de behandeling van:het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 1999 (26200 VI)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1998-1999, pag. 1208-1231

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

10-11-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

nr. 20, pagina 1208-1231

04-11-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26200-VIToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Regeling van werkzaamheden (woensdag 4 november 1998)Pagina 1231-1231
Voortzetting van de behandeling van: - wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI) voor het jaar 1999 (26200 XI), - de motie-Van der Vlies over een breed maatschappelijk beraad ter wille van een weer verantwoord verbinden van economie en ecologie (26200, nr. 16); en zestien andere motiesPagina 1203-1208
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Ziekenfondswet, de Wet tarieven gezondheidszorg en de Wet ziekenhuisvoorzieningen in verband met wijzigingen in de taak, samenstelling en werkwijze van de in die wetten geregelde bestuursorganen, alsmede wijziging van andere wetten in verband daarmee (uitvoeringsorganen volksgezondheid) (26011)Pagina 1260-1269
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 4 november 1998)Pagina 1295-1296
Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van Koninkrijksrelaties (IV) voor het jaar 1999 (26200 IV)Pagina 1269-1295
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 1999 (26200 VI)Pagina 1231-1245
Presentie en opening (woensdag 4 november 1998)Pagina 1203-1203
de behandeling van:het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 1999 (26200 VI)Pagina 1208-1231
Schriftelijk antwoord van de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer op een vraag, gesteld in de tweede termijn van de behandeling van de begroting van het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (26 200 XI), Vraag inzake waterbodems gesteld tijdens de tweede termijn van de begrotingsbehandeling op 29 oktober 1998Pagina 1297-1297
Behandeling van het wetsvoorstel Machtiging tot medewerking aan de oprichting van een Waarborgfonds voor de zorgsector (25627)Pagina 1245-1260

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 135 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling
van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van
Justitie (VI) voor het jaar 1999 (26200 VI).De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Van de Camp (CDA):Mevrouw de voorzitter! Nederland is een prachtig land. Wij leven in een
welvarend land. Met veel Nederlanders gaat het goed tot buitengewoon goed.
Nederland is pluriform en Nederland is tolerant. Grote groepen allochtonen
vinden hun plek in de Nederlandse samenleving. Menigeen in het buitenland
kijkt jaloers naar de organisatie van ons land, en ondanks enige economische
tegenwind kunnen wij met vertrouwen naar de toekomst kijken.Maar een mooi land vereist onderhoud. Voortdurend dienen wij oog te hebben
voor onderhoud en verbetering van onze samenleving. De recente armoedecijfers
en de recente misdaadcijfers zijn daar voorbeelden van, maar zeker ook de
voortdurende discussie over waarden en normen. Het thema geweld beheerst in
allerlei vormen het publieke debat. De Nederlandse bevolking maakt meer en
meer duidelijk dat zij er genoeg van heeft; genoeg van geweld op straat, genoeg
van voetbalvandalisme, genoeg van illegaliteit. Terecht kijkt men daarvoor
naar de overheid. Het doel van de CDA-fractie is een gezaghebbende overheid;
een overheid die grenzen durft te stellen, niet gedoogt, maar duidelijk is.
Daarover gaat het vandaag.Voorzitter! Een paar opmerkingen over het departement van Justitie. Wanneer
het gaat om het gezag van de overheid, zeker waar het de veiligheid betreft,
dan komt met name het departement van Justitie in beeld. Naar de mening van
de CDA-fractie heeft dit ministerie onder Kok I behoorlijk aan gezag ingeboet.
Een van de meest vooraanstaande departementen veranderde in een heilloze incidentenmachine:
de gouden handdruk voor de heer Van Randwijck, de zaak-Lancee, de Groninger
gezagscrisis, de Securitelaffaire, de nagelaten arrestatie van de heer Bouterse
en de drugsconflicten met Frankrijk. De reeks is te lang om er dure spreektijd
aan te wijden, maar in het vervolg komt de term 'procureur-generaal' vaak
voor! Een dergelijk fenomeen wil de CDA-fractie geen tweede keer.Aan de nieuwe bewindslieden de taak het departement weer in positieve
zin op de politieke kaart te zetten. Wat de CDA-fractie betreft, wordt hun
start ruimhartig beoordeeld, hoewel de aanpak van de kinderporno en het asielzoekersvraagstuk
de inwerkperiode wel erg kort hebben gemaakt. Overigens, de heer De Graaf
van D66 dicht de minister 'een ambitieniveau van het vriespunt' toe. Hoe kan
hij dat zo snel weten?Belangrijk voor de positie van Justitie is ook de relatie met het departement
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Dit departement, met maar liefst
twee volwaardige ministers, zal in toenemende mate het rijksbeleid coördineren.
Wat is daarbij de taak en plaats van het ministerie van Justitie? Bestaat
het risico dat BZK Justitie opeet? Kan de minister aangeven welke vorderingen
gemaakt zijn bij de discussie over de aansturing van de politie en de diverse
opsporingsinstanties? Is het nu wel zo'n verstandig besluit geweest
om het KLPD en de landelijk opererende rechercheteams bij BZK onder te brengen?Voorzitter! De CDA-fractie wil garanties voor een krachtig ministerie
van Justitie. Dat is immers een van de voorwaarden om de rechtsstaat Nederland
in stand te houden. Het CDA kijkt nadrukkelijk verder dan de rol van de overheid,
maar daarover straks meer.Dan kom ik op de financiële inspanningen bij Justitie. Wie de verkiezingsprogramma's
er nog eens op naleest, schrikt van het uiteindelijke resultaat in het regeerakkoord
en de begroting voor 1999. De komende jaren worden de begrotingen van Binnenlandse
Zaken en Justitie ieder met 375 mln. structureel verhoogd, in totaal dus met
750 mln. Dat is een totaal ander bedrag dan de verkiezingsprogramma's aangaven.
In dat van de VVD stond 900 mln.Het betreft hier allerminst een netto-investering. Naast intensiveringen
voor een bedrag van 375 mln. staan ombuigingen voor een bedrag van 295 mln.
Uit de begroting blijkt op welke wijze de bewindslieden deze ombuigingen de
komende jaren versleutelen: via de zogenaamde kaasschaafmethode. De Kamer
mocht een brief ontvangen van de departementale ondernemingsraad over deze
methode. Wat is daarop de reactie van de bewindslieden?De bezuinigingen op het gevangeniswezen baren de CDA-fractie grote zorgen.
Zijn er nog mogelijkheden om tot verdere versobering te komen? Uit recente
werkbezoeken is mij gebleken dat de problematiek van de individuele gevangene
steeds complexer wordt. Wat te denken van de ernstig gestoorde gevangenen?
Kan die zorg toe met nog minder personeel? Wat blijft er over van de resocialisatieprogramma's?
Komt de geestelijke verzorging opnieuw onder druk? Voor het jaar 1999 wordt
een bezuiniging op het gevangeniswezen ter grootte van 25 mln. ingevuld met
kleine posten. Welke pijnpunten gaat dat nu weer opleveren? Over de gevangeniscapaciteit
in het algemeen vragen wij ons af of er sprake is van onderbezetting. Waarom
staan er cellen leeg? Om welke soort cellen gaat het dan?Een afzonderlijk financieel probleem vormt de extra grote toestroom van
asielzoekers naar ons land. Uitbreiding van de IND-capaciteit en uitbreiding
van de opvang met 20.000 à 25.000 plaatsen leveren een extra financiële
inspanning op van 800 mln. à 1 mld. Het kan toch niet de bedoeling
zijn dat het parlement de begroting van Justitie voor het jaar 1999 goedkeurt,
terwijl op voorhand duidelijk is dat een dergelijk groot bedrag extra gevoteerd
moet worden? Wachten op de Voorjaarsnota is voor de CDA-fractie onaanvaardbaar.Eind van dit jaar mag de Kamer de uitwerking van het rapport van de commissie-Leemhuis
in de vorm van een zogenaamde contourennota inzake de zittende magistratuur
verwachten. De CDA-fractie ziet daar met belangstelling naar uit, maar uit
bij dezen nogmaals haar ongerustheid over de financiële onderbouwing.
In het rapport wordt 300 mln. structureel gevraagd, maar de minister biedt
130 mln. Hij heeft dat uitgerekend, las ik vanochtend in de Volkskrant. Het
is interessant om te horen hoe hij dat heeft uitgerekend.Dan is er de actuele vraag naar de werkbelasting en de capaciteit van
de zittende magistratuur. De 10.000 beroepen over de onroerendezaakbelasting
(OZB) die op afhandeling wachten, volgens recente berichten, en de extra benodigde
capaciteit voor asielzaken maken de werkdruk onaanvaardbaar groot. Eind vorige
week werden wij opgeschrikt door het bericht dat zware strafzaken dreigen
te worden geseponeerd. De voorstellen van de heer Vrakking vormen volgens
ons niet de oplossing van het probleem. De CDA-fractie wenst geen rechtsstaat
waarin het risico bestaat dat de best gevulde beurs kan leiden tot de laagste
straf.Wij steunen de minister in zijn poging gepensioneerde rechters te mobiliseren
en willen dat er meer beroep wordt gedaan op de rechter-plaatsvervanger. Is
ook gedacht aan tijdelijke detachering uit andere arrondissementen of andere
rechtsgebieden en het laten afdoen van zaken door het openbaar ministerie?
Ik heb mij laten vertellen dat het openbaar ministerie in het verleden rechtstreeks
taakstraffen mocht opleggen. Hoe staat het met de capaciteit en de werkdruk
van het openbaar ministerie? Zijn de grootste problemen daar onder controle?De benoeming van een nieuwe voorzitter van het college van procureurs-generaal
laat op zich wachten. Maar er komen meer vacatures in het college van PG's.
Naast de personele aangelegenheden is er de werkrelatie tussen de parketten,
lees de hoofdofficieren, het college van procureurs-generaal en het ministerie
van Justitie. Welke vorderingen zijn terzake gemaakt en kan de Kamer over
de laatste stand van zaken worden geïnformeerd?Mevrouw de voorzitter! Ik kom te spreken over geweld in onze samenleving.
Sinds de begrotingsbehandeling 1997 is het thema geweld door een aantal tragische
incidenten nadrukkelijk op de politieke agenda gekomen. Weliswaar stijgt het
aantal geweldsmisdrijven niet expliciet, maar de ernst ervan – geweldsmisdrijven
met dodelijke afloop – is zeker toegenomen, met alle daarmee samenhangende
publicitaire aandacht. Maar hoe brengen wij een veiliger samenleving tot stand?Als CDA-fractie hebben wij daar een heldere opvatting over en daarmee
kom ik op het niet alleen kijken naar de overheid. Wij leven te veel in een
samenleving waarin de vrijheid is geïndividualiseerd en de verantwoordelijkheid
gecollectiviseerd. Het CDA wil dat tegengaan. Wie echt een veilige samenleving
wil bouwen, kan eenvoudigweg niet enkel en alleen naar de overheid kijken.
Wij moeten beginnen op de plek waar de samenleving van de toekomst als eerste
gestalte krijgt: het gezin. Dat is de meest bepalende plek voor de manier
waarop jongeren deel uit gaan maken van de samenleving. Waar het in een gezinssituatie
misgaat, verliest de toekomst steeds meer kansen. De CDA-fractie juicht de
extra aandacht die hiervoor ontstaat toe.Een goed bewijs daarvoor is het voorstel tot meer aandacht voor opvoedingsondersteuning
zoals uit de begroting blijkt, onder andere op pagina 21. Wij steunen dat
voorstel van harte. Sterker nog, wij sporen de minister aan om bij een mogelijke
spanning tussen privacybelangen en het belang van opvoedingsondersteuning
de nadruk te leggen op het laatste. Een normerende overheid schrikt ons niet
af.Voorzitter! Het vervolg op het bouwen aan een veilige samenleving ligt
in de directe leefomgeving: de straat, de buurt, de school en de sportclub.
Ook daarvoor is de afgelopen jaren meer aandacht gekomen, maar wij zijn er
nog lang niet. Ook hier is het niet de overheid die alles moet regelen. Het
gaat ook om de randvoorwaarden die de overheid schept voor
het nemen van eigen verantwoordelijkheid. Hoe vaak bezoekt de minister van
Justitie een school voor voortgezet onderwijs? Niet vaak, durf ik te veronderstellen,
terwijl ook daar wel degelijk zijn werkterrein ligt.Voorkomen van geweld blijft de belangrijkste opdracht. De CDA-fractie
vraagt dan ook aandacht voor preventieprogramma's, denk aan het gebruik van
alcohol en drugs, waarbij de individuele verantwoordelijkheid meer benadrukt
moet worden. Meer in het algemeen verdient preventie en informatie meer aandacht.
Thuis, in de wijk, op school en bij de sportclub kan er meer aan gedaan worden.
De CDA fractie vindt de begroting nog te pover op dit punt.Met name de discussie over geweld in de media: televisie, video, computer
en cd-rom, vereist naar onze mening meer aandacht in preventieve zin. De CDA-fractie
is van mening dat op korte termijn de (anti)geweldchip voor tv-toestellen
geïntroduceerd moet worden. Waar is het experiment gebleven dat enkele
jaren geleden is afgesproken op dit punt?Daarnaast duurt het naar onze mening te lang voordat de brancheorganisaties
in de videowereld tot een verantwoorde zelfregulering komen. Wij willen daar
niet langer op wachten. In dit licht bezien dient het buitengewoon gewelddadige
spelletje 'Carmageddon II' op korte termijn verboden te worden. Ik raad de
bewindslieden aan om dit spelletje, met name variant I, te bekijken. Het is
te gek voor woorden dat het extra punten oplevert als je in dit spelletje
moeders met kinderwagens van het trottoir af rijdt. Om nog maar te zwijgen
over het feit dat wanneer je Turkse mensen van het trottoir af rijdt, er ook
extra punten te verdienen zijn. De vraag is dan: waar zijn wij mee bezig?
Hoever staat het derhalve met de voorgenomen wijziging van artikel 240a van
het Wetboek van Strafrecht? Dat moet immers een verbod van videospelletjes
beter mogelijk maken.Voorzitter! Extra aandacht vraag ik hierbij ook voor de jeugdhulpverlening.
Aan individuele inzet en betrokkenheid van de hulpverlening wordt door ons
niet getwijfeld, maar er is naar de mening van de CDA-fractie nog te veel
sprake van versnippering. Ik herhaal hier graag ons voorstel met betrekking
tot de jeugdcoördinator. Laat buurthuiswerk, onderwijs, politie en kinderbescherming
samenwerken en zichtbaar worden in de wijk. Bied jongeren een totaalaanpak.
Wie geen greep krijgt op de tieners, verliest de greep op de toekomst. De
in het regeerakkoord aangekondigde wet op de jeugdzorg en het verder implementeren
van de bureaus voor jeugdzorg moeten hier ook verbetering in brengen. De CDA-fractie
wacht daar met smart op. Wij moeten kansen bieden, maar ook grenzen stellen.De overheid komt in beeld waar een beroep op de eigen verantwoordelijkheid
faalt. Die grens moet voor de samenleving ook duidelijk zijn, vandaar ook
dat wij problemen hebben met gedogen. Het creëert een schemergebied dat
een krachtig beroep op de eigen verantwoordelijkheid bij voorbaat minder succesvol
maakt. Een veilige samenleving valt en staat bij een overheid die duidelijk
is over wat wel of niet kan. Dat is bij het begin van die samenleving, het
opvoeden, tenslotte niet anders. Dat een beroep op eigen verantwoordelijkheid
succesvol kan zijn, bewijzen de experimenten in Leeuwarden. Horecaondernemers
die zelf mede de grenzen bepalen en handhaven, juichen wij van harte toe.
Waar zij hun verantwoordelijkheid nemen, moet de overheid dat ook doen. Zij
moet verdere randvoorwaarden scheppen om eigen verantwoordelijkheid weer ruimte
te geven.Wij moeten af van de situatie dat niemand zijn nek meer durft uit te steken,
zijn mond niet durft open te doen vanuit de angst om zelf het slachtoffer
te worden. De minister-president heeft afgelopen maandag voorgesteld om het
mogelijk te maken anoniem aangifte te doen. Wij steunen dat, omdat daarmee
wordt recht gemaakt wat krom is, namelijk de huidige situatie dat de verdachte
wel anoniem kan blijven, maar de aangever niet. Ik maak daarbij wel de opmerking
dat het moeten komen tot dit voorstel een goed voorbeeld is van waar wij als
samenleving zijn aangeland. Daarnaast geldt dat waar dit aan de orde is, het
kwaad al is geschied. Laat ik dat duidelijk zeggen. De minister-president
heeft voor de verdere uitwerking van concrete voorstellen een prachtig platform
in het leven geroepen, maar de CDA-fractie wil op dit enorm belangrijke onderwerp
ook graag zelf haar eigen verantwoordelijkheid nemen. Ik wil derhalve een
vijftal voorstellen doen met betrekking tot geweld op straat en de beperking
daarvan.Het eerste is aanpak van het groepsgeweld. Er moet nu op korte termijn
een aanpak komen van het groepsgeweld. Met een betrekkelijk eenvoudige wetswijziging
is het mogelijk een beter wapen in handen te hebben. Ik denk dan aan artikel
306 van het Wetboek van Strafrecht. Dit artikel kan een effectief handvat
worden, indien de strafmaat voor zwaar lichamelijk letsel, in het eerste lid,
wordt verhoogd naar vier jaar, zodat voorlopige hechtenis mogelijk wordt,
en voor geweld met dodelijke afloop, in het tweede lid, strafmaatverhoging
naar acht jaar.Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Voorzitter! De heer Van de Camp stelt voor om de strafmaat te verhogen.
Er is echter al iets in de pen. Minister Sorgdrager heeft indertijd toegezegd
dat zij zou bekijken hoe je door groepen gepleegde delicten zou kunnen bestrijden.
Dat heeft natuurlijk te maken met het individuele karakter van ons strafrecht.
Doelt de heer Van de Camp daar ook op, of heeft hij het nu over iets anders?De heer Van de Camp (CDA):Voorzitter! Hier op de achtergrond speelt natuurlijk de wijziging van
artikel 141 Wetboek van Strafrecht. Die willen wij graag zien. Waar blijft
die? Wij denken nu wel ontzettend lang na. De vorige minister dacht na en
deze minister denkt nog beter na. Daarnaast is de wijziging van artikel 306
Wetboek van Strafrecht van belang. Het gaat ons er dus om ons voorstel en
het denken van het kabinet op korte termijn met elkaar te combineren.Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Wil de heer Van de Camp mij dan nog even uitleggen waarom artikel 306
met name voor groepsgeweld van belang zou zijn?De heer Van de Camp (CDA):Wanneer artikel 306 wordt gewijzigd, kun je de groep als zodanig preventief
hechten, waardoor sneller uitgezocht kan worden wat er is gebeurd. Als ik
de verhalen van maandagavond hoor, zeg ik: dit kan niet.Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Een groep voorlopig hechten, niet individueel? Ik hoor daar graag de reactie
van de minister op. Ik vind het een beetje wild.De heer Van de Camp (CDA):Wij wachten die reactie af.Voorzitter! Mijn tweede voorstel betreft preventief fouilleren. Het illegaal
wapenbezit neemt toe, het aantal geweldsmisdrijven stijgt en het uitgaande
publiek voelt zich steeds onveiliger. Het landelijk politieprojectbureau aanpak
illegale vuurwapens heeft onlangs een rapport opgesteld, waarin wordt gevraagd
om meer mogelijkheden tot fouillering, met name gericht op illegaal wapenbezit.
Het CDA stelt daarom voor, het mogelijk te maken dat de burgemeester gebieden
aanwijst waarin de politie in verband met het risico op gewelddadigheden gedurende
een bepaalde tijd preventief kan fouilleren. Is de minister bereid samen met
zijn collega van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties een wetsvoorstel
terzake te ontwikkelen?Mijn derde voorstel heeft betrekking op administratieve ophouding. In
het kader van het naderende Europees voetbalkampioenschap, het EK 2000, wordt
veel gesproken over de mogelijkheid van administratieve ophouding met betrekking
tot voetbalvandalen. Minister Peper heeft hierover vanuit Wenen opnieuw een
aantal uitspraken gedaan. Kan de CDA-fractie deze zo verstaan dat de minister
bereid is voorstellen te ontwikkelen om preventief ophouden, zoals dit in
België mogelijk is, in Nederland in te voeren? Het middel van administratie
ophouding kan wat ons betreft dan ook een middel vormen voor het voorkomen
van straatgeweld. Een goede vergelijking valt wat dat betreft te maken met
het huisarrest van sommige mensen in de gemeente Den Haag op oudejaarsavond.Dan kom ik het project Streetwise van de Amsterdamse politie. De CDA-fractie
ondersteunt de actie van de Amsterdamse politie om met de lik-op-stukaanpak
Streetwise de straat weer voor het publiek te heroveren. Daarvoor moet de
aanpak zo efficiënt mogelijk kunnen. Het CDA bepleit daarom ook een aantal
van de overtredingen onder de wet-Mulder te brengen, zodat een administratieve
afdoening in meer gevallen mogelijk wordt. Wil de minister uitbreiding van
de lex-Mulder overwegen?Tot slot van onze voorstellen kom ik bij het promillage alcohol op straat.
Geweld op straat heeft alles te maken met alcohol op straat. Nu is optreden
alleen mogelijk bij openbare dronkenschap en, in sommige gevallen, bij gebruik
van alcohol op de openbare weg. Dit blijkt in de praktijk maar een mager middel
te zijn. De grens waarboven tegen openbare dronkenschap wordt opgetreden,
ligt zeer hoog. Het CDA wil, parallel aan de door ons voorgestelde regeling
voor preventief fouilleren, de burgemeester de mogelijkheid geven risicogebieden
aan te wijzen waarin voor aanwezigen op de openbare weg een maximaal alcoholpromillage
geldt.Voor het totaal van deze voorstellen geldt dat de CDA-fractie bij het
uitblijven van actie van de kant van het kabinet zelf het initiatief zal nemen,
vanuit onze stellige overtuiging dat het hier een kerntaak van de overheid
betreft voor de uitvoering waarvan alles uit de kast moet worden gehaald.Voorzitter! Sluitstuk in het onderhoud van een veilige samenleving vormen
de straffen. Eenzijdige nadruk op repressie wijst de CDA fractie af, maar
het negeren of ontkennen van de mogelijkheden tot straf is eveneens onverantwoord.
Nieuwe vormen van straf, taakstraffen zoals dienstverlening en werkstraffen,
verdienen naar onze mening extra aandacht. De laatste maanden is er hernieuwde
aandacht (zelfs van minister-president Kok) voor de zogenaamde jeugdwerkinrichtingen.
Wij mochten daarover vanochtend nog een brief ontvangen. Dit concept behoeft
extra aandacht en ook een zorgvuldige uitwerking. Weken houthakken lijkt zinloos
voor een adequate terugkeer in de complexe grootstedelijke samenleving, maar
werkt disciplinerend en daar is naast taalonderwijs, dagritme aanleren en
beroepsvoorbereiding grote behoefte aan. En dat zijn wat de CDA fractie betreft
de kernelementen van een programma in een gesloten setting.Voorzitter! Nog een drietal andere sociale aspecten van het recht. Er
bestaat nog steeds een financieel probleem bij de hulp aan verkeersslachtoffers.
Waarom kan hiervoor geen structurele voorziening getroffen worden door de
ministeries van Justitie en van Verkeer en Waterstaat?Voorts heeft de CDA-fractie een noodkreet bereikt van de stichting Werkverband
adoptie nazorg. Waarom worden de destijds door staatssecretaris Schmitz in
de Eerste Kamer gedane toezeggingen niet nagekomen?Tot slot in dit verband vraag ik de bewindslieden een reactie op de grote
zorgen, uitgesproken door de sociale advocatuur, daarbij ondersteund door
de Orde van advocaten, over de invoering van de voorstellen van de commissie-Maan
per 1 januari a.s. Zijn de inkomensgevolgen voor de sociale praktijk bij een
budgettair-neutrale invoering van deze voorstellen in die mate onderkend?De heer De Wit (SP):Mevrouw de voorzitter! Ik zou nog even willen ingaan op de voorstellen
van de heer Van de Camp met betrekking tot het geweld. Naar mijn idee gaan
deze heel erg ver. Hoe moet ik het mij in de praktijk voorstellen? Is hij
er een voorstander van dat er een bepaald gebied aangewezen wordt waar mensen
ook zonder enige aanleiding worden gefouilleerd of op alcoholgebruik en op
mogelijke agressie worden gecontroleerd op basis van de bestanden waarover
de politie beschikt? En worden die dan vervolgens gedeporteerd naar een plek
buiten de gemeentegrenzen, zoals in de jaren zestig, in de tijd van de provo's?
Toen stuitte dat op een heel belangrijk beginsel uit de Grondwet, namelijk
de bewegingsvrijheid. Hoe verhouden deze voorstellen zich tot dit grondrecht?
En hoe wil de heer Van de Camp een en ander concreet maken? Waar let de politie
op bij de keuze van te fouilleren personen, om die vervolgens eventueel aan
te houden en te verwijderen?De heer Van de Camp (CDA):Voorzitter! In de beschrijving van de heer De Wit wordt het nog smeuïger
dan ik mij in mijn stoutste dromen had kunnen voorstellen.De heer De Wit (SP):U geeft er met uw voorstellen aanleiding toe.De heer Van de Camp (CDA):U haalt er de jaren zestig bij, de provo's enz.De heer De Wit (SP):Toevallig weet ik daar wat van. In die tijd werden de
provo's in vrachtwagens geladen omdat men veronderstelde dat zij enige onrust
in de binnenstad zouden kunnen veroorzaken, waarna ze tot buiten de grenzen
van Amsterdam werden vervoerd.De heer Van de Camp (CDA):Ik neem aan dat het nog smeuïger wordt als ik nu weer reageer, want
nu komt zelfs het begrip 'vrachtwagen' op de proppen, terwijl ik het alleen
maar over arrestantenbusjes heb gehad.De heer De Wit (SP):Dat is winst...De heer Van de Camp (CDA):Emotioneel is er een enorm verschil, daar moeten wij mee oppassen. Ik
praat inderdaad over gebieden, over gedeeltes van de stad waar het uitgaansleven
geconcentreerd is. Bij de gemiddelde gemeentebestuurder, bij de politiechef
en bij individuele politiemensen is het vrij goed bekend om welke gebieden
het dan gaat. Op zaterdagavond is dat in het algemeen bijvoorbeeld niet het
Binnenhof, maar wel de omgeving van Scheveningen. Verder hebben wij op basis
van de Politiewet en de Wet vuurwapengeweld veel ervaring met fouilleren,
met kennelijke verdenking en met een ernstig vermoeden. Er is dus geen sprake
van 'zonder enige aanleiding'; als ik met u een biertje ga drinken in Scheveningen,
lopen wij absoluut geen gevaar. Maar als zich daar mannen of vrouwen bewegen
met T-shirtjes met daaronder allerlei uitstulpingen die het normale menselijk
lichaam meestal niet heeft, dan ontstaat er een vermoeden. En dat vermoeden
willen wij met preventief fouilleren aanpakken.Daarnaast, voorzitter, en daar wil ik de heer De Wit in volgen, moeten
alle grondwettelijke voorwaarden gerespecteerd worden. Maar u weet dat grondwettelijke
voorwaarden aan de ene kant en de uitwerking in organieke wetten aan de andere
kant een zaak is die vele mogelijkheden met zich brengt. Ik pleit voor zorgvuldigheid;
ik pleit aan de andere kant voor een duidelijke overheid die grenzen durft
te stellen, en dat doen wij in deze vijf mogelijkheden. Ik wil geen politiestaat;
ik wil geen vrachtwagens en ik wil niets zonder verdenking. We weten over
het algemeen vrij goed waar potentieel uitgaansgeweld zich kan concentreren.De heer De Wit (SP):Mevrouw de voorzitter! Nog één aanvullende vraag.Het betekent wel dat de heer Van de Camp ervan uitgaat dat de politie
op de juiste manier zijn ideeën weet te hanteren, bijvoorbeeld waar het
betreft die uitstulpingen of bijvoorbeeld de uiterlijke waarneming van iemand:
dat kan echter volstrekt verkeerd zijn. Het kan betekenen dat er inbreuk wordt
gemaakt op een aantal fundamentele rechten van mensen die zich daar vrij willen
bewegen. In dat opzicht gooit de heer Van de Camp alles op één
hoop, vanuit zijn veronderstelling dat er mogelijk geweld gepleegd gaat worden.De heer Van de Camp (CDA):Voorzitter! Ik ben blij dat de heer De Wit het verschil tussen het CDA
aan de ene kant en de SP aan de andere kant weer eens duidelijk markeert.
Al die verhalen van 'het kán betekenen dat', daar koop ik niets voor.
Ik heb vertrouwen in de Nederlandse politieman en -vrouw; die weten over het
algemeen vrij goed wat er aan de hand is. Aan al die kletsverhalen van 'ze
zullen zich wel in eerste instantie richten op witte, domme Brabanders zoals
ik' – om even het contrast te schetsen – doe ik niet mee. We weten
heel goed wat er aan de hand is: kijk naar de analyses in Leeuwarden; kijk
naar de analyses in Amsterdam. Dat het uiteindelijk een keer fout kan gaan,
realiseer ik me. Maar niets doen, omdat het een keer fout kan gaan, vinden
wij absoluut verwerpelijk.Voorzitter! Ik kom nu, zoals ik al aankondigde, bij een enkele opmerking
over de asielzoekers en de Vreemdelingenwet. De grote toestroom van asielzoekers
naar Nederland...De voorzitter:Mijnheer Van de Camp, u weet ongeveer hoe u met uw tijd zit? Ik probeer
u te helpen.De heer Van de Camp (CDA):Ja, ik heb reeds contact opgenomen met de administratieve ondersteuning
van de CDA-fractie, om ook nog in tweede termijn wat te mogen zeggen. Ik weet
hoe ik gemangeld word, voorzitter. Ik neem evenwel aan dat dit niet van mijn
spreektijd afgaat.Ik probeer nu voor de derde keer die eerste zin uit te spreken; het is
overigens een heel serieus onderwerp: de grote toestroom van asielzoekers
naar Nederland wordt de komende weken in afzonderlijke debatten verder behandeld.
Het belang van het onderwerp vergt thans een viertal opmerkingen.De CDA-fractie dringt er opnieuw op aan dat de mogelijkheid tot grenscontroles –
lees: de uitzonderingsbepaling in het tweede artikel van het Verdrag van Schengen –
meer serieuze aandacht krijgt. Dit temeer, zo zeg ik tegen de heer Cohen,
nu maatregelen in Europees verband waarschijnlijk veel te lang op zich laten
wachten. Heeft de informele top in Pörtschach inderdaad tot de conclusie
geleid dat er niet eerder dan eind 1999 met voorzichtige voorstellen wordt
gekomen?Dan, voorzitter, een vraag over het begin van de asielprocedure. Hoeveel
mensen vertrekken er met onbekende bestemming in de eerste zes maanden van
de procedure? Naar onze informatie verdwijnt 40% tot 45% van de asielzoekers
met onbekende bestemming in de eerste zes maanden.Dan een vraag over het eind van de procedure. Worden er thans meer statussen
afgegeven om zo de werkdruk van de IND te verlichten?Tot slot, voorzitter, de vraag welke afspraken er gemaakt zijn tussen
PvdA-staatssecretaris Cohen en PvdA-fractieleider Melkert. Ik heb begrepen
dat we daar apart over geïnformeerd worden, nadat het onderzoek over
versnelling van de wetgevingswijziging is gepleegd. Wij wachten dat even af.Voorzitter! Tot zover mijn bijdrage in eerste termijn.Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Mevrouw de voorzitter! Hoewel er de laatste jaren steeds meer geld is
uitgetrokken voor criminaliteitsbestrijding en rechtshandhaving gaat het nog
helemaal niet goed. Het OM ligt nog steeds onder vuur. Allerlei soorten incidenten
volgen elkaar in rap tempo op. De rechterlijke macht luidt soms alleen en
soms samen met het OM de noodklok omdat ze de hoeveelheid zaken die op haar
bordje ligt niet weg krijgt. De politie lukt het niet om betrouwbare recherche- informatie uit te wisselen via CRI en CID's. En ondertussen meldt
het Sociaal en cultureel rapport dat recent uitkwam, dat in 1970 8% van de
verdachten van een geweldsmisdrijf minderjarig was terwijl dat in 1996 20%
van de verdachten was. In de periode van 1970-1994 is de geregistreerde criminaliteit
gestegen van 266.000 misdrijven naar 1,3 miljoen. Het gaat dan om 25 jaar
en dat is een lange periode, maar toch. Het aantal geregistreerde geweldsmisdrijven
steeg in de periode 1980-1996 van 25.500 naar 66.700. Het ophelderingspercentage
is schrikbarend laag: in 1965 was het 51, in 1970 was het 36 en in 1996 zaten
wij op 14.Uit de slachtofferenquêtes komt een nog verontrustender beeld naar
voren. Het CBS schat op basis van slachtofferenquêtes het aantal diefstallen,
vernielingen en geweldsdelicten op 3,8 miljoen in 1996. Wie zich nu nog het
ophelderingspercentage herinnert dat al zo ontzettend laag was, gaat het duizelen.
De hoeveelheid daders die uiteindelijk wordt bestraft, is ten opzichte van
de hoeveelheid gepleegde delicten vrijwel te verwaarlozen.Is er geen goed nieuws? Jawel, maar ook dat moet voorzien worden van een
'maar'. Het aantal heenzendingen wegens plaatsgebrek is rigoureus gedaald.
Naar verluidt staan er zelfs honderden cellen leeg. Hoe is dat nu mogelijk?
Er zijn toch duizenden mensen met lopende vonnissen en vervangende hechtenis?De hoeveelheid kale beleidssepots is teruggedrongen tot 3%. Andere onvoorwaardelijke
sepots zijn van 1994-1997 teruggelopen van 21% naar 15%. Bij dit laatste cijfer
past echter weer scepsis. Immers er worden nogal wat zaken terzijde gelegd
op het politiebureau. Het OM komt daar een voorselectie maken. Eerlijk gezegd
heeft dat toch een beetje de schijn van de cijfers op te willen fleuren. Dat
lijkt ons geen goed plan. Wat is de minister van plan hieraan te doen?De doorlooptijden in eerste aanleg zijn verkort, maar het aantal zaken
dat door OM en rechterlijke macht wordt afgedaan, is gelijk gebleven. Het
is al met al geen fraai beeld. Het lijkt een schier onmogelijke taak om hier
substantieel verbetering in aan te brengen.De heer De Wit (SP):Mevrouw de voorzitter! Ik wil mevrouw Kalsbeek, na deze opsomming van
zaken die niet goed zijn – ik druk mij voorzichtig uit – toch
de vraag stellen wie zij dit verwijt. Is dit een verwijt aan de huidige bewindslieden
of is het een verwijt aan de vorige bewindslieden of is het een verwijt aan
haar eigen fractie die de afgelopen jaren mede verantwoordelijk is geweest
en die eigenlijk al sinds Lubbers III deel uitmaakt van de regering van dit
land?Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Natuurlijk kun je een groot maatschappelijk probleem meteen terugbrengen
tot de vraag 'waar ligt de politieke schuld?'. Ik moet u eerlijk zeggen dat
die vraag zeker op een gelegen moment aan de orde moet komen. Maar eerlijk
gezegd, was dit niet mijn insteek vandaag. Ik zou willen dat wij vandaag het
maatschappelijke probleem van criminaliteit en veiligheid heel serieus in
ogenschouw namen. Er zijn tal van oorzaken te noemen waarom het is zoals het
is. Vervolgens kunnen wij bekijken wat wij eraan gaan doen. Bij mij staat
niet meteen de politieke schuldvraag voorop. Als je die altijd meteen stelt,
kun je hier geen onderwerp meer kritisch aan de orde stellen. Dat lijkt mij
voor het parlement ongeveer de doodslag.De heer De Wit (SP):Maar u kunt wel zichzelf de vraag stellen of er geen relatie kan zijn
tussen al datgene wat u constateert en het beleid van de afgelopen jaren,
niet alleen op het terrein van Justitie maar over het hele overheidsterrein:
volkshuisvesting, gezondheidszorg, onderwijs enzovoorts.Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Ik was ook nog niet uitgesproken en er zijn bovendien al eerdere inbrengen
geweest waarin die verbanden wel werden gelegd. Als u het mij toestaat, wil
ik graag met de rest van mijn verhaal doorgaan.Er zijn dus grote problemen, en dat een uitdaging noemen – wat wel
eens mode is voor deze bewindslieden – lijkt welhaast een gotspe. Toch
mag er niet worden berust. Daar zijn heel veel redenen voor; één
daarvan is de volgende. Afgelopen vrijdag werd ik gebeld door een man, een
vader. Hij was hevig geëmotioneerd. Kalsbeek-JasperseToen hij later wat
rustiger werd, vertelde hij mij waarom. Twee van zijn zoontjes waren, toen
ze 8 en 10 jaar oud waren, seksueel misbruikt door een man uit de buurt. Toen
de politie de dader oppakte, hadden zij gejuicht. Hij belde mij op naar aanleiding
van een bericht in de Volkskrant. Het zal toch niet waar zijn dat zij deze
lui nu laten lopen, zo vroeg hij. Hij zei niet voor zichzelf
in te staan en bang te zijn die man iets aan te doen. Bovendien – en
dat vond ik bijna nog belangrijker – zei hij: Wat moet ik de kinderen
vertellen? Welk mens en maatschappijbeeld krijgen zij, als justitie dit soort
types laat lopen?Afgelopen vrijdag was er toevallig ook een congres van psychiaters, waar
werd vastgesteld hoe belangrijk het is voor de verwerking door een slachtoffer
van een misdrijf dat een dader wordt gestraft. Vrijdagavond was hoofdofficier
van justitie Vrakking op de televisie. Nee, zo zei hij op een desbetreffende
vraag, nu gaat het nog niet om incest en dat soort delicten, maar dat zal
niet lang meer duren. Ik dacht aan die vader die zijn allergrootste angst
verwoord hoorde.Mevrouw de voorzitter! Het kan natuurlijk niet zo zijn, nu niet en nooit
niet, dat daders van dit type delicten vrijuit gaan omdat er te weinig capaciteit
zou zijn. Daarover kan wat de PvdA-fractie betreft geen enkel misverstand
zijn. Ik heb trouwens begrepen dat de minister dit ook vindt. Dat moet dus
opgelost worden, waarvoor straks nog een enkele suggestie.Maar eerst de vraag: hoe heeft dit zover kunnen komen? Is het waar dat
de minister pas op het allerlaatst hoorde dat de brieven naar de verdachten
in de postkamer lagen? Als dat zo is, waarom wist de minister dat dan niet
eerder? En als hij het wel eerder wist, waarom kwam deze berichtgeving dan
zo naar buiten? Welke rol heeft het college van PG's hierin gespeeld? Wat
wist dat college en wanneer?En dan – ik had die vragen al voor de berichtgeving in dit weekend –
hoe verhouden deze noodkreten, die maatschappelijk zeer schadelijk zijn, zich
tot het wonder van de onderuitputting? In 1997 werd 130 mln. toegevoegd aan
de justitiebegroting vanwege de rechterlijke macht. In de jaren daarna werd
dat 80 mln. structureel. Deze middelen zouden direct de productiviteit ten
goede komen, omdat het geld vooral bestemd was voor automatisering en huisvesting,
dat laatste vooral vanwege het tekort aan zittingscapaciteit.En wat zien we dan bij de eerste suppletore begroting 1997? Een korting
van 20 mln. op dezelfde post, zonder enige toelichting. Bij de algemene beschouwingen
van 1998 komt er een motie van de coalitie om onder meer die post weer op
te hogen met 20 mln. Bij de financiële verantwoording blijkt de realisatie
dan zelfs 40 mln. lager te liggen dan begroot. Maar hoe kan het dat aan de
ene kant capaciteitstekorten optreden – en niet van de ene op de andere
dag, het zijn zaken die jaren liggen – en aan de andere kant sprake
is van onderuitputting? En klopt het dat die laatste 20 mln. – beter
bekend als de Bolkesteingelden – weer niet helemaal zijn uitgegeven?Er is nog iets anders dat ik niet begrijp. De rechterlijke macht voert
als reden voor de overbelasting aan dat zaken veel meer tijd vragen omdat
ze ingewikkelder zijn en omdat de Europese rechter heeft bepaald dat getuigen
veel vaker ter zitting moeten worden gehoord. Dat is ontegenzeglijk waar.
Maar hoe verhoudt zich dat nu tot het feit dat volgens de begroting de doorlooptijden
in vijf jaar met ongeveer 10% zijn gedaald? Kennelijk zijn er dan toch niet
zoveel langdurige en ingewikkelde zaken dat ze de gemiddelde doorlooptijd
doen stijgen. Of heeft men gewoon een stapel zaken op de plank laten liggen?
Hoe komt het dan weer dat dit niemand opvalt? Pas op het moment dat de fatale
datum nadert, wordt er alarm geslagen.Er is extra geld uitgetrokken voor de rechterlijke macht: 29,1 mln. in
1999. Dat is vooral bedoeld voor de reorganisatie. De vraag dringt zich echter
op of het wel zo zinvol is om ingrijpend te gaan verbouwen als de riolering
is verstopt. Voor de PvdA-fractie staat in ieder geval wel vast dat een en
ander in samenhang gepland moet worden. Dus niet een aparte contourennota
en aparte plannen voor capaciteitsuitbreiding, het is nodig dat er nu voor
langere tijd een plan de campagne wordt gemaakt dat ook financieel rondloopt.
Ik heb de Nederlandse vereniging voor rechtspraak gevraagd aan te geven wat,
wanneer zij het voor het zeggen had, nodig zou zijn. Het antwoord kwam snel:
ongeveer 30 mln. Als ik er nu van uitga dat men niet al te bescheiden geweest
is en zie dat er nu al een bedrag van 29 mln. beschikbaar is, lijkt het mij
dat daar moet zijn uit te komen.In ieder geval is nu nog wel veel onduidelijk. Daarom heeft mijn fractie
een brief gestuurd aan de vaste commissie voor Justitie met het voorstel om
een hoorzitting te houden voor de rechterlijke macht. De brief bevat een toelichting,
die ik kortheidshalve nu achterwege laat.Voorts hebben in 1997 mijn fractiegenoot Van Oven en collega Vos van de
VVD voorgesteld om een wijziging aan te brengen in de regeling waarin wordt
bepaald wanneer een zaak bij de politierechter mag worden aangebracht. Nu
is het zo, dat als het openbaar ministerie een halfjaar eist in een eenvoudige
zaak, die zaak ook door de politierechter behandeld mag worden. Voorgesteld
is die termijn te verhogen tot een jaar. Minister Sorgdrager zag daar niets
in, schreef een brief waarin stond dat het allemaal meeviel met de capaciteitsproblemen
en minister Korthals wil eerst een onderzoek van een halfjaar. Dat duurt mijn
collega's te lang. Gisteren hebben zij daarom een initiatiefwetsvoorstel ingediend.
Daarmee willen zij van dat halfjaar een jaar maken.Gekeken zal ook moeten worden of met ondersteunend personeel, dat vaak
sneller te werven is, problemen kunnen worden opgelost. Ondertussen lijkt
het wel zaak om het voornemen om advocaten niet meer in hun eigen regio als
rechter-plaatsvervanger te laten optreden, even in de ijskast te zetten, maar
dat was de minister al van plan.In hoeverre zijn er trouwens problemen met de werving? Naar verluidt zijn
er per ronde 750 sollicitanten en worden er uiteindelijk maar 25 mensen geplaatst.
Dat is toch wel buitengewoon weinig, zeker als je bedenkt dat deze mensen
nog een opleiding van zes jaar moeten gaan volgen. Ik vraag me dus af of bovenop
de formatie niet de capaciteit voor de opleiding uitgebreid zou kunnen worden.De heer Dittrich (D66):Voorzitter! Zei mevrouw Kalsbeek dat het plan om advocaten niet in de
eigen regio rechter-plaatsvervanger te laten zijn maar in de ijskast moest?Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Ja, ik vond sowieso dat over dat plan genuanceerd gedacht kon worden.
De vraag is namelijk: waar leg je de grens? Er zijn advocaten die met rechters
getrouwd zijn. Hoe zit het met die rechters? De grens is dus zeer arbitrair.
Vanwege de beeldvorming voor de burgers kun je daar een knip
maken. Daar hebben wij ons niet tegen verzet. Het ging om een luxe. Alles
afwegende, heb ik dus absoluut de voorkeur om de voorgestelde regeling op
dit punt niet in te voeren.De heer Dittrich (D66):Maar wat vindt u dan van het argument dat toen erg belangrijk was, namelijk
dat het een heel raar beeld geeft als de advocaat de ene dag in een rechtszaal
advocaat is en de volgende dag de collega's in een andere positie en met andere
optiek ontmoet?Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Ik heb ook gezegd: het argument om het wel te doen staat tegenover een
aantal argumenten om het niet te doen. Het argument om wel het plan uit te
voeren geeft u net aan. Het argument om het niet uit te voeren is dat het
voornemen vrij arbitrair is. Met echte integriteit heeft dit namelijk weinig
te maken. Je kunt duizend gevallen bedenken waarbij je vraagtekens zou kunnen
zetten. Nu staan wij, gelet op de omstandigheden, voor een afweging van de
belangen. Ik kies dan nadrukkelijk voor meer rechters.Voorzitter! De OZB-zaken worden door de belastingkamers van de hoven behandeld.
Waarom zou de rechtbank die niet behandelen? Daarmee wordt de last meer verdeeld.
Verder vraag ik de minister iets te zeggen over de pleabargaining. Naar verluidt
gebeurt dat bij de steunfraude al op grote schaal. Daarmee wordt namelijk
ontzettend veel zittingscapaciteit bespaard.Voorzitter! Ook bij het openbaar ministerie is nog niet alles op orde.
De verhouding tussen minister en openbaar ministerie in formele zin is nu
weliswaar goed en duidelijk in de wet geregeld. Dat moest ook dringend gebeuren.
Alom werd het gezien als een voorwaarde voor een succesvol doorgaan met de
reorganisatie. Maar we zijn er nog lang niet. Toen de PvdA-fractie een aantal
jaren geleden vroeg om een rapport – dat is later het rapport-Donner
geworden – deed zij dat mede naar aanleiding van al die incidenten bij
het openbaar ministerie. Inmiddels is er heel veel gebeurd, maar helaas kunnen
wij niet zeggen dat er geen incidenten meer zijn. Wat is hiervan toch de oorzaak?
Het is zeker dat de relatie politiek-openbaar ministerie niet verbeterd is
door het gedwongen vertrek van de voorzitter van het college van procureurs-generaal.
Het heeft er veel van weg dat tenminste de stagnerende reorganisatie daar
een gevolg van is. Dat daar stagnatie is, hoor ik echt te vaak. Ooit zei een
lid van het openbaar ministerie: 'Het is alsof de motor eruit is gehaald.'
Maar dat is toch een geweldig zwaktebod? Het kan toch niet zo zijn dat de
reorganisatie de facto van één man afhankelijk is? Hoe denkt
de minister hierover?In de antwoorden op schriftelijke vragen geeft de minister aan niet op
de opvolgingskwestie in te willen gaan, maar hij zal toch ten minste aan moeten
geven hoe de voortgang van de reorganisatie en de overige gang van zaken bij
het OM zich nu verhoudt tot bestaande en aanstaande vacatures bij het college.
Het staat voor de PvdA-fractie vast dat het voor het succes van deze minister
van groot belang is dat het functioneren van het OM verbetert. In het rapport
'Terugkijken naar morgen', dat op verzoek van de Kamer is gemaakt naar aanleiding
van de dramatische gebeurtenissen in januari van dit jaar, staat een aantal
voorstellen om te komen tot verbetering. De PvdA-fractie wil graag weten wat
de minister met deze voorstellen doet en wat hij nog meer van plan is om de
situatie op orde te krijgen.Een specifiek en belangrijk punt nog met betrekking tot het openbaar ministerie
is: Justitie in de buurt. Dit is een belangrijke vernieuwing bij het openbaar
ministerie: het openbaar ministerie niet meer alleen aan het einde van de
rit, maar van meet af aan bij de gang van zaken betrokken en in de positie
om als stok achter de deur te kunnen functioneren. De uitwerking van dit op
zichzelf goede plan is nog heel divers. Dat is 'all in the game'. Maar inmiddels
wordt gestart met uitbreidingen. De officier van justitie in Groningen, die
in het JIB-kantoor is gevestigd, vermeldde in het Hollands Dagboek in NRC
Handelsblad hoe zijn dag eruitziet. Je ziet dat sprake is van heel veel inzet,
zij het dat het nog niet direct loopt zoals ik mij dat voorstel. De nieuwe
JIB-kantoren worden binnenkort opgestart, terwijl de evaluatie door het WODC
nog niet heeft plaatsgevonden. Eerlijk gezegd vind ik dat buitengewoon jammer.
Ik zou willen dat wij eerst ontdekten wat de 'best practices' waren, om dat
vervolgens op een verantwoorde wijze te implementeren. Misschien moet je alvast
beginnen met het werven van mensen en zoeken van ruimte, maar de werkmethodiek
moet echt eenvormiger. Het mag niet bij experimenten blijven.Van Justitie in de buurt, zo belangrijk voor de veiligheid in de buurt,
kom ik als vanzelf op geweld. Geweld neemt toe en meer jongeren zijn erbij
betrokken. Het lijdt geen twijfel dat het met name de geweldsdelicten zijn
die diep ingrijpen, allereerst in de levens van slachtoffers, maar ook in
de samenleving in meer ruime zin. Wat betekent het voor een jongere als het
feest op je sportclub wordt verknald, omdat er ruiten worden ingegooid en
er vervolgens, terwijl zo'n twintig jongeren bang toekijken, zes anderen rustig
fietsen staan uit te zoeken om te jatten en ze vervolgens ook inderdaad verslepen?
Fietsen die niet in de smaak vallen, worden om de fietsenstandaard heengevouwen.
Niemand doet iets en het duurt ook nog eens een forse tijd voordat de politie
ter plekke is. Wat betekent dat voor het wereldbeeld van een 15-jarige? Het
feit dat steeds meer jongeren zich schuldig maken aan geweldsdelicten, geeft
de allergrootste reden tot zorg. Wie hier en nu niet alles op alles zet om
deze jongeren weer op het rechte spoor te krijgen, neemt grote risico's met
de toekomst. De rechter heeft hierover al menigmaal aan de bel getrokken.
De meeste jongeren staan niet op een willekeurige dag op en bedenken zich
dat ze eens een geweldsdelict gaan plegen. Daar gaat in de regel een lange
geschiedenis aan vooraf. Er wordt gewerkt aan het systematische volgen, begeleiden
en zo nodig aanpakken van deze jongeren, maar dan moet er ook wel plaats zijn
om ze te helpen. Er zijn nu nog wachtlijsten. Die moeten echt weg. Rechters
nemen soms zelfs hun toevlucht tot een strafrechtelijke veroordeling, omdat
een civielrechtelijke plaatsing nog weer veel langer op zich zal laten wachten,
terwijl een kind gewoon naar de ... (vul maar in) gaat als hij niet wordt
geholpen. Kinderrechters merken tot op heden niets van kortere wachtlijsten.
Als jongeren 16 jaar zijn, beginnen ze al niet eens meer aan een plaatsing.
Dat duurt immers een jaar en ach, met 18 jaar zijn ze toch meerderjarig, en
bij een civiele plaatsing kunnen zij dan gewoon vertrekken. Moeten wij dan maar gewoon wachten op een strafbaar feit of op een dwangopname
via de Wet BOPZ? Dat lijkt mij het cynisme ten top. Het wegwerken van deze
wachtlijsten is prioriteit voor de Partij van de Arbeid, ook omdat dit van
groot belang is voor de preventie en bestrijding van (jeugd)criminaliteit.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik ga ervan uit dat u hiermee het onderwerp geweld hebt afgehandeld. Daarom
wil ik weten wat uw reactie is op het voorstel van premier Kok over de anonieme
aangifte.Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Dat viel bij mij onder het afdelinkje jongeren. Maar u kunt de vraag nu
stellen. Ik denk dat het anoniem doen van aangifte een bijdrage kan zijn aan
het opsporen van daders. Natuurlijk zitten er ook haken en ogen aan. Als je
anoniem aangifte doet, moet die anonimiteit natuurlijk worden gewaarborgd,
zodat je als getuige anoniem c.q. via de regeling beschermde getuigen op zou
moeten treden. Er moet worden bekeken of die zaken op elkaar aansluiten. Ik
acht een eventuele regeling van het grootste belang voor die gevallen waarin
wij na zo'n anonieme aangifte bij een dader uitkomen die bekent. Je hebt dan
immers niet meer het getuigenprobleem. In een aantal gevallen zou dat zo kunnen
zijn. Daarbij denk ik met name aan geweld dat door groepen wordt gepleegd,
waarbij men elkaar onderling kent en bang is voor elkaar, maar waarbij betrokkenen
misschien toch denken: nu gaat deze of gene toch echt over de schreef, en
men de politie naar de dader kan leiden.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Wat vindt u van het gebruik van anonieme aangiften als bewijsmateriaal
en voor voorlopige hechtenis, en waar legt u de grens? Ik ben namelijk een
beetje bang voor een hellend vlak. Het voorbeeld is geopperd bij zinloos geweld,
maar waarom niet bij huiselijk geweld, of bij geweld op de werkvloer, door
werkgevers?Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Het argument van het hellende vlak spreekt mij eerlijk gezegd nooit zo
aan. Ik heb de speech van de premier erop nagelezen: het is een niet erg uitgewerkt
idee waaraan hij een paar zinnen wijdt. Als het is uitgewerkt, moeten wij
het idee op zijn merites beoordelen. Ik heb net de cijfers genoemd, waaruit
blijkt dat het geweld een gigantisch probleem is. Mensen en ook de maatschappij
in meer ruime zin worden daarvan het slachtoffer. Dan denk ik: tjonge, laten
wij toch niet al te beducht zijn. Ik heb absoluut niet de illusie dat dit
dé oplossing is, maar het kan wel een bijdrage leveren. Laten wij dat
dan alsjeblieft doen! Wij doen er niemand onrecht mee.Een anonieme aangifte kan op zichzelf niet als bewijs dienen. Het is wel
mogelijk om een beschermde getuige op de zitting te horen. Dat moet dan sporen
met de bestaande regeling en daarom is het wellicht gewenst om die op dit
punt aan te passen.De heer Dittrich (D66):Gelet op de Europese jurisprudentie wordt het moeilijk om die regeling
uit te breiden tot getuigen die op de zitting moeten verklaren. Die jurisprudentie
geeft aan dat de anonimiteit alleen in levensbedreigende, dus uitzonderlijke
situaties gegarandeerd kan worden. Op de openbare zitting moet de rechter
in aanwezigheid van de verdediging vragen kunnen stellen om de kern van de
getuigenverklaring te kunnen bepalen.Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Dit kan een probleem zijn, maar wij moeten dat niet op voorhand al uit
de weg gaan. De Europese regels zijn van grote waarde, maar wij dienen een
en ander af te zetten tegen het maatschappelijk probleem. Wij moeten niet
zeggen dat wij er niet aan beginnen omdat er op dit punt Europese regels gelden.
Ik wil dat wij tot het randje gaan. Wij moeten zien tot hoever de regels strekken
en eventueel proberen om ze wat op te rekken. Gegeven de maatschappelijke
noodzaak ben ik daar absoluut niet beducht voor.De heer Dittrich (D66):Ik zie de maatschappelijke problemen ook. Als u zegt tot het randje te
willen gaan, kan dit betekenen dat de rechter in een strafzaak een verklaring
die anoniem bij de politie is afgelegd, niet mag meetellen. Dit kan er weer
toe leiden dat er onvoldoende bewijs is en dat de verdachte wordt vrijgesproken.
Probeer dat maar eens aan de samenleving uit te leggen!Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Dat kan voorkomen, maar dat hoeft niet. Ik pleit niet voor het invoeren
van slordige wetgeving, maar wel voor een nadere beschouwing van de Europese
regelgeving die te veel beperkingen lijkt op te leggen. Er zijn juristen die
menen dat de huidige Nederlandse wetgeving inzake de beschermde getuige al
op het randje is. Wij kunnen ook op dit punt kijken hoever wij kunnen komen.
Gegeven de maatschappelijke problemen is dit noodzakelijk.De afgelopen kabinetsperiode is veel geld uitgetrokken voor de jeugdzorg,
terwijl wij nauwelijks weten waar dit aan is besteed. Dat mag niet meer voorkomen.
In het begrotingsonderzoek bleek dat de cijfers inderdaad niet kloppen. Wij
hebben gisteren een brief ontvangen waarin een en ander nog eens op een rijtje
wordt gezet. Er staan 470 plus 70, is 540 kinderen en jongeren op een wachtlijst
terwijl de rechter heeft bevolen tot plaatsing in een inrichting; hetzij een
civiele, hetzij een strafrechtelijke plaatsing. Dat is veel. Wij hebben het
dus over jongeren die in ernstige problemen zitten. In dit land worden jongeren
niet zomaar veroordeeld of uit huis geplaatst. Daar gaat een lange geschiedenis
aan vooraf. Op bladzijde 101 van de voortgangsrapportage jeugdzorg staat bovendien
dat de prognoses voor de justitiële jeugdinrichtingen voor de komende
periode de capaciteit te boven gaan. Zijn nu in deze cijfers, aangeduid als
'formele capaciteit rijksbegroting', de intensiveringen ten gevolge van het
regeerakkoord al verwerkt? Ik begrijp dat dit niet het geval is, want daar
moeten nog nadere afspraken over worden gemaakt. Er staat verder dat echt
harde gegevens over instroom en uitstroom voor alle jeugdvoorzieningen nog
niet voorhanden zijn, maar dat gaat veranderen.Ook hebben wij een brief gekregen over de uitvoering van de motie-Kalsbeek-Jasperse
die veel lezenswaardigs bevat, maar waarin helaas niet wordt ingegaan op hetgeen
in de motie wordt gevraagd. De bedoeling is niet dat er in abstracto, maar
juist heel concreet moet worden aangegeven wat wordt verwacht van degenen
die gelden ontvangen in het kader van de rijksbrede uitgaven
voor het jeugdbeleid. De strekking van de motie is ook dat heel concreet moet
worden aangegeven op welke wijze verantwoording wordt afgelegd over de reguliere
geldstroom en over het extra intensiveringsgeld. Ik vraag de minister deze
motie alsnog uit te voeren, maar dan op een heel concreet niveau. Hoeveel
extra jeugdofficieren van justitie komen er, hoeveel extra zaken moeten de
GVI's afdoen als ze zoveel extra krijgen, hoeveel korter wordt de wachttijd
voor een advies inzake het gezag bij echtscheidingen? De PvdA-fractie wil
dit echt weten, ook om te kunnen beoordelen of dat geld op de juiste wijze
wordt ingezet. En zoals uit mijn bijdrage is gebleken, is 'wachtlijsten weg'
daarbij hoofddoelstelling.Er is werk aan de winkel voor deze bewindslieden en wel heel veel. De
minister van Justitie heeft groot gelijk als hij in het NJB zegt dat er weer
rust in de tent moet komen. Het ministerie van Justitie moet het vertrouwen
terugkrijgen dat het verdient.Mevrouw Albayrak (PvdA):Mevrouw de voorzitter! De begroting van Justitie opent dit jaar met de
woorden dat Justitie staat voor een rechtvaardige en veilige samenleving.
Verder lezend, doet het mij goed dat de begroting doordrenkt is van het besef
dat Justitie in haar streven naar die rechtvaardige en veilige samenleving
steeds meer en meer over de grenzen van Nederland heen moet kijken. Mijn fractie
heeft met instemming kennisgenomen van de aandacht die dit jaar wordt geschonken
aan de ontwikkelingen binnen de Europese Unie. De Unie is het meest sprekende
voorbeeld van een rechtsgemeenschap met een groeiende invloed op inhoud en
functioneren van het Nederlands recht.Internationale invloeden kunnen ook van hele andere aard zijn, zoals bij
het vreemdelingenbeleid en in het bijzonder het asielbeleid. Asielbeleid is
de afgelopen periode een hot issue, of we het nu hebben over tentenkampen,
het beleid ten aanzien van Kosovo of de opvang van Dublinclaimanten. In deze
verhitte sfeer is het goed om een en ander te bezien in een wat bredere context.
De verschillen tussen rijk en arm in de wereld nemen toe, niet alleen in financiële
zin, maar ook in termen van sociale zekerheid en medische zorg. Het aantal
mensen dat op grond van medische redenen aanklopt voor asiel, is stijgende.
De vaste commissie heeft daarover onlangs nog een brief aan de minister gestuurd.Als we het licht laten schijnen op de marges waarbinnen we over de mondiale
asielproblematiek in Nederland kunnen spreken, kan de conclusie niet anders
zijn dan dat deze marges uiterst smal zijn. Eigenlijk praten we over niets
anders dan het voor Nederland beheersbaar houden van de consequenties van
die mondiale feiten. Uitgaande van deze feiten is het goed om eens te kijken
naar de toerusting van de justitieorganisatie en meer specifiek het functioneren
van de IND daarbinnen.Vooropgesteld zij dat er door de jaren heen maatregelen zijn getroffen
om de organisatorische flexibiliteit van de IND te vergroten. Vanaf 1998 wordt
structureel gewerkt aan kwaliteitsverbetering en zijn maatregelen getroffen
naar aanleiding van de verhoogde instroom in 1997. Desalniettemin heeft de
staatssecretaris in het wetgevingsoverleg over het begrotingsonderzoek aangegeven
dat de IND een kwetsbare organisatie is. Hiermee duidde hij onder andere op
het verlies aan arbeidsproductiviteit door het grote personeelsverloop. Dit
geluid is niet nieuw. De problemen bij de in- en doorstroom en de stagneringen
bij de aanmeldcentra kunnen niet alleen te maken hebben met fluctuaties in
de instroom. Wij waren op werkbezoek bij het AC in Rijsbergen, waar ons verteld
werd dat zich onder de mensen die langer dan 24 uur in het AC verblijven,
ook mensen bevinden die zonder meer naar een OC doorgestuurd hadden moeten
worden. Het gaat dan bijvoorbeeld om mensen van wie is aangetoond dat zij
uit een VVTV-land afkomstig zijn, dus niet om die gevallen waarvan door middel
van een taalanalyse nog onderzocht moet worden of zij inderdaad uit het betreffende
land komen.Het personeelsprobleem bij de IND is een duidelijk punt van zorg. De gemiddelde
duur dat een IND-beslismedewerker in dienst is, blijkt negen maanden te zijn.
De gevolgen van dit gebrek aan continuïteit voor de zorgvuldigheid bij
het nemen van beslissingen is evident. 25% van de IND-beslissingen wordt,
zoals we inmiddels allemaal weten, op dit moment door de rechter teruggedraaid.
In welke mate dragen de arbeidsvoorwaarden, waaronder bijvoorbeeld de inschaling
van IND-medewerkers, in relatie tot de aard en zwaarte van de werkzaamheden
bij tot het personeelsprobleem? Aangetekend zij dat het hier niet zozeer om
hogere salarissen gaat, maar ook om voorbereiding, psychische begeleiding
en carrièreperspectieven van medewerkers. Als we de kwaliteit van de
beslissingen willen verbeteren, zoals in het regeerakkoord is afgesproken,
zullen we ook duurzaam moeten investeren in de organisatie en de mensen die
het werk moeten verrichten.Voorzitter! Een ander knelpunt vormt de informatieverstrekking over asielbeleid.
In het regeerakkoord is afgesproken dat het kabinet een visie zou ontwikkelen
op de gevolgen van asielmigratie voor de samenleving en op welke wijze Nederland,
zowel in Europees als in internationaal verband, een bijdrage kan blijven
leveren aan de opvang van vluchtelingen. Wat voor het ontwikkelen van een
visie op zijn minst nodig is, is goede en relevante beleidsinformatie. De
Kamer heeft herhaaldelijk gevraagd om informatie met een cohortsgewijze benadering.
Nog steeds is het echter onmogelijk om asielzoekers te volgen. Er is geen
systematiek waarmee duidelijk gemaakt kan worden wat er qua toelating, soort
status of afwijzing van bepaalde asielzoekers is geworden. Vorig jaar hebben
wij daar bij de behandeling van de justitiebegroting ook al bij stilgestaan.
Het antwoord was toen dat deze informatie niet gegeven kon worden omdat het
automatiseringssysteem niet was ingericht op het verstrekken daarvan. Het
wachten was op de nieuwe Vreemdelingenwet en de vervanging van het huidige
automatiseringssysteem, waarbij gestreefd zou worden naar het volgen van het
hele traject, aldus het antwoord van het kabinet. Tijdens het begrotingsonderzoek
zijn op dit punt opnieuw vragen gesteld, waarop het antwoord van de staatssecretaris
ongeveer gelijkluidend was. Ik begrijp dat idealiter deze aanpassing gekoppeld
moet worden aan de herziening van de Vreemdelingenwet en de daarmee gepaard
gaande aanpassing van de automatisering. Het vermoeden lijkt mij
echter niet ongegrond dat het nog wel enige tijd zal vergen voordat de nieuwe
Vreemdelingenwet in haar geheel zal zijn ingevoerd. Wij vinden dat wij het
niet zo lang zonder deze belangrijke beleidsinformatie kunnen doen. Het WODC
had in zijn onderzoeksprogramma de asielmonitoring opgenomen, maar heeft daarvan
afgezien omdat de IND de nodige beleidsinformatie niet kan verstrekken. Dit
is zeer ongewenst. Kan de staatssecretaris aangeven welke investeringen nodig
zijn om het huidige systeem aan te passen, zodat de nodige beleidsinformatie
kan worden gegeven? Ik heb het hier dus niet over vervanging maar over aanpassing.Ik grijp terug op een algemeen punt in het regeerakkoord ten aanzien van
het asielbeleid. In het regeerakkoord zijn plannen opgenomen die op den duur
moeten leiden tot een betere beheersing van het asielprobleem. De weg die
wij daarvoor moeten gaan, is lang. Aan de ene kant moeten er formeel-juridische
aanpassingen in de huidige wetgeving worden aangebracht en aan de andere kant
moeten er materiële wijzigingen worden aangebracht, bijvoorbeeld ten
aanzien van de statussen. De verbeteringen in het functioneren van de IND,
zeker daar waar het de kwaliteit van de eerste beslissing betreft, zijn dus
al vastgelegd in het regeerakkoord. Ik heb begrepen dat de staatssecretaris
niet heeft stilgezeten en al bezig is met de uitvoering van het regeerakkoord
op dit punt.De PvdA-fractie is er voorstander van dat een aantal trajecten parallel
wordt ingezet en, zo mogelijk, wordt afgerond. Maar bovenal wil de Partij
van de Arbeid een reële analyse van de staatssecretaris van de in het
regeerakkoord afgesproken plannen die met het oog op de beheersbaarheid met
voorrang door Justitie kunnen worden uitgevoerd.De heer De Wit (SP):Neemt u afstand van de afspraak in het Torentjesoverleg, dat er met voorrang
een aantal dingen snel in gang wordt gezet? U pleit voor meer zorgvuldigheid.
U pleit op het punt van automatisering zelfs voor nieuwe initiatieven die –
dat is voor mij geen punt – geld kosten. Heeft u dit afgestemd met de
coalitiepartners en met name met de VVD-fractie, die toch voor een heel andere
aanpak kiest?Mevrouw Albayrak (PvdA):Volgens mij sluit het een het ander niet uit. U zegt dat het verstrekken
van beleidsinformatie geld zal kosten. Ik vraag de staatssecretaris te bezien
welke aanpassingen er nodig zijn voor het verstrekken van die beleidsinformatie
aan het parlement.De heer De Wit (SP):Hebt u toestemming van de VVD-fractie om dit naar voren te brengen?Mevrouw Albayrak (PvdA):Pardon?De heer De Wit (SP):Hebt u toestemming van de VVD om deze plannen nu naar voren te brengen?
Ik begrijp dat u zich de afgelopen weken onder druk gezet voelde door de VVD.Mevrouw Albayrak (PvdA):Ik weet niet waar u op doelt. Ik ga ervan uit dat ook u zonder toestemming
van welke partij dan ook uw plannen uit de doeken doet als u achter dit katheder
staat.De heer De Wit (SP):Ik neem aan dat u de media volgt. Er is overleg geweest in het Torentje
naar aanleiding van de ophef in het algemeen overleg, gezien de meningsverschillen
tussen de VVD en de PvdA over het asielprobleem. De staatssecretaris was betrokken
bij het Torentjesoverleg, dat ertoe geleid heeft dat de heer Melkert heeft
verklaard dat versneld op een aantal onderdelen van wetgeving wordt ingezet.
De VVD heeft ook een snellere, hardere aanpak bepleit. De heer Melkert is
van mening dat dit op onderdelen nu al kan gebeuren. Ik leid daar uit af dat
de VVD in wezen bepaalt wat de PvdA belieft.Mevrouw Albayrak (PvdA):Het is uw goed recht om conclusies te trekken, maar ik heb gezegd dat
de PvdA er voorstander van is dat wordt onderzocht of sommige zaken sneller
kunnen worden afgehandeld. Het gaat hier niet om de beheersbaarheid van het
probleem, maar van het systeem. Bezien moet worden of in dat traject een aantal
zaken naar voren gehaald kan worden. Het naar voren brengen van dit punt moet
u bezien in het licht van de opbouw van mijn betoog inzake het functioneren
van de IND. Ik had hierover nog twee zinnen.Wat zijn de verwachtingen voor verbeteringen op korte termijn van het
functioneren van de IND? Kunnen er op korte termijn een aantal verbeteringen
worden gerealiseerd van de beheersbaarheid? De staatssecretaris heeft de toezegging
gedaan om te bekijken of een aantal splitsingen mogelijk zijn. Ik wacht zijn
antwoord af, maar ik wil dit bezien in het licht van het functioneren van
de IND.De heer De Wit (SP):Dat is uw goed recht, maar ik vroeg hoe u tegenover de VVD staat. Hebt
u dit afgestemd met de VVD en krijgt de Partij van de Arbeid de ruimte om
dit allemaal voor te stellen?Mevrouw Albayrak (PvdA):Volgens mij riep de heer Patijn 'ja' achter in de zaal.De heer De Wit (SP):Bent u daarmee tevreden?Mevrouw Albayrak (PvdA):Ik weet waar ik voor ga. Als de heer Patijn 'ja' roept, lijkt het antwoord
mij duidelijk. Uw vraag was eerder aan de heer Patijn dan aan mij gericht,
lijkt mij.De heer Patijn (VVD):Ik begrijp de karikaturale invalshoek van de heer De Wit niet. Mevrouw
Albayrak doet namens haar fractie een aantal voorstellen ter verbetering van
de informatiestromen in het hele asielproces, en dan vraagt de heer De Wit
opeens of zij daar toestemming van de VVD voor heeft gekregen. Zo werkt dat
toch niet? Het is een vraag van de PvdA-fractie aan de staatssecretaris. De
heer De Wit trekt dat in een bredere context van gerommel. Ik vind dat potsierlijk
en ik stel voor dat mevrouw Albayrak haar vraag herhaalt en de staatssecretaris
deze beantwoordt. Daar heeft hij helemaal geen toestemming voor nodig van
mij.De heer De Wit (SP):Kennelijk begrijpt de heer Patijn ook niet welke debatten er zijn geweest.
Ik wijs op het algemeen overleg van half oktober...De voorzitter:Dat kunt u in uw eigen termijn doen.De heer De Wit (SP):Ik wil alleen maar zeggen dat hij langs de realiteit heen
gaat van de afgelopen maanden.Mevrouw Albayrak (PvdA):Met de toestemming van de heer De Wit wil ik mijn betoog voortzetten over
een ander onderwerp. Mensenhandel blijkt een groeiende markt voor criminelen.
Niet voor niets is bepaald dat de aanpak van mensensmokkel en -handel een
van de prioriteiten is voor 1999. Mijn fractie wil in het bijzonder aandacht
vragen voor kinderen die het slachtoffer worden van mensenhandel en prostitutie.
Het recente rapport van het Nederlands instituut voor sociaal seksuologisch
onderzoek over prostitutie van minderjarige meisjes is zeer verontrustend.
Ook Terre des hommes heeft in een brief aan de Kamer haar zorg uitgesproken
over de exploitatie en prostitutie van kinderen die via de procedure voor
alleenstaande minderjarige asielzoekers (AMA's) in Nederland komen.Ingevolge artikel 34 van het Verdrag voor de rechten van het kind hebben
de staten die partij zijn bij dit verdrag, de verplichting kinderen te beschermen
tegen exploitatie en prostitutie. Dit schept een bijzondere verplichting voor
de Nederlandse overheid om hiertegen op te treden. Wij stellen voor om binnen
de prioriteit die aan de mensenhandel is gegeven, de opsporing van de handel
in kinderen voorrang te geven. Wij vinden dat hierbij nauwkeurig moet worden
gekeken naar de positie en het toezicht op de AMA's.In de begroting voor Justitie wordt relatief veel aandacht besteed aan
Europa. Bij de schriftelijke vragen heeft onze fractie ook gevraagd naar de
wijze waarop Nederland omgaat met de uitspraken van het Europese Hof voor
de rechten van de mens. Het blijkt dat het bestuderen van de gevolgen van
uitspraken van het Europese Hof en de verwerking daarvan voortdurende monitoring
en analyse vergen. Er moet nog gestart worden met een structurele vorm van
informatieverschaffing voor Justitie en de rechterlijke macht. Het Europese
Hof voor de rechten van de mens voert binnenkort een jurisprudentiezoeksysteem
in op Internet, genaamd 'human rights documentations'. Hoewel Justitie in
de antwoorden op de schriftelijke vragen de noodzaak erkent om uitspraken
toegankelijker te maken voor instanties die het EVRM moeten toepassen, spreekt
het departement slechts van het voornemen om de attendering vanuit het ministerie
te structureren. Kan de minister dit voornemen iets concreter maken voor de
Kamer?Per 1 november treedt het elfde protocol op het EVRM in werking. Dit is
een mooie aanleiding om stil te staan bij het belang van een betere samenwerking
tussen de Straatsburgse en de Nederlandse instanties. Voorts heeft onze fractie
op dit punt – wat raakt aan de interruptie van de heer Dittrich tijdens
het betoog van mevrouw Kalsbeek – reeds eerder aangedrongen op een procedure
voor herziening van rechterlijke uitspraken na een veroordeling door het Europese
Hof. Het probleem is namelijk dat de Nederlandse strafvordering geen bepaling
kent waarin na een voor de veroordeelde gunstige uitspraak van de internationale
rechter de zaak opnieuw aan de Nederlandse rechter kan worden voorgelegd teneinde
met inachtneming van de internationale rechterlijke jurisprudentie de eerdere
nationale rechterlijke uitspraak te herzien. De vorige minister van Justitie
heeft zich in juni van dit jaar bereid verklaard tot het ontwerpen van een
dergelijke procedure. Aan de huidige minister van Justitie stel ik de vraag
hoe het staat met de voorbereiding van een wetsvoorstel op dit punt.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter! Met alle incidenten die de afgelopen weken de pers
en het parlementaire debat zijn gaan beheersen, zouden wij bijna vergeten
dat de justitiebegroting een principiële bespreking verdient. Uiteindelijk
gaat het bij de behandeling van deze begroting ook om het beoordelen van het
functioneren van een van de kerninstituties van de democratische rechtsstaat,
en dat is meer dan een opsomming van asielzoekersaantallen, rechterstekorten,
loslopende criminelen en wat dies meer zij. Toch ontkomen wij ook bij deze
begrotingsbehandeling niet aan een bespreking van de incidenten, al was het
alleen maar omdat ze ook een symptoom zijn van dieperliggende politieke en
bestuurlijke beheersingsproblemen, waar het departement nu al jaren mee kampt.
Wat al te gemakkelijk wordt naar de mening van mijn fractie de oorzaak voor
de problemen die ons nu teisteren, gelegd in de samenleving en wordt voorbijgegaan
aan het aandeel dat politiek en bestuur zelf hebben in het ontstaan ervan.
De suggestie wordt dan gewekt dat de politiek overvallen wordt door maatschappelijke
problemen die niet waren voorzien en waarop nu tegen de klippen op een passend
antwoord moet worden gevonden.Een voorbeeld, lijkt mij, is de discussie over juridisering die nu een
pregnante plaats inneemt in de begroting voor 1999. Ook wij vinden dat het
hier geen denkbeeldig probleem betreft. Burgers procederen meer dan enkele
decennia geleden. Daarnaast corrigeert de rechter steeds vaker wet- en regelgeving.
De oorzaken die door het kabinet in het regeerakkoord en nu door de minister
hiervoor met name worden gegeven, zijn de toegenomen mondigheid van burgers –
dat is overigens een ontwikkeling die je enkel kunt prijzen en naar ons idee
ook niet zou moeten willen terugdringen – en de ruimere taakopvatting
van de rechter. Een andere reden wordt daarbij, naar de mening van mijn fractie,
ten onrechte verwaarloosd. Deze wordt weliswaar genoemd, maar er worden geen
passende maatregelen voor genomen. Dit is de gebrekkige kwaliteit van alsook
het teveel aan wet- en regelgeving. In de verbetering hiervan ligt een taak
voor alle departementen en voor alle verantwoordelijke bewindspersonen, maar
vooral voor het ministerie van Justitie. Dit wordt tot onze vreugde ook erkend
door de nieuwe minister van Justitie, in antwoord op de kritiek van Geelhoed,
in een interview in het NJB; hij zegt: 'wat ik graag zou willen, is dat men
het primaat voor de wetgeving en de wetgevingskwaliteit weer bij Justitie
gaat leggen.' Hieraan voorafgaand zou het ministerie de eigen wetgeving eens
kritisch onder de loep dienen te nemen.Het past een kabinet dat een offensief opent tegen juridisering, voordat
het burgers rechtsingangen ontneemt en met de schuldige vinger naar de rechter
wijst, het eigen bedrijf eens kritisch onder de loep te nemen.
Hiermee komt het ook tegemoet aan de aanhoudende kritiek van de Raad van State
over de gebrekkige kwaliteit van wet- en regelgeving. Wellicht verdient het
aanbeveling om deze begrotingsbehandeling ook eens te gebruiken om na te denken
over de instelling van een werkgroep of misschien een onafhankelijke commissie
die hierover haar licht laat schijnen. Ik hoop dat ik hierover later met de
beide bewindslieden van gedachten kan wisselen.Naast de kwaliteit van wetgeving is goede rechtspleging een ander fundament
van de rechtsstaat. De twee belangrijke pijlers van de rechtspleging zijn
de zittende magistratuur en het openbaar ministerie. En juist deze beide organisaties
staan onder druk en bleken de afgelopen jaren rijp voor een ingrijpende reorganisatie.
Het wetsvoorstel over de reorganisatie van het OM is dit voorjaar door deze
Kamer aangenomen. Optimistisch meldt de minister nu dat hij al zover is gevorderd
dat het OM kan functioneren als een effectieve en slagvaardige organisatie
en beter berekend is op zijn taken. Ons bereiken andere berichten. Het OM
heeft te lijden onder het ontbreken van een superieur, sinds het ontslag van
de heer Docters van Leeuwen, en de reorganisatie zou zo goed als stil liggen.
Is dit waar? Zo ja, dan acht mijn fractie het niet overtuigend dat de minister
zich niet wenst uit te laten over de vervulling van de functie van voorzitter
van het college van PG's zolang nog een procedure loopt. Binnenkort vertrekt
waarnemend voorzitter Ficq en de verdere ontslagprocedure van Docters kan
nog maanden duren. Bij het OM lijkt sprake te zijn van een onzekere en stuurloze
organisatie. Vindt de minister niet dat het belang van de Staat en van goede
rechtspleging de doorslag zou moeten geven?Voorzitter! 10.000 ernstige misdrijfzaken zouden er op de plank liggen,
alleen al in Amsterdam. Het nieuws heeft mijn fractie overrompeld en geschokt.
Nog geen maand geleden, op 8 oktober, is in een algemeen overleg gesproken
over de capaciteitsproblemen bij de rechterlijke macht. De teneur van dat
overleg, en van de achterliggende stukken, was dat er weliswaar sprake was
van problemen, maar slechts beperkt in aantal en in een beperkt aantal arrondissementen.
Geen paniek; geen grote aantallen zware zaken, die zouden moeten worden geseponeerd.
Hoe kan dit? Hoe kan het dat het beeld dat de minister toen schetste, zo verschrikkelijk
afwijkt van de berichten van deze dagen? De overrompelende cijfers en de noodkreet
van het OM en de rechterlijke macht hebben geleid tot een koortsachtig zoeken
naar oplossingen, die rijp en vooral groen zijn: pleabargaining, het uitnodigen
van gepensioneerde rechters en officieren van justitie en de inzet van RAIO'S.
Eerst geen paniek, nu paniekvoetbal.Wij willen erop wijzen dat het ook hierbij gaat het om een politiek en
bestuurlijk beheersingsprobleem. Ingrijpende oplossingen die de kern van het
strafrecht raken, zullen naar onze mening zorgvuldig moeten worden bestudeerd
en nooit als noodmaatregel moeten worden gelanceerd. Overigens – en
hierbij sluit ik mij aan bij de woorden van mevrouw Kalsbeek – lijkt
het mijn fractie wel gepast om voorlopig de recente terughoudendheid in het
inzetten van rechters-plaatsvervanger in de eigen arrondissementen te laten
varen.Maar dit lost de capaciteitsproblemen in de rechterlijke organisatie niet
op. In dit licht vindt mijn fractie de investering in de rechterlijke organisatie
opvallend bescheiden. De commissie-Leemhuis achtte voor reorganisatie en uitbreiding
structureel 300 mln. en incidenteel 170 mln. noodzakelijk, naast forse bedragen
voor 'achterstallig onderhoud'. Het kabinet trekt voor 1999 slechts 29,7 mln.
extra uit, oplopend tot 130 mln. in 2002. 'De ambitie van het kabinet is in
feite teruggebracht tot een marsorder: doe méér met hetzelfde',
aldus Von Schmidt auf Altenstadt in het Advocatenblad. De grote tekorten kunnen
hiermee niet worden opgelost, zoveel is duidelijk. Wat denken de bewindslieden
hieraan te gaan doen?Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Ik deel uw verontrusting waar het gaat om de capaciteit en het seponeren
van dit soort zaken. U zegt dat de grote tekorten met dit budget niet weggenomen
kunnen worden. Hoe koppelt u dit aan de onderuitputting, die er ook is?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Als u het goedvindt, zal ik daar in mijn tweede termijn op ingaan. Dan
kan ik het even nazoeken.Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Het is echt zo.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik neem het direct van u aan.Voorzitter! In het rapport-Leemhuis wordt ook gepleit voor extra middelen
ten behoeve van de rechtsbijstand. Deze Kamer heeft zich hiervoor uitgesproken
bij aanvaarding van de motie-Dittrich/Van der Burg. De minister stelt geen
budgettaire ruimte te zien voor uitvoering van die motie. Vanuit een oogpunt
van rechtsbescherming en van de equatity of arms achten wij dit onverteerbaar.
Daarom wil ik de bewindslieden nog eens aansporen om de vergoeding voor gefinancierde
rechtshulp op een kostendekkend niveau te brengen.Graag willen wij ook de aandacht van de minister vestigen op de advocaten
die asielzaken behandelen. Als het Besluit vergoedingen rechtsbijstand in
werking treedt, zal hun ruimere vergoeding worden verminderd, terwijl, zoals
bekend, een asielzaak veel meer tijd vergt. Dit lijkt ons onrechtvaardig.
Wij zouden graag een reactie hierop ontvangen.Voorzitter! Dit brengt mij op het asielbeleid. Bij lezing van het regeerakkoord
had mijn fractie de hoop dat het nieuwe kabinet zich niet langer zou laten
leiden door de waan van de dag, maar over zou gaan tot goed gefundeerd en
langetermijnbeleid. 100 dagen later is deze hoop vervlogen. Prognoses veranderen
per week, ad-hocmaatregelen buitelen over elkaar heen en Kok vraagt aan het
hele land hoe het wel moet. Bewindslieden legitimeren de paniekpolitiek onder
verwijzing naar de onverwacht hoge instroom en een afbrokkelend draagvlak.
Ondertussen laat een Leids onderzoek zien dat dikwijls de uitlatingen van
politici zelf het maatschappelijke draagvlak ondermijnen. En, zo blijft mijn
fractie betogen, het probleem van dit najaar was te voorzien. Ook hier is
vooral sprake van een politiek en bestuurlijk beheersingsprobleem. Het probleem
is ook niet nieuw; sinds 1995 zijn er talloze kritische rapporten verschenen
over het asielbeleid. Telkens worden dezelfde problemen in de uitvoering beschreven
en worden tal van aanbevelingen gedaan. Nalezing van deze rapporten zorgt
voor een hoog 'déjà vu'-gehalte. De problemen
zijn er ondertussen niet minder op geworden. De Nationale ombudsman laat weten
dat het aantal klachten over de IND dit jaar is verdubbeld. Bij het begrotingsonderzoek
weet de staatssecretaris de problemen aan de interne reorganisatie van de
IND en het aantal onervaren krachten. Dit lijkt ons geen afdoende verklaring;
bij een snel stijgend budget en een snel groter wordend personeelsbestand
is het aantal beslissingen de laatste jaren relatief gedaald. Graag toch nog
een wat meer uitgebreide reactie. Het asielbeleid lijdt onder een te gering
aantal beslissingen en soms onder onuitvoerbare besluiten. En ook hierbij
geldt dat de wankelmoedigheid in het beleid nauwelijks de rechter kan worden
aangerekend, die zich gedwongen ziet om zelf normen te stellen.Zonder het asielbeleid nu nog eens uitputtend te willen behandelen, geef
ik de staatssecretaris toch een maatregel in overweging. Een van de maatregelen,
voorgesteld door Berenschot in 1995, was de invoering van een overlegmodel.
Dit heeft kort gefunctioneerd in een paar OC's en de evaluatie ervan was zeer
positief. Bij de huidige verstoppingen in het apparaat, ook als gevolg van
slechte of onvoldoende communicatie tussen de verschillende betrokken uitvoeringsorganisaties,
verdient herinvoering van het overlegmodel naar ons idee aanbeveling, ook
als onderdeel van het plan om de kwaliteit in de eerste fase te verbeteren.
Uit de brief die wij vanmorgen ontvingen, heb ik begrepen dat de staatssecretaris
bereid is de prognoses nog eens te laten controleren door het Centraal planbureau.
Dit stellen wij zeer op prijs.Voorzitter! Europa wordt steeds dominanter, en niet alleen in het asielbeleid.
Voor mijn fractie geldt: geen negatieve beleidsconcurrentie. Mijn fractie
vindt dat ervoor gewaakt moet worden dat rechtswaarborgen, bij verdergaande
politiële en justitiële samenwerking, in de verdrukking zouden geraken.
Elke staat zou garant moeten staan voor de naleving van het EVRM door Europol.
En in onze ogen verdient het aanbeveling dat de minister zijn toestemming
voor grensoverschrijdende samenwerking verbindt aan de medewerking van buitenlandse
opsporingsambtenaren aan nationale rechterlijke controle.Tot slot. De moderne samenleving kent vele problemen. Vooral het hoge
criminaliteitspeil en de gevoelens van onveiligheid verontrusten ons allen
zeer. De roep om krachtdadig optreden hiertegen is groot. Van de politiek
mag verwacht worden dat zij zich inleeft in het grote drama van de slachtoffers
van vooral geweldscriminaliteit en dat zij daarop een passend antwoord geeft.Steeds vaker wordt de oplossing gezocht in versterking en uitbreiding
van het strafrecht. Er ontstaat een tendens waarin het strafrecht niet meer
zozeer een ultimum remedium, als wel een deus ex machina wordt. Hoe logisch
dit soms ook lijkt, ik wil daar toch een kanttekening bij plaatsen. De geschiedenis
leert ons dat de bijdrage van het strafrecht aan de vermindering van criminaliteit
niet zo groot is als wij zouden willen. Voor slachtoffers is de confrontatie
met het strafrecht ook niet altijd bevredigend of compenserend. Bovendien,
zo vindt mijn fractie, hebben wij, parlementariërs, en ook het kabinet
een verantwoordelijkheid die de politieke scheidslijnen overschrijdt. Wij
dienen de problemen van criminaliteit en onveiligheid zeer serieus te nemen,
maar ook recht te doen aan het karakter van het Nederlandse strafrecht, dat
traditioneel en om goede redenen terughoudend en proportioneel is. En dat
is niet alleen een verantwoordelijkheid, het is ook in ons eigen belang.Mevrouw Chrisje Brants, die vandaag in Utrecht de leerstoel straf- en
strafprocesrecht aanvaardt, beschrijft in haar oratie het gevaar van voortschrijdende
instrumentalisering van het strafrecht en geeft ons, politici, een waarschuwing.
Met haar woorden wil ik mijn bijdrage in eerste termijn beëindigen: 'Als
in het dominante instrumentalisme de gepretendeerde functie van het strafrecht
verloren gaat, wordt ook de legitimiteit van het strafrecht ondermijnd. En
uiteindelijk leiden bij overspannen verwachtingen van het strafrecht politieke
beloftes daaromtrent tot verlies aan geloofwaardigheid van de politiek.'De heer Patijn (VVD):Mevrouw de voorzitter! Dit debat zit, in politieke zin, ogenschijnlijk
een beetje in de luwte tussen de onderhandelingen en de opwinding over het
regeerakkoord en het later verschijnen van de vele daarin aangekondigde nota's
en wetsvoorstellen. Maar die schijn is toch wel bedrieglijk. Er liggen hier
veel belangrijke wetsvoorstellen in de Kamer ter behandeling voor. Ik noem
het wetsvoorstel bijzondere opsporingsbevoegdheden en het wetsvoorstel taakstraffen.
Dit zijn voor het hele strafproces en de straftoemeting buitengewoon belangrijke
wetsvoorstellen. Er zijn voorts een aantal beleidsintensiveringen en -ombuigingen
die om snelle bestuurlijke actie van de kant van de bewindslieden en om een
oordeel van de Kamer vragen. Dit geldt niet in de laatste plaats voor de acute
problematiek rond het asielbeleid en de achterstanden van rechtbanken. Maar
ik wil toch beginnen met een enkele opmerking over de kerntaak van de bewindslieden,
namelijk de bevordering van de kwaliteit van de rechtsstaat.Onze fractie stelt met voldoening vast dat zowel het regeerakkoord alsook
de memorie van toelichting van de bewindslieden ruimschoots aandacht besteedt
aan de kwaliteit van de rechtsstaat. Een belangrijk aspect hiervan is uiteraard
het tegengaan van overjuridisering. In het publiekrecht is deze herwaardering,
onder het hoofdje 'tegengaan van overjuridisering', dringend geboden. Het
gaat dan niet om het simpel terugdraaien van bestuurlijke en juridische distorsies
die geleidelijk aan in het proces zijn gegroeid, maar vooral om het hervinden
van een evenwicht tussen enerzijds de kwaliteit en de doelmatigheid van de
overheid en het bestuur, en anderzijds de rechten van de individuele burger.De gemiddelde waarneming die ons zo langzamerhand gewordt – ik noem
met name het rapport van de werkgroep-Van Kemenade – is dat de overaccentuering
van de juridische bescherming van individuele belangen in een aantal gevallen
kan leiden tot onevenredig groot kwaliteitsverlies in het functioneren van
de overheid en van de publieke dienstverlening aan de burger. Ik noem drie
voorbeelden.Dicht bij huis is er het voorbeeld dat een overmatige accentuering van
de rechten van verdachten kan leiden, in zijn totaliteit, tot een ernstige
ondoelmatigheid en tot achterstanden en problemen in de opsporing. Ook daar
zoeken wij uiteraard steeds naar evenwicht, maar wij moeten
ons bewust zijn van het veranderende karakter van de internationale en nationale
criminaliteit en ook van de veranderende technologie waar de internationale
en nationale criminaliteit zich van bedient. Wij kunnen niet de strijd verliezen
omdat wij onszelf te zeer opsluiten in een overmatige bescherming van verdachten.Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Mag ik u vragen waar u concreet op doelt? Ik herken het namelijk niet
helemaal.De heer Patijn (VVD):Dit is gesteld in zijn algemeenheid. Het komt zeer zeker aan de orde bij
de behandeling van de Wet bijzondere opsporingsbevoegdheden. Daar gaat het
toch om de bevoegdheden die het OM heeft om bijvoorbeeld, niet zozeer pas
als er een ernstige verdenking bestaat van georganiseerde criminaliteit, maar
reeds als er eerdere aanwijzingen zijn, bepaalde opsporingsmaatregelen en
dergelijke te nemen. Daar speelt het. Het speelt eigenlijk dwars door het
hele strafprocesrecht heen. Het is een algemene observatie, waarbij mijn insteek
is: wij moeten ons, de minister en de staatssecretaris voorop, als hoeders
van de rechtsstaat voortdurend bezinnen op de vraag of er nog evenwicht is
om het bestuur zijn functie te kunnen laten vervullen en het vertrouwen van
de burger in het bestuur niet verloren te laten gaan.Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Als er al een tendens bespeurbaar is, dan bespeur ik eerder een tegengestelde.
We hebben bijvoorbeeld wetsvoorstellen gehad om vormverzuimen makkelijker
te laten herstellen...De heer Patijn (VVD):Ik kan u slecht verstaan. De akoestiek is hier hopeloos.Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Als er al een tendens te bespeuren valt, dan zie ik eerder een tegenovergestelde.
Wij hebben de afgelopen jaren een aantal wetsvoorstellen behandeld, bijvoorbeeld
om het OM de mogelijkheid te bieden vormverzuimen te herstellen, die je vanuit
een zeker oogpunt zou kunnen zien als een vermindering van de positie van
de verdachte. Ik ben dus bang dat ik het niet met u eens ben op dit punt.De heer Patijn (VVD):Oké, wij kunnen daar in de politiek over van mening verschillen.
Ik denk dat wij dan de discussie aan de hand van zeer concrete gevallen moeten
voeren. Maar het gaat ook om zaken als de rol van de technologie bij de bescherming
van de privacy van telefoongesprekken en telecommunicatie, versus het recht
om daar wettelijke voorschriften en beperkingen aan te stellen. Die strijd
is er constant en heeft te maken met het veranderende karakter van de maatschappij,
andere technologie, andere verschijningsvormen van criminaliteit en met name
zware criminaliteit. Misschien komen wij elkaar wel tegen als ik mijn hogere
abstractieniveau verlaat en wij te zijner tijd over dit soort zaken praten.De heer Rouvoet (RPF):Voorzitter! Zou ik op dat hoge abstractieniveau toch nog een vraag mogen
stellen? Nu de heer Patijn hierover met mevrouw Kalsbeek doorspreekt, valt
het mij op dat hij zijn opmerkingen over de juridisering vooral plaatst in
het perspectief van een slagvaardige overheid, een slagvaardig bestuur. Ik
begrijp dat. Maar hij begon met de stelling dat het belangrijkste aspect van
de kwaliteit van de rechtsstaat gelegen is in het tegengaan van de juridisering.
Wil de heer Patijn daar nog eens over nadenken, want vanuit het aspect van
de kwaliteit van de rechtsstaat valt er positiever te spreken over de rechtsbescherming
van de burgers.De heer Patijn (VVD):Het is één aspect. Het woord 'belangrijkste' heb ik niet
gebruikt. Ik sluit aan bij wat ik heb gelezen in het rapport-Van Kemenade.
Daar staat dat op het punt van juridisering, door de cumulatie van twijfelachtige
kwaliteit van bestuursrecht, door de wijze waarop de bestuurder ermee omgaat
en door de wijze waarop de rechter zijn intrede doet in het bestuurlijk proces,
er zodanige fricties kunnen ontstaan rond het functioneren van het bestuur
dat het op zichzelf een echt juridisch en constitutioneel probleem voor de
samenleving in zijn totaliteit kan opleveren. Daar gaat in belangrijke mate
de discussie met betrekking tot de juridisering over in het rapport-Van Kemenade.
Dat rapport kan zich bij mijn fractie op aanzienlijke sympathie verheugen.
Soms denk ik dat Van Kemenade wat doordraaft bij de concrete oplossingen en
maatregelen, maar wij komen daar zeker nog over te spreken.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter! Ik wil nog even inhaken op de verwijzing naar het rapport-Van
Kemenade. Ik meen dat de heer Patijn in dat verband sprak over de gemiddelde
waarneming. Is het feit dat het rapport van de commissie-Van Kemenade juist
door een bestuurdersclub is opgesteld niet een beetje het probleem? Draagt
dat naar de mening van de heer Patijn wel bij tot een evenwichtige benadering
van deze problematiek?De heer Patijn (VVD):Dat er veel bestuurders in die commissie hebben gezeten, doet niets af
van de kwaliteit van de bestuurders, niet in de laatste plaats van de voorzitter
en van de huidige minister van Binnenlandse Zaken die straks in belangrijke
mate met dit onderwerp verder moet gaan. In antwoord op de interruptie van
de heer Rouvoet heb ik al gezegd dat men op sommige praktische oplossingen
die worden aangedragen, wel iets te veel naar het bestuur toe redeneert. Daaruit
kan blijken dat het om echte bestuurders gaat. Maar wat mij betreft, blijft
de analyse overeind.De heer Van der Staaij (SGP):Maar een belangrijk rechtsbeginsel is dat ook de andere partij gehoord
moet worden. Ik vind het onbegrijpelijk dat u uw oordeel baseert op een rapport
waarbij alleen bestuurders zijn betrokken, terwijl de inbreng van de rechtspraak
daarin niet gelijkwaardig naar voren wordt gebracht.De heer Patijn (VVD):U plaatst mij nu voor een enorm dilemma door mij, nadat ik dertig jaar
voor het bestuur heb gewerkt, in de mond te leggen dat een commissie waarin
alleen bestuurders hebben gezeten, geen goede rapporten zou kunnen afscheiden.
Nogmaals, de kwaliteit van de commissie was hoog en ik vind het rapport zeer
boeiend. Het geeft een belangrijke input in het gesprek. Ik heb al toegegeven
dat zij op sommige praktische punten hier en daar wat doordraaft, maar wij
zullen daarover te zijner tijd zeker met de minister van Justitie en niet
 in de laatste plaats met de minister van Binnenlandse Zaken
praten.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter! Ik ging in mijn betoog in op vooral de gebrekkige kwaliteit
van wet- en regelgeving die ook steeds door de Raad van State naar voren wordt
gebracht. Ik zou het aardig vinden als de heer Patijn daar nog iets over zei.De heer Patijn (VVD):Daar kom ik over twee minuten nog over te spreken.Voorzitter! Het tweede praktische voorbeeld dat ik wil geven van het feit
dat wetgever en bestuur voortdurend moeten blijven zoeken naar het evenwicht
tussen de houdbaarheid en de consistentie van het bestuur en de belangen van
het individu, doet zich uiteraard voor bij de toepassing van het vreemdelin-
genrecht. De beheersbaarheid van de instroom van vluchtelingen versus de quasi-absolutering
van de rechten van hen die bescherming zoeken, kan spanning opleveren en heeft
in de praktijk in de Nederlandse Staat tot spanningen geleid. Hetzelfde geldt
voor de effectiviteit van het binnenlands bestuur versus het recht op bezwaar
en beroep. Ik geef een voorbeeld. Ik begrijp dat tegen de beslissing over
de aanleg van de vijfde baan van Schiphol meer dan 400 bezwaarschriften zijn
ingediend, terwijl de beslissing als zodanig zeer uitvoerig op diverse niveaus
van bestuur in democratisch gelegitimeerde bestuursorganen is besproken. Ik
heb het al gezegd, het rapport-Van Kemenade signaleert ook het meer fundamenteel
constitutionele dilemma: naarmate namelijk bestuurlijke zaken meer en meer
voor de rechter worden uitgevochten – een tendens die ontegenzeglijk
in Nederland opgang vindt – komt de legitimiteit van de afwegingen in
en de besluitvorming door democratisch gekozen bestuursorganen zelf in het
geding. Dat betreft dus een veel fundamenteler discussie, die in feite onder
het kopje juridisering moet worden gevoerd. Wij verwachten dan ook dat de
minister van Justitie, die wij toch als hoofdbewaker van de kwaliteit van
de rechtsorde zien, bij de uitwerking van het regeerakkoord zijn deuntje meeblaast
en met ambitie te werk gaat en hierbij de constitutionele en bestuurlijke
verhoudingen zuiver benadert en neerzet.Heldere wet- en regelgeving is een voorwaarde om deze discussie überhaupt
te kunnen voeren. Met name de handhaafbaarheid en vermindering van administratievelastendruk
zijn evenzeer bepalend voor de kwaliteit van de rechtsstaat. De ministers
van Justitie en Economische Zaken hebben ons op 12 oktober een brief doen
toekomen over de voortzetting van het MDW-proces. Die brief is als eerste
aanzet akkoord, maar nog erg onuitgewerkt. Wij hebben dan ook nog een aantal
vragen.Kan minister aangeven waar op het terrein van de handhaafbaarheid zich
naar zijn oordeel de grootste problemen voordoen, of krijgen wij daarover
later nog een brief? En hoe stelt de minister van Justitie – ik spreek
hem dan aan op zijn functie als hoofdwaker – zich voor, het kabinetsbrede
proces van verbetering van wetgevingskwaliteit aan te sturen? Mevrouw Halsema
heeft dit punt ook aan de orde gesteld. Vanuit eigen ervaring redenerend:
de interferentie van de minister van Justitie bij wetgevingsprocessen op vakdepartementen
wordt niet vanzelfsprekend geaccepteerd, noch door de collega's, noch door
de ambtenarij. Ik wil graag zijn visie daarop horen.Komen de audits van de departementale juridische afdelingen van de grond,
waartoe is besloten naar aanleiding van Securitel? De audits moeten met name
gebruikt worden om de verhouding wat scherper neer te zetten.Voorzitter! De kwaliteit van de rechtsstaat staat of valt met de kwaliteit
van de rechterlijke organisatie. Alle voorgaande sprekers hebben dit punt
aangeroerd. Wij krijgen daarover nog een hoofdlijnennotitie naar aanleiding
van het rapport-Leemhuis. Kort samenvattend, merk ik op dat wij in beginsel
het voornemen steunen – zoals dat is neergelegd in het regeerakkoord –
om de hervormingen langs de lijnen van het rapport-Leemhuis door te voeren.
Ik merk echter nu reeds op dat het rapport-Leemhuis een aantal onduidelijkheden
bevat. Ik noem er een paar.Hoe verhoudt de eventuele regelgevende bevoegdheid van de Raad voor de
magistratuur zich tot wetgevende verantwoordelijkheid van regering en parlement?Hoe verhoudt de integrale managementbevoegdheid van de gerechten zich
tot de regeringsverantwoordelijkheid voor kwaliteit van inrichting van de
rechtspleging?Wat de ambtelijke optuiging van de raad betreft, het rapport-Leemhuis
voorziet in 100 FTE's. Dat riekt naar een extra bureaucratische laag. Ik ben
zeer benieuwd, of de minister daarop bij de behandeling van de hoofdlijnennotitie
wil ingaan.De heer Dittrich (D66):Voorzitter! Een maand geleden hebben wij een uitgebreid algemeen overleg
gehad over het rapport van de commissie-Leemhuis. Alle vragen die de heer
Patijn nu stelt, zijn toen ook aan de orde geweest. De regering heeft gezegd
aan het eind van het jaar met een brede contourennota te zullen komen. Daarin
zullen de verschillende aspecten gezamenlijk aan de orde worden gesteld. Mag
ik uit het feit dat de heer Patijn bij de behandeling van de begroting van
Justitie teruggrijpt op het algemeen overleg en min of meer dezelfde vragen
stelt, opmaken dat hij niet tevreden is met de toezegging van de regering
dat zij met een contourennota zal komen?De heer Patijn (VVD):Uiteraard moet de regering als het gaat om het sturen en het inrichten
van de rechterlijke macht, zelf de hoofdlijnen van het beleid aangeven. De
VVD-fractie vindt het echter nuttig om voordat dat allemaal is opgeschreven
en is vastgesteld, zo nu en dan wijze raad te geven. Dat bespaart later een
hoop overleg.De heer Dittrich (D66):Voorzitter! Dat lijkt mij heel erg belangrijk: wijze raad geven. Ik heb
de heer Patijn echter drie vragen horen stellen. Welke raadgeving ligt daarin
besloten?De heer Patijn (VVD):Raadgeving kun je stellend en vragend doen. Ik ben zo hoffelijk om het
vragend te doen en niet stellend.De heer Dittrich (D66):Dat begrijp ik wel, maar u vraagt hoe de regelgeving van de Raad voor
de rechtspraak zich verhoudt tot de regelgeving die de regering en het parlement
opstellen. Wat is dan het begin van de raadgeving van de VVD?De heer Patijn (VVD):Bij ons bestaat er op dit punt onduidelijkheid. De Raad voor de magistratuur
houdt volgens het rapport-Leemhuis eigenlijk het midden tussen een ZBO en
een PBO. Men kan denken aan een ZBO, in die zin dat er zelfstandig bestuur
is, maar de regelgevende bevoegdheden worden niet helder gedefinieerd. Er
wordt gezegd dat het bestuur geüniformeerd moet kunnen worden en dat
voorschriften voor bijvoorbeeld gemeenschappelijke software gegeven moeten
kunnen worden. Verder wordt gedacht aan de rolregulering in de 18 arrondissementen.
Naar mijn gevoel gaat de regelgeving echter verder. Ik signaleer nu een dilemma,
gelet op de wetgevende rol van regering en parlement. Ik attendeer de regering
erop dat als zij de Raad voor de magistratuur heel zwaar optuigt – nu
laat ik mij in stellende zin uit – daarover een aardig debat met de
VVD komt. Met mijn eerste optreden bij een justitiedebat wilde ik mij echter
onderdanig opstellen en mijn raadgeving in vragende vorm doen. Aan het eind
van de kabinetsperiode zullen wij wel weer flink stellen wat wij vinden.De heer Van de Camp (CDA):Voorzitter! Wat een bescheidenheid! Heeft de VVD-fractie ook al ideeën
ontwikkeld met betrekking tot de financiële kant van de zaak?De heer Patijn (VVD):Daar kom ik nog op.De heer Van de Camp (CDA):Voortreffelijk!De heer Patijn (VVD):In alles is voorzien, mijnheer Van de Camp.Voorzitter! Uiteraard moeten wij nog lang nadenken over de specifieke
positie van de kantongerechten. Wij verzetten ons in beginsel niet tegen de
lijn die is aangegeven: de kantongerechten in bestuurlijke zin integreren
in de bredere gerechten. In meer stellende vorm, mijnheer Dittrich, zeggen
wij: dat mag, mits het specifieke karakter van de kantonrechtspraak behouden
blijft.Voorzitter! Met mijn volgende opmerking ga ik een stap verder en kom ik
op het traject dat voorbij Leemhuis ligt. Wij zijn voor een verdergaande –
het mag ook: vergaande – flexibilisering van het burgerlijk procesrecht.
Ik spoor de minister aan actief te sturen in zaken als de afschaffing van
het procuraat, versnelde procedures en minder lijdelijkheid van de rechter.
Ik had ook de minister willen vragen eens na te denken over de suggestie om
in het civiel recht te werken met enkelvoudige kamers dan wel het debiet van
de kantonrechters op het punt van het civiel recht aanzienlijk uit te breiden.
Ik laat de keus graag aan de minister.Voorzitter! Plotseling is de achterstand bij de rechtbanken in het nieuws
gekomen. Gelukkig was ik de pers iets voor. Voordat zij mij vragen konden
stellen, kon ik een aantal vragen aan het ministerie van Justitie stellen.
Mij is duidelijk gebleken dat de aard en de omvang van het probleem niet duidelijk
waren, althans mij niet helder konden worden uitgelegd. Dat kan hetzelfde
zijn, maar ik meen dat de minister snel opheldering moet geven. Ik verwacht
daarom op zeer korte termijn een analytische notitie van de minister waarin
hij aangeeft hoe groot het probleem is, waaruit het bestaat en of er nu werkelijk
een probleem is in termen van het verlopen van kritische termijnen. Ik meen
dat wij vervolgens moeten beoordelen of er sprake is van een groot probleem.
Ik vond de eerste politieke reactie van de minister op het signaleren van
achterstanden overigens adequaat. Het afstand nemen van massale seponeringen
vind ik terecht. Over de suggesties om op korte termijn, als interim-maatregel,
te komen tot vergroting van de capaciteit van de rechtbanken, doe ik minder
smalend dan anderen. Laten wij maar eens zien of dat lukt. Net als mevrouw
Kalsbeek wil ik uitdrukkelijk melden dat een verruiming van het rechtsdebiet
van de enkelvoudige kamers in de vorm van de politierechter dringend geboden
is. Onze twee fracties zijn op dit punt gekomen met een initiatiefwetsvoorstel.
Ik sluit mij overigens uitdrukkelijk aan bij wat mevrouw Kalsbeek heeft gesteld
over de aanstelling van rechters-plaatsvervangers.De heer Rouvoet (RPF):Geldt die positieve toon ook voor pleabargaining?De heer Patijn (VVD):Tja, nu moet ik hier gaan discussiëren over een uitlating in een
krant door de hoofdofficier van justitie in Amsterdam. Mij lijkt dat geen
goede zaak. De minister wil daarover zelf nog eens diep nadenken. Pleabargaining
wijs ik niet a priori af, maar er zijn twee risico's aan verbonden, waarnaar
nadere studie nodig is. Het eerste risico is dat dit in de praktijk zeer sterk
plaatsvindt in de kantoren van officieren van justitie en in huizen van bewaring,
waarbij met name bij verdachten in een relatief zwakke verdedigingspositie
met toegevoegde advocaten, het evenwicht tussen OM en verdediging in het gedrang
kan komen. Ik denk daarbij aan een weinig assertieve verdachte, met een ongeïnteresseerde
advocaat. Hoewel puur theorie, komt het misschien wel eens voor dat hier een
probleem rijst. Het tweede risico is dat aanzienlijke rechtsongelijkheid tussen
de diverse arrondissementen of parketten ontstaat, tenzij de minister overgaat
tot een brede nationale regulering via richtlijnen. Deze elementen moeten
behoorlijk onder ogen worden gezien.Er is ook nog een rechtstheoretische achtergrond. Pleabargaining is typisch
een verschijnsel uit de Amerikaanse strafrechtspleging, gekenmerkt door een
accusatoire opzet, met een onpartijdige rechter en twee partijen, officier
van justitie en verdediger, die 'alles uit de kast halen' om hun 'case' te
maken. In Nederland hebben wij traditioneel toch meer de inquisitoire benadering
van strafrechtspleging: bij OM en de rechter gaat het in de eerste plaats
om het vinden van de waarheid en om het beoordelen van de strafbare feiten
op de waarheid. Pleabargaining sluit niet naadloos aan op het Nederlandse
systeem en de Nederlandse traditie van strafrechtspleging. Maar ik sluit het
niet uit, omdat je in sommige rechttoe-rechtaangevallen veel sneller een aantal
zaken kunt afronden, mits aan de randvoorwaarde van rechtszekerheid wordt
voldaan. Misschien helpt het.De heer Rouvoet (RPF):Ik ben blij met dit genuanceerde antwoord. U wijst pleabargaining dus
niet op voorhand af, maar u staat nog niet te juichen.De heer Patijn (VVD):Ik moet er eens over nadenken. De eerste die dat moet
doen, is de minister, de baas van de heer Vrakking. Dan horen wij wel, met
alle argumenten en wegingen die daarbij horen, wat hij ervan vindt. Nogmaals,
ik wijs het niet af, maar het is te vers, zodat ik eraan moet wennen.De heer De Wit (SP):Ik wil even teruggaan naar wat u hiervoor heeft gezegd. Ik leid daaruit
af dat u redelijk tevreden bent met het optreden van de bewindslieden, in
het bijzonder de minister, tot nu toe.De heer Patijn (VVD):Ik kan dat bevestigen.De heer De Wit (SP):Dat leid ik uit uw woorden af. Wat vindt u van de kritiek van de fractievoorzitter
van D66, die de minister het ambitieniveau van het vriespunt verwijt, respectievelijk
hem vindt lijken op een luiwammes?De heer Patijn (VVD):Ik zal met gespitste oren luisteren naar de bijdrage van de heer Dittrich.
Ik zal kijken of de opmerkingen van de heer De Graaf in de Kamer herhaald
worden. Zo ja, dán zal ik er op ingaan.De heer Dittrich (D66):Ik wil nu al opmerken dat de heer De Graaf nooit heeft gezegd dat minister
Korthals op een luiwammes lijkt. Dat staat zo in de media, maar dat heeft
hij zo niet gezegd.De voorzitter:Waarvan akte!De heer Patijn (VVD):Voorzitter! Wij denken dat de veiligheid op straat niet in hoofdzaak en
zeker niet alleen bestreden kan worden met justitiële maatregelen. Het
gaat vooral om het realiseren van een integrale bestuurlijke benadering. Het
accent moet daarbij liggen op het grotestedenbeleid. Er is een nieuwe minister
en nieuwe bezems vegen schoon. Daarbij moet er aandacht zijn voor het wegnemen
van maatschappelijke oorzaken van criminaliteit en wangedrag. Ik doel hierbij
op de maatschappelijk zwakke en achtergestelde groepen. Er moet een zeer geprononceerd
preventief beleid ten aanzien van jeugd en bijzondere risicogroepen worden
gevoerd. Uiteraard moet de bekende kreet 'meer blauw op straat ' – 'blauw
meer op straat' klinkt overigens beter – een daadwerkelijke invulling
krijgen.De heer Van de Camp (CDA):Voorzitter! Dit klinkt buitengewoon sympathiek.De heer Patijn (VVD):Dat heeft u zojuist ook al gezegd. Ik verheug mij zeer in uw sympathie.De heer Van de Camp (CDA):Toen ging het over uw bescheidenheid en dat is wat anders. U zult mij
straks de financiële consequenties van het rapport-Leemhuis nog verduidelijken.De heer Patijn (VVD):Daar kom ik aan het eind van mijn betoog op terug.De heer Van de Camp (CDA):Kunt u iets meer zeggen over 'meer blauw op straat'? Er is een aantal
problemen. Ik wijs op de tellingen van de vorige minister.De voorzitter:U bedoelt de vorige minister van Binnenlandse Zaken neem ik aan?De heer Van de Camp (CDA):Wie dacht u dan dat ik bedoelde?De voorzitter:U sprak over 'de vorige minister'. Ik wijs u erop dat wij de begroting
van Justitie behandelen.De heer Van de Camp (CDA):Dank u, het is mij weer helemaal duidelijk.Wij hebben de tellingen van minister Dijkstal gehad. Recent is de ADV
ingevoerd. Wij kennen de gevolgen daarvan nog niet. Daarnaast is in het regeerakkoord
het prachtige doel opgenomen van 5000 agenten/surveillanten extra. Kunt u
dat 'meer blauw op straat' nader toelichten?De heer Patijn (VVD):In het regeerakkoord en ook in de beleidsvoornemens van de landelijke
ministeries is een aantal randvoorwaarden opgenomen. Daarbij gaat het om de
financiering en om de beleidsintensivering, dus de aantallen extra agenten
en surveillanten. De beslissing om blauw meer op straat te brengen, wordt
decentraal genomen, namelijk op het niveau van de 25 politiedistricten. Op
dat niveau worden beslissingen genomen over het functioneren in operationele
of andere functies. Ik begrijp dat u nog eens wilt terugkijken op de cijferdiscussie
van een jaar geleden, maar daar schieten wij op dit moment niet veel mee op.
Ik plaats een en ander in het bredere kader vanPatijn integrale veiligheid.
Als het om meer veiligheid op straat gaat, merk ik allereerst op dat dit een
integrale bestuurlijke aanpak vereist. Mijn boodschap daarbij is dat de politie
daar een belangrijke rol in speelt. Ik ben niet van plan daar
zeer uitvoerig op in te gaan. Bij de behandeling van de begroting van Binnenlandse
Zaken is zeer uitvoerig gesproken over de beleidsintensivering en de daarbij
gehanteerde cijfers.De heer Van de Camp (CDA):Dit is mij iets te gemakkelijk. Ik begrijp heel goed dat wij het wetgevingsoverleg
over de politie vandaag niet voorbereiden. Ik vind echter wel dat de VVD-fractie
invulling moet geven aan mooie kreten. De discussie over de cijfers is wel
relevant. Beide bewindslieden van Binnenlandse Zaken zullen daar last van
krijgen.Ook de opmerking dat de beslissingen op decentraal niveau moeten worden
genomen, is mij te gemakkelijk. Er moet dan wel mankracht en materieel zijn.De heer Patijn (VVD):Voorzitter! Wij kunnen natuurlijk een uitgebreide discussie voeren over
de wijze waarop de korpschefs en korpsbeheerders dit punt op hun niveau kunnen
aanvatten, maar wij hebben op landelijk niveau te maken met een beleidsintensivering.
We hebben overigens ook te maken met de onderhandelingen over politie-CAO's,
waarin kwesties als compensatie en ADV staan. We hebben te maken met de kwestie
hoe je operationele functies versus staf- of ondersteunende functies indeelt.
Ik wil dat op een ander moment graag uitvoerig met de heer Van de Camp doorspreken.
Er zijn allerlei mogelijkheden op landelijk en ook plaatselijk niveau om blauw
meer op straat te krijgen. Ik ben overigens blij dat we die beleidsintentie
delen. Wij kunnen over de details nog verder doorpraten.Voorzitter! Ik kom nu bij de rol van Justitie, want dit zijn allemaal
zaken die Binnenlandse Zaken betreffen. Ik wil de rol van Justitie bij de
veiligheid op straat in een kernopmerking samenvatten. Justitie moet zorgen
voor snelle opsporing en vervolging van geweldscriminelen. Lik-op-stuk moet
hier centraal staan. Bij het type criminaliteit waarover wij praten en de
maatschappelijke respons op het justitie- en politieapparaat, is het zeer
belangrijk dat snelheid en lik-op-stuk centraal staan.Mag ik, baas boven baas, na de vijf punten van de heer Van de Camp, zeven
aandachtspunten noemen? Ik zou die punten van de heer Van de Camp overigens
graag juridisch nog nader getoetst zien door de minister. Er zaten een aantal
juridische randgevallen in zijn betoog.Ik wil bijzondere aandacht vragen voor het tegengaan van excessief alcoholgebruik
in de bestuurlijke sfeer, niet voor het oppakken van mensen met een mogelijk
te hoog alcoholpromillage. Er is een herziening van de Drank- en horecawet
aan de orde op dit moment. Ik nodig de minister uit voor een quickscan om
te zien of alle instrumenten in de Drank- en horecawet benut zijn en of het
tegengaan van excessief alcoholgebruik voldoende in de wet van het vorige
kabinet naar voren is gebracht.De heer Van de Camp (CDA):Mag ik even een vraag stellen bij punt één van de zeven
punten? Kunt u een tipje van de sluier oplichten? Hoe?De heer Patijn (VVD):Wij kunnen hierover een uitgebreide discussie voeren. Ik noem maar eens
wat. Het is niet mijn voorstel, omdat ik helemaal niet weet of het in de traditielijn
van de normale toepassing van de horecaregulering past. Ik kan mij voorstellen
dat op een gegeven moment in het holst van de nacht een verplichting bestaat
om geen alcohol meer te schenken maar koffie. Wat denkt u daarvan? Om een
uur of drie 's nachts – ik lig dan allang in bed, maar mijn zoon is
dan misschien flink aan het doorzakken – krijgt mijn zoon het signaal
dat er van nu af aan koffie is en Spa. Vreselijk hè?De heer Van de Camp (CDA):Maar, mijnheer Patijn, de gemiddelde nachtdisco duurt tot zeven uur 's
ochtends. U bent dan veel te vroeg met die koffie.De heer Patijn (VVD):Ik geef het alleen als praktisch voorbeeld om criminaliteit tegen te houden.
Kijk ook naar het instrumentarium, de inrichting en de uitwerking van de drank-
en horecawetgeving die nu in discussie is. Over een halfjaar kunnen wij die
discussie niet meer voeren. Ik nodig de minister uit tot een quickscan van
de liggende discussie in de Tweede Kamer op dit punt.De heer Van de Camp en ook anderen hebben het terecht gehad over beteugeling
van het vuurwapenbezit. Ook ik vind het rapport-Van Hoorn op dit punt verontrustend.Over neutralisering van voetbalgeweld volgt nog een zeer uitvoerig algemeen
overleg met de minister van Justitie en die van Binnenlandse Zaken.De heer Van de Camp (CDA):Mevrouw de voorzitter! Mijn excuses dat ik zo lastig ben, maar ik krijg
zo weinig beeld van wat de heer Patijn wil. Ik raak van zo'n prachtige zin
als 'neutralisering van het voetbalgeweld' in euforische stemming, maar wat
bedoelt hij daar nu mee?De heer Patijn (VVD):Mijn fractie is bereid op dit punt de discussie verder en onorthodoxer
te voeren. Ik geef een praktisch voorbeeld. In Engeland begint op zaterdagmiddag
na drie uur geen enkele voetbalwedstrijd. Dat betekent dat de politie rond
voetbalwedstrijden op de zaterdagavonden, als de hele samenleving bruist en
in de eeuwig openblijvende dranketablissementen van de heer Van de Camp vertoeft,
tenminste niet met bebloede kop ligt na te hijgen van de beteugeling van het
voetbalgeweld, maar inzetbaar is in de binnenstad of op het platteland, waar
hij en ik dat willen hebben. Er zal ongetwijfeld een discussie losbarsten
waarin opgeworpen zal worden dat dit de dood voor het betaald voetbal is,
omdat het gevolgen heeft voor de inkomsten en de televisiecontracten. Wij
zijn er echter zo langzamerhand aan toe om vast te stellen dat de politiecapaciteit
die in toenemende mate wordt geabsorbeerd door het voetbalgeweld, veel beter
elders kan worden ingezet. Dat kan alleen op basis van een bestuurlijk onorthodoxe
benadering. Er volgt dan nog een belangenafweging ten aanzien van de sector,
bijvoorbeeld de vraag of Ajax dan nog wel al die dure spelers kan betalen.
Die discussie moet worden gevoerd. Er zit wel wat achter. Het betreft niet
slechts een loze kreet.De heer Van de Camp (CDA):Dat heb ik ook niet gezegd.De heer Patijn (VVD):Voorzitter! Ik sluit mij aan bij een aantal kritische en specifieke vragen
van mevrouw Kalsbeek over de repressie, de strafmaat en de
strafinrichting ten aanzien van jongeren.De veiligheid in het openbaar vervoer is een onderbelicht element. Ik
vraag de minister of hij kan waarmaken dat het opgaan van de spoorwegpolitie
in het KLPD niet gepaard gaat met kwaliteitsverlies. Ik wil dat de minister
een garantie geeft op dat punt.Mijn fractie vraagt expliciet aandacht voor preventie van winkeldiefstal
en agressie tegen winkelpersoneel, als een 'specialis' van veiligheid op straat.
Er schijnt een aantal nuttige pilots te zijn geweest. Mijn fractie vraagt
zich af of daar nog een follow-up op komt. Wat de curatieve kant van het geweld
op straat betreft, wijs ik op het belang van de benadering van de minister
van de gehele organisatie en financiering van slachtofferhulp. De begroting
daarvoor is vorig jaar met 1,3 mln. verhoogd. Was dat een structurele of een
incidentele verhoging?Voorzitter! Ik kom op de bestrijding van de georganiseerde criminaliteit.
Het lijkt op dat punt wat stil geworden, maar dat is uiterlijke schijn. Wat
ons betreft, zal dat punt in politieke zin de hoogste prioriteit moeten houden.
Ik onthoud mij voorlopig van enig oordeel over de kwestie inzake de vrijlating
van Etienne U. De zaak is nog onder de rechter. Ik wil vervolgens eerst een
behoorlijke analyse van de minister, voordat ik daar iets over wil zeggen.Ik vraag de minister met nadruk om accenten te leggen ten aanzien van
de bestrijding van de georganiseerde criminaliteit en voor een goede benadering
te kiezen ten aanzien van de internationale samenwerking op dat punt. Ik ben
door het vage antwoord op de schriftelijke vraag 41 – Wat is er terechtgekomen
van het EU-actieprogramma terzake van de georganiseerde criminaliteit? –
niet geheel gerustgesteld. Ik nodig de minister met nadruk uit om, hetzij
in het kader van dit debat, hetzij later in een notitie of anderszins, zijn
ideeën naar voren te brengen over zijn insteek om de samenwerking in
de Europese Unie op het punt van de bestrijding van de georganiseerde criminaliteit
te verbeteren en aan te sturen. Het gaat mij met name om de inzet van de regering
ten aanzien van de extra Europese Raad onder Fins voorzitterschap in de tweede
helft van 1999 over dit onderwerp.Mevrouw Halsema (GroenLinks):U richt zich wat Europa betreft sterk op verbetering van de bestrijding
van de georganiseerde misdaad. Ik ben ingegaan op de gebrekkige rechtswaarborgen
waarvan op dit moment op Europees niveau sprake is. In het begin van uw betoog
hamerde u nogal op de kwaliteit van de rechtsstaat. Wat is uw oordeel over
het ontbreken van enige vorm van controle op de internationale politiële
samenwerking?De heer Patijn (VVD):Ik ben het in beginsel met u eens dat er op dit moment onvoldoende rechtswaarborgen
in Europa zijn. De vorige regering heeft zich uit de naad gewerkt om daar
via het Verdrag van Amsterdam drastisch verbetering in aan te brengen. Ik
kan een college van een halfuur geven over wat wij denken te bereiken met
het Verdrag van Amsterdam.De voorzitter:Als uw fractie dat goedvindt, kan dat, want een fractie mag zelf de spreektijd
bij begrotingen indelen.De heer Patijn (VVD):Laat ik twee dingen noemen...Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik vroeg alleen om een beoordeling, dus niet om een lezing.De heer Patijn (VVD):Met de wijze waarop rechtsinstrumenten op communautair niveau tot ontwikkeling
kunnen worden gebracht, gekoppeld aan de zeer uitdrukkelijke rol van het Europese
Hof van Justitie, die met het Verdrag van Amsterdam competent is verklaard
om over deze intergouvernementele vormen van samenwerking oordelen te geven,
is een belangrijk deel van uw impliciete kritiek, die voor de achter ons liggende
periode terecht is, weggenomen. Ik houd staande dat er op dit punt niet veel
kritiek is geweest bij het debat over de ratificatie van het Verdrag van Amsterdam
dat gisteren in deze Kamer is gevoerd.Uiteraard zullen wij loyaal meewerken aan de wijziging van de Politiewet
en de eenhoofdige ministeriële verantwoordelijkheid voor het politiebestuur
bij de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, maar wij hebben
hierover wel vragen. Hoe houden de minister en het openbaar ministerie bij
de thans ter discussie staande bestuurlijke verhoudingen greep op de prioriteitenstelling
van de regiokorpsen wat betreft de opsporing? Wat is de filosofie van de minister
over de ondersteuning van het opsporingsbeleid door de CRI, die straks niet
meer onder hem ressorteert? Kan de minister bij de toekomstige bestuurlijke
verhoudingen rond de politie erop toezien dat de organisatie en de deskundigheid
in de regio's prioriteiten in het opsporingsbeleid blijven reflecteren?In de afgelopen jaren zijn de zeden- en kinderpolities veelal weggereorganiseerd.
Kortgeleden hebben wij een rapport over kinderprostitutie gekregen waar ik
koud van werd. Ik betreur het dat die deskundigheid in een hoop politieregio's
is verdwenen. In veel politieregio's is ook de vuurwapendeskundigheid min
of meer verdwenen. Dat zijn allemaal zaken waarbij de politieorganisatie prioriteiten
in het opsporingsbeleid moet kunnen reflecteren. Zonder die organisatorische
onderbouw van de deskundigheid staan de officieren van justitie toch met betrekkelijk
lege handen tegenover de korpsbeheerders en de korpschefs. Hoe wordt er greep
op de politieorganisatie gehouden, zodat zij kan beantwoorden aan de absolute
en relatieve prioriteiten in het opsporingsbeleid?De heer Schutte (GPV):Ondanks uw zeer kritische vragen over een aantal fundamentele punten heeft
uw fractie wel ingestemd met de afspraak in het regeerakkoord dat de medebeheersbevoegdheid
wordt geconcentreerd bij Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Wat is
uw oordeel over de uitspraak van de heer Korthals Altes, de vroegere minister
van Justitie en prominent lid van de VVD, dat het ongerijmd is dat deze afspraak
is gemaakt, nu de criminaliteitsbestrijding zo'n hoge prioriteit moet hebben?De heer Patijn (VVD):Ik denk dat de rol van de politie in de criminaliteitsbestrijding wordt
gediend door de politie wettelijk en bestuurlijk beter aan te sturen. Wij
hebben een betrekkelijk versnipperd politiebestel in Nederland: 25 regio's
en een landelijke politiedienst. Het is zeer van belang dat al die regio's
door de regering wettelijk, bestuurlijk en budgettair uit één
hand duidelijk worden aangestuurd, zodat er tussen regio's
prioriteiten kunnen worden gesteld. Ik denk niet dat de reorganisatie die
nu in het regeerakkoord is afgesproken, uit de aard der zaak de criminaliteitsbestrijding
zou bemoeilijken. Het gaat erom hoe er gebruik van wordt gemaakt en in welke
verhouding de formeel verantwoordelijke minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties komt te staan ten opzichte van het beleid en de prioriteitenstelling
van de minister van Justitie. Ik probeer door het stellen van een aantal kritische
vragen aan de minister van Justitie zijn aandacht toe te spitsen op de discussie.
Wij beogen dus een gelijk doel. In deze ronde doe ik het vragend in plaats
van stellend. Ik kan het echter ook omdraaien.De heer Schutte (GPV):Juist vanwege de teneur van het betoog van de heer Patijn kan ik mij voorstellen
dat de conclusie van een centrale sturing in de richting van Justitie wijst.
Waarom heeft de heer Patijn daar niet voor gekozen?De heer Patijn (VVD):Dat lost absoluut niets op. In theoretische zin kan men zeggen dat de
minister van Justitie de gehele politie moet besturen. Dat is echter totaal
contrair aan alles wat wij in Nederland hebben gedaan bij het binnenlands
bestuur in de afgelopen 200 jaar. Wij kunnen ook heel consequent zijn en in
de eindfase misschien de minister van Binnenlandse Zaken verantwoordelijk
maken voor het opsporingsbeleid, zoals in een aantal ons omringende landen.
Wij denken dat, vanwege de evenwichten en de constitutionele verhoudingen,
de discussie in Nederland in deze zin niet gevoerd hoeft te worden. Nu de
reorganisatie er komt en nu bij het ontwerpen van de wet de minister van Justitie
nog een hoop kan regelen, wil ik hem door een aantal vragen te stellen zover
krijgen dat hij aangeeft hoe hij dit benadert. In goed Nederlands vraag ik
hem 'to pick his brains'.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik verkeerde in de veronderstelling dat het justitiële deel van de
politie besproken zou worden bij het wetgevingsoverleg. Nu het hier toch ter
sprake komt, zou ik graag de reactie van de heer Patijn alsook van de heer
Korthals willen horen op de uitspraken van de eigen secretaris-generaal, namelijk
dat dualisme in het politiebestel onontbeerlijk is en dat daarom de overdracht
naar Binnenlandse Zaken zeer onwenselijk zou zijn.De heer Patijn (VVD):Ik ga niet vanaf dit katheder in discussie met de secretaris-generaal
van de heer Korthals. De vraag gaat dus rechtstreeks door naar de heer Korthals.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik stel de heer Patijn deze vraag, niet de secretaris-generaal. Ik stel
het zeer op prijs als de heer Patijn wel met mij in discussie treedt.De heer Patijn (VVD):Mevrouw Halsema vraagt mij wat ik ervan vind. Ik vind er niets van. Ik
vind dat eerst de heer Korthals mij moet vertellen of hij achter de uitspraken
van de secretaris-generaal staat. Als dat niet zo is, is deze discussie in
staatsrechtelijke zin overbodig.Voorzitter! Ik kom bij mijn voorlaatste punt. Ik zal tevens mijn tempo
wat verhogen. Dat heb ik echter niet geheel in eigen hand. Ik kom echter te
spreken over het vreemdelingen- en asielbeleid.De VVD blijft onverminderd van mening dat zij die vervolging hebben te
vrezen, in Nederland bescherming en gastvrijheid dienen te krijgen. Wij honoreren
onze internationale verplichtingen. Dat is het uitgangspunt. Het recht om
in Nederland asiel te vragen is echter niet absoluut. Ik noem een voorbeeld.
De Dublinconventie geeft duidelijk aanvullende regels over de ontvankelijkheid
van de asielaanvragen van vluchtelingen die zich op EU-grondgebied bevinden.
Evenzeer kunnen wij EU-staten aanspreken op betere bewaking van hun buitengrenzen.
Helaas, de EU-samenwer- king is minder perfect dan wij hadden gehoopt. Dit
vergt in de toekomst een grote investering om dit per definitie internationale,
bijna mondiale vraagstuk bestuurlijk en politiek enigszins in beheersbare
vormen te houden. De internationale dimensie moet dus krachtig worden ontwikkeld.
Mevrouw Halsema heeft daar reeds over gesproken, evenals mevrouw Albayrak.Ik heb in deze fase behoefte aan het volgende. In de krant lees ik dat
de staatssecretaris in een vertrouwelijk overleg in Oostenrijk een aantal
opmerkingen heeft gemaakt op dit punt. Ik wil dat de staatssecretaris ons
te zijner tijd, later dit jaar of begin volgend jaar, de politieke inzet en
de benadering van de regering aangeeft bij deze internationale discussie.
Waar zetten wij op in? Wat verwachten wij in termen van effectiviteit? Waar
kunnen wij oplossingen verwachten in het internationale debat en waar kunnen
wij geen oplossingen verwachten in het internationale debat? Deze discussie
wordt zeer fragmentarisch gevoerd. Ik denk dat de staatssecretaris ons allemaal
een dienst bewijst als hij hierover een nota met een scherpe beleidsinsteek
aan de Kamer voorlegt.De heer Dittrich (D66):Voorzitter! Ik vind het een heel waardevolle suggestie. Ik sluit mij daarbij
aan. Vindt de heer Patijn het ook een goed idee om, als wij die nota hebben,
in Nederland een internationaal congres te organiseren over dat onderwerp,
waarbij wij mensen uit andere landen uitnodigen om er hier in het openbaar
over te praten?De heer Patijn (VVD):Ik sluit dat helemaal niet uit. Het lijkt mij zeker heel nuttig. Wij kunnen
ook hoorzittingen houden en collega's uit andere lidstaten uitnodigen. Er
zijn allerlei vormen denkbaar. Wij zouden die baaierd van opinies over internationale
zaken in Europa naar Nederland moeten halen om eens een goed overzicht te
krijgen, maar ik doe dat graag in een bepaald kader. Ik wil eerst het kader
van de regering weten. Wij hebben nu het perspectief dat het Verdrag van Amsterdam
binnen een halfjaar op tafel ligt. Een halfjaar later hebben wij ook een Europese
Commissie en men heeft mij geïnformeerd dat de vervulling van titel IIIA
en titel VI een hoge prioriteit zal hebben en ook dat de interne organisatie
van de Europese Commissie daarop zal worden afgestemd. Daar dienen zich kansen
aan. In politiek-bestuurlijke zin kan de Europese Unie een veel grotere activiteit
en effectiviteit op dit onderwerp ontwikkelen. Ik hoor graag tijdig van de
bewindslieden wat zij als uitkomst van dat proces willen hebben, zodat wij
dat wezenlijk kunnen gaan beïnvloeden.Voorzitter! Intussen wordt in Nederland op dit moment het asielrecht enigszins
uitgehold door het oneigenlijk gebruik van asiel procedures
door grote aantallen andere migranten. De discussie van de laatste weken in
meerdere fora toont aan dat het beleid politiek, bestuurlijk en juridisch
moeilijk houdbaar is of eigenlijk niet meer houdbaar is. Het regeerakkoord
geeft in ieder geval een breed politiek kader voor een nieuwe benadering en
de VVD zal het regeerakkoord loyaal uitvoeren. Ik wil graag de bewindslieden
van Justitie enkele raadgevingen meegeven voor de interpretatie van het regeerakkoord.
Het zijn er vijf.1. De gronden waarop men in Nederland kan worden toegelaten en status
kan krijgen, moeten naar ons oordeel helder in de wet verankerd worden. Dit
schept duidelijkheid voor de IND, de bewindslieden en de rest van de politiek,
maar ook voor de rechters, die hun rol in de beroepsprocedure dan kunnen beperken
tot de vraag naar de rechtmatigheid van beschikkingen en de vraag of de IND
in redelijkheid tot het besluit heeft kunnen komen. Dit komt neer op herstel
van het beginsel van marginale toetsing door de vreemdelingenrechter. Bij
de wetswijziging tot wederinstelling van het hoger beroep kan dit in principe
in beginsel weer boven water komen en worden bevestigd.2. De wet moet duidelijke regels bevatten waartoe de asielaanvragen enerzijds
en de IND anderzijds gehouden zijn wat betreft het aannemelijk maken respectievelijk
het toetsen van het asielrelaas. Naar ons oordeel wordt de last op dit moment
iets te veel doorgeschoven naar de IND, die van ieder dubieus asielrelaas
de onjuistheid moet aantonen.3. Algemene ambtsberichten moeten weer worden waarvoor ze bedoeld waren,
namelijk ondersteunende informatie aan de staatssecretaris bij de uitvoering
van zijn beleid. Wij moeten af van de situatie dat teksten van ambtsberichten
de inzet worden van politieke ruzies in de Kamer en van haarkloverijen voor
de rechter. Mag ik in dit verband vragen hoe het staat met het rapport van
de commissie-Wijnholt over de invulling en de betekenis van ambtsberichten?
Ik begrijp dat het al enige tijd geleden is uitgebracht en ik sta te popelen
om daar kennis van te nemen.4. De staatssecretaris moet gevrijwaard worden van betrokkenheid bij individuele
dossiers, behoudens een uitsluitend hem toekomend en in rechte niet toetsbare
bevoegdheid om status te verlenen vanwege dringende humanitaire redenen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Wat zegt de heer Patijn eigenlijk anders dan dat de staatssecretaris discretionaire
bevoegdheid bezit, want dat is toch al zo?De heer Patijn (VVD):Ik vind alleen dat die discretionaire bevoegdheid uitsluitend om dringende
humanitaire redenen moet gaan. Er is in de afgelopen jaren een bestuurstraditie
ontwikkeld – helaas erft deze staatssecretaris die – waarbij de
staatssecretaris niet uitsluitend vanwege strikt humanitaire redenen naar
een dossier kijkt, maar ook om redenen van politieke opportuniteit of uitvoerbaarheid.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Volgens mij beschrijft u bestaand beleid.De heer Patijn (VVD):Nee, ik beschrijf geen bestaand beleid.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik wil erop wijzen dat uw fractie in het debat over de koppelingswet de
motie-Dittrich heeft gesteund, waarin werd gezegd dat de staatssecretaris
op verstandige wijze diende om te gaan met zijn discretionaire bevoegdheid.De heer Patijn (VVD):Wat ik zeg, vind ik ontzettend verstandig.Voorzitter! Ik ga nog even door.5. Vermijd, roep ik de staatssecretaris toe, onder alle omstandigheden
om bij gedwongen terugkeer de uitvoering van beleid afhankelijk te maken van
medewerking van regeringen van derde landen. Wij komen dat probleem in de
discussie over monitoring indirect tegen. Wij komen het direct tegen als het
gaat om het verkrijgen van laissez-passers van landen die niet onmiddellijk
willen meewerken. In dit verband wil ik de staatssecretaris vragen om een
evaluatie van het OS-programma voor vrijwillige terugkeer en het effect ervan
op de bereidheid van betrokken regeringen om mee te werken aan gevallen van
gedwongen terugkeer. Mij bereiken berichten dat het simpele bestaan van dit
soort programma's een aantal vertegenwoordigers van die regeringen minder
bereid maakt mee te werken aan trajecten van onvrijwillige terugkeer. Als
dat juist is, denk ik dat wij met die programma's het paard achter de wagen
spannen. Daarom vraag ik om een evaluatie van het programma dat nu al een
jaar of twee loopt.De voorzitter:Ik zie enkele leden bij de interruptiemicrofoon staan. Gezien de tijd,
zijn dit voor de pauze de laatste interrupties, die bovendien heel kort moeten
zijn.De heer Dittrich (D66):Ik heb een vraag over de twee punten die met ambtsberichten te maken hebben.
Ik hoorde de heer Patijn zeggen: die zouden eigenlijk geen controverse in
de Kamer meer moeten oproepen. Dat is toch heel erg afhankelijk van de degelijkheid
en de deugdelijkheid van zo'n ambtsbericht? De commissie-Wijnholt is toch
ingesteld om criteria aan te leggen op grond waarvan ook de Kamer kan toetsen
of een ambtsbericht goed in elkaar zit?De heer Patijn (VVD):Dat ben ik met u eens. Terecht heeft de Kamer in het verleden tegen het
ministerie van Buitenlandse Zaken gezegd: kijk voortdurend naar de structuur
en naar de correctheid en de volledigheid van de informatie voor de asielprocedures.
Ik vind het zo typisch dat bijvoorbeeld in een algemeen overleg tussen half
geïnformeerden een eindeloze discussie ontstaat over de vraag of iets
wel of niet juist is. Ik heb in de krant gelezen dat voor de vreemdelingenrechter
in Haarlem een discussie is ontstaan tussen een vertegenwoordiger van de IND
en de advocaat van een verzoekende partij over de vraag hoeveel martelingen
er in Sri Lanka voorkomen. Men moet zich eens verplaatsen in de rol van die
arme vreemdelingenrechter, die vrouw en kinderen, de hockeyclub en dergelijke
heeft in Haarlem. Dat zijn toch vragen die op dat niveau helemaal niet beantwoord
kunnen worden? Er wordt om onmogelijk te achterhalen feitelijkheden gevraagd.
Ik pleit ervoor de ambtsberichten terug te brengen tot wat zij echt moeten
bevatten, namelijk ondersteunende informatie van het ministerie van Buitenlandse
Zaken aan de staatssecretaris om het beoogde beleid te voeren, lezende het
recht en de wet uitvoerend. Mijn eerste punt was: de wet moet
op het punt van criteria, rechten en plichten helderder zijn dan deze nu is.De heer Dittrich (D66):Ik vraag mij af of u geen schijnzekerheid creëert. Het beleid ten
aanzien van het terugsturen van asielzoekers heeft, of wij het leuk vinden
of niet, te maken met inschattingen van de situatie in het land van herkomst.
Het is dan heel relevant om te weten hoeveel martelingen er hebben plaatsgevonden
in bijvoorbeeld een land als Sri Lanka, of iemand tot een bepaalde bevolkingsgroep
behoort en of iemand uit een gebied komt waarin die martelingen plaatsvinden.De heer Patijn (VVD):Dat ben ik helemaal met u eens. Die inschattingen zijn deksels moeilijk,
zoals u als geen ander weet, gelet op de discussies die de afgelopen jaren
zijn gevoerd. Er worden inschattingen gemaakt in het formele proces op advies
van Buitenlandse Zaken, waarbij de staatssecretaris van Justitie ook andere
bronnen hoort. Het lijkt mij niet juist dat nog eens dunnetjes over te doen
in een vaste commissie of voor de rechter. Daarom heb ik ervoor gepleit de
rol van dit soort beoordelingen achteraf op rechterlijk niveau te bezien in
de vorm van marginale toetsing. Kon, gelet op het geldende recht, het bevoegde
gezag in redelijkheid tot een beslissing komen? Wij hoeven toch geen ellenlange
discussies te hebben over het antwoord op de vraag of in Balugistan steniging
van vrouwen voorkomt? Dat zijn discussies die wij niet aankunnen. Dat is mijn
punt. Dergelijke discussies hebben wij in ons vorige leven al een aantal malen
gevoerd. Wij komen er niet uit. Als je je afhankelijk maakt van dit soort
non-starterdiscussies, dan betekent dat in feite dat je stokken in de wielen
steekt van het proces waarvoor de staatssecretaris bestuurlijk verantwoordelijk
is.De heer Dittrich (D66):Mijnheer Patijn, zelfs de vraag of iemand in redelijkheid teruggestuurd
kan worden, is voor discussie vatbaar. Bij die beoordeling speelt immers appreciatie
een rol. U suggereert dat wij, als wij in de wetstekst opnemen dat een en
ander in redelijkheid moet geschieden, er gemakkelijk uit zullen komen, maar
zo is het niet.De heer Patijn (VVD):Laten wij eerst gezamenlijk de wet opstellen, laten wij hierbij precies
zijn en laten wij eerst, met de staatssecretaris als eerste wetgever voorop,
discussiëren over hoe wij de rol van de rechter in dit proces zien. Dan
pas kunnen wij kijken naar het vertrouwen. Het enige wat ik nu doe, is een
aantal commentaren geven op een vastgelopen situatie, in de hoop dat een nieuwe
situatie kan ontstaan. Ik had dat vragenderwijs kunnen doen, maar ik doe het
nu wat stellig.De voorzitter:Ik word wat ongeduldig. Vanaf nu wordt er niet meer geïnterrumpeerd.
U moet eigenlijk binnen een minuut afronden, anders houdt u geen tijd meer
over voor de tweede termijn. Uw fractie zal het, naar ik aanneem, niet erg
prettig vinden als u te veel tijd gebruikt.De heer Patijn (VVD):Voorzitter! Een opmerking over de actualiteit van het vreemdelingenbeleid.
De implementatie van het regeerakkoord heeft pas effect op langere termijn;
op korte termijn worstelen wij met de projectie van meer dan 60.000 asielaanvragen
in 1999. Bij het begrotingsonderzoek heeft staatssecretaris Cohen gezegd dat
dit getal een statistische aanname bij ongewijzigd beleid is. Dit zijn zijn
letterlijke woorden. Er zijn verschillende maatregelen om de massale instroom
af te remmen ingezet of aangekondigd. Ik noem de versterking van het binnenlandse
vreemdelingentoezicht, de 48-uursmaatregel voor aanmeldcentra, de strakkere
beleidslijn ten aanzien van documentlozen, enzovoort. Kan de staatssecretaris
zeggen welk concreet effect hij van deze maatregelen verwacht? Hebben zij
enig effect op het verwachte aantal aanvragen en de benodigde capaciteit van
de IND en het COA? Welk effect verwacht hij hiervan op de aanvullende begrotingen,
die ongetwijfeld nog bij dit begrotingsdebat of bij de Voorjaarsnota nodig
zullen zijn?Voorzitter! Ten slotte het financiële plaatje: de beleidsintensiveringen
en -ombuigingen. Wij hebben kennisgenomen van de oktoberbrief van de minister.
Wij zijn er nog niet helemaal uit. Wij verzoeken de minister zo spoedig mogelijk
verslag uit te brengen over de invulling van de taakstellende bezuiniging
op het gevangeniswezen. Hoe verhoudt deze zich tot de reeds besloten en nog
te besluiten capaciteitsuitbreiding? In dat verband willen wij ook weten of
de taakstellende bezuiniging gerealiseerd kan worden door uitsluitend efficiencymaatregelen
en versoberingen, of dat ook wijzigingen in het executiebeleid zelf onvermijdelijk
zijn. Te denken valt hierbij aan meer taakstraffen, elektronisch toezicht
en meer voorwaardelijke invrijheidstellingen. De discussie over versoberingen
en efficiency is één, de discussie over de vraag of bezuinigingen
alleen kunnen worden gerealiseerd door een aanzienlijke wijziging in het executiebeleid,
is een andere. Dit onderscheid moet zo snel mogelijk boven tafel.De VVD is nog niet overtuigd van de noodzaak van een grote uitbreiding
van het aantal TBS-plaatsen. Eerst willen wij het rapport zien over de eventuele
verkorting van de behandelduur. Kan daarbij ook worden ingegaan op de detentie
van onbehandelbare, niet-toerekenings- vatbare gedetineerden in sobere, gesloten
inrichtingen?Voorzitter! Wij hebben dus nog geen definitief oordeel over de invulling
die het kabinet geeft aan de prioriteitswijzigingen, wij willen nadere informatie.
Als die beschikbaar is, zullen wij definitief besluiten of wij de accenten
die in het rapport-Leemhuis worden gelegd, willen overnemen.De voorzitter:Mijnheer Weisglas?!De heer Weisglas (VVD):U klink terecht verbaasd, voorzitter. U bent zo vriendelijk geweest, aardig
als u bent – dit is al de tweede keer dat ik dit zeg, en terecht –
om het verzoek van de heer Patijn te honoreren om deze speech niet als een
officiële maidenspeech te laten gelden. De VVD-fractiesecretaris is echter
een stuk minder vriendelijk en aardig dan u, zoals u ook bijna dagelijks meemaakt,
voorzitter. Daarom wil ik in alle oprechtheid en serieusheid, namens onze
fractie, de heer Patijn hartelijk feliciteren met zijn maidenspeech.De voorzitter:Ik constateer dat ik en de andere leden het ook bijna niet hebben kunnen
merken dat dit het eerste optreden was. Gefeliciteerd!De algemene beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 13.30 uur tot 14.15 uur geschorst.De voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19981999-1208-1231.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl