Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI) voor het jaar 2001 (27400 XI)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2000-2001, pag. 871-914

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

23-10-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

nr. 13, pagina 871-914

17-10-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27400-XIToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Vragen van het lid Halsema aan de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen de heer Van der Ploeg, over zijn uitspraken dat op zijn vroegst over twee jaar de kabel opengesteld zal worden voor concurrerende aanbieders (NOS-journaal, 11 oktober 2000) (mondelinge vragenuur)Pagina 855-859
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Uitbreiding van het toepassingsgebied van de Wet beheer rijkswaterstaatswerken tot de exclusieve economische zone (26961); en - de motie-Augusteijn-Esser/Van der Steenhoven over milieu- en ecologische gevolgen van bouwwerken in de Noordzee (26961, nr. 10)Pagina 865-867
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 17 oktober 2000)Pagina 914-915
Stemmingen over twee moties, ingediend tijdens het debat over het Haags verdrag internationale kinderontvoeringen: - de motie-Dittrich over een bijdrage in de kosten van rechtshulp (27400 VI, nr. 5); - de motie-Buijs over het meer centraal stellen van de belangen van het kind (27400 VI, nr. 6)Pagina 864-864
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de wet van 22 december 1994 tot nadere wijziging van de Algemene Kinderbijslagwet, de Ziekenfondswet en de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (Stb. 957) in verband met de verhoging van de kinderbijslag met ingang van 1 januari 2000 alsmede wijziging van een aantal andere wetten (27095)Pagina 864-864
Vragen van het lid Rabbae aan de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen mevrouw Adelmund, over de kosten van de invoering van de euro in het basisonderwijs (mondelinge vragenuur)Pagina 859-862
Presentie en opening (dinsdag 17 oktober 2000)Pagina 855-855
Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI) voor het jaar 2001 (27400 XI)Pagina 871-914
Stemming over een motie, ingediend bij de interpellatie-Marijnissen over tabaksreclame, te weten de motie-Marijnissen over inzage in de correspondentie tussen de ministeries van EZ en VWS (27437, nr. 1)Pagina 864-864
Herdenking van oud-kamerlid Klaas BeukerPagina 863-863
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 17 oktober 2000)Pagina 862-863
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 11 oktober 2000, over de uitvoering van de motie-Duivesteijn over een nationaal landschap Hoeksche Waard (25180, nr. 106)Pagina 867-871
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van Koninkrijksrelaties (IV) voor het jaar 2001 (27400 IV), en over de motie-Van Oven c.s. over staatkundige ontwikkelingen binnen de Antillen (27400 IV, nr. 5)Pagina 864-864
Stemmingen over 4 moties, ingediend bij behandeling rapport van de tijdelijke commissie besluitvorming uitzendingen: - de motie-Koenders c.s. over de uitvoering van een aantal aanbevelingen (26454, nr. 14); - de motie-Wilders c.s. over serieuze aandacht voor een aantal aanbevelingen (26454, nr. 15); - de motie-M.B. Vos c.s. over voorstellen tot uitwerking van een aantal aanbevelingen (26454, nr. 16); - een andere motie (26454, nr. 17)Pagina 864-865

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 219 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Vaststelling
van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI) voor het jaar
2001 (27400 XI).De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Leers (CDA):Mevrouw de voorzitter! Wie de moeite neemt om de begroting van VROM door
te worstelen, zal tot de conclusie komen dat het hier niet om een spannend
of vernieuwend stuk gaat. Het is meer een tussenopname, pauzemuziek, met hier
en daar een enkele paukenslag, waarbij Van Dale aangeeft dat een pauk "een
ketelvormig slaginstrument" is.Wij wachten dan ook met smart op de vijfde nota als nieuw ordenend kader.
En wij wachten ook nog op de definitieve nota Wonen, het Nationaal milieubeleidsplan
etc. Terwijl er wel al veel van de conceptversies van die nota's door het
land zwerven en diverse bewindslieden nog steeds met eigen plannetjes en ideeën
komen, weten wij nog steeds niet hoe het kabinet als geheel
er over denkt. Dat is spijtig, want hierdoor ontstaat onrust en verwarring
en zoeken bestuurders en ontwikkelaars de laatste gaten van bestemmingsplannen
op. En daarmee dreigen ruimtelijke ontwikkelingen plaats te vinden die we
straks weer moeten corrigeren en compenseren.Toegegeven, de bewindslieden hebben hier en daar wel wat proefveldjes
in de grote groene polder uitgezet, maar de echte oogstjaren van minister
Pronk en zijn staatssecretaris Remkes zijn nog ver weg! Dat kan pas na de
behandeling van de vijfde nota. Het lijkt erop dat minister Pronk er zelf
nog maar zo weinig vertrouwen in heeft, dat hij maar alvast naar een andere
baan is gaan kijken. Afgezien van dit plaagstootje vragen wij ons serieus
af hoe dat straks nu verder gaat als hij inderdaad vertrekt. Zegt hij hier
toe dat een en ander, wat er ook gebeurt, niet tot vertraging zal gaan leiden?
En kan hij ons verzekeren dat het kabinet echt tot besluiten komt eind december?
Zeker, er is ruim "gepolderd", overleg gevoerd, maar hoe staat het met de
interdepartementale afstemming? Is er wel een gemeenschappelijk draagvlak
of moet dat nog allemaal in het kabinet worden uitgevochten? Wij krijgen signalen
van onvrede, niet alleen van departementen maar ook van diverse deelnemers
aan het polderoverleg. Natuurlijk moeten ze dat op de eerste plaats bij de
minister zelf aankaarten, maar wij vragen ons wel af hoe de minister met al
die inspraak omgaat en of straks de betrokken partijen zich nog wel kunnen
herkennen in het eindresultaat. Nu al wordt er bij de Kamer gelobbyd om sommige
steigers rond het beleid maar weer af te breken.Mede om die reden wil ik mij vandaag niet alleen beperken tot de begroting
sec, maar wil ik ook vooruitkijken naar de komende vijfde nota, ook al omdat
de bewindslieden zelf reeds een voorschot op het toekomstig beleid lijken
te nemen, zoals ten aanzien van de netwerksteden.Er is een aantal redenen waarom wij vinden dat snelle duidelijkheid en
voortgang rond de vijfde nota op z'n plaats is. Wij hebben er net al over
gesproken in het kader van de Hoeksche Waard maar er zijn er meer. Het wordt
steeds duidelijker dat de concepten en de keuzen uit Vinex en Vinac uitgewerkt
zijn. Al weer vijf jaar geleden sprak de Kamer zich uit voor een nieuwe vijfde
nota. Aan deze minister en zijn staatssecretaris het voorrecht om daar invulling
aan te geven. Maar met alle respect voor het vele werk dat door het departement
en de minister zelf wordt verricht – wij hebben zelfs begrepen dat hij
de vijfde nota zelf uittypt, hetgeen tegelijkertijd de vraag doet rijzen of
het daarom allemaal zo lang duurt – het is ons nog steeds niet duidelijk
wanneer die vijfde nota er nu precies komt. Vanaf welk moment gaat het nieuwe
beleid effectief worden en voor welke periode gaat dat gelden?Daarnaast zullen wij in de komende jaren in ieder geval nog moeten blijven
werken met het oude beleid, al dan niet "herijkt". Dat zal onherroepelijk
spanning gaan opleveren, want wij hebben reeds nieuw beleid in de steigers
gezet, maar hebben toch nog te maken met de oude instrumenten en het oude
beleid. Dat zal onherroepelijk spanning opleveren tussen het oude en het nieuwe
beleid, zoals bij de verstedelijking. In de vijfde nota zullen wonen en werken,
openbaar vervoer en de allocatie van voorzieningen op een aanzienlijk groter
schaalniveau afgewogen worden dan bij het huidige Vinex-beleid. Ik stel het
concept van de netwerkstad tegenover dat van de stadsgewesten, waar nu nog
mee gewerkt wordt. Hoe maken wij de komende jaren de overgang van het oude
naar het nieuwe beleid? Welke instrumenten heeft de minister daarvoor?Die vraag geldt ook voor het koersenbeleid in het landelijk gebied. De
commissie-Duivesteijn heeft zich hiervoor ingespannen, maar dit beleid is
niet bepaald succesvol geweest. Er zullen veel scherpere keuzes gemaakt moeten
worden tussen de groene en de rode contouren. Op welke wijze krijgt de overgang
naar het nieuwe beleid gestalte? Zijn daar instrumenten voor of moeten de
komende jaren als verloren worden beschouwd? Is het in dit licht niet veel
beter om de Vinac te integreren in de vijfde nota?Verder is onduidelijk wat er nu precies gebeurt met de al vastgelegde
afspraken op het gebied van wonen en werken die niet harmoniëren met
de vijfde nota, de zogenaamde pijplijnprojecten. Hoe wil de minister daarmee
omgaan? Er worden nog steeds door lagere overheden verplichtingen aangegaan
op basis van het oude beleid. Deze verplichtingen kunnen haaks staan op de
bedoelingen van straks. Het afkopen van ongewenst gebleken toezeggingen zal
niet in alle gevallen mogelijk zijn en zal in ieder geval veel geld kosten.Een extra argument om haast te maken is onze sterke wens – ik denk
dat de gehele Kamer het daarmee eens is – om nu eens eindelijk eens
een integraal beleid te ontwikkelen. Ik hoop uit de grond van mijn hart dat
de vijfde nota de "trekker" van dit beleid wordt. Ik heb hierbij een gebiedsgerichte
aanpak voor ogen. Zo lezen wij in de VROM-begroting dat honderden miljoenen
worden ingezet voor netwerksteden en 200 mln. voor sleutelprojecten. Tegelijkertijd
wordt door LNV 140 mln. uitgetrokken voor natuur en voegt Verkeer en Waterstaat
miljarden toe aan het MIT. Ik mag hopen dat al deze middelen in verband met
elkaar besteed worden. Het beeld is nog te veel dat VROM alleen gaat over
woningbouw en milieu, LNV over landbouw en groen en Verkeer en Waterstaat
over infrastructuur. Ik breek opnieuw een lans voor een integrale afweging
waarin bedrijvigheid, infrastructuur en groene ruimte onlosmakelijk met elkaar
verbonden zijn.De integraliteit van het beleid is zeker ook aan de orde bij het NVVP,
dat wonderlijk genoeg gisteren – voor de vijfde nota – is gepresenteerd.
Het lijkt mij dat het NVVP een uitwerking van die nota moet zijn. Hoe is de
afstemming tussen beide nota's geregeld? Die vraag geldt ook voor de afstemming
tussen de nota wonen en de vijfde nota. Staatssecretaris Remkes lijkt vooral
in te zetten op ruim wonen in het groen – zie de conceptnota –
terwijl minister Pronk nog steeds vasthoudt aan het concept van de compacte
stad. Ik krijg hierop graag een heldere reactie van de bewindslieden.Het is opvallend is dat er in het NVVP een kaart is opgenomen met een
analyse van de bestaande en gewenste infrastructuur. Prima, maar is dan ook
nagedacht en overeenstemming bereikt over de ruimtelijke werking daarvan?
Er is nog lang geen overeenstemming over bijvoorbeeld de Zuiderzeelijn. Het
is nog niet duidelijk of die lijn een corridor moet zijn of alleen een verbindingsas.
Ik noem ook het rondje Randstad, waar wij groot voorstander van zijn. Naar
de vertaling van dit rondje Randstad in ruimtelijke hoofdstructuur
van de deltametropool moeten wij voorlopig blijven gissen.Een bekend spreekwoord luidt. "het doel heiligt de middelen". Soms klopt
dit ook. Misschien is de minister hiervan uitgegaan bij de optelsom van de
ruimteclaims. Het begrip "ruimteclaims" is trouwens erg wonderlijk. Toekomstige
ruimtebehoefte heeft altijd een hoog "wensgehalte". Om alles nu meteen "claims"
te noemen, is wel erg toeschietelijk. Of wil de minister ons om strategische
redenen confronteren met grote aantallen? Want wat is het realiteitsgehalte
van al die optelsommen? Een paar jaar geleden ging de Vino nog uit van een
noodzaak om tot 2015 ruim 2 miljoen woningen te bouwen. Twee jaar later –
na de Vino kwam de Vinex – werd dat aantal bepaald op 835.000. Dat is
minder dan de helft. En ook nu weer kun je vraagtekens zetten bij de aannames
en becijferingen; ik hoef maar te verwijzen naar de analyse van het RIGO.
Dat brengt mij tot de conclusie dat deugdelijke scenario's en cijfers nodig
zijn voor het bepalen van ruimteclaims. In dat verband wil ik nog eens wijzen
op het prima initiatief in de aanbeveling van de commissie-Duivesteijn om
te komen tot een onafhankelijk planbureau. Het zou voor dat bureau een aardige
opdracht zijn om bijvoorbeeld eens te kijken – ik heb het dan over een
uitwerking en niet over alle ruimteclaims – naar de feitelijke behoefte
aan bedrijfsterreinen, inclusief de mogelijkheden om via herstructurering
en revitalisering van bestaande terreinen aan die behoefte te kunnen voldoen.
Het zou ook wel eens goed zijn als dat onafhankelijke bureau in kaart brengt
welke gevolgen de ICT-revolutie die ons te wachten staat, heeft op de ruimtevraag
van bedrijven. Ongetwijfeld zal die revolutie de ruimtevraag beïnvloeden.
Wellicht is er minder behoefte aan ruimte als gevolg van computergebruik;
in ieder geval zal er een andere ruimtebehoefte zijn, zoals het gebouw van
Interpolis in Tilburg ons laat zien. Er is daar sprake van een totaal andere
inrichting van het gebouw en van de werkplek. Tegen de heer Remkes zeg ik
dat het gebruik van woningen en de manier waarop woningen worden gebouwd ook
beslist zullen worden beïnvloed door deze hele ICT-ontwikkeling. In noem
in dat verband maar even aan de thuiswerkplek die voorzien is van goede communicatiefaciliteiten.Het CDA heeft de opvatting dat, om meervoudig ruimtegebruik echt van de
grond te tillen, nu zo snel mogelijk moet worden gestart met enkele grootschalige
pilotprojecten. Op dit punt reik ik de minister een aantal concrete voorbeelden
aan. Met name op het terrein van het overkappen van snelwegen liggen er, wat
ons betreft, nog onbenutte kansen. Ik denk daarbij aan de problematiek rond
de A4 bij Leiden-Leiderdorp, de A13 bij Delft, de nieuwe Vinex-wijk Delfgauw,
de zuidas Amsterdam, en de A2 bij Den Bosch en Maastricht. Ik noem die voorbeelden,
omdat het stuk voor stuk situaties zijn waarbij je door inventief meervoudig
ruimtegebruik meerdere vliegen in één klap kunt slaan. Je neemt
namelijk de stank en het geluidshinder van het verkeer weg; je voegt extra
ruimte voor woningen en kantoren boven de infrastructuur toe en ten slotte –
dat vind ik ook niet onbelangrijk – neem je de barrière van de
infrastructuur door het bestaande stedelijk gebied weg. Ook in dit verband
verwijs ik naar de commissie-Duivesteijn, die toch feilloos heeft aangegeven
dat er te vaak sprake is van een gebrekkige aansluiting van de nieuwe op de
oude bebouwing.Ik kan niet voorbijgaan aan het veelbesproken concept van de netwerksteden.
Hoewel wij de gedachtegang van de minister over de samenhang en de onderlinge
taakverdeling binnen steden tot op zekere hoogte goed kunnen volgen, staat
of valt de concrete invulling daarvan wel met de beschikbaarheid van goede
verbindingen tussen de steden onderling. Het maakt de noodzaak tot afstemming
van de ruimtelijke ordening op de infrastructuur nog veel dringender dan die
al is. Ik hoef in dit verband maar te wijzen op de huidige onbevredigende
afstemming tussen de Vinac-contracten en het MIT. Dat kunnen wij ons in de
nieuwe situatie niet meer permitteren. Ik heb het al genoemd: er wordt in
de begroting een financieel voorschot genomen op de discussie over de netwerksteden
die wij nog moeten voeren. Meestal moeten wij lang zeuren voordat er geld
komt voor bestaand en erkend beleid, maar inventief als de minister is, draait
hij het nu om. Hij reserveert alvast geld voor beleid, waarover wij pas na
de volgende verkiezingen definitief zekerheid zullen krijgen. Sterker nog,
hij geeft het al een beetje uit. Ik heb met die gang van zaken toch wat moeite.Het concept netwerkstad is niet alleen nog erg diffuus en onduidelijk,
maar ook leidt het beschikbaar stellen van die middelen nu al tot een stevige
lobby vanuit de diverse delen van ons land om ook als netwerkstad erkend te
worden. Vanmiddag heeft Nieuwspoort zich bij die lobby gevoegd als het netwerk
van Nederland. Hulde daarvoor en ik sta daar graag achter. Er is inderdaad
een gigantische lobby op gang gekomen. Iedereen wil erbij horen, omdat er
een pot met geld is. Zo herhaalt de geschiedenis van de knooppunten zich.
Daarom vinden wij het van het grootste belang dat de minister eerst eens duidelijk
maakt hoe hij tot de selectie van die zes netwerksteden is gekomen, dat wij
discussiëren over de criteria en dat wij discussiëren over de vraag
of er wel functionele samenhang tussen deze potentiële netwerken is.
Ik hoef maar te verwijzen naar de discussie rond de positie van het bedrijventerrein
in Tilburg ten opzichte van Den Bosch. Die discussie speelt misschien alleen
in Brabant, maar die heeft wel degelijk te maken met de keuze inzake de netwerksteden.
Betekent de keuze van netwerksteden nu dat het corridorconcept definitief
van tafel is? Hoe verhoudt dat zich dan weer tot het beleid rond het Incodeltaproject,
dat ook door de regering is aanvaard?Voorzitter! Het belangrijkste punt van kritiek rond de netwerksteden is
dat de keuze van de zes netwerksteden het beeld oproept dat de kleinere stedelijke
centra en netwerken in ons land – zoals het stadsgewest Middelburg-Vlissingen,
de steden Zwolle-Leeuwarden en de stedendriehoek Apeldoorn-Zutphen-Deventer –
blijkbaar niet ingeschakeld worden om de verstedelijkingsklus te klaren. Deze
gebieden worden door de minister min of meer beschouwd als een economische
kernzone van regionale betekenis. Alsof deze concentratiesteden niet voor
de opgave staan om tot één samenhangend beleid te komen voor
verstedelijking, werkgelegenheid en mobiliteit. Kortom, voorzitter, de CDA-fractie
wijst het concept van de netwerkstad niet op voorhand af, maar kan er ook
niet zomaar mee akkoord gaan. De discussie ligt nog voor ons.
Het kan niet zo zijn dat nu al – vooruitlopend op die discussie –
eenzijdig wordt ingezet op de steden die de minister als netwerkstad erkent.Voorzitter! Ik zou hetzelfde verhaal kunnen houden met betrekking tot
de groene zones, de open groene ruimte. Ik vind dat ook daar wel degelijk
gekeken moet worden naar de samenhang tussen de steden en de relatie naar
het groen toe. Je zou kunnen zeggen dat er behoefte is aan een "groene contramal',
als tegenhanger van of compensatie voor de uitdijende stedelijke bebouwing.
We zullen ook op dat punt een extra financiële inspanning moeten doen.Voorzitter! Ik wil ook even stil blijven staan bij een ander belangrijk
onderdeel, namelijk de discussie over het milieu en duurzame groei. Laat ik
vooropstellen dat wij van harte instemmen met de compensatie voor het milieu
vanwege de boven verwachting gegroeide economie. Wij onderschrijven deze extra
inzet van middelen. Economische groei creëert milieuproblemen, maar zonder
economische groei is er geen geld om deze aan te pakken. Er is dus een wederkerige
afhankelijkheidsrelatie. De minister krijgt daarom van ons het groene licht
voor het milieudrukpakket van 1,3 mld. tot 2004, waarmee compensatie wordt
geboden.Ik wil echter wel een aantal kanttekeningen plaatsen, om te beginnen bij
de uitvoering van projecten en subsidieregelingen in het kader van duurzame
energie. Deze zal met ingang van 1 januari a.s. onder de verantwoordelijkheid
van VROM gaan vallen. Zou het niet voor de hand liggen een ambitieuzer aanvalsplan
te ontwikkelen, dat verder reikt dan de tussendoelstelling van 5% duurzame
energie in 2010? Ik wil de minister overigens zeer complimenteren met de invulling
van de motie-Van den Akker, waarbij gepleit is woningen op Vinex-locaties
standaard te voorzien van zonnecollectoren. Wij zijn daar zeer blij mee.De minister legt terecht een zwaar accent op de terugdringing van de geluidsoverlast.
Ik voeg hieraan toe dat je je, gelet op het grote accent dat minister Netelenbos
legt op het beter benutten van bestaande wegen, mag afvragen of daar voldoende
geld voor bestaat. Ik verwijs nog eens naar mijn opmerkingen over de overkapping
van wegen. Ik denk dat we meer moeten doen.De heer Feenstra (PvdA):Als de milieudruk rondom het verkeer toeneemt en we meer geluid krijgen,
kun je een keuze maken tussen effectbestrijding en bronbestrijding. Wil de
heer Leers in zijn betoog ook de mogelijkheden van bronbestrijding meenemen?De heer Leers (CDA):Natuurlijk. Ik heb net gezegd dat ik het pakket van de minister van harte
ondersteun. Centraal in het onderdeel geluidsbelasting staat bij de minister
de bronbestrijding. Ik sluit mij daar van harte bij aan. Maar als je kiest
voor een betere benutting van de bestaande wegen, kun je het daar niet bij
laten. Je zult dan ook iets moeten doen aan overkappen of geluidssanering
door schermen. Ik verwijs dan naar ons andere plan om meer te overkappen en
dubbel grondgebruik toe te passen.Voorzitter! Over de verwijderingskosten huisvuil wordt niet gesproken.
Dat is begrijpelijk, want dit is een gemeentelijke zaak. Maar door de hogere
tarieven die gemeenten hun burgers gaan opleggen, worden we in toenemende
mate geconfronteerd met illegale stortingen en het dumpen van afval door particulieren
en bedrijven. Zou het niet tijd worden om dit landelijk dumpgedrag te gaan
registreren en te kijken of de verschillen in tarifering tussen gemeenten
dumpgedrag uitlokken? Zij leiden in ieder geval tot heel wat onnodig gesleep
met afval. De minister kan dit punt wellicht meenemen in de kabinetsnotitie
inzake de Wet milieubeheer.Voorzitter! Tot slot van mijn bijdrage nog een tweetal kleinere punten.
De vuurwerkramp in Enschede heeft ons met de neus op de feiten gedrukt wat
betreft de veiligheidsrisico's in de stad. Er worden op dit moment tal van
inventarisaties gemaakt van milieugevaarlijke bedrijven of activiteiten in
onze binnensteden. Natuurlijk zal daaruit straks blijken dat we een aantal
bedrijven moeten gaan verplaatsen. Zou het daarom niet voor de hand liggen
om de oude regeling gericht op het actief uitkopen van milieugevaarlijke bedrijven,
zoals die vroeger bestond in het kader van de Nehem, weer in ere te herstellen?
Wij verzoeken de minister om op dit punt de ideeën van de Kamer uit te
werken.Een andere belangrijke beleidsprioriteit is de handhaving. Wij delen de
opvatting van het kabinet dat beleid pas doeltreffend is als het goed wordt
uitgevoerd. De kabinetsvoorstellen om de inspecties volkshuisvesting, ruimtelijke
ordening en milieuhygiëne met de dienst recherchezaken op te laten gaan
in een overkoepelende organisatie juichen wij toe. Maar is het niet te makkelijk
om te volstaan met 65 extra inspecteurs? Moeten wij ook niet wat van onderop
doen? In een tweesporenbeleid kan worden geprobeerd om de gemeenten ook wat
meer toe te rusten. Ik wijs op de aanpak bij het programmabesluit uitvoering
gemeentelijk milieubeleid in 1997. Is zo'n tweede spoor haalbaar?Aan het begin van mijn bijdrage had ik het over pauzemuziek. Dit is een
soort intermezzo tussen de belangrijke nota's die nog komen. Pauzemuziek hoeft
niet te vervelen, maar wij zien toch uit naar het vervolg van deze voorstelling.
Pas dan is goed te beoordelen wat de inspanningen van beide bewindslieden
hebben opgeleverd. Pas dan kunnen wij zeker weten dat wij niet het verkeerde
stuk hebben uitgekozen om naar te kijken.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Ik heb de heer Leers zijn verhaal laten afmaken, want ik was benieuwd
of hij nog iets zou zeggen over economische groei. De afgelopen twee jaar
heeft de CDA-fractie vaak kritiek geuit op de voortdurende economische groei
en de enorme consumptie die deze met zich brengt. Zij heeft een pleidooi gehouden
voor een duurzame economie. Ik heb daar nu niets over gehoord. Vindt de heer
Leers deze nog belangrijk en hoe zou zij in deze kabinetsperiode tot stand
kunnen komen?De heer Leers (CDA):Het CDA heeft nooit kritiek gehad op economische groei, mits deze duurzaam
is. Dat wil zeggen dat wij een omslag moeten maken van groei naar duurzame
economische groei. Dat betekent dat er maatregelen moeten worden genomen zoals
het kabinet voorstelt. Ik heb net onomwonden, klip en klaar, iets gezegd over
de compensatie die het kabinet voorstelt. Wij kunnen heel lang
discussiëren over de vraag of deze genoeg is en of in alle gevallen wel
de goede balans is gevonden. In het algemeen kunnen wij ons wel vinden in
de voorgestelde maatregelen. Ik zeg niets anders dan wat mijn collega's al
vele jaren zeggen. De economische groei moet doorgaan. Daar moeten wij alles
op inzetten, want daar kiezen wij voor. Maar wij moeten wel zorgen dat de
effecten van die economische groei worden ingepast.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Het valt mij op dat in het verkiezingsprogramma en door andere woordvoerders
van het CDA vaak een pleidooi wordt gehouden om te bekijken of die economische
groei op een andere manier tot stand kan komen. Het kabinet wil nu de nadelen
compenseren, maar er kan ook duurzame economische groei worden ontwikkeld,
waarbij die nadelen niet optreden.De heer Leers (CDA):Ik heb daarnet een pleidooi gehouden om te komen tot integraal beleid,
maar als woordvoerder over de begroting van VROM heb ik vijftien minuten tot
mijn beschikking. Ik wil ontzettend graag bij de begroting voor Economische
Zaken een discussie aangaan over andere economische groei of over de distributieproblematiek;
niet méér sjouwen, maar kwalitatiever sjouwen. Dat zijn allemaal
componenten waarover wij niet van mening verschillen, maar gelet op de beperkte
tijd moet ik mij beperken tot de begroting van VROM.De heer Biesheuvel (CDA):Voorzitter! In de visie van de CDA-fractie staan bij de volkshuisvesting
te veel onderwerpen in de wachtstand, waarbij de pauzemuziek duurt totdat
de definitieve versie van de nota Wonen verschijnt. Wij realiseren ons dat
dit de belangrijkste beleidsnota is, na de nota Volkshuisvesting in de jaren
negentig van de voormalige staatssecretaris Heerma, maar dat kan niet betekenen
dat belangrijk beleid op het terrein van wonen voorlopig op sterk water is
gezet. Wij wachten al geruime tijd op de broodnodige integrale herziening
van de huurprijsregelgeving. Bij het huurbeleid wordt nog steeds geen doorkijkje
gegeven naar een langere periode. Het ziet er naar uit dat het huurjaar 2001
moet worden getypeerd als een overgangsjaar.Bij de vorige begrotingsbehandeling heeft de staatssecretaris toegezegd
te komen tot een contract met de sector, maar wij hebben hier weinig meer
van vernomen. Het lijkt mij niet waarschijnlijk dat de staatssecretaris vlak
voor het verschijnen van de definitieve versie van de nota Wonen met een nationaal
akkoord wonen komt. Vergissen wij ons daarin?Ook met betrekking tot de toegezegde herijking van de Vinex-contracten
voor het particulier opdrachtgeverschap is te weinig van de grond gekomen.
Het is overigens nog maar zeer de vraag of het particulier opdrachtgeverschap
de panacee is voor kwaliteitsverbetering van Vinex-wijken. Naarmate projectontwikkelaars
dichter aansluiten bij de wensen van bewoners en een breder pakket aanbieden
waarbinnen individuele wensen gerealiseerd kunnen worden, zal feitelijk meer
inhoud kunnen worden gegeven aan het eigenlijke doel, te weten meer keuzevrijheid
voor de consument. Daar was het ons toch allemaal om te doen!Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Keuzevrijheid voor de consument klinkt mij erg sympathiek in de oren,
maar dat zal de heer Biesheuvel niet verbazen. Is hij met mij van mening dat
die keuzevrijheid dan wel voor alle inkomensgroepen moet gelden en niet alleen
voor degenen die het ruim kunnen betalen, maar ook voor mensen die wellicht
wat minder geld hebben om een woning te bouwen of een woning te betrekken?De heer Biesheuvel (CDA):Wij zouden die keuzevrijheid ook kunnen vergroten door bijvoorbeeld met
de steun van mevrouw Van Gent alsnog het eigenwoningbezit te bevorderen. Ik
deel dus haar opvatting.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Wij hebben het bevorderen van het eigenwoningbezit gesteund, maar wij
wilden het voorstel nog wat verbeteren. Helaas heeft de heer Biesheuvel dat
toen niet gesteund.De heer Biesheuvel (CDA):Nee, maar laten wij die discussie niet opnieuw voeren.Mevrouw Verbugt (VVD):De heer Biesheuvel gaf zojuist aan dat hij nog meer mogelijkheden zag
voor de ontwikkeling van het consumentgericht projectontwikkelaarschap. Als
daar echt een slag voor gemaakt wordt, is dan voor de CDA-fractie voldaan
aan de voorwaarde van het particulier opdrachtgeverschap?De heer Biesheuvel (CDA):Het enige wat ik heb willen zeggen, is dat niet alles moet worden opgehangen
aan het particulier opdrachtgeverschap. Dat is de kern van mijn verhaal. Als
je het alleen daaraan ophangt, zou je wel eens een groot probleem kunnen krijgen.
De oplossing zou naar onze mening meer moeten zijn, projectontwikkelaars zover
te krijgen dat zij dichter aansluiten bij de wensen die er leven en dat zij
een breder pakket aanbieden waarbinnen individuele wensen vervuld kunnen worden.Mevrouw Verbugt (VVD):Wij hebben eerder in de Kamer een motie aangenomen over 30% particulier
opdrachtgeverschap. Is dat nog steeds de lijn die de CDA-fractie voorstaat?De heer Biesheuvel (CDA):Natuurlijk. Wij hebben die motie gesteund. Ik herhaal dat ik heb willen
aangeven dat ik publicaties heb gelezen waarin volgens mij te veel wordt opgehangen
aan dat particulier opdrachtgeverschap. Daarbij heb ik bij wijze van waarschuwing
de vinger willen leggen.De politieke discussie gaat door, zoals wij aan de interrupties hebben
kunnen merken, en laat zich niet ophouden door het al dan niet verschijnen
van een nota.De heer Duivesteijn (PvdA):De heer Biesheuvel spreekt over publicaties. Welke publicaties over het
particulier opdrachtgeverschap bedoelt hij?De heer Biesheuvel (CDA):Ik heb een aantal brieven ter voorbereiding van deze begrotingsbehandeling
gezien, waarin dit werd gezegd.De heer Duivesteijn (PvdA):Een brief is niet hetzelfde als een publicatie.De heer Biesheuvel (CDA):Een brief die aan verschillende fracties is gestuurd, zou je bijna een
publicatie kunnen noemen.De heer Duivesteijn (PvdA):Dat is een soort geestelijke lenigheid die ik niet bezit. Ik dacht dat
de heer Biesheuvel doelde op geschreven verhalen of betogen van de staatssecretaris,
maar dat is niet het geval.De heer Biesheuvel (CDA):Ik doelde op de inbreng van derden. Als je je, zoals de heer Duivesteijn
dat ook doet, voorbereidt op een begrotingsbehandeling krijg je diverse brieven.
Maar als hij brieven een zorgvuldiger woord vindt dan publicaties, dan zij
dat zo.De politieke discussies gaan door. Diverse politieke fracties is een reactie
gevraagd op het door de staatssecretaris gelanceerde idee van de woonvouchers.
Het leek bijna een ballon voor het verschijnen van de voorlopige nota Wonen.
Wij hebben duidelijk aangegeven dat wij daar niet van gecharmeerd zijn. Wij
dachten daarover inhoudelijk verder te kunnen praten bij de behandeling van
de definitieve nota Wonen. Nu blijkt de staatssecretaris daarop vooruitlopend
reeds aangekondigd te hebben dat hiernaar een MDW-onderzoek zal plaatsvinden.
Ligt het niet meer voor de hand dat eerst de wenselijkheid van woonvouchers
politiek wordt vastgelegd, alvorens extra beslag wordt gelegd op beperkte
onderzoekscapaciteit? In onze mening past hetgeen de staatssecretaris wil
veel beter in het CDA-rapport "Gericht en rechtvaardig" waarin wij een plan
gelanceerd hebben voor maximalisering van de woonlasten door middel van heffingskortingen.
Dat geeft ook meer keuzevrijheid, maar garandeert tegelijkertijd dat huishoudens
de woonlasten kunnen opbrengen. In ons plan zijn er specifieke toeslagen voor
huishoudens met bijvoorbeeld kinderen, gehandicapte ouderen en huishoudens
in groeikernen. In onze visie is dat een helder, gericht en rechtvaardig systeem.
Het is bovendien een beter idee dan het wat vage vouchersysteem van de staatssecretaris.
Uit de pers heb ik begrepen dat de Partij van de Arbeid steeds dichter bij
ons plan uitkomt. Ik houd de PvdA echter voor dat wij dit plan hebben gelanceerd
in relatie tot verzelfstandiging van de sector, dus duidelijk in combinatie
met een deugdelijke achtervangregeling. Het moet gaan om een gericht systeem.De heer Duivesteijn heeft in de pers doen verklaren dat hij naar een fiscalisering
van de huursubsidie toe wil. Ik neem aan dat hij zich daarbij onder andere
heeft laten inspireren door ex-minister van volkshuisvesting Schut, die dit
plan reeds in de jaren zestig heeft gelanceerd. Zo ziet men hoe consequent
politici kunnen zijn!Behalve over het voucherplan is ook over de verkoop van huurwoningen nogal
wat commotie ontstaan. De staatssecretaris heeft een groot aantal woningen
genoemd. De sector zegt dat niet op te kunnen brengen. Ik heb de stoute gedachte
dat de staatssecretaris dit grote aantal noemde omdat hij de financiële
paragraaf in de nota Wonen niet echt heeft ingevuld. De staatssecretaris zal
zich overigens realiseren dat hij de sector niet een aantal woningen kan opleggen.
Een en ander zal altijd in overleg moeten plaatsvinden. Wij praten immers
over een verzelfstandigde sector. Het lijkt mij dat het eerder door ons gelanceerde
plan over het aantal te verkopen huurwoningen wat realistischer is, temeer
daar in onze afweging ook de noodzaak van een kernvoorraad aan sociale huurwoningen
reëler overkomt. Feit is dat de CDA-fractie uitgaat van de lijn van verzelfstandiging.
Die verwachten wij ook in de definitieve nota Wonen. Het door ons eerder gelanceerde
idee van een Woonwet zien wij als sluitstuk van die verzelfstandiging.Voorzitter! De CDA-fractie is nooit voorstander geweest van de prestatienormering
in de huursubsidie die de wooncorporaties is opgelegd. Indien corporaties
iets wordt opgelegd, moet beoordeeld kunnen worden of bij overtreding feitelijk
aan de opgelegde norm voldaan kan worden. Het kan immers zijn dat optimale
huisvesting op korte termijn door een corporatie niet te verwezenlijken is.
Bovendien sluit ik niet uit dat een gemeentelijke huisvestingsverordening
er de oorzaak van kan zijn dat "urgenten" in duurdere huizen worden geplaatst.
Indien daardoor een groter beroep op de huursubsidie wordt gedaan, is het
toch niet redelijk om een corporatie een boete op te leggen?De CDA-fractie is van mening dat alleen bij aantoonbaar verkeerde aansturing,
die een te groot beslag legt op de huursubsidiegelden, een verhuurder in financieel
opzicht aangesproken moet kunnen worden. Blijkbaar voelt de staatssecretaris
zich ook niet geheel "happy" met de regeling inzake de prestatienorm. Indien
hij de letter van de wet zou volgen, moet hij 3 mln. aan te veel verstrekte
huursubsidie van verhuurders terug eisen. Hij volstaat echter met een bedrag
van 20 mln. In onze visie is het hoog tijd dat de prestatienormering wordt
herijkt. Voorzitter! Ik vraag kort de aandacht voor de huisvesting voor jongeren
die voor hun beroeps- of wetenschappelijke opleiding afhankelijk zijn van
onzelfstandige woonruimte. Dat is een nijpend probleem. Wachttijden van enkele
jaren zijn geen uitzondering. Blijkbaar is de vertrouwde hospita van vroeger
geheel uit het beeld verdwenen, zoals wij ook hebben kunnen lezen in interviews
met een aantal woordvoerders in het blad van de Woonbond.Zou voor een effectieve aanpak van de kamernood voor studenten niet in
samenspraak met gemeenten en woningcorporaties naar oplossingen moeten worden
gezocht? Het valt mij op dat veel wethouders van studentensteden dit probleem
niet naar zich toe trekken. Ik realiseer mij overigens dat het bij het begrip
"voldoende onzelfstandige woonruimte" ook moet gaan om kwalitatief goede woonruimte.
In Utrecht heeft men onlangs een onderzoek gedaan naar de kwaliteit van dit
soort woonruimten. Daar is het nodige over te zeggen. Ziet de staatssecretaris
mogelijkheden om met corporaties en wethouders te overleggen om dit probleem
aan te pakken? Ik heb het idee dat momenteel niemand er iets aan doet.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Wij hebben al vaker gediscussieerd over de betaalbare woningvoorraad en
u hebt daarover nogal wilde ideeën geuit als het gaat om verkoop, sloop
en dergelijke. Studenten, die toch ook wel mogen beschikken over zelfstandige
woonruimte, zijn vaak aangewezen op de betaalbare voorraad. De LSVB geeft
in een brief aan dat het door afname van de betaalbare woningvoorraad en de
soms nogal drastische herstructurering voor studenten steeds moeilijker wordt
om woonruimte te krijgen. Hoe kijkt u daar tegenaan?De heer Biesheuvel (CDA):Ik heb het oog op andersoortige oplossingen. Het valt mij namelijk op
dat er nogal wat woonruimte boven horeca en winkels leeg blijft en ik kan
mij voorstellen er op dit punt bepaalde mogelijkheden zijn. Verder zou de
staatssecretaris samen met zijn collega van Financiën nog eens kunnen
kijken naar de gevolgen van de forfaitaire rendementsheffing voor particulieren
die blijkbaar een belemmering vormt voor het verhuren van woonruimte op bovenverdiepingen,
zolders enz. U hebt het nu over woningen waarvan ik denk dat ze beschikbaar
moeten worden gesteld aan de "doelgroep".Mevrouw Van Gent (GroenLinks):U onderkent kennelijk ook dat het steeds moeilijker wordt voor bepaalde
groepen om betaalbare huisvesting te vinden. Met alle respect: u draait een
beetje om mijn vraag heen. De betaalbare voorraad neemt af en als het aan
u ligt zal dat proces doorgaan door een grootschalige verkoop van huurwoningen.De heer Biesheuvel (CDA):Ik heb al gezegd dat de staatssecretaris een te groot aantal huurwoningen
wil verkopen. Ook wij zijn van mening dat er een belangrijke kernvoorraad
moet worden gehandhaafd. Nú vraag ik specifieke aandacht voor studenten
die voor hun beroeps- of wetenschappelijke opleiding aangewezen zijn op onzelfstandige
woonruimte. Als wij daar niets aan doen, is er het risico dat rijke vaders
woningen kopen om te verhuren aan studenten. Op die manier wordt woonruimte
aan de woningvoorraad onttrokken waar u en ik graag andere mensen in zouden
zien.Ik dank de staatssecretaris voor de brief over de permanente bewoning
van recreatiewoningen. Ik neem aan dat wij hierover nog eens apart komen te
spreken.Uit de begrotingen van VROM en VWS blijkt dat op het terrein van wonen
en zorg vernieuwingen gestimuleerd zullen worden. De – overigens tijdelijke –
woonzorgstimuleringsregeling moet hier voor een doorbraak zorgen. Zullen met
deze regeling de gewenste 6000 woningen met woonzorgarrangementen gerealiseerd
kunnen worden? In onze visie gaat het daarom ook om de "community care" voor
mensen met een verstandelijke handicap, begeleid wonen in allerlei vormen
en zelfstandig wonen, gewoon in de wijk. De CDA-fractie betwijfelt sterk of
met de woonzorgstimuleringsregeling een structurele voorziening is getroffen
voor de financiering van de woonzorginfrastructuur in woonzorgcomplexen, zoals
gemeenschappelijke ruimten en dergelijke.Voorzitter! Over het huurbeleid komen wij nog apart te praten. Wel wil
ik nu al de staatssecretaris vragen waarom hij niet wil voldoen aan een door
een meerderheid van de Kamer geuite wens om te komen tot een compensatie in
de individuele huursubsidie van de huurprijsstijging. Volkshuisvesting raakt
in feite alle burgers en daarom staan wij te popelen om inhoudelijk aan de
slag te gaan met deze staatssecretaris. Wat ons betreft heeft de pauze al
te lang geduurd.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Wij komen inderdaad nog te spreken over het huurprijsbeleid, maar ik wil
graag weten hoe iedereen nu staat in dat debat. Mijn vraag aan u is: gaat
u akkoord met het percentage van 3,8 of koerst u op een stijging conform de
inflatie?De heer Biesheuvel (CDA):Wij hebben onze visie over het huurprijzenbeleid al eerder naar voren
gebracht. Wij zijn er voorstander van om gemiddeld op het inflatieniveau uit
te komen. Dit betekent dat wij het zullen accepteren als de maximale huurprijsstijging
boven het inflatieniveau uitkomt, mits de onderbouwing daarvan aan de individuele
huurder wordt overgelegd. Ik kan mij voorstellen dat je dan kunt uitkomen
op 3,8%. Ik hoop hierop dieper te kunnen ingaan in het algemeen overleg dat
wij hierover zullen voeren.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik wil hierop nog even kort voortborduren. Stel dat wij uitkomen op 3,8% –
wat ik niet hoop – is de heer Biesheuvel er dan voor om dit te compenseren
met huursubsidie? Hij heeft zelf immers gesproken over een aandeel van 15%
van het inkomen voor woonlasten. Misschien wil hij hierop ingaan? Is hij voor
een motiveringsplicht?De heer Biesheuvel (CDA):Ik heb gesproken over de motivering en ik onderstreep dit nogmaals. Overigens
heeft de staatssecretaris dit ook zo in zijn brief verwoord. Dit is dus geen
enkel probleem. Wees gerust, ik zal dit niet weghalen.Ik heb de staatssecretaris gevraagd waarom hij dit jaar geen compensatie
wil. Die wens is ook door de CDA-fractie uitgesproken tijdens het vorige huurdebat.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):De heer Biesheuvel wil dat wel?De heer Biesheuvel (CDA):Wat dacht mevrouw Van Gent dan?De heer Feenstra (PvdA):Mevrouw de voorzitter! Bij de behandeling van de milieubegroting voor
2001 staan vier vragen centraal. In de eerste plaats: wat hebben wij bereikt.
Wij kunnen dan kijken naar de Milieubalans 2000. In de tweede plaats: wat
moet er nog gebeuren. Dan kunnen wij kijken naar de Milieuverkenning met een
doorkijk tot 2030. In de derde plaats: wat gaat er dit jaar gebeuren. Dan
kijken wij naar de milieubegroting. In de vierde plaats: welke accenten zet
Partij van de Arbeid daarbij.De eerste drie verwijzingen geven al aan wij hier te maken hebben met
een heel gesystematiseerd beleidsterrein. Dit bestaat al sinds de presentatie
van het eerste NMP in 1989 met een visie – duurzame ontwikkeling –
met doelen – ecologisch herstel en veilig leefklimaat – met een
koppeling van thema's aan termijnen, doelgroepen en instrumenten en met een
onafhankelijke monitoring via het RIVM als milieuplanbureau. Nog niet alle
beleidsterreinen kennen een dergelijke systematische organisatie en aanpak.
Wij menen dat hiermee voorwaarden zijn geschapen voor meerjarige resultaten
om daarmee publieke waarden te kunnen veiligstellen. De NMP-systematiek vertegenwoordigt
dan ook een waarde in zich en verdient als zodanig brede steun.De mate van ontkoppeling tussen economische groei en milieudruk is bepalend
voor het realiseren van de geformuleerde doelen. De Milieubalans geeft aan
dat er sprake is van een absolute ontkoppeling bij verstoring, vermesting,
verzuring en verwijdering en van een relatieve ontkoppeling bij klimaat.Als ik de milieuresultaten van de afgelopen twintig jaar op een rij zet,
kan ik vaststellen dat er indrukwekkende resultaten zijn geboekt. De SO2-uitstoot is met 80% gedaald, NOx met 30%, VOS met 50%,
fijn stof met 60% en het door verzuring bedreigde areaal is gehalveerd. Die
resultaten mogen er ook wel zijn, want wij hebben nu al vele jaren grote bedragen
uitgetrokken voor het milieubeleid: per persoon ƒ 1500 per jaar voor
iedere Nederlander.Er zijn echter ook nog steeds omvangrijke problemen. Er dreigt een herkoppeling
bij voortgaande economische groei. Wij zien dat de ecologisering van de landbouw
onvoldoende resultaten oplevert. Je ziet het ook in het klimaatvraagstuk.
De CO2-concentratie in de atmosfeer is in een eeuw met een derde
toegenomen. Bij alle onzekerheden over klimaatwijzigingen wijzen de signalen
de verkeerde kant op. Als gevraagd wordt of de temperatuur in Nederland zal
stijgen of dalen als de klimaatsverandering doorzet, is het antwoord dat de
temperatuur in Nederland in de twintigste eeuw met 0,7 graad is gestegen,
terwijl de zeespiegel is gestegen met 18 cm. Ook de neerslag is toegenomen.
Dit betekent dat alle indicaties consistent zijn en wijzen op een broeikaseffect
en een daarmee samenhangende klimaatswijziging. Het beleidsmatige klimaatgat
tussen plus 7%, waar we nu zijn, naar min 8%, waar we willen zijn rond 2010,
is bijzonder groot, vergt een omvangrijke nationale inzet en bovenal een grensoverschrijdende
aanpak. CoP6 moet dus een succes worden. Nederland moet en kan de ratificatie
van het Kyotoprotocol nu al starten. De PvdA ziet de voorwaarden niet als
ontbindende factoren, maar als samenhangende doelen.De PvdA kiest in het milieubeleid bewust voor een offensieve strategie,
voortbouwend op de waardevolle NMP-systematiek en de daarmee geboekte resultaten,
met een gerichte inzet van middelen en instrumenten naar het hoogste rendement,
waar nodig in internationaal kader en steeds gericht op verdergaande ontkoppeling,
indien mogelijk gebaseerd op de beste wetenschappelijke inzichten en adviezen;
die laatste kunnen het beleid dragen en de communicatie daarover verbeteren.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Voorzitter! De heer Feenstra geeft aan dat op milieugebied een goede systematiek
is ontwikkeld, waarmee kan worden gestuurd en beleid kan worden gemaakt. Hoe
kijkt hij aan tegen het feit dat veel van de door hem geschetste problemen
met name op andere departementen plaatsvinden? Ik doel op de grotere CO2-uitstoot door de toename van het verkeer en de problemen in de landbouw
die hij schetste. Hoe denkt hij die aan te pakken? Wat is de verantwoordelijkheid
van de minister van VROM daarbij?De heer Feenstra (PvdA):Het milieuboek kent twee kleuren bladzijden: groene en zwarte. Natuurlijk
wil ik naar de zwarte bladzijden kijken. Er zal het nodige moeten gebeuren,
wat mij betreft via een integrale beleidsaanpak. Het volgende NMP zal dus
mede onderschreven moeten worden, in verplichtende zin, door de belendende
percelen die u net noemde. Ik wil echter niet alleen naar de zwarte bladzijden
kijken, maar ook naar de groene bladzijden in het milieuboek.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Goede zaken moeten ook worden gesignaleerd, dat ben ik met u eens. Gisteren
kregen wij het NVVP, ook dat valt onder de verantwoordelijkheid van de minister
van VROM. Daarin stond dat bij ongewijzigd beleid de milieuproblemen erg zullen
toenemen. Hoe moet de minister vanuit zijn portefeuille meesturen om dit probleem
op te lossen?De heer Feenstra (PvdA):Daarop is een heel eenduidig antwoord mogelijk: met alleen het huidige
beleid komen we er niet. Wij kiezen dan ook voor een offensieve aanpak, ook
als die de noodzaak tot aanvullend beleid met zich brengt.In het milieubeleid is de richting goed, maar het tempo te laag; er moet
dus geaccelereerd worden, terwijl het "laag hangend fruit" inmiddels wel is
geplukt! Volgens de Milieuverkenning dreigt zonder aanvullend beleid een herkoppeling.
Jan Salieverhalen van met name de VVD-fractie – het gaat toch goed,
we hoeven niks extra te doen – schaden hetgeen wij met het milieubeleid
hebben bereikt.De heer Klein Molekamp (VVD):Voorzitter! Ik denk dat de heer Feenstra ons verhaal niet goed heeft begrepen.
Hij zegt zelf hoeveel wij hebben bereikt. Hij weet dat we niet stoppen en
dat er nog een heleboel beleid in het vat zit. Klimaatbeleid, deel 1, is daar
een voorbeeld van; dat kost miljarden, zo niet tientallen miljarden. Dat beleid
hebben wij geaccordeerd, maar de effecten ervan moeten nog blijken. Kijk eerst
naar wat wij hebben uitgezet en de resultaten daarvan, voordat
je aan allerlei nieuwe dingen begint!De heer Feenstra (PvdA):Ik hanteer bewust de aanduiding "Jan Salieverhalen". In het milieubeleid
is al omschreven wat de komende jaren doorloopt. Uit de Milieuverkenning blijkt
nu juist dat daar een kop bovenop moet, anders halen we de doelen niet op
tijd. Als u in artikelen en op de radio blijft beweren dat het zo goed gaat
en dat we niets extra hoeven te doen, dan schaadt u de erfenis van Ginjaar,
Winsemius, Lammers, Nijpels, Alders, De Boer en, van de afgelopen twee jaar,
Pronk. Die erfenis is hoogpaars en heeft een hoog blauw gehalte. Juist van
uw fractie mag worden verwacht dat zij daarmee wil doorgaan. En als er een
kop op moet omdat al het laag hangende fruit is geplukt, dan moet ook de VVD
het hoger hangende fruit willen plukken.De heer Klein Molekamp (VVD):Voor dat laatste zal de heer Feenstra mijn verhaal moeten afwachten; misschien
is hij het dan toch met mij eens. Ik vond het teleurstellend dat het RIVM
weinig van de technologie zei te verwachten. Datzelfde RIVM zei gisteren over
het klimaat dat wij voorlopen op de verwachtingen. Juist een consistent beleid
is de beste bakermat van nieuwe technologische ontwikkelingen.De heer Feenstra (PvdA):Ook het milieubeleid kent zijn Zalmnorm: reken je niet rijk met toekomstige
meevallers. Als u de mogelijke voordelen van toekomstige technologische doorbraken
nu al wilt meerekenen, dan stelt u op dit terrein geen verantwoorde normen.
Je mag hopen dat er technologische doorbaken komen, maar reken je daarmee
niet rijk. Dat is precies wat het RIVM schrijft. Ik blijf bij mijn conclusie:
je moet harder trappen, want de berg wordt alleen maar steiler.De PvdA kiest gemotiveerd voor aanvullend milieubeleid. Wij stellen niet
economische groei als zodanig ter discussie, maar willen de ruim aanwezige
ontkoppelingsruimte via het hanteren van eerlijke prijzen benutten, zodat
verspilling wordt tegengegaan en eco-efficiency en technologische vernieuwing
worden bevorderd. Wij accepteren gedrags- of structuurwijzigingen die het
gevolg zijn van internalisering. De PvdA maakt deze keuze voor aanvullend
beleid ook, omdat de baten de kosten ruimschoots overtreffen. Wij verlangen
van het NMP-4 een heldere prioriteitenstelling, de grootste problemen eerst,
de meest rendabele maatregel voorop.Wij hebben waardering voor deze intensivering van het milieubeleid als
gevolg van de afspraak in het regeerakkoord (De Boernorm). De extra milieudruk
als gevolg van de extra economische groei wordt gecompenseerd met 1,3 mld.
voor de periode 2001-2004. Daar bovenop is de ODA-weeffout uit het regeerakkoord
hersteld, waardoor 0,5 mld. aan de VROM-begroting wordt toegevoegd voor het
internationale klimaatbeleid. Deze compensatieafspraak is een goede zaak,
een primeur voor Nederland en waarschijnlijk ook daar buiten. Deze intensivering
is nu vooral gericht op het wegnemen van de extra milieudruk bij CO2-, NOx-, fijnstof, geluid, afval en bestrijdingsmiddelen.
Dat is goede eerste aanpak. Een verdere verbreding en verfijning stemmen wij
graag af op de reeds toegezegde evaluatie. Het doet niets af aan onze waardering
voor deze intensivering.De legitimiteit van het milieubeleid stoelt op de belangen van de burger:
veiligheid, gezondheid, ook voor toekomstige generaties. De burger stelt vanwege
toegenomen welvaart ook steeds hogere eisen aan de kwaliteit van de leefomgeving.
In het stedelijk gebied, vooral in de oude stadswijken, nemen hinder en overlast
toe, deels feitelijk, deels in beleving. Beiden zijn bepalend. Wij bepleiten
dan ook een gericht offensief met betrekking tot verkeerslawaai, luchtkwaliteit
en veiligheid. Vorig jaar heeft de PvdA bij motie gevraagd om rijkstaken met
betrekking tot de leefomgeving systematisch te decentraliseren aan provincies
en gemeenten. Toegezegd wordt nu een uitwerking bij de wijziging van de Wet
milieubeheer. Decentralisatie is voor ons geen doel, maar een middel en bepaald
geen vrijblijvende zaak. BEVER en MIG kennen bodemgebruikswaarde, respectievelijk
geluidsgrenswaarde. Stad en milieu kent geen basiskwaliteitsniveau, maar wel
bij geargumenteerde afwijking een compensatieplicht. Gemeenten en provincies
blijken bereid een basiskwaliteitsniveau te garanderen. Hoe stel je dat niveau
voldoende hoog vast, plus beargumenteerbare afwijkingsmarge en compensatieplicht
plus realisatie van voor de hand liggende verbeteringen via het Alara-principe?
Wij roepen het kabinet op nu niet te wachten op de wijziging van de Wet milieubeheer,
maar de tussenliggende periode te gebruiken voor de evaluatie van Stad en
milieu en voor overleg met het IPO en de VNG over een basiskwaliteitsniveau.Vorig jaar heeft de PvdA aandacht gevraagd voor de relatie milieu en gezondheid,
en niet zonder reden. In de Milieubalans meldt het RIVM dat er alleen door
luchtverontreiniging jaarlijks 1300 extra vroegtijdige sterfgevallen en 1800
extra spoedopnamen optreden. In de Milieuverkenning is sprake van 2 tot 5%
verlies aan gezonde levensjaren als gevolg van milieuverontreiniging. Wij
willen niet treden in de hardheid van deze cijfers en in de vraag of het statische
bewerkingen of causale relaties zijn. Wel is duidelijk dat hier sprake is
van een ernstig te nemen vraagstuk. Het verkleinen van de gezondheidsrisico's
is nu ook als criterium voor de beleidsprioriteiten benoemd. Wij vragen de
ministers van VROM en VWS een nota over de meest prioritaire problemen en
de meest effectieve maatregelen. De PvdA deelt de prioriteit die aan handhaving
wordt toegekend. Het bundelen van de rijksinspectietaken lijkt ons een goede
zaak. Hoe zal de relatie met de BOD en MIOT zich ontwikkelen? Wij vinden dat
de vrijblijvendheid eraf moet. Ons pleidooi voor provinciale bestuursakkoorden
moet u ook in dat licht zien, evenals ons pleidooi voor de basismilieukwaliteiten.
De vrijblijvendheid moet eraf. Wij moeten op dit terrein weten waar wij aan
toe zijn. De keuze voor decentralisatie en partnerschap laat onverlet dat
het de eigen verantwoordelijkheid van VROM is om het tweedelijnstoezicht te
intensiveren. Mocht uit de provinciale bestuursakkoorden blijken dat ook gemeenten
en provincies een nadere toerusting verdienen, dan zullen wij dat verzoek
welwillend begroeten.Ik kom bij het Europees milieubeleid. De top van Göteborg in 2001
zal zijn gewijd aan de uitbreiding van de EU en zal een verklaring omvatten
over de integratie van het milieubeleid. Over beide elementen heb ik een vraag.
Nu trekt de EU 0,5 mld. euro per jaar uit om het milieuacquis
van toetredende landen te kunnen verminderen. Wij vinden dat bijzonder weinig.
Past ook hier niet een soort van compensatie vanuit de economische groei,
een soort De Boernorm op Europees niveau? Wat de integratie betreft verwacht
het RIVM verdere milieuresultaten van het proces van Europese harmonisatie.
Wij willen op dat terrein tempo, ook van deze minister, vooral voor de milieubezwaarlijke
stoffen. Denk aan bestrijdingsmiddelen, houtverduurzaming, antifoulings. Veel
lastige discussies in dit land, ook vanwege grenseffecten, worden ingegeven
door het feit dat geen sprake is van Europese harmonisatie. In lijn met de
motie die daarover door de Kamer is aangenomen, willen wij per halfjaar een
voortgangsrapportage daarover. Wij willen ook dat de minister nog eens nader
aangeeft waar de Europese werkgroep energiebelastingen mee bezig is en wanneer
wij daarvan iets mogen verwachten.De heer Poppe (SP):Bij de milieuschadelijke stoffen vormen de bestrijdingsmiddelen een duidelijke
factor, maar er zijn veel meer milieuschadelijke stoffen die bij wijze van
spreken elke week nieuw op de markt komen. Hoe denkt de PvdA maatregelen te
kunnen nemen, zodat voordat nieuwe stoffen op de markt worden gebracht, een
goed onderzoek is gedaan, zoals ook bij bestrijdingsmiddelen de bedoeling
is?De heer Feenstra (PvdA):Volgens mij moet dit beleid via twee lijnen worden uitgewerkt. Allereerst
moet er een toetsing zijn – dus aan de preventieve kant – van
nieuwe stoffen en toepassingen. Waar sprake is van aantoonbare schade, moet
er ook sanering zijn. Juist vanwege de noodzakelijke sanering bij de stoffen
die ik zojuist noemde, is het wenselijk dat het harmonisatietempo binnen Europa
op een hoger peil wordt gebracht.De heer Poppe (SP):Als wij vaststellen dat het om milieuschadelijke stoffen gaat, zoals bij
de bestrijdingsmiddelen is vastgesteld, moeten wij dan toch nog gaan zitten
wachten totdat het eindelijk ook gaat gebeuren in Europa, met alle belangen
en lobbies die daar een rol spelen, of nemen wij het voortouw?De heer Feenstra (PvdA):Die vraag laat zich met een eenvoudig "nee" beantwoorden. Wij wachten
niet af tot Europa klaar is. Ik heb Europa ook nooit gepresenteerd, wat wel
is gebeurd, als een vertragingscircuit. Wij hebben in een gezamenlijke motie
met de CDA-fractie, ingediend bij het debat over de bestrijdingsmiddelen,
gezegd dat Europa moet worden gehanteerd als een vehikel om te komen tot een
snelle harmonisatie en sanering van dit soort bezwaarlijke stoffen. Als het
tempo in Europa laag ligt, krijgen wij bij elke gevaarlijke stof dezelfde
effecten en ook de grenseffecten.De heer Poppe (SP):Van de bestrijdingsmiddelen hebben wij moeten vaststellen dat zelfs nadat
het voortouw is genomen door de PvdA om een compromis te zoeken, zij zes jaar
langer op de markt blijven dan wij allen wensen. Dat heeft te maken met Europa.
Dat vertragingscircuit werkt dus toch door.De heer Feenstra (PvdA):Dat is zo'n goede vraag dat ik mij daar graag bij aansluit en het antwoord
overlaat aan degene die zich daarvoor het meest verantwoordelijk voelt.Wij hebben vragen over de kwaliteit en snelheid van het wetgevingsprogramma
van VROM. Ons valt op dat sommige voorstellen wel heel erg lang op zich laten
wachten. Natuurlijk zijn sommige onderwerpen complex, zoals de interim-wet
ammoniak en open teelten. Sommige zijn echter buitengewoon eenvoudig. Denk
bijvoorbeeld aan de Drinkwaterwet die in publieke handen is en in publieke
handen moet blijven. Dat duurt maar voort. Dat geeft onduidelijkheid op regionaal
niveau. Ook stranden bepaalde procedures vaak bij de Raad van State. Wij hebben
dat nauwelijks in de hand, maar zelfs zoiets eenvoudigs als een transportvergunning
voor radioactief afval vanuit Dodewaard en Petten is twee keer gestrand bij
de Raad van State. Kan de minister aangeven of de deskundigheid en omvang
van zijn wetgevingsapparaat wel op voldoende niveau is?Ik wil nog een opmerking over consumptie maken. Producten moeten schoner
en zuiniger en geschikt zijn voor reparatie en recycling. Wij zijn voor een
brede inzet van de duurzame ondernemersaftrek, die wij nu in de landbouw kennen,
in andere sectoren. Het zou ons aanspreken indien kringloopbedrijven in een
laag BTW-tarief zouden kunnen worden gebracht. De verwijderingsbijdragen werken
goed; ze zouden breder kunnen worden toegepast. Verder verdient een eenduidige
milieuetikettering aanbeveling. De stichting Milieukeur is geëvalueerd.
Er is geconcludeerd dat zij onafhankelijk en betrouwbaar is en hoge kwaliteit
levert. Dat vinden wij een goed vertrekpunt voor het verbreden van het milieukeur,
ook in relatie tot het woud aan keuringen en symbolen. Ik heb daar laatst
vragen over gesteld. Er circuleren er in Nederland zo'n twintig. Voor de consument
en de handel is dat niet herkenbaar.Ik noem deze punten omdat wij daar in het NMP-4 een verdere uitwerking
aan willen geven. Dat geldt ook voor het project burger en milieu. Wij moeten
ervoor zorgen dat het milieubeleid directer aansluit bij de behoeftes van
mensen om te komen tot gedragswijzigingen. Ook dat moet nader in het NMP-4
worden onderzocht.Ik kom op het overheidsaankoopbeleid. De overheden kopen gezamenlijk jaarlijks
in voor 60 mld. Wij menen dat de inkoopinspanning ook gericht moet zijn op
het milieukeur.Milieuwinst zoeken wij niet alleen bij het formuleren van nieuwe regelgeving.
Ook de bestaande regelgeving moet intensiever worden benut, ook als dat extra
voorlichting en handhaving vergt. Ik geef het voorbeeld van hergebruik van
incontinentiemateriaal. Met name voor de grote stromen zou dit inmiddels gescheiden
worden ingezameld. Een speciaal daarvoor opgezet verwerkingsbedrijf krijgt
echter maar een derde van de stroom binnen, terwijl het al in onze regelgeving
verplicht is opgenomen. Dat kan dus niet.Om de betrokkenheid en het draagvlak bij de burgers op peil te kunnen
houden, vragen wij ook om een versterking van het sociaal instrumentarium,
ook naar aanleiding van het project burger en milieu.Het verkleinen van de veiligheidsrisico's is in de begroting genoemd als
een van de criteria voor het formuleren van beleidsprioriteiten. Naar aanleiding
van de ramp in Enschede zullen regels op elkaar worden afgestemd en geïntegreerd, niet alleen voor vuurwerktransporten en -opslagplaatsen, maar ook
voor andere risicovolle installaties. Die inventarisatie, met openbaarmaking
van de gegevens ten gunste van vergunningverlening en ruimtelijke besluiten,
moet niet alleen landzijdig gebeuren, maar ook zeezijdig.Het NVVP is gepresenteerd. Het milieubelang is niet alleen gediend met
een vermindering van het aantal voertuigen en het kilometrage, maar het moet
bovenal schoner en stiller, zowel aan de effectenkant als brongericht. Wij
vragen de minister om niet alleen aan de kopgroep en het peloton aandacht
te besteden, maar ook iets te doen aan de achterlopers. Als 5% van de voertuigen
20% van de emissies veroorzaken, dan verdient dat een gerichte aanpak. Bij
gebleken milieuvoordelen zouden wij het gebruik van zwavelarme diesel en pura
willen bevorderen.In het technologiebeleid is veel milieuwinst te behalen.De heer Klein Molekamp (VVD):De heer Feenstra noemde Shell pura. Ik denk dat wij het daarover Kamerbreed
eens zijn, maar er is het probleem dat er nog geen Europese normering is.
Wij moeten daarop wachten en meteen daarna fiscale faciliëring bieden.
Als de heer Feenstra het zo bedoelt, zijn wij het heel snel met elkaar eens.De heer Feenstra (PvdA):Het gaat om drie punten. Deze brandstoffen anticiperen al op het euro-4-programma.
Verder zijn fiscale stimulansen van belang. Ik herinner mij discussies over
het loodvrij maken van benzine. Dat kon niet zo snel, want er kwam maar een
heel dunne stroom uit de raffinaderijen. Totdat het financieel gelijk was
getrokken. Toen bleken alle maatschappijen opeens grote stromen loodvrije
benzine te kunnen leveren. Zo'n doorbraak moet rondom deze kwaliteitsbrandstoffen
ook te organiseren zijn.Wij verwachten van het technologiebeleid sprongen, maar daarnaast moet
gestreefd worden naar een bredere toepassing van reeds aanwezige technologie.
In het milieuprogramma staat een waaier aan technologietrajecten. In het NMP-4
moet een stevig, coherent technologieprogramma worden opgenomen.Er wordt gesproken van een nieuw geluidsbeleid. Wij hebben een sterke
voorkeur voor de inzet van aparte budgetten om innovatiestimulerend producenten
en onderzoekers uit te nodigen om het stiller te maken, zowel op de weg als
op het spoor.De voordelen van convenanten zijn evident. Ze vergroten het draagvlak
en de mogelijkheden van maatwerk, maar er zijn ook beperkingen. Ze stimuleren
over het algemeen geen innovatie en ze formaliseren datgene wat anders ook
zou zijn uitgevoerd. Bij voortgaande liberalisatie zouden wij ons eerder moeten
oriënteren op regelgeving en financieel-fiscale, marktconforme instrumenten
dan op afspraken. Wellicht kan een en ander binnen de landsgrenzen tot stand
worden gebracht, maar hoe internationaler het wordt, des te minder men zich
daarop kan baseren. Daarnaast roerde de heer Poppe nog een ander punt aan.
Als er geen zekerheid is over de afronding van een convenant, hoe zeker kunnen
wij dan zijn bij het opstarten en goedkeuren van nieuwe convenanten? Ik verwijs
nu naar de pijnlijke ervaringen met de bestrijdingsmiddelen. Op welke manier
voeren wij in dit kader de benchmarking uit?Voorzitter! Het groene poldermodel moet daar worden toegepast waar het
leidt tot kwaliteitsverbetering en commitment. Wij willen vasthouden aan het
kader dat het kabinet op dit punt heeft geformuleerd, inclusief het functioneel
bijeenbrengen van maatschappelijke organisaties en het functioneel laten werken
van maatschap- pelijke organisaties. Ik verneem van de minister graag, gelet
op recente ervaringen, een nadere waardering op dit punt.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter! De heer Feenstra heeft tot drie keer toe gezegd
dat het bestaande beleid niet voldoende is en geïntensiveerd zou moeten
worden. Hij heeft gezegd dat er een kop op het beleid moet komen en dat er
meer gedaan moet worden aan het tegengaan van luchtverontreiniging. Verder
heeft hij aangegeven dat er een stringenter milieubeleid moet worden gevoerd.
Zijn dat geen gratuite opmerkingen als daar geen concrete maatregelen aan
worden toegevoegd? Op deze terreinen is het immers moeilijk om maatregelen
te nemen. De heer Feenstra kan de bal wel terugspelen naar het kabinet, maar
wat moet er volgens de Partij van de Arbeid extra gebeuren op deze terreinen?De heer Feenstra (PvdA):Als mijn fractie het hierbij zou laten, zou ik inderdaad gratuite opmerkingen
hebben gemaakt. Dat is echter niet het geval. Ik heb verwezen naar een Milieuverkenning
die 30 jaar vooruitkijkt. Mijn fractie voelt dat daaruit een agenda voortkomt
waarmee zij zich verwant voelt en waaruit blijkt dat aanvullende maatregelen
geformuleerd moeten worden. Ik wil niet mijn eerste termijn gebruiken voor
het noemen van een aantal maatregelen, want dan zou ik de minister voor de
voeten lopen bij het afronden van het vierde NMP. Ik geef hem echter wel de
politieke boodschap mee dat onze fractie in is voor het aanvullende pakket,
omdat zij de NMP-doelen op de gestelde termijnen wil behalen. Als uit alle
rapporten blijkt dat er daarvoor een kop op moet, dan gaat onze fractie daarmee
een politiek commitment aan.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Zo ken ik de Partij van de Arbeid niet. Als zij wat wil, geeft zij een
mening en een reactie en dan doet zij voorstellen. Ik vind het teleurstellend
dat de heer Feenstra niet de daad bij het woord voegt en niet een aantal voorstellen
doet over de manier waarop de ernstige milieuproblemen, die hij heeft beschreven,
op korte termijn aangepakt kunnen worden.De heer Feenstra (PvdA):In dat geval krijgen wij een herhaling. Ik zal die afzonderlijke maatregelen
niet benoemen, zeker niet in de eerste termijn van de behandeling van de milieubegroting.
Wij staan aan de vooravond van de publicatie van een nieuw NMP en een fundamentele
herziening van de Wet milieubeheer. De politieke boodschap, ook aan de minister,
is duidelijk: als voor het milieubeleid een intensivering noodzakelijk is,
gaat mijn fractie dat commitment aan. In dat geval is zij een voorstander
van het formuleren van een dergelijk pakket.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Ik trek de conclusie dat de heer Feenstra zijn politieke verantwoordelijkheid
ontloopt. Hij verschuilt zich achter het kabinet. Hij vindt
dat er meer moet gebeuren, maar hij geeft niet aan op welke manier. Ik ben
benieuwd naar zijn tweede termijn, maar ik maak mij ook wat zorgen.De heer Feenstra (PvdA):Ik vind dat toch een wat loze opmerking. Ik heb een duidelijk, politiek
commitment uitgesproken over dat pakket. Als ik zie wat nu voorligt, het meest
substantiële deel van deze begroting, namelijk een intensivering van
het milieubeleid met 1,3 mld. plus 0,5 mld. dus in totaal 1,8 mld., dan ben
ik van mening dat wij daar de verantwoordelijkheid voor dragen en dat wij
dit ook waarmaken. De opmerking van de heer Van der Steenhoven hangt daarom
wat in het luchtledige.Mevrouw Kortram (PvdA):Voorzitter! In deze begrotingsbehandeling nemen wij een voorschot op de
nota Wonen, omdat wij noch in de rijksbegroting van VROM noch in de nota Wonen
een fundamentele visie op wonen in een multiculturele samenleving zijn tegengekomen.
Wij vinden dat dit niet kan en wij willen dat de staatssecretaris dit thema
alsnog fundamenteel in de nota Wonen opneemt. Multicultureel wonen en bouwen
gaat voor de PvdA-fractie niet alleen over betaalbaarheid, beschikbaarheid
en toegankelijkheid. Het betreft ook een kwaliteitsvraag. Het gaat om de vraag
in welke mate de buiten- en binnenkant van woningen en gebouwen de culturele
diversiteit in Nederland weerspiegelen en op die manier een bijdrage leveren
aan multiculturaliteit als waarde op zichzelf. Het gaat echter ook om erkenning;
om de vraag of er aandacht wordt geschonken aan andere bouwstijlen, aan andere
kleurcombinaties, aan ornamenten en aan vormgeving. Er zijn ook andere vanzelfsprekendheden
nodig. Wordt er bij het schetsen van plattegronden van woningen ook rekening
gehouden met de wensen van allochtone burgers? Wij menen dat deze burgers
zich moeten kunnen herkennen in en identificeren met de binnen- en buitenkant
van hun woning. Dat kan alleen als zij als volwaardige burgers worden herkend
en erkend.Wat bedoel ik hiermee? Tijdens een inleiding vroeg een witte Nederlander
mij of er in Nederland verantwoordelijke Surinamers zijn die bereid zijn om
terug te keren naar Suriname om hun land op te bouwen. Ik vroeg hem over welke
van de drie categorieën Surinamers hij het had. Het leek mij niet dat
hij het had over Surinamers die in Suriname wonen, want die wonen daar al.
Hij kon ook niet doelen op Surinamers die tijdelijk in Nederland wonen, want
die gaan al terug. Hij kon ook niet de Surinaamse Nederlanders in Nederland
bedoelen, want dat zijn Nederlandse burgers zoals u en ik en die horen hier
thuis. Ik vroeg hem dus wie hij dan wel voor ogen had. Toch was zijn vertrekpunt
duidelijk: Surinaamse Nederlanders horen hier niet echt. Intolerantie? Ik
denk eerder dat het om een andere vanzelfsprekendheid gaat.Daarmee beland ik in een voor de volkshuisvesting belangrijke kwestie.
Om welke burgers gaat het in de nota Wonen, alleen de autochtone burgers of
de autochtone en allochtone burgers? Om welke architectuur gaat het in die
nota, om de Nederlandse of ook om andere? Waarom ontbreekt in de nota Wonen
een fundamentele beleidsvisie op wonen in de multiculturele samenleving en
op betekenis daarvan voor het bouwen? In de nota wordt voorbijgegaan aan de
veranderende demografische verhoudingen in Nederland. In de grote steden is
straks 60% van de jongeren van allochtone afkomst. Er ontstaan nieuwe opvattingen
over wat "mooi" is. Hieraan kan inhoud gegeven worden door corporaties een
belangrijke rol te geven in het multicultureel bouwen voor de doelgroep, door
bij het individueel opdrachtgeverschap ruimte te scheppen voor groepen van
allochtone herkomst of door een heroriëntatie op welstand. Vooralsnog
heeft de nota Wonen een monocultureel karakter en lijkt zij meer geschikt
voor de 20ste eeuw.In het regeerakkoord wordt aangekondigd dat de sociale cohesie in de multiculturele
samenleving bevorderd moet worden. Participatie en emancipatie zijn hiervoor
klassieke instrumenten. Bij sociale cohesie staan wij ook voor de vraag op
welke wijze er sectorgewijs voor gezorgd kan worden dat men "iets" met elkaar
krijgt. Daar is op z'n minst voor nodig dat allochtone Nederlanders zich hier
thuis voelen. Het overheidsbeleid, dus ook het woonbeleid, moet dit gevoel
stimuleren. Wij menen dat meer dan ooit de boodschap uitgedragen moet worden
dat iedereen er met zijn cultuur bij hoort, ook ten aanzien van het wonen.
Allochtone burgers willen, net als autochtone burgers, in stad een gevel zien
die zij herkennen, kleuren die het bestaan opfleuren, een gebouw waarin zij
zich herkennen en multiculturele pleinen die hen een warm gevoel geven. Kortom,
het gaat om een stad die uitstraalt dat zij erbij horen. Op die wijze wordt
niet alleen de binding met Nederland versterkt, maar ook de verbinding tussen
burgers. Mensen die welkom zijn en zich thuis voelen, worden loyale en betrokken
burgers, die zich niet van het land afkeren maar er zich juist voor openstellen.Voorlopig herkennen allochtone burgers zich nauwelijks in de vormgeving
van de huizen en ook niet in de plattegrond van de woning. Zij moeten zich
gewoon invoegen in het bestaande. Zij worden tweederangs burgers omdat zij
geen echte invloed kunnen uitoefenen op de vormgeving van het huis waar zij
in willen wonen, omdat er geen plek is voor hun architectuur en omdat zij
geen partij zijn in de discussie over kwaliteit. Maar staatssecretaris, in
de nota staat toch duidelijk dat de burger en zíjn woonwensen centraal
staan? Is er geen wereld te winnen door beleid voor multicultureel bouwen
te ontwikkelen? Wij willen graag dat de staatssecretaris op dit punt zijn
verantwoordelijkheid neemt. Zeggenschap en keuzevrijheid van burger moeten
geen "lijdend" thema worden. Kan er op korte termijn geëxperimenteerd
worden met multicultureel bouwen? Dit kan nu al van start gaan. Ook vragen
wij de staatssecretaris in de nota Wonen een hoofdstuk op te nemen met een
fundamentele visie op wonen en bouwen in multicultureel Nederland. Wij hebben
hiertoe een aanzet geleverd.Voorzitter! De woonwagenproblematiek is ernstig. Er zijn lange wachtlijsten
voor standplaatsen en ondanks toezeggingen van staatssecretaris Tommel indertijd
lijken gemeenten dit probleem niet voortvarend op te pakken.De heer Van Middelkoop (RPF/GPV):Excuses voor mijn late reactie. Ik heb heel zorgvuldig geluisterd
naar uw pleidooi voor multicultureel bouwen. Ik vind dat u af en toe behoorlijk
zware woorden gebruikte. U zei dat mensen zich tweederangs burgers voelen.
Ik vraag mij af of u dat nu zo zwaar moet beleggen. Is dat nou nodig? Ik probeer
mij voor te stellen wat de staatssecretaris nu met dat pleidooi moet doen.
Wat zou er in het beleid moeten veranderen? Wat moet er gebeuren opdat een
notie die bij u kennelijk tussen de oren zit, ook bij hem en bij mij tussen
de oren komt? Ik zie dat slecht.Mevrouw Kortram (PvdA):Ik begrijp die vraag. Ik benadruk eerst even dat ik geen zware woorden
wilde gebruiken, maar soms moet je iets heel zwart-wit schetsen om de boodschap
te laten overkomen. Daarnaast heb ik geprobeerd om aan de hand van drie voorstellen
aan te geven wat de staatssecretaris zou kunnen doen. Hij zou bijvoorbeeld
multicultureel bouwen kunnen opnemen in het BBSH. Hij zou corporaties daar
een prachtige rol in kunnen geven. Hij zou via individueel opdrachtgeverschap
ruimte kunnen scheppen voor lagere inkomens en daarbij zou expliciet aandacht
kunnen uitgaan naar allochtone groepen. Hij zou ook een heroriëntatie
kunnen bevorderen op het instituut welstandscommissie, want zoals u weet werken
die commissies op dit moment toch een beetje behoudend. Hij zou experimenten
kunnen activeren en hij zou studiereizen kunnen organiseren. Kortom, ik kan
mij een reeks van maatregelen voorstellen om multicultureel bouwen te bevorderen.De heer Van Middelkoop (RPF/GPV):Ik zie wel dat het individueel opdrachtgeverschap hier goed inpasbaar
is. Maar een deel van de culturele minderheden, of allochtonen zoals u hen
noemt, erkent toch gewoon dat een bepaald type volkshuisvesting historisch
gezien bij Nederland hoort en dat dit te maken heeft met de Nederlandse klimatologische
omstandigheden? Je kunt toch niet zomaar van "all over the world" bouwvormen
hier introduceren, omdat het klimaat en wat niet al meer zijn grenzen stelt.Mevrouw Kortram (PvdA):En u vraagt daar mijn reactie op? Ik ben het met u eens. Mijn voorstel
is dan ook helemaal niet om zomaar wat te bouwen. Mijn voorstel is om daar
aandacht aan te geven, met name in de nota Wonen, om er onderzoek naar te
doen en om experimenten in het leven te roepen. Op die manier kan het proces
in beweging worden gezet.Ik was gebleven bij staatssecretaris Tommel. Ondanks toezeggingen van
hem met betrekking tot woonwagens en standplaatsen, lijken gemeenten dit probleem
in 2000 nog steeds niet voortvarend op te pakken. En ook onze staatssecretaris
geeft op dit punt niet bepaald het goede voorbeeld. Wettelijke gemaakte afspraken –
zie de Woningwet, artikel 64, lid 2 – worden bij herhaling gewoon niet
of veel te laat nageleefd. Ik ben dan ook niet voornemens om de vandaag ontvangen
voortgangsrapportage mee te nemen in mijn begrotingsverhaal, maar ik verwacht
wel een verklaring voor de te late toezending.Een tweede probleem is dat sommige gemeenten woonwagenbewoners niet als
een specifieke doelgroep beschouwen. Woonwagenbewoners moeten zich maar aanpassen
en zij moeten maar in huizen wonen, denkt men. Nieuwe standplaatsen worden
dan ook eerder afgebroken dan bijgebouwd. Ook hierbij geeft deze staatssecretaris
helaas het slechte voorbeeld. Woonwagenbewoners vormen in de nota Wonen geen
bijzondere aandachtsgroep, maar in de rijksbegroting weer wel. Dit lijkt op
een zwalkend beleid. Wij willen weten hoe dit kan en welke betekenis wij moeten
geven aan deze selectieve opstelling. Ook vinden wij het hoog tijd worden
dat er een evaluatie komt van de effecten van de afschaffing van de Woonwagenwet.Ik kom nu bij mijn laatste onder- werp, de Roma's.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik heb een vraag over de standplaatsen voor woonwagens. Wij hebben vandaag
nog een stuk gekregen waarin een inventarisatie staat. Die komt erop neer
dat het aantal plaatsen is afgenomen. Tegelijkertijd staat er dat er tot 2005
zo'n 430 plaatsen bijkomen, terwijl er een tekort is van 3000 standplaatsen.
Ik ben zelf van mening dat daar substantieel iets aan gedaan moet worden en
mijn vraag aan u is of u dat ook vindt. Het lijkt mij niet voldoende om uw
betoog alleen een beetje vaag mee te geven aan de staatssecretaris. Misschien
moet u even een wat hardere boodschap aan de staatssecretaris geven.Mevrouw Kortram (PvdA):Mijn boodschap is hard en duidelijk genoeg. Ik wil graag dat er een evaluatie
komt van de effecten die zijn opgetreden na het afschaffen van de Woonwagenwet.
We zullen dan volop de gelegenheid krijgen om met de staatssecretaris van
gedachten te wisselen. Ik wil per se niet reageren op de brief die vandaag
ontvangen is, want als iemand mij serieus neemt, geef hij mij de gelegenheid
om het rapport goed te bestuderen. Ik heb die gelegenheid niet gehad.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Mijn vraag was of de fractie van de PvdA vindt dat er binnen redelijke
termijn een substantieel aantal plaatsen voor woonwagens bij moet komen, gezien
het enorme tekort dat er nu is en het trage beleid dat wordt voorgesteld.Mevrouw Kortram (PvdA):Natuurlijk vinden wij dat.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Dan gaan we samen aan de slag, zou ik zeggen!Mevrouw Kortram (PvdA):Voorzitter! Ik kom bij mijn laatste onderwerp. Vorige week was de situatie
van de Romafamilies in De Bilt ondanks lokale en provinciale inspanningen
nog niet opgelost. Ik wil niet allerlei beschouwingen gaan houden, maar ik
wil u, staatssecretaris, omdat er ouderen en kinderen bij betrokken zijn,
de winter nadert en de tijd dringt, de volgende vragen stellen. Wat hebben
de Utrechtse gemeenten gedaan met uw opvatting dat de Romafamilie niet op
basis van het contract de toegang tot de huisvesting mag worden ontzegd? Is
het gesleep met de Romafamilie nu opgelost? Vorige week was dat nog niet het
geval. En hoe heeft het tekort aan standplaatsen in de provincie Utrecht buiten
uw weten toch kunnen ontstaan?De voorzitter:Voor ik het woord aan de heer Duivesteijn geef, wil ik het volgende opmerken.
At the gallery we have at the moment the delegation from the Senate and the House of representatives from Kazachstan, who are on a studytour
in the Netherlands. This afternoon they pay a visit to our parliament. I welcome
you very much here and I hope that you will have an instructive and fruitful
stay in our land. Welcome!De heer Duivesteijn (PvdA):I am always having a lot of problems here, but I will start in Dutch.Voorzitter! Ik zal slechts een paar korte opmerkingen maken, ook gelet
op de verdeling van werkzaamheden die we binnen de fractie hebben.Om te beginnen wil ik me voor een groot deel aansluiten bij een belangwekkend
aantal opmerkingen die door de heer Leers zijn gemaakt over de inhoudelijke
kanten van de vijfde nota. De kwesties die gaan spelen betreffen zeker de
onderwerpen waar de Partij van de Arbeid zich verwant mee voelt. We verbazen
ons over het feit dat het zo lang duurt voordat de vijfde nota er is. De nota
had er allang moeten zijn. Ik heb begrepen dat deze nu voor het einde van
het jaar, voor oud en nieuw, zal gaan verschijnen en dat de minister zich
daar ook aan wil houden. Er gaat alleen nog het gerucht dat de minister overweegt
oud en nieuw uit te stellen. Ik ga er maar even van uit dat de macht niet
zo ver reikt. Wij vertrouwen er dus op dat de vijfde nota daadwerkelijk zal
gaan verschijnen. Dat geeft ons de mogelijkheid om een heleboel inhoudelijke
opmerkingen te maken, waarbij wij als fractie – en ondergetekende als
persoon – zeer geïnteresseerd zijn in de wijze waarop de aanbevelingen
van de werkgroep vijfde nota serieus genomen worden.We hebben ons verder enigszins verbaasd over het feit dat de architectuurnota
al een beetje een beeld gegeven heeft van de principiële keuzes die gemaakt
worden door de minister van VROM. Deltametropool is daar uitgekozen als een
van de grand designs. Daarmee is er in feite inhoudelijk al een keuze gemaakt
voor de inrichting van dit deel. Ik heb daar zelf nog wel eens wat vraagtekens
bij geplaatst. Ik vraag me af of je niet veeleer een onderscheid tussen noord
en zuid in dit kleine land zou moeten maken.Verder zien wij graag heel snel de uitwerking van de toezegging van de
minister tegemoet van de motie-Feenstra over het ruimtelijk nationaal planbureau.De heer Van Middelkoop (RPF/GPV):Wat is de heer Duivesteijn mild! De werkgroep die zijn naam draagt, en
waar ik ook in zat, heeft een pleidooi gehouden voor een leidinggevende, richtinggevende
minister van VROM, als het gaat over ruimtelijke noties voor de toekomst van
Nederland. Uit de vele nota's die wij inmiddels hebben gekregen, haalt hij
er een over architectuur, maar wij hebben deze week ook het NVVP gekregen.
Andere departementen hebben de ruimte inmiddels al met claims belegd. Het
doet er niet zoveel toe of de vijfde nota voor of na oud en nieuw komt, omdat
zij in zekere zin al te laat is. Is de heer Duivesteijn dat met mij eens en
vindt hij dat aanvaardbaar?De heer Duivesteijn (PvdA):U hebt gelijk, maar ik word gedreven door het feit dat ik ook nog een
ander onderwerp aan de orde wil stellen. De fractie van de Partij van de Arbeid
is er ontevreden over dat de nota er nog niet ligt. Wij zijn er ontevreden
over dat de deltametropool nu blijkbaar al is aangewezen, zonder dat wij daarvoor
een inhoudelijke onderbouwing krijgen.Het mag bekend worden verondersteld dat ondergetekende in verschillende
gremia heeft gezegd dat het gek is dat er allerlei nota's uitkomen, maar deze
niet. Geen misverstand hierover, wij onderstrepen tegenover de minister dat
wij vinden dat de nota te laat komt. Wij gaan er echt van uit dat zij voor
oud en nieuw verschijnt, zoals gepland, zodat wij de discussie kunnen voeren.
Ik heb geen behoefte om hierover te mystificeren.De heer Poppe (SP):Ik heb ook al eens gezegd dat er maar één minister van ruimtelijke
ordening is. Worden al die ruimteclaims die worden gelegd in nota's van Economische
Zaken en dergelijke, overruled met de vijfde nota ruimtelijke ordening, zodat
ik al die andere nota's niet hoef te bestuderen? Zij zijn mogelijk bouwstenen,
maar uiteindelijk komt het bouwwerk bij de vijfde nota. Dat bekijken wij en
dan kunnen wij al die andere terzijde schuiven, zodat zij voor Jan joker zijn
geproduceerd. Wat is uw idee daarover?De heer Duivesteijn (PvdA):Het gaat mij te ver om uw fractiemedewerker te worden, maar ik kan u wel
een onbetaald advies geven. Ik ga ervan uit dat de vijfde nota het integrerend
kader is waar de werkgroep voor pleitte waar ik zelf voorzitter van mocht
zijn en waar u ook in zat. Dat betekent dat de vijfde nota als een PKB de
andere nota's overvleugelt. Dat geldt in mijn opvatting ook voor de Vinac.
Door de heer Leers werd gevraagd of de Vinac ingeleverd kan worden voor de
vijfde nota. Volgens mij worden de onderdelen die in de Vinac zijn vastgesteld,
per definitie meegenomen in de vijfde nota, tenzij anders is beslist.De heer Poppe (SP):Dat is helder en duidelijk, maar zijn de ruimteclaims die in andere nota's
zijn gelegd, van tafel op het moment dat de vijfde nota op tafel komt, zodat
wij daar ook geen notaoverleggen meer over hebben? Daar hebben wij dan niets
meer mee te maken. Het is de vijfde nota en that's it. Zegt u dat?De heer Duivesteijn (PvdA):Ja, als de vijfde nota door de Kamer wordt vastgesteld, zijn daarmee alle
andere ruimteclaims in de theorie van de Wet op de ruimtelijke ordening verdwenen.Sterker nog, waar wij echt problemen mee hebben en waarover wij afhankelijk
van het antwoord overwegen een motie in te dienen, is het feit dat de herijking
van de Vinex en de Vinac is uitgesteld tot het derde deel van de vijfde nota.
Dat is niet aanvaardbaar. Wij zouden dit jaar een discussie hebben over de
Vinex en de Vinac om te bekijken of de uitgangspunten zijn nagekomen. Als
dat niet het geval is, moeten wij dit jaar nog tot een correctie komen. Ik
vraag de regering of zij bereid is terug te komen van het standpunt dat de
herijking wordt uitgesteld. Als dat niet het geval is, zijn wij van mening
dat wij daarover een uitspraak van de Kamer moeten vragen.Het tweede deel van mijn betoog betreft het beleid bij het wonen. Dat
heeft een merkwaardige geschiedenis. Omdat wij het belangrijk vinden dat er
binnen de coalitie overeenstemming is over een aantal uitgangspunten bij het
wonen, hebben wij in de afgelopen twee maanden geprobeerd te komen tot een
gemeenschappelijke opstelling bij kwesties zoals het huurbeleid
en de huursubsidie.Ik wil de Kamer heel eerlijk voorhouden dat de fractie van de Partij van
de Arbeid bereid was, in te stemmen met een huurverhoging van 3,8%, als die
volledig gecompenseerd zou worden door huursubsidie. Daarnaast zou de Wet
huurharmonisatie minstens aan de bovenkant gecompenseerd moeten worden. De
Wet huurharmonisatie, die in deze Kamer zoveel waardering ontmoette, zou vervolgens
weliswaar geamendeerd, dus meer genuanceerd – ook weer een nieuw gebaar
van mij – geaccepteerd moeten worden door de coalitiepartner. In dit
geval bedoel ik in het bijzonder de VVD-fractie.Ik moet constateren dat daarover bijna overeenstemming was bereikt, maar
inmiddels is de situatie zo dat de VVD-fractie mij heeft laten weten dat zij
een maximale huurstijging wil, geen compensatie via de huursubsidie, de huurharmonisatie
onbeperkt wil doorvoeren, plus eventuele aanpassing van de huurbescherming
van kleine huiseigenaren. Met andere woorden: de collega met wie ik onderhandelde
en die, uiteraard, niet aanwezig is, de heer Hofstra, wil wel een beleid voor
de huurders, maar hij wil vooral op rekening van een ander rijden.Mevrouw Verbugt (VVD):De VVD is gelukkig wel aanwezig in de zaal. De heer Duivesteijn gaat nu
wel heel snel door de bocht. Wij houden ons graag aan de afspraken die wij
daarover in het verleden hebben gemaakt. Wij willen het debat over het huurbeleid
binnenkort graag met hem en anderen voeren, maar wel op het daartoe geëigende
moment.De heer Duivesteijn (PvdA):Dat kan niet, mevrouw Verbugt, want voor de compensatie van de huursubsidie
zullen wij in de begroting geld vrij moeten maken. Als de VVD-fractie niet
bereid is, de huursubsidie te compenseren en mensen in de kou laat staan,
hebben wij die kans verspeeld.Ik begrijp dat de CDA-fractie bereid is, wel mee te werken aan compensatie
van de huursubsidie. Verscheidene fracties zijn daartoe bereid. Er zijn al
verschillende amendementen en moties met die strekking ingediend. Ik vind
het dan gek als mevrouw Verbugt zegt zich aan de termijn te willen houden.
Nee, de termijnen zijn bij de begrotingsbehandeling. Dan zal zij moeten laten
blijken of zij wel of niet bereid is in dezen het beleid van de regering te
wijzigen.Mevrouw Verbugt (VVD):Ik wacht graag de voorstellen van de heer Duivesteijn af. Wij zullen die
dan in alle wijsheid beoordelen.De heer Duivesteijn (PvdA):Ik heb daar twee maanden met haar collega over gesproken! Zij kan dan
toch niet zeggen dat zij mijn voorstellen wil afwachten. Ik heb net gezegd
welke voorstellen wij gedaan hebben. Wij zijn bereid een verhoging met 3,8%
te accepteren, mits die voor 100% gecompenseerd wordt voor degenen die daardoor
getroffen worden. Wij zijn bereid de Wet huurharmonisatie aan te passen aan
de wensen van de VVD, maar wel zodanig dat er een prijsbeperking optreedt.
De VVD-fractie kan daar niet nee, nee, nee op zeggen om vervolgens te gokken
op wisselende meerderheden, in dit geval voor mijn fractie in negatieve zin,
voor het toekomstige huurbeleid. Dat is niet aanvaardbaar! Dit is de basis
voor het woonbeleid. Als daarover geen overeenstemming is, hebben wij een
groot probleem.Ik wil dan ook niet verhelen dat wij op zoek zullen gaan naar andere meerderheden.
Ik vond het heel interessant om kennis te nemen van de nota van de CDA-fractie
die heel nadrukkelijk uitgaat van een normhuurquote van 15%. Dat is wel wat
royaal, maar daar kunnen wij met elkaar over praten. De CDA-fractie moet wel
aangeven hoe zij dat wil betalen. Als aan de bovenkant van de huurharmonisatie
geen veiligheid kan worden gecreëerd voor gewone mensen, dan zullen wij
dat aan de onderkant moeten doen.Wij willen dat doen via het belastingstelsel. Ik wist niet dat de heer
Schut dit ook al had gesuggereerd. Ik veronderstelde daar zes jaar geleden
mee begonnen te zijn. Maar ik heb altijd wel buitengewoon veel waardering
gehad voor de heer Schut. Het lijkt mij dus heel interessant om met de CDA-fractie,
maar wellicht ook met andere, heel open te praten over een ander huurbeleid.
Ik heb begrepen dat de fractie van GroenLinks ook enige warme gevoelens koestert
over fiscalisering. Als wij met de regering of met de heer Hofstra, namens
de VVD, niet tot overeenstemming kunnen komen, hebben wij immers een probleem.
Wij kunnen niet accepteren dat de huurquotes omhoog blijven gaan. De huursubsidieregeling
zoals wij die kennen zorgt daar echter voor. In de Huurbrief van de staatssecretaris
is sprake van een miljoen woningen die onder de kwaliteitskortingsgrens zitten.
Wij weten echter allemaal dat heel veel mensen met een hoog inkomen in te
goedkope woningen wonen. Dat betekent per saldo dat in het huursubsidiesysteem
heel wat mensen met een laag inkomen in een duurdere woning zitten. Die worden
in het huidige systeem gestraft en kennen dus een tamelijk forse huurquote.
De alleenstaanden vormen hiervan een goed voorbeeld, met een huurquote van
25%. Wij moeten daarom zoeken naar een ander systeem. Dat kan huuraftrek zijn,
heffingskorting of tax credit. Een vrij grote meerderheid in de Kamer lijkt
immers bereid te zijn mensen betere garanties te geven dan in het huidige
voorstel van de regering het geval is.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik ben blij dat de vice-voorzitter van de fractie van de PvdA geïnspireerd
is door voorstellen van andere partijen. Mijn fractie heeft reeds in 1998
een motie ingediend inzake fiscalisering van de huursubsidie. Het CDA heeft
eveneens voorstellen gedaan voor de huren. De heer Duivesteijn is eindelijk
bereid daar serieus naar te kijken. Dat is winst. Hij geeft echter aan een
huurverhoging met 3,8% niet te zien zitten. Kan dat nader uitgelegd worden?
Bij andere partners horen immers ook andere gesprekken. Waar denkt de heer
Duivesteijn daarnaast de compensatie van de huurverhoging van te gaan betalen?
Dat is van belang. Het idee is mij sympathiek, maar is hij ook bereid om er
extra geld voor uit te trekken? Het percentage van 3,8 was overigens het resultaat
van paarse koehandel. Vorig jaar is de heer Duivesteijn door de bocht gegaan.
Dit jaar wil hij het anders aanpakken. Nu is het nooit te laat voor een goed
idee, maar wellicht dat toch wat dieper op een en ander in kan worden gegaan.De heer Duivesteijn (PvdA):Een huurverhoging van 3,8% wordt volledig gecompenseerd door de huursubsidie.
Dat betekent dat iedereen die huursubsidie heeft en 3,8% huurverhoging
krijgt, daar niets van merkt. De mensen die onder dit percentage blijven,
gaan er zelfs op vooruit in hun huurquote. Ik ben dus niet door de bocht gegaan.
Sterker nog, ik zou willen dat ik elk jaar een dergelijke sympathieke verhoging
zou krijgen. Ik ben niet door de bocht gegaan. Het was een heel goede deal.
Ik was bereid om dit jaar eenzelfde deal te sluiten: 3,8% met volledige compensatie.
Wij zullen daarvoor ook voorstellen doen, met een dekking uit het fonds stedelijke
vernieuwing. Daarbij tekenen wij direct aan dat de PvdA-fractie aan de regering
zal vragen om bij de Voorjaarsnota dit fonds aan te vullen. Wij zorgen dus
voor een dekking binnen de begroting van Volkshuisvesting.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):De heer Duivesteijn zegt dat de PvdA-fractie ervoor zal zorgen dat het
fonds bij de Voorjaarsnota aangevuld zal worden. Ik wil iets meer garantie
dan dat. Ik vind het nog een beetje wiebelig. Bij het ISV-budget ligt een
voorstel om 175 mln. toe te voegen, met name voor de sociale structuur in
de stedelijke vernieuwing. De PvdA geeft dus links en graait rechts. Bovendien
wordt geen garantie gegeven dat de problemen bij de Voorjaarsnota worden opgelost.
Ik wil het daarom nu klip en klaar hebben. De heer Duivesteijn kan ook zeggen
dat de PvdA-fractie 25 mln. extra uit wil trekken om de huurverhoging te compenseren.De heer Duivesteijn (PvdA):Dat doen wij ook bij de Voorjaarsnota. De algemene politieke beschouwingen
en de financiële beschouwingen zijn echter voorbij. Wij moeten dus denken
in termen van een "gentlemen's agreement". Er zal een dekking moeten zijn.
Dat zal het ISV worden. Als wij vinden dat er een andere dekking moet komen?
Wat dat betreft hebben wij nog twee dagen. Op dat punt spreek ik ook het CDA
aan. Er moet immers sprake van compensatie zijn. Ik begrijp overigens de pijn
wel. Dit is de manier waarop het spel wordt gespeeld. Het gaat om een goed
doel, maar intussen probeert men wel verdeeldheid te creëren. Ik leen
mij daar niet voor. Wij garanderen dus dat het bij de Voorjaarsnota wordt
geregeld als de regering het niet doet. GroenLinks kan dat samen met ons doen,
eventueel met andere partijen. Dan is het gewoon klaar.Mevrouw Ravestein (D66):De heer Duivesteijn weet dat wij absoluut niet akkoord gaan met dekking
uit ISV-middelen. Ik neem aan dat ik hem niet het verschil tussen een motie
en amendement hoef uit te leggen. Ik voel er niets voor om nu de begroting
te wijzigen en geld uit de ISV-middelen te halen om vervolgens bij motie de
regering te verzoeken daarop bij de Voorjaarsnota terug te komen. Wij hebben
immers geen enkele zekerheid dat dat geld terugkomt en wij kunnen ons hierin
dus niet vinden.De heer Duivesteijn (PvdA):Maar dat betekent dat u geen vertrouwen in u zelf hebt! Wij zeggen: wij
hebben dekking en dat halen wij voorshands uit dat ene potje. Maar wij vinden
een ander potje natuurlijk ook goed. Vervolgens vragen wij de regering het
aan te vullen bij de voorjaarsnota, zoals dat hoort. Als de regering dat weigert,
gaan wij het vervolgens met elkaar regelen want het is de Kamer die de begroting
vaststelt. Ik heb er vertrouwen in dat u uw fractiegenoten zult weten te overtuigen.
Maar ik ben ook in voor een andere dekking, want – en dit is een wedervraag –
u deelt toch de opvatting dat de huursubsidie gecompenseerd moet worden voor
3,8%?De voorzitter:Het lijkt mij dat die wedervraag moet worden gesteld in de termijn van
mevrouw Ravestein. Ik geef nu de heer Poppe het woord, want ik ben in een
erg goede bui vandaag.De heer Poppe (SP):Wat ben ik daar blij mee!De voorzitter:Het kan zo omslaan, hoor!De heer Poppe (SP):Voorzitter! Aan de fiscalisering van de huursubsidie zit natuurlijk een
bovengrens. Ik ben voor 0% huurverhoging, maar een huurverhoging van 3,8%
met volledige compensatie houdt in dat de grote groep die net boven de huursubsidienorm
zit en die nu al de hoogste huurquote heeft, alle lasten blijft dragen. Dat
leidt tot een scheve verhouding. Gaat u een verruiming bepleiten voor deze
groep met de hoogste huurquote?De heer Duivesteijn (PvdA):Fiscalisering, het overhevelen van het huursubsidiesysteem naar de belastingen,
dient in ieder geval in te houden dat iedereen die op dit moment huursubsidie
krijgt, minimaal hetzelfde bedrag krijgt via de belastingen. Dat dient ook
te gelden voor degenen die geen belasting betalen. Natuurlijk zit er een bovengrens
aan. Het is onzinnig om mensen met een topinkomen wat dit betreft een fiscale
aftrekpost te bieden. Ik meen dat een huurquote voor alleenstaanden van 25%,
26% te hoog is en bij de Voorjaarsnota zullen wij dan ook voorstellen om die
te verlagen. Ik hoop dat er dan steun is in de Kamer voor het voorstel om
verder te gaan dan het kabinet voornemens te doen. Het kabinet is niet bereid
om prijsbeheersingsmaatregelen te nemen en coalitiegenoot VVD ook niet. Wij
moeten dus nagaan of er een systeem is dat de mensen zekerheid biedt en die
zekerheid garanderen wij daarmee.De heer Poppe (SP):Dat was niet mijn vraag. U gaat uit van een vaste huurquote, maar dat
geldt dan voor mensen die voor huursubsidie in aanmerking komen. Er is echter
een grote en groeiende groep er net boven die een veel hogere huurquote heeft.
Tot hoever gaat u de inkomensgrens verhogen om die grote groep gewone mensen –
en ik heb het echt niet over "drietonners" – te ontzien? De mensen worden
met veel te hoge lasten geconfronteerd.De heer Duivesteijn (PvdA):Als je het systeem onderbrengt in de belastingen, kan beter worden nagegaan
of er groepen zijn die buiten het systeem vallen maar die eigenlijk in aanmerking
zouden moeten komen voor aftrek, heffingskorting of iets dergelijks. Het grote
probleem van het huidige huursubsidiesysteem is – en daarom steekt het
mij ook zo geweldig dat Hofstra niet bereid is om tot een deal te komen –
dat het naar boven toe een verfijnde bezuiniging op kosten van de burgers
kent, burgers die zelf de huren niet kunnen beïnvloeden Daar willen wij
niet aan meewerkenDe heer Poppe (SP):Betekent dit dat de Partij van de Arbeid bereid is het omgebouwde huursubsidiesysteem
ook in die zin te verbeteren, opdat de onrechtvaardige grenzen worden weggehaald?De heer Duivesteijn (PvdA):Het interessante gevolg van het onder de belasting brengen, is dat je
ook op een heel andere manier zou kunnen omgaan met de huursubsidie als de
armoedeval dreigt. Als iemand nu iets bijverdient, komt er onmiddellijk een
einde aan de huursubsidie. Via de belasting kunnen wij dit gemakkelijker en
zachter vormgeven. Het wordt dan gekoppeld aan het echte inkomen. Daarom vind
ik dat deze mogelijkheid om een aantal redenen interessant is. Wij hebben
ook geen zin om te wachten op de bevindingen van de commissie-Vermeulen, tenzij
die briljant zijn. In plaats daarvan willen wij bij de Voorjaarsnota kunnen
beschikken over de uitwerking van een dergelijk systeem. Dan hoeft de invoering
ervan niet te lang op zich te laten wachten.Nogmaals, over de grenzen kunnen wij met elkaar discussiëren, maar
de essentie van mijn betoog is dat voor ons de maat vol is. Als je structureel
niet bereid bent de bovenkant af te schermen, leg je de rekening bij de huurders.
Als je dit niet via de huursubsidie wil compenseren, moet het op een andere
manier.Mevrouw Verbugt (VVD):In afwijking van het inflatievolgend huurbeleid dat wij vorig jaar zijn
overeengekomen, profileert de heer Duivesteijn zich nu als de gulle gevers
voor de huurders. De rekening van zijn briljante plan schuift hij echter door
naar de Voorjaarsnota.De heer Duivesteijn (PvdA):Ik heb niet gezegd dat mijn plan briljant is.Mevrouw Verbugt (VVD):Voor briljante plannen staan wij altijd open, maar wij willen daarbij
dan wel een deugdelijk voorstel voor de financiering zien en dat gebeurt niet
als de heer Duivesteijn de rekening doorschuift naar de Voorjaarsnota. Als
hij hier werkelijk concrete en serieuze plannen wil presenteren, waarom heeft
hij dan twee weken geleden bij de financiële beschouwingen daarvoor geen
voorstellen gedaan?De heer Duivesteijn (PvdA):Ik vind het vreemd dat de VVD nooit vraagt naar een dekking als er wordt
gesproken over de aftrek van hypotheekrente. Dan wordt nooit de vraag gesteld
waar het geld vandaan moet komen en heerst de houding: die dekking is endogeen,
daarover hoef je niet te praten, want dat komt als een soort natuur over ons
heen. Het lijkt mij daarom heel eenvoudig. Gelijke monniken gelijke kappen.
Huurders en kopers moeten gelijk worden behandeld en wij gaan denken in termen
van een belastingmaatregel die ertoe leidt dat de regering de betaalbaarheid
garandeert als de huren hoger worden. De huurder is dan minder kwetsbaar.
Dit is de consequentie van een systeem dat voor kopers geldt. Waarom zou dit
niet ook voor huurders worden geïntroduceerd?Mevrouw Verbugt (VVD):Voorzitter! Ik heb nog geen antwoord gekregen op mijn vraag.De heer Duivesteijn (PvdA):Die is niet relevant bij een belastingkwestie. Op pagina 8 van zijn brief
schrijft staatssecretaris Remkes: "De resultaten van het geactualiseerde prognosemodel
maken duidelijk dat ook het realiseren van het investeringsprogramma conform
de ontwerpnota Wonen mogelijk blijft bij een inflatievolgend huurbeleid.".
Met andere woorden: die 3,8% is helemaal niet nodig. Zo lees ik het en mevrouw
Verbugt moet het maar uitleggen als het anders is.De heer Biesheuvel (CDA):Het hele betoog van de heer Duivesteijn komt erop neer dat hij boos is
op de VVD. Of hij boos is op D66, weet ik niet. In ieder geval wil hij nu
over het zebrapad oversteken naar de oppositie. Hij is echter zo boos dat
hij misschien niet goed op het verkeer let tijdens die oversteek. Hij heeft
zijn fiscaliseringplan nog nauwelijks uitgewerkt; wij hebben dit wel gedaan
in het rapport "Gericht en rechtvaardig". Hij realiseert zich toch wel dat
in dat rapport een aantal uitgangspunten staan, bijvoorbeeld de minimale norm
van 15%, maar ook dat het om huishoudeninkomens en vraagsturing gaat. Kortom,
hij kan dit wel bedenken tijdens het oversteken, maar het zou jammer zijn
als hij op zijn schreden zou terugkeren en de gevaarlijke oversteek naar de
coalitie zou moeten maken. Met andere woorden: hoe ziet hij zijn oversteek
naar de oppositie?De heer Duivesteijn (PvdA):Ik kom met een initiatief. Wij vragen de regering om een systeem uit te
werken dat uitgaat van vaste lasten via de belasting. Hierdoor wordt de betaalbaarheid
gegarandeerd. Wij geven daarvoor ook een aantal mogelijkheden aan: aftrek,
heffingskorting, tax credit. Wij willen dat dit bij de Voorjaarsnota is uitgewerkt.
Als de regering er niet voor voelt om dit uit te werken, dan zal de PvdA een
initiatief in die richting nemen. Iedereen die hier ook wat voor voelt, mag
oversteken; dat is geen enkel probleem.De heer Biesheuvel (CDA):U blijft dus aan de kant staan roepen dat uw plan zo interessant is en
vraagt de oppositie om over te steken.Voorzitter: WeisglasDe heer Duivesteijn (PvdA):Ik heb genoeg initiatiefvoorstellen gemaakt om te weten hoe het werkt.
Maar concreet: we praten over een ander huurbeleid en over een manier die
burgers, met name huurders, meer zekerheid geeft over de betaalbaarheid van
hun woning. Ik heb binnen de coalitie twee maanden onderhandeld. Het is niet
alleen boosheid: we zijn al zes jaar bezig met de discussie over een te liberaal
huurbeleid. Ik ben bereid om met u te kijken naar een goed alternatief; volgens
mij sta ik helemaal niet zo ver af van uw uitgangspunten.De heer Biesheuvel (CDA):U realiseert zich dat wij deze discussie ook bij de herziening van de
individuele huursubsidiewet hebben gevoerd. U was toen wat voorzichtiger toen
wij met ons plan kwamen.De heer Duivesteijn (PvdA):Ja, omdat het belastingstelsel toen nog anders was.De heer Biesheuvel (CDA):Toen hadden we het ook over een maximering van de woonlasten. Maar goed,
u schuift onze kant op. Het is toch een prachtige constatering dat het CDA
nog socialer voor de minimuminkomens is dan de PvdA! Maar dat terzijde; bij
de onderhandelingen kan dit nog wel interessant worden.Nu de compensatie. U hebt er recht op om te weten dat ook het CDA bezwaar
zal aantekenen als de dekking wordt gezocht in ISV. Dat laat echter mijn vraag
aan de staatssecretaris onverlet: waarom heeft hij niet voor
de compensatie gekozen?De heer Duivesteijn (PvdA):Ik neem aan dat u voorstander van compensatie bent.De heer Biesheuvel (CDA):Bij ons leven grote twijfels over uw dekkingsvoorstel. Het is goed dat
u dat weet als u aan deze kant van de straat staat te roepen.De heer Duivesteijn (PvdA):Prima. Het CDA is dus voor compensatie voor de huurverhoging aan huurders
met een laag inkomen. Inhoudelijk vinden wij elkaar. Hetzelfde geldt voor
D66. Wij stellen ISV voor. Als u een betere dekking weet, prima. Ik wil ook
nog wel samen met u kijken naar een betere dekking, want het gaat mij om het
doel. Zoals ik heb aangegeven: we kunnen een gentlemen's agreement sluiten
en afspreken dat wij er bij de Voorjaarsnota gezamenlijk voor zorgen dat het
geld terugkomt. Ik ben best bereid om binnen de begroting naar een andere
post te zoeken, maar dan ga ik er wel van uit – over opschuiven gesproken! –
dat u niet alleen een mooi betoog houdt, maar ook inhoud geeft aan uw woorden.De heer Van Middelkoop (RPF/GPV):Voorzitter! Ik wil terug naar het systeemveroverende voorstel van collega
Duivesteijn om de huursubsidie te fiscaliseren. Dat is een interessante gedachte.
Ik heb hem ook vaak horen spreken over een gelijke behandeling van huur en
koop. Is hij het met mij eens dat de logica van een fiscalisering van de huursubsidie
met zich brengt dat daarna de hypotheekrenteaftrek niet echt meer ter discussie
kan worden gesteld, behalve dan in een discussie over modaliteiten?De heer Duivesteijn (PvdA):First things first. Laten wij het eerst goed regelen. Ik wijs op de hartstocht
waarmee de staatssecretaris het advies van de VROM-raad over de hypotheekrenteaftrek
naar de prullenbak verwees, terwijl hij tegelijk een huursubsidiesysteem verdedigde
dat aan de bovenkant de koopkracht van mensen uitholt. Ik vind het fascinerend
dat wij door de fiscalisering de logica der dingen gaan zien. Daar waar geen
prijsbeheersing is, zullen wij moeten aanvaarden, dat wij het met elkaar moeten
gaan opbrengen.De heer Van Middelkoop (RPF/GPV):Er zit nog een ander politiek moment in uw voorstellen. U legt zich neer
bij het weggooien van het VROM-advies over de hypotheekrenteaftrek en het
huurwaardeforfait. U haalt het niet uit de prullenmand en u komt met iets
anders onder het motto: first things first.De heer Duivesteijn (PvdA):Gelijke monniken gelijke kappen. Als wij voor kopers ongekende faciliteiten
creëren en het huurwaardeforfait aanpassen, dan kan deze staatssecretaris
niet komen met een voorstel, ondanks het gegeven dat de Kamer – met
uitzondering van de VVD – heeft uitgesproken om de huursubsidie aan
de bovenkant te compenseren. Het kan niet dat dit wordt afgewezen. Ik vind
het niet aardig; ik zag het vriendelijk. Verder is het niet rechtvaardig en
sociaal. Tot de niet aanwezige collega Hofstra zeg ik: ik vind het niet sociaal
dat je accepteert dat mensen ieder jaar in koopkracht achteruitgaan. Bij hogere
huren krijgen zij veel grotere klappen, omdat dan de huursubsidie boven de
aftoppingsgrens helemaal wegvalt dan wel voor 50% wordt gecompenseerd. Misschien
reageer ik iets te emotioneel op dit punt. Ik kijk overigens heel goed waar
ik oversteek, mijnheer Biesheuvel. Op dit punt valt met de VVD geen zaken
te doen. In het regeerakkoord zijn op dit punt overigens geen respectabele
afspraken gemaakt. Dan moeten wij met elkaar zoeken naar een beleid, dat wij
wel als rechtvaardig zien.Ik herinner de staatssecretaris eraan dat de motie-Melkert, ingediend
tijdens de algemene politieke beschouwingen, niet is uitgevoerd. Die ging
ervan uit dat er een meerjareninvesteringsplan moet worden gemaakt dat in
overleg tussen huurders en verhuurders tot stand moet komen. Aangezien dat
er niet is, is het al helemaal onmogelijk om te beoordelen of die 3,8% aanvaardbaar
is. Wij verzoeken de staatssecretaris om de motie-Melkert die verleden jaar
is ingediend uit te voeren. Als daarop nee wordt gezegd, zullen wij op dit
punt een motie overwegen.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Voorzitter! Het gaat goed met het milieu, volgens de VVD-fractie in een
reactie op de Milieubalans. Hoe moeilijk deze stelling vol te houden is, blijkt
alleen al vandaag uit de verschillende berichten in de kranten. Turijn loopt
bijna onder; men vreest een dijkdoorbraak in de Povlakte. Het zoveelste geval
van overstroming en de gevolgen van erosie en klimaatverandering. Ook vanmorgen
in de krant: gat in de ozonlaag niet eerder dicht dan 2070. Het broeikaseffect
verergert het herstel van de ozonlaag. Grote gaten dreigen in dit halfrond
te ontstaan. Gisteren is het NVVP uitgekomen, waaruit duidelijk blijkt dat
wij ons neerleggen bij de groei van de automobiliteit, met als consequentie
60 tot 90% meer CO2-uitstoot in 2035. Het gaat goed met het milieu,
volgens de VVD. Meer dan twee jaar Paars 2-milieubeleid; wij zijn over de
helft heen. Tijd voor een beoordeling, niet alleen van minister Pronk, maar
vooral van het hele kabinet. Milieubeleid en duurzame ontwikkeling zouden
wij toch in alle portefeuilles integreren? Alle ministeries zouden toch hun
eigen milieubeleid gaan voeren? Volgens de fractie van GroenLinks komt daar
weinig van terecht.Over minister Pronk overheerst bij ons de twijfel. Als hij zich echt inzet,
zoals bij milieuhandhaving, het verbod op verduurzaamd hout, de Waddenzee,
het groene poldermodel en de houtwet, is het milieu de winnaar. Maar als het
gaat om het kabinetsbeleid met betrekking tot mobiliteit, luchtvaart, CO2 en de open ruimte wordt de minister van VROM in het kabinet zoek gespeeld.
Wij verwijten het het kabinet dat het adagium "groei, groei, groei" wordt
gehanteerd, dat het milieubeleid hierdoor steeds moeilijker wordt en dat geen
enkele minister van milieu de gaten kan stoppen die Paars 2 in het milieu
laat vallen. Ik zal dat illustreren door een aantal milieuthema's langs te
lopen.Niet op alle terreinen leidt het mantra van de ontkoppeling ook echt tot
verbeteringen. Ontkoppeling is tot nu toe bereikt door het plukken van het
laaghangende fruit. Er zijn meerdere feiten en ontwikkelingen die doen vermoeden
dat dat vrij gemakkelijke succes zich niet in de gewenste richting zal voorzetten,
maar dat er in toenemende mate sprake zal zijn van herkoppeling. Het betreft hier natuurlijk in eerste instantie de grote economische
groei. Er kan wel sprake zijn van relatieve ontkoppeling, maar als er een
economische groei is van 4% – vorig jaar was het 3,9% – en een
groei van de milieudruk met 2%, dan is dat laatste nog steeds heel veel, met
name als dat een generatie lang elk jaar plaatsvindt.Er wordt veel verwacht van technologische vernieuwing. Het RIVM wijst
in de jongste Milieubalans niet voor de eerste keer op een mogelijke afvlakking
van de winst die hiermee kan worden bereikt. Hoe ziet een genuanceerd beeld
van de koppeling tussen economische groei en natuur en milieu eruit? Ik geef
een paar voorbeelden.De CO2-uitstoot is nu 7% hoger dan in 1990. Tot 2004 is het
waarschijnlijk 14% bij behoedzame groei. In een rede, naar ik meen in Sint-Michielsgestel,
heeft minister Pronk gezegd dat er extra maatregelen getroffen zouden moeten
worden. Daarna hebben wij geen concrete voorstellen meer gehoord.Wat het verkeer betreft, groeien de voertuigkilometers gelijk met het
BNP. Auto's zijn weliswaar zuiniger, maar ook zwaarder, luxer en men rijdt
met een afnemende bezettingsgraad. Tel uit je winst. Het verkeer blijft veroorzaker
van een te hoge NO2-concentratie in de stad.Het hergebruik van afval neemt minder snel toe dan de afgelopen jaren,
dit in tegenstelling tot de consumptie. De hoeveelheid te storten en te verbranden
afval neemt toe.De fosforemissie van de landbouw is in tien jaar slechts met 10% afgenomen.
De stikstofemissie is gelijk gebleven. De bijdrage aan de verzuring is absoluut
gelijk gebleven.De Milieubalans laat zien dat de afgelopen twintig jaar meer dan de helft
van de ruim 800 km2 landbouwgrond en bijna 300 km2 natuurlijk
terrein gebruikt is voor bebouwing en verkeersterrein. Dit tempo van verstedelijking
stijgt gelijk met de groei.Bij de leefbaarheid is zeker geen sprake van ontkoppeling. Volgens het
NVVP worden in bijna het hele land nieuwe wegen aangelegd of verbreed.Deze ontwikkelingen staan in schril contrast met de mooie woorden in de
begroting over het duurzaamheidsbegrip. Het paarse compromis verhindert dat
de juiste vragen worden gesteld. Hoeveel natuur willen wij eigenlijk overhouden?
Wat is ons een beetje rust waard? Nemen wij het broeikaseffect wel serieus?
Doen wij er genoeg aan om het tegen te gaan?De GroenLinks-fractie is van mening dat de rol van maatschappelijke organisaties
en bedrijven en instellingen steeds belangrijker wordt om op al die terreinen
een radicaal milieubeleid te voeren en draagvlak te verwerven om de hardnekkige
milieuproblemen aan te pakken. Makkelijk beleid bestaat niet meer. De samenleving
zelf moet er voortdurend bij betrokken worden. Een klein deel van de middelen
voor milieudrukcompensatie zou gebruikt moeten worden om maatschappelijke
organisaties die rol te laten vervullen. Zonder hun activiteiten om de burgers
bij het milieubeleid te betrekken, zal het niet lukken om ook moeilijker beslissingen
te nemen.Hierbij hoort niet een milieubeleid waarin constant gepraat wordt over
beprijzing, over het duurder maken en belasten van milieuonvriendelijke activiteiten.
Er moeten ook alternatieven worden aangeboden. Het gaat dus om een "push and
pull"-beleid. Een voorbeeld daarvan hebben wij aan de orde gehad in de discussie
over de financiën. Naast het duurder maken van de auto, moet de deelauto
worden gestimuleerd. Het moet mensen worden getoond dat het anders kan.Ik kom te spreken over milieubeleid, mobiliteitsbeleid en het onderdeel
milieu en leefbaarheid. Gisteren werd het nieuwe NVVP gepresenteerd en in
deze kabinetsperiode werd eerder meer dan 10 mld. vrijgemaakt voor nieuwe
wegen. Beide gebeurtenissen hebben gemeen dat het milieu en de leefbaarheid
de dupe zijn. Een echte afweging vindt in ieder geval niet plaats. Dit beleid
leidt volgens de Milieuverkenning tot stijging van de mobiliteitgerelateerde
CO2-uitstoot, zoals ik al eerder zei. De emissiestijging in Nederland
is de hoogste van alle EU-staten als dit beleid wordt doorgezet. Ook de uitstoot
van fijn stof en VOS zal niet afnemen maar groeien. In het SVV-2 was nog geformuleerd
op welke manier en met welke maatregelen milieudoelen gehaald konden worden.
Een dergelijk programma ontbreekt in het nieuwe paarse beleid. Hoe kan minister
Pronk zijn handtekening onder dit plan zetten als op geen enkele manier duidelijk
is op welke manier de uitstoot van milieuschadelijke stoffen wordt bestreden?
Ik heb hierover in een interruptiedebatje met de heer Feenstra ook al gesproken.
Ook hij vindt dat er een steviger beleid gevoerd moet worden om de luchtvervuiling
en de milieuschadelijke stoffen ten gevolge van het verkeer terug te dringen.
Een voorstel daartoe moet dan wel op dit moment worden gedaan, bij de behandeling
van een plan over het verkeer, dat de komende twintig jaar van kracht zal
zijn.De leefbaarheid in de steden staat volgens de Milieubalans op de tocht.
De problemen zijn groot: geluidsoverlast, luchtverontreiniging, gebrek aan
ruimte, dichtgeparkeerde woonwijken en onveiligheid. De groeiende automobiliteit
eist haar tol. Wij zijn onlangs in Overschie geweest, waar auto's op de A13
met een snelheid van 120 km/uur door een wijk rijden. Simpele maatregelen,
zoals een verlaging van deze snelheid, die een enorme reductie van geluid
en luchtvervuiling kunnen tegengaan, worden niet genomen. Op veel andere plaatsen
hebben bewoners midden in steden of wijken te maken met risico's, zoals het
rijden van de chloortrein of de aanwezigheid van gevaarlijke bedrijven. Wij
doen daarom twee voorstellen. Het eerste voorstel betreft het stimuleren van
leven, werken en winkelen zonder auto door het instellen van een Europese
autoloze dag. Dertien van de vijftien Europese landen doen daaraan mee, maar
Nederland nog niet. Ik vraag minister Pronk om op dit punt een positieve houding
aan te nemen en te bevorderen dat Nederland meedoet aan de Europese autoloze
dag. Het is slechts een symbolische uiting van het feit dat het op een andere
manier kan, maar het zou een behoorlijke impuls kunnen geven aan de discussie
over ander vervoer dan de auto.De heer Klein Molekamp (VVD):Voorzitter! Een en ander wordt nu overgelaten aan de gemeenten. Het valt
mij op dat de heer Van der Steenhoven de gemeenten niet de vrijheid laat om
bij het bepalen van het milieubeleid een goede afweging te maken. Hij ziet
liever dat de heer Pronk op dit punt voor alle gemeenten in Nederland beslist.
Dat is toch de kern van zijn verhaal?De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Dit valt mij tegen van de heer Klein Molekamp, die zo vaak Europa aanhaalt
als het om het milieubeleid gaat. Nu heeft Europa een goede actie op milieugebied,
maar zegt de heer Klein Molekamp dat Nederland daar eigenlijk maar niet aan
mee moet doen. Dertien van de vijftien landen in Europa doen mee en het lijkt
mij heel goed als Nederland zich daarbij aansluit. Ik ben het wel met hem
eens dat gemeenten dit initiatief moeten blijven nemen. Ik vraag de minister
dan ook om dat landelijk meer te ondersteunen. Zo'n Europese dag kan die landelijke
ondersteuning ook veel beter geven. Zeker als het kabinet zich erachter schaart,
zullen veel meer gemeenten mee gaan doen.De heer Klein Molekamp (VVD):De heer Van der Steenhoven acht de wijsheid van gemeenten onvoldoende.
De heer Pronk moet hen stimuleren, want dan sidderen zij. Ik heb een ander
beeld van de gemeenten: onafhankelijk. Zo moet het ook blijven.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):De heer Klein Molekamp schat de invloed van minister Pronk op de gemeenten
hoog in, door ervan uit te gaan dat ze voor hem sidderen. Ik denk dat het
een goede actie van het kabinet kan zijn om mee te doen aan een Europese autoloze
dag. Het zou de werkzaamheden van gemeenten op dit gebied ondersteunen en
de gemeenten die nog niet meedoen over de brug kunnen trekken. Overigens hoeft
het niet om een zondag te gaan maar kan het ook een doordeweekse dag betreffen.Op het punt van risico's voor bewoners in steden willen wij een lans breken
voor het uitplaatsen van gevaarlijke bedrijven. In Utrecht voeren de bewoners
al geruime tijd, meer dan tien jaar, actie om een sojafabriek weg te krijgen.
Deze fabriek is midden in een woonwijk geplaatst en zal straks midden in de
stad komen te liggen als de Vinex-locatie Leidsche Rijn is afgebouwd. Het
grote probleem bij dit soort zaken is dat bedrijven een rechtspositie hebben
opgebouwd. Zij zijn moeilijk weg te krijgen op basis van regelgeving alleen,
terwijl ze toch een gevaar vormen voor de omgeving. Wil de minister onderzoeken
of het mogelijk is, een fonds in te stellen om bedrijven uit te kunnen kopen?
Dit fonds moet niet alleen door de rijksoverheid gevoed worden, maar ook door
gemeenten en risicobedrijven. Het CDA heeft een pleidooi gehouden voor het
opnieuw invoeren van een oude regeling. Het is goed als de Wet milieubeheer
op dit punt wordt aangescherpt, maar dan nog is er een aanvullende regeling
nodig omdat bedrijven rechten hebben opgebouwd.De heer Feenstra (PvdA):Hoe verhoudt dit voorstel zich tot de bredere inventarisatie van risicovolle
bedrijven die het kabinet nu uitvoert? Ik vermoed dat daar een soort saneringsregeling
aan wordt gekoppeld.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Het hoeft elkaar niet te bijten. Wij zijn ook benieuwd naar de brede inventarisatie.
Daar kan het kabinet het voorstel voor een fonds aan koppelen. Ik heb het
dan met name over bedrijven die gevaar opleveren en om die reden niet in een
woonwijk gevestigd kunnen zijn.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):De gemeente Leiden heeft voor elkaar gekregen dat een vuurwerkbedrijf
wordt verplaatst. D66-wethouder Pechtold heeft ons daarover een brief geschreven,
waarin hij pleit voor de instelling van een dergelijk fonds. De procedures
om een bedrijf uit een woonwijk geplaatst te krijgen, zijn vaak zeer langdurig.
Daarop gelet, lijkt het mij verstandig om te beginnen met bedrijven met een
hoog risicoprofiel. Ik doel dan met name op vuurwerkopslag.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Op zichzelf ben ik het met u eens. Het gaat overigens niet alleen om vuurwerkopslag,
maar ook om andere bedrijven met een hoog risico, zoals chemische bedrijven.
Ik noemde al het voorbeeld van de sojafabriek, waar met hoogexplosieve stoffen
wordt gewerkt. Het beleid moet onder andere gebaseerd zijn op een rangorde
die wordt bepaald naar de mate van risico. Daarbij moet echter ook de historie
van een bedrijf een rol spelen. Vaak is men al jaren bezig om een bedrijf
uit een woonwijk te verwijderen, maar ontbreekt het aan financiën om
dat te realiseren.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Heeft u een bepaald bedrag voor dit fonds voor ogen?De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Het is lastig om daar nu al iets over te zeggen. Dit hangt af van de inventarisatie
en van de verdeling van de bijdragen over de verschillende overheden. Het
zal echter wel een substantieel bedrag moeten zijn.De heer Poppe (SP):Moeten ook de 140 bedrijven die vallen onder het Besluit risico zware
ongevallen – de zogenaamde post-Seveso 2-bedrijven – daarover
in aanmerking komen? Dit zijn bedrijven die verplicht zijn een externe veiligheidsrapportage
uit te brengen.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Dat hangt ervan af. Veel van die ondernemingen zijn gevestigd op plekken
die niet direct aan een woonwijk grenzen. Ik heb het hier met name over bedrijven
die in woonwijken staan en waarbij al geruime tijd discussie is over de vraag
of zij mogelijk gevaarlijk zijn. Mensen voelen zich bedreigd door zo'n fabriek
en de lokale overheid heeft in dit soort situaties al vaker geprobeerd om
via de milieuwetgeving een eind te maken aan die overlast, maar dat is dan
niet gelukt. Over dat soort situaties heb ik het met name.De heer Poppe (SP):Daarom stel ik deze vraag ook. Deze risicobedrijven, die een rapport moeten
opmaken ten behoeve van de externe veiligheid, moeten binnen bepaalde cirkels
liggen. Er liggen zeker ook woonwijken binnen die cirkels, terwijl de bewoners
daar niet van op de hoogte zijn. Ik vermoed dat ik zelf in zo'n cirkel woon.
Is GroenLinks het met mij eens – ik heb dit al in een algemeen overleg
aan de orde gesteld – dat de bewoners over de gevaren van die bedrijven
en over de risico's die zij lopen, goed geïnformeerd moeten worden? Er
is een cirkel waarbinnen doden kunnen vallen, er is een cirkel waarbinnen
gewonden kunnen vallen, een cirkel voor ernstige schade en een cirkel voor
minder ernstige schade; zo is dat wettelijk afgebakend.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Dat is een beetje een open deur. Natuurlijk moeten bewoners
geïnformeerd zijn over mogelijke risico's die zij lopen. De ramp in Enschede
laat toch zien – dat is mijn beoordeling in eerste instantie –
dat dit daar in ieder geval niet is gebeurd. Ik denk dat er door gemeenten
actief informatie moet worden gegeven over bedrijven die mogelijk een probleem
vormen voor de gezondheid.De heer Poppe (SP):Als u het inderdaad zo breed ziet, zijn wij het volledig met elkaar eens.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Voorzitter! Ik kom nu te spreken over geluidshinder. In het NMP-3 wordt
een belangrijke nationale doelstelling voor geluidshinder, namelijk "geen
ernstig gehinderden in 2010" geschrapt. Ik spreek hier met name over omdat
geluid natuurlijk één van de zaken is waardoor wij in de Randstad,
maar ook daarbuiten, ontzettend veel leefbaarheidsproblemen krijgen. 50% van
de bewoners in de Randstad heeft op dit moment al op de een of andere manier
last van geluid. Een nieuwe doelstelling moest door het tweede Paarse kabinet
worden geformuleerd. De regering beloofde in het voorjaar van 1999 met een
herziene doelstelling te komen die de periode 2020-2030 zal betreffen. In
de begroting van 1999 wordt daarentegen verwezen naar het MIG-project. Een
jaar later wordt in de begroting van 2000 verwezen naar het MIG- project,
het ISV en de ombuigingstaakstelling voor milieubeheer. Is dit nog bij te
houden tot hier? Een datum voor het vaststellen van de herziene doelstelling
werd daarbij echter niet meer genoemd. Nog weer een jaar later, in de begroting
van 2001, is er dan het NMP-4 waarin de nieuwe doelstelling zou worden gepresenteerd.
Ik concludeer dat de informatie die de minister op dit punt geeft, niet betrouwbaar
is. Mijn fractie is zeer ongelukkig met deze gang van zaken. Wij zijn van
mening dat deze geluidsdoelstelling van cruciaal belang is voor het nationale
milieu- en leefbaarheidsbeleid. Ziet het kabinet dat ook zo? Op welke termijn
wil de minister nu met voorstellen komen? Ik denk dat het NMP-4 wat dat betreft
te laat is, ook omdat veel beleid op het gebied van mobiliteit, een grote
veroorzaker van geluidsoverlast, al geformuleerd is.In de begroting wordt wel een tipje van de sluier opgelicht met betrekking
tot de oplossing die in het paarse verstandshuwelijk is gevonden. Er komt
geen landelijke doelstelling meer voor ernstig gehinderden; er komt overal
een andere norm. Dat strookt niet met de motie-Schoenmakers, waarin de Kamer
duidelijk haar mening uitspreekt dat er ook in de toekomst één
landelijke grenswaarde in het geluidsbeleid moet worden opgenomen. Ik ben
ook benieuwd naar de reactie van de PvdA op deze nieuwe strategie van de minister.
Misschien kan de heer Feenstra dit in tweede instantie meenemen.De heer Feenstra (PvdA):Voorzitter! Het antwoord op die vraag is in eerste instantie al gegeven
in mijn pleidooi voor een basismilieukwaliteit met betekenis.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Dat betekent dat u in die basismilieukwaliteit ook die landelijke norm
voor geluidsbeleid wilt opnemen?De heer Feenstra (PvdA):Ja.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Dat is een helder antwoord.Ik kom te spreken over het internationale materialenbeleid. In de bijlage
van de begroting gaat het kabinet kort in op de uitvoering van de aangenomen
moties. De informatie over de motie inzake het internationale materialenbeleid
dat in het NMP-4 moest worden opgezet, was zeer summier. Het antwoord op een
schriftelijke vraag komt erop neer dat op dit moment nog beoordeeld wordt
of het materialenbeleid een bijdrage kan leveren aan de hardnekkige milieuproblemen.
Het kabinet vervolgt dat, indien dit het geval is, het een en ander in het
kader van het NMP-4 aan de orde wordt gesteld. Men zegt dan dat het zal worden
meegenomen. Daarnaast stelt het kabinet ons op de hoogte van het feit dat
op het ogenblik al de contouren van het beleid op het gebied van dematerialisatie
worden verkend.Voorzitter! We vinden dat een erg magere stand van zaken! We hoeven aan
deze minister, die met deze thematiek bevlogen is zoals weinig anderen, toch
niet uit te leggen dat er levensgrote noodtoestanden bestaan op een groot
aantal gebieden? Ik noem de ernstige watertekorten, de achteruitgang van land,
de overbevissing, de vermindering van natuurlijke soorten, de bedreigde koraalriffen,
de kapotte bossen, de luchtvervuiling, de landaantasting door dagbouw, de
natuuraantasting in Zuid-Amerika door oliewinning en het CO2-gehalte
op een hoogtepunt. De oorzaken en verbanden zijn bekend: de voortdurende armoede
van de meerderheid van de wereldbevolking en de buitensporige consumptie van
de minderheid. Met andere woorden, er is een direct verband tussen onze economie
en consumptie, en de genoemde problemen. Dat is het oordeel van de Kamer,
voorzitter, neergelegd in een motie.Voorzitter! Er zijn oplossingen. Er is een veel sterkere inzet op preventie
en hergebruik, een efficiënte inzet van de verruimde reikwijdte van de
Wet milieubeheer – hoe staat het met de evaluatie daarvan? – statiegeld
voor flessen, meer heffing op milieubelastende grondstoffen.De Kamer constateert een levensgroot probleem, ziet een reeks potentiële
maatregelen en vraagt om drie dingen. Ten eerste wordt door de Kamer niet
gevraagd om te kijken of het internationale materialenbeleid zou moeten worden
uitgewerkt, maar om het uit te werken, compleet met (detail)analyse, nationale
doelstellingen en maatregelen. Ten tweede wordt gevraagd om een blijvende
monitoring van de input van materialen in onze economie. En ten derde wordt
gevraagd om een onderzoek naar de milieuschadelijke effecten van de winning.Voorzitter! Dat is de mening van een grote meerderheid van de Kamer. Wij
vragen de minister om in dit debat de toezegging te doen dat hij dat ook daadwerkelijk
gaat uitwerken. Hij mag méér doen, maar niet minder. Het is
tijd dat wij bij de afweging tussen economie, sociaal en ecologie niet alleen
kijken naar de effecten binnenslands maar ook naar het vuile werk dat wij
overal ter wereld veroorzaken. Ik mocht gisteren een hoorzitting voorzitten
over milieubeleid in het ontwikkelingsbeleid. Het klemt des te meer dat wij
nauwelijks meer een milieubeleid voeren in ons ontwikkelingsbeleid. Dat hebben
wij gisteren met elkaar geconstateerd. Ik vraag de minister in dat verband:
hoe moet dat nu met tien jaar na Rio, waarover binnenkort gesproken gaat worden?
Is het niet ontzettend belangrijk dat wij ook in ons ontwikkelingsbeleid
milieubeleid voeren en de duurzame ontwikkeling wereldwijd inhoud geven?Voorzitter! Als compensatie van de extra milieudruk was de De Boernorm
een noodmaatregel van Paars 1: áls er niet genoeg wordt gedaan om de
milieuschade van de hoge groei te voorkomen, moet er ten minste compensatie
plaatsvinden. Ondertussen heeft dit kabinet drie van de vier begrotingen gepresenteerd
en we hebben nog geen fatsoenlijke en objectieve procedure. Wij vinden verder
dat de compensatiegelden vervuild zijn. Zo is er 200 mln. vrijgemaakt voor
WKK-ontwikkeling, terwijl er al een toezegging was van minister Jorritsma
in het kader van de liberalisering van de energiesector. Wij vragen de minister
nog eens duidelijk aan te geven op welke manier de compensatie echt kan plaatsvinden
en langs welke criteria milieueffecten kunnen worden gecompenseerd.Een concreet terrein waar de extra milieudruk, de compensatie en het internationale
materialenbeleid bij elkaar komen, is dat van de verpakkingen. Wij verwijzen
hierbij naar de uitlatingen van de minister zelf. Ik doe het even kort, omdat
mijn tijd opraakt. De minister heeft zelf het voorstel gelanceerd van een
statiegeldsysteem voor de halfliterflesjes. De fractie van GroenLinks vindt
dat een sympathieke gedachte. Wij vragen ons wel af hoe dat juridisch kan
worden ingevuld. Zijn er alternatieven? Wij hebben geluiden gehoord dat de
sector zelf bereid is om alternatieven in te zetten. Hoe verloopt deze discussie?
Kan de minister ons nader informeren? In welke richting denkt hij? Hetzelfde
geldt voor het extra bedrag van 15 mln. voor afvalpreventie. Wij denken dat
dit geld ingezet moet worden om Diftar te promoten om daarmee preventie en
hergebruik beter te stimuleren. Wat zijn de ideeën van de minister daarover?De heer Klein Molekamp (VVD):Voorzitter! Diftar heeft een groot aantal aantrekkelijke kanten, maar
je ziet in de praktijk dat er door Diftar veel meer zwerfvuil gaat ontstaan.
Hoe kijkt de heer Van der Steenhoven daar tegenaan? Of is hij een fan van
het zwerfvuil?De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Gemeenten hebben sinds kort de mogelijkheid om in het kader van de bestuurlijke
boeten mensen die afval op straat gooien, flink te beboeten. Dat instrument
zou gebruikt moeten worden. Ik ben er niet van overtuigd dat dit te maken
heeft met Diftar. Ik zou daar graag meer cijfers van de minister over willen
hebben. Ik weet dat daar onderzoek naar gedaan is.Nu wordt in 70 of 80 kleine plaatsen met Diftar gewerkt. Ik zou het goed
vinden als ook in de grote steden met dit instrument zou worden geëxperimenteerd.
Het werkt ontzettend goed. Mensen die meedoen aan Diftar, brengen veel meer
restafval naar de afvalverwerking van de gemeente. Zij verdienen daarmee geld
en het milieu wordt er beter van. Het lijkt mij dat de heer Klein Molekamp
weinig bezwaar kan hebben tegen dit systeem.De heer Klein Molekamp (VVD):Theoretisch klopt het systeem. Het is dan zelfs heel aantrekkelijk. Uit
de tweede versie van de heer Van der Steenhoven begrijp ik dat hij een aantal
opgedane ervaringen goed wil evalueren voordat een grootschalige sprong voorwaarts
gemaakt moet worden. Zeg ik dat juist?De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Nee, helaas, dat is niet juist. Ik vind dat de ervaringen met Diftar goed
zijn. Er wordt alleen veel gesproken over een negatief effect, namelijk zwerfafval.
Ik vraag de minister of daarover iets bekend is. Ik heb gehoord dat er wel
eens onderzoek naar is gedaan en dat het ontzettend meevalt. Misschien kan
de minister ons daarover informeren. Verder stel ik voor, te bezien of in
de grote steden niet ook met dit systeem kan worden gewerkt. Zowel voor het
milieurendement als voor de beurs van de burger is het namelijk een positief
systeem.Mijn fractie stelt voor met een deel van de inkomsten uit de economische
ontwikkeling een nieuw fonds voor duurzame energie op te starten. Dit fonds
kan gevuld worden met onder andere extra aardgasbaten en deelt subsidies uit
om de markttoegang voor duurzame-energieproducenten te verbeteren. Wij denken
aan een fonds met een iets substantiëler omvang dan wordt vermeld in
het recente voorstel van de staatssecretaris en minister Jorritsma.Wij hebben een lijst aangetroffen waaruit blijkt welke milieuconvenanten
er zijn. Een beoordeling daarvan – zijn die convenanten effectief? –
ontbreekt. Wij willen daar wat meer informatie over hebben, opdat te zijner
tijd een debat met de minister kan worden gevoerd over de vraag of wij op
deze weg door moeten gaan dan wel of een andere aanpak succesvoller kan zijn.
Anderen hebben het ook al gezegd.Het kabinet heeft nog anderhalf jaar de tijd om op de knellende milieuterreinen –
ik heb er een aantal genoemd: mobiliteit, broeikas, CO2, landbouw –
de echte vragen onder ogen te zien. Wij verwachten dat de minister van VROM
deze periode echt zal gebruiken om die strijd binnen het kabinet aan te gaan
en te knokken voor een trendbreuk opdat de fixatie op economische groei wordt
vervangen door een beleid dat gericht is op duurzame ontwikkeling. Voor GroenLinks
hoeft dat niet in een notitie. Wij willen graag daden zien.De heer Feenstra (PvdA):De heer Van der Steenhoven begon zo herkenbaar met het benoemen van allerlei
grote problemen: ozongaten, CO2, overconsumptie, dreigende herkoppeling.
Zelfs de 1,3 mld. compensatie levert bij hem een heel zuinige, bijna verwende
reactie op in de zin van "het is blijkbaar nog niet genoeg". Dat is herkenbaar,
maar als ik op zoek ga naar de maatregelen vraag ik mij af waar GroenLinks
is. Wij gaan symbolisch één dag minder autorijden. Wij gaan
bedrijven die overlast geven, een stukje verderop zetten. Waar is GroenLinks?
Bij zulke gigantische problemen zou GroenLinks ons omvangrijker, uitdagender
en prikkelender voorstellen moeten voorleggen dan een dagje minder met de
auto en overlast leverende bedrijven een stukje verderop zetten.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Het is natuurlijk pijnlijk voor de PvdA om geconfronteerd te worden met
een situatie die ernstiger is dan de zij zelf mogelijk had gehouden. Wij hebben
onze kritiek op het gevoerde beleid aangegeven en dat is volgens mij ook onze
verantwoordelijkheid. Wij hebben ook concreet aangegeven op welke gebieden
extra beleid moet worden ingezet. Op het gebied van mobiliteit vinden wij
dat de beprijzing moet worden doorgezet. Dat roepen wij niet
alleen vandaag; dat hebben wij de afgelopen twee jaar ook al gedaan. Wij vinden
dat het autogebruik moet worden ontmoedigd omdat op die manier luchtverontreiniging
en hinder kunnen worden teruggedrongen. Wij hebben concrete voorstellen gedaan
om meer te doen aan de geluidhinderbestrijding. Ik heb een aantal voorbeelden
gegeven op het gebied van verkeer. Ik heb ook gezegd dat de hoeveelheid afval
verder moet worden teruggedrongen. Vooral heb ik geprobeerd om aan te geven
waar het grote probleem zit. Dat zit hem niet alleen in extra maatregelen
of extra beleid, maar ook in het accepteren van de economische groei als maatgevend.
De economische groei is nu eenmaal onlosmakelijk verbonden met een toenemende
milieuvervuiling en milieubelasting. Als je niet bereid bent om daarin terug
te gaan, als de politiek en de samenleving niet bereid zijn om stapjes terug
te doen in de economische groei en genoegen te nemen met minder, zullen wij
deze milieuvervuiling blijven houden. Die vraag wil ik terugspelen naar de
Partij van de Arbeid: is men bereid inderdaad een stap terug te doen en economische
groei niet meer als uitgangspunt te nemen? Is men bereid te accepteren dat
die economische groei wel eens lager zou kunnen zijn als dat meer rust, ruimte
en natuur opleverde?De heer Feenstra (PvdA):Op die vraag heb ik een duidelijk antwoord gegeven. Wij zien grote mogelijkheden
om verder te gaan met ontkoppelen. Wij willen met prijzen en normen gaan werken.
Ik heb expliciet gezegd dat als dit leidt tot gedrags- of structuurwijziging
wij dat als uitkomst van het proces accepteren. Een dergelijke fundamentele
benadering heb ik de heer Van der Steenhoven niet horen uitspreken. Hij heeft
ons wel uitgedaagd om met een waaier aan maatregelen te komen. Ik verwacht
die maatregelen in het NMP van de minister. Ik heb met aandacht geluisterd
naar hetgeen de heer Van der Steenhoven naar voren heeft gebracht. Hij komt
met twee, drie gratuite voorstellen, maar die missen net die substantie waaraan
GroenLinks herkenbaar zou moeten zijn.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Dat ben ik absoluut niet eens met de heer Feenstra. Niet alleen vandaag,
maar de hele afgelopen periode hebben wij bij elk debat voorstellen gedaan.
Wij moeten vandaag proberen met realistische voorstellen te komen die ons
een stapje vooruit helpen. Vandaar dat ik voorstellen heb gedaan voor een
autoloze zondag, het afvalbeleid en het uitplaatsen van milieugevaarlijke
bedrijven. Het is de bedoeling dat wij in dit debat niet alleen ons principiële
standpunt verwoorden, maar ook dat wij als politieke partijen gezamenlijk
een stapje vooruit zetten bij een aantal van die punten.De heer Feenstra (PvdA):Het kabinet is met een zeer brede inventarisatie bezig van bedrijven die
overlast veroorzaken en risicovolle bedrijven. Gekeken wordt hoe een verbinding
tot stand kan worden gebracht met het verlenen van een vergunning en ruimtelijke
ordening. Dat is een zeer brede aanpak. Ik vind dat een meer fundamentele
aanpak dan wat de heer Van der Steenhoven zegt over een bedrijf dat overlast
bezorgt. Hij wil daarvoor een gezamenlijk fonds vormen en het bedrijf verder
weg plaatsen.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):De heer Feenstra zal het met mij eens zijn dat als er zo'n inventarisatie
is – ik heb enkele praktische voorbeelden gegeven – er een fonds,
dus geld zal moeten zijn om dat soort bedrijven echt uit te plaatsen. Zo'n
fonds zou ook tot de verbeelding van de heer Feenstra moeten spreken. Zonder
een dergelijk fonds heb je straks wel een aardig beleid, maar geen middelen
om die bedrijven uit een woonwijk te halen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter! De fractie van GroenLinks ziet weinig nieuws aan het VRO-front.
Anderen hebben dat ook al gezegd. De echt leuke dingen worden besproken bij
de nota Wonen, maar vooral bij de vijfde nota. Vooral voor de laatste nota
geldt dat terwijl wij afwachten de wereld niet stilstaat. Er gebeurt van alles.
Daarom wil ik drie zaken aanstippen in verband met de ruimtelijke ordening.Ik begin met de regie over de ruimte. Ik heb al vaker gezegd dat wij de
regie van het ruimtelijk beleid wiebelig vinden. Het laat te wensen over.
De minister reageert vaak geïrriteerd als ik over de regie begin. Het
is niet mijn bedoeling de minister te irriteren, maar te initiëren inzake
de regie van de ruimtelijke ordening. Sterker nog, ik noem het zo vaak, omdat
ik de minister graag wil steunen en hem wil vragen waarvoor hij ons nog nodig
heeft bij de vijfde nota. De fractie van GroenLinks heeft niet echt de indruk
dat het op dit moment soepel verloopt en dan druk ik mij nog heel voorzichtig
uit. Voorbeelden zijn er te over: het Bereikbaarheidsoffensief Randstad, de
nota Natuur, ruimtelijk economisch beleid, de tweede Maasvlakte, ruimte voor
ruimte, NVVP en de ontwerpnota Wonen. Ik ben niet volledig, maar heb slechts
een aantal voorbeelden genoemd.Bouwstenen, basis, suggesties, het zijn allemaal termen die ons doen vrezen
dat de vijfde nota niet meer zal zijn dan het opschrijven van alle departementale
plannen. Minister, u kunt straks toch niet alleen maar een nietje slaan door
deze plannen? Wij krijgen toch niet te horen dat dit het is, dat dit de vijfde
nota is! Die nota moet echt meer zijn dan dat. Bij interruptie werd al gevraagd
of de plannen die er al liggen, niet worden uitgevoerd. Ik vrees veel eerder
dat deze plannen een integraal onderdeel uitmaken van de vijfde nota en dat
de minister achter de muziek aanloopt. Af en toe houdt de minister een politieke
peiling, om het zo maar te noemen, bijvoorbeeld over het vliegveld Valkenburg
of de bebouwing van het Groene Hart. Loopt de spanning zo hoog op in het kabinet?
Is de machtsstrijd zo groot dat hij probeert om op deze wijze een commitment
te creëren bij andere partijen?Ik ben daar op zichzelf niet tegen en ik begrijp dat ook wel, want ik
denk dat ik meer met hem op één lijn zit dan een aantal anderen
in het kabinet. Waarom gooit hij zijn kop er niet voor, zoals wij in het noorden
zeggen, staat hij niet voor zijn zaak en is op tijd aanwezig? Ik zou het heel
prettig vinden als hij ingaat op die tactiek. Wat speelt zich nu af? Wellicht
hebben wij andere coalities nodig, zoals de heer Duivesteijn bij een ander
thema heeft gezegd. Ik denk dat dit langzamerhand ook bij de vijfde nota noodzakelijk
is. Vorig jaar heb ik de minister een videootje en een rapport aangeboden
over permanente bewoning van vakantiehuisjes, waarover ik samen met collega
Biesheuvel een motie heb ingediend. Er ligt nu een uitgebreid rapport en een
onderzoek, waarin het probleem helder in beeld wordt gebracht: landelijke
verrommeling en verstening. Handhaving is voor gemeenten te moeilijk. Het
lijkt mij goed om hier zeer spoedig met elkaar over te spreken. Ik heb begrepen
dat de minister met een standpunt komt. Wij zijn blij dat er uiteindelijk
toch wat ligt, al heeft het even geduurd.Dan kom ik op de grondpolitiek. De minister roept al vrij lang: houd je
mond over de grond, maar als de vijfde nota voor de jaarwisseling komt, is
het wel essentieel dat er helderheid komt over de grondpolitiek. De fractie
van GroenLinks heeft gisteren de nota "Op groene gronden" uitgebracht, die
ik de minister straks zal aanbieden. Kort samengevat komt deze erop neer dat
wij beter willen sturen en handhaven, met een exploitatieheffing voor collectieve
voorzieningen en een groene heffing ter ontmoediging van bouwen in het open
landschap. Deze laatste is in onze ogen effectiever dan de schamele 10 mln.
van VROM ter stimulering van intensief ruimtegebruik, de zogenaamde STIR-regeling.
GroenLinks wil uitbreiden duurder maken of belasten en de onrendabele toppen
van binnenstedelijke bouw subsidiëren of belonen. Deze voorstellen kunnen
in mijn ogen nog wel meegenomen worden bij de kabinetsvoorstellen en bij de
uitwerking van het innovatieprogramma stedelijke vernieuwing. Graag een reactie
hierop.Het tweede deel van mijn betoog gaat over het wilde wonen. De staatssecretaris
pleit voor groter en groener wonen. Hij heeft 19 regiogesprekken achter de
rug...Staatssecretaris Remkes:Ik moet er nog één.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Uiteindelijk zullen wij daar wel inzicht in krijgen. Hij wil zelfs de
Vinex-contracten openbreken. Dat klinkt interessant, maar ik vraag mij af
wat dat kost en ten koste waarvan dat gaat. Daarover krijg ik graag opheldering.Het wilde wonen; groter, groener en met particuliere opdrachtgevers, is
een stokpaardje van liberalen en sociaal-democraten. Dat is interessant. Het
contrast met andere vormen van wonen, bijvoorbeeld van studenten of woonwagenbewoners,
is in de ogen van de fractie van GroenLinks te groot. Het multicultureel bouwen
en wonen kan hier ook bij worden betrokken.De staatssecretaris loopt zich het vuur uit de sloffen voor vermogend
Nederland, maar hij komt bij mensen met wat minder koopkracht in onze ogen
niet verder dan de opmerking dat dit een gemeentelijke verantwoordelijkheid
is. Wij zien graag iets meer inzet voor alle woonconsumenten. Kan de staatssecretaris
in zijn beantwoording komen met een gedreven verhaal over wonen voor verschillende
inkomensgroepen?In 2001 worden de eerste loketten bouwen en wonen operationeel. Daarvoor
is 2,5 mln. subsidie beschikbaar gesteld. De doelstelling is 30% individueel
of particulier opdrachtgeverschap in het jaar 2005. Hoe garandeert de staatssecretaris
echter dat dit opdrachtgeverschap voor mensen uit alle inkomensgroepen bereikbaar
is?Over het bevorderen van het eigenwoningbezit is eerder veel discussie
gevoerd. Het gaat dan over de vormen tussen koop en huur in de Wet bevordering
eigenwoningbezit. De Kamer heeft tijdens die discussies uitgesproken dat verzekerd
kopen onder de werking van de wet gebracht moest worden. Corporaties, gemeenten
en de Vereniging eigen huis hebben daar met elkaar op gestudeerd. Zij kiezen
voor de "fair value"-benadering. De staatssecretaris is koppig op dit punt.
Hij wil eerst een evaluatie van de wet en daarna eventueel een tussenvorm
opnemen. Ik ben ook koppig en roep de staatssecretaris dan ook op om nu reeds
een wijziging van artikel 22, over de beperkende voorwaarden, aan de Kamer
voor te leggen.Op het vlak van de armoedeval en de huursubsidie stelt de staatssecretaris
twee maatregelen voor. Wellicht kan hij een overzicht geven van de effecten
van de maatregelen op huishoudenniveau als het gaat om de maatregelen rond
de huursubsidie. Ik vraag mij bovendien af waarom dit geregeld moet worden,
terwijl wij nog niet integraal hebben gesproken over de armoedeval.Voorzitter! Tot slot spreek ik over de huurverhoging. Tussen de heer Hofstra
en de heer Duivesteijn is het niet meer zo gezellig. Naar mijn analyse is
daar flink de mot in gekomen. Ik treur daar niet over. Dat geeft immers de
ruimte aan andere, aardige coalities. Ik zie overigens dat de heren nu weer
met elkaar staan te slijmen, al denk ik niet dat het over de huurverhoging
gaat. Wat de fractie van GroenLinks betreft is het glashelder. Wij willen
een huurverhoging op inflatieniveau. Voor de periode 2001-2002 betekent dit
een percentage van 2,5. Wij staan natuurlijk open voor nader overleg, al ligt
onze eerste voorkeur niet bij een percentage van 3,8. De huurverhoging moet
middels de huursubsidie gecompenseerd worden als men uitkomt op dat percentage.
Daarnaast moet de motiveringsplicht goed worden geregeld. Bij al dit "getactiek"
en eventueel verschijnen van nieuwe coalities moet bovendien niet vergeten
worden dat het erom te doen moet zijn dat de huurders niet met te hoge woonlasten
worden geconfronteerd.De vergadering wordt van 18.46 uur tot 20.15 uur geschorst.Mevrouw Verbugt (VVD):Voorzitter! Een reis door het begrotingsonderdeel volkshuisvesting en
ruimtelijke ordening geeft al snel het gevoel terecht gekomen te zijn in een
"niemandsland". Het Vinex-beleid is exit; het deel van de Vinex-opgave dat
nog niet af is, zal worden aangepast en opgenomen worden in de vijfde nota.
Maar waarover die nota zal inhouden, weten we nog niet. Wij zijn in afwachting.
Wij zijn al heel lang in afwachting. Wij worden zelfs ongeduldig.Inmiddels hebben alle vakdepartementen met een ruimtelijke inslag al hun
eigen beleid geformuleerd en met de Kamer besproken. Het lijkt erop dat de
departementen allang hun weg gevonden hebben voordat de minister van VROM
zijn richtingwijzer heeft aangezet. Kortom, de vrees bestaat dat de vijfde
nota straks de bezemwagen achter het peloton wordt.Ik krijg inmiddels het gevoel dat het groene polderoverleg is uitgepraat.
De werkgevers hebben de zaal al verlaten. De meeste luchtbal lonnen
zijn nu wel doorgeprikt. Kortom, het wordt de hoogste tijd dat de regering
de vijfde nota naar buiten brengt.Het volkshuisvestingsdeel is inmiddels vertaald in de nota Wonen, een
belangrijk beleidsdocument met een aantal nieuwe accenten: de burger komt
meer centraal te staan, krijgt meer vrijheid. Dat vind ik een belangrijke
wending, die de VVD zeer toejuicht. Wij hopen daarom binnenkort met de staatssecretaris
hierover het debat te kunnen voeren. Omdat we daar nog afzonderlijk op terugkomen,
zal ik er nu niet uitvoerig bij stilstaan.Voorzitter! Volgend jaar kunnen we de herijkte uitvoeringsafspraken Vinex
tegemoetzien. De VVD-fractie wil dat bij die gelegenheid een slag gemaakt
wordt naar meer keuzevrijheid voor de consument. De stimulering van het particuliere
opdrachtgeverschap is in dat opzicht voor ons een speerpunt. Het aanbod van
vrije kavels zal fors ophoog moeten. Eerder hebben we daarvoor al een richtlijn
van ongeveer 30% aangegeven. Ik begrijp nu dat er op 's lands grootste bouwlocatie,
Leidsche Rijn, zo'n 100 vrije kavels komen. Dat is natuurlijk veel te weinig.
Noch de ontwikkelaars, noch de corporaties tonen zich enthousiast. Dat is
ook niet verwonderlijk, want hun belangen liggen anders. Het gaat erom wat
de consument wil; de burger moet zelf een keuze kunnen maken. Zelfs een aantal
wethouders moet daar nog aan wennen. De VVD-fractie is in ieder geval verheugd
dat de staatssecretaris die burger centraal wil plaatsen. Hoe wil dan de staatssecretaris
bevorderen dat er meer vrije kavels op de markt komen? Hoe wil hij het particulier
opdrachtgeverschap op de woningmarkt bevorderen? Zou het te overwegen zijn
om in de herijkingsafspraken positieve prikkels in te bouwen? Zo zouden gemeenten
meer flexibiliteit kunnen krijgen ten aanzien van het aantal te bouwen woningen
en de daarvoor staande tijdsfasering. Voor gemeenten is het belangrijk dat
ze niet meteen financieel gekort worden door het rijk als ze de kwantitatieve
doelstelling niet halen. Er moet dan getoetst worden aan andere maatstaven,
bijvoorbeeld het aantal vrije kavels en de gewenste kwaliteitsverbetering.
Op dit moment sluiten vraag en aanbod op de woningmarkt niet goed op elkaar
aan. De hausse op de woningmarkt lijkt vooral veroorzaakt door een kwalitatief
tekort aan woningen. Door de mismatch lopen de huizenprijzen onnodig hard
op. De prijzen van nieuwbouwhuizen stegen vorig jaar met gemiddeld ƒ
4000 per maand. Als we die stijging afzetten tegen de stijging van de bouw-
en grondkosten, lijkt dat niet normaal meer. De economische groei is al een
aantal jaren hoog. Minister Zalm heeft een prachtige begroting kunnen presenteren.
Dat schept vertrouwen in de toekomst en er is volop werk. Dat vertaalt zich
in een grote vraag naar koopwoningen. De koopwoning is voor brede lagen van
de bevolking bereikbaar geworden. Dat is een prima zaak; de VVD is daar blij
mee. Wij zijn echter bezorgd over het feit dat de prijsontwikkeling op de
koopwoningmarkt zodanige vormen begint aan te nemen dat vooral de middeninkomens
moeilijker tot de koopwoningmarkt kunnen toetreden. Ook de uitvoering van
de Wet bevordering eigenwoningbezit komt onder druk te staan. Dat vinden wij
niet goed.De markt laat dus een tekort aan koopwoningen zien. Die kunnen gebouwd
worden, maar voor een deel kunnen die ook worden toegevoegd door verkoop van
huurwoningen. Wij staan positief tegenover de plannen van de staatssecretaris
op dit punt, omdat wij denken dat die verkoop mogelijk ook een remmend effect
heeft op de verdere prijsexplosie. Verkoop van huurwoningen behoort in ieder
geval niet dogmatisch te gebeuren. Aansluiting op de regionale woningmarkt
staat altijd voorop, want het gaat om maatwerk en er zullen ook altijd voldoende
huurwoningen beschikbaar moeten blijven.Ondanks het feit dat de bouw op dit moment op volle toeren draait, zijn
er nog circa 250.000 koopwoningen te weinig. Wat schaars is, is duur. Dit
geldt al helemaal voor vrijstaande woningen en twee-onder-een-kapwoningen.
De bouwsector geeft aan dat de gemiddelde huizenkoper in de prijsklasse van
rond de ƒ 425.000 zoekt en dat ongeveer 300.000 gegadigden zoeken in
een nog hogere prijsklasse. De toegestane bouwproductie van dit type woningen
ligt op 30.000 woningen per jaar. De verschillen zijn heel groot met als gevolg
prijsopdrijving en een stokkende doorstroming.VerbugtDegene die op de Vinex-locatie niet de woning van zijn gading vindt,
zoekt elders, bijvoorbeeld in het Groene Hart. Wij zien de vraag uitwaaien
over een breed gebied waar dat vanuit de ruimtelijke ordening minder gewenst
is. Ergo; er zal iets moeten veranderen. Voor de vijfde nota zullen wij onze
les moeten leren uit de Vinex.De heer Poppe (SP):Voorzitter! Ik ben het eens met de klacht van mevrouw Verbugt over de
hoge prijzen. Ik vraag haar wel of de visie van de VVD op de vrijemarkteconomie
verandert, want die hoge prijzen zijn toch het gevolg van goed ondernemerschap.
Als je een prijs kunt halen, dan pak je hem toch? Hoe wil zij daarop ingrijpen?Mevrouw Verbugt (VVD):Ik heb al vaker tegen de heer Poppe gezegd dat hij volgens mij niet goed
weet hoe de markt werkt. Een markt werkt met vraag en aanbod. Ik heb net uitgelegd
dat vraag en aanbod op dit moment niet in een goede verhouding tot elkaar
staan.De heer Poppe (SP):Dit kan wel zo zijn, maar mevrouw Verbugt kan toch niet klagen over het
gevolg van die marktwerking, namelijk de krankzinnige prijzen die worden gevraagd
voor vaak een uitgeklede kookhut? Dit is toch goed ondernemerschap in de visie
van de VVD?Mevrouw Verbugt (VVD):Ik weet niet wat de heer Poppe onder goed ondernemerschap verstaat, maar
zoals hij het nu omschrijft is het toch iets anders dan de VVD voorstaat.
Wij zien op dit moment dat de prijs-kwaliteitverhouding verslechtert. Wij
vinden dit een punt van zorg en dit breng ik hier onder de aandacht. Ik zal
een aantal zaken noemen die er naar onze mening toe kunnen leiden dat de markt
beter kan functioneren, zodanig dat de burger daarvan meer voordelen heeft.De heer Poppe (SP):De VVD is het dus kennelijk met mij eens dat hier sprake is van een schandalig
misbruik van de situatie door met name de bouwondernemingen en de projectontwikkelaars?Mevrouw Verbugt (VVD):Voorzitter! De heer Poppe legt eenzijdig de schuld bij een paar partijen
uit de markt. Uit mijn verhaal zal blijken dat de oorzaken van het probleem
veel complexer zijn en in ieder geval niet alleen bij de private sector moeten
worden gezocht, maar bijvoorbeeld ook bij de heer Poppe als hij een kunstmatige
schaarste aan bouwkavels wil creëren.Een zuinige ruimtelijke ordening met het creëren van een kunstmatige
schaarste op de markt voor bouwgrond is in onze ogen een van de factoren in
de marktverstoring. De vijfde nota mag daarom niet voorbij gaan aan de marktvraag
en aan de kwaliteitsvraag voor het wonen. Is de minister bereid daarvoor in
de vijfde nota ruimte te zoeken? Dit wil natuurlijk niet zeggen dat de VVD
vindt dat er overal maar gebouwd mag worden, want de ruimte in Nederland is
schaars, de druk is groot en dat betekent dat er keuzes gemaakt moeten worden.
Wij zijn bereid die keuzes te maken. Daarbij zullen wij ook moeten kijken
naar wat er nog gebouwd kan worden binnen de stedelijke reconstructiegebieden,
want de vraag naar gestapelde bouw die weer voortkomt uit de vergrijzingsgolf,
is ook een uitdaging. Maar ook hier is weer de vraag gericht op kwaliteit.De prijs-kwaliteitverhouding op de woningmarkt begint steeds meer een
punt van zorg te worden. Als we kijken naar de kengetallen die de begroting
tegenwoordig prijsgeeft, dan blijkt deze zorg ook terecht. De conclusie op
bladzijde 110 is dan ook dat door de sterke prijsstijging van nieuwbouwkoopwoningen
de prijs-kwaliteitverhouding is afgenomen. In gewone taal betekent dit dat
de koper minder woning voor zijn geld krijgt. Die trend zet zich, zelfs versterkt,
door in de bestaande voorraad. Veel partijen pikken een graantje mee: de ontwikkelaars
en de gemeentelijke grondbedrijven doen goede zaken. De burger krijgt minder
waar voor zijn geld, want de huizenprijs stijgt veel sterker dan de kwaliteit
van de woning en de bouwkosten. Het is de VVD een doorn in het oog dat een
groot aantal gemeenten de prijs van bouwgrond kunstmatig opvoert.De heer Poppe (SP):Dat kunstmatige opdrijven van de grondprijzen door de gemeenten moet u
me even uitleggen. Waarschijnlijk heeft u ook gelezen dat de projectontwikkelaars
in Leidsche Rijn zonder enige activiteit of investering 160 mln. extra in
hun zakken hebben kunnen stoppen en dat de gemeenten nog 150 mln. extra hebben
moeten inzetten om toch nog een aantal voorzieningen voor elkaar te krijgen.
De gemeenten leggen er dus geld op toe en de projectontwikkelaars in Leidsche
Rijn hebben de buit binnengehaald. Uw verhaal klopt dus niet.Mevrouw Verbugt (VVD):Voorzitter! Dat zou betekenen dat de gemeente is vergeten om een grondexploitatieverordening
af te sluiten. Mij lijkt dat niet het geval; anders zou die gemeente wel veel
geld hebben laten schieten. We zien dat steeds meer gemeenten de verkoop van
bouwkavels gebruiken als een verkapte belastingheffing; daar zit het probleem.De heer Poppe (SP):We weten allemaal dat de Amsterdam Arena mede is gebouwd met grondopbrengsten.
Wel moeten we beseffen dat de gemeenten, als zij zoiets doen, er iets voor
terugdoen. Maar van de opbrengsten voor projectontwikkelaars zie je niks meer
terug; die verdwijnen in hun zakken. Dat moet u er wel even bij vermelden!Mevrouw Verbugt (VVD):Voor meer concurrentie op woningbouwlocaties heeft de VVD al vaker voorstellen
gedaan; ook op dat punt willen we die markt dus graag verbeteren. Nu betalen
kopers van een huis vaak niet alleen voor het huis en de grond waarop het
staat, maar ook voor andere dingen, zonder daar weet van te hebben. U noemt
de Amsterdam Arena. Dat is een mooi doel, maar als je niet van voetbal houdt,
waarom moet je dan voor een voetbalstadion betalen als je een huis koopt?
Dat is dus een heel rare zaak. Niet alleen gemeentebesturen heffen die verkapte
belasting, ook het kabinet doet daaraan mee: zo wil staatssecretaris Verstand
de kinderopvang financieren uit het gronduitgiftebeleid. Deed zij haar voorstel
namens het kabinet? Hoe kijken de bewindspersonen aan tegen de verkapte belastingheffing
op de gronduitgifte?Ook de VVD vindt dat gemeenten het recht moeten hebben om de kosten die
ze maken voor de ontwikkeling van woningbouwlocaties te verhalen op degenen
die daarvan profiteren. Wij willen geen "freeriders". Wij moeten daarbij dus
wel waken voor verkapte belastingheffing via de gronduitgifte, zeker als we
bedenken dat gemeenten in deze rol van grondaanbieder veelal monopolist zijn.
Bij de wijziging van de WRO zal daarom moeten worden vastgelegd welke kosten
wel naar de grond kunnen worden geschreven en welke kosten uit belastingopbrengsten
kunnen worden betaald. In ieder geval zal de toepassing van grondquoten
en residuele grondwaardeberekening moeten worden ontmoedigd, zo niet onmogelijk
worden gemaakt.Willen we de consument een meer centrale positie op de woningmarkt geven,
dan zijn er nog meer barrières op te ruimen. Misschien is het wel nodig
dat de consument kan terugvallen op professionele ondersteuning. Is de staatssecretaris
bereid om samen met partijen uit de marktsector initiatieven te nemen voor
meer kennisoverdracht aan de burger? Ook kennis van het particulier opdrachtgeverschap
kan daarbij worden betrokken. Graag hoor ik een reactie.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Een vraag over het particulier opdrachtgeverschap: bent u met mij van
mening dat dit voor iedereen bereikbaar moet zijn, dus ook voor lagere en
middeninkomens?Mevrouw Verbugt (VVD):In principe wel.Procedures in de ruimtelijke ordening zijn complex en zeer tijdrovend.
De stroomlijning van wetgeving en vereenvoudiging van procedures staan hoog
op de agenda. De VVD-fractie is er nog niet van overtuigd dat we met de aanpassing
van de Tracéwet, de projectenprocedures en de herziening van de WRO
achterover kunnen leunen en kunnen zeggen: zo, nu is deze klus geklaard. Een
voorbeeld: binnenkort zal een besluit genomen moeten worden over de beveiliging
van de onbedijkte Maas. Dat is urgent. Over het tijdpad zijn eerder afspraken
gemaakt met de Kamer. Nu blijkt dat dit plan niet past binnen de Tracéwetprocedure
of straks de rijksprojectenprocedure. Het moet lopen via tientallen bestemmingsplanprocedures.
U weet hoeveel tijd dat gaat kosten. Het gaat om de veiligheid. Een bijzondere
wet zou mogelijk een oplossing kunnen bieden. Wij moeten dat niet dogmatisch
afwijzen. Hoe kijkt de regering hier tegenaan en welke oplossingen stelt zij
voor ten aanzien van de uitvoering van complexe megaprojecten?Planvoorbereiding kost jaren en als een plan eenmaal vigerend is, dan
moet het ook een flink aantal jaren mee kunnen. Plannen van rijk, provincies
en gemeenten lopen daarom niet altijd synchroon. Nu wordt in de begroting
aangekondigd dat de regering overweegt om pijplijnplannen terug te draaien,
met andere woorden: afkopen dus. De vraag die de VVD-fractie zich daarbij
stelt, is of dat voornemen niet ontzettend duur wordt. Zou het niet veel beter
zijn om bij de opstelling van de vijfde nota zoveel mogelijk rekening te houden
met pijplijnplannen? Hoe kijkt de regering tegen dit probleem aan? Hoe schat
de regering de financiële haalbaarheid in?Bij de gemeenten zien we op dit moment al een explosieve stijging van
planschadeclaims. Steeds vaker stappen burgers en bedrijven naar de gemeente
als ze menen benadeeld te worden door planologische veranderingen. Voor steeds
meer gemeenten dreigen financiële problemen. Er komt een steeds luidere
roep vanuit de gemeenten om het planschadeartikel maar uit de wet te schrappen.
De VVD-fractie is het daar niet mee eens, want burgers en bedrijven die door
ruimtelijke ontwikkelingen geschaad worden, moeten hun recht kunnen halen.
Wel moeten we daarbij doel en middel niet uit het oog verliezen. Ook moeten
we voorkomen dat het recht voor de burger niet meer te halen is, omdat elke
gemeente een dam heeft opgeworpen om zich tegen mogelijke planschade te wapenen.
Het is natuurlijk ook een beetje raar als een gemeente tien jaar nadat een
plan is afgerond nog met een claim wordt geconfronteerd of dat een gemeente
voor ƒ 5000 advieskosten moet maken om een claim van ƒ 200 te
beoordelen. Dan staan doel en middel niet meer in een goede verhouding. Hoe
kijkt de regering in dit verband aan tegen opneming in de wet van een verjaringstermijn
en een bodembedrag voor planschadevergoedingen? Kan zo het recht van de burger
niet beter verankerd worden dan in de huidige situatie waarin elke gemeente
maar op eigen houtje sleutelt aan de wet en het in feite laat aankomen op
jurisprudentie?Er komt een aangescherpt beleid ten aanzien van de handhaving. Hoe ziet
de minister in dezen de rol van de provincies na de uitspraak Weerselo? Ziet
de regering in het toezicht op de gemeenten een rol voor de provincies en
komt er straks in deze zin een aanpassing van de WRO?Een jaar geleden heeft de Kamer bij motie gevraagd om aangescherpt beleid
met betrekking tot de problematiek van permanente bewoning van vakantiewoningen.
De VVD-fractie heeft inmiddels vastgesteld, dat het probleem zeer diverse
vormen aanneemt. Soms ligt de oorzaak bij een gebrekkige handhaving van het
bevolkingsregisters. Soms ook komt het probleem rechtstreeks voort uit het
ruimtelijkeordeningsbeleid van lagere overheden. Aanpak van het probleem vraagt
daarom om weloverwogen maatregelen. Sanering van bestaande situaties vraagt
om maatwerk. Wij hebben inmiddels een brief gehad. Wij willen daarover met
het kabinet verder van gedachten wisselen. Wij vinden dat hier niet met de
botte bijl gehakt moet worden.Tot slot de oprichting van een ruimtelijk planbureau. Wij vinden voor
de opstelling en de democratische controle op het beleid een onafhankelijk
geluid waardevol. In het antwoord op vraag 140 schrijft de regering dat het
uitgangspunt is dat de instelling van het ruimtelijk planbureau niet ten koste
gaat van de Rijksplanologische dienst. De VVD-fractie heeft geen behoefte
aan twee naast elkaar opererende instituten. De rol en de taak van de RPD
zullen daarom nog eens kritisch tegen het licht gehouden moeten worden. Ook
de taken van het nieuwe bureau zullen goed moeten worden afgebakend ten opzichte
van de taken van het Centraal planbureau en het Sociaal en cultureel planbureau.
Overlap moet voorkomen worden.De heer Klein Molekamp (VVD):Voorzitter! De bijdrage van de VVD-fractie staat in het teken van het
milieupessimisme in Nederland. Bij het verschijnen van de Milieubalans werd
zowel door GroenLinks als door Milieudefensie een beeld geschetst van kommer
en kwel. Toen ik vandaag de heer Van der Steenhoven hoorde, dacht ik: het
lijkt wel alsof hij het milieupessimisme koestert.Ik heb de Milieubalans nog eens doorgelezen en geconstateerd dat alle
thema-indicatoren op één uitzondering na een dalende lijn laten
zien. Die ene uitzondering is het klimaatbeleid, waar ik straks uitvoerig
op zal terugkomen. Sinds 1985 is de verzuring gehalveerd, de vermesting
blijft daarbij niet ver achter en de verwijdering scoort zelfs nog iets beter.
Hier is 1985 als basisjaar genomen. Als inwoner van het Rijnmondgebied –
de heer Poppe zal het met mij eens zijn – weet ik dat de situatie in
1970 nog een stuk slechter was. Vooral de slechte luchtkwaliteit leidde tot
veel gezondheidsklachten. Het was niet voor niets dat het Rijnmondgebied toen
tot saneringsgebied werd verklaard. In die dertig jaar zijn de lucht- en waterkwaliteit
in Nederland aanzienlijk verbeterd. Je kunt het Nederlands milieubeleid dan
ook niet anders dan succesvol noemen. Dit betekent natuurlijk niet dat wij
er al zijn. Het milieu moet en zal de komende jaren nog aanzienlijk verbeteren.
Bij realisering van het vastgestelde beleid zal dit ook gebeuren en zal Nederland
in 2010 schoner zijn dan op dit moment.Waarom wil de VVD het milieupessimisme bewust op de agenda zetten? In
de eerste plaats om duidelijk te maken dat de cijfers geen aanleiding tot
milieupessimisme geven. In de tweede plaats omdat de negatieve berichtgeving
geen recht doet aan de inspanningen van mensen en bedrijven in het land. Iedereen
weet dat de milieulasten voor de burgers de afgelopen tien, vijftien jaar
fors zijn gestegen. Volgens het CBS zijn ze zelfs verzesvoudigd. De stijging
van het rioolrecht, de afvalstoffenheffing en de heffing op grond van de Wet
verontreiniging oppervlaktewater is terug te vinden in de stijgende lokale
lastendruk. Iedereen hier in Den Haag maakt zich daarover zorgen. Degenen
die zich daar echt zorgen over maken en gelijktijdig pleiten voor aanvullende
milieumaatregelen belazeren de kluit, want deze onderwerpen hebben een rechtstreekse
relatie. Het is goed om te constateren dat de inspanningen die de burgers
en de bedrijven tot nu hebben geleverd, resultaat hebben opgeleverd. Als de
PvdA dan extra milieumaatregelen wil nemen, dan vraag ik haar welke invloed
dit zal hebben op de lokale lastendruk. Zij mag later geen krokodillentranen
huilen als de lasten daadwerkelijk meer dan de inflatie stijgen.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):De heer Klein Molekamp spreekt van milieupessimisten. Ik hoor graag tot
wie hij zich wendt met deze kwalificatie. Richt hij zich tot ons meetinstituut,
het RIVM? Ik wijs hem erop dat het RIVM constateert dat a. de ontkoppeling
onder druk staat, b. er meer afval is, c. er geen echte afname van CO2-emissie is, d. er meer geluidsoverlast is, e. het wonen in de stad
ongezonder is geworden en f. het gebruik van landbouwbestrijdingsmiddelen
is toegenomen. Er zijn echter ook successen te noemen. Het RIVM is ingesteld
om te meten en daardoor te weten. Dit instituut heeft gezegd dat aanpak van
milieuvervuiling om een harder ingrijpen vraagt. Verder heeft het gesteld
dat er veel is bereikt maar er ook nog erg veel gedaan moet worden. Wie is
er dan pessimistisch? Is dat niet juist realistisch? Vorig jaar heeft de heer
Klein Molekamp in de Kamer een verhaal gehouden over milieurealisme. Was het
niet beter geweest om die tekst nog eens te pakken?De heer Klein Molekamp (VVD):Voorzitter! Mevrouw Augusteijn vraagt wie ik aanspreek met de term "milieupessimisten".
Als zij goed naar mijn tekst geluisterd had, had zij gehoord dat ik begonnen
ben met GroenLinks en Milieudefensie. Zij werd er dus niet in genoemd.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Dat veronderstelde ik ook niet.De heer Klein Molekamp (VVD):Mevrouw Augusteijn wees op het RIVM. Daarbij viel mij het verschil op
tussen de cijfers van het RIVM en de begeleidende tekst. Uit de cijfers –
ik wees al op tabel 1 – blijkt dat er in de afgelopen jaren een buitengewoon
succesvol milieubeleid is gevoerd, met uitzondering van de broeikasgassen.
Overigens is uitgerekend dit jaar de CO2-uitstoot voor het eerst
gedaald. De uitstoot van broeikasgassen in het algemeen was al eerder gedaald.
De cijfers spreken voor zichzelf en tonen aan dat het goed gaat. In de begeleidende
tekst begint de somberheid echter op een gegeven moment toe te nemen. Er staat
ook dat het lage fruit inmiddels geplukt is en dat de technologie veel moeilijker
winst zal kunnen maken. Ik denk dan: dat heb ik al eens eerder gelezen. Het
verheugde mij dat het RIVM gisteren bij de klimaatdiscussie zei dat de technologie
veel sneller gaat dan het tot nu toe verwacht had. Dat sluit aan bij de visie
van de VVD-fractie: op het moment dat de creativiteit de ruimte krijgt, gaat
de technologie sneller dan men denkt. Economische groei en milieusuccessen
vormen dan ook geen tegenstelling. Integendeel, door een betere en snellere
groei ontstaan snellere economische en technologische vernieuwingen. Het beste
voorbeeld daarvan is de investering in Shell Pernis: 3 mld. naar nieuwe productieprocessen
en de uitstoot wordt meer dan gehalveerd.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Toch heeft de heer Klein Molekamp het mis. Niet met wat hij zojuist zei,
maar wel ten aanzien van de cijfers van het RIVM. Ik wijs hem er nogmaals
op dat juist het RIVM nu waarschuwt voor die herkoppeling. Dat is eigenlijk
het mooiste voorbeeld van hetgeen er gebeurt als een hoge economische groei
niet gepaard gaat met een navenant lagere milieudruk. Integendeel, die herkoppeling
zal ontstaan. Ongeacht de partij of organisatie heeft iedereen te maken met
het voeren van een realistisch, goed milieubeleid, dus ook de heer Klein Molekamp.
Hij mag dan ook iedereen betichten van alles en iedereen milieupessimisten
noemen, mij ook, want dat doet er niet toe. Hij moet zich echter wel aan de
feiten houden. Die liggen bij het RIVM en die zijn eenduidig. Als hij dat
nu erkent, gaan wij vrolijk verder met een goed milieubeleid.De heer Klein Molekamp (VVD):Nee, de feiten van het RIVM laten buitengewoon positieve resultaten zien.
Interpretaties van en extrapolaties naar de toekomst zijn echter veel somberder.
Dat zijn ze al jaren.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):U behoort toch tot een toekomstpartij?De heer Klein Molekamp (VVD):Ja, en daarom weet ik ook dat als de creativiteit zich kan ontwikkelen,
de technologische vernieuwingen veel sneller gaan dan velen in de milieuwereld
denken. Dat is de reden waarom de cijfers veelal positiever zijn dan u suggereert.
Ik maak daarom een verschil tussen de feitelijke cijfers en de vooronderstellingen
van het RIVM. De cijfers tonen de absolute waarheid en laten alleen maar positieve
resultaten zien, maar in het andere is de somberheid troef. Dat was het echter
een paar jaar geleden ook.De voorzitter:Als u de microfoon opeet, meneer Klein Molekamp, komt er geen geluid meer
uit. U moet meer afstand houden.De heer Feenstra (PvdA):Liever een opgegeten microfoon dan zoveel geluidsoverlast!Voorzitter! Het gaat om twee publicaties. Ik ben het met de heer Klein
Molekamp eens dat uit de Milieubalans blijkt dat er veel doelen gehaald zijn.
In de Milieuverkenning staat echter dat er een herkoppeling dreigt als wij
geen aanvullend beleid formuleren. Ik heb hem in mijn termijn al voorgehouden
dat ook op milieuterrein een soort Zalmnorm toegepast moet worden: reken je
niet rijk aan toekomstige innovaties. Is de heer Klein Molekamp dit met mij
eens? Als dat het geval is, is hij het ook eens met mijn uitspraak over de
Milieuverkenning.De heer Klein Molekamp (VVD):De Milieubalans geeft, zeker tot het jaar 2000, de feiten. De Milieuverkenningen
zijn vooronderstellingen. De prognoses zijn somber en de feiten zijn positief.
In 1972 spraken wij over het rapport van de Club van Rome. Toen was de indruk
dat nu alle gasvoorraden op zouden zijn. Door creativiteit van betrokkenen,
is die prognose achterhaald. De kopervoorraden en olievoorraden zouden ook
grotendeels verbruikt zijn. In het begin van de jaren tachtig was er de discussie
over de zure regen. Als dat pessimisme was uitgekomen, waren bijna alle bomen
in Nederland dood geweest, terwijl het bosbestand juist is toegenomen. Er
is een groot verschil tussen de prognoses en de werkelijkheid.De heer Feenstra (PvdA):U koketteert met uw kritiek op het RIVM. Dat deed u overigens vorig jaar
ook. Wij zouden het het RIVM echter kwalijk moeten nemen als het in de doorkijk
voor de langere termijn al toekomstige technologische doorbraken had verwerkt.
Dan zou dit instituut een te rooskleurig beeld schetsen. Ik waardeer dat het
RIVM dit niet doet. Er wordt gezegd dat er rekening mee moet worden gehouden
dat een intensivering van het milieubeleid nodig is voor het hoog hangend
fruit.De heer Klein Molekamp (VVD):U zegt bijna hetzelfde als ik. U constateert dat het beter is dat het
RIVM conservatief is in zijn prognoses. Ik ben dat met u eens, want dit leidt
ertoe dat de cijfers altijd positiever uitvallen. Het is dan ook goed om aandacht
aan de feitelijke uitkomsten te geven. Burgers en bedrijven getroosten zich
heel veel geld en inspanningen om te werken aan een beter milieu. Wij dienen
dan ook duidelijk aan te geven dat het beleid succesvol is. Het kost wat,
maar het heeft succes en dat mag best wel eens gezegd worden. Dit is in feite
hetzelfde verschil als tussen economen en milieukundigen. Economen zijn oplossingsgericht
en milieukundigen vooral probleemgericht. Om die reden is de een veel optimistischer
dan de ander.De heer Feenstra (PvdA):Feiten hebben betrekking op het verleden en het heden en niet op de toekomst.
Professioneel gezien, is het RIVM gehouden om ons een doorkijk tot 2030 te
bieden waarin niet op voorhand allerlei innovaties zijn verwerkt. Dat moet
u ook erkennen.De heer Klein Molekamp (VVD):Ik heb gezegd dat er nog veel moet gebeuren. Als het huidige beleid wordt
voortgezet, zal dit ook lukken. Ik pleit er niet voor om het beleid stil te
zetten, integendeel. Er is veel in gang gezet. Er wordt vaak gezegd dat er
zo weinig is bereikt bij het terugdringen van de broeikasgassen. Ik wijs er
echter op dat wij de afgelopen jaren een pakket maatregelen zijn overeengekomen
ter waarde van vele, zo niet tientallen miljarden om de energiehuishouding
te wijzigen. De problemen die wij hebben, pakken wij ook aan. Ik wil niet
zeggen dat wij die meteen oplossen, maar wij dragen wel belangrijk bij aan
de oplossing daarvan. Dat is een milieubeleid dat de VVD steunt. Wij moeten
niet elke keer nieuwe elementen introduceren, want dan geven wij niet de ruimte
om in te spelen op het bestaande beleid. Het bestaande beleid is succesvol.
Het zal leiden tot een schoner milieu, nu en in de nabije toekomst.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter! Wij kennen de heer Klein Molekamp als een geharnast bestrijder
van ongegrond milieupessimisme. Komt hij ook wel eens ongegrond milieuoptimisme
tegen? Worden sommige problemen onderschat?De heer Klein Molekamp (VVD):Iemand heeft erop gewezen dat er dit jaar voor het eerst na jaren van
daling weer meer afval gestort wordt. Toen zei ik dat mij dat niet verbaasde,
want het beleid speelt onvoldoende in op verbrandingsmogelijkheden en dergelijke.
Als er dan een moratorium op verbrandingscapaciteit wordt gezet, is het niet
verbazingwekkend als ineens die stortcijfers oplopen. Het gaat dus vaak om
beleid, om een bewuste keuze hier, die ertoe leidt dat die lijn naar beneden
ineens omgebogen wordt. Dat is jammer. Maar gelet op de discussies van de
afgelopen dertig jaar over problemen die destijds gesignaleerd werden –
de eindigheid van de grondstoffen in 1972 en de zure regen in 1982 –
meen ik dat de feitelijkheden op dit moment veel positiever zijn dan wij toen
verwacht hadden. Ik kan als Rijnmonder beoordelen hoe het water en de lucht
eraan toe waren in 1970. Als ik dat vergelijk met de situatie van nu, kan
ik u zeggen dat het nu beter is dan wij toen verwacht hadden. Wij hadden niet
verwacht dat wij zo snel resultaten zouden hebben. De maatschappij heeft daar
ook bewust op ingespeeld. De convenanten zijn wat dat betreft een gelukkiger
instrument geweest dan de geboden en verboden van de jaren zeventig.De heer Van der Staaij (SGP):U zei dat er nog wel degelijk zorgen zijn met betrekking tot CO2, bijvoorbeeld de broeikasproblematiek. Vorig jaar las ik in het rapport
"Verspilde energie" van het Sociaal en cultureel planbureau dat wij erop moeten
letten dat wij ook blijven communiceren met de burger en dat er op dat gebied
nog wel het nodige werk aan de winkel is, juist als het gaat om individuele
gedragsveranderingen. Onderschrijft u dat?De heer Klein Molekamp (VVD):Ja, dat onderschrijf ik. Als wij het broeikaseffect echt willen oplossen,
moeten wij naar een andere energiehuishouding. Uit dit oogpunt was het bijna
jammer dat de energieprijzen zo verschrikkelijk daalden na 1982 en 1983; dat
was natuurlijk een belemmering in de ombouw van de energiehuishouding. Inmiddels
zijn die prijzen weer op een niveau gekomen, waar zij misschien wel weer iets
zullen dalen, maar minder dan men dacht. Dat is dus gunstig
voor het ontwikkelen van alternatieven. Het is wel jammer dat die stijging
zo verschrikkelijk snel ging dat er nu allerlei frictieproblemen ontstaan.
Daar hebben wij onder andere een maand geleden over gesproken, toen alle vrachtautochauffeurs
hier op de stoep stonden met de klacht dat zij de frictie als gevolg van de
snelle stijging niet konden doorrekenen. Ik denk dat het goed is dat de regering
tijdelijk die frictie heeft weggenomen, maar dat zij tegelijkertijd heeft
gezegd dat het structureel in de prijzen zal worden meegenomen. De maatregelen
zijn dus op de korte termijn gericht en op lange termijn zal het gewoon als
een normale kostenpost aanvaard moeten worden. Ik denk dat wij ook rekening
moeten houden met een hogere energieprijs dan wij de afgelopen jaren hebben
gehad.De heer Poppe (SP):Ik moet de heer Klein Molekamp in belangrijke mate gelijk geven. Het is
inderdaad dertig jaar geleden dat ik met een aantal andere Rijnmonders de
strijd begon tegen de stank- en smogoverlast. In die tijd werd je er echt
doodziek van. Dat is nu minder. Maar toen waren er ook al "Klein Molekampen"
die zeiden: Poppe, rustig aan, wij doen ons best en het is al een stuk beter
dan een jaar geleden. Zij zeiden: het gaat wel goed en gaan jullie maar rustig
slapen. Dat hebben wij niet gedaan. De bevolking is in actie gekomen en gebleven.
Daarom hebben wij milieuwetgeving gekregen en is het nu een stuk beter. De
zeeën worden echter nog ernstig vervuild, er komen nog gevaarlijke afvalstoffen
in stookolie terecht en er is nog enorme stof- en lawaaioverlast in Rijnmond
en Amsterdam. Ik verwijs wat dit laatste betreft naar de klachten bij de milieudiensten
in desbetreffende gebieden. Wij zien dat wij er nog lang niet zijn. Is er
in dit stadium nu weer een mijnheer Klein Molekamp die zegt dat het een stuk
beter gaat en dat wij maar rustig moeten afwachten? Vindt u dat als milieuwoordvoerder
nu een goede zaak?De heer Klein Molekamp (VVD):Ik zou het buitengewoon slecht vinden als er alleen maar "Poppes" waren,
want dan zou er vaak een situatie van inactiviteit ontstaan. Veel actoren
zouden zich in zijn beleid niet kunnen herkennen. De kunst is het goede tempo
te vinden. De overheid moet enerzijds afwegen wat zij wenst te doen om tot
een beter milieu te komen en anderzijds moet zij mensen en bedrijven meenemen
om tot dat betere milieu te komen. Het is een evenwicht tussen wenselijkheid
en realiteit. Die elementen moeten goed op elkaar worden afgestemd en het
begrip convenant, waar u zo'n tegenstander van bent, vormt daar een prima
onderdeel van. De convenanten geven een doorkijk naar tien of vijftien jaar
en dat betekent dat het milieu door het bedrijfsleven niet gezien wordt als
een kostenpost, maar als een verplichting die moet worden nagekomen. De convenanten
leiden tot een goede en verantwoorde weg. Als u kiest voor een weg die niet
in het Europese past, krijgt u alleen maar weerstanden en zal men niets meer
doen.De heer Poppe (SP):Ik geef de heer Klein Molekamp weer gelijk. Nog meer Poppes zou te veel
van het goede zijn. De heer Klein Molekamp houdt nu precies hetzelfde verhaal
als dertig jaar geleden gehouden werd door de industrie. We verkeren nu in
een andere situatie. Er is verbetering opgetreden, maar we weten allemaal
dat er grijze en zwarte milieuvervuiling is en er aan alle kanten nog gerommeld
wordt met het milieu. Afval wordt verkeerd behandeld. Er zijn tientallen voorbeelden
te noemen waaruit blijkt dat wij er nog lang niet zijn. De heer Klein Molekamp
gaat niet in op mijn vraag. Heeft hij kennisgenomen van het aantal jaarlijkse
ongevallen en bijna ongevallen in de industrie in Nederland met milieugevolgen,
zoals de ontsnapping van gevaarlijke stoffen? Als de economie wat zwakker
wordt – die kans is niet uitgesloten – is hij dan nog zo optimistisch
over de ontkoppeling?De heer Klein Molekamp (VVD):Voorzitter! De eerste vraag van de heer Poppe was of ik kennisgenomen
heb van de feiten. Mijn antwoord daarop is "ja". De tweede vraag was of ik
bij een zwakkere economie nog even optimistisch ben. De heer Poppe komt daarmee
bijna op mijn stelling dat een gezonde economie beter is voor het milieu,
omdat deze meer zal leiden tot technologische vernieuwing. Als ik zijn vraag
op deze wijze opvat, proef ik een grote overeenstemming. Ook hij is voor een
goede economische groei, zodat we de technologische vernieuwing daaraan kunnen
aanpassen.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Maar het wordt slechter.De heer Klein Molekamp (VVD):De heer Van der Steenhoven sprak over een slechte economische groei. Ik
heb af en toe de indruk dat GroenLinks daar inderdaad een voorstander van
is. GroenLinks is goed in het uitgeven en slecht in het produceren.Voorzitter! Het is heel belangrijk dat we de discussie rond het milieu
op basis van feiten voeren. Ik wil een aantal voorbeelden noemen, waarbij
ik mijn twijfels heb. Dat doet op een gegeven moment afbreuk aan het draagvlak.
Ten aanzien van de gifaardbei die er deze zomer was, werd de indruk gewekt
dat deze oneetbaar was. Toen mijn collega Geluk daar vragen over stelde, bleek
deze aardbei helemaal niet giftig te zijn. Een dergelijke berichtgeving was
heel slecht en buitengewoon ontmoedigend voor degenen die de aardbei teelden.
Dergelijke vormen van verkeerde communicatie maken dat andere mensen zich
op een gegeven moment afzetten tegen het milieu en de milieubeweging. Dat
is ontzettend jammer. Ook bij de discussie over de bestrijdingsmiddelen heb
ik mij op een aantal punten verbaasd. De discussie ging niet over de vraag
of D66 gifpartij was of niet. Ik heb mij aan dat punt geërgerd, maar
ik laat de verdediging daarvan graag over aan mevrouw Augusteijn. De discussie
ging erover dat er een beeld ontstond dat door het besluit dat genomen werd
het bestrijdingsmiddelendossier een stuk slechter werd dan een paar jaar geleden,
terwijl de praktijk juist was dat het aantal bestrijdingsmiddelen en het verbruik
drastisch werden teruggebracht en de milieuwinst 90 of 95% was. Dat zijn vormen
van communicatie die mensen die met die producten te maken hebben, als uiterst
demotiverend beschouwen. Er ontstaat dan op een gegeven moment een moedeloosheid
die ik bijzonder betreur. Een ander voorbeeld betreft de afvoer van het kernafval
van Petten. Als dat inderdaad tot problemen geleid had bij Petten, had dat
ook geleid tot problemen aan de medische zijde van de wereld. Als men dan
via de Raad van State zijn gelijk krijgt via procedurefouten,
dan vind ik dat buitengewoon demotiverend. De mensen gaan zich dan afzetten
tegen het milieu. Dat is jammer. Wij moeten dat hier voorkomen en de milieuorganisaties
moeten dat ook voorkomen. Daarom zeg ik: laten wij proberen zoveel mogelijk
op basis van feiten te discussiëren.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Mijnheer de voorzitter! Ik weet niet waarheen de heer Klein Molekamp op
weg is. Het lijkt mij inderdaad goed om de feiten in het oog te houden. Wat
de bestrijdingsmiddelen betreft wil ik hem verwijzen naar het RIVM-rapport.
Daarin wordt vermeld dat de kwaliteit van het oppervlaktewater onder grote
druk staat en dat de hoeveelheid bestrijdingsmiddelen in het oppervlaktewater
weer is toegenomen. Bovendien gaat het hier om een situatie waarin een verbod
van kracht was op een groot aantal bestrijdingsmiddelen en een nieuwe wet
werd gemaakt waarin een aantal middelen weer werd toegestaan. Ik meen daarom
dat de heer Klein Molekamp de plank aardig mis slaat.De heer Klein Molekamp (VVD):Nee, ik sla de plank niet mis. Het RIVM constateert op basis van feiten
terecht dat er nog te veel bestrijdingsmiddelen in het water zitten. Dat heeft
geleid tot een actie van de Kamer. Daarop is een groot aantal bestrijdingsmiddelen
verboden. Dat zal betekenen dat minder bestrijdingsmiddelen in het water terechtkomen.
Indertijd ging de discussie over "minder minder", waardoor het beeld ontstond
dat er meer kwam. Nu is er 90 tot 95% minder dan een of twee jaar geleden.Ik ga verder met de uitstoot van de broeikasgassen. Deze blijft een zorgenkind.
Het is ons niet gelukt de uitstoot drastisch te verminderen, maar juist dit
jaar nam de uitstoot van CO2, het voornaamste broeikasgas, voor
het eerst in tien jaar af. In die context heeft het mij verbaasd dat GroenLinks,
de Partij van de Arbeid en de milieubeweging op basis van de Milieubalans
om extra maatregelen vroegen. Ten opzichte van de klimaatnota deel 1 –
die werd een jaar daarvoor aangenomen – lagen wij immers voor op schema.
Bij de klimaatnota deel 1, is een groot aantal maatregelen aangekondigd, maar
het effect van die maatregelen is pas over enkele jaren te merken. De Milieubalans
van 2001 en 2002 zal de effecten van de genomen maatregelen dus niet weergeven.
Die effecten zijn pas in 2004 of 2005 meetbaar.De analyse rondom de CO2-cijfers vond ik zeer verhelderend.
De hoge uitstoot is vooral afkomstig van onze energie-intensieve exportindustrie.
Slechts 60% kan worden toegeschreven aan de binnenlandse consumptie. Het is
dan ook verheugend dat geconstateerd kan worden dat het energiegebruik van
de burger in Nederland tot de laagste in Europa behoort. Alleen enkele Zuid-Europese
landen scoren lager. Het is de vraag in hoeverre klimatologische omstandigheden
daarbij een rol spelen. Het betekent in ieder geval dat Nederland een relatief
zuinige energiehuishouding heeft. Ik vraag de minister dan ook of Nederland
binnen Europa geen onevenredige last in de Kyotodoelstelling op zich heeft
genomen. Moet het verbruik per hoofd van de bevolking, gecorrigeerd met de
temperatuurfactoren, geen uitgangspunt van reductiedoelstellingen binnen Europa
zijn? Dat geldt zeker voor de verplichtingen die na 2010 worden aangegaan.
Ik hoor daar graag de mening van de minister over.De heer Van Middelkoop (RPF/GPV):Het is mij tot nu toe gelukt, mij niet met deze discussie te bemoeien,
maar nu wordt het mij even iets te veel. Wat beoogt de heer Klein Molekamp
met dit deel van zijn verhaal? Dat vraag ik mij trouwens al de hele avond
af. Hij is nog nauwelijks bezig met het beoordelen van het beleid van de minister.
Dat is goed voor de minister, maar wat beoogt de heer Klein Molekamp hier
nou mee? In Europa hebben wij op basis van Kyoto afspraken gemaakt. Via afspraken
binnen de Europese Unie heeft Nederland een aanpassing gekregen. Dat is geaccordeerd
door de Kamer, het staat in het regeerakkoord, enz. Waarom spreekt de heer
Klein Molekamp hier zo over? Wil hij die afspraken ongedaan maken? Dat is
de strekking van zijn betoog.De heer Klein Molekamp (VVD):Als de heer Van Middelkoop twee weken geleden de minister heeft gevolgd
bij de behandeling van de klimaatnota deel 2 – daar was hij bij –
weet hij dat er na 2010 nog een traject komt. Is het dan niet correct om ons
juist bij dat vervolgtraject te concentreren op het verbruik per hoofd van
de bevolking, gecombineerd met de emissiehandel? Dan kom je binnen Europa
waarschijnlijk tot een ontwikkeling die volgens mij buitengewoon interessante
oplossingen kan bieden.De heer Van Middelkoop (RPF/GPV):Past het niet binnen de omheining van zijn en mijn verantwoordelijkheid
om ons niet allereerst druk te maken over de vraag hoe minister Pronk het
na 2010 moet gaan doen, maar over de vraag hoe wij het op dit moment moeten
doen? Wij schieten immers nog altijd tekort. Over de jaren negentig hebben
wij nog het nodige in te halen en dat geldt ook voor de jaren waar wij nu
mee bezig zijn.De heer Klein Molekamp (VVD):Het is goed om te constateren dat onze energiehuishouding gerelateerd
aan de bevolking tot de zuinige in Europa behoort. Ik zeg dat omdat werd gesteld
dat de milieuwinst die geboekt werd schandelijk was omdat die voortkomt uit
de import van elektriciteit, terwijl de hoge energie-uitstoot voortkomt uit
de export van goederen. Het is toch logisch dat je kijkt naar de balans van
import en export? Als het export is, wordt er gezegd dat het normaal is, en
als het import is, is het abnormaal. Dan zijn wij niet bezig met een evenwichtige
afweging. Dat betekent dat wij de verkeerde invalshoek hebben, als je kijkt
naar de langere termijn.De heer Van Middelkoop (RPF/GPV):U zet bij wijze van spreken iemand buiten dit gebouw neer met wie u in
discussie gaat. U slaagt er wel in om ons uit de bankjes te krijgen, complimenten
daarvoor, maar wat betekenen dit soort verhalen voor het beleid van dit moment?
U bent begonnen met te constateren dat wij nog altijd schromelijk tekortschieten
bij de reductie van CO2. De teneur van uw verhaal is inmiddels
heel anders geworden, omdat u de aanval kiest op Greenpeace en allerlei andere
figuren die zich hier niet kunnen verdedigen. Ik vind dat een heel rare manier
van opereren bij de VROM-begroting.De heer Klein Molekamp (VVD):U vraagt wat dit betekent op korte termijn. Op korte termijn
betekent dit goed kijken naar de cijfers en op een gegeven moment zien dat
wij waarschijnlijk een onevenredig groot aandeel hebben opgenomen wat betreft
energiezuinigheid.De heer Van Middelkoop (RPF/GPV):Wij zitten aan die afspraken vast en daar kunnen wij niet meer onderuit,
dat zult u moeten toegeven.De heer Klein Molekamp (VVD):Sterker nog, de VVD wil daar ook niet onderuit, zoals u suggereert, maar
op een gegeven moment kun je wel bekijken of alles in het binnenland of in
het buitenland moet worden opgelost. Er zijn stromingen in de Kamer dat het
vooral binnenlands moet worden opgelost, omdat wij veel energiezuiniger moeten
zijn en omdat het schandelijk is als je het buitenlands oplost. Misschien
herkent u zich niet in die stroming, maar ik kan ze hier wel noemen. Dan zeg
ik: kijk even naar de feiten, dan zie je dat wij in die context al een behoorlijk
energiezuinige huishouding hebben. Straks kom ik erop waarom ik vind dat dit
heel goed buitenlands opgelost kan worden.De heer Van Middelkoop (RPF/GPV):Houdt u zich ook bij de feiten, waar u ons voortdurend toe oproept. Tot
de feiten behoort dat wij bij de bespreking van deel 1 van de Uitvoeringsnota
klimaatbeleid een 50-50-verdeling hebben geaccepteerd. Als ik mij goed herinner,
zijn er geen moties aangenomen en zelfs niet ingediend om daarvan af te wijken.
Deze en gene heeft er kritische woorden aan gewijd, maar dat is op dit moment
geaccordeerd beleid. Misschien wil er nog iemand af komen, maar daar moeten
wij het mee doen. Ook hier bent u weer bezig met het bevechten van een stroming
die zich nauwelijks in de Kamer manifesteert.De heer Klein Molekamp (VVD):Over dat laatste kan ik met u van mening verschillen, maar ik kan bevestigen
dat het door de Kamer is geaccordeerd, inclusief de VVD.De heer Feenstra (PvdA):De concrete beleidsrelevantie van wat nu allemaal te berde wordt gebracht,
lijkt mij beperkt, om mij mild uit te drukken. Volgens mij is de heer Klein
Molekamp een paar jaar te laat. Als wij een andere systematiek hadden willen
afspreken, had dat voor Kyoto moeten gebeuren. In Kyoto is de systematiek
gehanteerd om de emissies ten gunste van de export mee te rekenen bij een
land. De Europese Commissie en de EU hebben daarvoor getekend. Binnen Europa
hebben wij onderling een verdeling gemaakt, afhankelijk van de energiehuishouding
op nationaal niveau. Het verschil met onze buurlanden waar de heer Klein Molekamp
op doelt, komt eigenlijk al tot uitdrukking in de taakstelling van Nederland,
die milder is dan die van enkele andere Europese lidstaten. Wilt u daarop
reageren?De heer Klein Molekamp (VVD):In de eerste plaats zegt u dat ik eigenlijk te laat ben, maar dit waren
voor mij nieuwe feiten. Ik vind het jammer dat ik deze niet eerder kende,
anders had ik ze zeker in die context geplaatst.In de tweede plaats kijken wij niet alleen naar nu. Als ik de minister
bij de klimaatdiscussie van afgelopen maandag goed heb begrepen, is het niet
zo dat wij in 2010 zeggen: wij zijn er. Nee, 2010 is een opstap naar een volgende
fase, waarover nu al schermutselingen plaatsvinden. Dat is de context om te
zeggen dat de VVD dat element wil meewegen. Zij wil de emissiehandel heel
sterk propageren. In die context denk ik dat je een grote sprong kunt maken,
van een betekenis die wij noodzakelijk achten om het broeikasprobleem onder
de knie te krijgen. Als de heer Feenstra zegt dat ik te laat ben, zeg ik:
misschien was ik toen te laat, maar bij de volgende fase wil ik niet weer
te laat zijn. Nu ben ik zo vroeg dat hij vindt dat ik te vroeg ben.Het klimaatbeleid is een typisch voorbeeld van internationaal milieubeleid,
en terecht, omdat de uitstoot van broeikasgassen een mondiaal probleem is.
Bij de klimaatonderhandelingen spreekt Europa met een mond. Maar het is ook
typisch een voorbeeld dat nationaal beleid buiten het Europese kader zinloos
is. Dit geldt voor steeds meer onderdelen van het milieubeleid. De verzuring
komt voor een groot deel uit het buitenland, het waterbeleid is grotendeels
afhankelijk van het beleid van de ons omringende landen en de wijziging van
de Wet afvalstoffen maakt duidelijk hoe belangrijk het wordt, tot een uniform
beleid in Europa te komen.De afgelopen maanden heeft minister Pronk de halve wereld rondgereisd
om de wereldspelers bij het klimaatbeleid zoveel mogelijk op een lijn te krijgen.
In tegenstelling tot de heer Van der Steenhoven zal ik daar geen kritiek op
hebben. Ik vind het terecht, want het was namelijk de enige mogelijkheid CoP6,
die over enkele weken van start gaat, tot een succes te maken. Lukt dat niet,
dan is het klimaatbeleid grotendeels mislukt. De VVD-fractie vraagt deze minister
dezelfde inzet die hij toont om de spelers bij CoP6 rond een tafel te krijgen,
ook te tonen voor de andere beleidsonderdelen in Europa teneinde het milieubeleid
beter onderling af te stemmen. Zonder een goed en uniform Europees milieukader
zal de milieuwinst in Nederland steeds beperkter worden. Immers, schone Nederlandse
producten zullen worden gesubsidieerd door vuile buitenlandse. Kijk maar eens
naar de elektriciteit en de Duitse bruinkool. Maar ook schone Nederlands bedrijvigheid
zal maar een beperkt effect hebben in Nederland.Een uniform Europees milieubeleid is voor de VVD een van de prioriteiten.
In dezen sluit ik mij aan bij de Milieubalans waarin gewezen wordt op het
belang van eenduidige Europese regels en internationaal afgesproken heffingen
over verhandelbare rechten. Dit is ook voor de VVD-fractie het meest geëigende
kader. Graag hoor ik van de minister hoe en op welke wijze hij zich daarvoor
wil inzetten, want voor ons is dit een prioriteit. Ik sluit mij in dat opzicht
aan bij het betoog van de heer Feenstra. Als je vooruitloopt, bijvoorbeeld
bij het stimuleren van een goede brandstofmix, probeer dat dan ook zodanig
fiscaal te faciliëren, zoals minister Nijpels dat destijds deed met de
katalysator, dat die concurrerend wordt. Daarbij moet wel naar de hele keten
worden gekeken. Het is goed zo'n maatregel zo snel mogelijk in te voeren,
maar pas nadat de Europese afspraken en normen heel duidelijk zijn. Dat zou
aan het einde van dit jaar het geval zijn. Ik hoor dat graag van de minister.Op dezelfde bladzijde waarop gesproken wordt over de Europese kant, staat
in de Milieubalans het volgende. Ik citeer: "naast globalisering van het milieubeleid
is sprake van een toenemende decentralisatie van de uitvoering
en beleidsvorming rondom lokale milieuproblemen, zoals geluidshinder, externe
veiligheid en lokale verontreiniging." De VVD-fractie wil deze lijn graag
overnemen. Ik verwijs naar de motie die vorig jaar daarover is aangenomen
en waarover de heer Feenstra al sprak. Tot nu toe heb ik daar te weinig van
gemerkt. Kan de minister mij zeggen hoe die motie in beleid is vertaald? Hoe
duidelijk kan zij vertaald worden? Tegen de heer Van Middelkoop zeg ik dat
deze lijn van de VVD ertoe leidt dat wij kiezen voor minder nationaal, meer
Europees en meer lokaal beleid. Op deze lijnen zou het milieubeleid zich moeten
concentreren.Voorzitter! De VVD-fractie heeft milieuhandhaving altijd hoog op de prioriteitenlijst
gezet, omdat door een goede handhaving veel milieuwinst is te boeken en het
voor de geloofwaardigheid van het milieubeleid een essentiële voorwaarde
is. De VVD-fractie is verheugd dat deze begroting duidelijk maakt dat ook
deze minister de milieuhandhaving hoog op zijn prioriteitenlijst heeft staan.
Vanmorgen kreeg ik een uitvoerig bericht van de heer Van Dop, een van de hoofdinspecteurs,
dat er wel extra middelen komen, die echter niet altijd even effectief zijn.
Hoe reageert de minister op die kritiek op de effectiviteit van de milieuhandhaving?De heer Feenstra (PvdA):Ik ben het zeer eens met de intensivering van de handhaving. Meent de
heer Klein Molekamp dat de rijkstaak – 65 FTE – vooral tweedelijnstoezicht
moet zijn of moet men zich op rijksniveau ook bezighouden met eerstelijnstoezicht?De heer Klein Molekamp (VVD):Het gaat om een aantal elementen. Wij hebben de MIOD. De VVD heeft dat
element met de heer Poppe als een van de eersten naar voren gebracht. Het
tweede element is dat een aantal taken van de provincies overgenomen moet
worden. Ik doel op het toezicht op de AVI's en de grote afvalstortbedrijven.
De minister heeft dat ook gezegd. Het derde element wordt gevormd door de
vraag of kleinere gemeenten in staat zijn, vorm te geven aan de gehele handhavingstructuur.
Ik zie het liefst dat er DCMR-achtige constructies komen. Dat is een goede
manier om deze ingewikkelde wetgeving te handhaven. Waar de structuur ontbreekt,
en de minister zijn twijfels heeft over de goede handhaving, moet de tweede
lijn bewust in gang worden gezet.De heer Feenstra (PvdA):De heer Klein Molekamp reageert op afzonderlijke categorieën. Ik
wil graag meer in het algemeen een antwoord op de vraag of het rijk bovenal
aan tweedelijnstoezicht of ook op onderdelen aan eerstelijnstoezicht moet
doen.De heer Klein Molekamp (VVD):De MIOD is een duidelijk voorbeeld van eerstelijnstoezicht. Het amendement
dat ik heb ingediend omtrent de afvalstoffen betrof eerstelijnstoezicht. Ik
neem aan dat er daarnaast ruimte overblijft voor tweedelijnstoezicht.Voorzitter! De VVD heeft meermalen gezegd dat er betere handhaving moet
komen en dus ook beter handhaafbare regels. Aan het eerste is voldaan, maar
aan het tweede allerminst. De minister wijst op de ingewikkelde regelgeving
bij afvalstoffen in het Bouwstoffenbesluit. Wat denkt de minister hieraan
te doen?Ik herinner hierbij aan de Kamerbreed aangenomen motie van 1996, die door
de VVD-fractie als eerste is ondertekend, die aandringt op vermindering van
de lastendruk van de milieuwetgeving. Kunnen wij de invulling daarvan terugvinden
in de discussienota die aan het eind van het jaar komt, Toekomst Wet milieubeheer?
Hoe denkt de minister hieraan invulling te geven? Wat kunnen wij verwachten
van die discussienota?Voorzitter! Zo positief als de VVD-fractie gestemd is over het nationaal
milieubeleid, zo somber is zij over het internationaal milieubeleid. De kernramp
van Tsjernobyl heeft vijftien jaar geleden duidelijk gemaakt hoe gevaarlijk
de situatie van de Oost-Europese kerncentrales is. Ik zou bijna zeggen dat
het niet de vraag is of er een tweede Tsjernobyl komt, maar eerder waar en
wanneer. De toestand van de kerncentrales van de potentiële nieuwe toetreders
tot de EU doet het ergste vrezen. De VVD-fractie vraagt om heldere regels
waaraan deze kerncentrales moeten voldoen. Gaat de minister zich hier in Europees
verband hard voor maken? Ik wijs hem op de motie van mijn collega Udo van
vorig jaar, waarvan ik in de uitvoering nog weinig heb gemerkt.Het vergaan van de onderzeeër Koersk, nog niet zo lang geleden, heeft
nog eens gewezen op de tijdbommen die er in de Noordelijke IJszee liggen.
Er liggen er vele. Ook in Midden- en Oost-Europa zijn er nog vele milieuproblemen.
De VVD is tegen ad-hocbeleid, zoals inzake het Bulgaarse gif. Een integratie
van de Midden- en Oost-Europese landen bij de Europese gemeenschap betekent
ook een integratie op milieugebied. Wij horen daar nog te weinig van en willen
graag van de minister weten welke stappen inmiddels ondernomen zijn. Voor
de VVD is "joint implementation" een handvat, zodat men Midden- en Oost-Europa
kan helpen met een technologietransfer. De joint implementation is niet alleen
van belang voor een kosteneffectief klimaatbeleid, maar tevens voor een beter
milieubeleid in Midden- en Oost-Europa.Ook de ontbossing, de erosie en de verkeerde waterhuishouding in de Derde
Wereld vormen een grote zorg. In de prioriteitenstelling van de ontwikkelingsgelden
moet daarom binnen de bestaande fondsen een extra inspanning worden verricht.
Ik hoor hierover graag de mening van de minister.Voorzitter! De VVD heeft een duidelijke waarschuwing laten horen tegen
milieupessimisme, juist vanwege het draagvlak voor het milieubeleid. Wij vragen
extra aandacht voor de internationale en bovenal voor de Europese milieuproblemen.
Als het kabinet erin slaagt om, met dezelfde inzet als bij CoP6, een en ander
beter tot ontwikkeling te brengen en een goed, Europees milieubeleid van de
grond te krijgen, ben ik ervan overtuigd dat het milieu een stuk beter wordt.
Het "auto-oil programme" was daarvan een goed voorbeeld.De heer Poppe (SP):Voorzitter! Deze begroting is een begroting van het de maat nemen of van
het zweepje. Was het beleid progressief, progressief-liberaal, liberaal-progressief
of plat neoliberaal? Ik moet constateren dat het laatste het geval is.Vanaf begin jaren negentig is de volkshuisvesting als publieke zaak met
grote stappen geprivatiseerd, zodanig dat het beleid is gericht
op het zo massaal mogelijk bevorderen van het eigenwoningbezit, zodat zelfs
de VROM-raad zich nu afvraagt op welke analyse dit beleid is gebaseerd. De
positie van de woningcorporaties bij de nieuwbouw van huur- en koopwoningen
is gemarginaliseerd. De heer Duivesteijn constateerde ook al dat het huurbeleid
veel te liberaal is. Maar ja, daar is hij medeverantwoordelijk voor. Wat heeft
deze afbraak van de publieke zaak opgeleverd? Ik schat dat op jaarbasis 10
mld. is bespaard op de volkshuisvesting. De totale hypotheekschuld is opgelopen
tot 580 mld. "Huren van de bank" noem ik dat. Door de daarmee gemoeide extra
renteaftrek is het grootste deel van de 10 mld. aan besparingen alweer uitgegeven,
met dit verschil dat het hypotheekrenteaftrekvoordeel nu terechtkomt bij de
hogere inkomens. Bedroeg de prijsstijging van nieuwbouwwoningen, gecorrigeerd
naar kwaliteit, in de periode 1991-1998 58%, de bouwkosten zijn in die periode
met ongeveer 27% gestegen. De kopers zijn in die tijd 31% meer gaan betalen
voor hun huis, nog bovenop de prijsstijgingen, zonder dat er sprake is van
een kwaliteitsverbetering. Voor de bestaande woningvoorraad was de prijsstijging
maar liefst 108% in dezelfde periode.Voorzitter! Dit zijn de verworvenheden van de paarse ideologie van de
marktwerking. Wij maken ons altijd hard voor de belangen van huurders, maar
ik voorspel u dat, als de conjunctuur omslaat en de rentewindrichting gaat
veranderen, wij ook een actie zullen moeten starten voor de eigenaren-bewoners
die het water tot de lippen komt, zoals dat allang met de huurders het geval
is. Daarom pleit de SP al jaren voor een regelrechte huurstop of ten minste
volledige compensatie.Voorzitter! Op het gebied van de ruimtelijke ordening is het niet veel
beter. De woningcorporaties en het Bouwfonds Nederlandse gemeenten waren 25
jaar geleden nog goed voor ruim 70% van de nieuwbouwproductie en 10 jaar geleden
voor nog meer dan 50%. Had de overheid vroeger behalve via de publiekrechtelijke
weg ook via de corporaties en het bouwfonds een flinke vinger in de grondpap,
nu spelen de private partijen de eerste viool met alle gevolgen van dien voor
de ruimtelijke ordening, bijvoorbeeld te herkennen aan de verhouding tussen
uitgegeven grond en openbaar terrein (straten, pleinen, plantsoenen, speelplaatsen
en andere infrastructurele en OV-voorzieningen). Er zijn projectontwikkelaars
die namens de overheid bestemmingsplannen willen ontwikkelen. Ze eisen soms
zelfs zeggenschap over de ruimtelijke ordening, anders bouwen ze niet. Dat
heeft alles met grondpolitiek te maken en die is op dit moment niets anders
dan ontwikkelaarsvreugde. Mij is altijd verteld dat de minister van VROM als
linkse PvdA'er bekend staat en het lijkt mij dan ook dat deze ontwikkeling
hem erg veel pijn moet doen. Ik ben benieuwd met welke voorstellen hij komt
om een eind te maken aan deze ontwikkelingen op het terrein van de grondpolitiek.
Zal zijn maatschappijvisie tot uitdrukking worden gebracht in de vijfde nota?Voorzitter! Ik keer terug naar de volkshuisvesting en dan met name het
voorstel van de heer Duivesteijn. De bestaande Huursubsidiewet heeft nog veel
open einden. Daar zullen wij binnenkort over spreken. De wet heeft twee grote
gebreken. Het is een minimumregeling, waardoor boven de huursubsidiegrens
de hoogste huurquota zitten. Bovendien is er sprake van een tweedeling omdat
huursubsidieontvangers door de prestatieafspraken geconcentreerd worden in
het goedkoopste deel van de woningvoorraad. Ik wil graag nadenken over het
voorstel van de heer Duivesteijn om de huursubsidie te fiscaliseren. Wij zien
daar wel wat in, maar moeten eerst zien welke haken en ogen daaraan vastzitten
en welke aftopping nodig is om uit te komen bij een redelijke huurquote. Het
zal geld kosten en daarom wil ik de heer Duivesteijn een voorstel doen. Ik
heb zojuist een schets gegeven van de kosten van de hypotheekrente. De VROM-raad
zegt: "De aftrek van hypotheekrente frustreert het volkshuisvestingsbeleid
en zorgt voor een onrechtvaardige inkomensverdeling." Wij moeten daaraan dus
tegelijkertijd ook iets doen. Als de excessieve hypotheekrente wordt afgetopt,
kan de opbrengst misschien worden gebruikt als een eerste bron van financiering
van het voorstel van de heer Duivesteijn. Ik hoor hierop graag zijn reactie.Voorzitter! Door de liberalisering van de woonruimteverdeling en de verkoop
van huurwoningen zijn al bestaande problemen alleen maar versterkt. Samen
met de prestatie-eisen van de Huursubsidiewet stimuleert de woonruimteverdeling
nieuwe stijl de concentratie van lagere inkomens in een beperkt aantal wijken
met name in de grote en middelgrote gemeenten. De verkoop van huurwoningen –
vermoedelijk voornamelijk het betere deel van het corporatiebezit –
zal dit effect alleen nog maar versterken. Zwarte scholen komen ook niet uit
de lucht vallen, maar zijn het gevolg van dit soort mechanismen. Waarom kijken
het kabinet en de staatssecretaris nu nooit eens verder dan hun neus lang
is wat betreft de ontwikkeling van deze problematiek?Ik kom nu op de bezuinigingstaakstelling en de reorganisatie van de huurcommissies.
De behandeltijd van zaken bij de huurcommissie loopt op en de kwaliteit staat
onder grote druk. De staatssecretaris vindt dat het wel meevalt, maar het
is niet duidelijk welke meetlat hij gebruikt. Wij stellen daarom voor de prestaties
van de huurcommissies jaarlijks samen te vatten in een overzicht. Wellicht
kan hiervoor de jaarrekening van VROM worden gebruikt. Is de staatssecretaris
bereid voortaan in de jaarrekening verantwoording af te leggen op dit punt?De SP-fractie heeft ook gevraagd om onderzoek naar de gevolgen van de
herstructurering van de oude wijken. De staatssecretaris zegt dat hij in het
kader van de nota Wonen al wat scenario's heeft ontwikkeld. Hij vindt dit
genoeg. Voorzitter! Scenario's maken is iets anders dan de werkelijkheid onderzoeken
en meten. Onderzoek is absoluut nodig als je van plan bent om – grotendeels
in de herstructureringswijken – binnen tien jaar ruim een half miljoen
huurwoningen te verkopen en bijna 300.000 huurwoningen te slopen. Waarom trekt
de staatssecretaris wel geld uit voor onderzoek naar particulier opdrachtgeverschap –
voor de hogere inkomens – maar laat hij de effecten van zijn herstructureringsbeleid
voor de lagere inkomens in het onzekere? Wil hij voorkomen dat zichtbaar wordt
dat deze mensen in het verdomhoekje blijven zitten en dat zij de nieuwe woonnomaden
van de toekomst zijn?Een ander terrein waarop dringend meer onderzoek is geboden, is de particuliere
huursector. Dit blijkt ook uit het antwoord van de staatssecretaris op vraag
113 over de huur stijging per 1 juli jl. Zoals gebruikelijk
zijn de percentages voor de particuliere verhuurders weer verbluffend laag.
Ik heb hierover gesproken met het RIGO. De statistieken blijken te zijn gebaseerd
op gegevens die door de huisbazen zelf op basis van vrijwilligheid zijn verstrekt
zonder enige vorm van onafhankelijke controle. De waarde van dit soort statistieken
is nul komma nul. Het zou de staatssecretaris sieren als hij ervoor zou zorgen
dat de cijfers van de particuliere verhuurderbranche controleerbaar worden.
Is hij daartoe bereid?Voorzitter! Tot slot het milieu. Ook hier gaat het om de gevolgen van
een neergang van de publieke zaak. Op dit moment is in de Kamer nog steeds
het wetsvoorstel structuur verwijdering afvalstoffen in behandeling. Een wetsvoorstel
dat de vercommercialisering van de afvalverwerking zal bevorderen. Om op de
gevaren van de vercommercialisering van de afvalmarkt te wijzen, leg ik het
volgende actuele probleem voor. Het recycling- en transportbedrijf REVA in
Susteren, verantwoordelijk voor de verwerking van 30% van het Nederlandse
glas, heeft zijn poorten gesloten en de mensen op straat gezet. Reden is dat
Duits glas voor de Nederlandse glasfabrieken wordt gedumpt zoals ook nog kortgeleden
Duits plasticafval in Nederland werd gedumpt. Internationale concurrentie
in reststofverwerking leidt dus tot dit soort ontwikkelingen. Kan de minister
aangeven wat dit voor de Nederlandse glasinzameling en -verwerking zal betekenen?
Trek deze lijn door naar andere afvalstoffen en het probleem is duidelijk.
Afvalverwerking en zeker commerciële afvalverwerking zoekt de weg van
het hoogst economisch rendement en niet van het hoogst milieurendement. Ook
hebben onze eindverwerkers, de AVI's, officieel nog een nutsfunctie, maar
via de opkoop van aandelen krijgen zij steeds meer belangen in commerciële
bedrijven. Het blijven dus ook commerciële bedrijven. Ik zie de bui al
hangen: hierdoor verdwijnt het onderscheid tussen nutsfunctie en commercie.
Zo hebben Essent en de AVR, beide een complete holding, in veel commerciële
bedrijven in binnen- en buitenland belangen via aandelenbezit. De minister
heeft een onderzoek toegezegd naar de gevolgen voor de nutsfunctie van deze
bedrijven. Op dit moment bestaat door de verwevenheid tussen nutsfunctie en
commerciële belangen een groot grijs gebied; ik denk hierbij ook aan
de bijstook in elektriciteitscentrales, waarover ik vragen heb gesteld die
de minister overigens nog moet beantwoorden. De geest van de vercommercialisering
en liberalisering van de publieke zaak is met deze ontwikkelingen echt uit
de fles. 16% van de gemeenten heeft de gemeentelijke reiniging tot een BV
verzelfstandigd en daarmee op grote afstand gezet. Daarnaast heeft 42% de
inzameling aan commerciële bedrijven gegund en zich daardoor afhankelijk
gemaakt van de commerciële belangen van private bedrijven, die ook nog
in sneltempo monopoliseren. Geen van die bedrijven heeft baat bij de terugdringing
van de afvalberg; dat is immers niet in hun economisch bedrijfsbelang. Ook
zien we dat die nutsbedrijven, die officieel nog door de overheid worden gedomineerd,
in een commerciële markt opereren en als zodanig gaan handelen; de processen-verbaal
tegen de AVR en andere problemen aldaar wijzen naar mijn mening in die richting.
Ze gedragen zich al als een commercieel bedrijf dat op een onduidelijke markt
moet concurreren. Hoe denkt de minister deze afbraak van de publieke zaak
in de milieusector aan te pakken?Tot slot de bedrijven die gevaarlijk zijn voor de omgeving en wettelijk
verplicht zijn tot het opstellen van een externe veiligheidsrapportage. De
overheid zou de omwonenden in de gevarenzone rondom die bedrijven moeten waarschuwen
en aangeven waaruit die gevaren bestaan. Is de minister bereid om erop toe
te zien dat de gemeenten dit uitvoeren? Is hij bereid om bedrijven duidelijk
zichtbaar te maken als gevaarlijk bedrijf? We kennen de viersterrenhotels,
die hun sterren graag bovenop het dak zetten om te laten zien hoe goed ze
zijn. Met vergelijkbare symbolen zou het risico van een bedrijf voor zijn
omgeving moeten worden aangegeven. Ziet de minister daar iets in?In het algemeen wil ik over de afbraak van de publieke zaak zeggen: stop
de uitverkoop van de beschaving!De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Voorzitter! De problemen bij de glasrecycling en het dumpen van het Duitse
afvalglas in Nederland zijn ernstig. Toch heb ik van de heer Poppe geen concrete
oplossingen gehoord. Heeft hij concrete suggesties om te voorkomen dat de
glasinzameling in Nederland in de soep loopt?De heer Poppe (SP):In de eerste plaats was het een vraag aan de minister, maar ik wilde schetsen
dat zoiets een gevolg is van de vercommercialisering van de afvalinzameling
en -verwerking. Vroeger werd papier in Nederland gedumpt, waardoor de prijs
voor papier zakte en de vrij fijnmazige inzameling dreigde te stagneren. Ik
heb daar de volgende oplossing voor: de inzameling en verwerking moeten veel
meer worden geregionaliseerd, eventueel grensoverschrijdend. Er mogen geen
lange transporten meer plaatsvinden om afval op de goedkoopste plaats kwijt
te raken voor eindverwerking of recycling. Ik zal daar later op terugkomen.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Is het niet veel meer een probleem dat het Duitse glas via het Grüne
Punkt-systeem wordt gesubsidieerd en daardoor goedkoper is en op de Nederlandse
markt opduikt? Zou er misschien geen heffing op het Duitse glas moeten komen,
of Europese regelgeving?De heer Poppe (SP):Dat zou mijn voorstel kunnen zijn. De heer Klein Molekamp springt dan
uit de bank: Europa, open grenzen. Ik wil het principieel aanpakken. Mijn
voorstel is de grenzen niet zomaar open te gooien. Het voorstel is dat in
2005 te doen. Wat moet? Wij zijn er altijd nog zelf bij. Met een door de minister
op te stellen afvalbeheersplan moet de zaak zo wordt geregeld dat je altijd
te maken hebt met de kortste afstanden tussen inzameling en eindverwerking
of recycling. Er moet niet gezocht worden naar het laagste putje, waar met
het hoogste bedrijfsrendement en het laagste milieurendement verwerkt wordt.De vergadering wordt van 21.40 uur tot 21.45 uur geschorst.Mevrouw Ravestein (D66):Mijnheer de voorzitter! Vandaag las ik dat minister Netelenbos in het
gisteren gepresenteerde NVVP – geweldige timing trouwens –
stelt dat infrastructuur de drager is van de ruimtelijke ordening. Deelt de
minister van VROM deze mening? Het kabinet spreekt immers met één
mond.Ruimtelijke ordening in een zo dichtbevolkt land als Nederland betekent
keuzes maken. De schaarste aan ruimte rechtvaardigt een sterke sturing van
de overheid. Velen hebben het gevoel dat er een urgent ruimtegebrek is. Dat
komt niet zozeer door de toename van het aantal mensen, als wel door de grotere
ruimtebehoefte per persoon. De gezinsverdunning, voor ieder kind een eigen
kamer en vrijwel iedere volwassene een eigen auto, zijn maatschappelijke trends
die nauwelijks terug te draaien zijn, als wij dat al zouden willen. Hoe richten
wij dan Nederland op een zodanige manier in, dat er ruimte is om te wonen,
ruimte voor infrastructuur en bedrijvigheid, en ook nog voldoende ruimte voor
natuur en recreatie? Op deze vragen moet de langverwachte vijfde nota over
de ruimtelijke ordening antwoord geven.Voor D66 zijn de belangrijkste criteria voor het maken van keuzes: kwaliteit,
duurzaamheid en historisch besef. Kwaliteit staat voorop, kwaliteit van de
woningen, kwaliteit van de leefomgeving, maar ook kwaliteit als het gaat om
infrastructuur, openbaar vervoer en bedrijventerreinen. Het op een creatieve
manier benutten van de schaarse ruimte door functiemenging en meervoudig grondgebruik
is een heel nieuwe ontwerpopgave, een uitdaging voor wie innovatief denkt.
In dit verband wil ik graag mijn waardering uitspreken voor de architectuurnota
van staatssecretaris Van der Ploeg, waarin een veel grotere rol wordt toebedacht
aan de architectuur bij de inrichting van Nederland. De grote projecten die
daarin genoemd zijn, worden op een heel andere manier benaderd dan tot nu
toe gebruikelijk was, waardoor "verrommeling" kan worden tegengegaan.Ten aanzien van aanleg en inpassing van infrastructuur staan er heel leuke
dingen in. Met name de deltametropool kan bijna alleen maar goed vormgegeven
worden als dit integraal wordt aangepakt. De Randstad is immers één
groot stedelijk netwerk waar men in de ene stad woont, in de andere stad werkt
en in weer een andere winkelt of uitgaat. D66 onderschrijft dan ook de gedachte
van een deltametropool, waarbij wel aan een aantal voorwaarden moet zijn voldaan.
De toename van de bevolking moet dan ook daadwerkelijk in de Randstad worden
opgevangen – ik ben ervan overtuigd dat dit mogelijk is – om verdere
verstedelijking van de rest van Nederland in te perken. Ook daar moet natuurlijk
wel ruimte zijn voor enige groei, maar niet als overloop van de Randstad.
Voorts dient er voldoende groen te blijven bestaan om leefbaarheid te garanderen.
Dit groen moet ook worden verbeterd. Een natuuroffensief voor het Groene Hart
is hard nodig. Daarnaast is het belangrijk dat er aansluitend aan de deltametropool
gebieden zijn die een open en groen karakter hebben en houden, zoals de Hoeksche
Waard.Hieraan gekoppeld zou ik de minister willen vragen hoe het staat met de
discussie over nationale landschappen. Hoe worden deze gebieden beschermd,
welke contouren worden eromheen getrokken, lichtgroene of donkergroene, en
hoe ziet de minister de ontwikkeling daarvan?Voor D66 is een nationaal landschap een gebied dat vanwege ligging en
cultuurhistorische betekenis bescherming verdient. Daarom is het nodig om
voor dergelijke gebieden een integraal ontwikkelingsplan op te stellen, waarin
naast de landschappelijke betekenis ook wel degelijk rekening wordt gehouden
met wonen en werken in die gebieden. Bovenregionale bedrijvigheid kan daar
echter geen plaats krijgen. In dit verband vraag ik de minister in hoeverre
de conclusies van de nota Belvedere uiteindelijk terugkomen in de vijfde nota.
Wij hebben natuurlijk al een veelheid aan nota's met ruimtelijke consequenties
gezien, maar de praktijk leert dat het cultuurhistorisch erfgoed vaak op de
laatste plaats komt.Naast de deltametropool zijn er natuurlijk nog een aantal andere stedelijke
netwerken te onderscheiden, zoals de overige kaderwetgebieden en de vrijwillige
samenwerking tussen steden. Dergelijke samenwerking ontstaat op vele plekken,
omdat men toch ook vaak zelf daar de voordelen van ziet. Dergelijke vormen
van informeel bestuur zouden moeten worden gestimuleerd en ook beloond, als
hierdoor zorgvuldiger met de beschikbare ruimte wordt omgesprongen. Als voorbeeld
noem ik de stedendriehoek Apeldoorn-Zutphen-Deventer en de tussenliggende
gemeenten. Hoe vindt selectie plaats en aan welke eisen moet een netwerk voldoen
om voor geld in aanmerking te komen? Wat is de reactie van de minister? Voor
alle stedelijke netwerken geldt dat er heel goede verbindingen moeten zijn
en met name hoogwaardig openbaar vervoer. Er zijn nog steeds nieuwbouwwijken
die langs een spoorlijn liggen, waar geen station komt. Dit mag niet meer
voorkomen.Voorzitter! De minister liet onlangs tussendoor weten dat hij van plan
is voor te stellen om vliegveld Valkenburg te sluiten en op die plaats een
woningbouwlocatie te realiseren. D66 steunt dit voornemen van harte omdat
daarmee de druk op de grote polder afneemt en op die manier meer kan worden
gedaan aan de instandhouding van het Groene Hart. Hiermee kan de woningbehoefte
van de Leidse regio worden opgelost. Overigens werd het wel tijd. Al zo'n
zes jaar worden er moties in de Kamer aangenomen met die strekking. Nu is
er dus eindelijk duidelijkheid, als het kabinet tenminste akkoord gaat met
deze persoonlijke opvatting van de minister.Het is onbegrijpelijk dat in een tijd waarin iedereen het belang van kwaliteit
onderkent, ineens wordt voorgesteld, het welstandstoezicht te versoepelen.
Weliswaar behoeft de werkwijze van welstandscommissies enige verbetering,
maar naar mijn mening kunnen alleen gemeenten zelf beoordelen welke bouwsels
een vergunning moeten hebben. Serres, carports, dakkapellen, maar zeker ook
schuttingen kunnen erg ontsierend zijn, om van kunststof kozijnen maar te
zwijgen. Nogmaals, gemeenten kunnen dit het best beoordelen. Zeker in beschermde
stads- of dorpsgezichten moet extra kritisch worden gekeken naar de plannen.Er is consensus over het feit dat water als ordenend principe moet worden
gehanteerd. Dit wordt althans met de mond beleden. Het is dan ook belangrijk
dat hiermee in het ruimtelijk beleid werkelijk rekening wordt gehouden. De
provincies en het rijk dienen er dan ook voor te zorgen dat wij nu niet bouwen
voor de natte voeten van de toekomst. Hoe is het bijvoorbeeld
mogelijk dat er zo kort na de overstromingen in Limburg een enorme nieuwbouwwijk
wordt gepland in Roermond, in het winterbed van de rivier? Hoe is het mogelijk
dat de provincie dit toestaat? Ook elders in Nederland worden plannen gemaakt
voor kassen of woningen op uit hydrologisch oogpunt heel ongunstige locaties.
Ik roep de minister dan ook graag op om te zorgen voor een betere handhaving
van de beleidslijn Ruimte voor de rivier. Ik hoop dat in de vijfde nota echt
voldoende rekening wordt gehouden met het water.Voorzitter! Een partij die de keuzevrijheid van mensen heel belangrijk
vindt, is uiteraard ook een voorstander van particulier opdrachtgeverschap.
Waarom zouden wij alleen maar kunnen kiezen uit voorgebakken en door anderen
bedachte woningen? In samenspraak met een architect kunnen kiezen hoe een
huis eruit komt te zien, is natuurlijk voor velen een ideaalbeeld. Ook D66
wil hier meer ruimte voor bieden. Graag wil ik ook het betoog van mevrouw
Kortman ondersteunen, waar zij sprak over aandacht voor multicultureel bouwen.In de begroting wordt gesproken over een onafhankelijk ruimtelijk planbureau,
zoals dat ook geadviseerd is door de parlementaire werkgroep vijfde nota.
In het rapport van de werkgroep staan nog een aantal andere aanbevelingen.
Er wordt duidelijk gesteld dat een actief grondbeleid noodzakelijk is. Kan
de minister aangeven welke instrumenten hij op dat punt bruikbaar acht, met
name bij de aankoop van gronden ten behoeve van de ecologische hoofdstructuur?Gemeenten straffen soms kwaliteitsbouw door de grondprijs te koppelen
aan de kwaliteit van de woning. Het gaat hier om de zogenaamde grondquotabenadering.
Hoe beter de woning hoe hoger de prijs, niet alleen van de woning maar ook
van de grond waar die woning op staat. Welke mogelijkheid ziet de minister
om deze ongewenste koppeling tegen te gaan? Denkt de minister ook aan instrumenten
die het aantrekkelijker kunnen maken om te herstructureren in de binnensteden
in plaats van het open gebied vol te bouwen?Uit het parlementair onderzoek is ook gebleken dat de mainport Schiphol
zich vrijwel geheel buiten de landelijke ruimtelijke nota's om heeft ontwikkeld.
Wij gaan ervan uit – ik hoor evenwel soms andere geluiden – dat
in de vijfde nota de mainports ook worden meegenomen met al hun ruimtelijke
consequenties.Voorzitter! De minister heeft in de vorm van een landsdelig polderoverleg
met heel Nederland aan tafel gezeten ter voorbereiding van de vijfde nota.
Hoe heeft hij dit proces zelf ervaren? VNO-NCW is eruit gestapt en van veel
anderen heb ik gehoord dat het allemaal heel moeizaam verliep. Is er nu voldoende
draagvlak voor de plannen gecreëerd? Was het, achteraf bezien, dit tijdsverlies
waard? De D66-fractie vindt dat dit hele proces erg slordig is verlopen; het
is in ieder geval zo overgekomen. Van tijd tot tijd kwamen er standpunten
van de minister naar buiten, soms strijdige standpunten. Wij zijn dan ook
zeer benieuwd om straks te lezen wat de minister uiteindelijk wil.Ik heb nog een vraag voor de staatssecretaris als eerstverantwoordelijke
voor de Rijksgebouwendienst, mede namens een aantal collega's overigens. Er
is een probleem met de verbouwing van het perscentrum Nieuwspoort, dit is
hem bekend. Is hij bereid hiervoor een oplossing te zoeken?"Nederland is te klein voor Pronk!". Ik citeer mijn Belgische collega
Ansims toen hij gisteren tijdens de vergadering van de commissie Ruimtelijke
ordening en infrastructuur van de Beneluxraad vroeg naar de internationale
aspiraties van deze minister. Wij bespraken de grensoverschrijdende ruimtelijke
vraagstukken, onder andere eurocorridors. Helaas wordt in de begroting maar
één alinea aan internationaal ruimtelijk beleid gewijd. Wil
de minister hier nader op ingaan en zien wij dit aspect nog terug in de vijfde
nota?Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Mijnheer de voorzitter! Wij bespreken vandaag vooral het Nederlandse milieubeleid.
Ik wijs er echter op dat twee grote milieuvraagstukken de komende eeuw het
milieudebat zullen beheersen: de klimaatverandering en de zorg voor voldoende
en beschikbaar schoon water. Beide vraagstukken hebben met elkaar te maken
en bij beide kan Nederland een verhoudingsgewijs kleine, maar niettemin betekenisvolle
rol spelen.Voor het eerst stelt het kabinet 1,3 mld. beschikbaar om de hogere milieudruk
die het gevolg is van hogere economische groei te compenseren; een afspraak
uit het regeerakkoord en een voorwaarde voor mijn fractie. De vraag is of
het bedrag dat het kabinet tot 2004 ter beschikking stelt, afgezet tegen de
diverse vormen van milieubelasting, voldoende is. In de bijlage wordt wel
een goed overzicht van de milieudruk en de maatregelen gegeven, maar gaat
het om reeds afgesproken uitgaven bij de vorige begroting – zoals voor
bestrijding van geluidshinder – of om echte additionele middelen? Welke
methode hanteert de minister om de milieudruk, de compensatie en de resultaten
daarvan in de toekomst nauwkeuriger in beeld te brengen?De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Bij mijn weten is in het regeerakkoord afgesproken dat meer dan behoedzame
economische groei tot milieucompensatie moet leiden. Het kabinet gaat daarbij
uit van een groei van 2,75% en van 3,25% voor klimaatmaatregelen. Is dat ook
de interpretatie van de fractie van D66? Ik heb begrepen dat die afspraak
is gebaseerd op een groei van 2%.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):In de antwoorden op de vragen, zowel in het kader van de begroting van
VROM als van het milieuprogramma, komt het percentage van 2 steeds terug.
Ik speel die vraag graag door naar de minister. Het is inderdaad onduidelijk.Omdat het milieubeleid in de toekomst vooral zal gaan over hardnekkige
problemen – de kleine maatregelen zijn wel genomen – en de aandacht
vooral zal uitgaan naar duurzame productie- en consumptiepatronen, moet het
draagvlak behouden blijven. Met name jongeren-, vrouwen-, consumenten- en
milieuorganisaties en onderwijsinstellingen spelen daarbij een belangrijke
rol. Een deel van de compensatiegelden kan hiervoor worden aangewend. Is de
minister bereid een voorstel terzake te steunen? Ik geef een voorbeeld. Voor
het HBO is een convenant tussen een aantal hogescholen en drie ministeries
gesloten inzake integratie van duurzame ontwikkeling in onderwijs en
onderzoek. Dit is uiterst belangrijk, maar de gelden lijken niet eerder dan
in 2003 beschikbaar te komen. De eerste rapportage over de voortgang komt
in december, want het HBO zit niet stil. Wat mag het HBO van deze minister
verwachten?In november vindt in ons land de klimaatconferentie plaats. Daar ga ik
niet diep op in, maar ik zeg toch nog eens dat het van groot belang is dat
het Kyotoverdrag snel wordt geratificeerd en dat ons land en de EU onverkort
vasthouden aan de ingenomen standpunten voor de reductie van broeikasgassen.
In de Milieubalans wordt aangegeven dat de Kyotoverplichting van 6% reductie
en de groei van de emissie vanaf 1990 dringend vragen om aanzienlijke maatregelen.
Per 1 januari 2002 gaat een aantal energieregelingen van EZ naar VROM. Waarom
betreft dit niet ook de duurzame energie? Bovendien heeft de toepassing een
duidelijk ruimtelijke component en een volkshuisvestingscomponent. Bij de
ruimtelijke component denk ik aan windmolens en bij de volkshuisvestingscomponent
aan zonnepanelen. Mijn fractie is blij met de voorstellen van de staatssecretaris
om door middel van een forse subsidie zonnepanelen de helft goedkoper te maken.
Dat scheelt een slok op een borrel. Bij nieuwbouw wil hij massaal op zonnecellen
overschakelen. Hiermee wordt mijns inziens ook invulling gegeven aan de motie
die mijn collega Thom de Graaf daarover heeft ingediend. Ik spreek graag mijn
complimenten uit aan het adres van de staatssecretaris. Ik vind het een uitstekend
initiatief.In dit verband toch een vraag. Aansluiten bij de betalingssystematiek
van de energiepremies op apparaten betekent zeer waarschijnlijk lang wachten
op terugbetaling. Hier gaat het toch echt om heel grote bedragen. Het gaat
om honderden zo niet duizenden guldens. Wij willen graag een andere regeling
om de subsidie maximaal effectief te laten zijn. Graag de mening van de staatssecretaris
op dit punt.Verder vinden wij dat de energieprestatienorm kan worden aangescherpt
en dan het liefst tot 0,8. Zijn de minister en de staatssecretaris dat met
ons van mening? Dat de ministeries zelf het goede voorbeeld gaan geven met
zonnepanelen was al afgesproken. Die leipanelen kunnen dus weer rustig terug
op het Torentje. Worden overigens bij nieuwbouw- en innovatieprojecten inmiddels
vanaf het begin de ecoteams ingezet of moeten particulieren daar iedere keer
zelf om vragen?Voorzitter! Is de minister van VROM bereid om aan het SER-advies "Deltaplan
voor een duurzame energiehuishouding" invulling te geven? Is hij het met ons
eens dat de verwachtingen uit de Milieuverkenning van het RIVM dat in 2030
pas 4% duurzame energie zal zijn gerealiseerd, onaanvaardbaar is en vraagt
om een krachtige impuls voor innovatie en stimulering? Via welke ruimtelijkeordeningsinstrumenten
denkt de minister windenergie te kunnen bevorderen? Werkt hij mee aan het
plan van mevrouw De Boer, dat ook door D66 werd ondersteund, om alle gemeenten
mee te laten doen? Beide bewindslieden beseffen hoezeer duurzame energie bij
VROM thuishoort, maar wij komen uiteraard met eigen voorstellen terug bij
de behandeling van de begroting van Economische Zaken.Voorzitter! Dan de geluidshinder. Op veel terreinen is er weinig milieuwinst
geboekt, te weinig. Naast verdroging, verzuring en vermesting komt het thema
geluidsoverlast duidelijk tot uitdrukking. Het krijgt in de begroting veel
aandacht, en terecht! Zijn de belangen van de burger in geval van geluidsoverlast
wel voldoende gewaarborgd via wettelijke regelingen? Op welke wettelijke regels
kan de burger zich eigenlijk beroepen bij langdurige ernstige geluidshinder,
zoals het bijvoorbeeld in steden voorkomt? Hoe staat het met het MIG-traject?
Is modernisering van het beleid eigenlijk van de baan?De heer Klein Molekamp (VVD):U wijst terecht op het probleem van de geluidshinder. Het RIVM wijst er
ook op, maar zegt wel dat het bovenal een lokaal probleem is. Vindt u dat
de minister dat primair moet oplossen of vindt u dat de gemeenten dat moeten
doen? Hoe kijkt u aan tegen de verdichtingsproblematiek van gemeenten? Zullen
daardoor de geluidshinderproblemen niet eerder toe- dan afnemen?Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Ik constateer op dit moment dat het geluidsbeleid, waar wij met elkaar
een traject voor hebben uitgezet, eigenlijk is weggefladderd. Ik maak mij
zorgen omtrent verschillende vormen van geluidsoverlast. Dat betreft niet
alleen de geluidsoverlast in de binnensteden, maar ook andere vormen van geluidsoverlast.
Ik zal daar straks nader op ingaan. Dus het is eigenlijk een gecombineerd
fenomeen dat mijns inziens in feite een centrale aanpak veronderstelt, die
vervolgens decentraal kan worden ingevuld.De heer Klein Molekamp (VVD):Ik ben van mening – en ik meen te hebben begrepen dat de heer Feenstra
dat ook vindt – dat er een sterke gemeentelijke verantwoordelijkheid
leeft op dit gebied. Overigens staat dit los van verkeerslawaai en treinlawaai,
want dat is een typisch nationale verantwoordelijkheid. Onderschrijft u die
lijn of niet?Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Absoluut.Voorzitter! Ook het aantal stiltegebieden neemt af. In 20% van de gevallen
wordt de geluidsnorm van 40 dB(A) overschreden. Lekker stil dus! Lawaaioverlast
door wegverkeer en vliegverkeer neemt toe. Kennelijk kan Lelystad zonder bezwaar
rustig groeien naar 6000 vliegbewegingen. Onbegrijpelijk. En in de steden
hebben 22% meer mensen last van burenlawaai. Erkent de minister dit milieuprobleem
en zo ja, wordt het niet tijd voor een integrale nota geluidsoverlast? Daarin
kunnen al deze aspecten van geluidsoverlast worden meegenomen. Even terzijde:
D66 steunt het initiatief van de jaarlijkse autoloze zondag evenals GroenLinks.
Ik hoop dat de minister dat volgend jaar ook doet.Voorzitter! Ik vind het schokkend dat het kabinet zonder restricties de
auto ruim baan lijkt te willen geven in het gisteren gepresenteerde plan.
In het plan wordt nog veel over betaalstroken en spitstarieven gesproken,
maar ik hoor in initiërende zin veel te weinig over schoner en zuiniger
rijden en nog veel minder over een vervangend openbaar vervoer. Tekent zich
op dit onderdeel het milieufaillissement van deze minister af? Heeft hij evenals
minister Netelenbos de strijd opgegeven? Ik kan mij dat niet voorstellen,
minister Pronk! Mobiliteit is goed, maar dan wel slimme, schone en verantwoorde mobiliteit. Ik wil graag uw commentaar hierop.Voorzitter! Een groot deel van de extra milieudruk wordt veroorzaakt door
de steeds groeiende consumptie. Het blijft noodzakelijk om voor milieubeleid
medewerking te krijgen van de consument en de producent. De consument is bereid
tot veel – denk aan de gescheiden inzameling – maar hij neemt
ook veel – kijk naar de wegwerpflesjes. Overheid en producent moeten
hierbij kaders stellen. Een convenant verpakkingen wordt mijns inziens met
voeten getreden als op grote schaal nieuwe wegwerpartikelen ontstaan, waarvoor
bovendien geen apart inzamelings- of verwerkingssysteem bestaat. Wij willen
zo snel mogelijk een betere regeling voor kunststofgebruik bij verpakkingen.
Wij vragen de minister daartoe met initiatieven te komen. Ik denk aan petflesjes,
kunststoffolie en andere kunststoffen.Ik heb vorig jaar aan de minister gevraagd op welke terreinen het materiaalgebruik
in Nederland kan worden teruggedrongen. Wij spraken toen over dematerialisatie.
Ik heb toen verzocht om overleg hierover met bedrijfsleven en milieubeweging.
Welke acties zijn inmiddels ondernomen? Heeft overleg plaatsgehad in het kader
van het NMP-4?Voorzitter! Wij kunnen ons een dergelijk overleg ook voorstellen bij de
aangekondigde nadere inventarisatie en bijbehorende maatregelen voor opslag
van gevaarlijke stoffen. Mijn fractie vraagt de minister om haast te maken.
Dit geldt in hoge mate voor de vuurwerkbedrijven. De recente proeven met consumentenvuurwerk
doen daar niets aan af. Maar ook andere gevaarlijke stoffen moeten worden
geïnventariseerd. Wij zijn het aan de burger verplicht om zorgvuldig
met opslag, controle daarop en openheid ten aanzien van de opslag om te gaan.In Leiden lukte het de gemeente om een vuurwerkbedrijf met gemeentelijke
steun te verplaatsen. Dat zal niet altijd mogelijk zijn voor elke gemeente.
De Kamerfractie van D66 pleit daarom in navolging van onze wethouder Pechtold
uit Leiden en veel collega's hier voor de vorming van een landelijk saneringsfonds,
waaruit deze operaties kunnen worden gefinancierd. Van de ongeveer 270 bedrijven
zijn er 50 met een hoog risico, omdat ze vlakbij woningen zijn gesitueerd.
In samenwerking met de provincie kan vervolgens worden gezocht naar een veilige
locatie. Wij horen graag een positieve reactie van de minister op deze suggestie.Voorzitter! Voor een goed milieubeleid is draagvlak nodig, zoals ik al
eerder zei. Mijn fractie hecht aan goed overleg zoals in het groene poldermodel.
Collega Ravestein heeft daar ook al iets over gezegd. Het lukt niet altijd,
maar wij hebben begrepen dat de milieubeweging het overleg wil voortzetten,
terwijl van het bedrijfsleven hetzelfde signaal kwam. Wil de minister dit
ook en, zo ja, onder welke voorwaarden?De heer Van Middelkoop (RPF/GPV):Voorzitter! Ik wil nog even een vraag stellen over het fonds waar mevrouw
Augusteijn zojuist over sprak. Dat moet een fors fonds worden. Ik vind het
een interessant idee. Maar hoe moet dat fonds gevuld worden? Het geld moet
ergens vandaan komen. Komt dat van de begroting van VROM?Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Ik zou mij heel goed kunnen voorstellen dat er meerdere ministeries aan
zouden bijdragen.De heer Van Middelkoop (RPF/GPV):Weet u hoe dat in Leiden is gegaan en wie het daar betaald heeft?Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):De gemeente zelf.De heer Van Middelkoop (RPF/GPV):Goede wethouders daar.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Ik zei zojuist al dat niet elke gemeente daartoe in staat zal zijn. Soms
zijn er gunstige omstandigheden die zoiets mogelijk maken. Ook niet iedere
gemeente zal het financieel kunnen bolwerken. Het hangt ervan af of het een
oud gebouw is, of er al verplaatsingsplannen waren et cetera. Het geld zou
dus van meerdere ministeries kunnen komen.Voorzitter! Voor mijn fractie is het onaanvaardbaar dat Europa ons Nederlandse
milieubeleid frustreert door het concurrentiebeleid zo aan te scherpen dat
voortgang bij bijvoorbeeld de bodemsanering wordt vertraagd. Wij willen haast
maken met de bodemsanering, maar bijvoorbeeld ook met de verwerking van baggerspecie.
Dat kan niet zonder financiële stimulans. Dan komt Europa weer in het
geweer. Wij roepen de minister op de Europese Commissie aan te spreken op
het behalen van milieuresultaat en niet op het realiseren van het precies
volgen van de regeltjes. Daar hoeft de minister helemaal niet mee te wachten
tot het eind van het jaar.Dit jaar is het oogstjaar van het kabinet. Gezegd moet worden dat het
milieubeleid de afgelopen jaren resultaten te zien heeft gegeven en nieuwe
impulsen heeft gekregen. Maar er moet nog veel gebeuren. Het echte oogsten
moet nog starten. De minister kan dat laten zien op de klimaatconferentie
in november en bij de aanbieding van de vijfde nota ruimtelijke ordening.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter! Het zal geen schokgolf in de Kamer veroorzaken als ik constateer
dat de onderhavige begroting beleidsarm is. In zekere zin wordt dat in de
begroting zelf beaamd door te verwijzen naar de grote komende nota's, die
de hoofdlijnen bevatten van het VROM-beleid voor de komende jaren: de definitieve
nota Wonen, de vijfde nota ruimtelijke ordening en het vierde Nationaal milieubeleidsplan.
Ik voeg hieraan nog toe de fundamentele herziening WRO en de discussienota
over de Wet milieubeheer. Vorig jaar zei ik bij de begrotingsbehandeling:
we moeten daarom nog geduld hebben en wachten op een aantal grootschalige
beleidsstukken, waarvan de inhoud nu nog in de toekomst is verborgen. Helaas
is dit nog steeds van toepassing. Ik betreur het dat wij over de definitieve
inhoud van deze ingrijpende beleidsstukken nog niet kunnen spreken met de
regering. Er liggen immers genoeg uitdagingen op het terrein van de ruimtelijke
ordening, volkshuisvesting en milieu die om een adequate aanpak vragen.Het uitblijven van de vijfde nota wordt volgens de minister onder meer
veroorzaakt door de tijd die het "groen polderen" vraagt. Hoe komt het dat
het groene polderoverleg meer tijd kost dan verwacht? Was niet een randvoorwaarde
dat dit niet te zeer vertragend zou werken?Een belangrijke vraag is verder welk negatief effect de voortdurende vertraging
van de totstandkoming van de vijfde nota zal hebben op de beoogde
regierol op ruimtelijk terrein, die aan de hand van deze nota zou moeten worden
vervuld. Zal niet te zeer achter de ontwikkelingen worden aangelopen? Het
is vandaag al door andere woordvoerders gesignaleerd: het NVVP is inmiddels
al uit. Het was bij uitstek de intentie om deze in zorgvuldige afstemming
met de vijfde nota te doen verschijnen. Dat is dus al niet gelukt. Daarbij
vraag ik tevens naar de afstemming van de vijfde nota met de recentelijk verschenen
nota Waterbeheer in de 21ste eeuw. Hoe verloopt deze afstemming? Zal water
ordenend beginsel zijn in de vijfde nota?Op het terrein van het wonen heeft mijn fractie reeds meermalen zorgen
uitgesproken over de stijgende huizenprijzen en de gevolgen daarvan voor met
name starters en eenverdieners. Er ontstaat een duidelijke tweedeling in de
huizenmarkt. Wat is nu eigenlijk welvaart als zowel vader als moeder financieel
gedwongen is om buitenshuis te werken om een modale tussenwoning te bekostigen?
Vorig jaar deed ik reeds enige suggesties die tot gevolg kunnen hebben dat
de huizenprijzen afvlakken: het aanbod van betaalbare woningen sneller vergroten –
is het overigens waar dat de nieuwbouw momenteel afkoerst op een laagterecord? –
de beperking van het verstrekken van hypotheken tot één voltijdsinkomen,
een regeling waarin wordt vastgelegd dat hypotheken niet hoger dan drie tot
vier keer het jaarinkomen mogen zijn, etc. Ook de beperking van de aftrekbaarheid
van de hypotheekrente zal een afvlakkende invloed hebben op de hoogte van
de huizenprijs, wat ten goede kan komen aan starters. Dat werd onlangs nog
becijferd door de VROM-raad. Het gaat er mij nu niet om direct een keuze te
maken voor een van de genoemde instrumenten. Ik wil er maar op wijzen dat
best het nodige mogelijk is op dit terrein. Een adequate overdenking van juist
deze problematiek miste ik echter helaas in de ontwerpnota Wonen. Hoe valt
die lacune te verklaren? Hoe beoordeelt de staatssecretaris de voorspellingen
van bouworganisaties, dat de in de ontwerpnota geplande nieuwbouw nooit kan
worden gehaald? Hoe valt dit te ondervangen?Vorig jaar heeft de Kamer een SGP-motie aanvaard waarin de regering werd
verzocht te onderzoeken op welke wijze kan worden gewaarborgd dat in restrictiefbeleidsgebieden
een adequaat woningaanbod beschikbaar blijft, met name voor starters op de
woningmarkt die niet over een hoog inkomen beschikken. De staatssecretaris
heeft toegezegd hierop in te gaan in de nota Wonen en bij de behandeling van
de AMvB Huisvestingswet. Inmiddels hebben wij de ontwerpnota in bezit. De
problematiek wordt daarin erkend, maar er ontbreken duidelijke aanzetten tot
een aanpak. Knelpunt is vooral de nieuwe Huisvestingswet, die gemeenten onvoldoende
mogelijkheden biedt tot het stellen van bindingseisen om zo het beschikbare
woningaanbod toe te kunnen wijzen aan de eigen bevolking. Zolang het in deze
wet opgenomen uitgangspunt van de vrije vestiging rigide toepassing krijgt,
lijkt deze problematiek moeilijk oplosbaar. Hoe wil de staatssecretaris hiermee
omgaan? Op welke wijze wordt de genoemde motie in de definitieve nota Wonen
uitgewerkt? Hoe wordt hiermee omgegaan bij de AMvB Huisvestingsbesluit? Hoe
zit het met de grens voor bindingseisen in het licht van de opgestuwde huizenprijzen?
Ik neem aan dat wij deze AMvB binnenkort kunnen verwachten.Over de huursector is vandaag al het nodige gewisseld. Mijn fractie sluit
zich aan bij de zorgen die zijn geuit over de stijgende huurquote voor lagere-inkomensgroepen.
Betaalbaarheid van huurwoningen met voldoende kwaliteit voor deze groepen
acht mijn fractie van groot belang. De vraag is welk beleid de staatssecretaris
tegenover deze ontwikkeling stelt.Door verschillende fracties zijn ideeën geopperd over aanpassing
van de huursubsidieregelgeving. Wij vinden het belangrijk dat de staatssecretaris
de voor- en nadelen van de verschillende voorstellen nog eens helder op een
rijtje zet. Er zijn nogal wat haken en ogen verbonden aan ingrijpende veranderingen
van de systematiek, zoals door fiscalisering. Het heeft onze voorkeur om te
debatteren over een separate notitie van de regering.De heer Duivesteijn (PvdA):Een separate notitie betekent dat u op zichzelf wel bereid bent om dat
soort gedachtes te overwegen.De heer Van der Staaij (SGP):Als daarover serieuze voorstellen worden gedaan, vind ik dat daar serieus
mee om moet worden gegaan. Deze moeten niet goedkoop afgeschoten worden, maar
het beste is om ze naar aanleiding van een aparte notitie te bespreken.De heer Duivesteijn (PvdA):Dit vind ik een nogal procedureel antwoord, want de regering kan hetzelfde
zeggen. Er is een plan van het CDA dat u ongetwijfeld kent. Het is interessant
om te weten welke inhoudelijke opvattingen uw fractie hierover heeft.De heer Van der Staaij (SGP):Het is geen vrijblijvende exercitie, want ik heb al naar voren gebracht
dat wij de zorgen delen die u naar voren hebt gebracht. In het Sociaal en
cultureel rapport 2000 wordt de stijging van de huurquote heel duidelijk op
een rijtje gezet. Tegen die achtergrond moeten wij nog eens goed over deze
zaken nadenken. Bij de systematiek van de huursubsidiewetgeving en de verfijningen
die daarin zijn aangebracht, moet je wel oppassen om dat systeem niet zomaar
op de helling te zetten en er iets anders voor in de plaats te stellen, zeker
als er dan weer heel wat nieuwe vragen rijzen, zoals bij de fiscalisering.
Ik vraag de staatssecretaris of hij bereid is om hier apart en weloverwogen
op in te gaan. Ik vind de problemen te omvangrijk en gecompliceerd om nu te
zeggen dat wij er ook wel voor voelen om die richting uit te gaan. Er leven
nog te veel vragen bij ons.De heer Duivesteijn (PvdA):Dat vind ik terecht. Ik heb de staatssecretaris ook gevraagd of hij bereid
is om dat nog eens keurig netjes uit te werken. Stel dat hij "nee" zegt, bent
u dan geïnteresseerd om dat met anderen uit te werken?De heer Van der Staaij (SGP):Ik heb een vrij optimistische inslag. Ik heb geen signalen dat hier door
de staatssecretaris negatief op wordt gereageerd en die wil ik ook niet voeden.Uit de laatste Milieubalans blijkt dat er het nodige is bereikt bij het
milieubeleid. Dat mag erkend worden. Jaar op jaar blijkt ook dat de positieve
resultaten op dit terrein wegvallen tegen flinke economische groei en het
milieubeslag van ons luxe productie- en consumptie patroon.
Tijdens zijn eerste begrotingsbehandeling hield deze minister een pleidooi
voor meer soberheid en een meer duurzame wijze van productie en consumptie.Ik citeer de minister: zegeningen zijn bereikt, maar waarschijnlijk kan
het probleem waarmee wij te maken hebben, alleen maar worden aangepakt, wanneer
wij ons met z'n allen een aantal fundamentele vragen stellen. Wat is vooruitgang
en is alle consumptie waardevol?Dat pleidooi heeft mijn fractie van harte ondersteund. Het is nodig om
onze levensstijl en het streven naar maximalisatie van economische groei kritisch
tegen het licht te houden. Dergelijke pleidooien van de minister voor soberheid
zijn echter schaarser geworden. Welke concrete gevolgen vloeien er voort uit
zijn oproep? Op welke wijze wordt hieraan concreet en substantieel gevolg
gegeven, niet alleen binnen de overheid, maar ook in de samenleving en bij
het bedrijfsleven?Een concrete voorzet. Vorig jaar wees het SCP er al op dat het vakantiegedrag
steeds milieubelastender van aard werd, maar geen beleidsonderwerp vormt.
Steeds vaker wordt voor toeristische doeleinden het vliegtuig genomen naar
steeds verdere bestemmingen. Zou zoiets geen onderwerp van bezinning moeten
zijn?Een ander thema dat ik wil aansnijden, is het afsteken van vuurwerk. Het
afsteken van vuurwerk is in het algemeen gesproken een bij uitstek luxe, gevaarlijke,
milieuonvriendelijke en overlast veroorzakende activiteit. Deze activiteit
neemt bovendien jaarlijks toe. De VROM-begroting geeft aan dat de regelgeving
met betrekking tot het importeren, verhandelen, produceren, opslaan en gebruiken
van vuurwerk zoveel mogelijk wordt geïntegreerd. Begrijpelijkerwijze
staat na de ramp in Enschede de opslag van vuurwerk centraal. Ik vraag mij
echter af of die voorvraag niet uitdrukkelijk moet worden gesteld.Dienen noodzaak en nut van het afsteken van vuurwerk zelf niet kritisch
onder de loep te worden genomen? De minister heeft zich in antwoord op schriftelijke
vragen van de SGP-fractie reeds bereid getoond te onderzoeken in hoeverre
negatieve milieueffecten van vuurwerk kunnen worden beprijsd. Mijn fractie
acht dit een waardevolle stap. Kan het afsteken van vuurwerk niet nog meer
worden ontmoedigd in verband met milieuvervuiling en geluidsoverlast die daarbij
horen?Meer specifiek wil ik ervoor pleiten dat gemeenten zoveel mogelijk vrijheid
wordt geschonken om het afsteken van vuurwerk in te perken. Welke mogelijkheden
zijn er op dit punt? Kan de gemeentelijke beleidsvrijheid verder worden vergroot?In het kader van het stimuleren van energiebewust gedrag vraag ik de aandacht
voor het verder stimuleren van het gebruik van zonneboilers. Hiermee is nog
veel energiebesparing en daarmee milieuwinst te realiseren. Wat zijn de mogelijkheden
om op dit punt nog een slag voorwaarts te maken?Mijn fractie waardeert het positief dat extra geld beschikbaar wordt gesteld
ter compensatie van de milieudruk die het gevolg is van hogere economische
groei. Wel roept de vormgeving enige vragen op. Onvoldoende helder is welke
extra milieudruk feitelijk ontstaat door de hogere economische groei. Niet
voldoende duidelijk is het effect van de compensatie. Wat wordt verwacht van
de beleidsimpuls op dit punt? In hoeverre wordt evaluatie niet bemoeilijkt
door het feit dat de compensatie via drie sporen verloopt: via het fiscaal
instrumentarium, de begroting van VROM en de begroting van LNV. Vanuit de
milieuorganisaties is de suggestie gedaan genoemde effecten nader te laten
doorrekenen door het RIVM. Wat is de reactie van de minister op deze suggestie?
Bovendien vraag ik mij af welk perspectief de regering ziet voor de compensatie
van de milieudruk, gelet op de vele vragen die nu reeds rond de uitwerking
zijn gerezen. Wat verwachten wij van de compensatie voor de langere termijn?Voorzitter! Tot slot wil ik nog een enkele vraag stellen over het beleid
ten aanzien van de handhaving. De SGP-fractie kan zich vinden in de prioriteit
die de regering hieraan wil geven. Ik heb nog twee vragen in dit verband.
Ik lees dat de belangenverstrengeling van vergunningverlener en handhaver –
de problematiek van de meerdere petten – aandacht zal krijgen. Welke
acties zijn in dit verband concreet te verwachten?Vanaf 2001 is een bijzondere opsporingsdienst actief. Ik sluit mij aan
bij de vraag die collega Feenstra hierover stelde. Hoe verhouden de werkzaamheden
van deze dienst zich nu precies tot de activiteiten van de MIOD?De heer Van Middelkoop (RPF/GPV):Voorzitter! Wij ontkomen er niet aan deze begrotingsbehandeling deels
ook het karakter te geven van een soort functioneringsgesprek met de minister.
Tot het tegendeel blijkt, heeft de minister, zoals bekend, het vertrouwen
van de Kamer. Deze minister heeft twee jaar geleden het vertrouwen gekregen
in de verwachting dat hij in elk geval twee belangrijke beleidsstukken zou
produceren, te weten het NMP-4 en de vijfde nota ruimtelijke ordening. Wij
hadden de hoop dat juist deze minister daar een stempel op zou zetten, waarin
wij ons konden herkennen. Echter, tot op heden moeten wij tussen hoop en vrees
leven. En dat is toch echt te mager.Ik verzoek daarom de minister zijn positie op dit moment te kenschetsen
en ook duidelijkheid te verschaffen over zijn manier van werken. Wat het eerste
betreft, heeft hij de vrijmoedigheid het pand te verlaten met het oog op een
VN-functie nog voordat hij het NMP-4 en de vijfde nota het licht heeft doen
zien? Als dat het geval is, kunnen wij toch moeilijk spreken over een geslaagd
ministerschap. De vraag stellen, is haar beantwoorden.Wat het tweede betreft, verzoek ik hem uit te leggen waarom de vijfde
nota een bijkans permanente vertraging lijkt te hebben opgelopen. Zit er in
de werkwijze van de minister nog wel een strategische gedachte die deze vertraging
kan rechtvaardigen? De Kamer is inmiddels voldoende geprepareerd en gemotiveerd
om het debat over de ruimtelijke inrichting van ons land met de minister aan
te gaan. Andere bewindslieden, zijn staatssecretaris inbegrepen, leggen onbekommerd
plannen op tafel met ruimtelijke claims of effecten. Gisteren zagen wij mevrouw
Netelenbos het NVVP op tafel leggen, waarbij het stempel van de minister van
VROM in geen velden of wegen viel te bekennen. Dat kan toch moeilijk iets
anders betekenen dan dat de vijfde nota ruimtelijke ordening geen richtinggevend,
maar vooral een volgend beleidsstuk zal worden? Dat was nu juist wat de commissie-Duivesteijn en, in haar voetsporen, de Kamer niet wilde. Dat betekent derhalve
dat zich, nog voor de vijfde nota ruimtelijke ordening is verschenen, al een
conflict tussen Kamer en minister lijkt aan te kondigen. De minister heeft
dus iets uit te leggen. Ik verzoek hem dat overmorgen te doen.In afwachting van de zojuist gevraagde zelfevaluatie stel ik voornamelijk
een aantal milieuthema's aan de orde. Koeltjes schrijft de minister in het
milieuprogramma dat "afwegingen tussen ecologische, sociale en economische
belangen" consequenties hebben gehad als "oplopende CO2-concentraties,
verdwenen plantensoorten, afnemende stilte, gelijkblijvende gezondheidsrisico's
en toename van gestort afval". Ik voeg daaraan toe: een toegenomen ecologische
voetafdruk elders op aarde.Het is duidelijk een goede zaak dat het kabinet zich aan het regeerakkoord
heeft gehouden door een bedrag uit te trekken ter compensatie van de milieudruk
als gevolg van de meer dan behoedzame groei. Op de berekening van de hoogte
van het bedrag is de minister uitgebreid ingegaan in de bijlage bij de beantwoording
van de schriftelijke vragen. Ik sta daar wat uitvoeriger bij stil. Bij een
aanhoudend hoge economische groei mogen wij immers meer van dit soort compensaties
verwachten. Het is dan goed om te weten waarover wij precies praten.De strekking van het verhaal van de minister is dat er niet letterlijk
gecompenseerd wordt, maar dat er intensivering van het bronbeleid plaatsvindt.
Dat vind ik een verstandige en terechte keuze. Ook de keuze om de middelen
met name in de verkeers- en vervoerssector in te zetten, lijken mij goed onderbouwd.
Er blijven bij mij echter vragen leven over de berekeningsmethodiek en over
de effectiviteit van de begrote bedragen. Ik begrijp dat de hoogte van het
bedrag van 1,3 mld. is gebaseerd op hogere dan behoedzame groei. Maar de kern
van de zaak is in hoeverre de uitgetrokken middelen ertoe leiden dat ontkoppeling
wordt bereikt. Als wij dat op alle milieuthema's hebben bereikt, hoeven wij
nog niet te juichen. Zelfs dan is er nog geen garantie dat alle doelstellingen
uit het NMP-3 zullen worden gehaald.Volgens de RIVM-rapporten worden de doelstellingen op het gebied van klimaat,
verzuring, verstoring en verdroging niet gehaald. Tegen de heer Klein Molekamp
zeg ik daarom dat dezelfde rapporten blijkbaar op geheel verschillende manieren
gelezen en gepresenteerd worden. Dat blijft een wonderlijke zaak, juist omdat
het zulke wetenschappelijk gekwalificeerde stukken zijn. Kan de minister aangeven
of 1,3 mld. genoeg is om alsnog de gestelde doelen te halen? Ik vrees van
niet. Hoe denkt de minister over een aanpassing van de berekeningsmethodiek,
waarbij niet wordt uitgegaan van de veroorzaakte extra vervuiling, maar van
het idealiter te bereiken niveau van milieudruk? In dat geval zou er een duidelijke
relatie aanwezig zijn tussen ingezette middelen en nagestreefde resultaten.Ook tussen uitgaven en inkomsten voor milieubeleid zou misschien een duidelijke
relatie wenselijk zijn. Een simpele rekensom leert ons dat deze elkaar behoorlijk
ontlopen. De totale milieu-uitgaven van het rijk belopen volgens bijlage 3
van het milieuprogramma circa 5 mld., inclusief de 1,3 mld. intensivering.
De inkomsten uit belastingen en heffingen op milieugrondslag bedragen 8,5
mld. Kort door de bocht geformuleerd verdient het rijk dus 3,5 mld. aan het
milieubeleid. Dat is te kort door de bocht, omdat de milieubelastingen een
ontmoedigingseffect hebben op vervuilend gedrag. Toch zijn belangrijke rechtvaardigingsgronden
voor de groene belastingen dat de prijs van milieu tot uitdrukking komt en
dat een duurzame economische groei wordt gestimuleerd.Het is onduidelijk of de heffingen enige relatie hebben tot de prijs van
milieu enerzijds en een verduurzamend effect anderzijds. Het is in dit licht
niet logisch dat er bijvoorbeeld 1,7 mld. extra wordt ingezet voor infrastructuur,
terwijl er te weinig middelen worden vrijgemaakt om de ecologische hoofdstructuur
te realiseren. Is de minister met mij eens dat er een redelijke verhouding
moet bestaan tussen de inkomsten en uitgaven? Is de minister bereid deze verhouding
op enigerlei wijze te koppelen? Zo niet, is de minister bereid om vast te
leggen dat het "overschot" aan milieu-inkomsten alleen voor investeringen
mag worden ingezet die bevorderlijk zijn voor een duurzame economische groei?
Ik voeg er een concrete vraag aan toe. Bij de Europese Commissie worden investeringen
onderworpen aan een duurzaamheidtoets. Gebeurt bij ons iets vergelijkbaars
als het gaat om overheidsprojecten?Ik zeg kort iets over het voorzorgsbeginsel. Wij beschikken over een interessante
mededeling van de Europese Commissie terzake en ook over een eerste Nederlandse
reactie daarop. In de Staat van de Europese Unie las ik vorige week dat actief
wordt bevorderd dat dit beginsel verder wordt uitgewerkt en later een plaats
krijgt in de Europese verdragen. Ik vind dat veelbelovend. De Kamer moet daarover
wel kunnen meepraten, zeker als rekening moet worden gehouden met een verdere
operationalisering in Europese en vooral ook nationale wetgeving. Ik wil daardoor
niet worden overvallen vanuit Brussel. Daarom vraag ik de minister de Kamer
een notitie te sturen die voor een deel inventariserend zal moeten zijn –
in welke wetgeving kan dat voorzorgbeginsel verder worden geoperationaliseerd? –
en voor een deel een uitwerking van dat beginsel in onze wet- en regelgeving.Nog niet zo lang geleden zijn de beleidsdoelstellingen op het gebied van
de bodemsanering opnieuw geformuleerd. Daarop wil ik nu niet terugkomen. Onlangs
verscheen evenwel een KPMG-rapport waarin op herkenbare gronden de vraag werd
gesteld of het nieuwe beleid daadwerkelijk zal leiden tot kostenverlaging
en tot een verantwoorde versnelling van de bodemsanering. Het lijkt mij dat
dit rapport serieus moet worden genomen en dat de Kamer de vinger aan de pols
moet houden. Wil de minister op dat rapport reageren, eventueel in een later
stadium als het deze week niet kan?Milieubeleid is een strijd op drie fronten: herstel van toegebrachte schade,
aanpak bij de bron en het doorbreken van de spiraal van produceren en consumeren.
Er lijkt meer aandacht uit te gaan naar de burger als actor op laatstgenoemd
front. Ik vond het interessant dat in het milieuprogramma een pleidooi wordt
gehouden voor waarden als verantwoordelijkheid, solidariteit en samenwerking.
Tegelijkertijd schrijft het RIVM – ik waardeerde die levensbeschouwelijke
openhartigheid – dat de dominante mensvisie die gebaseerd is op de theorie
van Maslow tekortschiet, Die theorie houdt in dat de mens zich
na bevrediging van de basisbehoeften niet is gaan toeleggen op immateriële
behoeften maar in plaats daarvan zijn pakket materiële basisbehoeften
vergroot met nog meer auto's, magnetrons enz. Ik vraag de minister derhalve
of hij in zijn beleid ook een element van materiëlebehoeftebeheersing
kan opnemen. Laat de burger maar eens zien wat de maat is van zijn ecologische
voetafdruk! In sommige gemeenten gebeurt dat al en ik zou enige verantwoorde
propaganda op dat gebied op prijs stellen. Ik heb al eerder gesuggereerd om
burgers die een vliegticket kopen, schriftelijk mee te geven wat hun kaartje
betekent voor de CO2-uitstoot e.d. in relatie tot bijvoorbeeld
wat ze thuis verbruiken. Dat soort dingen moeten zichtbaar worden gemaakt,
anders blijft het bij retoriek. Verder kan de burger natuurlijk ook serieus
worden genomen als participant in het lokaal milieuplan. Wil de minister overwegen
om deze noties over te nemen in het NMP-4?Verder valt op dat slechts weinig van de groene belastingen direct zichtbaar
zijn geworden voor de burger. Consumptief gedrag wordt daarmee niet afgeremd
tegen de achtergrond van de voorziene koopkrachtstijgingen. Een ongewenst
gevolg van de consumerende leefstijl is de ophoping van afval. De verpakkingenconvenanten
1 en 2 hebben ons weliswaar een trede hoger op de ladder van Lansink gebracht –
van storten en verbranding naar hergebruik – maar helaas heeft het RIVM
een toename geconstateerd van gestort en verbrand afval. De commissie verpakkingen
heeft in een persbericht kenbaar gemaakt dat de toename niet te wijten was
aan verpakkingsafval. Inderdaad, enig nauwkeurig leeswerk in de stukken van
de minister leert ons dat het vooral om bouw- en sloopafval gaat. Ziet de
minister hierin aanleiding om extra beleid te ontwikkelen? Ik zou in ieder
geval niet te snel overgaan tot het opheffen van het moratorium op de AVI's.Om de hoogste sport van de ladder van Lansink – preventie –
te bereiken, zijn de noodzakelijke voorwaarden nog onvoldoende. Het begrote
bedrag van 15 mln. per jaar voor preventiebeleid is mijns inziens een logisch
gevolg van reeds toegezegd beleid naar aanleiding van de evaluatie van de
uitvoeringsstrategie preventie. Waarom heeft de minister ervoor gekozen om
juist dit beleid te financieren uit de intensiveringsgelden en niet uit gewone
middelen? Zou een dergelijke beleid niet ook nodig zijn geweest als wij over
een behoedzame economische groei hadden kunnen spreken? Zoals men weet, zitten
wij daar boven, maar dat kan ik moeilijk geloven.Ook na de discussie over de Uitvoeringsnota klimaatbeleid deel 2 van vorige
week blijft er nog veel te wensen en te zeggen over. Er is in de Kamer een
breed draagvlak voor de ratificatie van het protocol van Kyoto. Onze fracties
willen daaraan hun bijdrage leveren. Maar er is ook een breed draagvlak voor
het in stand houden van een substantieel deel van de binnen onze landsgrenzen
te nemen reductiemaatregelen. In financiële termen staat dit beleid nu
wel in de stellingen. Of het ook tot het gewenste resultaat leidt, zullen
wij zien tijdens de ijkmomenten in 2002 en 2005. De vraag rijst hierbij of
het nieuwe beleid van bijvoorbeeld mevrouw Netelenbos – "mobiliteit
is fun" – de klimaatdoelstellingen niet in gevaar brengt.Ik denk dat eenvoudig is in te zien dat het instrument van de emissiehandel
op gespannen voet staat met het bestaande binnenlandse beleid zoals het benchmarkingconvenant.
Ik heb altijd gedacht en soms ook wel gezegd dat dit convenant toch vooral
iets was van het bedrijfsleven om een tijdje van de overheid af te zijn. Om
die reden heb ik dit altijd kritisch bejegend. Overigens werd dit onlangs
bevestigd door de uitspraken van prof. Stavin van Harvard tijdens zijn lezing
bij de SER. Kan de minister bevestigen dat hij het binnenlandse klimaatbeleid
niet op het spel zet nu de commissie-Vöigtlander zich buigt over de invoering
van CO2-plafonnering ten behoeve van emissiehandel?Thans lijkt iedereen zich bezig te houden met het grondbeleid. Wij wachten
op het IBO, de SER sprak zich onlangs uit over enkele aspecten via een briefadvies
en ook de provincies roeren zich. Het is natuurlijk een thema dat nu niet
ten gronde kan worden besproken, maar ik wil wel weten wat nu eigenlijk de
agenda is en wie die beheert. Dit lijkt mij niet een zaak die als zodanig
deel zal uitmaken van de vijfde nota met zijn PKB-karakter. Er moet dus zicht
komen op een zelfstandig traject. De SER bijvoorbeeld heeft recht op een reactie
van de minister op het briefadvies. Graag op dit punt enige duidelijkheid
van de minister.Ik wil er mijn waardering over uitspreken dat de minister in ieder geval
één aanbeveling van de commissie-Duivesteijn heeft overgenomen,
namelijk de verzelfstandiging van de ROPD. De commissie was de minister nog
net voor. Start de minister nu ook het traject van wetgeving voor dit nieuwe
planbureau? Volgens mij kan niet worden volstaan met de huidige taakstelling
in de Wet op de ruimtelijke ordening. De zelfstandigheid van dit nieuwe planbureau
en de zelfstandigheid ten opzichte van de minister vereist naar mijn mening
een eigen wettelijke regeling zoals die bijvoorbeeld ook voor het RIVM. Wat
betekent verzelfstandiging voor de departementale organisaties? Wat is het
effect op het ministerie? Blijft er een directoraat-generaal over voor de
formulering van het ruimtelijke beleid en bijvoorbeeld de aansturing van sleutelprojecten?De staatssecretaris heeft zich met zijn conceptnota Wonen even in de parlementaire
luwte gemanoeuvreerd Dit was misschien ook zijn oogmerk. Het woord is nu even
aan het veld. Welnu, dat horen wij nog wel. Waarom heeft hij eigenlijk voor
die tussenstap van dat conceptstuk gekozen? Waarom is hij niet onmiddellijk
het directe debat met de Kamer aangegaan? Straks komt hij immers met het hele
veld naar de Kamer en wat moeten wij dan nog? Soms moet je wel wat slecht
denken; vroeger was dat overigens niet anders dan nu met Paars, dat zal mijnheer
Biesheuvel moeten kunnen beamen. Kortom, waarom na twee jaar voorbereiding
niet onmiddellijk naar de Kamer?Staatssecretaris Remkes:Waarom heeft de Kamer zelf niet iets op de agenda gezet?De heer Van Middelkoop (RPF/GPV):Het zelf niet op de agenda gezet? Nu gaan we het helemaal beleven! Dit
is een wat flauwe opmerking, maar kennelijk gaat het wel om een gevoelige
zaak. Het is als conceptstuk aan het veld gepresenteerd. Wij hebben daarvan
een afschrift gekregen. Ik neem aan dat hierbij bepaalde oogmerken leefden,
dus ik mag daar toch wel naar vragen? Ik had de staatssecretaris wel willen
zien reageren als de Kamer had gezegd dat ze het stuk onmiddellijk wilde bespreken.
Maar de Kamer heeft het in dit land wel voor het zeggen, maar gaat ook fatsoenlijk
om met staatssecretarissen. Graag dus toch uitleg op dit punt.Over het huurbeleid kan ik nu kort zijn. Een herhaling van de strijd van
vorig jaar is niet nodig. Verder wacht ik de moties van de heer Duivesteijn
af. Wel wil ik nogmaals de aandacht van de staatssecretaris vragen voor het
EOS-project. Ik blijf klachten ontvangen over de uitvoering van de Huursubsidiewet.
Laat de staatssecretaris voorkomen dat de Kamer zal worden gedwongen om hieraan
meer dan normale aandacht te geven! Dreigend zeg ik: de staatssecretaris is
gewaarschuwd!De algemene beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Zoals bekend, zullen de bewindslieden aanstaande donderdag in de loop
van de middag hun antwoord in eerste termijn aanvangen.Sluiting 22.47 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20002001-871-914.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl