook akkoord
met die andere drempel en vind dat wij maar moeten afwachten hoe het gaat.
Ik voorspel alleen dat wij geen gigantische toestroom zullen krijgen en dat
de mevrouwen Sickmann niet in grote getale deze kant op komen, dat zullen
vooral de lobbyclubs doen.Ik zou dus graag het debat willen meemaken waarbij de initiatiefnemer
in vak K staat en aan het einde van het debat drie minuten de tijd krijgt
om de Kamer toe te spreken. Dit lijkt mij wel het minste dat wij moeten doen.Tot slot: het communicatieplan is heel belangrijk, want dit voorstel moet
aan de man worden gebracht. Ik zou het een goed idee vinden om te beginnen
met een bekende Nederlander. Kunnen wij niet een bekende Nederlander uitnodigen,
bijvoorbeeld een zanger of een presentator, Mart Smeets, Erwin Krol of Robert
ten Brink, om de aftrap te doen? Ik denk dat het wel uitmaakt of het een bekende
Nederlander is die als burger een initiatief aan de Tweede Kamer richt of
zo maar een mevrouw Jansen. Misschien is het wel aardig om dit ook mediatechnisch
aan te pakken, bijvoorbeeld met behulp van Talpa of RTL. Zo wordt de spin-off
in de media groter. Er zou ook aan gezaghebbende mensen kunnen worden gedacht
zoals Leon de Winter, Aboutaleb of Abu Jaja, maar ook aan oud-premier Lubbers.
Het zou toch prachtig zijn als hij de eerste zou zijn die hier een burgerinitiatief
verdedigt. Dan begint het te lopen. Ik vraag aan de Voorzitter en zijn staf
om hierop te reageren.De LPF is in ieder geval voor een snelle invoering van dit initiatief.
Wij zijn tegen alle amendementen.De heer Dubbelboer (PvdA):Voorzitter. Ik wil hier woorden van dank uitspreken voor de medewerkers
die de afgelopen anderhalf jaar aan deze notitie hebben gewerkt. Er is veel
voorwerk verricht en ik heb daar ook een steentje aan mogen bijdragen. Ik
heb gezien hoe hard er is gewerkt. Daarvoor heel veel complimenten. Verder
dank ik Frans Weisglas, de adoptievader van het burgerinitiatief.De Partij van de Arbeid is positief over het burgerinitiatief. Dit is
een charmant voorstel. Het doel is simpel, namelijk om een recht in het leven
te roepen voor groepen in de samenleving om onderwerpen, voorstellen of ideeën
op de politieke parlementaire agenda te plaatsen waarvan zij het idee hebben
dat wij het er niet over hebben. Dit is de crux: wij kunnen wel denken dat
wij alle signalen opvangen en dat wij alle kanalen hebben openstaan, maar
heel veel mensen hebben helaas het gevoel dat dit niet het geval is. Zijn
zien de Tweede Kamer als een geheel. Daarom is het niet vreemd als de Tweede
Kamer in haar geheel burgers uitnodigt om een voorstel dat zij enigszins body
kunnen geven, voor agendering in de Kamer voor te dragen. Dit is het simpele
doel waarmee wij beogen een directere en constructieve dialoog tussen politiek
en burgers op gang te brengen.De burgers kunnen zich natuurlijk rechtstreeks tot de politieke partijen
richten en dit gebeurt ook wel. Wij staan zelf ook bijna ieder weekeinde op
straat om van mensen te horen wat zij denken, maar mensen willen zich soms
niet aan een politieke partij verbinden, maar juist aan de politiek als geheel.Net als alle afzonderlijke voorstellen voor bestuurlijke vernieuwing is
het burgerinitiatief natuurlijk niet de ultieme oplossing voor problemen die
wij onderkennen, het gebrek aan democratische legitimatie en de vervreemding
tussen kiezers en gekozenen. Maar de verwachting is wel dat het burgerinitiatief,
mits zorgvuldig vormgegeven, groepen burgers de mogelijkheid zal bieden om
de discussies in het parlement op een directere manier te beïnvloeden.
Daarmee wordt recht gedaan aan het streven om de democratische legitimatie
van ons werk in het parlement te versterken. Bij deze opvatting van democratie
zijn twee begrippen essentieel: ontvankelijkheid en toegankelijkheid. Het
burgerinitiatief doet een appèl op beide.Als veel Nederlandse ingezetenen hun handtekening zetten onder een voorstel,
dan gaan wij dat voorstel in ieder geval in behandeling nemen. Dat is het
verschil met het voorstel van de heer Eerdmans om een burgerinitiatief toe
te staan als er één handtekening onder staat. In dat geval moet
de Kamer namelijk bepalen welk voorstel wel en welk voorstel niet aan de orde
komt met het grote gevaar dat wij dan weer het verwijt krijgen: ze willen
er niet over praten en zij besluiten dat. Dat verwijt kan niet gemaakt worden
als wij gaan werken met het systeem met de 15.000 handtekeningen.In al mijn mediaoptredens benadruk ik dat agendering in de Kamer niet
betekent dat het voorstel wordt overgenomen door de Kamer. Dat is niet het
geval, maar de initiatiefnemers zijn er wel van verzekerd dat wij erover zullen
discussiëren. Het voorstel kan dus worden afgewezen door de Kamer.Uit de ervaringen die met lokale initiatieven en in het buitenland zijn
opgedaan blijkt dat het heel belangrijk is hoe met de initiatiefnemers wordt
omgegaan. De heer Slob heeft dan ook terecht gezegd dat het niet alleen van
belang is dat de Kamer zorgvuldig debatteert maar ook dat heel zorgvuldig
wordt omgegaan met de initiatiefnemers. In het Reglement van Orde moet dan
ook worden geregeld dat goed wordt gemonitord of de initiatiefnemers
voldoende betrokken blijven, nadat hun onderwerp eenmaal is geagendeerd. De
initiatiefnemers moeten met andere woorden worden meegenomen in de verdere
behandeling. De heer Slob noemde het voorbeeld van het zwembad in Winterswijk.
Daaruit blijkt hoe gemakkelijk het fout kan gaan. Daar werd het voorstel van
de burgers overgenomen door de ambtelijke professionals en wel op zo'n manier
dat de burgers buiten zicht raakten. Dan is het natuurlijk heel naar om een
halfjaar later te moeten horen dat er geen geld is en dat het allemaal niet
doorgaat.Er zijn verschillende amendementen ingediend. Met een van deze amendementen
wordt het spreekrecht voor de initiatiefnemer tijdens de plenaire behandeling
uit het voorstel gesloopt. Ik zou het heel jammer vinden als dit amendement
wordt aangenomen. Dat spreekrecht komt pas in beeld als het voorstel een plenaire
afronding krijgt en wij weten allemaal dat sommige initiatieven onmiddellijk
zullen stranden en andere halverwege. Sommige initiatieven kunnen worden behandeld
in een algemeen overleg, maar er zullen ook initiatieven kunnen komen die
een plenaire behandeling vergen.Het is de kers op het toetje voor initiatiefnemers om in vak K plaats
te mogen nemen als een voorstel plenair wordt behandeld. In mijn beleving
is dat geen andere situatie dan een wetenschapper die naast de initiatiefnemer
uit de Kamer in vak K mag zitten. Hij of zij mag dan overigens zelfs tijdens
de discussie het woord voeren. Ik wil dat wij de mensen de eer krijgen die
hen toekomt. Wij zetten ze op een voetstuk, omdat hun voorstel het zover heeft
gebracht. Ik denk dat dat een goede zaak is, waarbij ik wel benadruk dat de
Kamer altijd het laatste woord heeft en dat elk voorstel kan worden afgestemd.
Hierdoor wordt verder de initiatiefnemer van het begin tot het eind meegenomen.
Dat is echt van belang.Het was nieuw voor mij om van de heer Van Beek te horen dat het altijd
het standpunt van de VVD-fractie is geweest dat alleen Kamerleden en bewindslieden
in vak K mogen zitten. Ik prijs hem om zijn consequentheid, maar wetende dat
in de praktijk meerdere mensen in vak K zitting mogen nemen, moet het volgens
mij mogelijk gemaakt worden dat ook de initiatiefnemers van een burgerinitiatief
daar zitting nemen en het woord voeren.In interrupties heb ik er al op gewezen dat op lokaal niveau veel ervaring
is opgedaan met het burgerinitiatief. Heel veel gemeenten en provincies kennen
de mogelijkheid van het burgerinitiatief immers al. Bovendien bestaat het
in het buitenland ook al. Gebeuren daar rampen? Nee. Raken mensen gefrustreerd?
Soms, maar over het algemeen niet. Wij moeten dus echt de lokale ervaringen
met het burgerinitiatief bij deze discussie betrekken. Dat is ook gedaan bij
de voorbereiding van deze notitie. Daarom hamer ik daar ook even op, omdat
ik vind dat er soms echt te veel koudwatervrees is met betrekking tot dit
relatief eenvoudige instrument. Het verschil tussen succes of falen op lokaal
niveau blijkt toch vaak samen te hangen met de zorgvuldigheid waarmee het
proces wordt begeleid. Ik vind de zorgvuldigheid in het huidige voorstel gewaarborgd.
De drempels moeten echter ook weer niet te hoog zijn. omdat je dan ook weer
een soort frustratie inbakt. Daarom kan mijn fractie goed leven met de drempels
die nu zijn geformuleerd. Ik erken dat een aantal van 15.000 het voordeel
heeft dat meer mensen, gewone Nederlanders, in staat moeten worden geacht
om die te verzamelen. Het aantal van 40.000 heeft het voordeel dat het meer
statuur heeft. Het is dan voor ons nog moeilijker om de zaak aan de kant te
schuiven. Ik pleit toch voor 15.000, omdat ik denk dat dit nog net haalbaar
is en een dynamiek genereert voor gewone mensen, om het maar even in Wiegeliaanse
termen te zeggen.Dan kom ik nu toe aan de amendementen die zijn ingediend om ervoor te
zorgen dat de leeftijdsdrempel wordt verhoogd. Voor mijn fractie is het geen
halszaak, maar het is wel jammer, en ik vind dat in het voorstel goede argumenten
staan om juist ontvankelijk te zijn voor mensen van 16 jaar. In het voorstel
werd eerst gesproken over 12 jaar. Ik geloof dat de grens voor het nationaal
jeugdparlement 14 jaar is. Wij nodigen hen hier af en toe ook uit. Als er
een heel leuk initiatief uit voortkomt en zij 15.000 handtekeningen verzamelen
op de scholen, waarom zouden wij er dan niet over kunnen praten? Ik vind het
te veel formeel-juridisch geredeneerd om dit te laten aansluiten bij de Kieswet.
Laten wij dan consequent zijn en het petitierecht ook aanpassen. Ik zie de
maatregel namelijk als een versterkt petitierecht.De heer Van Beek (VVD):U geeft een heel aardig voorbeeld. Waarom zouden wij die kinderen 15.000
handtekeningen laten ophalen? Dat hebben wij het afgelopen jaar toch ook niet
gedaan? Er zijn keurig vragen uit voortgekomen, en iedereen was meteen bereid
om de desbetreffende zaken aan de orde te stellen. Zo hoort het ook, want
dat is onze taak.De heer Dubbelboer (PvdA):Het essentiële verschil is dat wij het niet hoeven te doen. Als de
kinderen met een idee komen waarvan wij zeggen dat wij het zo net nog niet
weten, terwijl zij willen dat wij ons er echt over buigen, zouden zij het
zo kunnen doen. In de aanloop naar het referendum heb ik genoten van de discussies
die op straat plaatsvonden. Mensen spraken mij aan of stonden met borden bij
het Centraal Station. Een effect dat wij op lokaal niveau kennen van referenduminitiatieven
is de discussie op straat. Het is misschien wat paternalistisch, maar als
wij tegen groepen zeggen: als jullie een goed idee hebben, zoek er voldoende
steun voor. Ga het debat aan en zoek de handtekeningen op de markt en op straat.
Dat is iets heel vitaliserends in een democratie. Ik kan mij echt voorstellen
dat er zestienjarigen zijn die met ideeën hier naartoe willen komen.Dan kom ik nu op de termijn van twee jaar. Ik vrees dat deze de frustratie
gaat verhogen. Er zal altijd een grijs gebied zijn en wij zullen daarom altijd
een zekere flexibiliteit moeten betrachten. Heel vaak zal het zo zijn dat
het voorstel raakt aan een onderwerp dat inderdaad wel eens is besproken.
Je kunt mensen niet gefrustreerder krijgen door dan heel formalistisch te
zeggen: kijk eens in de Handelingen, wij hebben er op die en die datum over
gesproken. Dan zal de initiatiefnemer daarnaar kijken en zeggen: dit is iets
heel anders dan wat ik voorstel. Neen, zeggen wij dan, want het raakt eraan.
Dat is het risico van de termijn van twee jaar, want dat is wel een heel lange
termijn. Het kan ook spelen bij een termijn van één jaar, maar
daarbij vind ik dat wij met iets meer gezag kunnen zeggen dat wij het echt
over een onderwerp hebben gehad.De heer Van der Staaij (SGP):Ook als het amendement wordt aangenomen, is die ruimte er wel, als er
echt nieuwe feiten of omstandigheden kunnen worden aangevoerd
of als men kan hard maken dat het echt om iets anders gaat.De heer Dubbelboer (PvdA):Dat is waar, maar desalniettemin vraag ik mij af waarom wij de termijn
specifiek zouden oprekken van één jaar, zoals nu wordt voorgesteld,
naar twee jaar. Daarvan zeg ik; doe dat nu niet.De heer Van der Staaij (SGP):Is het niet toch een voordeel dat je daarmee een te gemakkelijke herhaling
van zetten voorkomt? Mensen hebben hun zin niet gekregen, iets is niet besproken,
zij zijn ontevreden over de uitkomst. Nou, oké, dan gaan wij weer aan
de slag voor de volgende ronde. Het is toch ook niet de strekking of de bedoeling
van het burgerinitiatief om op die manier de zaken telkens weer opnieuw aan
de orde te stellen?De heer Dubbelboer (PvdA):Daarom moeten wij er ook mee experimenteren. Ik ben er een groot voorstander
van om het gewoon een keer te proberen. Ik ben gevoelig voor uw waarschuwing
voor een juridisering. Die kan ontstaan. Ik hoop van harte dat het niet gebeurt
en ik hoop dat iedereen hier goedwillend mee omgaat. Ik zou het ontzettend
jammer vinden als er juridische gevechten ontstonden over beroepsprocedures.
Het zou jammer zijn als mensen zeggen: mijn voorstel is niet-ontvankelijk
verklaard, ik ga u nu dagen. Ik hoop namelijk dat er echt een constructieve
dialoog op gang komt. Ik denk dat je mensen in alle redelijkheid kunt overtuigen
als je zegt: met alle respect, maar het afgelopen jaar is dit onderwerp al
aan de orde geweest. Daarom is een periode van twee jaar naar mijn mening
echt niet nodig. Mocht die juridisering zich desondanks voordoen, dan vind
ik dat wij het hele burgerinitiatief tegen het licht zouden moeten houden.Mevrouw Spies (CDA):Daar zijn wij het helemaal over eens.Bekijk die twee jaar ook eens vanaf de positieve kant. Ik vraag u toch
om een reactie op wat ik in mijn eerste termijn al zei: maken die twee jaar
het niet veel kansrijker? De heer Van der Staaij vreest verveling omdat er
ieder jaar opnieuw over hetzelfde of bijna hetzelfde onderwerp moet worden
gepraat. Een onderwerp dat echt anders is en echt nieuw, maakt ook een grotere
kans om hier tot een besluit te leiden. Dat zou de initiatiefnemer ook veel
meer tevredenstellen. Ik denk juist dat een termijn van twee jaar ontzettend
kan helpen, kansrijke en tevreden initiatiefnemers te krijgen.De voorzitter:Ik stel voor dat u hierop antwoord geeft en daarna afrondt.De heer Dubbelboer (PvdA):Ja, ik ben bijna aan mijn afronding toe.Wat is nu zo interessant aan de discussie die wij hier voeren? Ik heb
het idee dat je die kwestie kunt bezien vanuit ons functioneren hier. Dan
zeggen wij: dat gaat ons vervelen, want wij hebben dit vorig jaar al besproken.
Je kunt echter ook kijken vanuit het zicht van de burger zelf. En daar ben
ik wel erg voor. Kijk eens vanuit iemand die hier nog nooit geweest is, die
nog nooit gevolgd heeft wat wij hier doen. Die burger heeft een idee, een
voorstel. En dan gaan wij zeggen: ja, maar dat is twee jaar geleden al eens
besproken, dat is voor ons vervelend, want het is een herhaling van zetten.
Dan vindt die burger toch nog steeds dat hij een goed idee heeft? Wij kunnen
die persoon toch in elk geval uitnodigen, er eens over praten en proberen
hem te overtuigen dat wij het daar inderdaad al twee jaar geleden over hebben
gehad en dat het daarom volgens ons nu niet aan de orde is? Kortom: probeer
eens te denken vanuit de goedwillende burger die probeert mee te denken over
wat wij hier aan het doen zijn; vanuit de burger die probeert daar invloed
op uit te oefenen.Ter afronding. Ik zeg er opnieuw bij: het is niet het wondermiddel, maar
het is wel een goede stap in de goede richting om als Tweede Kamer ontvankelijker
en toegankelijker te worden. Wij hopen – ik sluit mij aan bij de heer
Eerdmans – dat wij het burgerinitiatief zo snel mogelijk kunnen invoeren.
Nogmaals dank aan de heer Weisglas.De beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Ik dank u. Dan zijn wij gekomen aan het einde van de eerste termijn van
de Kamer. Ik heb begrepen dat het voorstel morgenochtend wordt verdedigd.
Wij gaan daar dus morgen mee verder.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20052006-2701-2719.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl