Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet waardering onroerende zaken en van enige andere wetten (meer doelmatige uitvoering van de Wet waardering onroerende zaken) (29612)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2004-2005, pag. 781-791

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

10-11-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

nr. 14, pagina 781-791

27-10-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29612Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Presentie en opening (woensdag 27 oktober 2004)Pagina 769-769
Beëdiging mevrouw Roefs tot lid van de Tweede KamerPagina 791-791
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafvordering en enkele andere wetten in verband met de regeling van bevoegdheden tot het vorderen van gegevens (bevoegdheden vorderen gegevens) (29441)Pagina 806-822
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (woensdag 27 oktober 2004)Pagina 848-848
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 11 oktober 2004 over het asielbeleidPagina 769-777
Regeling van werkzaamheden (woensdag 27 oktober 2004)Pagina 791-792
Noot 1 (zie blz. 791): Rapport van de commissie voor het Onderzoek van de geloofsbrieven van mevrouw C.W.J.M. Roefs (in verband met haar benoeming tot lid van de Tweede Kamer)Pagina 849-849
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet waardering onroerende zaken en van enige andere wetten (meer doelmatige uitvoering van de Wet waardering onroerende zaken) (29612)Pagina 781-791
Behandeling van het wetsvoorstel Aanpassing van diverse wetten aan de Wet uniforme openbare voorbereidingsprocedure Awb (Aanpassingswet uniforme openbare voorbereidingsprocedure Awb) (29421)Pagina 792-806
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafvordering (elektronische aangiften en processen-verbaal) (29438)Pagina 822-826
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 13 oktober 2004 over de verkeersveiligheidPagina 777-781
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van Koninkrijksrelaties (IV) voor het jaar 2005 (29800 IV)Pagina 826-848

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 71 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging
van de Wet waardering onroerende zaken en van enige andere wetten (meer doelmatige
uitvoering van de Wet waardering onroerende zaken) (29612).De algemene beraadslaging wordt geopend.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Voorzitter. Eind mei 2004 werd dit wetsvoorstel bij de Kamer ingediend.
Het is een op het oog weinig omstreden voorstel. Het advies van de Raad van
State is overwegend positief. Wel geeft hij als zijn oordeel dat het in het
algemeen onwenselijk is, met wettelijke maatregelen vooruit te lopen op nog
in onderzoek zijnde aspecten. Het betreft in dit geval een onderzoek naar
de haalbaarheid van een jaarlijkse waardering van onroerende zaken. Hoewel
deze jaarlijkse waardering een van de doelstellingen van de wetswijziging
is, hoeft het de voorgestane wijzigingen niet tegen te houden. Als tussenstap
is een tweejaarlijkse taxatie voorzien om pas in 2007 over te gaan tot een
jaarlijkse waardering.De voorgestelde wijzigingen beogen een ruimer gebruik van de waardering
mogelijk te maken. Wellicht is dat ook de reden dat sinds eind mei de Kamer
nog enkele verbeterings- en wijzigingsvoorstellen hebben bereikt, zelfs nog
nadat het schriftelijk verslag door de Kamer was opgemaakt. Tegelijk met de
nota naar aanleiding van het verslag werd de laatste nota van wijzigingen
aangeboden. Ik vraag mij af of dit echt de laatste nota was, want ik zag dat
in artikel 2 van het wetsontwerp als afnemers van de wet worden genoemd de
overheden die gebruik maken van de vastgestelde waarde ten behoeve van de
heffing van belastingen. Als dit wetsvoorstel wordt aangenomen, denk ik dat
artikel 2 niet helemaal de lading dekt. Ik kan mij voorstellen dat de staatssecretaris
nog even nagaat of er straks niet nog meer afnemers zijn te benoemen.De wijzigingen hebben betrekking op een aantal aspecten en dat maakt het
redelijk onoverzichtelijk en gefragmenteerd, terwijl het toch een van de doelstellingen
is om het allemaal wat duidelijker voor de burger te maken. Ik hoop dat de
gewenste duidelijkheid er zal zijn als dit wetsvoorstel wet wordt.Het kan geen kwaad in de communicatie met belanghebbenden – waaronder
dus ook de burgers, of zij nu woning- of bedrijfseigenaar zijn – de
samenhang tussen de voorstellen met betrekking tot onroerende zaken en de
toekomstige positie van de WOZ in ogenschouw te nemen. Als het door deze wijziging
van de WOZ daadwerkelijk mogelijk wordt dat een eigenaar met de waarderingsgegevens
in de hand naar een hypotheekverstrekker kan gaan of als die gegevens van
belang zijn bij een verzoek tot planschade, kijkt de eigenaar met andere ogen
naar de waarde dan wanneer die waarde uitsluitend de grondslag is voor de
hoogte van de OZB, het eigenwoningforfait en de waterschapsheffing. Nu zijn
er al gemeenten die de WOZ-gegevens toegankelijk hebben gemaakt. Zo heeft
de gemeente Apeldoorn een aparte website waarop je met postcode en fiscaal
nummer zelf kunt bepalen wat de WOZ-waarde van je woning is. De verbreding van de gebruiksmogelijkheden van de WOZ heeft ook invloed
op de belangen van de kostendragers. Op dit moment gaat het daarbij om de
gemeenten, het Rijk en de waterschappen. Vanwege het ministerie van VROM wordt
het Rijk een extra kostendrager terwijl de gemeenten door de voorgenomen afschaffing
van het gebruikersdeel van de OZB juist minder belanghebbend worden. Op een
vraag hierover in het schriftelijk overleg is geen antwoord gegeven. Ik kan
mij voorstellen dat de staatssecretaris daarop in dit overleg wel antwoord
geeft. In het schriftelijk overleg heeft hij uitgebreid stilgestaan bij de
huidige verhoudingen. Ik vraag hem in te gaan op de toekomstige verhoudingen
na doorvoering van de voorliggende wijzigingen.De heer Van Beek (VVD):Kunt u de door u gestelde vraag ook zelf beantwoorden? Wat is uw opvatting?Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Ik kan op één punt antwoord geven. Als de gemeenten straks
niet meer het gebruikersdeel OZB kunnen heffen, worden zij voor 40% minder
in plaats van de 45% kostendrager zoals momenteel het geval is. Het is gemakkelijk
te bepalen met welk percentage het belang dus vermindert.Een verkorting van de waarderingscyclus tot één jaar maakt
de vaststelling van de actuele waarde beter mogelijk. De eigenaarbewoners
krijgen meer belang bij een goede actuele waarde die naar ik aanneem soms
veel hoger ligt dan de waarde van dit moment. In feite voorziet de huidige
wet in die waardebepaling conform de waarde in het economisch verkeer. De
waardebepaling van dit moment, met de door mij genoemde afnemers en de belangen
ten aanzien van de vaststelling van een aantal belastingen, maakt dat er voortdurend
een strijdpunt is tussen de afnemers en de belanghebbenden.In het wetsvoorstel noch in de nota naar aanleiding van het verslag wordt
aandacht besteed aan de mogelijke gevolgen van deze wijzigingen voor de opbrengst
van het eigenwoningforfait. De CDA-fractie ontkomt niet aan de indruk dat
er wel degelijk gevolgen kunnen zijn voor het Rijk in positieve zin. Heeft
de staatssecretaris ramingen in zijn hoofd waarmee in volgende jaren
in het Belastingplan gerekend kan worden? Ik praat dan over de situatie na
aanneming van het voorliggende wetsvoorstel, niet over de situatie bij de
hernieuwde taxatie van volgend jaar, hoewel het mij ook interessant lijkt
als de staatssecretaris daar een paar woorden aan wijdt. Wat zijn de verwachtingen
van de staatssecretaris op dit punt?Er wordt rekening gehouden met een behoorlijke administratieve lastenverlichting
voor bedrijven. Volgens de toelichting kunnen die gereduceerd worden omdat
bij de jaarlijkse waardering de waarde veel dichter bij de realiteitswaarde
zal liggen, waardoor met name bedrijven minder snel geneigd zullen zijn om
bezwaar in te dienen. Deze veronderstelling gaat op als de jaarlijkse waardestijging
nihil of zeer gering is. Als echter een aantal jaren achtereen de waarde fors
toeneemt, hetgeen in de afgelopen vier jaar gebeurd is, dan is het niet op
voorhand aannemelijk dat de bezwaarprocedures afnemen. Is een wat terughoudender
raming wat de administratieve lasten betreft niet eerder op zijn plaats? De
effecten zijn pas over vijf of zes jaar zichtbaar, maar uit de ervaringen
met de WOZ tot nu toe maak ik op dat de denkbeelden met enige regelmaat veranderen.
Ik kan mij dus voorstellen dat de staatssecretaris herbezint op de vraag of
hetgeen in de toelichting op het wetsvoorstel benoemd is als een afname administratieve
lasten niet een fopspeen zal blijken te zijn.Mevrouw Fierens (PvdA):Voorzitter. Het is vandaag eigenlijk een heel mooie dag voor de burger.
Het had hier bomvol gezeten als iedereen zich gerealiseerd had waar het om
gaat. De waardering van het eigen huis raakt iedereen immers zodanig dat dit
een diep emotioneel moment is. De Wet-WOZ: dat klinkt oeverloos saai, maar
het is een meer dan opwindend onderwerp, want kom aan de burger zijn huis
en je komt aan de burger zelf. Het wordt dus in ieder geval een mooie ochtend.
Het is een mooie wet, die in beweging is. Er zijn nog steeds wijzigingen gaande
en misschien moet dat ook wel in een levende democratie en in een lerende
wereld en een lerende organisatie. De ontwikkelingen staan niet stil en nieuwe
inzichten moeten inderdaad iedere keer opnieuw worden verwerkt.De PvdA-fractie juicht de verbetervoorstellen grotendeels toe. Het ontwikkelen
van een uniforme waardebepaling is "fair" voor burgers. De vierjaarlijkse
waarderingen hebben binnen de gemeenten altijd geleid tot ernstige piekbelastingen.
De mensen in gemeenteland weten daarvan mee te praten. Het veroorzaakte hoge
extra kosten, maar ook schommelingen in waarderingen. Uniformiteit door betere,
gezamenlijke taxatiesystemen brengt hierin verbetering, en dat is goed nieuws
voor burgers. De vierjaarlijkse waarderingen hadden ook als nadeel dat er
werd gewerkt met één peildatum, waardoor de gegevens altijd
twee jaar oud waren. Burgers hadden de oude peildatum op hun netvlies en de
waardebepaling van hun huis veroorzaakte dan veel onvrede. Dit werd ook vertaald
in de OZB-aanslag, maar die stond er los van, en dat maakte het niet helderder.
Daarom werden er ook heel veel bezwaren ingediend. Met de koppeling van de
OZB-aanslag aan de WOZ-waarde is hierin een goede stap gezet. Voordeel van
de nieuwe regeling is ook, dat het mogelijk wordt om jaarlijks bezwaar te
maken tegen de taxatie.Ik maak ook een paar kanttekeningen. Ik hoop dat wij er samen uit komen,
om de verbeteringen nog beter te maken. Verder heb ik een aantal vragen. In
het verleden was het zo, dat nieuwe objecten in aanbouw alleen werden getaxeerd
op basis van de grondwaarde. Tegenwoordig worden deze ook getaxeerd op basis
van de fase van de bouw. Dat is ingewikkeld en het veroorzaakt een heleboel
extra heisa en drukte. Is het sop de kool wel waard? Zijn de kosten die hiervoor
moeten worden gemaakt de moeite waard? Daarop wil ik graag een helder antwoord.
Waarom kiest de staatssecretaris er niet voor om gewoon terug te gaan naar
taxatie op basis van alleen de grondwaarde? Dat remt een heleboel extra bureaucratie
af.Mijn tweede vraag betreft de stacaravans. Deze kwestie speelt al een aantal
jaren, dus het is een goede zaak dat hiervoor een goed voorstel is ingediend,
namelijk om het gehele recreatieterrein te waarderen. Dit levert voordelen
op, maar wat betekent deze centrale behandeling voor de juridische status
van de eigenaar van de stacaravan? Blijft deze bestaan, omdat er in zijn algemeenheid
wordt gewaardeerd? Of kan de eigenaar naar de notaris gaan en zeggen: ik ben
economisch eigenaar en ik wil ook juridische bevoegdheid hebben; ik wil dat
mijn stacaravan afzonderlijk wordt getaxeerd. Als dat mogelijk is, ontstaat
er en nieuwe situatie, waarbij je op één recreatieterrein twee
rechtssystemen naast elkaar krijgt. Dan gaat het mis. Ik weet dat Recron hiermee
bezig is. Voert de staatssecretaris overleg met Recron en hoe ver staat het
daarmee? Hoe ziet dit er binnen de juridische context uit?Mijn derde punt betreft de verdeling tussen rijk, gemeenten en de belastingdienst.
Volgens mij betalen de gemeenten nog relatief te veel. In overleg is dat eerder
aan de orde geweest. De gemeenten zijn op dit moment al genoeg het haasje,
dus ik zou hierop graag een reactie willen hebben van de staatssecretaris.Er bestaat een behoorlijk verschil van mening tussen de Vereniging van
Nederlandse Gemeenten en het Ministerie van BZK over de haalbaarheid van de
jaarlijkse uitvoeringsvoordelen. BZK berekent dat op 60 mln en de VNG op 10
mln. Dat spitst zich toe op de voordelen die gehaald kunnen worden bij de
verdergaande samenwerking tussen gemeenten enz. De VNG wijst er dan weer op
dat men al in 1999 is begonnen, dat men nu, in 2004, reeds een aantal efficiëntievoordelen
heeft binnengehaald en dat men geen twee keer efficiëntievoordelen kan
binnenhalen over hetzelfde. Van de staatssecretaris wil ik weten hoe ver het
overleg is gevorderd over dit meningsverschil.Voorts heb ik een aantal vragen over de uitvoering dan wel invoering van
de verbetervoorstellen. Dat pad loopt niet over rozen en daarom wil ik het
even langslopen met de staatssecretaris. Allereerst is het begrip modelmatige
waardebepaling misschien wel onvoldoende gedefinieerd, waardoor het niet goed
mogelijk is om tot standaardisatie over te gaan. Er worden allerlei computermodellen
ontwikkeld die op basis van vergelijkingen werken. In de taxatiewereld is
een afwijking van 10% een normaal geaccepteerd gegeven, maar in de praktijk
leiden deze waardeverschillen tot veel bezwaar- en beroepschriften. Dat betekent heel veel extra werk voor de zittende magistratuur, terwijl
het om relatief kleine gevallen gaat. Burgers die bezwaarschriften indienen,
gebruiken de rechter in feite als instantie die een second opinion moet geven.
Daar is de rechter natuurlijk helemaal niet voor. Individueel wordt de burger
daar beter van, maar het nadeel is een heleboel bestuurlijke drukte en hoge
maatschappelijke kosten. De PvdA-fractie pleit er dan ook voor, het begrip
modelmatige waardebepaling nader te definiëren. In die definitie zou
opgenomen moeten worden aan welke kwaliteitscriteria de waardebepaling moet
voldoen. Op dit moment is er een bandbreedte van € 2268. Deze is
wat verouderd en zou wellicht moeten worden aangepast. De PvdA-fractie pleit
verder voor de ontwikkeling van een kwaliteitskeurmerk dat toegekend zou kunnen
worden aan correcte waarderingsmodellen en de daarbij behorende software.
Voorts pleiten wij voor een meer centrale ontwikkeling van de modelmatige
waardebepaling, want op dit moment doet zo ongeveer iedereen dat voor zichzelf.
Gemeenten, bedrijven, belanghebbenden, iedereen ontwikkelt zijn eigen modellen
en systemen. Daar gaat veel effectiviteit verloren en het kost veel geld.
Als de Waarderingskamer iets zou willen doen aan de centrale ontwikkeling
van de modelmatige waardebepaling, dan ziet de PvdA-fractie daar een belangrijke
rol weggelegd voor de Waarderingskamer.Ik kom bij het indienen van bezwaar- en beroepschriften, een authentiek
recht van burgers. De bezwaarschriften die bij het hof binnenkomen, betreffen
eigenlijk allemaal de principiële vraag om een second opinion. Dat kost
heel veel geld. De burgers worden er twee tientjes per jaar beter van, maar
de maatschappij wordt er niet beter van. Uit de benchmark van de Waarderingskamer
over de periode 1999/2002 blijkt dat 21% van de WOZ-kosten bestaat uit de
behandeling van bezwaar- en beroepsschriften. Daar is nogal wat efficiëntiewinst
te boeken. Daarom dient mijn fractie ook een amendement in om de wet in die
zin aan te passen dat er een bandbreedte van 10% geaccepteerd wordt, zodat
de rechter bij de behandeling van bezwaar en beroep terug kan vallen op die
bandbreedte en dus iets heeft om zijn uitspraak op te baseren. Als burgers
weten dat er een bepaalde bandbreedte is, werpt dat ook een drempel op voor
burgers om bezwaar en beroep aan te tekenen.De heer Van Beek (VVD):Voorzitter. Ik onderschrijf de doelstelling die de collega heeft. Het
is goed, naar mogelijkheden te kijken om te voorkomen dat er al te veel bezwaren
worden ingediend die uiteindelijk de eindstreep toch niet zullen halen. Ik
heb wat vragen over het amendement op stuk nr. 12. Zolang er om de vier of
vijf jaar wordt getaxeerd en de taxaties met gemiddeld 40% stijgen, kan ik
mij voorstellen dat een marge van 10% redelijk is. Het is echter de bedoeling
dat er binnenkort elk jaar een taxatieronde is. Ik hoop dat dan de stijgingspercentages
beneden de 10 zullen blijven. Wat hebben wij dan aan een marge van 10%? Daarmee
wordt volgens mij elke rechtsgang uitgesloten.Als iemand toch bezwaar maakt, moet er een second opinion worden gevraagd
en moet er een taxatie worden gemaakt. Pas als die taxatie er is, kan worden
bepaald of het binnen die 10% blijft of dat het daar overheen gaat. Dan zijn
er dus al kosten gemaakt voordat er tot een beslissing kan worden gekomen.
Dan wordt het doel dus ook niet bereikt. Ik onderschrijf de doelstelling van
dit amendement, maar ik vraag mij af of het beoogde doel kan worden gehaald.Mevrouw Fierens (PvdA):Ik dank u voor uw vragen. Er is sprake van een ongebreidelde hoeveelheid
bezwaar- en beroepsschriften. Het zijn te kleine zaken die een behoorlijke
maatschappelijke belasting opleveren. Ik ben blij met de steun voor de doelstellingen
van mijn amendement. Ik heb gekozen voor een marge van 10% omdat die in taxatieland
te doen gebruikelijk is. Daarom ben ik daar vooralsnog van uitgegaan. Er zijn
inderdaad kosten aan verbonden. Ik heb er nu geen andere oplossing voor. Ik
wil deze vraag ook voorleggen aan de staatssecretaris. Er is sprake van te
veel bezwaar- en beroepsschriften en van een belasting van de zittende magistratuur
die wij ons niet kunnen permitteren. Die is niet goed en ook niet eigenlijk.
Wij moeten zorgvuldig omgaan met ons rechtssysteem en met het systeem van
het openbaar bestuur. Ik weet niet of ik de hele oplossing kan bieden. Ik
heb een voorstel gedaan in een amendement. De knelpunten die daar nog inzitten,
leg ik voor aan de staatssecretaris.De heer Van Beek (VVD):Ik wacht het antwoord van de staatssecretaris af. Zou het echter niet
zo kunnen zijn dat u de echte oorzaak tot nu toe niet hebt genoemd, namelijk
dat de WOZ en daaraan gekoppeld de OZB zoveel ergernis opwekt dat daardoor
heel erg veel bezwaarschriften worden ingediend? Zou het niet goed zijn om
iets aan die OZB te doen, bijvoorbeeld afschaffen?Mevrouw Fierens (PvdA):U maakt mij altijd heel erg blij met uw vragen. Wij kunnen hiermee de
politiek weer in dit meer juridische debat brengen. U weet dat ik een hartstochtelijk
voorstander ben van het behoud van de OZB. Het is een directe belasting tussen
burgers en hun direct gekozen bestuur in hun gemeente. Deze belasting verleent
de gemeente autonomie en verleent wethouders van financiën een eigen
smoel. Dat is belangrijk. Als het gaat over de afstand tussen burger en bestuur,
is de OZB een bindmiddel. De heer Zalm heeft gezegd dat het een irritante
belasting is. Irritatie duidt echter op een relatie en dat is juist heel erg
belangrijk. Het is ook goed dat de WOZ in handen van de gemeenten is.Een ander knelpunt dat ik wil noemen, betreft de uitvoering bij bijzondere
objecten. De samenwerking tussen gemeenten en het aanleveren door gemeenten
aan het datacentrum komen nog maar moeilijk op gang. Doordat de gemeenten
toch nog traag zijn met het aanleveren van die gegevens komt het goed functioneren
van het datacentrum in gevaar. Er is op dit moment ook sprake van een wildgroei
aan taxatiewijzers. De uniformering hiervan is heel erg belangrijk. Ik denk
dat wij de staatssecretaris aan onze zijde zouden kunnen vinden voor het professionaliseren
van het WOZ-datacenter. Dat betekent dat de gemeenten echter over de brug
moeten komen. Wij willen dit niet verplichten om daarmee niet de autonomie
van gemeenten aan te tasten. Ik stel de staatssecretaris voor, dit echt in
het overleg met de gemeenten en de VNG mee te nemen en aan te
dringen op een push voor de professionalisering van het datacenter. Dat kan
echt alleen maar als gemeenten hun gegevens aanleveren. Samenwerking is broodnodig.
Wanneer die niet voldoende wordt gestimuleerd, kost dat burgers geld. Dat
is het directe gevolg.Het derde punt in de uitvoeringsproblematiek betreft de pilot, die helemaal
niet zo gemakkelijk verloopt. Het bijzondere van die pilot is dat zij gericht
is op twee punten, namelijk de jaarlijkse herwaardering en het traject van
bezwaar- en beroepsschriften. Die twee onderzoeksdoelen zijn nu van elkaar
losgekoppeld, terwijl het heel belangrijk is dat zij in samenhang worden bekeken.
Door deze opzet meen ik dat de staatssecretaris een weg afsnijdt, namelijk
die van de innovatie.Er zijn ook andere pilots op eigen initiatief, bijvoorbeeld van de gemeente
Den Haag. Is de staatssecretaris daarvan op de hoogte en hoe kijkt hij daar
tegenaan? Ik ben echt benieuwd naar de voortgang bij die pilots.Tot slot kom ik bij de Waarderingskamer, waarvan de rol drastisch zal
veranderen wanneer er sprake zal zijn van een jaarlijkse taxatie. In de aanloopjaren
werkt men volgens een vastgestelde instructie ten aanzien van het toezicht,
maar bij een hogere frequentie van de waardering is die rol niet meer zo relevant.
Dan gaan de gemeenten immers jaarlijks zelf die taxaties verrichten en behandelen.
Over een andere rol van de Waarderingskamer hebben wij de staatssecretaris
niet gehoord. Dat vind ik wel belangrijk. De PvdA is van mening dat de rol
van de Waarderingskamer echt anders moet worden, en dat dit orgaan van toetser
kwaliteitsbewaker moet worden. Die rol zou nu alvast vorm kunnen krijgen door
de Waarderingskamer nu een rol te laten spelen in de definiëring van
modelmatige waardebepaling, door zorg te dragen voor de ontwikkeling van een
keurmerk en voor nieuwe en lichtere vormen van een veranderend toezicht, naast
een regisserende en coachende rol. De PvdA-fractie verwacht dat er een behoorlijke
besparing uit kan voortvloeien wanneer de minister de nieuwe Waarderingskamer
op die manier zou vormgeven. Wij zijn blij met de wet en met de voorstellen, maar wij hebben toch nog
enkele stevige vragen, zowel over de wet als over de uitvoering daarvan. Innovatie
is belangrijk. De WOZ-wereld is een grote groep van mensen uit de Waarderingskamer,
van de VNG en van gemeenten, allen met hun eigen belangen en hun eigen territoir.
Als men daar niet overheen gaat, blijft de oude stammenstrijd bestaan en krijgt
innovatie geen kans. Die stammenstrijd moet echt worden doorbroken. Hoe denkt
de staatssecretaris daaraan iets te doen en daarin nieuwe stappen te zetten?
Anders komt dit niet op gang.Zo dadelijk hebben wij een algemeen overleg over het programma Andere
Overheid. Daarbij gaat het er ook om dat het anders moet binnen de overheid.
Dit is een voortreffelijk voorbeeld van wat anders kan binnen de overheid.
Waarom is het programma Andere Overheid niet gelinkt aan dit soort grote uitvoeringstrajecten
van wetswijzigingen? Dat zou een heel praktische invulling zijn van de andere
overheid.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Mevrouw Fierens zegt nu dat het anders moet binnen de overheid. Eerder
sprak zij met betrekking tot de WOZ-waardering van irritatie. Dat duidt op
relatie. Ik weet niet hoe zij haar relaties vormgeeft, maar bij irritaties
gaat het op de lange duur fout. Is zij het niet met mij eens dat deze voorstellen
juist de burger tot belanghebbende maken bij een correcte waardering waarvan
hij ook voordeel kan hebben, terwijl hij nu alleen maar belanghebbend is vanwege
het feit dat hij er belasting over moet betalen? Blijft het amendement van
mevrouw Fierens niet uitgaan van strijd over die waardering?Mevrouw Fierens (PvdA):U geeft precies aan wat ik bedoel te zeggen. Er is sprake van een dialoog
in het geval van een relatie tussen een burger en een bestuurder. De burger
is namelijk vaak belanghebbende. Dat wil echter niet altijd zeggen dat hij
op zijn wenken wordt bediend, al is dat vaak wel het geval. Bestuurders doen
er verstandig aan naar "hun" burgers te luisteren, maar zij moeten ook knopen
doorhakken en in dit geval tevens huizen taxeren en daaraan een waarde geven.
Die waarde wordt nu dus breder. Daarover kan de burger geïrriteerd zijn,
omdat hij van mening is dat het huis niet goed getaxeerd is. Het is mogelijk
daartegen een bezwaar- en beroepsschrift in te dienen. Dat alles is logisch,
maar het laatste moeten wij niet volledig uit de hand laten lopen. Dat is
naar mijn mening ook logisch. Ik begrijp uw vraag daarom niet goed.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Mevrouw Fierens zegt dat de gebruikswaarde van de WOZ-taxatie breder wordt,
maar haar amendement gaat nog steeds uit van het belang van de overheid voor
de belastingvoet. De wijzigingen hebben echter juist ten doel dat die belangen
breder worden en dat de burger ook een ander belang heeft, namelijk een voordeelbelang.
Het amendement van mevrouw Fierens bevestigt naar mijn idee dus het huidige
beleid en ik kan mij voorstellen dat zij wil onderstrepen dat dit belang breder
moet zijn.Mevrouw Fierens (PvdA):Het belang wordt breder, maar daarvan is nu geen sprake. U heeft dus gelijk
als u zegt dat het amendement is toegespitst op de waardebepaling voor onder
andere de OZB.De heer Van Beek (VVD):Mijnheer de voorzitter. De fractie van de VVD is tevreden met de aanpak
van de regering die leidt tot de voorstellen die nu voor ons liggen. In de
nota naar aanleiding van het verslag is uitvoerig ingegaan op de opmerkingen
en suggesties van onze fractie. Ik dank de staatssecretaris en zijn staf voor
de beantwoording.De fractie van de VVD steunt de concrete maatregelen die worden voorgesteld
en die moeten leiden tot het beter functioneren van de WOZ. De beoogde kostenbesparing
uit het hoofdlijnenakkoord komt in zicht, al is de verdeling daarvan enigszins
anders dan in het akkoord is voorzien. Het maatschappelijk voordeel blijft,
maar de staatssecretaris houdt er op rijksniveau minder aan over dan in het
hoofdlijnenakkoord was voorzien. Dat is tussentijds in de begroting gladgestreken.Met deze voorstellen wordt het langer gewenste uitgangspunt langzaam maar
zeker haalbaar, namelijk dat de taxatiewaarde van de WOZ een
brede toepassingsmogelijkheid zal krijgen. Daarbij is het niet alleen van
belang dat de waarde zo laag mogelijk wordt getaxeerd, maar wordt het vooral
ook voor de burger van belang dat de kwaliteit van de taxatie zo goed mogelijk
is en dat die de werkelijke waarde in het economisch verkeer zoveel mogelijk
benaderd. Dat uitgangspunt stelt ons tevreden, omdat daarmee de WOZ en de
daaraan gekoppelde belastingaanslagen niet alleen iets naars voor de mensen
oproepen, maar in dit geval ook iets positiefs met zich meebrengen. Een aantal
andere taxaties kan wellicht worden voorkomen door gebruik te maken van de
gegevens die hier beschikbaar zijn.De fractie van de VVD wil naar een situatie waarin het voor bijvoorbeeld
de OZB niet meer noodzakelijk is bezwaar- en beroepsprocedures te starten.
Bij de OZB gaat het om twee variabelen, namelijk de tarieven die door de gemeenteraad
zijn vastgesteld, en de WOZ-waarde. Het enige verschil in opvatting zou de
waardebepaling in het kader van de WOZ kunnen zijn, maar door de jaarlijkse
taxaties en de kwaliteitsslag die hier de komende jaren nog moet worden gemaakt,
moeten de werkelijke waarde vanuit de WOZ en de verwachtingswaarde van de
betrokken eigenaar veel dichter bij elkaar komen. Met het afschaffen van de
OZB voor gebruikers vervalt nogmaals een aanzienlijk aantal aanslagen en daarmee
de mogelijkheid voor bezwaar- en beroepsprocedures. Uiteindelijk is de VVD-fractie
op zoek naar een doelmatiger waardebepaling, minder regels, meer efficiency
en daardoor minder perceptiekosten.Wij vragen aandacht voor de nieuwe ontwikkelingen op het gebied van modelmatige
taxaties. Wij zien vele nieuwe mogelijkheden in de toepassing van computersimulatiemodellen.
Er zal nu een grote stap voorwaarts moeten worden gezet en wij vragen de regering,
vooral vernieuwingen en experimenten mogelijk te maken en nieuwe ontwikkelingen
de kans te geven, zich te bewijzen. Is er uiteindelijk opnieuw een wetswijziging
nodig, dan is dat voor ons bespreekbaar, maar wees vooral uitdagend, want
dit probleem vraagt om slimme oplossingen die in deze tijd passen. Buitengewoon positief vinden wij de instelling van een waarderingskader
en een aantal rapporten, zoals het rapport over de doelmatigheid van de WOZ,
maar ook het rapport van de taxatiebranche Brede maatschappelijke waarde van
de wet WOZ. Partijen lijken zich samen te kunnen richten op doelstellingen
zonder dat zij het op alle details met elkaar eens zijn geworden. Maar ook
uit de particuliere sector komen uitgewerkte ideeën naar voren; ik denk
hierbij aan de Vereniging van WOZ-gedupeerden. Zonder nu een uitspraak te
doen over alle details, moet ik zeggen dat vooral de botsing van ideeën
nuttig is voor nieuwe keuzes voor de toekomst.Ten slotte zijn er ook hoopvolle ontwikkelingen in gemeenten en bij samenwerkingsverbanden
van gemeenten. Ik heb bijvoorbeeld met belangstelling stukken uit de gemeente
Dordrecht bestudeerd en ik constateer dat er interessante resultaten zijn
bij de ontwikkeling van een modelmatige waardebepaling. Ik vraag het kabinet,
alle betrokkenen vooral uit te dagen, maar zonder op voorhand al een aantal
keuzes te maken. Stimuleer de creativiteit en de uitwisseling van nieuwe gedachten.
Ik wijk hiermee dus af van de opstelling van mevrouw Fierens; ik wil juist
proberen om de creativiteit over de volle breedte te stimuleren en pas daarna
wil ik een discussie aangaan over certificering of over beperking van mogelijkheden.
Eerst creativiteit, eerst goede oplossingen, eerst de slimmerds goed uitdagen.Mevrouw Fierens (PvdA):Hoe lang denkt u dat dit zal duren? Op zichzelf is "laat duizend bloemen
bloeien" altijd een prachtig uitgangspunt, maar dat kost op dit moment veel
geld en zolang het duurt, kost het ook burgers geld, want er is nog geen goede
specifieke waardering. Het is dus mooi dat bedrijven er goed aan verdienen,
maar ik heb liever dat burgers er beter van worden.De heer Van Beek (VVD):Dat laatste is zeker van groot belang en het aardige van dit wetsvoorstel
is dat er termijnen aangegeven worden. Er wordt nu nog een keer getaxeerd
voor de volle periode, over twee jaar zal het voor twee jaar zijn en in 2007
moet het jaarlijks gebeuren. De tijdslimiet voor oplossingen is dus al aangegeven.Mevrouw Fierens (PvdA):Dus u denkt dat over een jaar een motie van mij over goede pakketten een
goed idee zou zijn?De heer Van Beek (VVD):Ik denk dat wij over uw wensen op het gebied van een keurmerk na 2007
een discussie zouden moeten voeren, want tot dat moment zou ik elke beperking
willen voorkomen. Ik vraag de staatssecretaris, de partijen uit te dagen om
zoveel mogelijk goede, slimme oplossingen te genereren.Mevrouw Fierens (PvdA):Op dit moment komen die goede voorstellen vooral neer op het behoud van
eigen territoor, gekibbel en veel energieverlies.De heer Van Beek (VVD):Maar het valt mij ook op dat partijen het eens zijn over de grondgedachte
dat wij moeten komen tot jaarlijkse taxaties, modelmatig en ook voor anderen
bruikbaar. Ik heb dus de indruk dat er voldoende uitdagingen zijn, al realiseer
ik me best dat men ook altijd bestaande belangen zal willen behartigen. Maar
een van de voorstellen is bijvoorbeeld het verbeteren van de samenwerking
tussen gemeenten. Dat geeft ook een impuls voor oplossingen.Wij zijn blij dat het probleem van de stacaravans in het voorstel is behandeld
en opgelost. Het probleem, ontstaan na gerechtelijke uitspraken, heeft nogal
wat onrust opgeroepen.Het zal niet de laatste keer zijn dat wij spreken over de WOZ. Toch hebben
wij het gevoel dat de tijd rijp is om te komen tot een doelmatige aanpak,
die leidt tot minder bezwaar- en beroepschriften en een bredere toepasbaarheid
van de opgebouwde gegevensbestanden. Per saldo is dat een stap in de richting
van beter en goedkoper. In modern jargon is dat een win-winsituatie.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Staatssecretaris Wijn:Mijnheer de voorzitter. Ik spreek allereerst mijn erkentelijkheid uit
voor de inbreng van alle afgevaardigden. De heer Van Beek zei
dat zijn fractie tevreden is, mevrouw De Pater bewaart waarschijnlijk haar
kwalificatie voor de tweede termijn en mevrouw Fierens was zelfs dolenthousiast.
Zo horen wij dat graag! Ik stel het ook op prijs dat de heer Van Beek de ambtelijke
staf nadrukkelijk bij zijn erkentelijkheid heeft betrokken. Ik deel dat met
hem.Het is inderdaad een wetsvoorstel dat wat technisch lijkt en dat voor
burgers behoorlijk belangrijk is. Bij de Wet WOZ gaat het om de waardering
wat een huis waard is. Dat heeft een aantal consequenties. Die waardering
bepaalt het eigenwoningforfait, een bijtelling in de belastingen voor het
eigen huis waardoor de hypotheekrenteaftrek wordt beperkt. De waardering bepaalt
de waarde voor de onroerendezaakbelasting, de gemeentelijke belastingen die
men betaalt. Hoe hoger een huis gewaardeerd wordt, hoe meer belasting men
betaalt. De waardering bepaalt ook de waterschapslasten. Het is dus van groot
belang dat de waardering van een huis een eerlijke waardering is. Die waardering
moet passen bij de vraag wat je huis zou opleveren als je het morgen zou verkopen.
Dat is een eerlijke, faire manier om je huis te waarderen. Dan zal dit voor
burgers, die zich overigens vaak ergeren aan elke vorm van belasting, een
teken zijn dat dit een eerlijke realistische belasting is.Het doet mij deugd dat de Kamer zo naar dit wetsvoorstel heeft gekeken.
Met deze wet zorgen wij ervoor dat gemeenten onderling veel beter kunnen samenwerken.
Het gaat niet alleen om huizen, maar ook over de waardering van zwembaden
of van elektriciteitscentrales. Gemeenten moeten van elkaar kunnen leren hoe
je de waarde van dergelijke zaken bepaalt. Verder is het van belang dat er
straks meer modelmatig kan worden gewerkt, bijvoorbeeld via computerprogramma's.
Als je weet dat bepaalde huizen in een postcodegebied voor een bepaalde prijs
zijn verkocht, kun je daaruit conclusies trekken. Er hoeft dan geen mannetje
langs te gaan om te taxeren. Bovendien gaan we in de richting van een jaarlijkse
waardering, wat op dit moment nog eens per vier jaar gebeurt. In het laatste
geval krijg je heel grote schokken, waar mensen van schrikken, wat weer sneller
tot een gang naar de rechter leidt. Als je die taxatie jaarlijks geleidelijk
laat meebewegen met de markt voor onroerend goed, zullen ook burgers dat plezierig
vinden.Wij zetten hiermee een aantal eerste stappen. Terecht zei één
van de Kamerleden dat dit een vorm van dynamische wetgeving is. Je kunt wetten
heel statisch eens in de zoveel tijd aanpassen, maar je kunt ook de gelegenheid
aangrijpen om een stapje te zetten en de wet mee te laten evolueren. Mevrouw
De Pater vroeg of dat wel goed gebeurt, omdat in artikel 2 staat dat dit alleen
mag worden gebruikt door overheden, terwijl we op termijn toe willen naar
een breder gebruik. Dit kan bij overheidssectoren worden toegepast, waarbij
ik denk aan planschadebeoordelingen en het opzetten van een authentieke gebouwenregistratie.
Verder wil minister Dekker van VROM het woningwaarderingsstelsel in het kader
van het nieuwe huurbeleid baseren op de WOZ-waarde. Ook zijn we in overleg
met gemeenten en waterschappen om te zien, hoe het nog breder kan worden aangepakt.
Ik kan mij voorstellen dat banken overgaan tot het verstrekken van een hypotheek
wanneer akkoord is gegaan met een bepaalde WOZ-waarde. Verder kan ik mij voorstellen
dat verzekeringsmaatschappijen in geval van brand de WOZ-waarde gebruiken
om te bepalen hoe groot de geleden schade is.We gaan dit soort dingen nog precies in kaart brengen. Daar zit één
belangrijk probleem bij, namelijk de bescherming van persoonsgegevens. De
overheid stelt de waarde van de huizen vast, wat privacygevoelig is, want
misschien willen mensen helemaal niet dat anderen de waarde van hun huis in
de ogen van de overheid weten. Op het moment dat het overleg daarover is afgerond –
ik denk dat we daar wel uit zullen komen – komen we met een nieuw wetsvoorstel,
waarin zo nodig artikel 2 zal worden aangepast. Ik heb overigens wel respect
voor het juridisch vernuft van mevrouw De Pater!Ik ben het eens met mevrouw Fierens dat het WOZ-datacentrum van groot
belang is voor de verdere professionalisering bij gemeenten, aangezien het
een soort samenwerkingsverband is. Het initiatief hiervoor ligt bij de Vereniging
van Nederlandse Gemeenten, en meedoen gebeurt op basis van vrijwilligheid.
Wij kunnen daarvoor eventueel bij AMvB regels stellen, maar het spanningsveld
is zichtbaar. Mevrouw Fierens wijst terecht op de autonomie van gemeenten.
Toch bepaalt deze Kamer op landelijk niveau hoe gemeenten dat moeten invullen.
In dat spanningsveld wil ik het op dit moment houden op die vrijwilligheid.
In het overleg met de VNG zal ik aangeven dat dit zeer serieus moet worden
genomen, en dat alle gemeenten daaraan mee moeten doen.Mevrouw Fierens (PvdA):Ik deel die opvatting, want je moet niet snel met verplichtingen komen.
Ik heb u gevraagd of u dit wilt aankaarten in het overleg met de VNG, om een
stimulans te geven aan de gemeenten om daaraan serieuzer mee te werken. Immers,
hoe langer het duurt, hoe meer het de burgers kost.Staatssecretaris Wijn:Ik zal dit zeker naar voren brengen. Wij bepalen hier de kosten van de
waardering van de onroerende zaken. Een gemeente heeft er zelf voordeel van
als zij dat voor minder doet dan het forfaitaire plafond. Maar voor het verkrijgen
van een individueel voordeel moet het wel gezamenlijk gedaan worden. Het is
eigenlijk een soort Wet werk en bijstand avant la lettre!Een aantal sprekers is ingegaan op de modelmatige waardering via computerprogramma's
op basis waarvan de WOZ-waardering wordt bepaald voor categorieën gelijksoortige
huizen. Wij hebben de bevoegdheid om via ministeriële regelingen nadere
eisen te stellen aan de waardering op basis van een modelmatige waardering.
De Waarderingskamer heeft ook een waarderingsinstructie en een verdere uitwerking
daarvan opgesteld, waarin bijvoorbeeld staat wat wel en wat niet vergeleken
mag worden. Ik zie op dit moment nog geen aanleiding om nieuwe regels te stellen,
maar wij zullen dat goed in de gaten houden. Als extra regels nodig zijn,
zullen wij daartoe overgaan, maar hoe minder regels, hoe beter.De computermodellen worden in overleg met softwareleveranciers opgesteld.
Ik zal de Waarderingskamer informeel vragen of, indien nodig, explicieter
kan worden aangegeven welke eisen aan de computerprogramma's worden gesteld
zodat ook de makers ervan daar rekening mee kunnen houden.Op basis van de nieuwe wijze van werken zullen de administratieve lasten
daadwerkelijk kunnen dalen en dat is van groot belang. De heer Van Beek heeft
terecht gewezen op de daling van het aantal bezwaar- en beroepsprocedures.
Mevrouw De Pater vraagt zich af of mijn inschatting van de administratieve
lasten niet te optimistisch is. Ik vind de 1 mln en een afname van 5% beroeps-
en bezwaarschriften niet zo optimistisch, maar wellicht is zij minder enthousiast
dan ik. Ik vermoed dat wij een eind kunnen komen.Het gaat niet alleen om kostenvermindering voor burgers, maar ook voor
gemeenten, het Rijk en de waterschappen. De opbrengst schatten wij in op 10
mln. De heer Van Beek heeft terecht gewezen op het foutje in het Hoofdlijnenakkoord.
Wij hebben dat netjes opgelost. Daarmee geef ik meteen antwoord op de vraag
naar de kostenverdeling bij afschaffing van het OZB-gebruikersdeel. Mevrouw
De Pater ging bij het door haar genoemde percentage voor de opbrengst van
de afschaffing van het OZB-gebruikersdeel wel wat te kort door de bocht. Gemeenten
hoeven straks geen WOZ-beschikking meer aan de huurders te sturen en dat scheelt
papier en enveloppen. Dat extra voordeeltje geef ik niet weg ten koste van
de belastingbetaler op rijksniveau.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Ik ben absoluut niet te kort door de bocht gegaan, want de huurder krijgt
nog ieder jaar een enveloppe van de gemeente over de afvalstoffenheffing enz.
De WOZ ontvalt gedeeltelijk, maar de overige zaken niet.Staatssecretaris Wijn:Ik denk dat hier duidelijk iemand spreekt die heel lang op gemeentelijk
niveau bestuurder is geweest. Ik ben echter ingehuurd door de Kamer om de
belangen van het Rijk te behartigen. Er is hier sprake van een tegenstelling
in belangen tussen gemeenten en Rijk. Ik heb aangegeven dat ik dat tot nu
toe op een eerlijke wijze heb gedaan. Ik heb met een concreet voorbeeld onderbouwd
dat ik het ook eerlijk wil doen. Ik ga hier niet een onderhandeling voeren
die wij nog met gemeenten moeten voeren. Wij hebben ook mensen die heel veel
inkomstenbelasting betalen. Als die inkomstenbelasting wat omlaag kan doordat
ik op Rijksniveau kosten bespaar, zorg ik daar graag voor.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Nu gaat de staatssecretaris te kort door de bocht. Het gaat mij er niet
om nu de belangen van één van de belanghebbers op dit moment
uit te onderhandelen. Het gaat mij erom die in perspectief te zetten, zoals
u de voordelen van deze wijzigingen ook in perspectief heeft gezet.Staatssecretaris Wijn:Daar kan ik het alleen maar mee eens zijn.Een van de voordelen hiervan is dat als die bepaling van de waarde van
onroerende zaken op een andere manier geschiedt, er minder beroeps- en bezwaarschriften
komen. Mevrouw Fierens heeft gezegd: zorg er nu voor dat niet iedereen voor
een klein bedragje naar de rechter gaat. Ik vindt de gedachte die achter het
amendement zit – zorg dat mensen niet te snel naar de rechter kunnen
gaan – geen gekke gedachte. Ik vind dat zelfs een goede gedachte. Je
kunt dan wel zeggen dat de rechtsbescherming daardoor wat wordt aangetast,
maar ik vind het niet zo gek om te zeggen dat er sprake moet zijn van een
goede balans. Niet iedereen moet voor een tientje naar de rechter kunnen.
Tegelijkertijd vind ik het amendement iets hebben van grote stappen snel thuis.
Mevrouw Fierens zegt dat als het minder dan 10% afwijkt, men niet naar de
rechter mag, maar als het erboven zit wel. Stel dat iemand een huis van 1
mln euro heeft – dat zijn meestal mensen die niets te klagen hebben –
dan gaat het wel om een afwijking van € 100.000. Als iemand een
huis heeft van € 100.000, gaat het om een afwijking van € 10.000.
Dat is een klein bedrag, maar het past dan wel bij het budget van zo iemand
om wel naar de rechter te mogen. Dan zou men om € 10.000 dus wel
naar de rechter mogen, maar om € 100.000 niet. Dat vind ik een lastige
en dat vind ik ook niet fair tegenover mensen die een wat groter huis hebben.
Je komt dan al snel aan de grenzen van bijvoorbeeld artikel 6 van het Europees
Verdrag voor de rechten van de mens, die zegt dat iedereen op gelijke wijze
toegang tot de rechter moet hebben.Ik vind het percentage dat in het amendement wordt genoemd wat aan de
hoge kant. Bovendien wordt er niet gekeken naar het absolute bedrag. Dat zijn
toch twee elementen, waar mevrouw Fierens nader haar gedachte over zou kunnen
laten gaan. Elke grens is in zekere zin arbitrair, maar ik zou mij kunnen
voorstellen dat zij aanhaakt bij andere gedachtewerelden. Er is nu bijvoorbeeld
een verbouwingsregeling, waar een bepaald percentage in staat. Misschien dat
zij, als zij er nog wat over nadenkt, tot een wat geobjectiveerder percentage
kan komen, zodat wij het beter uit kunnen leggen aan de bevolking. Ik wil
de strekking van het amendement onderschrijven, maar over de concrete vormgeving
zou ik nog wel nader van gedachten willen wisselen.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):U vindt 10% iets te veel. Vervolgens zei u dat ieder percentage arbitrair
is, maar u vraagt toch om een wat geobjectiveerder percentage. Volgens mij
is ieder percentage willekeurig en arbitrair.Staatssecretaris Wijn:Dat denk ik niet. Ik heb net een hint gegeven in welke richting mevrouw
Fierens het zou kunnen zoeken. Ik vind het recht van amendement van de Kamer
echter dusdanig belangrijk dat ik het op deze manier gezegd wil hebben. Als
de Kamer 10% namelijk niet arbitrair vindt en als het amendement wordt aangenomen,
is het gewoon 10%. Dat is het grondwettelijk recht van de Kamer.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):U zei net zelf al dat de vraag is of je voor sommige burgers drempels
mag opleggen voor de toegang tot de rechter. Ieder percentage is een drempel.Staatssecretaris Wijn:Ja, ieder percentage is een drempel, maar niet ieder percentage is arbitrair.
Ik heb dat overigens genuanceerd door te zeggen dat in zekere zin elk percentage
arbitrair is, maar dat er in de wet effectievere aanknopingspunten te vinden
zijn.De heer Van Beek (VVD):Ik heb hetzelfde probleem als de staatssecretaris. Ik heb wel enige sympathie
voor het amendement, want ik steun het doel. De vraag is alleen of de uitwerking
passend is. Bij taxaties over een periode van vier jaar met een waardestijging
van 30, 40 of 50% kan ik mij een percentage van 10 wel voorstellen.
Bij een jaarlijkse taxatie komt dat percentage van 10 in een heel ander daglicht
te staan. Overigens heb ik het gevoel dat het geen drempel is. Het wordt mensen
niet verboden om een juridische procedure te starten. Als blijkt – daarvoor
moet die hertaxatie hebben plaatsgevonden – dat de afwijking minder
dan 10% is, dan stopt de procedure. Daarmee is er in wezen al een uitspraak
gedaan, maar daarmee heeft ook de generatie van de kosten al plaatsgevonden.
Dan heb je niet bereikt wat je wilde bereiken. Ik vraag mij dus af of dit
amendement wel oplevert wat wij allemaal willen.Staatssecretaris Wijn:Ik begrijp wel wat u zegt, maar tegelijkertijd is het een psychologische
drempel. Je zegt tegen een burger dat hij niet moet gaan zeuren om een klein
beetje. U hebt natuurlijk wel gelijk. Om vast te stellen of dit een bagatelprocedure
zou zijn, heb je dat wel nodig. Wij zijn nu het gebruik van waardeklassen
aan het onderzoeken, bijvoorbeeld 100.000 tot 120.000 en 120.000 tot 140.000.
Als je met waardeklassen werkt, kun je zeggen dat het geen bagatelprocedure
is als je in een andere waardeklasse terechtkomt. Dan kun je in de breedte
van die waardeklassen de proportionaliteit meenemen. Die waardeklasse staat
er nu echter niet in. Daarom kan ik de gedachtelijn van mevrouw Fierens nu
wel onderschrijven, maar ik behoud mij het recht voor om daar nog eens naar
te kijken bij een volgende wetgevingstranche wanneer wij met waardeklassen
gaan werken. Dan komt het misschien in een heel andere verhouding te staan.Mevrouw Fierens (PvdA):Ik ben blij met de reactie van de staatssecretaris. Er leeft een behoorlijke
behoefte om nu wat te doen. U zei dat u die 10% erg ruimhartig vond. Dat vond
u sneu voor mensen met dure huizen. Daar hebben wij wat minder snel last van,
maar vooruit. Ik heb gisteravond nog wat overlegd met collega's en ik heb
wat rond gebeld. Op dit moment is 10% gangbaar in de taxatiewereld, maar je
zou ook kunnen denken aan een afwijking van 5%. Dan kom je uit op 11.000 en
een beetje als vaststaand bedrag. Wat vindt de staatssecretaris van dat voorstel?Staatssecretaris Wijn:Dat vind ik niet zo gek, want volgens mij sluit je dan ook aan bij de
grens voor de verbouwing van een huis. Als je huis door een verbouwing meer
waard wordt, dan moet er een nieuwe waardering komen als de waardestijging
de 5% overtreft. Daar hebben wij ook een soort bagatelbepaling. Voor een schuur
van € 3000 komen wij niet opnieuw langs, maar dat wordt anders als
het bedrag hoger wordt. Dit vind ik een heel aardige gedachtelijn.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):De redeneringen gaan nu uit elkaar lopen. Enerzijds wilt u toe naar waardeklassen.
In dat geval is de bepaling wat grover. Anderzijds wordt nu gesproken over
verfijning naar lagere percentages. Welke kant gaat het nu uit? Komt er een
exact bedrag voor de waardebepaling of gaat het om de ruimte?Staatssecretaris Wijn:Ik wil niet vervelend zijn, maar mevrouw De Pater lijkt niet helemaal
mee te gaan in de gedachtelijn van dynamische wetgeving. Bij artikel 2 heb
ik aangegeven dat die verandering er nog wel komt in de volgende fase van
deze wetgeving. De gedachtelijn van mevrouw Fierens kan ik goed onderschrijven.
In een volgende fase kan bij de waardeklasse daar eventueel nog eens naar
gekeken worden. Dat laat onverlet dat je nu ook al wat kunt doen. Het is een
amendement van mevrouw Fierens. Of zij daarin een verfijning wil aanbrengen,
wacht ik af. Als wij die gedachtelijn hadden gevolgd, hadden wij dat aspect
meteen in het wetsvoorstel ingebracht.Het aardige van dit technische wetsvoorstel is dat wij door overleg met
de gemeenten en de waterschappen het voorstel beetje bij beetje optimaliseren
en verbeteren in het belang van de burger.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Dat is precies het punt. Wij bespreken hier voortdurend technische punten,
terwijl mijn argument is dat er gekeken moet worden naar het belang dat de
burger zou kunnen hebben bij een juiste waardebepaling en wat hij daarmee
vervolgens zou kunnen doen. Ik blijf daarbij.U zegt dat het gevolg van het dynamische proces is dat wij al die technische
punten door moeten nemen. Naar mijn mening houdt dynamiek ook in dat er alvast
naar de toekomst gekeken moet worden. Wat is het einddoel?Staatssecretaris Wijn:Wat moet ik nou met zo'n interruptie? Als iemand denkt aan de toekomst
en zegt dat wij nu al stappen moeten zetten voor een betere toekomst dan is
dat naar mijn mening het kabinet! Ik beschouw de interruptie van mevrouw De
Pater als een ondersteuning van de door ons gezamenlijk ingezette lijn.De voorzitter:Omdat ik een tweede termijn wil voorkomen, sta ik toe dat er dieper op
dit punt wordt ingegaan.De heer Van Beek (VVD):Ik realiseer mij dat, voorzitter. Ook ik wil een tweede termijn voorkomen
met deze interruptie. Ik worstel met de formulering in het amendement. Ik
weet niet of de staatssecretaris de tekst van het amendement voor zich heeft.
Ik ga er daarbij van uit dat die 10% 5% wordt. Er staat bij 1. dat de rechter
de vastgestelde waarde handhaaft als de afwijking minder dan 5% is. Bij 2.
staat dat de rechter het beroep ongegrond verklaart als de waarde minder dan
5% afwijkt. In beide gevallen moet er dan toch gewoon een taxatie plaatsvinden?
Je kunt die beslissing immers pas nemen als de uitgaven al gedaan zijn?Staatssecretaris Wijn:Dat is zo. Het is een soort psychologische drempel. Er moet alsnog iets
dergelijks gebeuren. Ik heb niet paraat wat dit betekent voor degene die de
kosten van het proces draagt. Als een beroep ongegrond wordt verklaard, heeft
dit volgens mij effect op de proceskosten. Ik weet het niet zeker. Mocht het
anders zijn, dan kom ik daar schriftelijk op terug.De voorzitter:Het lijkt mij juist als de staatssecretaris ons daarover nader schriftelijk
informeert, omdat het precieze antwoord onderdeel uitmaakt van de wetsgeschiedenis.Staatssecretaris Wijn:Ik kom toe aan de beantwoording van enkele kleinere vragen. Is het bij
nieuwbouw wel de moeite waard, niet alleen de waarde van de grond in ogenschouw
te nemen, maar ook de waarde van de opstal? Het is zeker de moeite waard.
Tot voor kort waren er diverse ontwijkingsmogelijkheden. Daarin
is verandering gebracht. Het gaat overigens wel om geobjectiveerde stichtingskosten,
waarvan ook bij hypoteken gebruik wordt gemaakt. Ik heb geen signalen gekregen
dat dit op problemen stuit. Het gaat immers om algemene standaardkengetallen
in de bouwsector.Mevrouw Fierens (PvdA):Er komt straks een jaarlijkse taxatie en het pand is natuurlijk binnen
een jaar gebouwd. Is het dan nog steeds de moeite waard?Staatssecretaris Wijn:Ik kan dat niet zo goed overzien. Het wordt nu wel heel aantrekkelijk
om het huis begin januari en niet vlak voor de kerstdagen op te leveren. Staat
u mij toe er bij een volgend wetsvoorstel op terug te komen. Ik heb nu geen
enkele aanwijzing dat dit problemen geeft in de praktijk. Het sluit goed aan
bij de objectieve waarde van de onroerende zaken in wording op het moment
dat de WOZ-waarde wordt bepaald.Mevrouw Fierens (PvdA):Ik heb die aanwijzingen wel, vandaar ook mijn vraag. Bent u bereid, niet
te wachten tot de volgende tranche en al de komende dagen er eens naar te
kijken? Mijn suggestie is om met het oog op de dynamiek van de wet uit te
gaan van de grondwaarde.Staatssecretaris Wijn:Die handschoen pak ik op. Op 10 november spreek ik hierover met de
gemeenten en waterschappen en dan zal ik deze suggestie zeker agenderen.Er wordt momenteel gediscussieerd over de status van caravan als zijnde
een onroerende zaak in de sfeer van het civiel recht. Wat is roerend en wat
is onroerend? In de fiscaliteit proberen wij natuurlijk aan te sluiten bij
de civielrechtelijke classificatie. Het is echter een ingewikkelde materie
en het lijkt mij niet verstandig om tegen bezitters van stacaravans te zeggen
dat zij maar moeten wachten op uitspraken van de Hoge Raad. Van de heer Bolweg,
directeur van Recron, kreeg ik nog een aardige brief waarin staat dat men
op de goede weg is en dat samen met de ANWB wel een oplossing wordt gevonden.
Alleen als er een afzonderlijk recht op is gevestigd – dus een echte
eigendom, een echt erfpacht- of opstalrecht – is er sprake van een afzonderlijk
object dat als zodanig wordt gewaardeerd. Anders wordt het betrokken bij de
waardering van het totale recreatieterrein. In dat geval wordt de exploitatiewaarde
gehanteerd en dan zal men de facto uitkomen op de grondwaarde. De juridische
eigenaar krijgt dus wel een WOZ-beschikking omdat het natuurlijk een wat sterkere
positie is.Er is nog gevraagd naar de totale bezuiniging die wij willen bereiken
door de kosten te verlagen van de waardering van al die onroerende zaken.
Ik heb al gezegd dat deze door het regeerakkoord wat ongelukkig is verdeeld.
Met de gemeenten en de waterschappen is tot een nette oplossing gekomen. Ik
vind wel dat wij daarvoor wat weinig hebben teruggekregen. Er wordt niet con
amore gewerkt aan het omlaag brengen van het kostenforfait, het streven naar
het goedkoper maken voor de burger, het echt samenwerken en het samen stappen
zetten. Ik hoop dat het op 10 november wat beter gaat want wij hebben
te maken met bestuurlijke stroop. Ik weet dat de gemeenten vinden dat dit
kabinet het op een aantal punten niet goed doet. Dat is prima, maar met onderwerpen
zoals het inburgeringsbeleid en de trap op/trap af systematiek wordt deze
discussie af een toe een beetje vervuild. Ik heb het van mijn kanten echt
op alle constructieve manieren geprobeerd en ik heb dat ook aangegeven. Ik
verwacht echter wat meer een con amore-houding. Er mag wel een stapje verder
worden gezet. Er wordt nu een besparing van 10 mln euro bereikt maar er moet
een besparing van 60 mln euro behaald worden. Er kan nog veel meer gedaan
worden aan gemeentelijke samenwerking en aan de inverdieneffecten daarbij.
Bovendien kan veel meer gedaan worden aan een versimpeling van de waterschapsheffing,
aan waardeklasse, aan breder gebruik en aan uitwisseling van best practices
tussen gemeenten. Het proces verloopt wat traag. Er mag wel eens wat meer
over de eigen schutting worden gekeken. Ik begrijp het wel want op gemeentelijk
niveau zijn straks minder ambtenaren nodig. Er zijn straks gewoon minder mensen
nodig. Ik kan mij voorstellen dat op ambtelijk niveau wordt geaarzeld, maar
ik vind dat er nog genoeg andere taken door herschikking binnen gemeenten
kunnen worden vervuld.Ik ga nu een brief voorkomen. Ik heb beloofd om een brief te sturen over
de vraag van de heer Van Beek, maar ik veeg ik die toezegging weer van tafel.
Bij een ongegrond beroep is de burger zijn griffierecht kwijt. De proceskosten
van de overheid hoeft de burger alleen te vergoeden bij misbruik van procesrecht,
dus als de zaak bedonderd wordt. De proceskosten van de burger zelf is hij
bij een ongegrond beroep ook kwijt. De overheid hoeft in dat geval niets te
vergoeden. Het is dus wat meer dan een psychologische drempel.Ik heb hiermee ook antwoord gegeven op de vraag van de heer Van Beek naar
de overlegstructuren. Op de vraag van mevrouw De Pater over de ramingen heb
ik al geantwoord maar ik zal er nog even expliciet op ingaan. In de boeken
staan de ramingen die wij verwachten. Bijstellingen daarvan zijn in de begroting
terug te vinden. De huidige raming is de meest reële verwachting die
wij hebben.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Dat is de tweede keer dat de staatssecretaris langs het punt fietst want
mijn vraag is anders. Ik kan die raming lezen en dat is dus geen punt. De
staatssecretaris zei net dat hij de hoeder is van de belastingbetalende burger.
Als de waarde reëler wordt getaxeerd, betekent dat in veel gevallen dat
deze hoger komt te liggen omdat de economische waarde over het algemeen hoger
is dan waarvoor nu getaxeerd wordt. Dat betekent ook automatisch een verhoging
van het eigen woningforfait. Wat is de inschatting van de staatssecretaris
op dit punt? Hoeveel hoger zal de economische waarde, en dus de opbrengst
eigen woningforfait, uiteindelijk totaal blijken te zijn?Staatssecretaris Wijn:Het eigen woningforfait is een percentage van momenteel 0,85 maal de WOZ-waarde
van de woning. Dat percentage wordt elk jaar verhoogd met de gemiddelde huurstijging.
Eens in de vier jaar wordt dat gedeeld door de cumulatieve stijging van de
huizenprijs. Dat loopt natuurlijk uit elkaar, want de huren stijgen minder
dan de waarde van de huizen. Het kabinet gaat daar iets aan doen, want de
huren moeten ook een beetje mee stijgen met de onderliggende
waarde van de huizen. Dat is logisch. Nu is de peildatum T-2, waarbij voor
2005 de waarde wordt gebaseerd op 2003. Op termijn gaan wij toe naar T-1.
In de pilot gaan wij bezien hoe dit precies uitpakt. Een en ander zou dan
worden ingevoerd in 2008. In de berekening van de ramingen gaan wij uit van
de huizenprijs die het CPB voorspelt voor de komende jaren. Dat geldt overigens
ook voor de rente. Wij maken die ramingen met een computermodel en verwerken
in de ramingen de cijfers die het CPB geeft over de ontwikkeling van de huizenprijzen,
de hypotheekrente en de huurprijzen.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):U baseert de ramingen voor het eigenwoningforfait dus op de reële
huizenprijs die het CPB noemt?Staatssecretaris Wijn:Ja.Mevrouw Fierens (PvdA):Ik heb u een vraag gesteld over de Waarderingskamer en het keurmerk dat
daar bij hoort. Het gaat erom, de definiëring van de modelmatige waardebepaling
verder handen en voeten te geven. Ik heb u verzocht om met een voorstel te
komen. Dat hoeft niet nu, maar ik zou graag willen dat u dit verzoek honoreert.
Hoe gaat de nieuwe Waarderingskamer er uit zien? Volgens mij is daar een behoorlijke
besparing op te behalen. Ik wil dit zo graag, omdat ik vind dat de Waarderingskamer
van de toetsende rol naar de kwaliteitsrol moet, ook op het gebied van de
samenwerking. De Waarderingskamer kan daarin een belangrijke rol spelen. Dit
proces zou nu moeten worden ingezet. Wilt u dat doen en zo ja, hoe gaat dat
doen?Staatssecretaris Wijn:Ik heb misschien niet gezegd: dit is het antwoord op de vraag van mevrouw
Fierens. Maar ik heb wel aangegeven wat de rol is van de Waarderingskamer
op het gebied van de computerprogramma's waarmee de waardering wordt uitgevoerd.
De Waarderingskamer heeft al iets opgezet op het gebied van kwaliteit. Ik
zal de Waarderingskamer vragen of men de kwaliteitseisen nog extra kan verduidelijken.
De rol van de Waarderingskamer wordt meegenomen in het kader van het project
Andere Overheden, en dan met name in het cluster dat betrekking heeft op ZBO's.
Collega De Graaf zal de Waarderingskamer meenemen in de discussie rond de
zelfstandige bestuursorganen, omdat de Waarderingskamer zo'n zelfstandig bestuursorgaan
is.Mevrouw Fierens (PvdA):Ik vind het iets te dun. De Waarderingskamer is een gevestigd instituut,
een van de vele in die hele WOZ-wereld. Het lijkt mij goed om voor de Waarderingskamer
een fundamenteel andere benadering te kiezen, van toetser naar kwaliteitsbeheerder
en kwaliteitsstimulator. U geeft wel een paar dingen aan, maar ik vind het
wat dun en ik zou het wat dikker willen. Volgens mij valt er bovendien behoorlijk
op te besparen.Staatssecretaris Wijn:Ik spreek de mensen van de Waarderingskamer wel eens en ik zal vragen
wat zij ervan vinden. Ik zeg echter niet toe dat wij op twee borden gaan schaken.
Wij hebben één schaakbord, te weten het project van minister
De Graaf: Andere Overheid. Daarbinnen wordt gekeken naar organen die een overheidskarakter
hebben, maar zelfstandig zijn. De Waarderingskamer is zo'n orgaan. Ik vind
dat men al een ontwikkeling doormaakt waarbij men meer op kwaliteit stuurt
dan op vormen van toetsing. Ik moet u echter wel zeggen dat ik daarom nu niet
zelf een extra initiatief ga nemen om daar iets aan te doen. Ik zal het echter
wel ter sprake brengen.Mevrouw Fierens (PvdA):Minister De Graaf doet dat niet. Hij gaat niet naar de afzonderlijke ZBO's
kijken, maar naar de totaliteit van de ZBO's. Het zit dus niet in zijn programma.Staatssecretaris Wijn:Nee, maar hij kijkt naar de totaliteit van de ZBO's. Daar hoort ook de
Waarderingskamer bij. De vraag is wat de rol van ZBO's in het algemeen is.
Dat bepalen wij gedeeltelijk door de wet die wij hier hebben, want de Waarderingskamer
heeft een wettelijke verankering. Wij spreken natuurlijk ook mensen. Op een
gegeven moment ging het verhaal rond dat de gemeenten huizen te hoog zouden
waarderen, omdat zij dan lekker hoge OZB-opbrengsten zouden krijgen. Daarom
heb ik recentelijk nog op uw verzoek aan de Waarderingskamer gevraagd om daar
eens naar te kijken. Zien jullie dat ook? Dat was wel een kwalitatieve inschatting
van het proces. Zitten daar goede mensen op? Doet men dat redelijk? Ik vind
dat de Waarderingskamer die inzet al heeft om het kwalitatief duidelijker
te maken. Ik heb aangegeven hoe men dat voor de computermatige, de modelmatige
waardering ook wel op kwaliteit doet. U hebt uw punt gemaakt. Ik weet zeker
dat mensen van de Waarderingskamer dit horen of nalezen – dat maakt
het werk van de Dienst Verslag en Redactie ook weer des te leuker –
en daar wil ik het thans bij laten.De voorzitter:Is er behoefte aan een tweede termijn? Ik stel deze vraag heel nadrukkelijk.
Het betreft een buitengewoon belangrijk wetsvoorstel en ik zou niet willen
dat er achteraf wordt gezegd dat wij het door tijdgebrek erdoor hebben gejast.
Ik stel vast dat er geen behoefte is aan een tweede termijn.Staatssecretaris Wijn:Voorzitter. Dan mag ik misschien in formele zin de aanneming van het amendement-Fierens
ontraden. Mocht mevrouw Fierens haar amendement in de lijn van ons gesprek
willen wijzigen, dan laat ik de beoordeling over aan de Kamer. Mocht haar
gewijzigde amendement echt in mijn lijn komen te liggen, dan zou ik aanneming
misschien zelfs aanraden.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Voor de goede orde stel ik voor dat de staatssecretaris nog voor de stemmingen
schriftelijk reageert als er inderdaad een gewijzigd amendement Fierens wordt
ingediend. Op deze wijze hoeven wij de beraadslaging niet te heropenen.Ik stel tevens voor, over het wetsvoorstel op een nog nader te bepalen
tijdstip te stemmen.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt van 13.15 uur tot 14.00 uur geschorst.Voorzitter: WeisglasDe voorzitter:Ingekomen is een beschikking van de voorzitters van de Eerste en Tweede
Kamer der Staten-Generaal inzake aanwijzing van het lid Dezentjé
Hamming tot lid in de OVSE-Assemblee.Ik stel voor, deze beschikking voor kennisgeving aan te nemen.Daartoe wordt besloten.De voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20042005-781-791.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl