Voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Huisvestingswet (doorwerking ruimtelijk beleid) (25334)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1997-1998, pag. 5230-5268

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

15-04-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

nr. 70, pagina 5230-5268

07-04-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25334Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemmingen over vijf moties, ingediend bij het debat over Schiphol, te weten: - de motie-Rosenmöller over het ten onrechte vastgesteld zijn van het gebruiksplan 1998 (24786, nr. 19); - de motie-Van Gijzel over berekening van de Ke-contouren (24786, nr. 20); - de motie-Van Gijzel over een contra-expertise van de PKB Schiphol en omgeving (24786, nr. 21); en twee andere motiesPagina 5211-5212
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Regels inzake de telecommunicatie (Telecommunicatiewet) (25533), en over: - de motie-H.G.J. Kamp/Leers over onderbrenging van de OPTA als tijdelijke kamer bij de NMA (25533, nr. 63); - de motie-H.G.J. Kamp over ontheffing voor Internetverkeer van de aftapverplichting (25533, nr. 64); en vijf andere motiesPagina 5205-5209
Behandeling van: het verslag van een algemeen overleg inzake de millenniumproblematiek (25674, nr. 7)Pagina 5223-5228
Presentie en opening (dinsdag 7 april)Pagina 5199-5199
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 7 april 1998)Pagina 5199-5205
Voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de Vennootschapsbelasting 1969 en van enige andere belastingwetten in verband met de fiscale begeleiding van de overgang van vermogen onder algemene titel bij rechtspersonen op de voet van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek (25709)Pagina 5228-5230
Schriftelijke antwoorden van de staatssecretaris van Financiën op vragen, gesteld in de eerste termijn van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969 en van enige andere belastingwetten in verband met de fiscale begeleiding van de overgang van vermogen onder algemene titel bij rechtspersonen op de voet van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek (25709)Pagina 5270-5273
Voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Huisvestingswet (doorwerking ruimtelijk beleid) (25334)Pagina 5230-5268
Behandeling van: het verslag van een algemeen overleg over de verdieping van de Westerschelde (25187, nr. 10)Pagina 5213-5219
Stemmingen over twee moties, ingediend tijdens het debat over de nota Beleid historische luchtvaart, te weten: - de motie-Keur over het VFR vliegen (25207, nr. 4); - de motie-A. de Jong over luchtwaardigheidsonderzoek (25207, nr. 5).Pagina 5213-5213
Stemmingen over drie moties, ingediend bij de behandeling van de Integrale beleidsvisie over de toekomst van de luchtvaart in Nederland, te weten: - de motie-Reitsma over een studie naar aanvullende luchthavencapaciteit met het Markermeer als zoekgebied (24786, nr. 12); - de motie-Rosenmöller over heroverweging van het voorwaardelijk "ja" tegen de groei van de luchtvaart (24786, nr. 13); - de motie-Poppe over de onwenselijkheid om een keuze over de toekomst van de Nederlandse luchtvaartinfrastructuur in het regeerakkoord vast te leggen (24786, nr. 14)Pagina 5213-5213
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de bedrijfsorganisatie en enige andere wetten (25695), en over: - de motie-Bakker/Van Hoof over het democratisch tekort in de PBO (25695, nr. 20).Pagina 5209-5211
Stemmingen over twee moties, ingediend bij het debat over de Bijlmerramp, te weten: - de motie-Oedayraj Singh Varma over een begeleidingsteam (22861, nr. 20); - de motie-Van Gijzel c.s. over een uitgewerkt medisch onderzoeksprogramma en een centraal meld- en registratiepunt (22861, nr. 21).Pagina 5213-5213
Stemmingen over vier moties, ingediend bij het debat over jeugdzorg, te weten: - de motie-M.M. van der Burg c.s. over 50 plaatsen in de achtervanginstellingen (25619, nr. 7); - de motie-Van Vliet c.s. over het voor 10 april verstrekken van gegevens (25619, nr. 8); - de motie-Sipkes c.s. over een hardheidsclausule voor de ouderbijdrage (25619, nr. 9); en één andere motiePagina 5212-5212
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 7 april 1998)Pagina 5268-5269
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Aanpassing van de Wet vervoer binnenvaart aan richtlijn nr. 96/75/EG (liberalisering van de binnenvaart) (25412).Pagina 5211-5211
Stemming over een motie, ingediend bij een debat over kloneren, te weten: - de motie-Stellingwerf/M.B. Vos over het kloneren van dieren via kerntransplantatie (25835, nr. 3).Pagina 5212-5212
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 26 maart 1998 over de artikel 12-status van Den HaagPagina 5219-5223
Stemmingen over zeven moties, ingediend bij het debat over de Wet voorzieningen gehandicapten, te weten: - de motie-Marijnissen over het afschaffen van alle eigen bijdragen en betalingen (25847, nr. 3); - de motie-Marijnissen over de keuzemogelijkheid tussen collectief en individueel vervoer (25847, nr. 4); - de motie-Marijnissen over het zogenaamde primaat van verhuizing (25847, nr. 5); en vier andere motiesPagina 5212-5213

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 173 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging van de Huisvestingswet (doorwerking ruimtelijk
beleid) (25334).(Zie vergadering van 2 april 1998.)De algemene beraadslaging wordt hervat.De heer Gabor (CDA):Mijnheer de voorzitter! Ik ben zeer verheugd dat nu ook de minister van
Ruimtelijke Ordening in ons midden is, zodat zij de betogen kan horen en daar
straks op kan reageren.De CDA-fractie was en is zwaar teleurgesteld over de gang van zaken rond
dit wetsvoorstel. Keer op keer hebben wij getracht om een balans te vinden
tussen wat naar ons oordeel sociaal rechtvaardig is, dat wil zeggen dat mensen
moeten kunnen worden gehuisvest die geen dure huizen kunnen betalen, en het
liberale beginsel van de volstrekte vrijheid van huisvesting. Tot twee keer
toe hebben wij het kabinet gevraagd om in overleg met de VNG tot overeenstemming
te komen. Dit is naar ons oordeel volledig mislukt. De brief van de VNG van
31 maart getuigt daarvan. In die brief lees ik dat er eigenlijk een onwerkbare
en onwenselijke situatie wordt gecreëerd als dit wetsvoorstel wordt aangenomen.
In de brief staat: het is niet uit te leggen dat gemeenten
die op grond van ruimtelijke overwegingen vertrekoverschot moeten realiseren,
geen instrument krijgen om woningen met voorrang toe te wijzen aan de uit
het eigen gebied komende woningzoekenden. Op deze wijze zal de Huisvestingswet
geen toereikend instrumentarium bieden voor het uitvoeren van de diverse lokale
en regionale volkshuisvestingstaken. Dit staat eveneens in de brief.Nu het overleg tot niets heeft geleid, kan de CDA-fractie uit twee alternatieven
kiezen. Wij kunnen tegen het wetsvoorstel stemmen, maar we kunnen ook proberen
om het wetsvoorstel zwaar te amenderen. Na rijp beraad heeft de CDA-fractie
gekozen voor het laatste. Zoals gesteld, zouden we het op prijs gesteld hebben
als men een betere balans had kunnen vinden tussen sociaal rechtvaardig en
de liberale gedachte van vrije huisvesting. Op dat principiële punt is
het ontwerp gedurende het hele proces niet bijgesteld. Geen wonder dat gemeentebesturen
grote zorgen uiten en dat veelvuldig aan de Kamer laten weten. Het voorstel
is voor het CDA te liberaal en te weinig sociaal. Wij hechten eraan dat reële
huisvesting mogelijk is voor alle ingezetenen in de eigen gemeente. Wij wensen
ook niet mee te werken aan een oplossing waarbij met name jonge gezinnen,
meestal niet zo erg kapitaalkrachtig, uit hun woonomgeving moeten vertrekken
omdat het geliberaliseerde overheidsbeleid de gemeente de instrumenten uit
handen slaat om deze gezinnen behoorlijk te huisvesten.Voorzitter! Het door de regering gekozen uitgangspunt dat alleen bindingseisen
gesteld kunnen worden in gebieden met restrictief beleid – PKB-beleid,
contourenbeleid – is ons te eng. Derhalve vinden wij dat bredere mogelijkheden
aanwezig moeten zijn. In de stukken wordt verwezen naar een algemene maatregel
van bestuur waarin dat nader zal worden uitgewerkt, opdat ook een provinciale
invulling mogelijk is. Wij hebben inmiddels een brief van het kabinet ontvangen,
waarin een aantal gedachten rond de uitwerking van de algemene maatregel van
bestuur is ontvouwd.Voorzitter! Ik ben van de inhoud van de brief geschrokken. Mijn vraag
is dan ook of de formulering van de volledige tekst van de brief inderdaad
gedragen wordt door het kabinet. Ik verwijs naar pagina 2 van de brief, waar
ik een tekst heb aangetroffen die mij buitengewoon onaangenaam heeft verrast.
Daar staat namelijk het volgende: Duidelijk is dat het tegemoetkomen aan de
eigen woningbehoefte geen toereikende invulling is van het restrictief beleid.
Voor kernen in het landelijke gebied zal hier zelfs bij een uitwerking van
het bundelingsbeleid geen sprake van mogen zijn.Voorzitter! Een dergelijke tekst in een brief van een Nederlands kabinet
is voor de CDA-fractie volstrekt onaanvaardbaar. Ik nodig de aanwezige leden
van het kabinet dan ook uit om deze twee zinnen terug te nemen. Dit staat
op gespannen voet met een door de Kamer aangenomen motie van 19 maart. Daarin
wordt aan de regering het volgende verzoek gedaan, hetgeen door de aanname
van deze motie een wens van de Kamer is geworden: verzoekt de regering zowel
gedurende de looptijd van de Vinex als daarna bij de uitvoering van het restrictief
beleid ten aanzien van het Groene Hart, ruimte te geven aan de voor de eigen
behoefte noodzakelijke groei van de woningvoorraad en de werkgelegenheid.Graag ontvang ik van de beide bewindslieden een uitvoerig commentaar op
dit onderdeel.Voorzitter! Wij vinden het heel belangrijk dat een aantal verschillende
groeperingen die tot nu toe niet aan bindingseisen waren blootgesteld, ook
in de toekomst die mogelijkheid blijven houden. Ik denk met name aan de ernstig
invaliden en de langdurig werkzoekenden. Ik heb daarom een amendement op stuk
nr. 13 ingediend om die mogelijkheid te handhaven. Als je het bindingseisenbeleid
in meer gemeenten wilt voeren, zoals mijn fractie dat wil, is het nodig dat
we op dat terrein de huidige praktijk continueren.Voorzitter! Een overgangstermijn van zes maanden, zoals in het voorstel
gelanceerd, is voor mijn fractie te kort. Wij zullen dan ook de voorstellen
die zijn gedaan om dat op zijn minst op twaalf maanden te stellen, steunen.
Er doet zich een merkwaardig fenomeen voor. De contouren worden door het Rijk
vastgesteld. Vervolgens dienen deze contouren in bestemmingsplannen te worden
vastgesteld, nadat ze in de streekplannen zijn ingebracht. Hiertegen kunnen
de burgers van de gemeenten geen bezwaar aantekenen. Dat is nu eenmaal de
procedure van een PKB. Maar de gemeenten hebben bij de vaststelling van de
contouren van de PKB geen rol gespeeld. Mijn vraag aan het kabinet is –
ik heb die vraag ook gesteld bij het Vinex-debat – wat ik nu aan moet
met de inbreng van de burger. Waar is de burger in dit proces?Verder vraag ik mij af op welke wijze de bijzondere positie kan worden
veiliggesteld van een aantal gemeenten, met name grensgemeenten, op wiens
woningmarkt door het buitenland een grote druk wordt uitgeoefend. Deze vraag
hebben wij ook in de schriftelijke ronde gesteld, maar daar hebben wij geen
afdoende antwoord op gekregen.Voorzitter! Het amendement op stuk nr. 15, dat in de plaats van dat op
stuk nr. 12 kwam, is door mij vervangen door een aantal amendementen, omdat
ik dit praktischer vind dan een lang, moeilijk leesbaar amendement. Ik zal
dit kort toelichten.Het amendement op stuk nr. 26, dat in plaats van dat op stuk nr. 15 komt,
regelt dat ook de bufferzones, waarvan duidelijk is dat zij een restrictief
beleid impliceren, worden benoemd volgens de definities in het wetsvoorstel.
Dit lijkt mij een vrij reële aanpassing, ook gezien het feit dat de bufferzones
hetzelfde regime vertegenwoordigen als het contourenbeleid.De toelichting bij het amendement op stuk nr. 27 heb ik aangepast, zoals
onder meer mevrouw Van der Burg heeft gevraagd. Hieruit blijkt waarom de CDA-fractie
kiest voor een gedifferentieerde benadering van prijsklassen van woningen
waarop het beleid betrekking heeft. Wij hebben aansluiting gezocht bij bestaande
wetgeving, de BBS-grens, die naar ons oordeel rechtvaardig is. Daarop is immers
overheidsbeleid van toepassing, ook in de zin van subsidies. Dat is dan ook
de woningvoorraad waarover de overheid naar onze mening een zekere zeggenschap
moet hebben. Daarom komen wij uit op de huidige berekening, die overigens
is geïndexeerd op ƒ 252.000. In een wat eerdere fase van het debat
was dit door mevrouw Van der Burg op ƒ 225.000 gezet, maar dat was
een kleine vergissing.Vervolgens vinden wij dat in de restrictieve gebieden zonder meer een
veel hogere grens zou moeten gelden, namelijk ƒ 377.000.
Wij zijn nagegaan wat de gemiddelde prijzen in die gebieden zijn; de minister
heeft ons daar goede informatie over gegeven. Het lijkt een goede benadering
om daar de grens te leggen.Het amendement op stuk nr. 28 voorziet erin dat zonder tussenkomst van
de minister en gedeputeerde staten binnen de in de wetgeving gestelde grenzen
door de gemeenten autonoom maatwerk kan worden geleverd. Vandaar dat wij daaruit
allerlei goedkeuringsprocedures hebben weggelaten.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Voorzitter! De heer Gabor biedt volgens mij geen mogelijkheid om af te
wijken van de grens van ƒ 377.000. Klopt het dat het om één
vaste grens gaat voor heel Nederland?De heer Gabor (CDA):Ja.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Waarom kiest de heer Gabor daarvoor, terwijl het kabinet, na opmerkingen
van de PvdA, gelukkig enige flexibilisering heeft aangebracht in de maximumkoopprijs?De heer Gabor (CDA):Dat is een heldere vraag. Ook ik ben er gelukkig mee dat het kabinet in
het eigen voorstel tot een zekere differentiatie overgaat. Maar de wijze waarop
terzake besluitvorming tot stand komt, is redelijk ingewikkeld. Wij vinden
dat een omslachtige manier van procederen en daarom wilden wij helderheid
geven. Gezien de prijszetting in het land is ƒ 377.000 naar ons oordeel
redelijk, maar wij vinden een verhoging van dit bedrag bespreekbaar. Misschien
is dat de intentie van de opmerking van mevrouw Van der Burg. Het lijkt ons
in elk geval een heldere grens. Als die duidelijk is, kan het geheel sneller
en zonder tussenkomst worden geregeld. Wij vrezen dat dit onderdeel van het
voorstel van het kabinet tot een betrekkelijk bureaucratisch en ingewikkeld
stelsel zal leiden van goedkeuringen en beoordelingen achteraf, terwijl wij
helderheid en eenduidigheid willen geven. Dat is de intentie van de aanpak.
Als mevrouw Van der Burg mij dat zou voorstellen, ben ik bereid om eventueel
naar een wat hogere grens toe te groeien.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Ik kan mij voorstellen dat het de heer Gabor gaat om het verminderen van
de bureaucratie. Maar, de koopprijzen stijgen steeds.De heer Gabor (CDA):Het bedrag is geïndexeerd.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Het is geïndexeerd, maar groeit niet mee met de koopprijzen die overal
in het land sterker groeien dan de indexering.De heer Gabor (CDA):Ik zie het punt en wil daarover nadenken.Mevrouw Verbugt (VVD):Ik heb hier ook een vraag over. De heer Gabor zegt dat het voorstel van
het kabinet in een bureaucratisch ingewikkeld stelsel is vervlochten. Ik heb
het wetsvoorstel goed bestudeerd. Ik vond het redelijk helder. Als ik het
voorstel van de heer Gabor bekijk, blijkt dat hij zo ongeveer de halve woningmarkt
van Nederland wil reguleren, ook als er geen schaarste is. Ik ben er toch
bang voor dat zijn stelsel veel ingewikkelder en bureaucratischer is dan het
voorstel van de regering. Kan de heer Gabor mij uitleggen hoe hij zich dat
regelnetwerk voorstelt? Hoe denkt hij dat eenvoudiger, efficiënter en
met minder regels te doen dan het kabinet?De heer Gabor (CDA):Het lijdt geen twijfel dat mijn voorstel ertoe strekt in meer gebieden
de gemeenten de gelegenheid te bieden om via bindingseisen volkshuisvestingsbeleid
te voeren. In die zin is de conclusie van mevrouw Verbugt volstrekt juist.Nu even de techniek en de bureaucratische aanpak. Je stelt ergens een
heldere grens en daarover debatteer je vervolgens niet meer en je onderwerpt
die ook niet meer aan beoordelingen van inspecteurs. Het voorstel stelt zelfs
dat de minister moet beoordelen welke grens boven de vier ton nog eens kan
worden toegepast. Dat is tijdrovend. Dat vraagt om papierwerk, overleg en
van alles en nog wat. Het is dan niet helder of het lukt of niet. In die zin
is mijn voorstel helder en duidelijk werkbaar. Daar is verder geen discussie
meer over mogelijk. Met die grens kun je in de restrictieve gebieden helder
gaan werken. Dan bespaar je op allerlei overlegsituaties en bureaucratisch
overleg. Ik geef toe dat mijn voorstel ertoe leidt dat in meer gemeenten op
maat bindingseisen kunnen worden gesteld. Daarover ben ik het met mevrouw
Verbugt eens.Mevrouw Verbugt (VVD):Stel dat een burger verhuist van de ene naar de andere gemeente. Hoe moet
dat dan allemaal worden geregeld? Bij de ene gemeente moet hij melden dat
een huis vrijkomt, ook als het een koophuis is, en in een andere gemeente
moet hij weer in aanmerking komen voor een huur- of koophuis. Dat wordt toch
een enorme regeltoestand? Ik kan mij niet voorstellen dat dit op een eenvoudige
manier tot stand kan komen.De heer Gabor (CDA):Deze redenering volg ik niet. Juist in dit voorstel is helder in welke
gemeente welke grenzen moeten worden toegepast. In het voorstel van het kabinet
staat dat ter discussie. Daar is de duidelijkheid over waar, wat en wanneer
veel minder dan in mijn voorstel. In die zin is het voor de burger duidelijker.
Daarmee hoeft mevrouw Verbugt het niet eens te zijn, maar mijn voorstel is
wel doorzichtiger, begrijpelijker en identiek. Volgens een bepaalde norm is
mijn voorstel duidelijker. Over het andere vinden allerlei onderhandelingen
plaats tussen de gemeentebesturen via tussenkomst van de provincie en de minister:
moet de grens wel of niet worden verhoogd, hoever, is het geoorloofd, enz.?
Dat sla ik allemaal over.Mevrouw Verbugt (VVD):Ik stel vast dat er weinig hoeft te worden onderhandeld. Provincies voeren
gewoon rijksbeleid uit en toetsen daaraan. Wat mij op dit moment niet helder
voor de geest staat, is hoe de heer Gabor zijn regels, die dan helder mogen
zijn, wil gaan uitvoeren. Dat betekent immers dat er straks in feite in heel
Nederland geen vrije woningmarkt meer is en dat bijna elke burger in Nederland
die van woning wil veranderen, via een regelsysteem wel of niet aan een andere
woning kan komen. Mij lijkt dat buitengewoon gecompliceerd.Voorzitter: BukmanDe heer Gabor (CDA):Ik ga ervan uit dat in restrictieve gebieden gemeenten
overwegend gebruik zullen maken van de regeling. In die gebieden is er in
de werkingssfeer geen verschil tussen het aantal gemeenten in het voorstel
van het kabinet en in het voorstel van het CDA. Zowel in het ene als in het
andere voorstel is een gemeente daartoe immers gerechtigd. Het is vrijwillig.
Men kan de beslissing zelf nemen. Dat is dus niet bepalend voor de keuze tussen
de twee verschillende ontwerpen. Ik ben het met mevrouw Verbugt eens, dat
wij buiten de restrictieve gebieden verdergaan. Dat komt waarschijnlijk door
het verschil in perceptie op de wenselijkheid van het aanvaarden van dit voorstel
met bindingseisen.Mevrouw Verbugt (VVD):Ja, uw voorstel bestrijkt ook heel Nederland.De heer Gabor (CDA):Ja, maar daarmee is niet gezegd dat daar in alle gemeenten gebruik van
wordt gemaakt.De heer Van den Berg (SGP):In het amendement op stuk nr. 28 spreekt u uit dat u maatwerk wilt voor
de gemeenten. Ik dacht dat wij op dit gebied dezelfde intentie hebben. Bent
u met mij van mening dat het voor gemeenten mogelijk moet zijn om bindingseisen
te stellen, waardoor de inwoners van de eigen gemeente of de kern die restrictief
beleid ondergaat, speciaal worden beschermd? Het gaat niet om de binding aan
de hele regio, zoals u in het amendement stelt. Zou u niet een slagje verder
moeten gaan?De heer Gabor (CDA):Ik ben erkentelijk voor het stellen van de vraag. Ik had het antwoord
op deze vraag bij het behandelen van de amendementen willen geven.Mevrouw Van der Burg (PvdA):U stelt in het amendement op stuk nr. 28 voor om de bindingseisen in principe
in alle gemeenten toe te laten. Ik heb dit in mijn amendement gerelateerd
aan het volkshuisvestingsbeleid dat gemeenten kunnen voeren. Ik geef het instrumentarium
om dat volkshuisvestingsbeleid lokaal en regionaal te voeren. Hoe denkt u
daarover?De heer Gabor (CDA):Daar kom ik op. Ik geef nu mijn commentaar op de ingediende amendementen.
Dan kunt u zien in hoeverre het voorstel van het CDA verdergaat of minder
ver gaat.Mevrouw Verbugt stelt in haar amendement voor om de rijksgoedkeuring te
schrappen en goedkeuring van GS daarvoor in de plaats te stellen, maar dan
wel in overeenstemming met de instructies van de inspecteur. Deze gedachte
volg ik graag, maar ik wijs erop dat ik het in de staatsrechtelijke verhoudingen
niet akkoord kan vinden dat een bestuurder in overeenstemming met een ambtenaar
moet handelen. Dat moeten wij niet hebben. Daarom stel ik voor om dat onderdeel
eruit te halen, zodat het een kennisname is. De minister heeft voldoende instrumenten
om in te grijpen, als zij vindt dat dit moet. Dat kan langs een andere weg.
Ik vind niet dat de inspecteur daarvoor in de plaats moet treden. Als het
onderdeel "in overeenstemming met" wordt gewijzigd in: na overleg of na informatie,
heeft dat amendement mijn steun.Het amendement op stuk nr. 9 heb ik aanvankelijk gezien in combinatie
met het amendement op stuk nr. 20 van mevrouw Van der Burg, maar dat was een
fout inzicht van mij. Dit is een hardheidsclausule en daar ben ik het graag
mee eens.Het amendement op stuk nr. 10 steun ik van harte, omdat daarin de overgangstermijn
wordt verlengd naar twaalf jaar. Dat lijkt mij alleszins redelijk, net als
de voorhangprocedure die van verschillende zijden is voorgesteld in het amendement
op stuk nr. 11. Mevrouw Versnel is er nog niet, maar ik kan haar meedelen
dat ook haar amendement mijn steun heeft.Ik vraag mevrouw Van der Burg of het amendement op stuk nr. 17 iets toevoegt
aan het wetsvoorstel. Ik had de indruk dat dit onderdeel al in het wetsvoorstel
is geregeld, onder artikel I, A1, onderdeel 7. Ik denk dat het voorstel om
de contourenbenadering en de provinciale uitwerking gelijk te stellen, al
in het wetsvoorstel is verwerkt.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Dat is juist, maar ik wil juist dat het niet in dit wetsvoorstel wordt
geregeld. Het hoort gewoon thuis in het ruimtelijkeordeningsbeleid en in het
hele traject dat daarvoor is uitgezet. Het gaat erom hoe je restrictief beleid
weergeeft in het streekplan. In eerste termijn heb ik gezegd dat dit een kwestie
van ruimtelijke ordening is, die in de Wet op de ruimtelijke ordening kan
en moet worden geregeld. Dat hoort niet thuis in een wet die alleen de rechtsgevolgen
regelt. Het is meer een technisch argument om die AMvB, die in de wet is geregeld,
er nu uit te halen.De heer Gabor (CDA):Ik verneem graag het oordeel van het kabinet daarover, waarna ik mijn
conclusie zal trekken. Op zichzelf ben ik het echter met u eens dat dit geregeld
moet worden.Het amendement op stuk nr. 18 is bijna identiek aan het amendement op
stuk nr. 11, maar er is daarin geen sprake van instemming. Dat heeft dus eigenlijk
de voorkeur.Het amendement op stuk nr. 19 is identiek aan het amendement op stuk nr.
8, zonder de goedkeuring van de inspecteur; dat amendement steun ik dus.Het amendement op stuk nr. 20, het pièce de résistance,
is een belangrijk voorstel, want daarmee wordt het geheel aan een volkshuisvestingsplan
van de gemeente gekoppeld. Ik geef twee suggesties om het amendement aan te
passen. Als dat gebeurt, kan ik het amendement van harte steunen. Mijn probleem
is ook in een vraag van de heer Van den Berg aan de orde geweest: dit voorziet
in een regeling waarbij om een gemeente een hekwerk kan worden gezet. Zo heb
ik het althans begrepen, want onder punt 3 van artikel 27 staat dat een en
ander na overleg met de andere gemeenten in de regio moet plaatsvinden. Dat
vind ik een te zwakke formule, want ik vind dat ik geen gemeentelijke beleidspunten
moet steunen, maar regionale beleidspunten. Als de formulering ten gunste
van het regionale niveau versterkt wordt, kan ik het amendement steunen.Daarnaast vind ik dat voor het geheel provinciale goedkeuring nodig is.
Omdat het om een substantiële, belangrijke volkshuisvestingsverordening
gaat, zou ik dit niet geheel aan de gemeenten willen overlaten. Ik vind dat
de goedkeuring door de provincie, waar via het streekplan een beleidslijn
aan de orde is en waar de controle op de uitwerking van het streek- en bestemmingsplan
aan de orde is, moet worden toegevoegd.Mevrouw Van der Burg (PvdA):U meent toch niet dat het lokale en regionale volkshuisvestingsbeleid
door de provincie moet worden getoetst? Dat lijkt mij een merkwaardige staatsrechtelijke
omkering. Wij hebben het volkshuisvestingsbeleid juist gedecentraliseerd;
dat is niet voor niets gedaan. De taken en verantwoordelijkheden liggen op
het decentrale niveau.Ik heb nog een andere opmerking. De heer Gabor wil zelf bindingseisen
voor gemeenten; daarbij gaat hij dus niet uit van het regionale maar van het
lokale niveau. Daarmee plaatst hij juist hekken om gemeenten. Dat gebeurt
niet door het amendement op stuk nr. 20, want daar staat dat uit het volkshuisvestingsbeleid
een aantal zaken volgen die van belang zijn in het kader van de lokale en
regionale volkshuisvesting en dat je daarbij voorrangsregels mag stellen.
Dat is een andere invalshoek. Juist gelet op de bestaande verantwoordelijkheden
wordt daarmee geen hek rondom gemeenten geplaatst, zoals met een bindingseis,
maar wordt juist de mogelijkheid aangescherpt om volkshuisvestingsbeleid te
voeren.De heer Gabor (CDA):Ja, maar wij zijn bezig met een poging om ergens op het grensgebied van
het ruimtelijkeordeningsbeleid en volkshuisvestingsbeleid een bepaalde binding
te leggen. Dat is ook de in het wetsvoorstel gekozen aanpak. Omdat de uitwerking
van het ruimtelijkeordeningsbeleid op provinciaal niveau via streekplannen
in de gaten wordt gehouden, zoek ik naar een mogelijkheid om een binding te
leggen met de volkshuisvesting, die daar natuurlijk veel mee te maken heeft.
Mijn vraag over dit amendement, dat ik op zichzelf zou willen steunen, is
hoe mevrouw Van der Burg de binding met het ruimtelijkeordeningsbeleid legt.
Die binding vervalt immers helemaal; als dat zo blijft, heeft het wetsvoorstel
eigenlijk totaal geen betekenis voor het ruimtelijkeordeningsbeleid.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Het ruimtelijkeordeningsbeleid wordt geregeld via restrictieve gebieden.
Dat is het ruimtelijkeordeningsbeleid; als je nog meer wilt regelen, zijn
daar de streekplannen voor, die je moet vertalen in bestemmingsplannen. Dat
is de ruimtelijkeordeningslijn. Daar zitten, zowel vanuit het Rijk als vanuit
de provincie, restrictiefbeleidsgebieden bij. Daarnaast is er, aanvullend,
de volkshuisvestingspoot. Daar zit een spanning tussen die ook u onderkent.
Bij de grote gemeenten is er echter geen sprake van een toevoeging aan het
ruimtelijkeordeningsbeleid, maar is het precies zoals wij het qua ruimtelijke
ordening hebben geregeld: via streekplannen en PKB en via streekplannen en
bestemmingsplannen. Die twee snijden elkaar dan.De heer Gabor (CDA):Acht u het niet mogelijk dat hierdoor een conflict ontstaat tussen hetgeen
aan de ene kant in een lokaal, gemeentelijk volkshuisvestingsplan wordt vastgelegd
en aan de andere kant als belang wordt ingebracht in het ruimtelijk beleid,
een streekplan of een bestemmingsplan en misschien de fasering van het bestemmingsplan?
Mijn zorg is hoe ik die twee met elkaar in verband kan brengen.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Ik begrijp die zorg, maar dat probleem bestaat natuurlijk op dit moment
ook. Er is altijd een zekere spanning. Ik meen echter dat die twee sectoren
elkaar prima kunnen aanvullen. Natuurlijk moet altijd naar het effect in de
praktijk worden gekeken. Op dit moment gaat het ook. Ook in de toekomst kan
het prima.De heer Gabor (CDA):Ik zal er verder over nadenken. In beginsel heeft het amendement mijn
sympathie.Het amendement op stuk nr. 21 van de heer Van den Berg lijkt mij een praktische
oplossing om regelzucht tegen te gaan en niet te veel bureaucratie te tolereren.
Ik ben er graag voor.De heer Van den Berg breekt een lans voor een typische kern- dan wel gemeentegebonden
benadering. Die gaat mij iets te ver. Ik heb in alle overlegsituaties voortdurend
over een regionale benadering gesproken. Daar loop ik een beetje tegenaan
als ik met collega's debatteer. Het beleid moet niet puur gemeentelijk worden
bepaald. Regionaal moet blijken dat er een volkshuisvestingsbeleid kan worden
gevoerd. Ik zou dat niet tot de gemeente willen verengen. Vanwege die zorg
ben ik voorshands niet van oordeel dat ik dat voorstel moet steunen.De heer Van den Berg (SGP):Over dat regionale beleid zijn wij het op zichzelf wel eens. De vraag
is echter of u de bedoeling van het voorstel goed peilt. Ik licht daarom toe
dat het erom gaat of je de woningvoorraad mag reserveren voor de bewoners
van de eigen gemeente of een kern daarvan. Of moet je dat meteen voor de hele
regio doen? Het gaat er niet om vanuit welke optiek het beleid wordt bepaald,
maar hoever de bescherming zich uitstrekt. Als men zijn zeer geringe woningvoorraad
toch voor de eigen woningbehoefte van een kleine kern wil bestemmen, maar
de hele regio moet toelaten, schiet men niet veel op. Dat is het probleem.De heer Gabor (CDA):Ik ben het met u eens dat dit het probleem is. Toch wil ik in dezen regionale
verbanden zien. U wilt dat ook wel. Het amendement voorziet erin dat je als
het ware nog hekken kunt zetten rond minuscule gebiedjes binnen gemeenten.
Ik ken die gemeenten en hun kernen. Ik weet waarover gesproken wordt. Ik vind
dat daarover in regionaal verband moet worden geoordeeld.De heer Van den Berg (SGP):Het gaat er niet zozeer om waar de beoordeling moet plaatsvinden, het
gaat erom welke categorieën je wilt beschermen. U zet misschien wel een
hek om de gemeente, maar iedereen uit de regio mag er toch in. Ik garandeer
u dan dat uw oplossing niet tot het gewenste resultaat leidt.De heer Gabor (CDA):Kijk eens naar de praktijk in een gemeente met vijftien of zeven kernen.
Daar wonen misschien 700 mensen of 1400 mensen. Daar worden misschien twee
of drie woningen gebouwd, of helemaal geen, als ik het kabinet moet volgen.
Dat beleid steun ik overigens niet. De hele regio krijgt toch niet ineens
een geweldige belangstelling voor vestiging in die kern? Ik weet niet of dit
een praktisch bezwaar is. Misschien kunt u mij met voorbeelden uit de praktijk
aantonen dat er een druk op zo'n bijzondere kern wordt gelegd. Meestal hebben
die kernen een grote mate van eigenheid. In die zin is vestiging daar in een
andere kern niet zo gewild. Mijn eigen ervaring is niet dat een geweldige
run daarop ontstaat vanuit andere gebieden. Daartegenover ben ik bezorgd dat
ik te veel hekwerken rondom allerlei woningbouwlocaties opricht.
Dat lijkt mij ook geen juiste benadering.Het voorstel van de heer Van den Berg inzake de toezichtsclausule is natuurlijk
een prima voorstel.Mevrouw Versnel heeft een bijzonder sympathiek amendement ingediend voor
de mantelzorg, waarmee ik het van harte eens ben.Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):De staatssecretaris heeft een nota van wijziging gestuurd die het probleem
van mensen die afhankelijk zijn van welke zorg dan ook nog wijder dekt. Dit
maakt het ook systematisch wat mooier. Ik ga ervan uit dat mijn amendement
straks zal verdwijnen, maar ik laat het nog even liggen omdat ik wil bekijken
of het helemaal dekkend is. Het was een mooie gedachte, maar die verdwijnt
op deze manier. Het spijt me overigens zeer dat ik niet het hele betoog van
de heer Gabor heb kunnen horen. Ik wist namelijk niet dat het debat al begonnen
was.De heer Gabor (CDA):Ik neem aan dat u er geen bezwaar tegen hebt dat ik zei dat ik uw voorstel
buitengewoon sympathiek en zeer sociaal vind.Mevrouw Verbugt (VVD):Voorzitter! Het is inmiddels twee jaar geleden dat de regering een aanloop
nam om te komen tot de nu voorliggende wetswijziging. Het is geen snelle sprint
geworden. Wel hebben wij er waardering voor dat de regering tracht nog in
deze kabinetsperiode het hekwerk op te ruimen, het hekwerk dat op grond van
de bedoelingen in de Huisvestingswet eigenlijk niet had mogen worden opgericht.Inmiddels hebben tientallen gemeenten dat wel gedaan. De VVD-fractie vindt
daarom dat er snel een einde moet komen aan de situatie waarin het recht op
vrije vestiging voor de burger onnodig wordt beperkt. Ik constateer dat er
sprake is van een langlopend meningsverschil hierover tussen de regering en
de lagere overheden. Ik stel ook vast dat de partijen nog steeds niet op één
lijn zitten. Dat kan niet zo blijven en het is goed dat het kabinet zoekt
naar een oplossing in de wet. Daar hoort ook bij dat straks wordt toegezien
op een stringente handhaving.De VVD-fractie onderschrijft het uitgangspunt van de voorliggende wetswijziging
dat luidt dat zomin mogelijk inbreuk wordt gemaakt op het eigendomsrecht en
de vrijheid van vestiging. Wij willen niet om elke gemeente een hek met poortwachters,
zoals het CDA wil. Poortwachters die bepalen wie er wel en niet in komt. Ik
erken dat wij ons kunnen voorstellen dat er een maatschappelijke noodzaak
is om een beperkte inbreuk op het zojuist genoemde recht toe te staan.De heer Gabor (CDA):Uit welk onderdeel van mijn betoog is afgeleid dat wij om elke gemeente
een hek willen plaatsen?Mevrouw Verbugt (VVD):In uw voorstel bestaat voor elke gemeente de mogelijkheid – dus
voor heel Nederland – op sociaal en economisch gebied bindingseisen
te stellen. Als u deze mogelijkheid niet koppelt aan bijvoorbeeld een situatie
waarin sprake is van schaarste, zullen vele gemeenten zelf weer regelingen
opstellen. U kent die situaties uit het verleden. Wij zijn hiervan afgestapt
en wij hebben dat heel bewust gedaan. Wij willen nu geen stap terugzetten.
Ik ben er bang voor dat in het voorstel van de heer Gabor de vrije markt voor
koopwoningen helemaal wordt afgeschaft. In heel Nederland bestaat straks een
systeem waardoor alles geregeld wordt. Mensen kunnen dan ook niet meer vrij
hun huis verkopen. Straks staan die poortwachters overal. Als uw amendement
wordt aangenomen, kan die situatie niet meer worden tegengehouden.De heer Gabor (CDA):Het is toch evident dat boven de koopgrens totale vrijheid, blijheid in
het hele land heerst? Het is ook evident aan de hand van de praktijk dat in
vele gemeenten absoluut geen behoefte bestaat aan het stellen van bindingseisen.
De praktijk wijst dit uit. Het gevaar dat u signaleert, is niet aanwezig.Mevrouw Verbugt (VVD):Als daarvan geen sprake zou zijn, was er ook geen langlopend conflict
tussen de regering en de gemeenten. Ik stel vast op basis van ervaringen uit
het verleden dat er meer gereguleerd wordt dan eigenlijk nodig is. Onze opvatting
is dat het eigendomsrecht niet onnodig mag worden ingeperkt. Als er geen maatschappelijke
noodzaak is, moeten er geen onnodige dingen geregeld worden. Dit uitgangspunt
moet in de wet verankerd liggen. U zet de kraan open. Bij u kan elke gemeente,
waar dan ook, bindingseisen stellen. En dat gaat ons veel en veel te ver.De heer Gabor (CDA):Ik heb heel veel vertrouwen in de gemeenten.Mevrouw Verbugt (VVD):Ik ook, maar het gaat om de vraag hoe je bepaalde zaken in de wet vastlegt.
Ik vind dat u een kraan openzet, terwijl dat niet nodig is. Nogmaals, we moeten
niet meer regelen dan nodig is. Laten we onnodige bureaucratie opruimen.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Mevrouw Verbugt zegt: in principe vrij, tenzij er een maatschappelijke
noodzaak is. Ziet zij de maatschappelijke noodzaak voldoende verwoord in het
wetsvoorstel dat nu voorligt? Het kan namelijk nauwelijks meer.Mevrouw Verbugt (VVD):Nauwelijks meer? Het mag nog in ongeveer half Nederland, namelijk waar
restrictief beleid is vastgesteld, hetzij door het Rijk, hetzij door de provincie.
Mevrouw Van der Burg heeft het kaartje ook gezien. In half Nederland is nog
steeds de mogelijkheid aanwezig om bindingseisen te stellen. Daarom zeggen
wij dat er nog heel wat is te regelen voor de gemeenten.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Nee, dat is de mogelijkheid om bindingseisen te stellen. Overigens weten
wij nog steeds niet om hoeveel gemeenten het gaat en om welke gemeenten. Daarom
ben ik ook benieuwd naar de antwoorden van het kabinet. In de laatste brief
staat nadrukkelijk dat voor het merendeel van het land geen bindingseisen
worden gesteld. Het is niet zo dat nu 60% of 70% van het land bindingseisen
kan stellen. Zo ruim ligt het niet.Mevrouw Verbugt (VVD):Er is veel restrictief beleid in dit land. Ik denk dan ook dat ik zojuist
terecht heb gezegd dat de inktvlek heel groot is. Ik heb dat ook opgemaakt
uit het kaartje.De heer Gabor (CDA):Heeft mevrouw Verbugt de kaart goed bestudeerd? Er zitten ook van die
geweldige sterren op. Daar woont meer dan de helft van de bevolking en daar
worden überhaupt geen bindingseisen gesteld. Wat de oppervlakte betreft
valt de helft van het land buiten het beleid. Dat is ook weer een kwart van
de bevolking. Als je het over de bevolking en het aantal gemeenten hebt, zijn
het weliswaar mooie streepjes op de kaart, maar heeft het niet zoveel om het
lijf.Mevrouw Verbugt (VVD):Ons standpunt is: waar geen schaarste is en waar geen maatschappelijke
noodzaak aanwezig is om te regelen wie in welk huis moet gaan wonen, moet
je dat niet doen. Het recht op vrije vestiging is in allerlei verdragen vastgelegd.
Een inbreuk op het eigendomsrecht, als het om koopwoningen gaat, willen wij
tolereren, maar alleen voorzover een echte noodzaak, een maatschappelijke
behoefte aanwezig is om dat te doen. Daar ligt toch een wereld van verschil
tussen het standpunt van de heer Gabor en het mijne, dat ik nu bezig ben te
verwoorden. Ik neem aan dat hij straks mijn conclusie wel zal delen.Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):U schat uw overtuigingskracht wel ontzettend hoog in.Mevrouw Verbugt (VVD):De heer Gabor had geen verdere vragen meer, dus ik denk dat hij nu met
belangstelling afwacht wat ik verder inbreng.Voorzitter! Ik zei al dat de inbreuk op fundamentele rechten voor ons
is gekoppeld aan schaarste op de woningmarkt, waar bepaalde groepen mensen
in de knel dreigen te komen. In de meeste gevallen zal het dan gaan om de
doelgroep, dus om mensen die om financiële of sociale redenen weinig
keuze hebben om zich van woonruimte te voorzien. Ik benadruk echter nogmaals
dat wij dat niet moeten doen als het niet strikt nodig is om iets te reguleren.
Wij moeten dan ook niet willen dat opnieuw mogelijkheden worden ingevoerd
om opnieuw regels te introduceren of aan te scherpen waar eerder is geliberaliseerd.Wij groeien langzaam toe naar een woningmarkt die in evenwicht is. Dat
neemt niet weg dat er plaatselijk of regionaal toch nog schaarste kan optreden.
Vooral waar gemeenten niet of niet in voldoende mate mogen bouwen om hun aanwas
op te vangen, kan zich dit voordoen. Daarmee kom ik bij het restrictief beleid.
Ik zeg aan het adres van de minister dat ik de verleiding zal weerstaan om
er nu een inhoudelijk debat over te voeren. Wij hebben dat vorige week gedaan
en ik zal het in de loop van deze week graag nog een keer doen. Ik denk dat
het nu niet de gelegenheid is om inhoudelijk op het restrictief beleid in
te gaan. Ik stel wel vast dat in de uitwerking van het restrictief beleid
een permanente bron van discussie aanwezig is tussen de regering en de lagere
overheden. Zonder er nu inhoudelijk op in te gaan, zeg ik dat er bijvoorbeeld
nog niet met alle provincies overeenstemming is bereikt over de uitwerking
van het provinciaal restrictief beleid in de streekplannen. Ik wijs op de
problemen met Gelderland. Ook in andere provincies moeten er nog streekplannen
worden aangepast. Ik zie het hele proces ook niet binnen een halfjaar afgerond,
temeer omdat het niet louter om technische aanpassingen gaat. De provincies
hebben dit duidelijk te kennen gegeven. Omdat het provinciaal restrictief
beleid interpretatieruimte aan de provincies laat, zijn wij er door de regering
van overtuigd dat het beter is de uitwerking van dit beleid op te nemen in
een algemene maatregel van bestuur en niet in de wet; dat zou te star zijn.
Wij zien evenwel ook het probleem van de provincies, dat het moeilijk zal
zijn binnen een halfjaar alle streekplannen op orde te hebben. Er moeten nog
politieke bobbels worden weggewerkt en een streekplan wordt ook niet heel
snel op een achternamiddag gewijzigd. De regering redeneert dat de provincies
maar moeten beginnen zodra de Tweede Kamer heeft gestemd over de wet. Dit
vinden wij wel heel kort door de bocht, want er is ook nog een Eerste Kamer
die de behandeling ervan ter hand zal nemen en die ook vol tot haar recht
moet komen. Wij moeten niet doen alsof het om een noodwet gaat. Ik heb dan
ook het amendement op stuk nr. 10 ingediend om de aanpassingstermijn te verlengen
tot een jaar, zijnde de tijd die de provincies menen daadwerkelijk nodig te
hebben.Mevrouw Van der Burg (PvdA):U sprak over twee dingen. Met de overgangstermijn van een jaar ben ik
het eens, zoals ik ook in eerste termijn heb gemeld. Het tweede punt is het
restrictief beleid, dat nu in een algemene maatregel van bestuur in deze wet
zit. Vindt u het niet beter dit in de Wet op de ruimtelijke ordening te regelen?
Daar hoort het in feite thuis, want restrictief beleid betreft niet alleen
woningen, maar ook andere zaken. Hoort het dan niet thuis in het ruimtelijkeordeningstraject?Mevrouw Verbugt (VVD):Het hoort zeker thuis in het ruimtelijkeordeningstraject. Wij hebben nationaal
restrictief beleid, dat in een PKB is vervat. Dat is geen echt probleem voor
de onderhavige wet. Het probleem zit vooral in het provinciaal restrictief
beleid omdat de provincies enige beleidsvrijheid hebben bij de vertaling in
het streekplan. Ik wil aan deze beleidsvrijheid van de provincies niets afdoen
via deze wet. Ik ben het dan ook eens met het standpunt van de regering dat
het beter is hieraan een uitwerking te geven in een algemene maatregel van
bestuur. Hiermee laat je de interpretatieruimte open, waaraan overigens in
de loop van de tijd nog wel wat kan veranderen. Het lijkt mij te star om het
nu in de wet vast te leggen en dus een strakke definitie te hanteren.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Daar ben ik het mee eens. De vraag is echter of dit thuishoort in een
Huisvestingswet. Hoort het niet meer thuis in de Wet op de ruimtelijke ordening?
Daarin bestaat al de mogelijkheid voor een algemene maatregel van bestuur
die precies aangeeft hoe de provincie zaken in het streekplan moet vastleggen.Mevrouw Verbugt (VVD):De kern van dit wetsvoorstel is juist dat het mogen stellen van bindingseisen,
dus het mogen beperken van de vrijheid van vestiging en het mogen inperken
van het eigendomsrecht, gekoppeld is aan een uitwerking van het ruimtelijk
beleid. Je kunt deze twee niet losmaken, want dan haal je de essentie uit
de wet. Dan moet je, net als de heer Gabor, zeggen dat heel Nederland het
mag doen. Er is een duidelijke inperking op het ruimtelijk beleid gemaakt.
De inhoudelijke discussie over de vormgeving hiervan hoort
naar mijn mening thuis bij de PKB. Ik denk dat wij de huidige systematiek
moeten handhaven. Hierin kunnen wij de regering dan ook steunen.Mevrouw Van der Burg (PvdA):De algemene maatregel van bestuur moet dan ook kaders bevatten om andere
bebouwing tegen te gaan. Anders krijgen wij hier een algemene maatregel van
bestuur en wordt ergens anders geregeld hoe je met bedrijfsbebouwing of andere
soorten bebouwing moet omgaan. Ziet u dat zo?Mevrouw Verbugt (VVD):Bedrijfsvestiging valt naar mijn mening niet onder de strekking van deze
wet. Ik weet niet of de regering voorziet ook daaraan bindingseisen te stellen.
Bedrijven vestigen zich op industrieterreinen, die zijn vastgelegd in bestemmingsplannen,
waaraan weer een streekplanbestemming vastzit. Ik zie dat niet direct als
een kernpunt van deze wet. Het gaat er nu vooral om hoe je de vrijheid van
vestiging voor de burger interpreteert.De heer Gabor (CDA):Er wordt nu een verkeerde interpretatie aan mijn amendement op stuk nr.
29 gegeven. Het is een misvatting dat hierdoor alle gemeenten altijd van alles
mogen. Er staat heel duidelijk in dat het om een tijdelijke situatie gaat,
die bovendien onderhevig is aan goedkeuring van gedeputeerde staten. Dit is
dus de toetsing aan het ruimtelijk beleid. Ik bepleit zeker geen vrijheid
blijheid te allen tijde met dit voorstel. Dan heeft u het amendement op stuk
nr. 29 niet gelezen zoals ik het bedoeld heb.Mevrouw Verbugt (VVD):Maar hoe interpreteert u nu vrijheid blijheid? Interpreteert u dat naar
de gemeente toe of naar de burger toe? Daar zit een wereld van verschil tussen.De heer Gabor (CDA):Ik interpreteer het in dit geval naar de gemeente toe.Mevrouw Verbugt (VVD):Dat had ik al begrepen.De heer Gabor (CDA):Maar het amendement op stuk nr. 29 zegt echt niet: je doet maar wat je
wilt in de gemeente. De gemeenten die zelf niet in een restrictief gebied
liggen, en daar gaat dit amendement over, kunnen slechts voor een korte periode
van maximaal tien jaar bindingseisen hanteren, met een bijzondere goedkeuring
die onderworpen is aan GS. Dat betekent dat je het in het kader van de toetsing
aan de ruimtelijke situatie plus de noodsituatie in de gemeente, serieus in
een ander orgaan bestuurlijk bekijkt. Het is dus geen ongelimiteerde vrijheidsbrief.Mevrouw Verbugt (VVD):Maar waar koppelt u uw bindingscriterium aan? Het wetsvoorstel koppelt
het aan het restrictief ruimtelijk beleid. In uw voorstel is het nergens meer
aan gekoppeld. In principe zouden immers alle gemeenten in Nederland dat mogen
doen en je kunt het dan niet meer aan een bepaald criterium uit het ruimtelijk
beleid koppelen. Je hebt een heel andere systematiek dan het wetsvoorstel
dat voorligt.De heer Gabor (CDA):In mijn toelichting op het amendement op stuk nr. 29 heb ik gezegd dat
er sprake moet zijn van een buitengewoon geringe bouwmogelijkheid in combinatie
met de bestaande woningmarkt plus de noden in de gemeente. Ik heb daar een
aantal zaken gekoppeld.Mevrouw Verbugt (VVD):Volgens mij haalt u hier twee verschillende instrumenten door elkaar.
Aan de ene kant het instrumentarium om al dan niet bindingseisen te stellen
en aan de andere kant de mogelijkheden die gemeenten nog steeds hebben om
een lokaal volkshuisvestingsbeleid te voeren aan de hand van de huisvestingsverordening.
Die mogelijkheid is er nog steeds. Maar ik kom daar straks nog op terug.Voorzitter! Ik kom nu toe aan de koopprijsgrenzen. Daar ligt voor de fractie
van de VVD een groot pijnpunt. Ik stel vast dat de voorgestelde wetswijziging
een aanzienlijke verslechtering van de mogelijkheid voor vrije vestiging voor
eigenwoningbezitters oplevert, uitgaande van het voornemen van de mogelijkheid
om die koopprijsgrenzen op te rekken tot zelfs ƒ 400.000. Ik vind overigens
dat de regering in de nota naar aanleiding van het verslag wel erg vroeg voorsorteert
in de richting die de PvdA-fractie aangaf in het verslag. Kan de regering
desondanks uitleggen wat haar heeft bewogen om, nog voordat het plenaire debat
is aangevangen, toch die koopprijsgrenzen nog verder omhoog te stuwen? Als
meer dan de helft van Nederland restrictief gebied wordt, wordt het stellen
van economische en maatschappelijke bindingseisen voor het grootste deel van
de koopwoningen in dat gebied eerder regel dan uitzondering. Wij proeven hier
een spanning met het uitgangspunt van de wet, dat inbreuk op het beginsel
van vrije vestiging uitsluitend rechtvaardigt in een uitzonderlijke situatie
van schaarste, waarbij er een onaanvaardbare situatie dreigt met betrekking
tot de huisvesting van de doelgroep.Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):Het grootste deel is wellicht in oppervlakte gemeten, althans uitgezonderd
al die sterren op het kaartje. En die zijn tamelijk groot! Maar dat staat
niet in enige vergelijking met de aantallen mensen die er wonen en het grondgebied
dat bebouwd mag worden met woningen. Het hangt er dus maar vanaf hoe je naar
zo'n kaartje kijkt. Al die blauwe en groene streepjes staan op de gebieden
die zo open mogelijk zijn met zomin mogelijk bebouwing en zoveel mogelijk
natuur en zoveel mogelijk landschap. U mag niet zomaar zeggen dat het oppervlak
zo vreselijk groot lijkt, want het is allemaal relatief als je kijkt naar
de aantallen mensen en de te bebouwen vierkante meters.Mevrouw Verbugt (VVD):Maar dat neemt niet weg dat in meer dan de helft van het Nederlandse oppervlak
er geen vrijemarktwerking is voor koopwoningen.Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):Maar het is nu juist de bedoeling om dat open te laten en om dat open
landschap en die open ruimte een beetje beter te kunnen waarderen.Mevrouw Verbugt (VVD):Over de mate waarin je dat kunt doen, kun je hele politieke debatten voeren
en daarover gaat op dit moment nog de discussie over de toekomst van het nationaal
ruimtelijk beleid. Ik vind dat een heel interessante stellingname, maar ik
stel vast dat wij daar een slagje anders over denken.De heer Gabor (CDA):Mevrouw Verbugt heeft kritiek op de grenzen van de regering. ƒ
300.000 is de eerste grens en ƒ 400.000 en zelfs ƒ
450.000 is de andere grens. Maar wat vindt zij van mijn voorstellen? Ik ga
ten aanzien van de ƒ 300.000 veel lager zitten en wel op ƒ 252.000,
aansluitend bij het beleid van de overheid ten aanzien van de individuele
huursubsidie etc. Dat is een aanzienlijk verschil en ten aanzien van die hogere
grenzen zit ik ook beduidend lager.Mevrouw Verbugt (VVD):Uw voorstel tot verlaging van de prijs tussen goedkoop en middelduur klinkt
sympathiek, maar u wilt dat doen voor gebieden waar ik alles vrij wil laten.
Ik dat opzicht proef ik toch nog een heel groot verschil tussen de opstelling
van de VVD-fractie en de CDA-fractie, want u wilt dat voor heel Nederland.
Dat is nu net wat ik niet wil; ik wil alleen de mogelijkheid opperen voor
gebieden waar schaarste kan ontstaan, waar gemeenten niet in voldoende mate
mogen bouwen om hun eigen aanwas te kunnen opvangen.De heer Gabor (CDA):Maar de grens van de regering geldt ook voor heel Nederland!Mevrouw Verbugt (VVD):Die geldt alleen voor het restrictief gebied. Ik zie de staatssecretaris
knikken. Hij bevestigt dat en misschien kan hij dat dadelijk nog toelichten,
want ik begrijp dat daar nog wat verwarring over is. Zoals ik het heb begrepen,
gaat het alleen over het restrictiefbeleidsgebied. Wij vinden in ieder geval
de voorgestelde grens nog te hoog.Voorzitter! Zoals wij het zien, is de Huisvestingswet primair bedoeld
om te waarborgen dat de lagere-inkomensgroepen, die zijn aangewezen op goedkope
huurwoningen, voldoende aan bod komen. Dat is goed en dat moet ook zo blijven.
Wat er nu dreigt, is dat de doelgroep wordt uitgebreid, fors wordt uitgebreid
met een groep doorstromers. Zelfs inclusief mensen die de naar duurdere koopwoningen
verhuizen. Vindt de regeringen dat mensen in duurdere koopwoningen extra bescherming
nodig hebben? Welk voordeel heeft gemeente A bij het verstrekken van een vergunning
aan iemand die in gemeente B een goedkope woning achterlaat? Vervolgens moet
dan ook die hele doorstroming in een regio worden geadministreerd. Is de regering
niet bang voor een hernieuwde bureaucratie in de volkshuisvesting? Hoe zal
de doorstromingsdoelstelling zich ontwikkelen in die gemeenten die geen bindingseisen
mogen stellen? Ik stel vast dat alle partijen uit de marktsector grote twijfels
hebben over het positieve effect van de voorgestelde koopprijsgrens op de
doorstroomdoelstelling. Waarop baseert de regering haar vertrouwen, dat met
dit instrument die doorstroming juist bevorderd moet worden? Ik zie daar toch
echt een heel verschil van inzicht tussen de marktsector en de overheden.Wat we straks gaan zien, is dat de hekken die gemeenten ten tijde van
de Woonruimtewet om hun grondgebied hadden staan, straks opnieuw uit het magazijn
worden gehaald en met de poortwachters worden verplaatst naar de regio. Wij
hadden het zo begrepen, dat het niet de bedoeling van deze wetswijziging zou
zijn dat er weer nieuwe hekken bijkomen.Ook verwachten wij met de voorgestelde koopprijsgrenzen een prijsopdrijvend
effect op de woningen die juist voor de categorie van middeninkomens en tweeverdieners
populair zijn en daarmee ook een groot marktsegment omvatten. De VVD-fractie
heeft het altijd zo begrepen, dat het instrument van de Huisvestingswet primair
bedoeld is om te waarborgen dat de doelgroep die is aangewezen op goedkopere
huurwoningen, voldoende aan bod komt. Vandaar dat wij ook altijd terughoudend
zijn geweest om ook een deel van de koopwoningen onder een distributieregime
te brengen. Om die reden vinden wij de voorgestelde koopprijsgrens te hoog
en bepleiten wij een verlaging. Die verlaging kan bijvoorbeeld gaan tot maximaal
de grens van goedkoop naar middelduur. Dit ligt, net zoals de heer Gabor al
aangaf, tussen de ƒ 235.000 en ƒ 250.000, waarop wij ook nog
wel enige marge willen toelaten, afhankelijk van de regionale prijsvorming.
Ik krijg hierop graag een reactie en ik overweeg op dit punt een motie in
tweede termijn in te dienen. Ik kan het namelijk niet via een amendement doen,
omdat het niet in de wet staat.Voorzitter! Omdat de definitie van het provinciaal restrictief beleid
en de koopprijsgrenzen zo ongeveer het politieke hart van deze wetswijziging
vormen en beide worden uitgewerkt in een algemene maatregel van bestuur, wil
ik een voorhangprocedure voorstellen. Het amendement op stuk nr. 11 geeft
hier uitwerking aan.Voorzitter! Ik kom bij de vraag wie moet beoordelen of gemeenten bindingseisen
mogen stellen. Als het gaat om een regio of een gemeente die gedeeltelijk
binnen het restrictiefbeleidsgebied ligt, wil de regering die bevoegdheid
niet overlaten aan de provincie. De regering kiest voor centralisatie naar
het Rijk. Is de regering niet bezorgd dat provincies te gemakkelijk regelende
bevoegdheden willen geven aan de gemeenten, bijvoorbeeld om deze te vriend
te houden? Ik heb mij afgevraagd of het niet beter en meer in lijn met de
systematiek van het wetsvoorstel zou zijn, indien de bevoegdheid ook in de
gevallen van "gedeeltelijk binnen het restrictiefbeleidsgebied" bij de provincie
komen te liggen. Om de zorg van de regering weg te nemen dat het rijksbeleid
met betrekking tot de vrije vestiging tekort zal worden gedaan, heb ik de
rijksinspecteur van de volkshuisvesting hierin betrokken. Ik heb dat eerder
uitgelegd aan de heer Van den Berg. Ik heb dat uitgewerkt in het amendement
op stuk nr. 8. Ik ben graag bereid om met andere collega's na te denken over
de exacte vormgeving van het amendement. Wat ik wil voorkomen, is dat er een
moment ontstaat waarop nieuwe mogelijkheden worden geopend voor juridificering
van het bestuur. Die kant wil ik absoluut niet op.Tijdens het algemeen overleg, vooruitlopend op de voorbereiding van de
voorliggende wetswijziging, heb ik gepleit voor opneming van een hardheidsclausule
voor bijzondere gevallen. Ik heb toen de Limburgse gemeente Vaals genoemd,
die door haar geografische ligging een combinatie met grote eurregionale verschillen
in de prijs van woonruimte misschien zo'n geval zou kúnnen zijn. Voor
uitzonderlijke gevallen waar schaarste tot verdringing kan leiden, houd ik
vast aan een hardheidsclausule. Ik verwijs naar het amendement op stuk nr.
9.De VVD-fractie hecht eraan dat met de voorgestelde wetswijziging de mogelijkheid
blijft voor gemeenten om lokaal maatwerk te leveren. Ik denk dan vooral aan
ouderenhuisvesting, aan mensen die als gevolg van de stadsvernieuwing moeten
verhuizen. De opvatting van de regering dat gemeenten hiervoor voldoende
instrumenten hebben en houden, wijkt af van de opvatting die gemeenten er
zelf over hebben. Ik heb een en ander nader bekeken en afgewogen. Het voorstel
van de VNG hieromtrent komt op mijn fractie te ruim over. Wij denken dat dit
een heel ruime mogelijkheid is waarmee de kern uit het wetsvoorstel wordt
gehaald. Gemeenten krijgen dan toch weer de vrijheid om niet onaanzienlijke
delen van de woningvoorraad buiten de reguliere procedure toe te wijzen. Het
lijkt niet goed om die weg op te gaan. Daarom zijn wij geneigd op dit punt
de regering te volgen en eerst de aangekondigde evaluatie over twee jaar af
te wachten. Wij bekijken dan alsnog of een aanpassing nodig is. Op dit moment
houden wij vast aan het al aanwezige instrumentarium voor het volkshuisvestingsbeleid.
Met de nota van wijziging die vandaag gekomen is, aanhakend bij het amendement
van mevrouw Versnel voor de mensen die op zorg zijn aangewezen, stemmen wij
heel graag in. Dat is een welkome aanvulling op de voorstellen die er liggen.Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):Voorzitter! Ik sta nog even stil bij het amendement op stuk nr. 9 over
de hardheidsclausule. Is mevrouw Verbugt niet bang dat zij de sluizen wel
heel wijd openzet voor toch weer andere bindingseisen of andere voorrangen?
En is zij van mening dat in een dergelijk geval de huisvestingsverordening
moet worden goedgekeurd via de lijn Rijk-provincie-minister?Mevrouw Verbugt (VVD):Die lijn is er nu ook.Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):Het hangt af van de situatie die u neemt. Voert de minister de regie over
de hardheidsclausule of doet de provincie dat? Ik drukte mij eerder niet geheel
duidelijk uit.Mevrouw Verbugt (VVD):Als de minister de regie uitvoert, vind ik dat een vergaande mate van
centralisatie. Ik heb al gezegd dat het onze voorkeur geniet om de controlerende
bevoegdheid primair bij de provincies te leggen. In dat opzicht wil ik zeker
niet verdergaan in de richting van de minister. Het is niet mijn bedoeling
om sluizen open te zetten. Mijn hele verhaal is erop gebaseerd om bindingseisen
niet verder door te voeren dan echt strikt noodzakelijk.Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):De tekst van uw wijzigingsvoorstel is heel ruim. Als u zoiets wilt, moet
u dat met heel scherpe voorwaarden omkleden. Die zouden bijvoorbeeld moeten
overeenkomen met de omschrijvingen in de huisvestingsverordening, die op dat
punt dan toch door de minister beoordeeld moet kunnen worden.Mevrouw Verbugt (VVD):Voorzitter! Het is zeker niet mijn bedoeling om een hardheidsclausule
op te nemen, die dan vervolgens door een groot deel van de Nederlandse gemeenten
heel makkelijk kan worden omzeild. Het gaat echt om uitzonderlijke gevallen.
Als de tekst van het amendement nog aanleiding zou kunnen geven tot misverstanden
hierover, wil ik daar nog eens heel kritisch naar kijken. Maar de bedoelingen
heb ik zojuist geformuleerd.De heer Gabor (CDA):Voorzitter! Over hetzelfde punt: het is evident dat ik voor een hardheidsclausule
ben. In de tekst wordt gesproken over bijzondere gevallen en over een aantal
personen. Zijn die bijzondere gevallen de gemeenten die zich in bijzondere
omstandigheden bevinden, zoals grensgemeenten? Of zijn de bijzondere gevallen
de personen die zich in bijzondere omstandigheden bevinden? Waar slaat dit
precies op? De gemeente als territorium, of één of meerdere
individuen die in bijzondere omstandigheden verkeren? Dat begrijp ik niet
helemaal.Mevrouw Verbugt (VVD):Ik wil het primair koppelen aan gemeenten, wat ook bleek uit mijn inbreng
tijdens het eerder gehouden algemeen overleg. Ik wil de mogelijkheid om daar
iets te verruimen zoveel mogelijk beperken tot de echt uitzonderlijke situaties.De heer Gabor (CDA):Mijn conclusie is dat dat heel ruim is.Mevrouw Verbugt (VVD):Ik zal daar nog eens naar kijken. Mijn bedoeling is gericht op de echt
uitzonderlijke gevallen, gekoppeld aan gemeenten.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Voorzitter! Ik beluister bij mevrouw Verbugt enige twijfel of het instrumentarium
ten aanzien van het volkshuisvestingsbeleid wel voldoende is voor gemeentes.
Vooralsnog zegt zij: laten wij maar kijken hoe het loopt; er komt wel een
evaluatie. Mijn amendement op stuk nr. 20 geeft heel duidelijk meer ruimte,
maar het creëert ook een aantal voorwaarden waaronder het moet gebeuren.
Zou dat niet meteen de mogelijkheid bieden aan gemeentes om daarmee heel vrij
om te gaan?Mevrouw Verbugt (VVD):Wij zijn natuurlijk ook niet doof: als gemeenten met een reactie komen,
willen wij daar graag naar luisteren en dat afwegen. Daarover zijn ook door
ons en door collega's vragen gesteld in het verslag, vragen die zijn beantwoord
door de regering. Het antwoord en de toelichting van de regering waar het
gaat om de mogelijkheid om het bestaande instrumentarium voor gemeenten in
te zetten, overtuigden mij voor een heel belangrijk gedeelte. Daardoor ben
ik op dit moment niet echt genegen om alles verder te verruimen. Er sluipen
dan immers allerlei andere doelstellingen binnen, die eigenlijk buiten de
strekking van dit wetsvoorstel vallen. Daarom ben ik daar heel kritisch over.
Als wij voldoende argumenten krijgen van de regering dat het bestaande instrumentarium
via de huisvestingsverordening voldoende is, neem ik dat heel serieus mee,
in die zin dat ik nu op deze lijn blijf zitten. Als in de toekomst blijkt
dat wij dingen niet hebben kunnen voorzien, of dat zaken door gemeenten anders
worden ervaren dan de regering nu voorstelt, kunnen wij daar natuurlijk altijd
nog naar kijken. Ik ben natuurlijk niet blind voor wat zich in de samenleving
afspeelt.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Wat zich in de samenleving afspeelt? U noemde net even de mogelijkheid
voor ouderen om bijvoorbeeld binnen een gemeente of zelfs een wijk te blijven
wonen. Dat kan nu niet. Is dat dan ook geen element, waarom je meer instrumentarium
moet geven op dit vlak ten aanzien van het toewijzen dan nu het geval is?
Dat kan op dit moment niet.Mevrouw Verbugt (VVD):Dat kan op dit moment niet? In het verslag zijn daar vragen over gesteld,
waarbij duidelijk is uitgelegd dat het nu wél kan.
Gemeenten kunnen via de huisvestingsverordening allerlei criteria koppelen
aan verzoeken van mensen voor huisvesting, en dat blijft. In dat verband staan
gemeenten niet met lege handen. Integendeel! Ik ben bang dat wij het nu weer
ontzettend gaan optuigen. Als dat niet nodig is, moeten wij dat niet doen.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Wij horen de reactie van het kabinet daarop nog wel. Maar voor de ouderen
kun je natuurlijk eisen stellen qua passendheid en urgentie. Dat betekent
overigens wel dat het voor iedereen in Nederland geldt.Mevrouw Verbugt (VVD):Die mogelijkheid is er dus. Aan de andere kant heb ik zojuist gezegd dat
wij ook sympathie hebben voor het amendement dat mevrouw Versnel heeft ingediend
met betrekking tot mensen die aangewezen zijn op zorg. Dat punt is onderstreept
door het kabinet door middel van een nota van wijziging. Wij vinden dit een
goede aanvulling. Het is er dus niet slechter op geworden, integendeel.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Dat is precies het omgekeerde. Dan zeg je waar bindingseisen gesteld mogen
worden en dat het mag worden doorbroken als je ouder bent en op zorg bent
aangewezen in die gemeente. Het heeft dus juist het omgekeerde effect. Daardoor
geef je dus meer mogelijkheden, waar je ook vandaan komt, om in een bepaalde
gemeente te gaan wonen, zelfs in gemeenten met een restrictief beleid.Mevrouw Verbugt (VVD):Voorzover het gaat om mensen die aan die criteria voldoen.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Het is dus juist het omgekeerde.Mevrouw Verbugt (VVD):Maar het voorstel zoals dat er nu ligt, is toch prima? Dat werkt toch
probleemoplossend voor de mensen die die extra zorg nodig hebben?Mevrouw Van der Burg (PvdA):Ik ben er ook voor dat dat gebeurt. Ik heb daar helemaal niets op tegen.
Die ruimte is gelukkig ook voor andere categorieën geboden. Maar daarnaast
is er de problematiek van de gemeenten zelf. Die komen daardoor extra in de
knel. Je zou dus iets meer evenwicht moeten brengen in die afweging, wil je
ouderen uit de gemeenten zelf ook de mogelijkheid geven om juist binnen die
gemeente te blijven wonen, misschien zelfs binnen de wijk.Mevrouw Verbugt (VVD):Uit de antwoorden van de regering heb ik begrepen dat dat ook kan. Ik
beluister nog graag het antwoord van de regering in eerste termijn. Ik vind
dit wel een heel wezenlijk punt om discussie over te voeren, maar als er geen
probleem is, moeten wij ook geen probleem gaan creëren. Dat is een van
mijn zorgen en dat is het spanningsveld waarover wij nu discussie voeren.Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):Dit gaat volgens mij in de niet-restrictieve gebieden niet zozeer om problemen
van gemeenten, maar om problemen van ouderen die in een bepaalde wijk wonen
en die graag in die wijk willen blijven, ook al zijn ze ouder, maar dan in
een voor ouderen aangepast type woning. Dat probleem heb ik ook voorgelegd.
Het is mij inderdaad nog steeds niet duidelijk of dat kan. Dat vind ik wel
relevant.Mevrouw Verbugt (VVD):Ik vind het ook relevant. In dat opzicht kunnen wij dus beter gefundeerd
die tweede termijn voeren.De voorzitter:Wij zijn gekomen aan het eind van de eerste termijn van de Kamer. Het
niet schorsen voor een dinerpauze geldt alleen voor morgen en overmorgen.
Op dinsdag kan dat niet in verband met het feit dat de Stenografische dienst
dan ook de Eerste Kamer bedient. Het kan echter wel iets korter dan normaal.
Daarom wil ik de vergadering schorsen tot kwart voor acht. Ik hoop dat wij
daarna het hele debat kunnen afhandelen voor woensdagochtend 0.00 uur.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Voorzitter! Er ligt een groot aantal amendementen en u heeft gehoord hoe
daarover is gedebatteerd. Ik betwijfel dan ook of wij na de eerste termijn
van het kabinet meteen door kunnen gaan.De voorzitter:Dat mag u betwijfelen, maar ik mag u herinneren aan het feit dat ik destijds
heb gevraagd waarom er geen wetgevingsoverleg is gevoerd. Daar wilde ik niet
op terugkomen. Dat heb ik bij dezen echter wel gedaan. Wij moeten echter wel
proberen het debat af te ronden, want er staat veel op de agenda; wij moeten
ook een keer kans zien om meer direct te reageren op een eerste termijn van
het kabinet. Als alles wordt uitgesteld, weet ik het einde van het verhaal.
Dat is dat er dan volgende week narigheid is.Mevrouw Verbugt (VVD):Voorzitter! Ik steun uw voorstel. Ik zou niet al bij voorbaat willen uitsluiten
dat wij vanavond geen tweede termijn kunnen houden. Dat kunnen wij later nog
bekijken, maar vooralsnog ga ik ervan uit dat wij vanavond kunnen debatteren.Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):Voorzitter! Ik denk dat wij niets moeten uitsluiten en dat het verstandig
is om te kijken hoever wij kunnen komen. Wat dat betreft volg ik u dus, maar
als de behandeling morgenavond ook weer vervroegd wordt, heb ik wel een probleem.De voorzitter:Zeker, maar als wij u dan waarschuwen, zoals wij vandaag gedaan hebben,
moet dat probleem klein zijn.Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):Ik ben dan uitstedig, zoals dat ouderwets heet.De voorzitter:Dat geldt niet.De vergadering wordt van 18.52 uur tot 19.45 uur geschorst.Staatssecretaris Tommel:Voorzitter! De aanleiding tot de voorliggende wijziging van de Huisvestingswet
is niet zozeer een vergaande liberalisatie, zoals door mevrouw Verbugt terecht
is opgemerkt, maar meer een terugkeer tot de oorspronkelijke bedoelingen van
de wet. Deze zijn langzamerhand uitgehold doordat provincies en gemeenten
te gemakkelijk obstakels hebben opgeworpen tegen de vrijheid van vestiging.
Dat heeft een grote omvang aangenomen. Mevrouw Van der Burg vroeg daarnaar,
voorzitter. Om een indruk te geven, geef ik haar een paar
getallen uit een inventarisatie uit 1995. Toen hadden 237 gemeenten in hun
huisvestingsverordeningen bindingseisen gesteld aan woningzoekenden. Om het
nog wat erger te maken hebben 132 gemeenten daarvan zich niet beperkt tot
regionale bindingseisen, maar ook nog lokale bindingseisen opgenomen. En dan
heb ik nog niet al die gemeenten meegerekend die de woonruimteverdeling hebben
geregeld via convenanten met de sociale verhuurders.Zo kon het dus niet langer. Er moest iets gebeuren. Er moest een nieuw
systeem worden opgezet en dat systeem moeten we dan ook stringent handhaven.
Ik zeg dit in antwoord op een opmerking van mevrouw Verbugt. Het huidige systeem
heeft namelijk een groot nadeel voor degenen die graag ergens zouden willen
wonen, maar dat niet kunnen omdat zij niet voldoen aan de bindingseisen. In
die zin is het voorstel dat wij thans voorleggen, een stuk socialer dan de
huidige situatie. Er gelden bindingseisen tot een bepaald bedrag, een bepaalde
prijsgrens. Ik kom daar straks nog uitvoerig op terug. Degenen boven die prijsgrens
hebben geen last van de bindingseisen. Degenen die een woning onder die prijsgrens
willen kopen, hebben er wel last van. Hoe meer barrières men opwerpt
op een woningmarkt, hoe meer juist die mensen er last van hebben die zich
geen duur huis kunnen permitteren, maar aangewezen zijn op de wat goedkopere
voorraad. Daarom is een van de belangrijke doelstellingen van deze wetswijziging
om een veel socialer systeem te introduceren dan het tot nu toe was. Al diegenen
die opgemerkt hebben dat hier juist sprake is van achteruitgang in sociaal
opzicht, vergissen zich deerlijk. De mensen die het zich kunnen permitteren
te putten uit de dure voorraad, konden zich altijd al redden. Wat we nu doen,
is ruimte maken op de woningmarkt voor die mensen die aangewezen zijn op een
wat goedkopere woning. Je praat dan in heel veel gevallen over starters en
mensen die om andere redenen een laag inkomen hebben. Ik praat nu over mensen
die wonen in een gebied waar een restrictief beleid geldt en die aangewezen
zijn op een woning buiten dat gebied, omdat nu eenmaal in dat restrictiefbeleidsgebied
niet zoveel wordt gebouwd dat eenieder daar een woning kan vinden. Dat is
een regelrecht gevolg van het ruimtelijk beleid dat wij met elkaar voorstaan.
Het moet dan niet zo zijn dat mensen die afkomstig zijn uit de restrictiefbeleidsgebieden
elders ook weer een achterstandspositie op de woningmarkt krijgen. Ze moeten
dus in gebieden waar gewoon gebouwd kan worden en waar geen restrictief beleid
geldt, een vrije toegang hebben op die woningmarkt. In die zin is hier sprake
van een één-op-éénkoppeling van het ruimtelijk
beleid en het volkshuisvestingsbeleid. We zitten hier dan ook niet voor niets.Nogmaals, het wetsvoorstel behelst dus geen liberalisatie, maar terugkeer
tot de oorspronkelijke doelstellingen van het vorige wetsvoorstel.De heer Gabor (CDA):Hoor ik de staatssecretaris beweren dat mensen uit het gebied waar een
restrictief beleid geldt, buiten dat gebied moeten gaan wonen? Dat gebied
is vrij groot op de kaart, zoals u weet. Dus het worden geweldige verhuizingen,
als iedereen uit dat gebied gaat verhuizen. Dat beantwoordt ook vanuit milieuopzicht
niet helemaal aan de doelstellingen van het kabinet.Staatssecretaris Tommel:Voorzitter! De heer Gabor maakt het nu wel heel bont. Er is niemand die
hoeft te verhuizen. In een restrictiefbeleidsgebied kan niet eenieder die
dat wil zomaar gaan wonen. Dat betekent dat buiten dat gebied geen belemmeringen
opgeworpen moeten worden voor het huisvesten van deze mensen als zij om wat
voor reden dan ook een woning nodig hebben die in het restrictiefbeleidsgebied
voor hen niet aanwezig is.De heer Gabor (CDA):De restrictieve gebieden zijn samenhangende gebieden. Dat is niet een
gemeente, dan helemaal niks en dan weer een gebied. Het zijn heel grote territoriale
gebieden waarin die beperkingen gelden. Als je ergens vandaan moet, moet je
dus ver weg. Dan praat je over 50 of 60 km, misschien wel over 100 km. Of
zie ik dat verkeerd?Staatssecretaris Tommel:Nee, dat ligt maar net aan het gebied. De heer Gabor stelt dat iedereen
altijd buiten het restrictiefbeleidsgebied moet wonen. Als een restrictiefbeleidsgebied
betekent dat je niet per definitie zoveel woningen kunt bouwen als voor de
eigen opvang nodig is, moeten de mensen die een woning willen hebben en aangewezen
zijn op de Vinex – de heer Van den Berg duidde het plastisch aan met
"op die grote anonieme steenmassa's"; ik voelde mij daar absoluut niet door
aangesproken – daar onbelemmerd toegang kunnen krijgen. Dan moet een
gemeente daarbuiten niet de toegang belemmeren.De heer Gabor (CDA):Heeft de staatssecretaris een idee van de hoeveelheid mensen waarom het
hier gaat en van de verkeersbewegingen die hierdoor worden opgeroepen?Staatssecretaris Tommel:Als mensen gebonden zijn aan een bepaald gebied, is er helemaal geen probleem.
Dan kunnen zij daar rustig een huis vinden, want dan voldoen zij aan de bindingseisen.
Dat speelde in het geheel geen rol. De heer Gabor construeert iets wat maatschappelijk
gesproken niet aan de orde is. Mijn stelling is dat het buiten de restrictiefbeleidsgebieden
contraproductief werkt en niet te rechtvaardigen is om bindingseisen te stellen
aan de woningvoorraad. Je kunt immers bouwen en dus eenieder onderdak verlenen.
Daarbij moeten wij geen grenzen gaan opwerpen. Nogmaals, die grens schaadt
altijd mensen met een lager inkomen, welke grens je ook opneemt. Degenen die
daarboven zitten, hebben geen probleem.De heer Gabor (CDA):Het is de vraag hoeveel mensen eruit moeten.Staatssecretaris Tommel:Er hoeft niemand uit. Wij gaan toch niemand deporteren? Wat is dat nou!De heer Gabor (CDA):Ik verwijs de staatssecretaris naar de brief, pagina 2 onderaan. Dat is
een deportatiebevel. Ik heb het niet zo willen zeggen, maar dat moet hij maar
eens lezen.Staatssecretaris Tommel:Dat is toch dwaas! De minister zal daar straks wel op ingaan. Het gaat
er absoluut niet om mensen te deporteren. Wat is dat nou. Het idee dat dit
woord valt in het Nederlandse parlement, vind ik echt idioot.De heer Gabor (CDA):Dat vind ik echt heel ernstig. De staatssecretaris zegt – ik neem
aan dat hij dat nagelezen heeft – dat het niet zo moge zijn dat de mensen
in die gebieden worden gehuisvest.Staatssecretaris Tommel:Niet eenieder. Je kunt niet alle mensen uit de natuurlijke bevolkingsgroei
in diezelfde gebieden opvangen. Dat is toch iets anders dan mensen die er
al wonen, verplichten om te verhuizen? Het debat over de ruimtelijke ordening
gaat toch over de vraag hoe restrictief het is en of je iedereen die al in
een bepaald gebied woont plus de normale bevolkingsgroei die daarbij hoort,
in datzelfde gebied kunt blijven opvangen? Daarover voert de Kamer discussie
met de minister. Er is nog nooit in enige discussie in het hele parlement
gezegd dat mensen worden gedwongen te verhuizen. Dat is toch niet aan de orde.
Zo mag de heer Gabor de brief absoluut niet lezen.De heer Van den Berg (SGP):Dat is wel aan de orde. Het kan voorkomen dat iemand die ergens woont
en wil gaan trouwen – een jonge starter – niet in zijn eigen omgeving
mag wonen. Dat noemt de staatssecretaris sociaal. Hij begint met roerende
woorden over het sociale karakter van deze wet. Ik heb het sociale element
nog niet kunnen ontdekken, het spijt me.Staatssecretaris Tommel:De heer Van den Berg wil dat niet horen, maar dat is ten onrechte. De
heer Van den Berg zegt in feite: als iemand in een bepaald gebied wil wonen
omdat hij daar nu eenmaal per ongeluk geboren is, dan mag hij altijd voorrang
hebben op mensen die niet in dat gebied zijn geboren. Dat is ook een vorm
van mensen achterstellen.De heer Van den Berg (SGP):Iemand wordt niet per ongeluk ergens geboren. Ik vind dat een zeer merkwaardige
uitdrukking.Staatssecretaris Tommel:Toeval.De heer Van den Berg (SGP):Ik geloof ook niet in toeval. Laten wij dat ook maar buiten beschouwing
laten. Het gaat erom dat die mensen daar geworteld zijn. Zij zijn daar opgegroeid
en willen daar graag blijven wonen. En dat mag niet van de staatssecretaris.
Ik zal niet de zware woorden gebruiken die de heer Gabor zojuist gebruikte,
maar ik vind het niet sociaal.Staatssecretaris Tommel:Dat is toch ten onrechte. Onder de grens hebben alle mensen die in dat
gebied wonen, voorrang op alle mensen die van buiten dat gebied komen. Dat
zijn dus met name degenen die starten op de woningmarkt. Over de opmerking
dat zelfs starters woningen van boven de ƒ 400.000 gaan bewonen, heb
ik mij buitengewoon verwonderd. Dat is absoluut niet aan de orde. Het gaat
om mensen met een zwakke positie op de woningmarkt. Als zij in die gebieden
geboren zijn, hebben zij voorrang boven mensen van buiten onder die befaamde
grens van ƒ 300.000, ƒ 350.000 of misschien zelfs ƒ 400.000.De heer Van den Berg (SGP):Dan is mijn opmerking verkeerd begrepen. Ik bedoelde dat ook vrij normale
huizen van het type waar starters in gaan wonen als zij zich willen vestigen,
al dat soort prijzen hebben in de streken waar wij het nu over hebben. Dat
is het gevolg ervan.Staatssecretaris Tommel:De discussie over de prijsgrens krijgen wij nog. Ik constateer dat er
een verschil in behandeling blijft bestaan ten gunste van degenen die toevallig
in een restrictiefbeleidsgebied zijn geboren. Wanneer zij een woning onder
de prijsgrens willen gaan bewonen, hebben zij toch een veel betere positie
dan mensen die van buiten het restrictiefbeleidsgebied moeten komen. Zij kunnen
dan namelijk niet binnenkomen, ook al zouden zij het willen. Ergo, er is nog
steeds verschil in behandeling.Als je wilt praten over de doelgroep, moet je de discussie voeren over
de vraag onder welke prijsgrens de doelgroep wordt gehuisvest. Het gaat om
schaarste voor de doelgroep. Dan vind ik dat de prijsgrens die nu wordt gehanteerd,
waar ik nog op terugkom, wel degelijk een reële en realistische grens
is. Je kunt niet aannemen dat er gebieden zijn in Nederland waar de doelgroep
van het beleid, starters op de woningmarkt en mensen met een minimuminkomen,
woningen kopen van meer dan ƒ 400.000. Die stelling is niet houdbaar.De heer Gabor (CDA):Ik heb mij nogal verbolgen getoond over twee zinnen in die passage. Roepen
zij in uw gedachten verhuisbewegingen op, ja of nee?Staatssecretaris Tommel:Nee, niet meer dan andere.De heer Gabor (CDA):Dus iedereen blijft zitten waar hij zit?Staatssecretaris Tommel:Heel veel mensen zullen verhuizen binnen het restrictiefbeleidsgebied.
Zij hebben namelijk voorrang boven alle anderen binnen hetzelfde restrictiefbeleidsgebied.De heer Gabor (CDA):Dan behoeft die passage echt verduidelijking. Zoals het hier staat, lees
ik dat mensen eruit moeten. Dat moet u rechtzetten.Staatssecretaris Tommel:De kern is dat in een restrictiefbeleidsgebied niet per definitie de hele
bevolkingsgroei kan worden opgevangen. Daar zijn niet voldoende bouwmogelijkheden
voor. Dat is de rechtvaardiging van het feit dat mensen die daar wonen en
sociaal-economisch gebonden zijn, een voorrangspositie hebben op de schaarse
woningmarkt boven alle anderen. Dat vind ik een terechte rechtvaardiging daarvan.De heer Gabor (CDA):Dat is een heel andere formulering. Als u zegt: niet per definitie, kan
ik daarmee leven.Staatssecretaris Tommel:Wij jagen niemand weg. Wij zeggen niet tegen mensen die in een restrictiefbeleidsgebied
wonen dat zij daar niet mogen blijven wonen. Mevrouw De Boer zal hier nog
uitvoerig op terugkomen.De bedoeling van het wetsvoorstel is om terug te komen op het oorspronkelijke
systeem, zoals wij met elkaar hadden geaccepteerd. Het probeert de fouten
te vermijden die in dat wetsvoorstel zaten. Wat waren die fouten? Die fouten
waren tweeërlei.In de eerste plaats hebben de provincies veel te veel gebieden aangemerkt
als restrictief, terwijl zij dat niet echt waren. Het was
kennelijk niet helder wat nu precies restrictief is. Dat moet je niet willen.In de tweede plaats vonden de gemeenten een gat in de wet door privaatrechtelijke
contracten af te sluiten die niet verboden waren. Daarmee zetten zij de deur
open om allerlei zaken te regelen waarvan het nooit de bedoeling was ze buiten
de publiekrechtelijke sfeer te regelen.Verder hebben wij de grens van ƒ 177.000 zeer aanzienlijk opgetrokken.
Dat betekent nogmaals dat er geen sprake is van een verdergaande liberalisering.
Het tegendeel is eerder het geval. Het verbaast mij dan ook niet dat mevrouw
Verbugt vraagt of dit nu wel had gemoeten. Hier kom ik nog op terug.Deze drie elementen geven aan dat er sprake is van een versterking van
het sociale element in de wet en zeker niet van het tegenovergestelde.Wij hebben de discussie al eerder – in schriftelijke vorm –
gevoerd en wij hebben uitgebreid met alle betrokkenen – met het IPO
en de VNG – gesproken. Aan de hand daarvan hebben wij via een aantal
nota's van wijziging een aantal wijzigingen in de wet doorgevoerd die tegemoetkwamen
aan opmerkingen die in de schriftelijke voorbereiding door de Kamer zijn gemaakt.
Er is nog een aantal discussiepunten over; daarom is het goed om de doelstellingen
van de wet te belichten in het licht van Europese regelgeving en andere internationale
verdragen. Ook uit de discussie die wij nu met elkaar voeren, heb ik namelijk
een beetje het gevoel dat er wel eens een beleidsvrijheid wordt verondersteld
die er in het geheel niet is. In de Europese regelgeving staat het recht op
vrije vestiging centraal. Alleen daar mag dat worden aangetast waar de huisvesting
van de doelgroep in gevaar komt. Voor het overige mag elke inwoner van de
Europese Unie gaan wonen waar hij of zij zelf in de Europese Unie wil wonen.
Alleen bij schaarste en de onmogelijkheid om die schaarste via strategische
nieuwbouw op te lossen, mogen regels gesteld worden ten aanzien van de woningmarkt.
Dat heb ik in de huidige wet gedefinieerd als: "op grond van bovengemeentelijk
ruimtelijk beleid geringe uitbreidingsmogelijkheden van de woningvoorraad".
Dat criterium hebben wij dus in de wet vastgelegd. In het wetsvoorstel is
dat direct gerelateerd aan restrictief beleid, vastgelegd in het streekplan.Wat de Europese context betreft, is het misschien goed om te wijzen op
een brief die iemand onlangs stuurde naar het gemeentebestuur van Amersfoort.
Hij kreeg geen huisvestingsvergunning en verwees in zijn brief naar artikel
2, lid 1, van het Europese verdrag voor de rechten van de mens en naar de
fundamentele vrijheden. Daarbij stelde hij dat lid 4 van artikel 2 van dat
verdrag stelt dat bepaalde omschreven gebieden onderworpen kunnen worden aan
beperkingen die bij de wet zijn voorzien. Daarbij gaf hij ook voorbeelden
uit het verdrag. Waar praat je dan over? Bedoeld worden bijvoorbeeld natuurreservaten,
militaire gebieden, inundatiegebied of schootsveld ingeval van oorlog, een
evacuatiegebied ingeval van rampen, dijken en duinen en aanvliegroutes van
vliegvelden met het oog op de veiligheid. Dat geeft ongeveer het speelveld
aan. De conclusie is dus dat de vrijheid om zomaar allerlei beperkingen op
te leggen aan de vrijheid om ergens te gaan wonen, niet zo vreselijk groot
is.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Betekent dit dat u de afgelopen jaren in feite altijd in strijd met het
EVRM hebt gehandeld?Staatssecretaris Tommel:Ik niet, maar een aantal gemeentebesturen misschien wel.Mevrouw Van der Burg (PvdA):U hebt de gemeentebesturen de mogelijkheid gegeven en in feite hebt ook
u dus in strijd met het EVRM gehandeld. Dat kan ik mij niet voorstellen, want
dan was er geheid al een procedure bij het Hof van Justitie geweest en was
het allang onderuitgeschopt. Zo is het dus niet. U geeft een heel beperkte
uiteenzetting over de wijze waarop kan worden afgeweken van het fundamentele
recht op vrije vestiging. Dat is een heel beperkte invalshoek.Staatssecretaris Tommel:Ik citeer gewoon de toelichting; ik geef geen uitleg, maar citeer gewoon.
Het verbaast mij overigens zeer dat bijvoorbeeld de Vereniging eigen huis
nog niet zo slim is geweest om een paar proefprocessen aan te spannen, want
ik denk dat zij een goede kans gehad had en dat het hele systeem aan het glijden
was gegaan. Ons doel op dit moment is niet om te zeggen dat iedereen die beperkingen
niet meer moet aanbrengen, want dan hadden wij het wetsvoorstel niet in hoeven
te dienen en hadden wij gewoon moeten zeggen dat er overal vrijheid van vestiging
is. Dat is niet onze stelling. Wel is het een zodanig houdbaar wetsvoorstel
dat wij, als iemand op grond van dit wetsvoorstel met een klacht naar de Europese
Commissie gaat, het gevoel hebben dat het systeem houdbaar is. Op dit moment
speelt zo'n geval, waarbij niet alleen de vrijheid van vestiging in het geding
is: onlangs wilde een Spaanse onderdaan een woning kopen in de gemeente Huizen;
dat was een dure woning, ver boven alle grenzen die wij hebben overwogen.
Hij kreeg daarvoor geen huisvestingsvergunning en diende wél een klacht
in. Het ziet ernaar uit dat de Europese Commissie in dit geval, nog los van
de vrijheid van vestiging, het vrije verkeer van kapitaal indirect aangetast
ziet. Hij mag het huis wel kopen, maar hij mag er geen gebruik van maken.
Met andere woorden, wij hebben niet alleen met de Europese Commissie te discussiëren
over de vrijheid van vestiging, maar ook over de vraag of hier geen sprake
is van een indirecte aantasting van het vrije verkeer van kapitaal. Dat kan
nog steeds gelegitimeerd zijn. Daarover hebben wij geen verschil van opvatting.
Er moet dan echter sprake zijn van een algemeen belang en zeer eenduidige
criteria. Als je die te ruim definieert, is de legitimatie helemaal weg.Wij moeten tot een evenwichtige afweging komen, gebaseerd op de hoofdlijnen
van beleid van Europa, waar het Nederlandse parlement zich overigens achter
heeft gesteld, namelijk de vrijheid van vestiging. Een mens mag wonen waar
hij wil in Europa, tenzij er heel goede redenen zijn om te zeggen dat het
niet kan. Dat moet je dan heel goed wettelijk vastleggen. Je mag niet meer
beperkingen opleggen dan noodzakelijk en te beargumenteren zijn. Dat doen
wij dus vanavond.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Dat doen wij vanavond. Dat is helemaal waar. Dat hebben wij vier jaar
geleden ook gedaan. Dat gebeurt steeds. Nu gaat het erom hoe het algemeen
belang wordt bepaald en hoe de beperkingen die in evenwicht moeten
zijn met de vrijheid van vestiging en het algemeen belang, worden bepaald.
De staatssecretaris gaat daarin naar mijn mening nu minder ver dan hij kan.
De discussie daarover is natuurlijk altijd vrij theoretisch, want de staatssecretaris
weet ook niet precies waar de grens ligt. Die moet wel beargumenteerd worden
en in de wet worden vastgelegd. Het mag geen verordening zijn of wat dan ook,
maar de basis moet in de wet liggen. Daar werken wij op dit moment aan. Wij
moeten nu het evenwicht kiezen tussen vrijheid en beperking. Dat is niet per
definitie de plek die de staatssecretaris aanwijst. Daar gaat de discussie
over. Vijf jaar geleden vond hij een ander evenwicht. Zo zullen er in de loop
van de tijd altijd veranderingen zijn, afhankelijk van de schaarste in Nederland
voor doelgroepen en misschien ook in de sfeer van de ruimtelijke ordening.
Het evenwicht is niet eenduidig vastgesteld en voor de eeuwigheid vastgelegd.
De staatssecretaris gaat ervan uit dat de grens en het evenwicht die hij heeft
vastgesteld, de enige juiste plek aangeeft.De voorzitter:De lengte van uw interruptie doet het erop lijken dat wij met een termijn
van de Kamer bezig zijn. U zult zeggen dat u over essentiële dingen spreekt.
Dat is ook zo, maar essentiële dingen kunnen altijd kort worden samengevat.
Dat geldt voor ons allen hier. Wilt u uw interruptie beëindigen?Sorry dat ik even tussenbeide kwam, maar de omstandigheid dat morgenavond
gereserveerd is, betekent niet dat deze hele avond besteed mag worden aan
de eerste termijn van de zijde van de regering. Wij lopen voor op ons tijdschema.
Dat is betrekkelijk uniek in de parlementaire geschiedenis. Wij mogen dat
moment niet laten verlopen.Mevrouw Van der Burg (PvdA):De staatssecretaris suggereert dat het een vaststaand gegeven is hoe het
evenwicht moet zijn. Kijken wij naar de wetsgeschiedenis, ook naar het EVRM,
dan is het juist geen vaststaand begrip. Het is dus open voor discussie. Waarom
stelt de staatssecretaris zich zo hard op bij de vraag wat sociaal is en wat
niet?Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):Voorzitter! In mijn herinnering heeft mevrouw Van der Burg de vorige keer
niet meegedaan aan de behandeling van de Huisvestingswet. Ik heb dat toen
wel gedaan. De doelstelling was de vorige keer volstrekt gelijk aan die van
deze keer. De wet is toen gemaakt met loopholes. Die loopholes dichten wij
nu. De doelstelling van de wet van Heerma was echter exact hetzelfde.Staatssecretaris Tommel:Ik had het niet beter kunnen zeggen, voorzitter. Er is geen sprake van
een andere invalshoek. Er is sprake van het repareren van iets dat scheef
gegaan is. Ik kan niet genoeg wijzen op het risico dat de eerste de beste
klacht in Brussel zal betekenen dat het hele systeem weg is, als wij te veel
beperkingen en zeker onnodige beperkingen opwerpen. En dan zijn we echt in
de aap gelogeerd. Ik moet de Kamer hierop wijzen. Naar mijn gevoel kent niet
iedereen het Europese verdrag voor de rechten van de mens. De regel is dat
je vrij moet kunnen wonen. Voor een vrij land is het vrij mogen wonen een
belangrijk principe. Natuurlijk worden er enige grenzen gesteld, maar het
risico bestaat dat de eerste de beste die naar Brussel loopt, ervoor zorgt
dat het hele systeem weg is.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Als u oproept tot zorgvuldigheid, ben ik het daarmee eens. Als u echter
een grens aangeeft, ben ik het daar niet mee eens.Staatssecretaris Tommel:Laten wij maar eens kijken hoever we komen. Ik ben het eens met mevrouw
Van der Burg dat gemeenten en provincies moeten instemmen met het volkshuisvestingsbeleid.
Daar ligt het zwaartepunt bij de invulling van het volkshuisvestingsbeleid.
Ik maak echter onderscheid tussen twee zaken. De eerste betreft bindingseisen,
de toelating tot een woningmarkt. Men moet dan zeer strikt zijn bij het aanbrengen
van beperkingen. Het is alleen mogelijk als er een combinatie is van restrictiefbeleidsgebied –
dus op termijn geen uitbreiding van het ruimtebeslag – en schaarste
op de woningmarkt. Als er namelijk geen schaarste is, is er ook geen reden
om een beperking op te leggen. Als je daarmee gaat sjoemelen, zal Brussel
onmiddellijk ingrijpen en dat wil ik niet.Het tweede punt is dat, wanneer de woningmarkt voor mensen opengelegd
is, je royaal moet zijn bij het toestaan van een uitgebreid stelsel van toewijzingsregels.
Ik maak een duidelijk onderscheid tussen de toegankelijkheid van de woningmarkt
en de mogelijkheid van de gemeenten om een plaatselijk, regionaal volkshuisvestingsbeleid
te voeren dat optimaal is toegesneden op de situatie aldaar.In dit geval is er sprake van een opgetrokken koopprijsgrens die ook nog
eens gedifferentieerd wordt. Daarmee kunnen veel meer koopwoningen onder het
ruimteverdelingsbeleid vallen. Dit heeft bijvoorbeeld betekenis voor het doorstromingsbeleid.
Er bestaat een uitgebreid stelsel van passendheids- en urgentiecriteria. Tot
slot hebben we in artikel 27 het lokale maatwerk geïntroduceerd. Er is
thans dus veel meer mogelijk dan vroeger. Aan de passendheids- en urgentiecriteria
is natuurlijk niets afgedaan. Integendeel, met het verhogen van de grens heb
je in feite het bereik daarvan vergroot.Het lokale maatwerk is een interessant punt. Vele voorbeelden van lokale
problemen kunnen opgelost worden via de reguliere passendheidscriteria, doorstromings-
en urgentiecriteria. Daar is immers niets mis mee. Ik noem bijvoorbeeld de
urgentiecriteria die een rol spelen bij de huisvesting van daklozen. Bij huisvesting
van gehandicapten in aangepaste woningen gaat het om het passendheidscriterium.
Gemeenten moeten het aantal instrumenten dat ze ter beschikking staat om de
woonruimtetoewijzing te sturen, niet onderschatten. Ik wijs er ook op dat
lokale ingezetenen een enorme informatievoorsprong hebben op mensen van buiten
als het gaat volkshuisvestingsplannen. Dit mechanisme speelt een belangrijke
rol, hoewel het in formele zin niet bestaat. Materieel gezien, heeft men een
enorme voorsprong op mensen van buiten, al hebben deze volstrekt vrije toegang
tot de woningmarkt.Ik heb onlangs een gesprek gevoerd met de wethouders van de vier grote
steden over artikel 27. Tot mijn genoegen kon ik constateren dat de ruime
uitleg die wij geven aan artikel 27, bij de vier grote gemeenten geleid heeft
tot de gezamenlijke opvatting dat zij het volledig eens zijn met dit systeem.
Overigens, de VNG was het daar in 1996 ook mee eens. De Kamer
heeft daar een brief over gekregen. De VNG is na 1996 van opvatting veranderd,
maar zij was het volledig eens met dit systeem.Waar praten wij over? Wat kan er in zo'n gemeente gebeuren? Je hebt wijken,
zoals herstructureringswijken en stadsvernieuwingswijken, waar allerlei processen
aan de gang zijn in de volkshuisvesting. Daar zijn mensen op een of andere
wijze geïnteresseerd om in de wijk te blijven wonen, hetzij omdat zij
er direct bij betrokken zijn door sloop van hun woning, hetzij omdat er nu
eenmaal allerlei nieuwe woonmogelijkheden in die wijk worden gecreëerd.
Het gaat dus in het algemeen niet om individuele gevallen, maar om mensen
die in die wijk wonen. Ik zal een paar voorbeelden geven ter illustratie.
Je wilt als gemeente in het bijzonder nieuwe woningen bouwen voor ouderen
uit die herstructurerings- of stadsver- nieuwingswijk. Dat kan een woonzorgcomplex
zijn. Het is ook mogelijk dat er in die wijk veel grote gezinnen zijn, maar
kleine woningen, terwijl je die grote gezinnen wilt blijven huisvesten in
die wijk. Daartoe voeg je kleine woningen tot grote samen. Het is ook mogelijk
dat er in die wijk gehandicapten wonen, die je graag in die herstructureringswijk
wilt huisvesten. Het zijn voorbeelden. Je geeft die mensen de kans om binnen
die wijk goed te wonen en je houdt het sociale netwerk binnen die wijk in
stand. Je kunt ook woningen bouwen speciaal gericht op de mensen met een wat
hoger inkomen, die nu geen woning van hun voorkeur kunnen vinden in die wijk –
eenvoudigweg omdat die wijk dergelijke woningen niet kent – maar die
wel gebonden zijn aan die wijk. Die mensen willen er graag blijven wonen.
Als je dat kunt realiseren, kun je het kader vasthouden ten behoeve van noodzakelijke
sociale activiteiten in de wijk. In al deze gevallen mag de gemeente aan deze
mensen voorrang geven boven anderen. Om het beeld compleet te maken, zeg ik
erbij dat daaraan natuurlijk wel een aantal voorwaarden zijn verbonden.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Voordat u aan die voorwaarden begint, ga ik nog even in op artikel 27.
U zegt dat artikel 27 voldoende ruimte geeft. Dat is eigenlijk uw verhaal.
In de toelichting op het wetsvoorstel staat nadrukkelijk: calamiteiten, herstructurering,
stadsvernieuwing. Andere wijken dus niet. U doet nu net of het heel ruim is,
maar wat in de toelichting staat, is absoluut niet ruim.Staatssecretaris Tommel:Ik geef nu de uitleg aan de wet, zoals wij vinden dat die uitleg gegeven
moet worden. Na alle discussies met onder andere de VNG en het IPO, na de
schriftelijke voorbereiding, enz. zeg ik nu dat dit soort activiteiten in
een herstructureringswijk of in een wijk waar stadsvernieuwing plaatsvindt,
kunnen plaatsvinden met absolute voorrang voor de mensen uit die wijk, onder
een aantal voorwaarden die ik wilde noemen.Mevrouw Van der Burg (PvdA):U zegt: stadsvernieuwings- en herstructureringswijken. Dat is heel beperkt.
Wat zijn immers herstructureringswijken? Zijn dat wijken waar wij geld voor
geven? Een groot aantal wijken waar precies dezelfde problematiek speelt,
valt er op deze manier, dus via artikel 27, niet onder.Staatssecretaris Tommel:Dat zou ook niet moeten. Ik kan namelijk niet goed beargumenteren waarom
in Leidsche Rijn – ik geef maar een voorbeeld – mensen uit de
gemeente Utrecht voorrang zouden moeten krijgen boven mensen die uit Woerden
komen en die ook graag in die wijk willen wonen. Ik kan mij dat wel voorstellen
bij een herstructurering, want daar wonen de mensen al. In die wijk moet van
alles gebeuren. Dan vind ik de redelijkheid volstrekt helder. Ik kan dat heel
goed beargumenteren. Ik kan het echter niet goed beargumenteren in andere
bestaande wijken, waar niets gebeurt. Als daar een woning vrijkomt, waarom
zou iemand uit die wijk dan een voorrangspositie moeten krijgen boven iemand
die daar ook graag wil wonen en die overigens toegelaten is tot die woningmarkt.
Ik zie niet goed in waarom de tweede persoon, die bijvoorbeeld bij familie
wil gaan wonen of dicht bij de school of het werk, geen gelijke kans moet
krijgen als iemand die al in de wijk woont. Nogmaals, voor herstructureringswijken
en stadsvernieuwingswijken, waar van alles moet gebeuren, zie ik wel de redelijkheid
om verschil te maken. Dit zou ik onder omstandigheden ook willen doen. De
vraag is dan welke eisen je hieraan stelt.Mevrouw Van der Burg (PvdA):U noemde het voorbeeld van Leidsche Rijn. Als mensen uit Kanaleneiland
daarheen willen verhuizen, heeft Leidsche Rijn dus met de situatie in Kanaleneiland
te maken. Hiervoor kun je nooit landelijk iets regelen. Je kunt het alleen
lokaal goed bekijken en afstemmen om verloedering in een naoorlogse wijk,
die geheid zal gebeuren, tegen te gaan. Het leggen van zo'n verband is op
rijksniveau niet mogelijk; dit kan alleen op gemeentelijk niveau.Staatssecretaris Tommel:Waar leidt uw opmerking toe?Mevrouw Van der Burg (PvdA):Leefbaarheid in Kanaleneiland.Staatssecretaris Tommel:Wilt u dat de gemeente Utrecht mensen uit Kanaleneiland verbiedt om in
Leidsche Rijn te gaan wonen?Mevrouw Van der Burg (PvdA):Nee, juist niet.Staatssecretaris Tommel:Wat betekent uw opmerking concreet dan wel?Mevrouw Van der Burg (PvdA):Je kunt het heel goed combineren. Het gaat er mij om dat op lokaal niveau
in een volkshuisvestingsbeleid waarvan zowel Leidsche Rijn als Kanaleneiland
een element vormt, de zaken worden afgestemd.Staatssecretaris Tommel:Deze abstractie laat zich gemakkelijk vertellen, maar mijn concrete vraag
is: wat wilt u? Het gaat om het krijgen van een huisvestingsvergunning. Wat
wilt u nu in Leidsche Rijn? Wilt u dat mensen uit Kanaleneiland voorrang in
Leidsche Rijn krijgen, ja of nee? Naar mijn gevoel hoeft dit niet, want het
is een uitbreidingsgebied en dus mag iedereen daar gaan wonen. Als u dit wilt
weerspreken, zult u dat wel doen. Dat is dus kennelijk niet aan de orde. Kennelijk
mag dat. U zult dus niemand verbieden uit Kanaleneiland te verhuizen naar
Leidsche Rijn. Dat klopt toch, hè? Of niet?Mevrouw Van der Burg (PvdA):Natuurlijk verbied ik niet. Daar gaat het ook helemaal niet om. Er wordt
 bijvoorbeeld een verzorgingshuis neergezet. Het zou mooi zijn
als je daar plaats kunt aanbieden aan groepen mensen uit Kanaleneiland. Hiermee
wordt het leefbaarheidsverhaal in de ene wijk gebruikt voor een huisvestingssituatie
in een andere wijk. U zegt dat iedereen er mag gaan wonen, maar voor sommigen
zal dit net weer problematisch zijn. Dit is heel jammer voor het volkshuisvestingsbeleid
in totaliteit op lokaal niveau.Staatssecretaris Tommel:Nogmaals, het instrument is het krijgen van een huisvestingsvergunning.
Mijn concrete vraag is nog steeds of er mensen zijn die u in Leidsche Rijn
geen huisvestingsvergunning wilt geven. Alle mensen, uit welk deel van de
stad Utrecht dan ook, die in dat mooie verzorgingshuis willen gaan wonen,
kunnen daar gaan wonen. Zij krijgen die vrijheid. Zij zijn ook nog de eersten
die weten dat het gebouwd wordt en zullen dus ook de eersten zijn die erin
trekken. Niemand wordt dus geremd in zijn mogelijkheden om daar te gaan wonen.De voorzitter:De laatste maal mevrouw Van der Burg. Daarna mevrouw Versnel.Mevrouw Van der Burg (PvdA):In theorie wordt niemand geremd, maar in de praktijk wel, omdat die wijk
ook openstaat voor de rest van Nederland.Staatssecretaris Tommel:Denkt u dat dit ene verzorgingshuis volstroomt uit de rest van Nederland,
met mensen die allemaal in dat huis in Leidsche Rijn willen wonen, en dat
de mensen die er pal naast wonen, het niet hebben gezien en niet aan bod komen?
Dit lijkt mij niet de werkelijkheid.Mevrouw Van der Burg (PvdA):U maakt er een karikatuur van.De voorzitter:Nu mevrouw Versnel. Wij kunnen geen interruptiedebatten in zes, zeven
termijnen houden. Hoe belangrijk het onderwerp ook is, wij moeten de consequentie
ervan nemen dat de commissie gemeend heeft geen wetgevingsoverleg te moeten
houden, waardoor dit debat aanzienlijk beperkt had kunnen worden. Ik blijf
bij dit verwijt, alleen omdat het terecht is.Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):Voorzitter! Wanneer mensen vanuit heel Nederland in een verzorgingstehuis
in Leidsche Rijn willen gaan wonen, is dat voortreffelijk en dat geldt ook
voor iemand uit Kanaleneiland. Mij gaat het om mensen die jarenlang wonen
op Kanaleneiland en oud en der dagen moe zijn en die in een verzorgingstehuis
willen. De verzorgingstehuizen en zelfs verpleegtehuizen zijn daar. Is het
dan mogelijk dat die mensen voorrang krijgen om in hun eigen wijk in het verzorgingshuis
te komen? Dat is de enige relevante vraag en daar gaat het mij om. Die vraag
gaat uit van de persoon en zijn wens en niet van het feit of de gemeente iets
beter wil verdelen tussen de verschillende wijken. Daar moet die gemeente
van af willen blijven!Staatssecretaris Tommel:Als het gaat om een herstructureringswijk die in de gemeentelijke verordening
aan te wijzen valt, is het antwoord positief. Als het gaat om zomaar een wijk,
is het antwoord: dat zou nu onder artikel 27 niet kunnen. Maar voor boven-65-plussers
zou ik bereid zijn om door de bocht te gaan. Ik heb namelijk begrepen dat
daar het echte probleem zit. Voor die 65-plussers kan ik mij de gehechtheid
aan een wijk voorstellen. Als er iets nieuws komt in zo'n wijk, ook al is
er geen herstructurering of stadsvernieuwing, kun je zeggen dat er sprake
is van een objectief criterium voor mensen die er al heel erg lang wonen.
Dat is echt het oprekken van de grens van wat je kunt doen. Maar ik ben bereid
om het wetsvoorstel via een nota van wijziging aan te passen zodat dit in
het algemeen mogelijk wordt. Dat is de expliciete en extensieve uitleg van
wat er kan. Daarmee is eigenlijk ook het verschil van opvatting tussen mevrouw
Van der Burg en mij weg. Immers, ook zij praat over ouderen die aan een wijk
gehecht zijn.Het enige instrument in de Huisvestingswet is de vergunning die je al
dan niet krijgt om ergens te wonen. In feite is er alleen maar de vraag aan
de orde of iemand voorrang krijgt om ergens te gaan wonen en een voorrangsregel
moet altijd een objectieve reden hebben. Een voorrangsregel benadeelt immers
altijd mensen. Het heet wel voorrang, maar het is eigenlijk een nadeelregeling
die alle anderen benadeelt. Daarom moet je het heel precies afgrenzen. Vandaar
dat ik heb aangegeven hoe ik artikel 27 uitleg, namelijk om te voorkomen dat
gemeenten langs een heel uitgebreid stelsel van voorrangsregels er in feite
voor zorgen dat er toch weer sprake is van geen toelating op de woningmarkt.
De heer Gabor heeft dat met betrekking tot het amendement van mevrouw Van
der Burg op stuk nr. 20 ook geconstateerd. Ik zeg heel helder dat zoiets niet
moet gebeuren, want dan krijgen wij een situatie die wij niet bedoeld hebben.
Ik zou het volgende willen. In een herstructureringsgebied mag een gemeente
voor een bepaalde periode – die herstructurering is niet over honderd
jaar verspreid maar die moet je aanwijzen voor een periode van herstructurering –
in de huisvestingsverordening opnemen dat mensen uit die wijk daarom voorrang
hebben. Er moet dus sprake zijn van een fysieke herstructureringsactiviteit:
sloop, nieuwbouw, woningaanpassing en samenvoeging. Kortom, het lokale maatwerk
wordt begrensd door de prijs, namelijk de prijsgrens die in het betreffende
gebied geldt – de ƒ 300.000 of meer – de tijd van de herstructurering
waarin die operatie plaatsvindt, het geografisch gebied, te weten die betreffende
wijk en een bouwactiviteit. Op grond van de opmerking van mevrouw Versnel
heb ik daaraan toegevoegd dat ik bereid ben om dit systeem uit te breiden
om ouderen uit wijken waarin dat allemaal niet gebeurt, een voorrangspositie
te geven als voor hen speciale voorzieningen worden gebouwd. Daar kan ik mij
in vinden.De heer Gabor (CDA):Voorzitter! Bij mijn weten is Leidsche Rijn de gemeente Utrecht. Bij mijn
weten valt de gemeente Utrecht niet in een situatie waar bindingseisen kunnen
worden gehanteerd.Staatssecretaris Tommel:Nee.De heer Gabor (CDA):Wil de staatssecretaris mij dan uitleggen waarom in zijn voorbeeld de
Woerdenaar niet naar Leidsche Rijn kan?Staatssecretaris Tommel:De Woerdenaar kan wel naar Leidsche Rijn, maar het is de vraag of de persoon...De heer Gabor (CDA):Dan heb ik u verkeerd begrepen.Staatssecretaris Tommel:Hij kan wel naar Leidsche Rijn, maar het is de vraag of iemand uit Utrecht
die naar de Leidsche Rijn gaat, voorrang heeft. Daar moet geen misverstand
over bestaan. Om die reden kan ik niet tegemoetkomen aan de intentie –
of ik moet het verkeerd begrepen hebben – van het amendement op stuk
nr. 20, namelijk dat de gemeente zelf alles in alle vrijheid kan bepalen wie
er voorrang krijgt. Dan zou je de woningmarkt in feite toch weer hebben gesloten.
Er is echter wel heel veel ruimte in de uitleg van artikel 27 en in het voorstel
dat ik nog zal doen. Dat komt in naar mijn gevoel volledig tegemoet aan de
behoefte om waar dat nodig en rechtvaardig is, mensen voorrang te geven op
de woningmarkt en dus anderen op die woningmarkt een zeker nadeel te geven.
Dat is altijd de keerzijde van de medaille. Dat kan heel lastig zijn in die
situaties, waarin mensen graag bij familie willen wonen maar van buiten die
wijk komen en dus moeten merken dat zij of niet aan de beurt komen of pas
heel laat, omdat alle mensen uit die wijk voorrang hebben gekregen. De vraag
naar de rechtvaardigheid in al dat soort dingen is toch niet in alle gevallen
zo gemakkelijk te beantwoorden. Om die reden moet er misschien toch ook een
hardheidsclausule komen. Er is een amendement daartoe ingediend en daar hebben
wij ook geen bezwaar tegen.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Voorzitter! Waarom bepalen we op dit landelijk niveau of iemand boven
de 65 voorrang heeft in een wijk ergens in Utrecht? Is dat niet raar? Is dat
nu juist niet de taak, de verantwoordelijkheid van de gemeente? Daar hebben
wij ook wettelijk de mogelijkheden toe gegeven. Wij hebben de volkshuisvesting
toch gedecentraliseerd. Waarom zo beperkt en zo gedetailleerd vanuit het Rijk
terwijl de gemeente het directer en beter kan.Staatssecretaris Tommel:Ook al omdat een besluit van een gemeente op dat punt extraterritoriale
werking heeft, dat wil zeggen buiten die gemeente. Als bijvoorbeeld de gemeente
Utrecht voorrangsregels stelt voor haar eigen inwoners, zijn dat dus "narangsregels"
voor de rest van Nederland. Waarom zou de gemeente Utrecht het recht hebben
om te bepalen of iemand uit Den Helder of Groningen, Soest of Amersfoort na
iedereen uit Utrecht mag? Wat is de rechtvaardiging daarvoor als er in principe
genoeg woningen zijn en gebouwd kunnen worden? Dat is toch niet logisch! Ik
geef de gemeenten mogelijkheden tot maatwerk waar dat echt noodzakelijk is,
maar daarbuiten zou de vrijheid van anderen te veel worden beperkt. Daarbij
gaat het niet om de vrijheid van je eigen inwoners, maar om de vrijheid van
inwoners van andere gemeenten. Als elke gemeente dat gaat doen, is er dus
voor niemand meer iets van vrijheid over. Dat is de consequentie.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Maar dat gebeurt niet. Ook de gemeenteraad daar maakt een afweging. Daar
zit zij ook voor. Waarom zou je de gemeenten die mogelijkheid wel of niet
geven? Heel simpel: wij hebben niet voor niets de volkshuisvesting gedecentraliseerd.
Het is geen landelijk volkshuisvestingsbeleid, waarin wordt verdeeld. Neen,
het is gedecentraliseerd en dat is ook de reden waarom de instrumenten daar
gelegd moeten worden.Staatssecretaris Tommel:Maar dat doen we ook! Maar de gemeente regeert over haar eigen inwoners
en niet over die van andere gemeenten. Dat is toch redelijk. Nu zegt u dat
de gemeente indirect ook regeert over al die mensen die niet in die gemeente
wonen. Daar zie ik de rechtvaardigheid niet. Het is niet eerlijk dat mensen
die in een bepaalde gemeente wonen altijd voorrang hebben boven alle andere
mensen in Nederland als de gemeente dat wil. Waarom? Die willen ook bij hun
kinderen wonen, bij de school of bij hun werk. Waarom zouden die in zo'n wijk
altijd en per definitie achteraf komen als die gemeente dat wil!Mevrouw Van der Burg (PvdA):Zo is de werkelijkheid toch niet! Je geeft de gemeenten de mogelijkheid.
Nogmaals, de gemeente heeft de volkshuisvestelijke taak. Zij moet een beleid
voeren en zij moet kijken waar er behoefte is en waar niet. De gemeenten krijgen
zelfs op basis van het landelijk woningbehoefteonderzoek ook de mogelijkheid
om gemeentelijk een behoefteraming te maken. Dat is ook terecht. Waarom zouden
zij dat doen als zij verder geen enkele mogelijkheid hebben om werkelijk te
voldoen aan die behoefte?Staatssecretaris Tommel:Dat kunnen zij ook. Zij hebben alle instrumenten die zij nodig hebben.
Zij maken een strategisch nieuwbouwprogramma, uitgaande van een woningbehoefteonderzoek.
Zij stemmen dat af met omringende gemeenten. Zij maken prestatieafspraken
met de corporaties. Zij hebben passendheidscriteria en urgentiecriteria. Zij
hebben alles wat nodig is om een goed volkshuis- vestingsbeleid te voeren.
Ik ben veel meer geneigd om de andere kant te benadrukken. Gebruikte elke
gemeente maar alle mogelijkheden die zij heeft gekregen om een goed volkshuisvestingsbeleid
te voeren. Het is eerder andersom het geval. Als het uitkomt, worden eisen
gesteld die er puur op zijn gericht om de eigen inwoners buiten die van andere
gemeenten te bevoordelen. Kijk maar naar al die gemeenten met lokale bindingseisen
onder de huidige wet. Men is niet geneigd om te kijken naar de vraag: heb
ik een verantwoordelijkheid voor mensen buiten mijn gemeente die misschien
naar mijn gemeente toe willen komen? Als elke gemeente dat doet, kan niemand
ergens anders terecht. Dat is de consequentie als er geen kaders worden gecreëerd
waarbinnen de gemeente kan opereren. Nogmaals, ik ben voor ruime kaders. Daarover
bestaat geen verschil van opvatting. De kaders moeten ruim zijn. Ik heb in
de richting van mevrouw Versnel al de bereidheid getoond om een bepaalde categorie
expliciet toe te voegen aan artikel 27, zonder de eis dat er sprake is van
een herstructureringswijk of een stadsvernieuwingswijk. Dat betekent dus:
voor de hele gemeente. Wat wil je nog meer? Ouderen uit de hele gemeente kunnen,
als de gemeente dat wil, voorrang krijgen. Naar mijn gevoel is dat een prachtig
stel mogelijkheden voor gemeenten om plaatselijk maatwerk te voeren. Ik ben
ervan overtuigd dat gemeenten er heel tevreden mee kunnen zijn. De wethouders
van de grote steden waren al tevreden zonder de toevoeging van de ouderen.
Het is een prachtig systeem. Wij moeten er wel voor oppassen om aan steeds
meer categorieën voorrang te geven. Alle andere mensen die net niet tot
die categorie behoren, vissen anders overal achter het net.
In feite bepaal je wie geen voorrang krijgt. En dat zijn altijd nog de meesten.
Maar onze meningen staan helemaal niet zo ver van elkaar af. Het verlenen
van voorrangsregels kan op een uitstekende wijze functioneren.Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):Voorzitter! De staatssecretaris maakte zojuist een heel snelle opmerking
over de hardheidsclausule. Komt hij daar nog op terug? Het gaat mij om de
waterdichtheid van het amendement van mevrouw Verbugt. Mijn vraag is of de
sluizen toch niet wijd open worden gezet.Staatssecretaris Tommel:Nee, ik zet de sluizen niet wijd open. Ik gaf een voorbeeld dat typisch
een geval is voor een hardheidsclausule. Het gaat om een bijzondere situatie
die eigenlijk buiten de regels valt maar die volgens de meesten op grond van
redelijkheid en menselijkheid een aparte positie moet krijgen. Het gaat dan
niet om grote categorieën.De heer Gabor (CDA):Voorzitter! Er is absoluut sprake van een misverstand. Ik heb in het interruptiedebat
met mevrouw Verbugt vastgesteld dat het om gemeenten gaat. Het is dus geen
verhaal van individuele gevallen. Het gaat om gemeenten in bijzondere omstandigheden.
Dat heeft mevrouw Verbugt verklaard.Staatssecretaris Tommel:Ik kom nog uitvoerig op het amendement terug. Ik zal de discussie met
mevrouw Verbugt aangaan. Het is niet de bedoeling om de sluizen wijd open
te zetten. Daar gaat het natuurlijk niet om.Voorzitter! Ik kom bij de koopprijsgrens. Is de koopprijsgrens niet te
hoog geworden? De koopprijsgrens is inderdaad zeer uitvoerig naar boven bijgesteld:
van ƒ 177.000 naar ƒ 300.000 met de mogelijk- heid dat het
zelfs ƒ 350.000 of ƒ 400.000 wordt. Wat is de bedoeling, waarom
differentiatie? De koopprijsgrens is naar boven bijgesteld om een groter deel
van de woningvoorraad onder de distributieregels te kunnen brengen. ƒ
177.000 is eigenlijk zo laag dat een wel erg groot deel zich aan de mogelijke
regels onttrekt. Wij vonden het te rechtvaardigen om het bedrag naar boven
te brengen. De woningprijzen zijn bovendien sterk gestegen in de periode waarin
wij de wet hebben behandeld, dus in de afgelopen zes jaar. Een verhoging van ƒ
177.000 naar ƒ 300.000 is dan minder groot dan je op het eerste gezicht
zou zeggen.Voorzitter! De mogelijkheid van een verschil is geïntroduceerd omdat
verschillende woningmarkten in Nederland zeer uiteenlopende gemiddelde woningprijzen
kennen. Als je verschillende gebieden met verschillende omstandigheden op
dezelfde wijze wilt behandelen – met een criterium van pakweg zo'n 60%
onder de distributiegrens – kom je in het ene gebied nu eenmaal op een
hogere prijs uit dan in het andere gebied. Als een gebied zeer hoge woningprijzen
kent, is het logisch dat je die grens wat hoger stelt.Voorzitter! Dan blijft de vraag over of in alle gevallen sprake is van
de doelgroep die wordt gehuisvest. Dat vind ik een goede vraag. Daarbij naderen
wij wel de grens van de doelgroep, een discussie die ik al heb gevoerd met
de heer Van den Berg. Als de doelgroep wordt gehuisvest in woningen van boven
de ƒ 400.000, is er echt iets mis. Door dit gedifferentieerde systeem
van vaststelling van maximale prijzen wordt de mogelijkheid van gemeenten
vergroot om in die woningmarkt te interveniëren. De vigerende Huisvestingswet
biedt de gemeenten de mogelijkheid door middel van toewijzing van goedkope
en middeldure koopwoningen de doorstroming te bevorderen. Die doelstelling
kan, kijkend naar de sterke stijging van de prijzen, met de huidige grens
niet of nauwelijks worden gerealiseerd. Dus is ook hier de verhoging van de
koopprijsgrens in feite een reparatie, in plaats van iets vreselijk nieuws.
Gekeken moet dus worden naar de reële ruimte die gemeenten hebben om
doorstroming op gang te brengen; vandaar de differentiatie.Voorzitter! Kan dit een prijsopdrijvend effect hebben? Ja en nee. Nee,
omdat heel veel gemeenten dat tegen de zin van de wet in al gedaan hebben,
waar de prijs zich al aan heeft aangepast. Ja, omdat in principe elke grens
die je stelt, het aantrekkelijk maakt de woning net boven die grens te positioneren,
want dan heb je een veel ruimere markt ter beschikking, wat interessant is.
In die zin heeft elke grens een zekere marktverstorende werking. Dat punt
moeten wij niet wegpoetsen: dat is nu eenmaal de consequentie van het systeem.
Wij kunnen heel goed beargumenteren waarom dat te accepteren is, al was het
maar omdat wij geen beter systeem hebben. Elke beperking die je aan de markt
oplegt, heeft een beïnvloeding van die markt ten gevolge. Deze accepteren
wij, omdat ik denk dat zij niet vreselijk groot is.Mevrouw Verbugt (VVD):U erkent dat sprake kan zijn van een prijsopdrijvend effect, zij het dat
dat op een gegeven moment moet worden geaccepteerd. U heeft eerder in uw betoog
de doelstelling van de Huisvestingswet omschreven als het maken van inbreuk
op de vrije vestiging als de doelgroep in gevaar komt. Maar de door u voorgestelde
koopprijsgrens is zodanig uitgebreid, dat 60% van de woningen onder het distributieregime
wordt gebracht. Waar komt dat percentage vandaan?Staatssecretaris Tommel:Bij die ƒ 177.000 zaten wij destijds ook ongeveer op dat niveau.
Je calculeert de opgetreden prijsstijgingen in, waarmee je ongeveer op die ƒ
300.000 uitkomt. Het lijkt nu redelijk om 60% onder het regime te brengen.
In het ene geval zal de prijs wat hoger liggen dan in het andere geval. Overigens
speelt zich onafhankelijk van de hoogte van de grens dat prijsopdrijvend effect
af; dat is het gevolg van elke grens die je aanbrengt. Ik geef dat toe. Op
dat punt hebben wij geen verschil van opvatting.Mevrouw Verbugt (VVD):Die prijsgrens was eerder gekoppeld aan het subsidiesysteem. Dat is nu
losgelaten, waarvoor die 60% nu in de plaats komt. Waarom bent u dan niet
blijven zitten bij de grens tussen goedkoop en middelduur, namelijk het eerdere
principe waarop de subsidie was gebaseerd?Staatssecretaris Tommel:Om twee redenen. In de eerste plaats zou dan toch de voorraad waar de
gemeente iets over kan zeggen, heel beperkt zijn, want die is dan niet erg
veel hoger geworden dan die ƒ 177.000. In de tweede plaats omdat wij
binnenkort – ik hoop op 1 januari 2000 – naar één
budget gaan voor stedelijke vernieuwing. Dan hebben al die zaken geen betekenis
meer, omdat de gemeenten de complete vrijheid krijgen om dat budget te besteden zo men wil. Dan is de betekenis van middelduur of goedkoop
in feite verdwenen. Ik wil dus niet vasthouden aan iets dat binnenkort geen
betekenis meer heeft. Ik geef echter toe dat over de hoogte van de grens te
discussiëren valt. Ik denk dat het veel verstandiger is om dat te doen
aan de hand van de vraag of het redelijk is om 60% als maatstaf te nemen.
Als dat redelijk is, werkt dat net zo uit als nu. Als u dat te hoog of te
laag vindt, kom je op andere bedragen uit. Het uitgangspunt is echter 60%.Mevrouw Verbugt (VVD):Is mijn conclusie dan juist, dat 60% een arbitrair percentage is?Staatssecretaris Tommel:Het is een politiek bepaald percentage.Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):Ik zit nog een beetje in mijn maag met het onder de distributiegrens brengen
van woningen tot aan drie ton in bijvoorbeeld randstedelijke gebieden. Moeten
wij dan niet ontzettend benauwd zijn dat er weer allerlei regels gesteld mogen
worden, andersoortige regels, ten aanzien van passendheid, wat de omvang van
het huishouden betreft, en de financiële positie van degene die dat huis
koopt en dat alles doorgemeten moet worden als het gaat om vermogen, inkomen
en dalend inkomen in de toekomst? Ik wil dat graag weten, want ik wil er zomin
mogelijk gedoe mee hebben. Hoe regel je dat je een zekere voorrang kunt geven
aan mensen die willen doorstromen? En als je naar een andere plek in het land
wilt doorstromen, hoe bewijs je dan dat je een doorstromer bent en dus recht
heb op die voorrang? Kortom, hoe werkt dat in de koopsector in niet-restrictieve
gebieden?Staatssecretaris Tommel:De teneur van het betoog van mevrouw Versnel is eigenlijk de vraag of
die regel wel nodig is in de grootstedelijke gebieden. Is die hoge grens van ƒ
300.000 daar wel gerechtvaardigd, zeker omdat je daar een grote woningvoorraad
hebt die relatief goedkoop is en er dus in de grootstedelijke gebieden meer
dan elders reden zou zijn om een lagere grens te hanteren, waardoor er minder
regels kunnen zijn en er dus geen sprake zal zijn van al die akelige toestanden
die mevrouw Versnel noemde. De gemeenten hebben uiteraard de mogelijkheid
om daar in die zin van af te wijken dat minder dan ƒ 300.000 mag. Daar
heb ik geen bezwaar tegen, maar of men dat vrijwillig ook vaak zal doen, weet
ik niet. Mevrouw Versnel zou dan nog eens na moeten denken over de vraag of
het wijs is om te zeggen dat die grens buiten de restrictieve gebieden per
definitie lager moeten worden gesteld dan ƒ 300.000. Dat zou kunnen,
maar ik houd voorlopig vast aan die ƒ 300.000, omdat ik denk dat de
woningmarkten zodanig in beweging zijn dat ƒ 300.000 een redelijk gemiddelde
is tussen aan de ene kant de wens om zomin mogelijk mensen lastig te vallen
met beperkingen en aan de andere kant de noodzaak om plaatselijk maatwerk
te kunnen leveren.De heer Gabor (CDA):Kan de staatssecretaris bij benadering aangeven op welke grens hij uitkomt
als hij ongeveer 50% hanteert?Staatssecretaris Tommel:Die cijfers heb ik niet bij de hand, maar die zal ik voor de tweede termijn
uit laten zoeken.De voorzitter:Dan kan het zijn dat u bijzonder snel moet zijn.Staatssecretaris Tommel:Wie weet.De voorzitter:Voordat u doorgaat, wil ik u even vragen of u enige indicatie kunt geven
van waar u bent in uw beantwoording. U spreekt nu namelijk al een uur.Staatssecretaris Tommel:Ik schiet aardig op.De voorzitter:Dat is het type antwoord waar een voorzitter nooit tevreden mee is.Staatssecretaris Tommel:Ik durf het niet te zeggen, want de meeste tijd gaat met interrupties
voorbij. Als ik door kan gaan, ben ik heel snel klaar. Daarom ga ik ook snel
door, met uw goedvinden.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Voordat u doorgaat, heb ik nog een vraag. De koopprijs wordt bepaald op
grond van de Wet waardering onroerende zaken. Dat is niet de marktprijs. Die
prijs ligt onder de marktprijs. Waarom is het niet gerelateerd aan de verkoopprijzen,
bijvoorbeeld van het afgelopen jaar? De makelaars hebben die prijzen en die
heeft u ons ook ter informatie toegestuurd.Staatssecretaris Tommel:Voorzitter! Dat zijn altijd zeer globale getallen, die iedereen onmiddellijk
zal aanvechten. Het is heel gemakkelijk om te zeggen dat dat niet het gemiddelde
is, omdat er heel veel niet in dat systeem zit, dat het een aselecte steekproef
is en geen gemiddelde. Het is heel moeilijk om van een gebied de gemiddelde
verkoopprijs vast te stellen. Het is dus heel simpel. We kennen het systeem
van waardebepaling WOZ. Haak nu aan bij een wettelijk vastgelegd systeem waar
we alles aan opgehangen hebben, zoals het huurwaardeforfait, de waterschapsbelasting,
de gemeentelijke belastingen etc. Waarom dit dan niet? Als het percentage
ons niet bevalt, moeten we een ander percentage van de WOZ-waarde nemen.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Precies. De WOZ-waarde is dus niet de marktwaarde. Hij ligt er soms een
10% tot 20% onder. Dat verschilt ook nog per gemeente.Staatssecretaris Tommel:Wilt u dat niet te hard tegen de gemeentes zeggen?Mevrouw Van der Burg (PvdA):Maar ik wil wel de werkelijkheid in dit debat krijgen. Anders zijn we
enigszins met fake bezig. Zoudt u daar nog eens heel goed naar willen kijken
en ook naar de percentages daarbij?Staatssecretaris Tommel:Voorzitter! Ik kom terug op de bindingseisen. We hebben tot nu toe vooral
over toewijzingsmogelijkheden gesproken, maar er is ook een aantal opmerkingen
gemaakt over bijzondere categorieën woningzoekenden, aan wie geen bindingseisen
tegengeworpen mogen worden. We hebben in de wet een aantal categorieën
opgenomen als gevolg van de schriftelijke voorbereiding. Mevrouw Van der Burg
heeft ze genoemd. Mevrouw Versnel heeft gepleit om die categorieën uit
te breiden met ouderen, die aangewezen zijn op zorgopvang in het restrictiefbeleidsgebied.
Als ik daarover doordenk, kom ik tot twee conclusies. In de
eerste plaats dat we dat maatschappelijk gezien zouden moeten willen, dus
dat er geen enkel bezwaar tegen bestaat om dat dan ook te doen. Vandaar de
nota van wijziging op dat punt, die mevrouw Versnel gezien heeft. Dan is echter
ook de grens van 65 jaar niet logisch. Ik vind dat je dan eenieder die chronisch
ziek of invalide is en aangewezen op zorg, gespecialiseerde medische zorg
of familie in een restrictiefbeleidsgebied, tot dat gebied moet toelaten.
Ik heb het dus iets ruimer uitgelegd dan mevrouw Versnel in eerste instantie
heeft gevraagd, maar naar mijn gevoel wel in de geest zoals zij het heeft
bedoeld. Daarom is deze categorie aangeduid met "andere woningzoekenden die
aantoonbaar zijn aangewezen op zorg en opvang in een gemeente in een restrictiefbeleidsgebied".
Ik denk dat de heer Gabor zich daar ook in kan vinden. Hij heeft in zijn amendement
op stuk nr. 13 gesteld dat langdurig werklozen en ernstig invaliden altijd
toegang zouden moeten krijgen tot een restrictiefbeleidsgebied. Los van het
feit dat ik het niet helemaal eens ben met de tekst van zijn amendement –
ik vind niet dat je een langdurig werkloze kunt aanduiden als iemand die nooit
meer aan het werk komt – kan ik niet goed rechtvaardigen vinden waarom
deze twee categorieën als zij geen zorg of hulp nodig hebben, uitgerekend
in en restrictiefbeleidsgebied moeten wonen. Daar is geen objectieve reden
voor. In de nota van wijziging heb ik de gedachte volledig gehonoreerd dat
dit opgaat voor iemand die invalide of zorgbehoevend is en zorg nodig heeft
van iemand die woont in een gemeente in een restrictiefbeleidsgebied. Ik kan
echter niet goed inzien waarom iemand die langdurig werkloos is, toegang zou
kunnen krijgen tot een woningmarktgebied waar een ander die niet langdurig
werkloos is, geen toegang toe krijgt. Ik kan de rechtvaardiging niet goed
vinden.de heer Gabor (CDA):Voorzitter! Ik wil daar graag kort op reageren, als het mag. De situatie
is nu zoals ik in mijn amendement op stuk nr. 13 voorstel. Ik wil de bestaande
situatie continueren. Het kabinet wil de situatie wijzigen. Op dit ogenblik
is het goed gebruik dat de mensen die ik in mijn amendement benoemd heb, zich
in beginsel niet aan bindingseisen hoeven te storen. Dat is de praktijk. Dat
wil ik continueren.De staatssecretaris vroeg mij verder of ik mij zou kunnen vinden in de
nadere nota van wijziging zoals hij die heeft ingediend. Als hij in de verklaring
dit soort elementen opneemt, zou ik bijna zeggen "ja". Maar hij heeft een
andere methode gekozen. Hij heeft vier categorieën expliciet benoemd.
Vervolgens heeft hij een verzamelcategorie gemaakt, waarvan ik niet weet wie
eronder valt.Staatssecretaris Tommel:Zij die "aantoonbaar zijn aangewezen op zorg en opvang". Het verschil
met die andere categorieën is dat die andere categorieën geen woning
hebben. Deze mensen hebben wel een woning, maar zij willen graag verhuizen
naar bijvoorbeeld de Noordwest-Veluwe omdat iemand hen daar gaat verzorgen.
Dat vind ik rechtvaardig. Ik geef tegenover de heer Gabor toe dat zijn amendement
de huidige tekst is, maar ik kan naar mijn gevoel voor de huidige wetstekst
niet echt een goede rechtvaardiging vinden. Inhoudelijk gezien denk ik dat
hetgeen de heer Gabor wil, wordt gedekt door de nota van wijziging. Anders
moet ik daar in tweede termijn op terugkomen.Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):Ik zal het proberen te verhelderen. Volgens mij dacht de heer Gabor nog
dat mensen die langdurig werkloos waren of ernstig invalide, niet in die woonplaats
mochten blijven wonen. Maar het gaat nu om de nieuwe vestiging.Het blijkt mij nu dat dit voor de heer Gabor geen verheldering is. Sorry.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Ik heb een vraag over de derde nota van wijziging. Wanneer is het aantoonbaar?
Er wordt gesproken over ouderen die aantoonbaar zijn aangewezen op zorg en
opvang in een bepaalde gemeente. Wat stelt de staatssecretaris zich daarbij
voor?Staatssecretaris Tommel:Ik stel mij voor dat de gemeente beoordeelt of degene die een vergunning
wil hebben om zich te vestigen, redelijk kan beargumenteren waarom hij daar
wil wonen. Er is in die gemeente bijvoorbeeld een kliniek die gespecialiseerd
is in medische zorg voor een bijzonder ziektepatroon. Ik denk dan bijvoorbeeld
aan chronisch zieken die daarop aangewezen zijn en anders drie keer per week
ver moeten reizen om erheen te gaan. Ik denk ook aan een oudere die bij de
kinderen wil wonen. Die oudere is bijvoorbeeld hulpbehoevend, terwijl de kinderen
zeggen: laat hem of haar bij mij wonen, ik kan die oudere verzorgen. Dat soort
mensen – ter beoordeling door de gemeenten – is aangewezen op
zorg. Ik vind dat je daarin niet moet millimeteren. Ik vertrouw hen dat oordeel
wel toe. Ik meen dat daarmee eigenlijk alles is geregeld voor een categorie
van mensen die op een of andere wijze de zorg niet kunnen krijgen op de plek
waar ze nu wonen en daarom willen verhuizen naar een restrictiefbeleidsgebied.
Nogmaals: ik wil daarin niet millimeteren; ik vind dat prima.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Dat is precies mijn angst. Het is ook mogelijk dat wordt gezegd: de gemeente
Hilversum is niet geschikt want er zit nog een dochter in Den Helder en die
kan ook prima voor de opvang van moeder zorgen. Daar wil ik niet naartoe.
Wat dat betreft is het woord "aantoonbaar" voor mij heel erg belangrijk. Als
de staatssecretaris het zo ruim uitlegt als hij nu doet, lijkt mij dat prima.Staatssecretaris Tommel:Ik meen dat wij bij de evaluatie van de wet goed moeten bekijken of gemeenten
op dat punt niet te restrictief zijn. Ik wil op dat punt niet echt restrictief
zijn. Als mensen aantoonbaar aangewezen zijn, bijvoorbeeld door een familieband,
op zorg van iemand die woont in een restrictiefbeleidsgebied, dan moeten wij
daar geen barrières tegen opwerpen. Maatschappelijk gesproken is het
een groot voordeel dat mensen daar kunnen gaan wonen. Ik vind niet dat je
dan barrières moet opwerpen. Ik meen dat ik op dit punt een extensieve
uitleg heb gegeven.Voorzitter! Dan kom ik op de grensgemeenten. Vaals is genoemd. Ik heb
een gesprek gevoerd met de burgemeester van Vaals. Wij zijn beiden tot de
conclusie gekomen dat, als de gemeente Vaals – ik geef haar even als
voorbeeld – door de provincie wordt aangewezen als restrictiefbeleidsgebied,
er geen enkel probleem is. Daar waren wij het over eens. Maar
de provincie moet dat dan wel willen en doen. Als ik zie wat er gebeurt, zal
het er naar mijn gevoel ook wel van komen. Hetzelfde probleem doet zich voor
op de Waddeneilanden en dergelijke. Het is heel logisch dat dit een restrictief
gebied is. Daar kun je niet eindeloos bouwen. Dan moet je de woningmarkt inderdaad
afschermen. Daar heb je dan een goede objectieve reden voor. Daar heb ik geen
problemen mee, maar dan moet de provincie dat wel in het streekplan doen.
Dat is het enige wat er moet gebeuren.Mevrouw Verbugt (VVD):Dat laatste geval kan ik begrijpen. Het eerste voorbeeld dat de staatssecretaris
gaf – Vaals – noemde ik ook in eerste termijn. Daar ontstaat een
heel speciale situatie doordat er op heel korte afstand heel grote verschillen
zijn in prijzen van woonruimte. Als een provincie een dergelijke grensgemeente
onder het restrictief beleid laat vallen, zoals de staatssecretaris voorstelt,
kan die gemeente gewoon minder bouwen, dus ook voor de woningmarkt die zo'n
gemeente normaal zou genereren. Worden de "natuurlijke inwoners" van dat gebied
dan niet tekortgedaan?Staatssecretaris Tommel:Het antwoord is dat er geen reden is om daar bezorgd over te zijn, omdat
de gemeente binnen de grenzen van het restrictief beleid heel goed uit de
voeten kan. De aanslag van buiten op de woningmarkt in een gemeente als Vaals
is wel heel excessief. Uit mijn hoofd geloof ik dat dit ongeveer 35% is. Dat
zijn mensen uit een naburige gemeente die deze gemeente beschouwen als een
soort buitenwijk van een andere gemeente. Als dat effect er niet zou zijn,
zou de gemeente Vaals er geen problemen mee hebben. Nogmaals, het is wel een
effect waar je op moet letten.Bij de privaatrechtelijke bedingen staat voorop dat de gemeente via het
privaatrecht niet meer of anders kan regelen dan op grond van het publiekrecht.
De wijzigingsvoorstellen regelen dat. Ook bouwkavels zijn nu onder de werkingssfeer
van de Huisvestingswet gebracht tot de maximumverkoopprijs van ƒ 60.000.
Ik ben het niet eens met de heer Van den Berg, die stelt dat bouwkavels niet
onder de Huisvestingswet moeten worden gebracht. De uitgifte van bouwgrond
verschilt naar onze mening niet wezenlijk van de verkoop van een woning, als
het gaat om het al dan niet kunnen stellen van bindingseisen.De noodzaak van de regeling werd onlangs weer bevestigd door een uitspraak
van de rechtbank van Den Bosch, die van oordeel was dat de beperkingen in
de huidige Huisvestingswet voor gemeenten om bindingseisen te stellen niet
van toepassing waren op de toewijzing van bouwkavels. Om die reden wil ik
het amendement op stuk nr. 21 ten stelligste ontraden.De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter! Heeft de staatssecretaris kennisgenomen van de kanttekening
van de VNG dat dit een onwerkbare situatie oplevert? Wat is zijn reactie daarop?Staatssecretaris Tommel:Ik zou niet weten waarom dat onwerkbaar is. Er mogen geen bindingseisen
worden gesteld aan bouwkavels. Gemeenten weten verbazend goed welke bouwkavels
worden uitgegeven en of zij voor iedereen te koop zijn, ja of nee. Ik begrijp
die zin van de gemeenten niet, maar u ook niet, begrijp ik.De heer Van den Berg (SGP):Maar de gemeenten moeten het wel uitvoeren en u niet.Staatssecretaris Tommel:De gemeente mag geen beperkingen aanbrengen. Dat is het punt. De gemeente
mag niet met een ontwikkelaar afspreken dat alleen mensen uit gemeente X in
aanmerking komen voor die aardige bouwkavels. Als gemeenten de kans krijgen,
gebruiken zij deze escape vaak om iets te regelen waarvan wij zeggen dat zij
dat niet zouden moeten willen.Dat brengt mij op een oordeel over de amendementen, te beginnen met het
amendement op stuk nr. 8 van mevrouw Verbugt. Goedkeuring wordt door provinciale
staten verleend in overeenstemming met de ter plaatse bevoegde inspecteur
van de volkshuisvesting. Daarmee wordt bedoeld dat de inspecteur in feite
handelt namens de minister. Als ik het zo lees, heb ik daar geen bezwaar tegen.Het amendement op stuk nr. 11 van mevrouw Verbugt gaat over de voorhangprocedure.
Er zijn meer amendementen ingediend over de voorhangprocedure. Wij hebben
daar geen bezwaar tegen. Het gaat om belangrijke AMvB's en de tijd is in alle
redelijkheid vastgesteld.Wij hebben uitgebreid gesproken over het amendement op stuk nr. 13 van
de heer Gabor. Inhoudelijk gezien zijn wij aardig op hetzelfde spoor terechtgekomen.
Naar mijn gevoel zou er reden zijn om het amendement in te trekken, gezien
de laatste nota van wijziging.Het amendement op stuk nr. 18 van mevrouw Van der Burg hangt samen met
het amendement op stuk nr. 11 van mevrouw Verbugt, waarover ik al heb gezegd
dat er geen bezwaar tegen bestaat. Het amendement op stuk nr. 19 gaat ook
over de goedkeuringsbevoegdheid. Ik heb al een oordeel gegeven over het amendement
van mevrouw Verbugt dat dit ook regelt. Ik heb gezegd dat wij daar geen bezwaar
tegen hebben.Wat betreft het amendement op stuk nr. 20 zou ik mevrouw Van der Burg
willen vragen om de tekst te bekijken in het licht van de discussie die wij
hebben gehad en de uitleg die ik heb gegeven aan artikel 27. Worden de sluizen
nu niet zo ver opengezet dat zij mogelijkheden biedt om oneigenlijke dingen
te doen, terwijl ik naar mijn gevoel royaal heb willen regelen wat echt nodig
is? Daarom zou ik willen dat zij dat nog eens heel goed bekijkt. Naar mijn
gevoel ben ik haar, qua mogelijkheden om zaken lokaal te regelen, zeer tegemoetgekomen.
Voorlopig wil ik deze discussie dus parkeren tot de tweede termijn.Dat brengt mij op het amendement op stuk nr. 21 van de heer Van den Berg,
dat ertoe oproept om bouwkavels buiten de werkingssfeer van de wet te laten.
Dat amendement heb ik al ten zeerste ontraden. Ook het amendement op stuk
nr. 22 van de heer Van den Berg ontraad ik ernstig, omdat het volkomen indruist
tegen de geest van deze wet. Het amendement op stuk nr. 23 van de heer Van
den Berg wil de provincie toezicht laten houden op de gemeente en wil de bevoegdheid
niet op centraal niveau leggen. Als ik in de wetsgeschiedenis bekijk wat er
allemaal fout is gegaan, is het juist fout gegaan omdat de provincie veel
te makkelijk toegegeven heeft aan wensen om allerlei restricties aan te brengen.
Ook dit amendement ontraden wij dus.Het amendement op stuk nr. 25 van mevrouw Versnel is door de laatste nota
van wijziging naar mijn gevoel overbodig geworden.Dan kom ik op de amendementen op de stukken nrs. 26 t/m 29 van de heer
Gabor. Hij begon zijn betoog met de opmerking dat hij de keuze had tussen
twee dingen: óf tegen het wetsvoorstel stemmen óf het wetsvoorstel
zodanig amenderen dat er een heel andere wet uitkomt. Hij zal van mij niet
anders verwacht hebben dan dat ik die amendementen ten stelligste ontraad.
Het hart van de amendementen van de heer Gabor is naar mijn gevoel het amendement
op stuk nr. 27, omdat het hart van zijn systeem bestaat uit de mogelijkheid
om veel meer bindingseisen te stellen dan wij voor ogen hebben. Uitgaande
van het Europese verdrag voor de rechten van de mens is vrije vestiging de
regel. De heer Gabor brengt daar zulke enorme beperkingen in aan dat hij veel
mensen daarmee benadeelt op een manier die niet nodig is en die naar mijn
gevoel ook niet te rechtvaardigen valt.De heer Gabor (CDA):Ik ga op dit ogenblik geen tweede debat voeren; ik begrijp de logica en
de stellingname van de staatssecretaris, maar niet ten aanzien van het amendement
op stuk nr. 26. Dat amendement is immers ontzettend aardig en lief en is gewoon
een versterking van de gedachten van het kabinet. Waarom de staatssecretaris
tegen het amendement op stuk nr. 26 is, waarin ik de bufferzones inbreng,
is mij een raadsel.Staatssecretaris Tommel:Ten aanzien van het amendement op stuk nr. 26 heb ik begrepen dat het
hele begrip "bufferzone" in de tekst niet meer voorkomt als de amendementen
op de stukken nrs. 27 t/m 29 niet worden aangenomen.De heer Gabor (CDA):Dan hebben wij toch een probleem, omdat wij tot nu toe steeds praten over
contouren. Dat betekent een restrictief beleid, terwijl wij bij de Vinex vastleggen
dat het bufferzonebeleid ook een restrictief beleid is. Dan hebben wij toch
een probleem dat moet worden opgelost. Ik zie dus niet in waarom u niet met
die definitie kunt werken. Maar goed, het is uw goed recht om ook tegen redelijke
voorstellen van mij "nee" te zeggen. Dat kan natuurlijk wel.Staatssecretaris Tommel:De heer Gabor kent mij als buitengewoon redelijk.De heer Gabor (CDA):Zeker. Daarom verbaasde het mij.Staatssecretaris Tommel:Als het echt een meerwaarde biedt om de bufferzone in de wet te definiëren,
zullen wij daar nog eens naar kijken.De heer Gabor (CDA):Ik had daar geen andere bedoeling mee. Dan een vraag: ik miste het advies
van het kabinet aan de Kamer over het amendement op stuk nr. 17.Staatssecretaris Tommel:Daar zal de minister op ingaan.Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):Ik wil duidelijkheid over het verschil tussen het amendement op stuk nr.
23 van de heer Van den Berg en het amendement op stuk nr. 19 van mevrouw Van
der Burg. Het amendement op stuk nr. 23 wordt ontraden. Dat amendement gaat
over artikel 13b en daarmee verschuift de bevoegdheid van de minister naar
gedeputeerde staten. Dat gebeurt ook met het amendement van mevrouw Van der
Burg op stuk nr. 19, maar daaraan heeft zij toegevoegd dat in het derde lid
van dat artikel in plaats van GS de inspecteur van de volkshuisvesting staat.
Ik wil graag het verschil uiteengezet hebben waarom het ene wel ontraden wordt
en het andere niet.Staatssecretaris Tommel:Mag dat in tweede termijn?Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):Ja.Minister De Boer:Voorzitter! Het lijkt mij belangrijk mij even bezig te houden met de regelen
voor het restrictief beleid. Mevrouw Van der Burg heeft gevraagd waarom de
invulling van dat beleid in deze wet geregeld moet worden. Dat is belangrijk,
omdat de uitvoering, het instrument dat het restrictief beleid pijlers moet
geven, via de Huisvestingswet geregeld moet worden. Zij kan ook gebaseerd
worden op artikel 4a, lid 9, van de Wet op de ruimtelijke ordening. Wat mij
betreft gebruiken wij twee pijlers. Dat is geen enkel probleem. Het is volstrekt
helder dat het goed geregeld moet worden, zowel in de Huisvestingswet als
in de Wet op de ruimtelijke ordening. Dit is een kwetsbaar en gevoelig geheel.
De definiëring van restrictief beleid moet wel in een wet geregeld worden
en in ieder geval in deze twee wetten, vanwege de dwingende samenhang tussen
restrictief beleid en het instrument van de bindingseisen.Het Rijk staat de contourenbenadering voor, uit het oogpunt van handhaafbaarheid
en toepasbaarheid. Provincies en gemeenten kunnen ook kiezen voor contouren
en ook voor een andere invulling van het restrictief beleid, in de provinciale
restrictieve gebieden. Het wetsvoorstel biedt in dezen ruimte voor andere
methoden, zolang die maar helder, toetsbaar en handhaafbaar zijn. Kortom,
wij zijn zeker soepel in de keuze van de methodiek en het instrumentarium,
maar er is geen soepelheid ten aanzien van de doelstelling. In die zin is
het amendement op stuk nr. 17 van mevrouw Van der Burg overbodig. Wat daarin
wordt gevraagd, is al geregeld in het voorliggende wetsvoorstel.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Het amendement komt in plaats van wat er in de wet is geregeld. Het vervangt
een lid in het wetsvoorstel. Ik vind dat de AMvB eigenlijk in de Wet op de
ruimtelijke ordening moet worden geregeld.Minister De Boer:Dan moeten wij er even over doorpraten. Als het een detaillering is dat
wij iets kunnen regelen via bebouwingscontouren, kunnen wij volgens de Wet
op de ruimtelijke ordening bij algemene maatregel van bestuur voorschriften
geven omtrent de voorbereiding en inrichting van streekplannen. Er kan dus
worden aangehaakt aan de Wet op de ruimtelijke ordening en tegelijkertijd
aan de Huisvestingswet. Inhoudelijk hebben wij niet zoveel problemen met elkaar,
maar wij hebben een juridisch-technische discussie. Als er wordt aangehaakt
aan de WRO en de Huisvestingswet, moeten wij eruit komen.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Ik denk ook dat wij eruit kunnen komen. Ik vind dat het in de Wet op de ruimtelijke ordening moet, omdat het in een gebied waar een restrictief
beleid wordt gevoerd niet uitsluitend om huisvesting gaat. Het is breder.
Het is wel de basis voor huisvestingsbeleid, maar ook voor ander beleid.Minister De Boer:Daar ben ik het volstrekt mee eens.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Vandaar, dat ik het juridisch-technisch juister vind om het daar op te
nemen en niet in de Huisvestingswet.Minister De Boer:Het moet alle twee. Bindingseisen worden natuurlijk niet geregeld via
het ruimtelijke spoor, maar via het huisvestingsspoor. Dat in een streekplan
of in het nationaal ruimtelijk beleid restrictieve gebieden opgenomen kunnen
worden, met een doorwerking niet alleen naar de volkshuisvesting, maar bijvoorbeeld
ook naar bedrijfsterreinen, is volstrekt helder. Dat moet worden opgenomen
in een streekplan of in een PKB nationaal ruimtelijk beleid. Daarvoor geeft
de Wet op de ruimtelijke ordening ook de mogelijkheid. Ik heb er geen probleem
mee om daaraan te refereren.Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):Ik wil altijd absolute duidelijkheid over amendementen.Minister De Boer:Ik ook!Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):In feite zegt de minister dat zij de algemene maatregel van bestuur wel
nodig heeft, omdat zij in de Huisvestingswet aan bindingseisen moet kunnen
refereren. Zij heeft dus bezwaar tegen het amendement van mevrouw Van der
Burg op stuk nr. 17.Minister De Boer:Ik heb er een probleem mee als het ene in plaats van het andere komt.
Als we twee pijlers hanteren – én de Wet op de ruimtelijke ordening
én de Huisvestingswet – kunnen we elkaar vinden, maar het een
mag niet ten koste gaan van het ander.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Het is ook niet logisch als één zaak op twee plaatsen geregeld
wordt. In hetzelfde artikel kun je over restrictief gebied spreken, hetgeen
een aantal rechtsgevolgen heeft. Dat neem je op in de Huisvestingswet omdat
je daarin de rechtsgevolgen regelt ten aanzien van de bindingseisen. De vraag
hoe zo'n restrictiefbeleidsgebied precies wordt weergegeven, moet in de Wet
op de ruimtelijke ordening worden beantwoord. Je hoeft alleen maar een link
te leggen naar de ruimtelijke ordening. In deze wet geef je de rechtsgevolgen
daarvan weer.Minister De Boer:We komen in een heel fijnmazige discussie terecht. Het aspect van het
restrictief beleid in het ruimtelijke spoor moet geregeld worden via streekplannen
of het nationaal ruimtelijk beleid en werkt door in bestemmingsplannen. Hierover
zijn we het eens. Artikel 4A van de Wet op de ruimtelijke ordening geeft hier
ook een oplossing voor. Het tweede aspect is dat je instrumenten ontwikkelt
om dit restrictief beleid gestalte te geven en dat gebeurt via de Huisvestingswet.
In de Huisvestingswet worden bepalingen en bindingseisen opgenomen als er
sprake is van restrictief beleid. In twee wetten is dit punt dan goed verankerd.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Dit kan via een algemene maatregel van bestuur.Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):Volgens mij gaat het erom dat mevrouw Van der Burg die algemene maatregel
van bestuur eruit wil gooien en dat de minister de algemene maatregel van
bestuur wel degelijk nodig heeft om in het kader van de Huisvestingswet de
bindingseisen te regelen.Minister De Boer:Als je die algemene maatregel van bestuur bij de Huisvestingswet weggooit,
kun je nergens op terugvallen. De Wet op de ruimtelijke ordening geeft niet
gedetailleerd aan hoe het met die bindingseisen zit. Daarvoor moet je zonder
meer die overstap maken naar de algemene maatregel van bestuur bij de Huisvestingswet.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Dat staat niet in de algemene maatregel van bestuur bij de Huisvestingswet,
dat is verder in het wetsvoorstel geregeld. In de algemene maatregel van bestuur
wordt alleen gevraagd hoe dit wordt weergegeven. En dit kan op basis van artikel
4A, lid 9, worden geregeld in de Wet op de ruimtelijke ordening. De binding
moet natuurlijk in de Huisvestingswet worden geregeld.Minister De Boer:Ik heb er behoefte aan om hierop in de tweede termijn heel precies terug
te komen omdat we nu de kans lopen dat we onze juristen het leven zuur maken
en dat is niet de bedoeling. Ik heb namelijk het idee dat we het inhoudelijk
met elkaar eens zijn en dat het puur gaat om de verankering in de twee wetten
c.q. de algemene maatregelen van bestuur.Wat zijn nu die restrictieve gebieden? Op de regionale kaart staan keurig
aangegeven de rijksrestrictieve gebieden en de provinciale restrictieve gebieden.
De rijksrestrictieve gebieden beslaan de kuststrook, het Groene Hart, het
waterland, de Utrechtse heuvelrug en het centraal Veluws natuurgebied. De
provinciale gebieden liggen op de Zuid-Hollandse eilanden, de Zeeuwse eilanden,
de droogmakerijen in Noord-Holland, de Gelderse Vallei, het rivierengebied,
het IJsselgebied, de Kempen, West-Brabant en het mergel- en heuvelland. Wellicht
komt hier Vaals nog bij. Binnen de open ruimte zijn enkele rijksbufferzones
aangegeven en op de PKB-kaarten, behorende bij de actualisering van de PKB
Vinex deel 3, zijn de grenzen van de rijksbufferzones aangegeven en van het
Groene Hart. De rijksbufferzones vormden al de grenzen in de andere PKB's,
waaronder de PKB Schiphol en het structuurschema Groene ruimte. De definitieve
begrenzing van de andere restrictieve gebieden moet vrijwel overal nog in
de streekplannen worden vastgesteld.Mevrouw Van der Burg vroeg om een voorbeeld van de invulling van een provinciaal
restrictief beleid. Wij hebben daar al eerder op gereageerd, en wel in het
verslag van 30 oktober jl. Toen hebben wij gezegd dat de provincies een eigen
beleidsverantwoordelijkheid hebben en dat het Rijk de door de provincies voorgestelde
benadering beoordeelt aan de hand van de uitgangspunten van het nationaal
ruimtelijk beleid, uiteraard in goed overleg met de provincies. In aanvulling
hierop kan ik nu zeggen dat bijvoorbeeld in het streekplan Noord-Brabant voor
het provinciaal restrictief gebied niet gewerkt wordt met bebouwings contouren, maar met een groeiklassensysteem. De gemeenten en de
kernen zijn verdeeld in een vijftal groeiklassen. De gemeenten in de hoge
groeiklassen hebben een opvangfunctie voor de ruimtebehoefte in de regio of
zelfs bovenregionaal. De kernen in de groeiklassen 1 en 2 kennen in de praktijk
een negatief migratiesaldo. Het migratiesaldo 0 is het plafond voor de klassen
1 t/m 3. Ik ben buitengewoon tevreden over de manier waarop de provincie Noord-Brabant
daar op dit ogenblik mee doende is. In die zin voldoet de aanpak van de provincie
aan de uitgangspunten van de PKB Vinex voor de bundeling van de verstedelijking.
Het streekplan geeft daarnaast de gebieden in de provincie aan die van bebouwing
gevrijwaard dienen te blijven. In het belang van de toetsbaarheid van het
restrictief beleid moet een streekplan echter tevens aangeven op welke wijze
de uitbreiding van het ruimtebeslag voor verstedelijking binnen een streekplanperiode
de eindsituatie heeft bereikt. Dat is van belang om gemeenten de gelegenheid
te geven regionale bindingseisen te stellen. Streekplannen moeten het element
van de invulling van het restrictief beleid expliciet bevatten. Bij een aantal
streekplannen is het nodig dat dit element nog wordt toegevoegd. Bijvoorbeeld
in Noord-Brabant wordt dat meegenomen.De heer Gabor (CDA):Kan de minister dit interessante voorbeeld nog wat preciseren? Als ik
kijk op de kaart waar zij over sprak, zie ik dat er in Noord-Brabant vijf
sterren zijn aangebracht. Daar is sprake van een bijzondere opdracht in het
kader van de verstedelijking. Wat de nadere invulling van de restrictieve
gebieden betreft vraag ik of ik het goed heb begrepen dat binnen dat hele
stelsel behoudens deze vijf steden ook andere plaatsen meer woningbouw mogen
plegen dan strikt genomen nodig is voor de eigen behoefte.Minister De Boer:Het is mogelijk dat een provincie zegt dat zij in zo'n gebied wel een
opvangkern moet hebben om de woningbehoefte op te vangen. Dat gebeurt ook
in bepaalde gebieden. Daarom was ik het zo-even niet eens met de opmerking
van de heer Gabor dat mensen misschien wel 100 km verder moeten gaan wonen.
Wij mogen best een beetje overdrijven, maar dat is niet de realiteit. Juist
een provincie die aangeeft dat er provinciaal restrictief beleid gevoerd moet
worden in bepaalde gebieden, heeft er zeer veel oog voor dat je dat alleen
waar kunt maken als je tegelijkertijd de mogelijkheid geeft dat de woningzoekenden
in dat gebied een behoorlijk alternatief hebben. Daarom heb je bijvoorbeeld
de groeiklasse 5.De heer Gabor (CDA):Ik vind deze nuancering van de minister buitengewoon aangenaam, als ik
deze leg naast de twee zinnen op pagina 2 van de brief die wij hebben gekregen.
Deze nuancering geeft wat uitvoeriger weer dat er ook binnen het restrictieve
gebied toch mogelijkheden voor serieuze opvang zijn. De twee zinnen sloten
dat uit.Minister De Boer:Het gaat erom dat er een kern is aangewezen waar die opvang plaatsvindt.
Ik kan de heer Gabor ook vanuit het Noord-Hollandse voorbeelden geven. Die
heb ik toevallig bij de hand.Het voorgaande betekent ook dat ik het uiteraard niet eens ben met de
opmerking van de heer Van den Berg, die in eerste instantie sprak over asociaal
beleid, als starters zich elders moeten vestigen. Wij kunnen niet zeggen dat
er per kern gebouwd gaat worden voor de bevolkingsaanwas. Als wij dat doen,
krijgen wij grote problemen met het nationaal ruimtelijk beleid, vastgesteld
door de Tweede en de Eerste Kamer. Ik denk zelfs dat wij dan überhaupt
geen ruimtelijk beleid meer zouden kunnen voeren. Wij moeten ons goed realiseren
dat daarnaast de gemeenten op de Noordwest-Veluwe de afgelopen jaren de ruimte
die er voor woningbouw was, vooral hebben aangewend voor de dure huur- en
koopsector. Uit de cijfers komt niet naar voren dat de gemeenten een woningbouwbeleid
gevoerd hebben gericht op doorstroming ten behoeve van starters. In 1995 hebben
de gezamenlijke gemeenten in die regio voor 56% aan bouwvergunningen voor
dure huur- en koopwoningen afgegeven. Er is zelfs een gemeente in die regio
die voor 73% aan bouwvergunningen voor dure huur- en koopwoningen afgegeven
heeft. Ik wil de heer Van den Berg straks best de naam ervan geven. Het is
een van de gemeenten waarvan hij van mening is dat het asociaal is als er
geen starters kunnen gaan wonen. Ik zeg nog even ter vergelijking dat zelfs
het nationale gemiddelde inclusief de Vinex-locaties onder het gemiddelde
van die regio ligt, namelijk op 51%. Het Rijk kan er dan ook niet verantwoordelijk
voor worden gehouden dat starters die dit niet willen, buiten de bestaande
woonplaats naar een andere woning zoeken.Mevrouw Versnel gaf met voorbeelden uit de gemeenten Schoonhoven en Alphen
aan den Rijn aan dat het werken met maximale bebouwingscontouren tot problemen
leidt als de provincie daarboven met contingenten werkt. Mevrouw Versnel weet
dat ik voorstander van de contourenbenadering heb. Ik heb dit een- en andermaal
gezegd. Ik vind dat er een strakke contour moet zijn, waarbinnen de gemeente
enige beleidsvrijheid heeft. Met de actualisering, die wij donderdag zullen
vaststellen, wordt de contourenmethodiek ook in de PKB opgenomen. Voor de
genoemde gemeenten is het gevolg dat, als de contouren voor het Zuid-Hollandse
Groene Hart voor 2005 zijn bepaald, deze als uitvloeisel van de afspraken
tussen de provincie Zuid-Holland en mij vastleggen wat er tot 2010 kan worden
bebouwd. Dit is een wat ingewikkelde redenering, die ik nog eens in mijn eigen
woorden zal zeggen.Wij hebben met de provincie Zuid-Holland een hoeveelheid woningen afgesproken
die nog in Zuid-Holland gebouwd mogen worden. Wij hebben er met de provincie
een- en andermaal een discussie over gehad hoe strak de contouren moeten zijn.
Het is bekend dat de provincie Zuid-Holland van mening was dat de contouren
heel ruim moesten zijn en ik was van mening dat de contouren strak moesten
zijn. Nu had de argumentatie van de provincie niet alleen te maken met "vrijheid,
blijheid". De provincie bracht naar voren dat juist in zo'n gebied waar restrictief
beleid gevoerd wordt, de grond behoorlijk prijzig kan worden en dat het opnemen
in de streekplannen van een heel strakke contour met hier en daar een klein
uitstulpinkje waar gebouwd kan worden, een handreiking is aan beleggers en
andere lieden die graag een grijpstuiver extra willen verdienen. Wij hebben
daarom met de provincie afgesproken dat er niet meer dan een bepaald aantal woningen mag worden gebouwd. De provincie geeft een ruime
contour rondom een gemeente aan, maar heeft tegelijkertijd met ons de afspraak
gemaakt dat op het moment dat de gemeente een bestemmingsplan klaar heeft
die in de contour past, met tamelijk hoge bebouwingsdichtheden passend bij
de gemeente, de contour meteen wordt aangepast aan het bestemmingsplan.Dit is een ingewikkelde redenering, maar zij leidde wel tot overeenstemming
tussen de provincie en mij. Hiermee wordt de wens van de provincie gehonoreerd
om ruimte te hebben opdat er in het gebied niet overdreven gespeculeerd zal
worden. Ook kan de provincie in het eigen ruimtelijk beleid bepalen aan welke
kant van een gemeente gebouwd kan worden. Dit vind ik inderdaad iets tussen
gemeente en provincie. Hierbij heb ik de garantie gekregen dat, zodra een
bestemmingsplan er is, er meteen een contour omheen komt te liggen en de restruimte
dus niet meer opgevuld kan worden. Dit hebben wij het met elkaar afgesproken
en zo zijn wij dus tot overeenstemming gekomen.Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):Voorzitter! Ik heb toch een paar vragen. 1. Betekent dit dat in 2005 wanneer
de Vinex daadwerkelijk ingaat, al die bestemmingsplannen er liggen? 2. Hier
wreekt zich het feit dat wij ons bij het voorkeursrecht gemeenten alleen maar
op de Vinex-gebieden mochten richten – dat was overigens niet de schuld
van deze minister – en dat dit niet geldt voor dit soort Groene Hartgemeenten.
3. Hoe gaan wij intussen om met de situaties die ik schetste in: Schoonhoven,
in Alphen a/d Rijn met de splitsing van de woningen en in Boskoop, waar de
studentenhuisvesting niet terechtkan in die splitsing?De heer Gabor (CDA):Mag ik daar een vraag aan vastknopen, voorzitter?Kan de minister bij benadering aangeven hoeveel keren die zoeklocaties
binnen de contouren groter zijn dan nodig zou zijn in de optie van de minister?Minister De Boer:Vier tot vijfmaal. Dat is dus veel te veel. In de discussie met de provincie
hebben wij dan ook gezegd dat dit niet kan. Het was zelfs zo dat de totale
Vinex-capaciteit royaal gestopt kon worden in de contouren die de provincie
aanvankelijk rond die gemeente had gezet. Dat was dus niet de bedoeling. Wij
hebben er een stevig gesprek over gevoerd en de provincie heeft volstrekt
duidelijk gemaakt dat dit ook niet haar bedoeling was, maar dat zij het noodzakelijk
vond om een ruimte te creëren waarbinnen dat bestemmingsplan kon plaatsvinden.Mevrouw Versnel vroeg hoe het in zijn werk gaat, omdat op dit ogenblik
nog niet alle bestemmingsplannen zijn vastgesteld. Ik ben daar heel blij om,
want als dat het geval was, zouden die bestemmingsplannen heel snel tot uitvoering
en invulling komen en dat is niet de bedoeling. Wij hebben wel met de provincie
Zuid-Holland afgesproken dat onze rijksvertegenwoordigers in de PPC –
dat zijn de inspecteur volkshuisvesting en de inspecteur ruimtelijke ordening –
een direct toezicht mogen houden op het gebruik van die contourenruimten in
relatie tot de bestemmingsplannen die op enig moment gemaakt worden. Dat is
een vaste afspraak en daar dienen wij elkaar aan te houden. Dat zal ook gebeuren.
Ik ben het met haar eens met betrekking tot de contingenten. Voorheen hadden
wij contingenten op basis van de subsidiëring, maar in wezen hebben wij
die nu niet meer. Wanneer in een binnenstedelijk gebied een bedrijfslocatie
vrijkomt waar op zichzelf tien woningen gebouwd zouden kunnen worden, moet
daarvoor een overeenstemming tot stand komen tussen de provincie en de gemeente.
Je hebt dan alleen maar te maken met de problematiek van de omzetting van
het bestemmingsplan: van bedrijfslocatie naar een woningbouwlocatie. Daar
moeten gemeente en provincie het over eens worden en dat zal ook gebeuren.
Wij hebben immers geen contingenten meer en wij kunnen alleen maar sturen
op het beleid dat wij nu uitvoeren.Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):Ik denk dat de minister nu echt een bevrijdende uitspraak doet!Minister De Boer:Ik heb dat al vele malen gedaan maar dat wordt niet altijd op waarde geschat.Ik wil nu ingaan op het amendement van mevrouw Verbugt op stuk nr. 10.
Zij heeft voor de algemene overgangsbepaling in artikel 3 van het wetsvoorstel
gevraagd of dat niet verruimd kan worden van een halfjaar tot twaalf maanden,
zodat de provincie de mogelijkheid krijgt om dit te implementeren. Wanneer
een provincie alles op alles kan en wil zetten, zou het in zes maanden kunnen.
Maar ik weet ook dat provincies te maken hebben met commissies van ruimtelijke
ordening en die hebben weer te maken met allerlei achterbannen, overlegsituaties
enzovoorts. Aangezien ik in een buitengewoon soepele bui ben, ben ik zeker
bereid om dit maximaal op te rekken tot twaalf maanden. Maar dan moet het
heel royaal kunnen en men moet er niet meer moeilijk over doen.De heer Gabor (CDA):Neemt de minister het amendement over?Minister De Boer:Ja.De heer Gabor (CDA):Dan is het eenvoudig.De voorzitter:Het amendement-Verbugt (stuk nr. 10) is overgenomen.Minister De Boer:Dat is dan kassa!Mevrouw Verbugt (VVD):Het was een amendement van mij, maar ik merk nu dat het CDA het even voor
mij intrekt. Betekent dit dat we een nota van wijziging krijgen waardoor het
amendement op die manier overbodig wordt? Ik wil wel weten wat er precies
inhoudelijk gaat gebeuren.De voorzitter:Dat hoeft niet. Een amendement dat wordt overgenomen, maakt daarmee deel
uit van het wetsvoorstel.Minister De Boer:Voorzitter! Ik wil nog een andere royale toezegging doen. Mevrouw Versnel
heeft in haar amendement op stuk nr. 16 geattendeerd op het feit dat in artikel
2, onderdeel C, artikel 4b, lid 6, een verwijzing wordt gemaakt naar het vierde
lid van hetzelfde artikel in verband met een bepaalde termijn. Echter, in
het eerste lid van het artikel wordt deze termijn al genoemd en die verwijzing
dient dus naar het eerste lid te zijn. Mevrouw Versnel, wij nemen het amendement
 over onder dankzegging voor uw opmerkzaamheid!De voorzitter:Het amendement-Versnel-Schmitz (stuk nr. 16) is overgenomen.De vergadering wordt van 21.40 uur tot 21.50 uur geschorst.De voorzitter:Laten wij proberen vanavond de tweede termijn af te ronden. Wij hebben
daarvoor de tijd tot uiterlijk 24.00 uur.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Mijnheer de voorzitter! Ik dank de staatssecretaris en de minister voor
de gegeven antwoorden. Ik constateer dat zowel de staatssecretaris als de
minister vasthoudt aan het wetsvoorstel dat nu voorligt, inclusief derde nota
van wijziging en inclusief enkele toegezegde aanpassingen. Toch bestaat er
binnen de Kamer een meerderheid die twijfels heeft over het evenwicht tussen
de liberalisering van de woonruimteverdeling enerzijds en een sociaal rechtvaardige
verdeling anderzijds. Een groot deel van de Kamer, waaronder de fractie van
de PvdA, meent dat het in dit wetsvoorstel net een slag te ver gaat. De staatssecretaris
legde een relatie met het Europese verdrag voor de rechten van de mens. Naar
onze mening is het evenwicht tussen vrije vestiging en sociale rechtvaardige
verdeling nog niet op het juiste punt. De beantwoording van de bewindslieden
heeft geen aanleiding gegeven om mijn mening, zoals in eerste termijn naar
voren gebracht, sterk te wijzigen. Natuurlijk blijft het denken niet stilstaan.
Ik zal blijven denken. Maar een totaal andere mening heb ik in ieder geval
bij mijzelf nog niet kunnen constateren!Nogmaals, het evenwicht moet naar onze mening worden hersteld in de richting
van meer sociale rechtvaardiging. Vanuit de ruimtelijke ordening bezien, is
de grens gelegd bij het restrictiefbeleidsgebied. Ik kan mij daarin vinden.
Ik vind dat wij niet de mogelijkheid moeten creëren voor de overige gemeenten
om bindingseisen te stellen. Dat vind ik ook een te grove maatregel. Maar
het sociaal rechtvaardige element in het volkshuisvestingsbeleid schiet naar
mijn idee nog tekort. De PvdA kiest ervoor om gemeenten meer instrumenten
te geven om hun volkshuisvestingsbeleid – dat gedecentraliseerd en dus
een normale taak voor de gemeenten is – goed te kunnen uitvoeren. Waar
nodig moet er sprake zijn van woningtoewijzing. Op dat punt blijven de staatssecretaris
en de fractie van de PvdA van mening verschillen. Hij zegt dat er voldoende
middelen zijn. Er zijn inderdaad algemene instrumenten. Dat klopt. Die zijn
er voor de doelgroep in heel Nederland. Er zijn ook heel specifieke instrumenten
gecreëerd. Er is in eerste termijn nog een instrument aan toegevoegd,
namelijk het instrument inzake de ouderen. Daarvoor wordt wellicht nog een
nota van wijziging ingediend. Dat hoor ik nog wel van de staatssecretaris.
Enerzijds zijn er dus de algemene instrumenten voor de doelgroep in heel Nederland
en anderzijds zijn er enkele heel specifieke instrumenten. Dan gaat het om
de stadsver- nieuwingsgebieden, de herstruc- tureringsgebieden en de ouderen.
Wij zijn van mening dat hiermee niet het evenwicht is bereikt dat wij willen
bereiken. Daarmee wordt te weinig recht gedaan aan de gemeentelijke taak op
het terrein van de volkshuisvesting. Naar mijn mening moet artikel 27 worden
gewijzigd om het instrumentarium voor de gemeenten te vergroten.Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):Wat wilt u nu toch, mevrouw Van der Burg?Mevrouw Van der Burg (PvdA):Ik heb een amendement ingediend.Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):Het is mij volstrekt onduidelijk wat u wilt! Echt waar! Uw invalshoek
is het belang van de gemeente die haar volkshuisvestingsbeleid moet uitvoeren.
Uw invalshoek is niet die van de mens die ergens wenst te wonen, en die dat
moeilijk kan doen in een gemeente met een restrictief beleid – jammer,
jammer! – tenzij hij bindingen of ontzettend veel geld heeft. Voor het
overige stelt u de gemeente en haar beleid boven de vrije keuze van mensen
om te kiezen waar zij wensen te wonen. Ik vind dat raar! Voor die doelgroepen
hebben wij dan nog wel een bescherming, maar het is niet relevant waar zij
vandaan komen. Want als iedere gemeente, zoals u wilt, een hek om haar grenzen
zet, schiet je niet op. Dan heeft niemand meer een vrije keuze! Ook mensen
met lagere inkomens moeten die vrije keuze hebben, of zij nu in Woerden, Soest,
Bergen op Zoom of Den Bosch wensen te wonen. Zo is dat toch?Mevrouw Van der Burg (PvdA):U heeft mij juist niet horen zeggen dat gemeentes hekken om hun grenzen
moeten bouwen. Mensen binnen de gemeenten hebben ook belangen om ergens te
wonen. Het is toch niet zo gek dat die mensen daar willen blijven wonen, misschien
wel in een ander huis? Waarom geef je dan niet de mogelijkheid aan gemeenten
om in die sfeer ook volkshuisvestingsbeleid te voeren? Dat gebeurt nadrukkelijk
in de stadsvernieuwings- en herstructureringsgebieden, maar niet alleen daar.
Het volkshuis- vestingsbeleid gaat verder dan alleen die gebieden. Waarom
pin je het dan zo stringent vast op de herstruc- tureringsgebieden, de stadsver-
nieuwingsgebieden en de ouderen? Waarom formuleer je daarnaast een heel breed
urgentiecriterium, wat voor heel Nederland geldt? Waarom ligt daar niets tussen?
Waarom zou een bepaalde jongerengroep niet in een jongerenhuis, wat je vanuit
je volkshuisvestingsidee wilt neerzetten, bij voorrang mogen worden ondergebracht?Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):Ik begrijp niet wat u met dat volkshuisvestingsbeleid van de gemeente
bedoelt, behalve het placeren van mensen zoals het de ambtenaar goeddunkt.
Want het spijt mij vreselijk voor u, maar het is de ambtenaar en niet de raad.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Nee, het heeft niets met ambtenaren te maken; het is de raad. In mijn
amendement staat ook heel nadrukkelijk dat het volkshuis- vestingsprojecten
zijn die de raad moet vaststellen. De raad moet het gebied en de groep waarom
het gaat vaststellen. Een ambtenaar heeft dus niet de vrijheid om wat dan
ook te doen: in mijn amendement wordt keurig afgebakend wat de gemeenteraad
in bepaalde situaties mag doen. Daar vindt de afweging plaats ten aanzien
van de volkshuisvesting. Ik zal mijn amendement dan ook, wellicht met enige
aanpassingen, handhaven. De staatssecretaris heeft mij opgeroepen tot verder
nadenken; ik zal dat doen. In grote lijnen heb ik eenzelfde
mening.De koopprijs- en huurprijsgrenzen zijn natuurlijk maximumgrenzen. Ik ben
overigens blij met de nuancering in drie groepen. De gegevens die wij nu hebben
over de koopprijzen, hebben wij van de NVM. In het nieuwe systeem worden de
prijzen gebaseerd op de WOZ. Kan de staatssecretaris ook melden wat dat dan
voor verschil geeft in de verschillende gemeenten? Betekent dat dan dat waarschijnlijk
een heel grote groep gemeenten überhaupt niet meer boven die drie ton
komt? Ik kan nog niet precies bekijken wat voor effect het nemen van het WOZ-criterium,
dat lager is dan de marktprijs, heeft op de situatie ten aanzien van die drie
klassen. Misschien moeten wij dan ook wel naar een ander percentage toe, niet
naar 60% onder de grens, maar misschien naar 40% of 70%. Misschien moeten
wij daar nog eens heel goed over nadenken. Ik weet dat er nog een AMvB komt
op dit punt, maar ik zou dit graag op korte termijn van de staatssecretaris
willen horen.Wat betreft de weergave van de restrictiefbeleidsgebieden het volgende.
Dat moet natuurlijk worden neergelegd in de streekplannen. De minister heeft
toegezegd om wat betreft de juridisch-technische kant heel goed te bekijken
hoe je dat het beste kunt doen, zodat het voor iedereen duidelijk wordt op
welke manier de restrictiefbeleidsgebieden duidelijk moeten worden weergegeven.
Ik wacht dat af en ik hoop dat in ieder geval voor de stemming over dit wetsvoorstel
te krijgen. Ik zie aan de minister dat dat kan.Mijn eerste debat in deze Kamer ging over de herziening van de Woningwet.
Wellicht weet mevrouw Versnel dat nog, want ook zij nam deel aan dat debat
in 1990. Daarop zijn zeer vele debatten gevolgd. Nu ben ik aan mijn laatste
debat in deze Kamer bezig en dat gaat weer over huisvesting. Dat vind ik een
leuke toevalligheid.Concluderend kan ik meedelen dat de PvdA van mening is dat het wetsvoorstel
toch op een aantal punten moet worden aangepast, opdat gemeenten over een
toereikend instrumentarium kunnen beschikken om hun taken en verantwoordelijkheden
ten aanzien van het lokale en regionale volkshuisvestingsbeleid ook werkelijk
waar te kunnen maken. Dat is in het belang van de bewoners.Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):Mijnheer de voorzitter! Er heeft zich een grote tevredenheid van mij meester
gemaakt en niet alleen vanwege hetgeen mevrouw Van der Burg heeft gezegd.
Wij zijn elkaar regelmatig in het strijdperk tegemoet getreden, met name over
de volkshuisvesting en ook wel over het jeugdbeleid, wat ons beide na het
hart ligt. Ik denk dat het nog niet helemaal mijn laatste debat is in deze
Kamer, dus dat kan ik haar niet na zeggen.Mijn grote tevredenheid strekt zich ook uit over datgene wat er inmiddels
is gebeurd. Ik was al ontzettend positief over deze wet en het feit dat die
er lag, omdat ik het ontzettend nodig vond dat de gaten in de wet van Heerma
gedekt werden. Dat heeft deze wet gedaan en dat vind ik erg goed. Ik ben bovendien
twee amendementen kwijt. Een omdat dat is overgenomen door de minister en
de ander omdat die eigenlijk overtroffen is door de staatssecretaris. Ik durfde
dat niet eens. Ik dacht: laat ik maar voorzichtig zijn, want ik ga nu weer
een heel andere categorie aansnijden, en daarom doe ik het maar alleen voor
die ouderen en dan zullen wij eerst eens zien hoe dat uitpakt. Ik kan daarom
nu mijn amendement op stuk nr. 25 intrekken.De voorzitter:Aangezien het amendement-Versnel-Schmitz (stuk nr. 25) is ingetrokken,
maakt het geen onderwerp van beraadslaging meer uit.Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):Voorzitter! Ik ben ook ontzettend tevreden over het opruimen van de absurditeiten
in Zuid-Holland. Laat ik dan maar eens even tegen de minister zeggen. Zo is
er de kwestie van Schoonhoven, waar ze werkelijk diep ongelukkig zijn. Dat
is natuurlijk een pars pro toto, in die zin dat er sprake is van vergelijkbare
situaties als het gaat om herstructureringsgebieden met bedrijfsgebouwen en
woningen. Dat moet je niet in stukjes en beetjes jaren achter elkaar bijplussen,
maar dat moet op een verstandige en deugdelijke wijze in samenhang met de
provincie gebeuren. Ik vind dat voortreffelijk, want ik zat daar al een hele
tijd mee. Ook het feit dat woningsplitsing noch in Alphen noch in Boskoop
mogelijk was, terwijl er geen vierkante meter wordt bijgebouwd, is echt absurd.Voorzitter! Ik ben buitengewoon tevreden over de toezegging van de staatssecretaris
dat hij een nota van wijziging gaat maken met betrekking tot artikel 27 dat
de ouderen in hun wijk kunnen blijven. Ik wil niet verhelen dat ik nog even
heb geaarzeld of je bij de categorie boven de 65 iets zou moeten doen met
indicatiecommissies. Dit leek mij echter zo moeilijk dat ik besloot om het
maar op 65 jaar te houden.Voorzitter! Ik heb indertijd gevraagd of doorstromers die naar elders
in Nederland gaan, dan een bewijsje moeten hebben. Ik heb gevraagd welke reële
toepassingen de staatssecretaris in de gereed- schapskist van de Huisvestingswet
stopt.Ik heb gevoelsmatig ook moeite met "het onder de distributie brengen van
woningen tot ƒ 300.000 in gemeenten waar geen schaarste is". Dat blijft
wringen, al zie ik wel dat dat relevant is voor de doorstroming en dus voor
mensen die uit een woning gaan en weer in zo'n te verlaten woning terechtkunnen.
Ik weet alleen niet in hoeverre het mogelijk is om in de AMvB aan te geven
dat dit niet tot absurditeiten in eisen moet gaan leiden bij die koopwoningen.
Ik heb daar een aantal voorbeelden van gegeven. Ik heb het voorbeeld genoemd
van iemand die goedkoper wil gaan wonen, omdat hij de pensioengerechtigde
leeftijd nadert. Zo iemand zou dan dus niet terechtkunnen in zo'n woning.
Ik heb daar een probleem mee. Ik heb ook een probleem met eventuele passendheidseisen,
zowel financieel als qua omvang. Ik vind dat de staatssecretaris daar in het
kader van de AMvB nog eens goed over na moet gaan denken. Het idee van mevrouw
Verbugt van de voorhangprocedure van de AMvB vind ik voortreffelijk. Ik zal
dat in ieder geval steunen.Ik heb ook nog een probleem met de makelaar die in feite woningen toedeelt.
Hoe wil de staatssecretaris dit voorkomen? Ik heb dat vorige keer uitvoerig
uitgespit, met name het bezwaar en beroep aantekenen als een makelaar, terwijl
jij het eerste was, het huis om hem moverende redenen aan iemand anders geeft.
Hoe kun je die achterstelling a. bewijzen en b. redresseren?
Bij beroep redresseer je namelijk niet, maar haal je hoogstens je gelijk en
dan heb je nog niet veel. Ik wil hier graag enige duidelijkheid in hebben
van de staatssecretaris, temeer daar het bedrag van ƒ 300.000 voor
het hele land zal gelden. Dat lag bij die ƒ 177.000 toch in een iets
andere orde van grootte.Voorzitter! Ik heb ook nog een vrij principiële vraag die ook bij
de twee amendementen aan de orde was. Ik heb in eerste termijn gezegd dat
er in de opbouw van artikel 13 een vrij strikte logica zit. Bij 13a komt het
erop neer dat je een restrictieve situatie overall hebt. Dat is duidelijk.
De provincie kan in dat geval makkelijk oordelen over een huisvestingsvergunning
en wat daar verder bij te pas komt. De problemen komen pas als het een gemixte
situatie, restrictief en non-restrictief betreft. Dat kan zich afspelen binnen
een volkshuisvestingsregio en zelfs binnen een gemeente. Dat is artikel 13b,
13c. In een dergelijke zeer specifieke situatie is er in het wetssysteem voor
gekozen om het anders te doen. De minister zal dit beoordelen, waarbij een
afschrift aan GS zal worden gezonden. Dit is dan een andersomverhouding dan
in artikel 13a. Ik vond dat een logische situatie. We hebben het daar hier
ook over gehad. Nu liggen er twee amendementen. De minister ontraadt nu het
ene amendement, terwijl zij het andere niet ontraadt. Volgens mij beogen zij
beide hetzelfde en is er geen materieel verschil, tenzij ik dat niet zie.
Ik wil daar graag absolute duidelijkheid hoe wij daar tegenaan behoren te
kijken.Ten slotte kom ik op de situatie in Vaals. Dat vind ik een goed idee.
Volgens mij kan ieder probleem opgelost worden als de provincie de gemeente
Vaals voorziet van een verhoudingsgewijs ruime contour.De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter! Ik wil de bewindslieden graag danken voor hun reactie. Ik
constateer dat dit wetsvoorstel toch nog niet op een onverdeeld breed politiek
draagvlak kan rekenen. Ik hoor nogal wat reserves bij de fractie van de PvdA.
Zij was nog niet echt overtuigd. Bij de fractie van het CDA heb ik die reserves
al eerder bespeurd.Hoe groot is nou eigenlijk het bestuurlijk draagvlak voor dit ontwerp?
VNG en IPO hebben tegenover de Kamer een- en andermaal stellig hun bezwaren
uitgesproken. Er zijn tal van gemeenten en instanties die ons brieven hebben
gestuurd. Ik heb de indruk dat de bewindslieden voor die signalen helaas wat
doof zijn. Voor de uitvoeringsproblemen in de praktijk sluit men zich kennelijk
af. Als ik de lovende woorden, in het bijzonder van de staatssecretaris, hoor,
heb ik de indruk dat hij het in het bijzonder heeft over de steden. Ik hoor
hem echter niet over de plattelandsgebieden, waar deze wet toch heel grote
problemen zal opleveren. Ik kom daar zo nog even op terug.Ik wil verder kort zijn, anders wordt het grotendeels een herhaling van
zetten. De hoofdbezwaren van de fracties die ik hier mag vertegenwoordigen,
waren ten eerste gericht op de bestuurlijke verantwoorde- lijkheidstoedeling
in de wet. Zij heeft een sterk centralistisch karakter. Ik heb erop gewezen
dat op een aantal punten zelfs preventief toezicht van gemeentelijke verordeningen
op rijksniveau wordt gelegd. Dat staat volstrekt haaks op de toezichtscultuur
die wij op dit moment hebben. Ik kan dat echt niet plaatsen. Ik heb op een
van die punten een amendement ingediend, maar ook collega's hebben erop gewezen.Ik ben het met mevrouw Versnel eens dat het hoogst merkwaardig is dat
het amendement op stuk nr. 19 van mevrouw Van der Burg – uiteraard met
alle respect voor haar – wordt omhelsd, terwijl de aanneming van het
amendement op stuk nr. 23 wordt ontraden. Zij beogen immers precies hetzelfde.
Leg ze maar naast elkaar. Zij willen beide de toezichtsbevoegdheid bij gedeputeerde
staten leggen. Het enige verschil in de uitwerking is dat mevrouw Van der
Burg er nog bij heeft staan dat een afschrift wordt gezonden naar de inspecteur,
terwijl het volgens mijn amendement in de Staatscourant wordt geplaatst. Zo
is het bij alle ruimtelijkeordeningsbesluiten. Dat gebeurt ook met bestemmingsplannen.
De inspecteur kan via die weg ook op de hoogte zijn. Er is materieel geen
verschil.Het amendement op stuk nr. 8 wordt door de minister toegejuicht, terwijl
wij daarmee een staatsrechtelijk monstrum in huis halen door een combinatie
van een gedecentraliseerde toezichtsbevoegdheid en een bevoegdheid van een
rijksambtenaar in één besluit! Zij moeten overeenstemming bereiken.
Dat vind ik staatsrechtelijk al onjuist, een provinciaal gedecentraliseerd
orgaan en een rijksorgaan. Bovendien blijft de vraag liggen wat er gebeurt
als zij geen overeenstemming bereiken. Wie moet dan knopen doorhakken? Komen
wij dan toch weer bij de minister terecht? Waar blijft dan de decentralisatie?
Ik blijf dat een ongelukkige constructie vinden, maar mevrouw Verbugt had
al gezegd dat zij zich zou beraden. Ik wacht dat heel graag af. Ik wijs nog
maar even op de consequenties van dit amendement. Het is positief, opbouwend
bedoeld. Ik hoop dat mevrouw Verbugt daar nog eens even over wil nadenken,
want in alle bescheidenheid meen ik te mogen zeggen dat dit geen goede figuur
is.Mevrouw Verbugt (VVD):Ik wil verdergaan met nadenken, maar ik wil de anderen die amendementen
over hetzelfde onderwerp hebben ingediend ook uitnodigen om dat te doen. Als
er geen rijksbetrokkenheid is, kunnen wij immers in dezelfde situatie terechtkomen
als die waarin wij nu terecht zijn gekomen, namelijk dat de inperking van
de vrije vestiging door provincies veel te makkelijk wordt toegestaan. Dan
zijn wij weer terug bij af en dat wil ik voorkomen. Ik wil juridificering
voorkomen. Vanuit die twee invalshoeken hebben wij gekozen voor de constructie
die er ligt. Als de heer Van den Berg andere oplossingen weet, hoor ik die
graag. Ik ben er bang voor dat wij bij zijn voorstel weer terug zijn bij af
en dat zou ik jammer vinden.De heer Van den Berg (SGP):Wij moeten daar nog over nadenken, maar ik heb de neiging om te zeggen
dat u moet kiezen: óf decentraal naar de provincie óf op rijksniveau,
zoals in het voorstel van de regering. Een tussenweg zie ik in onze bestuurlijke
verhoudingen niet als een goede, heldere oplossing. Wij zullen hierover nader
van gedachten wisselen.Ik denk dat ik duidelijk genoeg ben geweest over mijn inhoudelijke bezwaren.
Deze spitsen zich vooral toe op de mogelijkheden van gemeenten in de restrictiefbeleidsgebieden
om een beleid te voeren met lokaal maatwerk, zoals wij dat
zo mooi zeggen. Tal van signalen van die gemeenten bewijzen dat men met dit
instrumentarium niet uit de voeten kan. De discussie in eerste termijn met
de staatssecretaris was met name toegespitst op het beleid. Ik liet al even
de term "asociaal" vallen. Dat is niet zozeer gericht op deze wet, maar het
gaat om het beleid. Daar komen wij op terug met de minister, als wij het hebben
over de PKB nationaal ruimtelijk beleid.Ik herhaal dat er in het beleid dat nu aan de orde is, wel degelijk mensen
weg moeten uit het gebied waar zij zijn geboren en getogen. Het beleid richt
zich op een vertrekoverschot. De minister kan wel nee schudden, maar in de
stukken staat dat er een vertrekoverschot moet zijn. Er moeten mensen weg,
anders krijgt zij geen vertrekoverschot.Bovendien staat in de stukken, en zegt de staatssecretaris, dat er geen
woonruimte is voor mensen die ergens geboren zijn en die ter plaatse willen
huwen en de woningmarkt willen binnengaan. De bedoeling van het restrictief
beleid is dat wij niet iedereen toelaten. Die mensen moeten ook ergens heen.
Ik houd dus mijn beoordeling staande, maar ik denk dat wij er niet uitkomen.Voor mij zijn zware punten het beleid, waarover wij donderdag nog praten,
en het instrumentarium van deze wet dat daaraan onvoldoende tegemoetkomt.Voorzitter! De fracties die ik hier mag vertegenwoordigen, kunnen de wet
in deze vorm niet voor hun rekening nemen. Wij zullen uiteraard zorgvuldig
bekijken wat er gebeurt bij de amendering. Ik handhaaf de amendementen dat
ik zelf heb ingediend, ondanks de kwalificaties van het kabinet. Dan zullen
wij de balans opmaken.De heer Gabor (CDA):Voorzitter! Ik heb nog een paar vragen aan het kabinet en ik betrek de
beantwoording daarvan bij het adviseren van mijn fractie over het stemmen
over dit wetsvoorstel.Bij interruptie heb ik al gevraagd om te berekenen waar de grens komt
te liggen bij de koopprijs, als wij op 50% gaan zitten. Het lijkt mij dat
dit een interessant punt kan zijn om beslissingen op te baseren. Ik weet niet
of deze gegevens vandaag nog geleverd kunnen worden.Wij zullen donderdag nog uitvoerig spreken over het restrictief beleid
en Vinex, aan de hand van de amendementen die daarover zijn ingediend. Ik
vraag de minister om voor een of meerdere gebieden aan te geven wat de toegestane
woningbouw in een restrictief gebied is, en wat de prognose op basis van de
bevolkingsontwikkeling in dat gebied is, zodat ik daaruit kan opmaken wat
het verschil tussen die twee gegevens is. Daar trek ik mijn conclusies uit
om te beoordelen of er sprake is van vertrek uit dat gebied of mutaties.Wat betreft de bestuurlijke verhoudingen ben ik natuurlijk in voor allerlei
vernieuwingen en spannende experimenten met hoe gemeenteraden onder goedkeuring
van inspecteurs moeten gaan werken, en dergelijke. Dat zeg ik een beetje schertsend,
want wij vieren nu juist 150 jaar Grondwet, de fundamenten van drie bestuurslagen
en de goede verhoudingen daartussen. Ik voel er niets voor om daar een paar
wangedrochten tussen te gooien. Daar begin ik niet aan. Er zijn gemeenteraden,
GS en een minister. Met de ambtenaren daartussenin heb ik niets, maar dan
ook niets te maken.Alle voorstellen om het toezicht bij een bestuurscollege onder te brengen,
hebben mijn warme ondersteuning. Ik respecteer en waardeer de ambtelijke instanties,
die vooral hun werk moeten blijven doen, maar ik wil ze daar niet in zien.
Dat is helemaal tegen de geest van Thorbecke.Ik ben benieuwd naar de opvatting van de minister over het amendement
op stuk nr. 17. Ik hoop dat inmiddels al is bekeken of daar een algemene maatregel
van bestuur in thuishoort of niet. Ik ben van oordeel dat dit wel zo is, maar
dat hoor ik dan wel.Ik trek het amendement op stuk nr. 13 in, omdat de staatssecretaris aangegeven
heeft dat hij na zijn laatste wijziging ruimte zal bieden op het punt waar
ik een voorziening had willen treffen.De voorzitter:Aangezien het amendement-Gabor (stuk nr. 13) is ingetrokken, maakt het
geen onderwerp van beraadslaging meer uit.De heer Gabor (CDA):Afrondend kom ik op het punt van het restrictief beleid bij een illustratie
om de minister en de staatssecretaris duidelijk te maken dat ik met een buitengewoon
serieus probleem te maken heb. Als je naar de kaart kijkt, zie je dat in de
provincie Overijssel – die provincie ken ik zeer goed – alleen
in een klein stukje in het noordelijk deel een provinciaal restrictief beleid
wordt ingetekend. Ik weet echter dat men in die provincie grondig nadenkt
over het voeren van een eigensoortig provinciaal restrictief beleid teneinde
de vijf kernen extra mogelijkheden te bieden om in ieder geval een steun in
de rug te geven op het punt van de woningbouw en de bezetting van de woningen
in die gemeenten. Men denkt daar dus heel serieus na over een restrictief
beleid. Dat zal dan provinciaal worden geformuleerd. Dan kom ik weer bij die
beroemde zin waar ik absoluut niet mee kan leven. Daarin staat dat in restrictieve
gebieden – het wordt dan straks immers, zoals men op de kaart kan zien,
een restrictief gebied in het mij zeer welbekende Overijssel, in de directe
nabijheid van Enschede en Hengelo – in de kernen, plattelandsgemeenten
en landelijke gebieden, per definitie niet meer kan worden gebouwd voor de
eigen inwoners. Voor de kernen in het landelijke gebied zal hier zelfs bij
een uitwerking van het bundelingsbeleid geen sprake van mogen zijn. Ik kan
in die situatie niet met die zin leven. Dat betekent dat in de mij zeer welbekende
gemeente Haaksbergen in Sint Isidorushoeve en in Buurse geen woning meer kan
worden bijgebouwd. Als de minister daarbij de nuancering wenst aan te geven –
daar heb ik al een kleine aanwijzing voor gekregen en ook de staatssecretaris
heeft dat al aangegeven – dat het in sommige gevallen zo is en dat het
dus niet per definitie zo is, roken wij een soort vredespijp. Als dat echter
niet het geval is, blijf ik mij categorisch tegen deze benadering verzetten.
Als dit zo blijft, zal ik daar een motie over indienen.Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):Stel dat een provincie op eigen kracht en uit eigen keuze, zonder het
nationaal ruimtelijk beleid, overgaat tot instrumenten, contouren, groeiklassen
of wat dan ook – men verzint het maar; voor mijn part gaat het om contingenten,
hoewel ik dat een ramp vind – om de uitfasering of de
fasering van de woningbouw, waar wij een andere fraaie brief van de minister
over hebben, geleidelijker te laten plaatsvinden – dat zouden ook vormen
van restrictief beleid zijn die een provincie zelf kan regelen en waar wij
helemaal geen bemoeienis mee hebben – dan geldt toch ook die zin, die
u overigens met de verkeerde nadruk leest? Dan doet dat er toch helemaal niet
toe? Dan is het toch aan de provincie om in samenhang en samenspraak met de
gemeenten in het streekplan te regelen hoe dat het beste kan worden ingericht?
Daar hebben wij helemaal niets mee te maken.De heer Gabor (CDA):In deze zin staat dat er geen sprake mag zijn – dat is de formulering –
van huisvesting van die mensen in de eigen kleine kern in het landelijke gebied.
Dat staat hier. Als dat er niet staat, halen wij dat eruit en zijn wij een
stuk verder. De minister zal dat straks verhelderen.Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):Deze wet gaat volgens mij over het restrictief beleid dat gebaseerd is
op het rijksrestrictief beleid dat ofwel door het Rijk ofwel door provincies
op basis van het nationaal ruimtelijk beleid wordt ingevuld. Wij gaan helemaal
niet over het provinciaal restrictief beleid dat zij zelf bedenken.De heer Gabor (CDA):Nee, deze hele brief gaat over het provinciaal restrictief beleid. Dit
is een toelichting hoe de AMvB eruit komt te zien. Hier wordt juist een toelichting
gegeven op wat er wel en niet wordt geaccepteerd als provinciaal restrictief
beleid. Daar staan die gewraakte zinnen in.Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):Het gaat dan over provinciaal restrictief beleid op basis van het nationaal
restrictief beleid, namelijk over de blauwe of groene streepjes, één
van de twee, in ieder geval datgene wat niet het rijksrestrictief beleid is.
Echt waar.De heer Gabor (CDA):Ik ben zeer benieuwd naar het antwoord van de minister. Wellicht kunnen
wij aan het eind van deze vergadering toch een vredespijp roken. Dat is mij
heel wat waard, want met deze zinnen kan ik niet leven.Tot slot: het wetsvoorstel zoals het nu op tafel ligt, acht ik voor mijn
fractie niet aanvaardbaar. Bij amendering op een aantal punten – daar
zijn mogelijkheden toe – denk ik dat ik daartoe wel zou kunnen adviseren.Mevrouw Verbugt (VVD):Voorzitter! Ik dank de regering voor haar antwoord en voor het overnemen
van het amendement op stuk nr. 10.De VVD-fractie stelt vast dat te gemakkelijk obstakels zijn opgeworpen
tegen vrije vestiging. Wij dreigen toch een beetje af te drijven van de bedoelingen
van de Huisvestingswet. Dat kan niet zo blijven. Wij delen de opvatting van
de regering dat hoe meer barrières er worden aangebracht, hoe meer
mensen die aangewezen zijn op goedkopere woonruimte in de verdrukking kunnen
komen. Liberaal en sociaal kunnen heel goed samengaan.Uitgangspunt van het wetsvoorstel is vrije vestiging, tenzij de huisvesting
van de doelgroep in gevaar komt. Ik stel echter vast dat de koopprijsgrens
wel erg uitvoerig naar boven is bijgesteld, waardoor de doelgroep heel erg
ruim gedefinieerd gaat worden. Praat je over huizen van drie tot vier ton,
dan praat je eigenlijk niet meer over de huisvesting van de doelgroep. In
feit wordt de doelgroep uitgebreid met doorstromers en krijgt een gemeente
veel meer mogelijkheden om te interveniëren, niet alleen ten behoeve
van de doorstroming, maar voor ruimere doelstellingen. Bij dat laatste plaatst
de VVD-fractie vraagtekens, temeer daar de marktsector de vrees uitspreekt
dat de gemeentelijke interventie wel eens averechts zou kunnen werken voor
de doorstroming. Bovendien kan, zo is ook vanavond weer vastgesteld, van een
koopprijsgrens een prijsopdrijvend effect uitgaan. Bij de nu voorgestelde
koopprijsgrenzen betreft dat prijsopdrijvend effect eigenlijk toch een heel
groot en heel populair woningmarktsegment.Een fundamenteel bezwaar tegen de verhoging van de koopprijsgrens is voor
ons dat de vrije vestiging voor de eigenwoningbezitters ten opzichte van de
vigerende wet fors wordt beperkt. Dat vinden wij niet gewenst. In principe
zouden wij de koopprijsgrens willen verlagen. Daarbij hebben wij gedacht aan
het niveau tussen goedkope woningen en middeldure woningen. Dat is ook de
systematiek van de vigerende wet. Ik wil wel erkennen dat de staatssecretaris
een punt heeft als hij zegt dat deze prijsgrens zijn betekenis gaat verliezen
door de wijziging van het subsidiestelsel.De regering heeft daarom een vertaalslag gemaakt naar een andere systematiek,
namelijk maximaal 60% van de woningen onder het distributieregime brengen.
Ik heb vastgesteld dat die 60% toch arbitrair is en politiek bepaald. Omdat
wij eigenlijk lage koopprijsgrenzen willen, zou ik aansluitend bij die systematiek
een ander voorstel willen doen, namelijk om dan maar aan de regering de mogelijkheid
aan te reiken om het maximale percentage niet hoger te laten zijn dan 50.
Er is met de VVD-fractie best nog te praten over een lager percentage als
het om koopwoningen gaat, maar ik moet natuurlijk proberen in dit huis zaken
te doen met meerderheden. Vandaar dat ik de volgende motie voorleg.De Kamer,gehoord de beraadslaging,kennisgenomen hebbende van het voornemen om in het kader van de wijziging
van de Huisvestingswet de maximale koopprijsgrens te verhogen;mede kennisgenomen hebbende van het voornemen om deze in het Huisvestingsbesluit
vast te leggen op een generieke grens van ƒ 300.000 met uitzonderingsklassen
tot ƒ 400.000;van mening, dat een te groot deel van de Verbugtkoopsector hiermee onder
het distributieregime van de Huisvestingswet wordt gebracht;nodigt de regering uit de voorgenomen koopprijsgrens te verlagen, zodat
niet meer dan maximaal 50% van de koopwoningen in restrictieve regio's onder
het distributieregime kan worden gebracht,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Verbugt, Versnel-Schmitz
en Gabor. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 31 (25334).Mevrouw Verbugt (VVD):Voorzitter! Ik wil nog iets rechtzetten. Ik heb in mijn eerste termijn
een vergissing begaan bij een interruptie van de heer Gabor. Ik had eerder
nagedacht over de Huisvestingswet zoals voorgelegd. Die kan in uitzonderlijke
gevallen in een gemeente voor verdringing zorgen, zonder dat er eigenlijk
sprake is van grote restricties ten aanzien van het bouwen. Dat zou zich bijvoorbeeld
kunnen voordoen als je in een regio heel grote prijsverschillen hebt, zoals
je die wel hebt aan de landsgrens. Ik noemde het voorbeeld van Vaals. Ik heb
dus overwogen een amendement op dit punt in te dienen. Echter, ik heb tot
mijn schrik na een interruptiedebatje met de heer Gabor moeten vaststellen
dat ik dat amendement niet heb ingediend.De voorzitter:Het heeft dus ook nooit deel uitgemaakt van de beraadslaging.Mevrouw Verbugt (VVD):Neen.De voorzitter:Ik heb het ook niet gemerkt.Mevrouw Verbugt (VVD):Ik heb begrepen dat de staatssecretaris in samenspraak met het gemeentebestuur
van Vaals een oplossing heeft gevonden voor het probleem. Daarom hoef ik het
amendement niet alsnog in te dienen. Het ligt anders bij lokale maatwerk.
Daarvoor heb ik wel degelijk een amendement – op stuk nr. 9 –
ingediend. Dat amendement had betrekking op het interruptiedebatje dat ik
met mevrouw Versnel heb gevoerd. Zij vroeg zich bezorgd af of dat amendement
wellicht de sluizen te ver zou openzetten. Ik heb haar uitgelegd dat dit niet
de bedoeling is. De regering heeft deze zaak nader bekeken en er zijn geen
onoverkomelijke problemen. Dit betekent voor mij dat ik het amendement handhaaf.Tot slot maak ik nog een korte opmerking over het amendement op stuk nr.
8. Ik ben het eens met degenen die opmerkten dat dit amendement wat staatsrechtelijke
constructie betreft niet de schoonheidsprijs verdient. Volgens het voorstel
van de regering komen de provincies er niet aan te pas. Het voordeel van mijn
amendement is dat in ieder geval de provincies als partij aan tafel zitten
en invloed kunnen uitoefenen. Op deze manier kan een pijnpunt bij de provincies
worden weggenomen.De heer Gabor (CDA):De minister heeft toch voldoende mogelijkheden om in het kader van haar
eigen verantwoordelijkheid voor het nationaal ruimtelijk beleid in te grijpen
als de zaken niet naar wens verlopen? Het is helemaal niet nodig om dit beleid
via een inspecteur vast te leggen.Mevrouw Verbugt (VVD):Dat klopt, maar dan zitten de provincies helemaal niet meer als partijen
aan tafel en wordt over hun hoofden heen beslist.De heer Gabor (CDA):De oplossing is eenvoudig. De goedkeuringsbevoegdheid kan bij de provincies
worden gelegd.Mevrouw Verbugt (VVD):Dan ontstaat het probleem dat, in afwijking van de wet, de vrijheid van
vestiging onnodig wordt beperkt. Als de provincies stringent hadden toegezien
op het rijksbeleid, was het onderhavige probleem niet opgetreden. Om deze
overweging heb ik het amendement niet volgens uw idee vormgegeven.De heer Gabor (CDA):U hebt geen vertrouwen in het provinciale bestuur.Mevrouw Verbugt (VVD):Dat zeg ik niet. Er is een probleem ontstaan dat ik wil oplossen.Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):U treft een regeling voor de artikelen 12b en 12c, maar ik wijs u erop
dat het om uitzonderlijke situaties gaat. Het gaat om de zogenoemde mixen
van restrictief en niet-restrictief beleid, hetzij binnen een volkhuisvestingsregio,
hetzij binnen een gemeente. In deze situatie luistert het allemaal extra nauw
en daarom wilt u die inspecteur erbij betrekken. Ik ben het eens met de heren
Gabor en Van den Berg dat dit een wat vreemde situatie is, maar ik wijs u
erop dat het risico bestaat dat de provincies niet de vinger, maar de hele
hand nemen. Het is moeilijk voor de provincies om de geboden ruimte te weerstaan.
Wellicht is het daarom verstandig om op dit punt geen wijziging in het wetsvoorstel
voor te stellen.Mevrouw Verbugt (VVD):Dit betekent dat de provincies helemaal uit het beeld zijn verdwenen.
Ik stel vast dat we er nog niet uit zijn. Er liggen op dit moment drie amendementen
die in principe hetzelfde beogen. Misschien kan de regering in tweede termijn
hier nog eens op ingaan.Staatssecretaris Tommel:Voorzitter! Ik heb met veel interesse geluisterd naar de reacties in tweede
termijn. Daarbij is nog veel helderder dan in de eerste termijn duidelijk
geworden waar precies de pijnpunten liggen. Er zijn de bezwaren van bijvoorbeeld
de heer Gabor en de heer Van den Berg op het terrein van het ruimtelijk beleid.
Het laatste is toch iets anders dan dit wetsvoorstel, dat een aantal gevolgen
verbindt aan bepaalde beslissingen in het ruimtelijk beleid, die hetzij van
regeringswege worden genomen – het landelijk restrictief beleid –
hetzij door de provincie worden genomen. Dan heb je het over het provinciaal
restrictief beleid. Ik denk dat wij goed uit elkaar moeten houden de bezwaren
die er wel of niet zijn tegen het ruimtelijk beleid, en de bezwaren die er
zijn tegen het wetsvoorstel. Naar mijn gevoel richten de bezwaren van de heer
Van den Berg zich meer tegen het ruimtelijk beleid – daarover valt te
praten met de minister – dan tegen het wetsvoorstel op zichzelf, dat
aan een bepaald ruimtelijk beleid, zoals dat vastgesteld wordt door de provincie,
gevolgen verbindt. Als er dan sprake is van restrictief beleid, hebben mensen
die in dat gebied wonen, voordelen boven anderen, die aan bepaalde eisen moeten
voldoen, willen zij de mogelijkheid krijgen om zich te vestigen in dat woninggebied.
Dat heeft dus nogal wat gevolgen. In die zin is de vraag van de heer Gabor
of ik wel of niet vertrouwen heb in het provinciaal bestuur, in wezen een
tweesnijdend zwaard. Als je zaken totaal overlaat aan het provinciebestuur,
heb je ook de consequenties te aanvaarden van het feit dat een bepaald provinciaal
bestuur een bepaald ruimtelijk beleid wil voeren. In die zin is het naar mijn
gevoel niet zo zwart-wit als het wel eens wordt voorgesteld.Ik keer de volgorde van de sprekers even om en ik begin met het bespreken
van een aantal opmerkingen die mevrouw Verbugt gemaakt heeft. Haar opmerkingen
raken de kern van het wetsvoorstel. Dat betreft de vraag welke koopprijsgrens
je precies neemt. Wat is redelijk om onder de wet te laten vallen? Het gaat
dan inderdaad om een politiek besluit. Je kunt alles beargumenteren. Of het
50% is of 60%, er valt voor alles het nodige te zeggen. Als je uitgaat van
50% in plaats van 60%, dan kom je als landelijk gemiddelde ongeveer uit op
een bedrag van ongeveer ƒ 275.000. Dat is wat wij nu zo snel hebben
kunnen uitzoeken. Mevrouw Verbugt heeft op dit punt een motie ingediend. Het
is bekend dat wij dit nog in een AMvB regelen en dat er geen bezwaar tegen
is om daarbij de voorhangprocedure te hanteren. Wij hebben dus nog alle ruimte
om die discussie te voeren. Wij hebben er geen moeite mee, uit te gaan van
een grens van ƒ 275.000. Dan blijft het overigens wel mogelijk om de
grens te verhogen in woninggebieden. Dat heeft wel consequenties. Als je uitgaat
van 50%, betekent het wel dat er woningmarktgebieden zijn waar de grens veel
hoger ligt. Daar ga je dan hoger. In sommige gebieden kun je ook lager gaan.
Bijvoorbeeld in de grote steden heb je een heel grote voorraad goedkope woningen.
Daar hebben de gemeenten nu al de mogelijkheid een lagere grens te hanteren.
Als mevrouw Verbugt zegt dat je daar generiek een lagere grens zou moeten
hanteren, dan moet zij dat nog maar eens overwegen. Dat zou dan ook via een
motie geregeld moeten worden. Ik heb daar overigens geen behoefte aan. Maar
als de Kamer bij motie uitspreekt dat het criterium 50% is, dan hebben wij
er geen moeite mee om daarvan uit te gaan in de AMvB die er komt.Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):Ik kan mij best scharen achter de motie van mevrouw Verbugt. De staatssecretaris
geeft al aan dat je dan ook binnen grootstedelijke gebieden een reëler
geheel krijgt. Dan maak je in ieder geval 50% vrij. Dat is de andere kant
van het verhaal.Staatssecretaris Tommel:Dat begrijp ik heel goed. Als de motie wordt aangenomen, spreekt de Kamer
daarmee uit dat je in zo'n woningmarktgebied de grens legt op 50%. Dat kan
betekenen dat je hier en daar wat lager uitkomt, maar het kan ook betekenen
dat je op sommige woningmarktgebieden aanzienlijk hoger uitkomt dan ƒ
300.000, zoals nu ook het geval is. Het politiek-bestuurlijke criterium is
dan 50%. Nogmaals, wij hebben hier geen moeite mee.Mevrouw Verbugt handhaaft haar amendement op stuk nr. 9, over de hardheidsclausule.
Ook hiermee hebben wij geen probleem. Wij hoeven hierover dus geen verdere
discussie te voeren. Het voegt een instrument toe waardoor gemeenten in individuele
gevallen iets kunnen regelen voor mensen voor wie dit absoluut noodzakelijk
of gewenst is. Nogmaals, dat moet kunnen.De heer Gabor en ik zijn naar mijn gevoel op een aantal punten veel dichter
bij elkaar gekomen. Ik waardeer het zeer dat hij zijn amendement op stuk nr.
13 heeft ingetrokken. De bedoeling van de nota van wijziging was inderdaad
ruimte te maken voor de bedoelde gevallen. Als hij het zo ook ziet, waardeer
ik dat zeer.Verder sprak de heer Gabor over de bestuurlijke verhoudingen. Hierbij
gaat het om de vraag wie er in een aantal gevallen beslist. Is dit de provincie,
in overeenstemming met de inspecteur, en is dit wel fraai? Ik begrijp uit
de reacties dat men begrepen heeft dat ik een verschillend oordeel heb gegeven
over de amendementen op de stukken nrs. 19 en 23. Dit is niet terecht. Ik
heb in ieder geval van beide de aanneming willen ontraden. Beide bepalen dat
gedeputeerde staten zelf een besluit kunnen nemen. Wij hebben hiertegen bezwaar
omdat in het verleden gebleken is dat de provincies allerlei besluiten namen
die naar onze mening tegen de geest van de wet indruisten. Hierdoor is ook
het probleem ontstaan. Het is dan niet logisch de besluitvorming nu geheel
vrij bij de provincie te laten. Daarom hebben wij de aanneming van deze amendementen
ontraden.Waarom hebben wij geen probleem met het amendement van mevrouw Verbugt?
Dit is niet omdat wij het staatsrechtelijk zo mooi vinden, maar omdat hiermee
in ieder geval verzekerd is dat de provinciale besturen niet zelf zo'n besluit
kunnen nemen zonder dat de rijksoverheid het goedvindt. Waarom is het misschien
handiger om een besluit door gedeputeerde staten te laten nemen in overeenstemming
met de inspecteur? Ten eerste hebben zij dan zelf het initiatief. Ten tweede
kent de inspecteur de situatie ter plekke heel goed en is hij dus voor het
overleg een heel goede partner. De inspecteur zal nimmer iets besluiten zonder
dat de minister het ermee eens is. Hij spreekt natuurlijk namens de minister;
dat is heel helder.De heer Van den Berg (SGP):De vraag rijst waar wij mee bezig zijn. Wij leggen in de wet een gedecentraliseerde
bevoegdheid vast, die vervolgens niet zonder de minister wordt uitgeoefend.Staatssecretaris Tommel:Ik heb mijn oordeel over de amendementen gegeven. Het is duidelijk dat
wij er bezwaar tegen hebben dat de provincie zelfstandig kan beslissen, omdat
dit in het verleden tot grote problemen geleid heeft. Ik kan het verleden
niet helemaal wegpoetsen.Dit brengt mij bij de opmerkingen van de heer Van den Berg. Wij hebben
het helderder gekregen dat zijn bezwaar zich niet zozeer tegen de wet richt,
hoewel misschien wel tegen onderdelen ervan, als wel tegen het ruimtelijkeordeningsbeleid.
Het restrictief beleid biedt juist de gemeenten in de desbetreffende gebieden
de mogelijkheid maatwerk te leveren, bijvoorbeeld met de bindingsgrenzen.
Overigens moeten wij de plattelandsgebieden uiteenleggen in twee soorten,
namelijk de plattelandsgebieden waarvoor het restrictief beleid geldt en de
plattelandsgebieden waarvoor dit niet geldt en waar in goed overleg tussen
gemeente en provincie een behoorlijk bouwbeleid gevoerd kan worden.De heer Van den Berg moet zich realiseren dat wij sinds het laatste overleg
met het IPO en de VNG zeer veel mogelijkheden hebben toegevoegd om maatwerk
te leveren. Hierover is geen laatste overleg met het IPO en de VNG meer geweest,
maar wel met de vier grote gemeenten. Deze hadden oorspronkelijk dezelfde
opvatting als de VNG, maar konden zeer goed met de gegeven uitleg leven. Maar
naar mijn gevoel was het ook logisch dat wij er op deze wijze mee zijn omgegaan,
 omdat wij zowel uit de schriftelijke voorbereiding als uit
het overleg met gemeenten, IPO en VNG heel goed hadden begrepen dat er op
dat punt meer maatwerk nodig was. En wij zijn daar ook aan tegemoetgekomen.
Ik kijk dan ook naar een aantal nota's van wijziging waaronder die welke ik
aan mevrouw Versnel heb toegezegd. Voor de VNG is het ook lastig om in zo'n
situatie alle gemeenten van dienst te zijn. Het is bepaald niet de bedoeling
om overal dwars doorheen te gaan, integendeel. Ik hoop dat dit ook uw indruk
was van de behandeling van vanavond. Het is juist de bedoeling om maatwerk
te leveren zonder de sluizen zo ver open te zetten dat er beperkingen komen
voor mensen voor wie dat niet nodig is. Dan ga je de verkeerde kant op en
dan is dit niet een maatregel die de mensen ten goede komt, maar een maatregel
die tegen mensen werkt.Mevrouw Versnel heeft nog een vraag gesteld over de doorstromers. Een
simpel huurbewijs is al voldoende. Ik wil daar niet al te moeilijk over doen.
De discussie over de ƒ 300.000 is gevoerd.Voorzitter! Ik waardeer het dat mevrouw Versnel haar amendement op stuk
nr. 25 heeft ingetrokken. Zij gaf als motivering dat daar royaal aan was tegemoetgekomen
en dat was ook de bedoeling. Heel veel moeite heb ik met het punt over de
makelaar. Om te beginnen mag het niet en vervolgens is het heel moeilijk te
bewijzen. Ik heb geen sluitend antwoord op die vraag. Ik probeer dat ook niet
te geven. Ik zal wel met de organisaties van makelaars daarover spreken en
bezien of niet in een gedragscode of in duidelijke afspraken neer te leggen
valt dat zij het niet zullen doen. Intern hebben zij tuchtmaatregelen om daartegen
op te treden. Ik zeg haar dus toe dat ik dat gesprek aanga en dat ik haar
zal rapporteren wat daaruit komt. Wij willen niet dat er een apart regime
wordt geïntroduceerd dat wij geen van allen willen.Ik ben nu toe aan de vragen van mevrouw Van der Burg. Ik kom met een nota
van wijziging betreffende de ouderen; dat is geen probleem. Mevrouw Van der
Burg vergist zich echter in het volgende. Zij meent dat wanneer je gemeenten
steeds meer mogelijkheden biedt om eindeloos eisen te stellen, dit sociaal
gunstig is. Dat is echter niet het geval. Dat betekent namelijk dat de individuele
gemeente steeds bezig is om voor al die 700 andere gemeenten mensen uit te
sluiten. Wij hebben er altijd grote bezwaren tegen gehad als landen extraterritoriale
maatregelen namen. Ik verwijs naar recente discussies hierover in deze Kamer.
Wij kunnen er dan ook niet mee instemmen wanneer gemeenten ernstige beperkingen
opleggen aan mensen die van buiten de betreffende gemeente komen. Dat is in
feite het paard achter de wagen spannen. Andere mensen kunnen daar niets aan
doen, want zij kiezen de gemeenteraad niet en zij zijn aangewezen op een woning
in die betreffende gemeente. In het systeem dat mevrouw Van der Burg voorstelt,
zou het mogelijk zijn dat een universiteitsstad alle jongeren van buiten die
gemeente weert, laag op de urgentielijst stelt, omdat men vindt dat jongeren
uit de betreffende gemeente per definitie voorrang hebben boven alle andere
jongeren. Haar amendement zou dat mogelijk maken. Daar ben ik het niet mee
eens, want dat is geen sociale maatregel. Dat gaat echt tegen de bedoeling
in. Wij hebben geen verschil van opvatting over het feit dat de gemeente maatwerk
moet kunnen leveren, maar de vraag is wat de maat van het maatwerk is. Wat
is nog redelijk wat de gemeente kan regelen? Daarvoor hebben wij een uitgebreid
systeem: urgentiecriteria, passendheidscriteria voor de doorstroming, een
opgehoogde koopprijsgrens waaronder die gemeente mag regelen – ik denk
dat die wel op 50% zal uitkomen – de mogelijkheid om mensen in herstructureringsgebieden
absolute voorrang te verlenen, de mogelijkheid om mensen in stadsver- nieuwingsgebieden
absolute voorrang te verlenen. Bovendien kan men in de hele gemeente, waar
men dat wenst, ouderen boven de 65 jaar voorrang geven voor passende huisvesting.
Dan heb ik het toch niet over een door de gemeente te voeren bouwbeleid. Zij
kunnen zelfs kiezen welk type woningen wordt gebouwd en hoe duur ze zijn.
Zij kunnen zelfs al die woningen onder die koopprijsgrens bouwen, specifiek
voor de starters. Zij kunnen alles regelen en dus heeft de gemeente een macht
aan mogelijkheden om volkshuisvestingsbeleid te voeren. Ik kan dus niet goed
zien wat daar nou nog in redelijkheid aan toegevoegd moet worden in de huidige
situatie, inclusief alles wat we daarover vanavond nog gezegd hebben. Ik kan
dat niet bedenken en mevrouw Van der Burg naar mijn gevoel ook niet. Zij heeft
mij namelijk niet kunnen aanduiden waar nu nog het probleem zit. Het gaat
om voorrang en niet om toelating tot de woningmarkt. Het gaat om toewijzing.
Waar zou er in de gemeentelijke sfeer nu nog een probleem zitten? Er is óf
geen probleem óf mevrouw Van der Burg moet mij duiden waar dat probleem
zit. De gemeente heeft zoveel mogelijkheden, dat de meeste ze niet eens zullen
gebruiken.Mevrouw Van der Burg (PvdA):Er zijn massa's voorbeelden te noemen. Buiten een herstructureringsgebied
wordt ook nieuwbouw gepleegd en misschien is dat wel net een jongerenpand
dat uitstekend is voor jongeren uit de buurt. Er zijn zoveel mogelijkheden!
Het is afhankelijk van de situatie in de stad of in een gemeente. Er is natuurlijk
geen gemeente die de door de staatssecretaris genoemde situatie rond jongeren
begint. Dan ligt bij wijze van spreken de universiteit plat. Ik heb waarschijnlijk
meer vertrouwen in het lokale bestuur dan de staatssecretaris, dat zij wijs
zullen zijn met het bepalen van het volkshuisvestingsbeleid en de sturing
daarin, net zoals zij wijs zullen om strategisch te bouwen, zodanig dat dit
gericht is op de behoefte van die gemeente zelf.De heer Gabor (CDA):Voorzitter! De staatssecretaris legt de nadruk op de verantwoordelijkheid
van de gemeente voor anderen dan ingezetenen van deze gemeente. Vanzelfsprekend
is daar ook een zekere verantwoordelijkheid en er zijn heel wat gemeenten
die er echt een mooi beleid van maken om zoveel mogelijk mensen van buitenaf
aan te trekken. Wat dat betreft wordt die verantwoordelijkheid zeer vaak goed
aangevoeld. Ik kan de redenering echter volledig omdraaien: een gemeentebestuur
heeft echter toch ook verantwoordelijkheid voor de eigen ingezetenen. We gaan
dus niet te ver in de ene richting. Neen, je dient ook verantwoordelijkheid
te hebben voor je eigen bevolking. In de afgelopen maanden heb ik over dit
onderwerp uit meer dan 50 gemeenten schriftelijk dan wel anders bericht gehad
dat men gewoon hecht aan die mogelijkheid. Zijn al die gemeentebesturen
dan helemaal gek om aan dingen te hechten die helemaal niet nodig zijn?Staatssecretaris Tommel:Absoluut niet! Maar de heer Gabor moet twee dingen in de gaten houden.
We hebben een veel ruimere uitleg gegeven aan artikel 27, inclusief een aantal
wijzigingsvoorstellen, dan de gemeenten voor ogen hadden toen zij de stukken
lazen. Dat is echt een veel ruimere uitleg; daar kan geen misverstand over
bestaan. We zijn begonnen met alleen calamiteiten en als je nu ziet wat er
onder artikel 27 valt, is het een ruim scala aan mogelijkheden voor de gemeenten.
Bovendien realiseren gemeenten zich veel te weinig welke instrumenten zij
allemaal hebben om inderdaad een goed volkshuisvestingsbeleid te voeren. Ze
kunnen bouwen. Zelfs in gebieden van restrictief beleid wordt natuurlijk gebouwd.
Ze kunnen zelfs de prijsgrenzen bepalen. Ze kunnen zelfs – en dat zou
op de Noordwest-Veluwe gebeurd kunnen zijn als men dat had gewild –
alle woningen bouwen onder de koopprijsgrens die daar geldt, waardoor voor
100% van de nieuwe woningen de toewijzing door de gemeente geregeld kan worden.
Dat doet men dus niet, omdat men daar een andere keuze heeft gemaakt en liever
kapitaalkrachtige inwoners aantrekt uit de omringende gebieden dan de eigen
inwoners huisvest, maar dat is een keuze die de gemeente zelf maakt. Dat onttrekt
zich aan onze beoordeling, wat wij daar overigens ook van vinden. En onder
de koopprijsgrens hebben zij ruime mogelijkheden om in de sfeer van de toewijzing
prioriteit te verlenen wanneer zij willen. Dan gaat het om mensen uit stadsvernieuwingsgebieden,
ook in de kleine gemeenten, en om mensen uit de herstructureringsgebieden.
Het gaat dus niet alleen om de mensen van wie het huis wordt gesloopt, maar
om alle mensen die in die wijk wonen en die daar graag blijven wonen. Dat
is geen probleem. De gemeente wijst het gebied aan. En alle mensen kunnen
voorrang krijgen. Verder gaat het om mensen die urgent ergens weg moeten,
bijvoorbeeld vanwege brand in huis. Het gaat om alle doorstromers. En verder
gaat het nog om alle ouderen. Daarvoor komt een nota van wijziging. Er dan
is dus geen koppeling aan een herstructureringsgebied, een stadversnieuwingsgebied.
Het gaat om alle ouderen in die gemeenten.De heer Gabor verwijst naar de brieven van de gemeenten. Maar wat zou
je nog meer moeten bedenken, zonder tot willekeur over te gaan? Want op het
moment dat je geen criterium meer hanteert, ontstaat er complete willekeur.
De gemeente kan dan alles weren wat zij wil. Laten wij daar niet te makkelijk
over denken. De Kamer heeft ook andere brieven gekregen van gemeenten. Ik
wijs op de brief waarin de gemeente Schiedam vrij onverbloemd stelde dat zij
geen behoefte had aan al die arme Rotterdammers. Dat stond er echt in. Als
je dus geen enkel criterium meer hanteert, als je dat helemaal vrijlaat, dan
regeert in feite de gemeente naar willekeur over alle 750 andere gemeenten.
En daarmee heb ik grote moeite. Voor alle problemen heb ik een oplossing aangereikt,
zoals bedoeld door de heer Gabor: geprobeerd wordt om het maatschappelijke
probleem in de gemeente op te lossen en om de gemeente daarvoor de ruimte
te geven. Dat doe ik dus.De heer Gabor (CDA):De staatssecretaris daagt mij uit om een voorbeeld te noemen. Ik haal
mij even het gesprek voor de geest dat ik zojuist heb gevoerd met collega
Van den Berg, die vanwege het openbaar vervoer al is vertrokken. Het is ook
mijn inzet dat een jong echtpaar uit Nunspeet niet verhuist naar Harderwijk.Staatssecretaris Tommel:Hoeft dat niet?De heer Gabor (CDA):De praktijk van het restrictief beleid laat wat anders zien.Staatssecretaris Tommel:Het gaat niet zozeer om het restrictief beleid. Het eerste wat er plaatsvindt,
is dat de gemeente Nunspeet alleen maar dure huizen bouwt. Dat is de gemeente
die 73% boven de grens bouwt. De gemeente Nunspeet maakt dus de keuze, in
vrijwilligheid, om niet alles onder de koopprijsgrens te bouwen voor haar
eigen inwoners maar om dure woningen te bouwen. Daardoor wordt het juist voor
mensen van buiten mogelijk om in Nunspeet te gaan wonen. Of het mijn keuze
zou zijn en of het de keuze van mevrouw De Boer zou zijn, dat is iets anders.
Maar de gemeente maakt de keuze in vrijheid. De discussie heeft wel eens een
vals element. Aan de ene kant wordt geklaagd over de weinige mogelijkheden
en aan de andere kant worden dure huizen gebouwd waarmee een ander publiek
wordt aangetrokken dan de starters op de woningmarkt in de eigen gemeente.
Maar de gemeente heeft de keuze in vrijheid kunnen maken, ook in dit restrictief
beleid. Zij kan zeggen: wij bouwen alles of een deel onder de koopprijsgrens.
Als er in het extreme geval 100% onder de koopprijsgrens wordt gebouwd, kan
er dus van buitenaf niemand binnenkomen die niet economisch of sociaal gebonden
is. Dan had men alle woningen kunnen bestemmen voor mensen die in dat gebied
geboren en getogen zijn. Dat kan, ook in dit systeem. Het zou niet helemaal
redelijk zijn om op 100% te gaan zitten, maar het is een ander uiterste om
73% boven de grens te bouwen.De heer Gabor (CDA):Daar wil ik niet over twisten, voorzitter. De koopprijsgrens was echter
nog geen ƒ 300.000 en hoger.Staatssecretaris Tommel:Is de heer Gabor niet met mij van mening dat als de discussie zich beperkt
tot de koopprijsgrens, 50% een redelijke grens is? Dan heeft men daarnaast
nog de mogelijkheid om voor alle woningen die onder de koopprijsgrens vallen
bij de voorrangsregels huisvesting allerlei mogelijkheden te creëren.
Zo kan worden gezegd: ook binnen die grens kunnen wij nog van alles regelen.
Er is dus heel veel.Ik heb een probleem met het amendement van mevrouw Van der Burg op stuk
nr. 20. Daarin worden twee zaken geïntroduceerd waarmee wij niet uit
de voeten kunnen. In de eerste plaats moet er een gemeentelijk volkshuisvestingsplan
komen, dat in deze wet niet kan worden geregeld. Dat hoort thuis in de Gemeentewet.
Wij weten dat de VNG daartegen overwegende bezwaren heeft. Daarover is met
de VNG niet te praten. De afspraak is dat wij geen nieuwe planverplichtingen
hebben. Dit stuit dus zeker op grote bezwaren van de VNG, om nog maar te zwijgen
over de minister van Binnenlandse Zaken. In de tweede plaats wordt daarmee
geen enkel criterium meer gehanteerd dat de gemeenten moeten gebruiken om
 nog meer te regelen dan wat wij al toegestaan hebben. Dat
stuit dus echt op heel grote bezwaren. Dan kan de gemeente de facto haar hele
woningmarkt weer afschermen, wat helemaal geen sociale maatregel is, maar
zeer zwaar tegen het sociale karakter van dit wetsvoorstel in werkt. Dat wil
nu juist mensen, ook van buiten de gemeente, de mogelijkheid bieden om in
redelijkheid op die woningmarkt een plek te krijgen. Als je de gemeente de
mogelijkheid biedt om in feite haar territorium uit te breiden tot het hele
land – dat doe je dan de facto – zijn daar toch wel ontzettend
grote bezwaren tegen. Naar mijn gevoel zit ik niet zover van mevrouw Van der
Burg af over het idee dat plaatselijk maatwerk moet worden geleverd en dat
de gemeente als spil wordt gezien van wat er op volkshuis- vestingsgebied
moet gebeuren. Wij moeten nog maar eens nadenken over de vorm die wij daaraan
zouden kunnen geven, om te zien dat het niet doorslaat. Dan bijt het amendement
zichzelf namelijk in de staart, waardoor het niet goed uitwerkt, dan wel uitnodigt
tot willekeur. Dat willen wij geen van allen, dus daar moeten wij nog eens
goed naar kijken.De voorzitter:Ik meen dat u hebt gesuggereerd dat u het amendement van mevrouw Verbugt
op stuk nr. 9 hebt overgenomen.Staatssecretaris Tommel:Niet overgenomen; wij hebben er geen bezwaar tegen.De voorzitter:Akkoord. Dan blijft het gewoon op de stemmingslijst staan.Minister De Boer:Voorzitter! Het amendement op stuk nr. 17 gaat over de rechtsbasis voor
de algemene maatregel van bestuur. Is dat nu de Huisvestingswet of de Wet
op de ruimtelijke ordening? Juridisch-technisch bieden beide wetten de mogelijkheid
de met bebouwingscontouren vergelijkbare beperkingen uit te werken, of in
artikel 4a, lid 9, van de Wet op de ruimtelijke ordening, of in artikel 1,
lid 7, van de Huisvestingswet. Wij zijn van mening dat het eigenlijk hoort
op basis van de Huisvestingswet, omdat deze een definitie bevat van de bebouwingscontour
en de andere wijze van aangeven van beperkingen. Dat hoort dus bij de Huisvestingswet.De bebouwingscontour is nodig voor het stellen van bindingseisen, wat
niet alleen kan op basis van de Wet op de ruimtelijke ordening. Wat de rechtsbasis
betreft, kan worden geconcludeerd dat het of alleen in de Huisvestingswet
moet plaatsvinden, of alleen in de Huisvestingswet en de Wet op de ruimtelijke
ordening. Tegen het laatste heb ik geen enkel bezwaar.Hoewel de heer Van den Berg er niet meer is, denk ik dat het goed is om
toch nog even samen een discussietje te hebben. Daarbij gaat het niet zozeer
over de inhoud van het amendement van mevrouw Verbugt op stuk nr. 9, maar
meer over de vraag waarom wij akkoord gaan met een advies dat wordt gegeven
in overeenstemming met de inspecteur voor de ruimtelijke ordening. Is dat
een schoonheidsfout of staat het haaks op het gedachtegoed van Thorbecke?
Ik moet zeggen dat ik wat verbaasd ben over deze krasse uitspraken, want geen
van allen, en zeker de heren Gabor en Van den Berg niet, zijn wij vreemden
in bestuurlijk land. Wij zijn geen van allen vreemden in de relaties, zoals
die zich afwikkelen tussen het provinciaal bestuur, de rijksvertegenwoordigers –
soms ook wel "rijksheren" genoemd – en de rijksoverheid. Ik vind het
volstrekt juist dat in ons systeem, waarin toch echt sprake is van complementair
bestuur, tussen Rijk en provincie een rijksvertegenwoordiger zit, die enerzijds
het standpunt van het Rijk kan vertalen naar het provinciaal bestuur, en anderzijds
de provinciale situatie c.q. de lokale situatie kan verhelderen en vertalen
naar de rijksoverheid. Zo werkt dat in de praktijk. Ik moet zeggen dat ik
dat een buitengewoon zinvolle zaak vind. Zo werkt dat bovendien niet alleen
in onze periode, maar zo werkt het al jaren. U en ik hebben daar zeker ervaring
mee en u en ik kunnen ook zeggen dat dat heel goed werkt. Ik zou daar dan
ook niet vanaf willen.De heer Gabor (CDA):Kan de minister een wet noemen waarin bepaald is dat besluiten van gedeputeerde
staten instemming behoeven van de inspecteur voor de ruimtelijke ordening?Minister De Boer:De inspecteur spreekt altijd namens de minister.De heer Gabor (CDA):Ik heb het over wetten waarin dat zo geformuleerd staat.Minister De Boer:Dat staat bijvoorbeeld in de Wet op de ruimtelijke ordening en streekplannen.
Een streekplan heeft altijd de instemming nodig van de minister.De heer Gabor (CDA):Van de minister. Dat is iets anders dan de inspecteur.Minister De Boer:Maar wie doet dat in de praktijk? De inspecteur voor de ruimtelijke ordening.
Wie zit in de PPC? De inspecteur voor de ruimtelijke ordening.De heer Gabor (CDA):Ik vraag om een wetstekst waarin staat dat de inspecteur voor de ruimtelijke
ordening zijn instemming moet geven aan besluiten van GS.Minister De Boer:Dat gebeurt altijd namens de minister. Er is niet een staatsrechtelijke
laag tussen de provincie en het Rijk die "inspecteur" heet. Een inspecteur
spreekt altijd namens het Rijk en de inspecteur is mijn verlengde arm.De heer Gabor (CDA):Dat is mij bekend, maar een wetstekst waarin staat dat de inspecteur instemmingsbevoegdheid
heeft ten aanzien van provinciale besluiten, is mij niet bekend, maar ik ga
op zoek in de Wet op de ruimtelijke ordening. Ik kom daar nog op terug.Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):Volgens mij staat het ook in het nieuwe wetsvoorstel Wijzing van de Wet
op de ruimtelijke ordening waar het gaat over artikel 19. Dat zou wel eens
die parallelliteit kunnen zijn waar nu over wordt gesproken. Ik weet niet
of het ook in andere artikelen van die wet staat.Minister De Boer:Wij weten allemaal dat er in het verleden zelfs sprake is geweest van
bindende adviezen van een inspecteur, weer namens de minister. Ik heb dat
altijd een wat wonderlijke constructie gevonden, maar daar werd over gesproken.
Kortom, het is niet zo'n wonderlijke figuur als wel eens gesuggereerd wordt.Voorzitter! Er werd door de Kamer gesproken over het feit dat een vertrekoverschot
geëffectueerd zou worden in die gebieden waar restrictief
beleid plaatsvindt. Daarbij werd gesuggereerd dat er mensen moeten vertrekken.
Dat is uiteraard niet het geval. Vertrekoverschot betekent dat er meer mensen
vertrekken dan zich vestigen, maar dat vertrekken kan ook zijn dat er mensen
overlijden of vrijwillig verhuizen, of dat er zich minder nieuwe mensen vestigen
dan vertrekken. Overigens moet ik zeggen dat als wij het hebben over vertrekoverschot,
dat niet betekent dat er huizen leegstaan, maar dat het over het algemeen
te maken heeft met een verdunning van de woningbezetting. Wij hebben dan vaak
te maken met een afnemend aantal mensen in een bepaalde gemeente en nog steeds
een grote druk op de woningmarkt zelf.Ik zal niet herhalen wat de staatssecretaris zo-even heeft gezegd ten
aanzien van de mogelijkheid om huisvesting te bieden aan starters, ook in
gebieden met restrictief beleid. De gemeenten in kwestie moeten dat dan wel
willen. Dan komt men inderdaad met voorbeelden als op de Noordwest-Veluwe,
waar zeer dure woningbouw plaatsvindt, wat ook op een andere manier zou hebben
kunnen plaatsvinden. Het is aan de gemeenten om dat te doen. Tegelijkertijd
moeten de gemeenten dan erkennen dat zij ervoor hebben gekozen om niet voor
de eigen inwoners en de starters te bouwen, maar voor de kapitaalkrachtige
mensen die buitengewoon graag op de Veluwe willen wonen. Als er nieuwe inwoners
komen, nemen zij niet zelden kinderen mee. Op het ogenblik dat die kinderen
hun intrede doen met vader en moeder in die mooie villa, behoren zij, zeker
als zij tot de leeftijdscategorie behoren dat zij een eigen woning willen
hebben, tot de woningbehoefte van die gemeente. Daarmee creëer je een
situatie die niet is wat de heren Gabor en Van den Berg voor ogen hadden,
maar wel de realiteit. Daarmee wordt er dus van buitenaf een druk gecreëerd
op dat restrictief gebied. Dat is inderdaad niet wat wij beogen, maar dit
wordt geëffectueerd door het beleid van de gemeente in kwestie. Dat zou
absoluut niet nodig zijn.Betekent het zinnetje "dat het tegemoetkomen aan de eigen woningbehoefte
geen toereikende invulling is van het rijksbeleid" nu dat de gemeenten op
slot gaan en dat er niet meer gebouwd mag worden? Nee, mijnheer Gabor, dat
staat er niet. Er staat alleen dat het tegemoetkomen aan de eigen woningbehoefte
geen toereikende invulling is van restrictief beleid. U weet net zo goed als
ik dat eigen woningbehoefte een buitengewoon rekbaar begrip is. Restrictief
beleid betekent dat je nog een aantal woningen laat bouwen, maar niet dat
al die mensen die zich aandienen bij zo'n gemeente, daar per definitie ook
zouden moeten kunnen wonen. Dat is natuurlijk niet het geval. En dat staat
in het zinnetje.Voorzitter! Om aan te geven dat het beeld dat de heren Gabor en Van den
Berg geschetst hebben, namelijk dat niets meer mag, dat alles op slot gaat,
dat er een hek komt etc., niet de realiteit is, zal ik een voorbeeld geven
van het Groene Hart, waar dit natuurlijk ook speelt. Wij hebben met de provincie
afgesproken dat er in het Groene Hart tot 2005 nog 16.000 woningen gebouwd
mogen worden. Daar mogen in de vijf jaar daarna tot 2010 nog 4000 woningen
bijkomen. Er mogen dus in het Groene Hart nog 20.000 woningen gebouwd worden.
Dat is met datgene wat op de invullocaties komt, waarover mevrouw Versnel
heeft gesproken, en de A-kernen, zoals Woerden, Alphen en Gouda. Niemand maakt
mij wijs dat je dan te maken hebt met een regio waar alles op slot zit en
dat je dan een situatie creëert waar de gemeenten met leefbaarheidsproblemen
te kampen krijgen. Kortom, ik vind dit zelfs een buitengewoon tolerant beleid.De heer Gabor heeft gevraagd in welke verhouding dit staat tot de woningbehoefte
in die regio. Ik vind dit een terechte vraag. Ik heb die cijfers niet, maar
ik kan wel zeggen dat het lager is dan de eigen woningbehoefte van die gemeenten.
Anders zou het ook geen restrictief beleid zijn. Ik heb zo-even al gezegd
dat er geen sprake van is dat wij de woningbehoefte die door een gemeente
wordt aangegeven, kunnen honoreren. Dan kun je geen restrictief beleid voeren.Stel dat ondanks het bouwen van 20.000 woningen, ondanks de invullocaties
en het aparte beleid voor Woerden, Alphen en Gouda er toch nog een woningbehoefte
is, voortvloeiend uit de regio, dan hebben we daarvoor de opvang in Haaglanden,
Leidsche Rijn en een aantal andere gebieden die voor deze opvang moeten zorgen.
Het zou daarom heel jammer zijn – ik kijk even naar mevrouw Van der
Burg – als Leidsche Rijn, Utrecht op een gegeven moment zou zeggen:
tot hier en niet verder. De Vinex-locatie is de opvang voor onder andere het
Groene Hart. Ik hoop dat ik u daarmee overtuigd heb.Laten we dan nu nog even kijken naar Overijssel. U kent dat gebied goed.
Ik ken het ook een beetje, maar niet zo goed als u het kent. Ik weet dat het
provinciaal bestuur op dit moment overweegt om daar restrictief beleid te
gaan voeren. Dat doet men op eigen gezag, op eigen kracht, volgens de eigen
democratische spelregels. Wanneer men dat doet, heeft men daar ook een gerede
aanleiding voor. Dat heeft ook te maken met het feit dat de provincie Overijssel
wordt geconfronteerd met een aantal grote steden die op dit ogenblik te kampen
hebben met de volgende situatie. Zij zien dat de draagkrachtige bevolking –
de mensen die zich inderdaad een huis van vijf ton in die mooie buiten- gemeenten
kunnen permitteren – de grotere steden verlaten. In de grote steden
blijven met name de mensen achter die óf een laag inkomen hebben óf
een aantal andere kenmerken hebben waardoor zij zich minder goed kunnen vestigen
in de gebieden waar wij het net over hadden. Dat willen wij natuurlijk niet.
Dat wil ook de provincie Overijssel niet. Dat betekent dat de provincie op
dit ogenblik voorstelt toch te bekijken of zij geen restrictief beleid moet
voeren. Ik ben benieuwd wat de provincie doet. Ik vind het prima als zij het
doet. Welke maatregel zij ook bedenkt, ik hoop in ieder geval dat zij een
oplossing vindt voor de problemen van die grote steden. Het is echter aan
de provincie om een besluit daarover te nemen. Ik heb daar geen enkel initiatief
toe genomen.De heer Gabor (CDA):Dat is mij volkomen helder. Het is evident dat de provincie daar het bestuur
over voert. Ik was op dit punt door mevrouw Versnel op een ander idee gebracht.
Gelden voor dat stukje van het restrictief beleid precies dezelfde criteria
als die welke worden gemeld in de brief die de minister net aanhaalde? Is
het in de ogen van de minister een restrictief beleid waaraan bindingseisen
kunnen worden gesteld? Gelden dan inderdaad dezelfde lijnen,
namelijk dat dan zelfs in landelijke kernen niet meer voor de eigen bevolking
kan worden gebouwd? Is dat zo?Minister De Boer:Ik pik even een zinnetje uit het betoog van de heer Gabor. Dan zal ik
het zo meteen fundamenteler benaderen.De heer Gabor zegt: dat er dan zelfs in landelijke kernen niet meer voor
de eigen bevolking kan worden gebouwd. Ik refereer nu toch aan de woorden
die ik zo-even naar voren heb gebracht. Ik ken vrijwel geen gemeente en geen
kern in Nederland waar absoluut helemaal niks meer gebouwd kan worden. Die
zijn er nauwelijks. Er zijn wel kernen en gemeenten waar weinig gebouwd kan
worden en waar dus om het jaar alleen maar wat gebouwd kan worden. Als er
inderdaad maar weinig kan worden gebouwd, is het de verantwoordelijkheid van
het gemeentebestuur om ervoor te zorgen dat, als er wordt gebouwd, in eerste
instantie voor de eigen bevolking wordt gebouwd. Dan moet je niet van die
mooie villa's bouwen voor kapitaalkrachtigen. Wij hebben de cijfers. Het is
de realiteit. Als men dan met problemen komt te zitten, is dat toch een koekje
van eigen deeg.Als de provincie Overijssel een restrictief beleid gaat voeren en de provincie
Overijssel voldoet helemaal aan datgene wat wij hebben gezegd – zij
geeft in het streekplan aan hoe het restrictief beleid vorm krijgt, of het
inzichtelijk is of handhaafbaar – dan mag zij dezelfde regels hanteren
als de andere provincies die een restrictief beleid hebben opgenomen in hun
streekplan. Het moet wel in het streekplan staan. Het moet vastgesteld zijn
door provinciale staten. Dat betekent dat het eerst door de molens gaat van
het provinciaal gekozen democratisch bestuur.De heer Gabor (CDA):Dat staat dus volkomen gelijk met hetgeen rijksrestrictief beleid is.Minister De Boer:Exact.De heer Gabor (CDA):Dat is een helder antwoord.Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):Het spijt mij vreselijk, maar er zit iets dubbels in het geheel. Het ene
is de toepassing van de huisvestingsregels wanneer er sprake is van een restrictief
beleid, van welke aard dan ook, of dat nu provinciaal of landelijk is. De
heer Gabor wil echter alsmaar dat ook de kwestie van het aantal te bouwen
woningen geregeld is via de regels van de Huisvestingswet. Dat is helemaal
niet waar. Of de strakheid van de contour: ook dat is helemaal niet waar.
Hoe strak die contour wordt en hoeveel er gebouwd kan worden, zoekt Overijssel
maar uit, samen met haar gemeenten. Als er sprake is van restrictiviteit,
mag zij uit die gereedschapskist van die Huisvestingswet dat soort bindingseisen
halen. Daar gaat het om. Het zijn echt twee verschillende vertrekpunten.Minister De Boer:Wij hebben gisteren de reacties op de moties en de amendementen doen toekomen
in het kader van de Vinac. In die brief hebben wij ook gereageerd op de motie
op stuk nr. 29 over de bebouwingscontouren in het Groene Hart. Ik denk niet
dat het zinvol is om dat stuk helemaal voor te lezen, maar daar staat exact
hetzelfde in als wat wij daarnet hebben gezegd: bouwen voor de natuurlijke
aanwas leidt in feite tot een instroom van buitenaf, omdat lang niet alle
ter plaatse opgegroeide starters op de woningmarkt ook werkelijk een woning
in de eigen kern ambiëren. Velen vertrekken naar elders en wanneer hun
woningbehoefte dan toch uitgangspunt is voor de voorraaduitbreiding, schept
dat ruimte voor vestiging van buitenaf. Nog afgezien van het effect op het
ruimtebeslag leidt dat over het algemeen ook tot een vergroting van de pendelstromen.Ik raad de heer Gabor aan om dat nog te lezen.De heer Gabor (CDA):Dat zal ik zeker doen. Ik heb in eerste termijn een door de Kamer aanvaarde
motie voorgelezen waar het kabinet volledig aan voorbijgaat. Die is strijdig
met de opvatting die u nu geeft. In het debat dat wij over het Groene Hart
hebben gehad, is de motie-Meijer c.s. aangenomen, waarin is afgesproken dat
ook in de Vinex-situatie voor de eigen bevolking moet kunnen worden gebouwd.Minister De Boer:In het restrictief beleid?Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):Volgens mij is dat die motie waar de Partij van de Arbeid per ongeluk
voor heeft gestemd.De heer Gabor (CDA):Ik heb de motie gevonden. Het is de motie op stuk nr. 9, 25009. Zij is
van 19 maart 1997, dus redelijk recent. Ik zou daar graag een antwoord op
willen hebben in het licht van alles wat er nu is gezegd.Minister De Boer:Daarin staat: verzoekt de regering zowel gedurende de looptijd van de
Vinex als daarna bij de uitvoering van het restrictief beleid ten aanzien
van het Groene Hart ruimte te geven aan de voor de eigen woningbehoefte noodzakelijke
groei van de woningvoorraad en de werkgelegenheid.Als die motie is overgenomen, moet zij toch uitgelegd worden in het kader
van de discussie die wij toen hebben gevoerd. Op alle mogelijke manieren is
toen aan de orde gesteld, en ook geaccepteerd door de Kamer, dat voor het
Groene Hart een restrictief beleid geldt. In dat restrictief beleid bouwen
wij de 20.000 woningen, waarover ik het net heb gehad, plus een aantal hectaren
bedrijfsterreinen. Het exacte aantal kan ik voor vrijdag wel doen toekomen.
Daarmee kan het Groene Hart zich bedruipen. Als men op een intelligente wijze
omgaat met de eigen plancapaciteit, moet men in staat zijn om voor de eigen
woningbehoefte een oplossing te vinden, maar dan moet men niet als het ware
de stop uit de badkuip halen en er tegelijkertijd steeds weer nieuwe inwoners
aan toevoegen.De heer Gabor (CDA):Dat laatste ben ik volstrekt met de minister eens.Minister De Boer:Dan zijn wij het dus voor een groot deel eens.De heer Gabor (CDA):Met dat laatste!Minister De Boer:Ja, maar u moet zich goed realiseren dat dat betekent dat de gemeenten
een volkshuis- vestingsbeleid en een ruimtelijk beleid moeten voeren dat inderdaad
uitgaat van datgene waar wij het zojuist over hadden: als je vindt dat je
mensen zoveel mogelijk aan je eigen gemeente moet binden, zorg er dan ook
voor dat je daarvoor in eerste instantie de mogelijkheden biedt.
Daar hebben wij met elkaar het instrumentarium voor geboden.Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):Ik wil nog even aangeven dat als de heer Gabor de moeite zou nemen om
de brief van de minister over de beoordeling van de moties over het Groene
Hart nog eens te lezen, hij zou merken dat er in ieder geval één
motie is – volgens mij is dat deze motie – waarvan zij heeft gezegd
dat zij die niet zal uitvoeren.Minister De Boer:Ik zal het ook even nakijken; dan zijn wij donderdagavond tot de tanden
toe bewapend.De heer Gabor heeft het in het kader van het amendement op stuk nr. 26
gehad over de bufferzones. Dat hebben wij niet overgenomen omdat in artikel
1.2.k van de Huisvestingswet al wordt verwezen naar de openruimtedefinities
uit de PKB nationaal ruimtelijk beleid. Daarbij zijn de bufferzones inbegrepen.
Dat staat daar ook. Het is al geregeld en het amendement is dus overbodig.
Inhoudelijk vind ik het een prima amendement, maar het is al zo gesteld.Voorzitter! Volgens mij heb ik nu eenieder, al dan niet tot genoegen,
beantwoord.De heer Gabor (CDA):Ik ben driftig aan het bladeren.Minister De Boer:Zullen wij straks samen zoeken?De heer Gabor (CDA):In de Wet op de ruimtelijke ordening heb ik op één plek
al gevonden dat er een meldingsplicht aan de inspecteur is, maar geen goedkeuringsrecht.Minister De Boer:Ik heb een- en andermaal gezegd dat de inspecteur handelt als een verlengstuk
van de minister. Het is geen zelfstandig bestuursorgaan, maar een orgaan dat
handelt als verlengstuk van de minister. Wij kunnen daar ook mooiere termen
voor gebruiken. Dat betekent dat de inspecteur ten aanzien van de provincies
een belangrijke functie heeft. Ik zie nu dat de heer Gabor de desbetreffende
passage al heeft gevonden.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, aanstaande dinsdag te stemmen.Daartoe wordt besloten.Sluiting 23.29 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19971998-5230-5268.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl