Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 11 mei 1999 over Kosovo
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1998-1999, pag. 4698-4703

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

03-06-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

nr. 81, pagina 4698-4703

27-05-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 22181Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemming over een motie, ingediend tijdens het debat over het rapport van de enquêtecommissie vliegramp Bijlmermeer (26241, nr. 9) (debat met de commissie), te weten: * de motie-Van Gijzel c.s. houdende de uitspraak dat de Kamer voldoende is voorbereid voor het debat met de regering (26241, nr. 16).Pagina 4703-4703
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 27 mei 1999)Pagina 4712-4713
Behandeling van het verslag van een algemeen overleg over privatisering van de Rijksacademie voor de Beeldende Kunst (26475)Pagina 4703-4706
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 11 mei 1999 over KosovoPagina 4698-4703
Behandeling van de verslagen van de commissie voor de Verzoekschriften over een aantal in haar handen gestelde adressen (26251, nrs. 50 t/m 60).Pagina 4679-4679
Voortzetting van de behandeling van het rapport van de enquêtecommissie vliegramp Bijlmermeer (26241, nr. 9) (debat met de commissie), en van: * motie-Van Gijzel c.s. houdende de uitspraak dat de Kamer voldoende is voorbereid voor het debat met de regering (26241, nr. 16).Pagina 4679-4697
Stemming over een motie, ingediend tijdens het debat n.a.v. een algemeen overleg over Kosovo, te weten: * de motie-Van Bommel over het gebruik van geweld tegen Joegoslavië (22181, nr. 277).Pagina 4703-4703
Voortzetting van de behandeling van de nota Flexibele studiefinanciering "Een stelsel dat past" (26397), en van: * de motie-Rehwinkel over het omzetten van de eindgrens van 30 jaar in een aanvangsgrens tot en met het 25ste jaar (26397, nr. 3); * de motie-Rehwinkel over inzicht in de opbouw van de inkomsten van studenten (26397, nr. 4); * de motie-Eurlings over studiefinanciering na het 30ste jaar (26397, nr. 5); * de motie-Eurlings over flexibel in- en uitschrijven (26397, nr. 6); * de motie-Eurlings c.s. over de invloed van de hoogte van de beurs en het bijverdienen op de studieduur (26397, nr. 7); * de motie-Rabbae over studiefinanciering na het 30ste jaar (26397, nr. 8); * de motie-Rabbae over verhoging van het studentenbudget (26397, nr. 9); * de motie-Van Bommel over het effect van beperking van de studiefinanciering op de studiekeuze van VWO'ers (26397, nr. 10); * de motie-Stellingwerf over gedeeltelijke kwijtschelding van studieschulden (26397, nr. 11).Pagina 4706-4712
Presentie en opening (donderdag 27 mei 1999)Pagina 4679-4679
Regeling van werkzaamheden (donderdag 27 mei 1999)Pagina 4697-4698

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 50 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is het debat naar aanleiding van een algemeen overleg
op 11 mei 1999 over Kosovo.De heer Van Bommel (SP):Mevrouw de voorzitter! Gezien het feit dat vanavond een algemeen overleg
over Kosovo gepland is, zal ik mij nu beperken tot het onderwerp waarover
ik een motie wil indienen.Op 11 mei kwam de Kamer terug van reces om te debatteren over de actuele
situatie in Kosovo. Ik heb er toen op gewezen dat er een aanklacht bij het
Internationaal Gerechtshof lag tegen Nederland en een aantal andere NAVO-leden
die luchtaanvallen uitvoeren op Joegoslavië. Die aanklacht luidt dat
Nederland met een aantal andere landen het verbod op interstatelijk geweld
zou hebben overtreden. Militair optreden tegen Joegoslavië zou geen juridische
basis kennen. De Nederlandse regering heeft in debat met de Kamer steeds betoogd
dat het geheel van Veiligheidsraadsresoluties dat ter tafel ligt, voldoende
juridische basis biedt voor de luchtaanvallen. Daarover bestaat in de Kamer
verschil van mening. De SP-fractie heeft steeds betoogd dat het niet het geval
is en zij vormt daarin niet de enige fractie. Overigens vormt dit voor ons
niet het enige argument om ons tegen de luchtaanvallen te verklaren. Wij hebben
ook steeds betoogd dat de luchtaanvallen onverantwoord zijn. Men kent onze
argumenten op dit punt.Het vraagstuk van de legitimiteit ligt nu voor bij het Internationaal
Gerechtshof en binnenkort wordt op dat onderdeel een uitspraak verwacht. De
SP-fractie hecht eraan om op dit moment, nog voordat die uitspraak er ligt,
de regering te vragen de komende uitspraak te respecteren en dienovereenkomstig
te handelen. Zij wil daarom de Kamer een uitspraak in die zin voorleggen.De heer Verhagen (CDA):Voorzitter! Collega Van Bommel legt nu een relatie met de legitimiteit
waar de SP-fractie vraagtekens bij heeft. Indien de uitspraak luidt dat de
acties legitiem zijn, zal de SP-fractie dan instemmen met de luchtaanvallen?De heer Van Bommel (SP):Die vraag is terecht, voorzitter. De SP-fractie vindt het Internationaal
Gerechtshof een instantie met een bijzondere statuur. Uitspraken van die instantie
met betrekking tot de legitimiteit zullen wij dan ook zeker respecteren. Op
het moment dat het Hof uitspreekt dat er in de resoluties voldoende legitimiteit
ligt om de luchtaanvallen uit te voeren, komt het onderdeel van onze argumentatie
dat die luchtaanvallen niet legitiem zijn, te vervallen. Dit is overigens
slechts een onderdeel van onze argumentatie. Het betekent dus niet dat daarmee
eveneens al onze andere argumenten van tafel zijn. Wij vinden de luchtaanvallen
namelijk ook onverantwoord; men kent onze argumenten op dat punt. Op basis
daarvan zullen wij ook na zo'n uitspraak van het Hof nog steeds geen steun
geven aan de luchtaanvallen.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! Gezien dit antwoord dat de SP-fractie haar huidige standpunt
over de acties handhaaft, ook als er een uitspraak van het Hof komt dat de
acties legitiem zijn, is de vraag gerechtvaardigd wat de SP-fractie dan verstaat
onder "overeenkomstig" als zij stelt dat de regering overeenkomstig de uitspraak
van het Hof moet handelen.De heer Van Bommel (SP):Als het Internationaal Gerechtshof de uitspraak doet dat de luchtaanvallen
geen juridische basis hebben en dus niet legitiem worden uitgevoerd, zie ik
geen andere weg dan dat de Nederlandse regering en het Nederlandse parlement
die uitspraak respecteren en dienovereenkomstig handelen. Dat betekent dus
dat de steun aan de luchtaanvallen ingetrokken zou moeten worden. De Nederlandse
regering heeft immers steeds gezegd dat het geheel aan resoluties van de Veiligheidsraad
voldoende juridische basis biedt voor de luchtaanvallen.Voorzitter! Ik wil dan nu onze motie indienen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende, dat er tegen Nederland door de Federale Republiek Joegoslavië
een aanklacht is ingediend bij het Internationaal Gerechtshof te Den Haag
wegens een vermeende schending van de verplichting geen interstatelijk geweld
te gebruiken;overwegende, dat Nederland grondwettelijk is gehouden aan het bevorderen
van de internationale rechtsorde;overwegende, dat de Nederlandse regering het gebruik van geweld tegen
Joegoslavië legitiem acht op basis van het geheel aan Veiligheidsraadsresoluties
met betrekking tot Kosovo en andere overwegingen van internationaal-rechtelijke
aard;overwegende, dat een overtuiging die de basis vormt voor het gebruik van
interstatelijk geweld minstens sterk genoeg dient te zijn om als legitiem
te worden erkend door het Internationaal Gerechtshof van de Verenigde Naties;vraagt de regering de uitspraak van het Internationaal Gerechtshof te
Den Haag inzake de legitimiteit van het door Nederland gebruikte geweld tegen
Joegoslavië te respecteren en dienovereenkomstig te handelen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Bommel. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 277 (22181).Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! De minister heeft in het overleg in antwoord op een vraag
van de heer Van Bommel al gezegd dat hij uiteraard een uitspraak van het Internationaal
Gerechtshof zal respecteren, in ieder geval iets in die bewoordingen. Wat
voegt deze motie nu toe aan hetgeen de minister al heeft toegezegd?De heer Van Bommel (SP):Voorzitter! Ik dien de motie in, omdat de uitspraken van de minister van
Buitenlandse Zaken in het algemeen overleg ruimte laten tussen hetgeen wij
vragen en hetgeen hij gezegd heeft. Hij heeft gezegd dat de Nederlandse regering
er zich iets van zal aantrekken, maar wat dat precies betekent, is mij niet
duidelijk. Daarom hebben wij dan ook de eenduidige termen "respecteren" en
"dienovereenkomstig handelen" gebruikt.Mevrouw Vos (GroenLinks):Geeft de SP zich met deze motie in feite niet meer ruimte dan zij aan
de minister laat? Ook al komt er de uitspraak dat het legitiem is, dan nog
zal de SP de acties niet ondersteunen, maar zij verwacht wel van de regering
te vinden dat er maar een consequentie mogelijk is van de uitspraak van het
Gerechtshof.De heer Van Bommel (SP):Wij hebben in onze argumentatie meer belangrijke gronden genoemd om geen
steun te geven aan de luchtaanvallen. Een daarvan is de legitieme basis die
er volgens ons niet is. Als het Internationaal Gerechtshof stelt dat die legitieme
basis er wel is, dan zullen wij op dat punt erkennen dat wij ernaast zaten,
maar dat laat onverlet dat onze andere argumenten nog staan als een huis.
Voor ons is dat voldoende basis om nog steeds geen steun aan de luchtaanvallen
te geven. Wat dat betreft vragen wij de regering alleen maar te voldoen aan
de uitspraak die zij in het algemeen overleg heeft gedaan door de motie uit
te voeren, als zij althans door de Kamer wordt aangenomen.De heer Van Middelkoop (GPV):Voorzitter! Ik neem de motie zoals zij er nu ligt, dus los van wat er
in het verleden zoal door ministers is gezegd. De motie is zorgvuldig gecomponeerd
en onze complimenten daarvoor. De motie vraagt de Nederlandse regering, de
regering van het land waarin het Internationaal Gerechtshof is gevestigd,
een te verwachten uitspraak te respecteren. Is de heer Van Bommel het niet
met mij eens dat ik alleen maar voor deze motie zal kunnen stemmen als ik
op dit moment een redelijk vermoeden heb dat de Nederlandse regering een dergelijke
uitspraak niet zal respecteren?De heer Van Bommel (SP):Een redelijk vermoeden gaat mij te ver, maar er is wel een bijzondere
omstandigheid, namelijk dat ook door de Nederlandse regering getwijfeld wordt
aan de jurisdictie van het Internationaal Gerechtshof op dit punt. Dat betekent
mijns inziens dat de Nederlandse regering alles uit de kast haalt om te voorkomen
dat er een dergelijke uitspraak komt. Ik vind het van belang om op dit moment,
nog voordat er een uitspraak ligt, dat van de regering te vragen wat in de
motie wordt gevraagd, namelijk dat die uitspraak zo die er komt, gerespecteerd
wordt en dat er dienovereenkomstig wordt gehandeld.De heer Blaauw (VVD):Wij hebben te maken met een als-discussie. De uitspraak kan zijn dat er
geen Veiligheidsraadsresoluties zijn die grond zouden kunnen geven aan de
militaire operaties van de NAVO, maar dat mede gezien andere omstandigheden
Van Bommelzoals humanitaire gronden voldoende basis aanwezig is voor de NAVO
om op te treden. Zijn er dan nog argumenten voor u aanwezig? Het Hof zou kunnen
zeggen dat er uitputtend diplomatiek overleg heeft plaatsgevonden
dat een doodlopend pad blijkt te zijn.De heer Van Bommel (SP):De vraag van de heer Blaauw is feitelijk een variant op een eerdere vraag
van mevrouw Vos over een eventuele uitspraak die zou luiden dat er voldoende
juridische basis voor de luchtaanvallen is. Als die uitspraak er komt –
ik ben daar helder in – vervalt dat deel van onze argumentatie. Het
laat onverlet dat het ander deel van onze argumentatie overeind blijft: de
vraag of deze luchtaanvallen verantwoord zijn. Het is een inschatting van
een situatie en van de mogelijke gevolgen van de luchtaanvallen. Het staat
los van de juridische basis voor die luchtaanvallen.De heer Blaauw (VVD):Dat geeft erg veel vrijheid bij de interpretatie.De heer Van Bommel (SP):Nee, dat geeft geen vrijheid bij de interpretatie van de motie.De heer Hoekema (D66):Voorzitter! Mijn fractie had en heeft niet zoveel behoefte aan dit debat
over een uitspraak van het Hof die wij volgende week kunnen verwachten. Het
is een debat over de als-vraag. Ik heb altijd van Johan Cruyff geleerd dat
je op als-vragen niet moet antwoorden. De SP-fractie is wel snel en wat prematuur
en misschien ook wel erg gretig om te anticiperen op een uitspraak van het
Hof die wij nog niet kennen. Ik denk dat het juist is dat de minister van
Buitenlandse Zaken in algemene zin heeft aangegeven dat het het algemene beleid
van de Nederlandse regering is om uitspraken van het Hof te respecteren. Dit
kan het enige antwoord in dit debat zijn. Wij kennen de uitspraak van het
Hof in alle finesses nog niet. Ik herinner mij een uitspraak van het Internationaal
Gerechtshof over de legitimiteit van het bezit en gebruik van kernwapens –
een buitengewoon belangrijke uitspraak – die je ook niet digitaal kunt
beoordelen, toetsen en beantwoorden met de vraag: zijn kernwapens nu ja of
nee geoorloofd? De juiste volgorde moet zijn dat wij – kabinet en Kamer –
kennis nemen van de uitspraak van het Hof en de eventuele verplichtingen die
resulteren voor de NAVO-lidstaten die nu in de procedure met Joegoslavië
zijn verwikkeld. Op dat ogenblik is de reactie van het kabinet en van de regeringen
van de andere NAVO-lidstaten van belang. Ik denk dat de SP-fractie de juiste
volgorde der dingen moet respecteren. Ik hoop dat zij dat zal doen.De voorzitter:Is dit niet gewisseld in het overleg dat hierover heeft plaatsgevonden?
Ik zou dat heel erg vinden, moet ik heel eerlijk zeggen. Ik doe nu net wat
iedereen altijd doet bij interrupties: je maakt een analyse, je stelt een
vraag en je geeft zelf het antwoord. Wat heeft u daarop te zeggen? Ik zeg
dit niet persoonlijk tegen u. Ik ben bang dat alle woordvoerders precies hetzelfde
gaan doen als wat u hebt gedaan. Daar zijn die tweeminutendebatten niet voor.De heer Hoekema (D66):Ik meen dat u een terechte vraag stelt. Ik was ook wat verrast door het
aanvragen van dit voorgezet algemeen overleg. Twee weken geleden bij een algemeen
overleg is in zeer algemene zin gesproken over de betekenis van de klacht
van Joegoslavië tegen de NAVO-lidstaten, met een niet duidelijke conclusie
behoudens dat de uitspraak moet worden afgewacht en de stelling van de minister
van Buitenlandse Zaken dat Nederland in het algemeen uitspraken van het Hof
respecteert. Thans kunnen daaraan geen wezenlijke elementen worden toegevoegd.
Aangezien de SP-fractie dit initiatief heeft genomen en ook een motie op tafel
heeft gelegd, voelde ik mij gehouden om daarover de mening van mijn fractie
te geven. Mijn fractie vindt de motie op zijn minst prematuur. Zij doorkruist
ook het ordelijke proces: uitspraak van het Hof, reactie van het kabinet,
reacties van overige NAVO-lidstaten. Pas op dat ogenblik kan de Kamer haar
controlerende taak waarmaken.De heer Van Bommel (SP):Ik ben het niet eens met uw weergave van mijn debat met de minister van
Buitenlandse Zaken over deze kwestie. Dat was niet algemeen van karakter,
maar betrof juist een heel concrete vraag die echter niet concreet werd beantwoord.
Vandaar de motie. De heer Hoekema stelt dat zij prematuur is, dat het proces
niet moet worden doorkruist en dat een uitspraak moet worden afgewacht. Twijfelt
de fractie van D66 met de regering aan de jurisdictie van het Internationaal
Gerechtshof in deze kwestie? Dat vormt namelijk de opmaat voor een eventuele
afwijzing van zo'n uitspraak. Ook daarop is onze motie gericht.De heer Hoekema (D66):Ik kan de heer Van Bommel geruststellen. Het kabinet erkent terecht de
jurisdictie van het Hof. De fractie van D66 heeft geen enkele aanleiding om
daarop af te dingen. Dat betekent echter niet dat het kabinet of de Kamer
nu al gezaghebbende uitspraken kan doen over de uitspraak van dat Hof. De
heer Van Bommel vraagt de Kamer als het ware om een blanco cheque te tekenen
betreffende de betekenis van een uitspraak die de Kamer nog niet kent. Dat
is de verkeerde volgorde. Dat debat moet hier vanmiddag maar worden gevoerd.
Nogmaals, de motie van de heer Van Bommel is prematuur.De heer Van Bommel (SP):Kennelijk is mijn vraag verkeerd begrepen. De Nederlandse regering betwist
of het Internationaal Gerechtshof op dit punt een uitspraak kan doen, omdat
Joegoslavië geen lid zou zijn van de Verenigde Naties. Ik vraag de heer
Hoekema of hij dit standpunt steunt. Steunt de heer Hoekema het standpunt
dat het Internationaal Gerechtshof geen jurisdictie heeft om op dit punt een
uitspraak te doen?De heer Hoekema (D66):Ik ben geen jurist, maar ik heb de pleitnota van de Nederlandse vertegenwoordiger
in de procedure voor het Hof gelezen. Juridisch gezien maakte die op mij een
valide indruk, in die zin dat daarin de positie van de Federale Republiek
Joegoslavië in twijfel werd getrokken. Ik heb niet achter dit katheder
plaatsgenomen om daar gezaghebbende uitspraken over te doen. Op voorhand heb
ik geen reden om te twijfelen aan die juridische redenering van de Nederlandse
regering. Voor het overige wacht ik de uitspraak van het Hof af.De heer Van Middelkoop (GPV):Mevrouw de voorzitter! Ik wil een korte bijdrage leveren aan dit debatje,
in de eerste plaats om te zeggen dat mijn fractie totaal geen behoefte
heeft aan de motie-Van Bommel. Als een zaak onder de rechter is, moet het
parlement zich stilhouden. Sterker nog, ik zou de regering willen uitnodigen
om buitengewoon terughoudend te reageren. Ik zou namelijk bezwaar hebben tegen
een al te uitvoerige, anticiperende reactie. In de discussie over de vraag
of het Hof in deze kwestie jurisdictie heeft, kunnen wij elkaar juridisch
de maat nemen, maar wij kunnen dat ook gewoon aan het Hof overlaten. Het Hof
maakt zelf wel uit of Joegoslavië ontvankelijk is.In de tweede plaats lever ik een bijdrage aan dit debatje – en dit
is een toevoeging op wat ik verleden week in het algemeen overleg al naar
voren bracht – om duidelijk te maken dat ik het waardevol vind als er
op enig moment een uitspraak van het Internationaal Gerechtshof komt. Het
is volgens mij belangrijk als jurisprudentie kan worden gevormd ten aanzien
van de doctrine van de humanitaire interventie met geweldsmiddelen. Het is
belangrijk dat wordt getoetst aan de kernnorm van het internationale recht:
het verbod op gebruik van geweld. Hoe je het ook wendt of keert, er zit een
zekere spanning tussen de bepalingen van het Handvest en hetgeen thans in
Kosovo speelt. Daarom heb ik behoefte aan toetsing aan het recht. In dit verband
zou ik het op prijs stellen als de minister van Buitenlandse Zaken iets meer
wilde zeggen over wat in de pleitnota staat geschreven onder 48e. Dat betreft
de acceptatie door de Nederlandse regering van een voorlopige maatregel.De heer Valk (PvdA):Voorzitter! Bij monde van de minister van Buitenlandse Zaken heeft het
kabinet al aangegeven een uitspraak van het Internationaal Gerechtshof in
Den Haag zeer zeker serieus te nemen. We moeten wel constateren dat deze kwestie
zich op dit moment onder de rechter bevindt. Op een uitspraak van het college
kan door mijn fractie pas gereageerd worden nadat die uitspraak is gepubliceerd.
Wat dat betreft is naar de mening van mijn fractie de motie nu niet aan de
orde. Wij willen de fractie van de SP dan ook in overweging geven de motie
aan te houden totdat de uitspraak is gedaan.De heer Verhagen (CDA):Mevrouw de voorzitter! De CDA-fractie is in het algemeen van mening dat
het buitengewoon wrang is dat uitgerekend iemand als Milosevic een beroep
doet op het internationale recht en daarbij vraagt een eind te maken aan een
naar de mening van de CDA-fractie terechte ingreep van de internationale gemeenschap.
President Milosevic komt al jaren en met name de afgelopen maanden de verplichtingen
voortvloeiende uit het internationale recht niet na en schendt dat op grote
schaal. Met haar ingreep wil de internationale gemeenschap juist een eind
maken aan die grove en stelselmatige schending van het internationale recht.De CDA-fractie is voorts van mening dat de Nederlandse regering met haar
optreden ten aanzien van de klacht terecht heeft gehandeld. Zij heeft allereerst
de vraag naar voren gebracht of het Internationaal Gerechtshof in dezen wel
bevoegd is, gelet op het feit dat Joegoslavië niet lid is van de VN noch
een deelnemende partij is terzake van het statuut van het Internationaal Gerechtshof.Ook het beroep dat de Joegoslavische regering heeft gedaan op het genocideverdrag
is naar onze mening onterecht, aangezien juist het optreden van de Joegoslavische
regering in Kosovo als genocide is aan te merken. Derhalve steunen wij de
opstelling van de Nederlandse regering. Dat hebben wij ook in het algemeen
overleg naar voren gebracht.Juist omdat betwist wordt dat het Internationaal Gerechtshof wel bevoegd
is, vinden wij het prematuur reeds nu een standpunt in te nemen ten aanzien
van een eventuele uitspraak. Vooral omdat wij het over de jurisdictie niet
eens zijn, willen wij eerst bezien op welke wijze gevolg wordt gegeven aan
het pleidooi dat onder andere de Nederlandse regering op dit punt heeft gevoerd.
Derhalve acht de CDA-fractie de motie van de SP-fractie op dit punt op zijn
minst prematuur.De heer Blaauw (VVD):Voorzitter! De Federale Republiek Joegoslavië en in casu ook Milosevic
heeft tot op heden geweigerd om de normale gang te gaan om lid te kunnen worden
van de Verenigde Naties. Daarom is het natuurlijk een gotspe dat Milosevic
zelve het Hof inroept voor de behandeling van het onderhavige onderwerp. Wat
dat betreft is de situatie op zijn minst bizar te noemen. Ik kan mij vinden
in de benadering waarvoor de regering in haar verweer heeft gekozen.Voorzitter! Ik sluit mij aan bij veel van wat door de heer Van Middelkoop
is gezegd. Wel wil ik nog even terugkomen op de inbreng van de heer Van Bommel.
Hij vraagt aan de regering de uitspraak van het Internationaal Gerechtshof
te Den Haag inzake de legitimiteit van het door Nederland gebruikte geweld
tegen Joegoslavië te respecteren en dienovereenkomstig te handelen. In
feite betekent dat voor hem einde luchtacties, in ieder geval einde van de
deelname daaraan. Op een vraag aan hem, dat wanneer de uitspraak is dat het
gebruik van geweld wel legitiem is, zegt de heer Van Bommel: daar nemen wij
nota van, maar er zijn voor ons andere reden om te stoppen met deelname. A
contrario zou je dan kunnen zeggen: de regering neemt kennis van de uitspraak,
maar heeft nog veel andere redenen om het valide te achten door te gaan met
de luchtacties. Dat zou voor mijn fractie een juist standpunt zijn.De heer Van Bommel (SP):Voorzitter! De argumentatie van de regering is steeds geweest dat het
geheel aan Veiligheidsraadsresoluties een voldoende juridische basis vormt
voor het uitvoeren van de luchtaanvallen. De argumentatie van de SP-fractie
is dat de luchtaanvallen onverantwoord zijn. Daarmee worden de politieke doelen
niet bereikt en op militair terrein worden er weinig successen mee geboekt.
Is de heer Blaauw het met mij eens dat de Nederlandse regering ook op dat
punt voor meer argumentatie zou moeten zorgen? Men kan weliswaar op het juridische
vlak gelijk hebben, maar op het andere vlak blijven de successen toch uit.De heer Blaauw (VVD):Neen, u doet nu een interpretatieve uitspraak. U bent van mening dat datgene
wat wordt gedaan onvoldoende resultaat heeft en daarom een bewijs is dat er
nooit mee begonnen moet worden. Mijn interpretatie is echter dat er resultaten
worden geboekt met de militaire luchtacties en dat er een
proces in beweging komt dat langer duurt dan wij hadden gehoopt en verwacht,
maar dat wel degelijk tot resultaten leidt. Het is dan ook een verschil in
interpretatie.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! De fractie van GroenLinks vindt het goed dat er wordt getoetst
aan internationaal recht, zodat er jurisprudentie tot stand kan komen over
humanitaire interventies en het gebruik van geweld daarin. In die zin wil
ik mij graag aansluiten bij de vraag van de heer Van Middelkoop of de regering
op dit punt kan reageren.Op dit moment vinden wij de motie te vroeg. Ik sluit mij graag aan bij
degenen die zeggen dat er nu een gerechtelijke procedure aan de gang is en
dat dit niet het moment is voor de Kamer om er een uitspraak over te doen.
Dat zullen wij moeten doen als dat proces is afgerond. Wij zijn tevreden met
de toezegging die de regering in het overleg heeft gedaan dat zij zo'n uitspraak
van het Gerechtshof natuurlijk serieus zal nemen.Minister Van Aartsen:Voorzitter! Er zitten aan deze zaak een aantal principiële en praktische
elementen, waarover wij in het algemeen overleg kort hebben gesproken. De
heer Van Middelkoop riep mij aan slechts zeer kort te antwoorden, maar ik
wil toch kort ingaan op beide elementen, zeker als minister van een regering
die op dit moment in een rechtszaak is verwikkeld.Ik ben het eens met diegenen in de Kamer die hebben gezegd dat het in
het algemeen niet verstandig is dat een partij in een geschil uitspraken doet
over een zaak die op dat moment onder de rechter is. Dat is nu eenmaal een
goed beginsel, dat misschien nog sterker geldt voor Nederland als gastland
voor het Hof. Ik ben het ook volledig eens met die geachte afgevaardigden
die hebben gezegd dat er op dit moment werkelijk geen zinnig woord kan worden
gezegd over de mogelijke afloop. De onzekere factoren zijn uiteraard de vraag
of het Hof oordeelt dat rechtsmacht van het Hof kan bestaan, de vraag of het
Hof vervolgens bereid is tot het uitvaardigen van voorlopige maatregelen en
de vraag welke voorlopige maatregelen het Hof kan nemen. Het Hof kan andere
maatregelen opleggen aan NAVO-landen. Het kan ook eigener beweging maatregelen
aan de FRJ opleggen. Dat laatste heeft Nederland verzocht in paragraaf 48e
van de pleitnota, waarover de heer Van Middelkoop heeft gesproken. Pas als
het Hof overgaat tot het opleggen van maatregelen kan er iets zinvols worden
gezegd over de implicaties. Tot zover de praktische kant der dingen van de
zijde van een regering die in een procedure is verwikkeld.Ik wil nog een paar opmerkingen maken om datgene te onderbouwen wat ik
heb gezegd tijdens het algemeen overleg van 11 mei jl., waarvan ik het verslag
overigens nog niet heb gezien. Ik wil nog even ingaan op mijn initiële
reactie in dat overleg, die ik graag iets breder in uw Kamer wil neerleggen,
overigens uiterst kort. Nederland is zelf nooit eerder geconfronteerd geweest
met mogelijke voorlopige maatregelen van het Gerechtshof. Het is wel betrokken
geweest bij een aantal zaken. Nederland wordt echter – daar heb ik vooral
even naar gekeken – met regelmaat geconfronteerd met voorlopige maatregelen
van andere rechterlijke instanties. Met name het Europese Hof voor de rechten
van de mens vaardigt regelmatig voorlopige maatregelen uit, bijvoorbeeld in
het geval van een dreigende uitlevering van een verdachte aan een ander land.
Nederland heeft dan de staande praktijk dat dergelijke maatregelen, opgelegd
door internationale rechters, worden gerespecteerd en nageleefd. Deze maatregelen
zijn ook gericht op een waarborging van een goede proces- gang.Ik wil juist op een dag als vandaag zeggen dat wij zeer hechten aan een
goede samenwerking met internationaal-rechterlijke instanties. Ik denk namelijk
dat het goed is dat het Hof ons er nog eens aan herinnert dat de internationale
gemeenschap naast diplomatieke maatregelen, militaire maatregelen, economische
sancties en de methodiek van onderhandelingen ook beschikt over het instrument
van het internationale recht. Dat past ook in onze traditie. Het past in onze
rechtsorde en vloeit rechtstreeks voort uit datgene waartoe de Grondwet ons
verplicht. Hetzelfde geldt voor het Internationaal Gerechtshof. Dat zou sowieso
gegolden hebben, maar dat geldt ook omdat Nederland gastland is van dat Hof.
Vanuit dat denkkader heb ik tijdens het algemeen overleg een eerste reactie
gegeven op de woorden van de heer Van Bommel. Daar wil ik vanmiddag helemaal
niets aan afdoen. Nederland zal zich in de toekomst dus overeenkomstig
dit beleid en de staande praktijk blijven opstellen en gedragen. Dat geldt
ook – dat is een rechtstreeks antwoord op de vraag van de heer Van Middelkoop –
voor een maatregel die het Hof zou kunnen nemen op basis van paragraaf 48e
van de Nederlandse pleitnota. Ik wijs de Kamer er overigens op dat de Nederlandse
pleitnota op dat punt nogal afweek van datgene wat diverse andere medeprocespartners
daarover hebben gezegd.Mevrouw de voorzitter! Gegeven deze wat fundamentele benadering van de
Nederlandse regering die staande praktijk is geweest, is mijn conclusie dat
de motie-Van Bommel als overbodig moet worden beschouwd.De heer Van Bommel (SP):Voorzitter! Ik ben blij – ik had eigenlijk ook niets anders verwacht,
gegeven de praktijk van de laatste jaren – dat de Nederlandse regering
zich veel gelegen laat liggen aan en uitermate veel respect heeft voor uitspraken
op dit punt van internationale instellingen. De aanleiding voor onze bijdrage
is evenwel gelegen in het feit dat hier sprake is van een bijzondere omstandigheid.
Dat is de omstandigheid dat met name de Nederlandse regering twijfelt aan
de jurisdictie van het Internationaal Gerechtshof. En dat maakt dat deze procesgang
een bijzondere is. Dat zal toch wel erkend worden door de Nederlandse regering?Minister Van Aartsen:In wezen loopt de heer Van Bommel nu weer vooruit op datgene wat er zou
kunnen gebeuren en wat uiteindelijk de voorlopige voorziening van de zijde
van het Hof zal zijn. Het Hof zal echter eerst de vraag moeten beantwoorden
of het zich wel bevoegd verklaart. Dat is overigens een vraag die ieder rechtscollege
zich in de juridische praktijk moet stellen. Men moet zich de vraag stellen:
zijn wij ontvankelijk, ja of neen? Het is volstrekt in het recht van de procespartijen
om te pleiten dat de betrokken rechterlijke instantie niet bevoegd is. De
Nederlandse regering – dat vind ik juist een uitdrukking van het belang
dat wij aan het Hof achten – heeft gezegd: als u die horde hebt genomen
en u zou als Hof zeggen dat u rechtsmacht hebt, denk dan – zie paragraaf
48e – aan een aantal mogelijkheden, wanneer u tot een voorlopige voorziening
komt. Dit week sterk af van de methodiek die door een aantal medeprocespartners
is gevolgd. Dat geeft aan, hoezeer Nederland hecht aan dit college. Maar werkelijk
waar: het zou een foute weg zijn om nu al een uitspraak als deze te doen.
Het heeft geen zin: er is geen zinnig woord te zeggen over de uitspraak. Bovendien
vraagt de motie van de Nederlandse regering iets wat in wezen de basis is
van onze denklijn over het internationale recht. Dus nogmaals, de motie is
een overbodige. Overigens ben ik het met de heer Van Middelkoop eens dat het
goed zou zijn als ten principale over dit thema eens een uitspraak komt. Nogmaals,
indien het Gerechtshof zegt: wij hebben wel rechtsmacht, dan is het duidelijk
dat er ooit een uitspraak zal komen. Maar als ik de juridische procedures
in het internationale recht beschouw, kan dat nog wel eens wat jaren duren.De heer Hoekema (D66):Als de regering heeft betoogd – dat heeft zij in de nota –
dat het Gerechtshof op dit punt, gezien de klacht van de Federale Republiek
Joegoslavië, geen rechtsmacht zou moeten hebben, zou het dan niet de
voorkeur verdienen dat bijvoorbeeld de Algemene Vergadering van de Verenigde
Naties een uitspraak van het Hof op dit punt vraagt? Immers, die zou dan wel
gerechtigd zijn die vraag aan het Hof voor te leggen, waardoor de door collega
Van Middelkoop en mij gewenste verduidelijking van de rechtsbasis van deze
acties op een meer legitieme wijze tot stand kan worden gebracht.Minister Van Aartsen:Zullen wij de zaken nu maar één voor één doen,
en eerst op de uitspraak van het Gerechtshof wachten?De voorzitter:Ik zie de minister van Defensie zwaaien. Hij zou toch moeten weten dat
zwaaien altijd verkeerd begrepen kan worden!De beraadslaging wordt gesloten.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19981999-4698-4703.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl