Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 30 juni 1999 over genetisch veranderde organismen
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1998-1999, pag. 5584-5591

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

22-07-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

nr. 96, pagina 5584-5591

01-07-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26407Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemmingen over twee moties, ingediend tijdens het debat over administratieve lasten, te weten: - motie-Voûte-Droste c.s. over beheersing van de administratieve lasten (24036, nr. 132); - motie-Wijn c.s. over een toets van voorgenomen wetgeving op administratieve lasten (24036, nr. 133)Pagina 5631-5631
Behandeling van de verslagen van de commissie voor de Verzoekschriften over een aantal in haar handen gestelde adressen (26251, nrs. 61 t/m 91)Pagina 5549-5549
De behandeling van de brief over de debriefing Srebrenica (26122, nr. 10)Pagina 5550-5556
Stemming over een motie, ingediend tijdens het debat over culturele diversiteit, te weten: de motie-Nicolaï c.s. over een 3%-regeling (26565, nr. 2)Pagina 5629-5629
Stemmingen in verband met: - wetsvoorstel Wijziging van de Wet personenvervoer voor het taxivervoer (deregulering taxivervoer) (25910), en over: - motie-Stroeken over een 24-uursaanbod (25910, nr. 18); - motie-Van Bommel over de goodwill (25910, nr. 19); - gewijzigde motie-Van Zuijlen over Schipholtaxi's (25910, nr. 28); - gewijzigde motie-Van der Steenhoven over integratie van de taxi in de vervoersketen (25910, nr. 29)Pagina 5625-5626
Stemming over een motie, ingediend tijdens het debat over de Wet inschakeling werkzoekenden, te weten: de motie-Van Gent c.s. over de inkomensachteruitgang voor voormalige banenpoolers (26200 XV, nr. 76)Pagina 5631-5631
Behandeling van de brief van de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer over gasboringen in de Waddenzee (26431, nr. 2)Pagina 5576-5580
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 30 juni 1999 over culturele diversiteitPagina 5581-5584
Stemming over een motie, ingediend tijdens het debat over de visie op een groen poldermodel, te weten: de motie-Duivesteijn over de gewenste vorm van een groen poldermodel (26391, nr. 4)Pagina 5627-5627
Stemming over een motie, ingediend bij de behandeling van het rapport van de tijdelijke commissie evaluatie opsporingsmethoden (26269), te weten: de motie-Van Oven c.s. over een voorziening om het onderzoek van nabij te kunnen volgen (26269, nr. 12)Pagina 5624-5625
Stemming over een motie, ingediend bij de behandeling van de suppletore begroting Buitenlandse Zaken, te weten: de motie-Dijksma over het incidentele-activiteitenprogramma en het ambassadeprojectenprogramma (26551, nr. 6)Pagina 5622-5622
Behandeling van: - wetsvoorstel Wijziging van de Welzijnswet 1994 in verband met specifieke uitkeringen ter stimulering van de kinderopvang (26556); - wetsvoorstel Wijziging van de Remigratiewet houdende regeling van de uitvoeringstaken door de Sociale Verzekeringsbank en enige andere aanpassingen (26525)Pagina 5550-5550
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 1 juli 1999)Pagina 5632-5633
Stemming over een motie, ingediend tijdens het debat over de informatievoorziening rond de JBZ-raad, te weten:de motie-Van Oven c.s. over de informatievoorziening van de Kamer m.b.t. JBZ-raden (23490, nr. 132)Pagina 5630-5630
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg van heden over de Noord-ZuidlijnPagina 5600-5604
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 30 juni 1999 over ICT in het onderwijsPagina 5610-5615
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat (XII) voor het jaar 1999 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota) (26509)Pagina 5621-5621
Stemming over een motie, ingediend tijdens het debat over het asielbeleid, te weten de motie-Albayrak/Dittrich over uitgeprocedeerde asielzoekers uit Angola (19637, nr. 450)Pagina 5631-5632
Stemming over een motie, ingediend tijdens het debat over het vraagstuk van de onverzekerbare risico's, te weten:de motie-De Wit over vervroeging van de evaluatie van de ANW (26200 XV, nr. 74)Pagina 5627-5627
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Landbouw-Egalisatiefonds, Afdeling A, voor het jaar 1999 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota) (26550)Pagina 5620-5620
Stemming over een motie, ingediend tijdens het debat over de A4 Midden-Delfland, te weten: de motie-Van Heemst over private financiering van de A4 Midden-Delfland (26263, nr. 48)Pagina 5630-5631
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg van heden over administratieve lastenPagina 5615-5617
Stemmingen in verband met - wetsvoorstel Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 1999 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota) (26549), en over: - motie-Stellingwerf c.s. over de biologische productiewijze (26549, nr. 8)Pagina 5621-5622
Stemmingen over twee moties, ingediend tijdens het debat over de rechtsbijstand, te weten: - de motie-Marijnissen over de dreigende sluiting van bureaus voor rechtshulp (26200 VI, nr. 58); - de motie-Kalsbeek-Jasperse c.s. over verhoging van de uurvergoeding (26200 VI, nr. 59)Pagina 5626-5626
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 29 juni 1999 over SchipholPagina 5598-5600
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg van heden over het asielbeleidPagina 5617-5620
Stemmingen over tien moties, ingediend tijdens het notaoverleg over de Perspectievennota verkeer en vervoer (26428), te weten: - motie-Van Gijzel over meetbare doelstellingen voor het NVVP (26428, nr. 4); - motie-Van Gijzel over gebundelde transportcorridors (26428, nr. 5); - motie-Van Gijzel over variabilisering van autogebruik (26428, nr. 6); - motie-Hofstra over afwijzen van mobiliteitssubsidie (26428, nr. 7); - motie-Hofstra over de snelheidsregeling voor autosnelwegen (26428, nr. 8); - motie-Hofstra over het opvangen van de mobiliteitsbehoefte (26428, nr. 9); - motie-Giskes over experimenten met de prijs van personenvervoer (26428, nr. 10); - motie-Van der Steenhoven c.s. over het fietsbeleid (26428, nr. 11); - motie-Van der Steenhoven over locatiekeuze van bedrijven (26428, nr. 12); - motie-Van den Berg c.s. over de transportfunctie van water (26428, nr. 13).Pagina 5622-5624
Voortzetting van de behandeling van:het voorstel van wet van de leden Van der Hoeven en Luchtenveld tot wijziging van de Gemeentewet (vrijstelling OZB voor substraatteelt) (26423)Pagina 5569-5576
Voortzetting behandeling van: - het rapport van de tijdelijke commissie evaluatie opsporingsmethoden (26269) (debat met de regering); - de motie-Van de Camp/Halsema over een integraal feitenonderzoek (26269, nr. 10); - motie-Van Oven over parlementaire controle op het integraal onderzoek (26269, nr. 11)Pagina 5594-5595
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg van heden over de A4 Midden-DelflandPagina 5595-5597
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 30 juni 1999 over genetisch veranderde organismenPagina 5584-5591
Behandeling van de brief over de Wet inschakeling werkzoekendenPagina 5604-5606
Presentie en opening (donderdag 1 juli 1999)Pagina 5549-5549
Stemming over een motie, ingediend tijdens het debat over de HSL-Zuid, te weten:de motie-Van Gijzel over samenhang met de nota Derde eeuw spoor (22026, nr. 92)Pagina 5629-5629
Stemmingen over twee moties, ingediend tijdens het debat over het grotestedenbeleid, te weten: - motie-Van Heemst c.s. over de sociale infrastructuur (21062, nr. 78); - motie-Van der Hoeven/Rietkerk over ISV-gelden (21062, nr. 79)Pagina 5629-5629
Stemmingen over twee moties, ingediend tijdens het debat over het visserijbeleid, te weten: - de motie-Herrebrugh c.s. over win-winsituaties voor natuur en visserij (21501-17, nr. 76); - de motie-Stellingwerf over de Waddenzee en de Oosterschelde (21501-17, nr. 77)Pagina 5628-5628
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 1999 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota) (26512)Pagina 5621-5621
Stemming over een motie, ingediend tijdens het debat over de nertshouderij, te weten: de motie-Swildens-Rozendaal c.s. over beëindiging van het bedrijfsmatig houden van nertsen (26200 XIV, nr. 63)Pagina 5631-5631
Stemming over een motie ingediend tijdens het debat over benchmarking energie-efficiency, te weten: de motie-Vendrik over het convenant (25405, nr. 26)Pagina 5629-5629
Stemmingen over drie moties, ingediend tijdens het debat over milieuhandhaving, te weten: - motie-Klein Molekamp c.s. over financiële belangen van de provincies in de afvalsector (22343, nr. 39); - motie-Van der Staaij over handhaving van milieuregelgeving op het water (22343, nr. 40); - motie-Van der Steenhoven over het kernteam aanpak zware milieucriminaliteit (22343, nr. 41)Pagina 5627-5627
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 30 juni 1999 over benchmarking energie-efficiencyPagina 5557-5558
Regeling van werkzaamheden (donderdag 1 juli 1999)Pagina 5567-5569
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg van heden over de nertshouderijPagina 5606-5610
Behandeling van de wetsvoorstellen: - wetsvoorstel Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar 1998 (slotwet) (26544); - Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 1998 (slotwet) (26545); - Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Spaarfonds AOW voor het jaar 1998 (slotwet) (26547); - Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Algemene Zaken (III) voor het jaar 1998 (slotwet) (26543); - Wijziging van de begroting van de uitgaven van het Huis der Koningin (I) voor het jaar 1998 (slotwet) (26542)Pagina 5549-5550
Stemmingen over zeven moties, ingediend tijdens het debat over genetisch veranderde organismen, te weten: - motie-Stellingwerf c.s. over de GGO-vrije status (26407, nr. 4); - motie-Stellingwerf/M.B. Vos over de Europese regelgeving (26407, nr. 6); - motie-Stellingwerf/Van der Vlies over "pas op de plaats" (26407, nr. 7); - motie-Van Ardenne-van der Hoeven c.s. over het vertrouwen van de burger (26407, nr. 8); - motie-Hermann c.s. over een gentechvrije voedselketen (26407, nr. 9); - motie-Hermann/M.B. Vos over het gebruik van antibiotica als markergen (26407, nr. 10); - motie-Hermann/M.B. Vos over genetisch gemanipuleerde gewassen (26407, nr. 11)Pagina 5629-5630
Stemmingen over twee moties, ingediend tijdens het debat over KPN-investeringen in Indonesië, te weten: - motie-Leers/Vendrik over de handelwijze van de overheid aandeelhouder (26200 XII, nr. 41); - motie-Van Zuijlen c.s. over integriteit in de telecomsector (26200 XII, nr. 42)Pagina 5628-5629
Stemmingen in verband met het voorstel van wet van de leden Van der Hoeven en Luchtenveld tot wijziging van de Gemeentewet (vrijstelling OZB voor substraatteelt) (26423)Pagina 5626-5626
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 15 juni 1999 over de HSL-ZuidPagina 5556-5557
Stemmingen over vijf moties, ingediend tijdens het debat over ICT in het onderwijs, te weten: - motie-Barth c.s. over het doel waarvoor de extra middelen worden gebruikt (25733, nr. 33); - motie-Barth c.s. over de aanschaf van een gebruikte pc (25733, nr. 34); - motie-Lambrechts c.s. over Kennisnet (25733, nr. 35); - motie-Van Bommel over uitstel van de invoering van Kennisnet (25733, nr. 36); - motie-Van Bommel over de verhouding tussen het aantal computers en het aantal leerlingen (25733, nr. 37)Pagina 5631-5631
Stemmingen over zeven moties, ingediend tijdens het debat over arbeid en zorg, te weten: - de motie-Bussemaker/Schimmel over evaluatie van de Wet financiering loopbaanonderbreking (26447, nr. 5); - motie-Bussemaker c.s. over betaald bindingsverlof (26447, nr. 6); - motie-Schimmel c.s. over kortdurend zorgverlof (26447, nr. 7); - motie-Örgü c.s. over administratievelastendruk als gevolg van alle nieuwe verlofregelingen (26447, nr. 8); - motie-Örgü c.s. over de financiële consequenties (26447, nr. 9); - motie-Van Middelkoop c.s. over opneming van verlofregelingen in het BW (26447, nr. 10); - motie-Van Gent over een inkomenseffectenonderzoek (26447, nr. 11)Pagina 5628-5628
De behandeling van het wetsvoorstel Wijzigingen van technische aard van enige belastingwetten c.a. (26569)Pagina 5549-5549
Voortzetting van de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 1999 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota) (26549)Pagina 5580-5581
Stemming over een motie, ingediend tijdens het debat over gasboringen in de Waddenzee, te weten:de motie-Witteveen-Hevinga c.s. over proef- en winningsboringen (26431, nr. 3)Pagina 5629-5629
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Gemeentewet en de Wet van 18 december 1997, met betrekking tot de vormgeving van de lokale lastenverlichting van f 100 (26412), en over de motie-Vendrik over gerichter inkomensbeleid (26412, nr. 9)Pagina 5625-5625
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Infrastructuurfonds voor het jaar 1999 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota) (26510)Pagina 5620-5620
Voortzetting van de behandeling van:het voorstel van wet van de leden Van der Hoeven en Luchtenveld tot wijziging van de Gemeentewet (vrijstelling OZB voor substraatteelt) (26423)Pagina 5558-5567
Behandeling van de brief inzake de informatievoorziening rond de JBZ-raadPagina 5591-5594
Stemmingen over twee moties, ingediend tijdens het debat over de projecten Piramide en Kaleidoscoop, te weten:de motie-Rabbae/Kant over verlenging met een jaar van de projecten Piramide en Kaleidoscoop (26200 VIII, nr. 99);de motie-Hamer c.s. over een integrale aanpak van vroeg- en voorschoolse opvang (26200 VIII, nr. 100)Pagina 5626-5627
Stemmingen over acht moties, ingediend tijdens het notaoverleg over het landenbeleid structurele bilaterale hulp, te weten: - motie-Van Ardenne-van der Hoeven/Karimi over Albanië (26433, nr. 4); - motie-Van Ardenne-van der Hoeven c.s. over Indonesië (26433, nr. 5); - motie-Van Ardenne-van der Hoeven c.s. over inzicht in de begrote kosten (26433, nr. 6); - motie-Van Ardenne-van der Hoeven over Jemen (26433, nr. 7); - motie-Van Ardenne-van der Hoeven over Pakistan en Zimbabwe (26433, nr. 8); - motie-Dijksma c.s. over de westelijke Balkan (26433, nr. 9); - motie-Karimi over ecoregio's (26433, nr. 11); - motie-Van Middelkoop over Irian Jaya (26433, nr. 12)Pagina 5624-5624

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 46 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is het debat naar aanleiding van een algemeen overleg
op 30 juni 1999 over genetisch veranderde organismen.De voorzitter:Zoals u weet, is dit wederom een debat met één termijn en
spreektijden van twee minuten per Kamerlid.De heer Stellingwerf (RPF):Voorzitter! Wij hebben gisteren een zeer intensieve en fundamentele discussie
gehad, fundamenteel in de zin van een discussie over de fundamenten van het
leven. Ik beperk mij nu tot de moties, gelet op de tijd.Ik heb eerst een motie over de positie van de biologische landbouw. Die
is in het geding onder het geweld van alle GGO-ontwikkelingen. Die biologische
landbouw moet worden beschermd, ook gelet op het vertrouwen. De motie luidt
als volgt.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat door de introductie van GGO's in het milieu de biologische
landbouw wordt geconfronteerd met een groot aantal principiële en praktische
problemen, waarvoor nog geen oplossing voorhanden is;overwegende, dat met spoed antwoord moet worden gegeven op de vraag hoe
de GGO-vrije status van de biologische landbouw op de korte en de lange termijn
kan worden gegarandeerd;verzoekt de regering zo spoedig mogelijk een programma van eisen op te
stellen op grond waarvan de biologische landbouw kan worden gevrijwaard van
contaminatie door in het milieu toegelaten GGO's,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Stellingwerf, M.B. Vos en Van
der Vlies. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 4 (26407).De heer Stellingwerf (RPF):Voorzitter! De tweede motie gaat over de noodzaak van een maatschappelijk
debat. Gisteren is daar wel over gesproken, maar de reacties van de regering
waren nogal divers. Dat kwam met name door de hectiek van de dag en van de
vergadering. Toch lijkt het mij goed op dit punt een motie in te dienen, in
ieder geval om een thema te formuleren waaraan wij denken.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat de informatievoorziening en de betrokkenheid van de burgers
met betrekking tot genetisch veranderd voedsel zeer te wensen overlaat;verzoekt de regering een maatschappelijk debat te (doen) organiseren rond
het thema genetisch veranderde organismen, (voedsel)veiligheid, wenselijkheid
en keuzevrijheid teneinde een grotere betrokkenheid van de burger bij deze
problematiek te bewerkstelligen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Stellingwerf, M.B. Vos en Van
der Vlies. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 5 (26407).De heer Ter Veer (D66):Voorzitter! Heeft mevrouw Van Ardenne de eerste motie ook ondertekend?De heer Stellingwerf (RPF):Neen.De heer Ter Veer (D66):Het was gisteren een hectisch debat, maar ik herinner mij heel goed dat
het element uit die motie door de vertegenwoordiger van het CDA aan de orde
is gesteld. Ik vraag mij af of onze huisregels c.q. onze chic niet met zich
meebrengen dat degene die het onderwerp eminent naar voren heeft gebracht,
bij zo'n motie wordt betrokken c.q. dat hij of zij in de gelegenheid wordt
gesteld om de motie als eerste in te dienen.De heer Stellingwerf (RPF):Voorzitter! Ik weet niet waar die opmerking vandaan komt. Ik heb gisteren
als eerste het woord mogen voeren. Ik heb gepleit voor een maatschappelijk
debat. Daarom dien ik een motie in, niet meer en niet minder. Twee collega's
zijn dat met mij eens. In de hectiek van deze dag ben ik niet veel verder
gekomen dan die twee.Dan de derde motie. Die gaat over de positie van de individuele lidstaat
die vrij van GGO's wil blijven en dat nu op basis van de EU-regels niet mag.
Dit kan hooguit worden gedoogd.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat de individuele landen binnen de EU, die hun grondgebied
willen vrijwaren van (de introductie van bepaalde) GGO's daartoe op basis
van de geldende EU-regels niet gerechtigd zijn;overwegende, dat er geen fundamentele redenen zijn aan te voeren waarom
de EU de individuele lidstaten de mogelijkheid tot een dergelijke principiële
stellingname zou moeten kunnen ontzeggen;verzoekt de regering er bij de Europese Commissie op aan te dringen de
Europese regelgeving zodanig te wijzigen dat een individuele lidstaat zelfstandig
kan besluiten in welke mate zij GGO-vrij wenst te blijven,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Stellingwerf en M.B. Vos. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 6 (26407).De heer Ter Veer (D66):Voorzitter! Een verhelderende vraag. Eigenlijk zijn er geen grenzen meer.
Moeten Stellingwerfwij ons dit zo voorstellen dat je, als je de grens overgaat
in zo'n land, een bordje tegenkomt met de tekst: GGO-vrij land? Dat is in
lijn met vroeger, want toen zag je bordjes met de tekst: atoomvrije
gemeente.De heer Stellingwerf (RPF):Dat hoeft niet. Je hoeft geen bordjes te plaatsen. Ik wil alleen maar
dat een regering die dat wenst, daartoe de mogelijkheid heeft; niet meer en
niet minder.De heer Udo (VVD):De grenzen in de EU zijn verdwenen. Hoe wilt u dan praktisch bewerkstelligen
dat een individueel land de GGO-vrije producten kan tegenhouden? Kan dat juridisch?
Heeft u dat onderzocht?De heer Stellingwerf (RPF):Ik vind dat dat mogelijk zou moeten zijn. Op dit moment lopen er allerlei
discussies op dit front. Een aantal landen hebben moratoria afgekondigd op
een aantal gewassen. Je ziet nu al dat door de Europese Commissie en door
het Europees Parlement wordt bepleit om dat te gedogen, in ieder geval for
the time being. Als dat al mogelijk is, moet het volgens mij ook mogelijk
zijn om daar structureel vorm en inhoud aan te geven.Mijn laatste motie gaat over een pas op de plaats.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat: - Frankrijk, Griekenland, Italië, Luxemburg
en Oostenrijk zich tijdens de laatste Raad van milieuministers hebben uitgesproken
voor het voorlopig niet toestaan van nieuwe marktintroducties van GGO's;- deze vijf landen binnen de EU een blokkerende minderheid vormen en derhalve
de andere EU-landen kunnen dwingen in dezen een "pas op de plaats" te maken;- de Nederlandse regering zich niet bij deze genoemde landen heeft
aangesloten omdat zij de tijdens de Milieuraad afgesproken voorstellen tot
wijziging van Richtlijn 1990/220 met betrekking tot veldproeven met GGO's
en marktintroducties van GGO's reeds van toepassing wil verklaren op nieuwe
aanvragen daartoe;- het nog onduidelijk is of de door de Nederlandse
regering voorgestane aanpak, namelijk de nieuwe eisen nu reeds van toepassing
te laten zijn, juridisch houdbaar is;- het voorts onduidelijk is
hoe de politieke discussies in het Europees Parlement aangaande deze wijzigingsvoorstellen
uit zullen pakken;verzoekt de regering zich aan te sluiten bij de door de vijf genoemde
landen beoogde "pas op de plaats" ten minste tot het moment dat de nieuwe
richtlijn rechtskracht heeft gekregen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Stellingwerf en Van der Vlies.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 7 (26407).Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Mijnheer de voorzitter! Wij hebben gisteren een debat gevoerd over genetisch
gemodificeerde organismen. Dat was een voortzetting van een eerder gehouden
algemeen overleg. Ik heb daaruit geproefd de bereidheid van de bewindslieden
om nog eens zorgvuldig te kijken naar hetgeen de Nederlanders beweegt, wat
hen verontrust en wat hen bezighoudt én ons. In aansluiting daarop
zullen zij kijken hoe je procedures – of dat nu via Brussel moet, of
in nationaal verband – verder zou moeten aanscherpen, transparanter
zou moeten maken, omdat de betrokkenheid van zowel consument als producent
buitengewoon belangrijk is bij zoiets ondoorzichtigs en ondoorgrondelijks
als genetisch gemodificeerde organismen en datgene wat dat met ons voedsel
doet. Ik denk dat het belangrijk is dat wij blijven streven naar het wegnemen
van onrust en vooral naar een draagvlak voor voedsel dat wordt bereid en geproduceerd.
Er komt een integrale notitie over biotechnologie, zelfs al binnen een paar
maanden, en de richtlijn in Brussel wordt verder aangescherpt. Het lijkt mij
belangrijk dat ook de Nederlanders dit volgen. Daarom wil ik aan de bewindslieden
vragen om ervoor te zorgen dat er ook een maatschappelijk debat op gang komt,
niet zomaar ongestructureerd, maar juist in de bedding van die integrale notitie
en als het even kan onder de verantwoordelijkheid van een breed samengestelde
commissie biotechnologie. Daarom leg ik de Kamer de volgende motie voor.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat er in de samenleving veel onzekerheid is over de risico's
van de toepassing van genetische modificatie, met name daar waar het de voedselveiligheid
betreft;overwegende, dat het vertrouwen van de burger in voedselproducten van
onmiskenbaar groot belang is en dat er een breed draagvlak voor moet zijn;overwegende, dat het wegnemen van de onzekerheden over de risico's en
het inventariseren van de baten van genetisch gemodificeerde voedingsmiddelen
bij kan dragen aan een groter vertrouwen in dit soort voedingsmiddelen;constaterende, dat de regering voornemens is een integrale notitie genetisch
gemodificeerde organismen op te stellen en deze spoedig naar de Kamer te zenden;verzoekt de regering tegelijkertijd een breed maatschappelijk debat over
genetisch gemodificeerde organismen en voedsel te houden en daartoe een breed
samengestelde commissie biotechnologie in te zetten die te zijner tijd rapporteert
over de gewenste en aanvaardbare toepassingen, inclusief een expliciete afweging
van kansen en bedreigingen van moderne biotechnologie,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Ardenne-van der Hoeven, Swildens-Rozendaal
en Ter Veer. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 8 (26407).De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! Wij hebben in april en gisteren een inhoudelijk debat gevoerd over genetisch veranderde organismen. In deze debatten zijn
de posities gepreciseerd en instrumenten en gedachten verder ontwikkeld. Dergelijke
discussies leiden natuurlijk niet tot accordering door elke fractie van alles
wat wordt gewisseld. Zo heeft de SGP een eigen positie ingenomen, waaraan
ik zo dadelijk nog een enkel woord zal wijden.Het is een ethisch geladen thema. Wij kiezen ons uitgangspunt in het bijbels
genormeerde rentmeesterschap. Wij vinden dat de veiligheid van het voedsel
moet zijn gegarandeerd. De gezondheidsrisico's moeten zoveel als menselijk
mogelijk worden uitgesloten. Actuele voorbeelden van wat hier fout kan gaan,
hebben wij nog allemaal vers in het geheugen.Minister Borst legt bij het thema biotechnologie het accent op de zegeningen,
maar zij sluit daarbij haar ogen niet voor de risico's. Staatssecretaris Faber
ziet kansen, maar let vooral op de mogelijke bedreigingen. Zij wil het handhavingsbeleid
verder ontwikkelen. Minister Pronk heeft verhelderend verslag gedaan van de
Milieuraad. Welke conclusies trekt de SGP-fractie hieruit? Wij vinden niet
dat alle ontwikkelingen moeten worden gestopt. Er moet echter wel een selectie
plaatsvinden op ethische gronden van de middelen die bij bepaalde doelen horen.
Wij zijn verder voorstander van een maatschappelijke discussie om draagvlak
te creëren en om grenzen te trekken. In afwachting van die discussie
moet pas op de plaats worden gemaakt. Ten slotte vinden wij dat de consument
de reële keuze moet krijgen voor producten uit een keten die vrij is
van genetisch gemodificeerde organismen.De SGP heeft enkele moties medeondertekend. Ik zal zelf geen moties indienen.
Wij houden ons verder graag beschikbaar voor de behandeling van de toegezegde
integrale notitie over biotechnologie. Wij hebben het hier, op de grens van
de volgende eeuw, over een zeer belangrijk onderwerp.De heer Poppe (SP):Voorzitter! Vanwege de drukte in dit bedrijf de laatste dagen heb ik niet
alle moties kunnen bestuderen. Dat geldt met name voor de motie van de heer
Stellingwerf. Zo te horen, had ik haar wel kunnen ondertekenen. Dat is echter
van minder groot belang dan dat zij aangenomen wordt.De minister heeft duidelijk gemaakt dat er op Europees niveau sprake is
van aanscherpingen. De termijn waarop een nieuw genetisch gemanipuleerd product
op de markt mag komen, is met jaren verlengd. Dat is een teken dat er ook
in Europa twijfel is gerezen.Bij de eerste ontwikkelingen op dit terrein in de jaren zestig en zeventig –
ik herinner mij de discussies over DNA-recombinant – maakten vooral
de wetenschappers zich zorgen. Zij publiceerden artikelen waarin de vraag
werd gesteld of er niet voorzichtiger gehandeld moest worden.Daarna is het een tijd stil geweest. In de laboratoria zijn de veranderingen
van gewassen niet door veredeling, maar door directe ingrepen in de celkern
zelf verdergegaan. Nu is het meer publiek geworden. Dat is goed, want het
gaat niet alleen om ingrepen die ecologisch qua biodiversiteit veranderingen
teweegbrengen en risico's met zich brengen, maar ook om politiek-economische
gevolgen. Ik denk dan bijvoorbeeld aan gewassen die zodanig veranderd worden,
dat de zaadhandelaar ervoor zorgt dat de boeren altijd bij hem terug moeten
komen. De westerse kennis krijgt op die wijze een politiek-economische macht
over de rest van de wereld.De minister heeft toegezegd deze aspecten op te zullen nemen in een in
het najaar uit te brengen nota. Ik vind dat een stap vooruit. Ik hoop dat
het een goed doordachte en doorwrochte nota zal zijn waarin alle aandacht
wordt gericht op de risico's die door anderen, maar ook door mij zijn genoemd.
Wil hij ook een uitgave van de nota in "gewonemensentaal" uitbrengen, zodat
iedereen het goed kan volgen?Ik weet nog niet welke moties ik zal steunen. Later op de dag zal dat
wel duidelijk worden. Ik heb de indruk dat zij een door mij gewenste richting
bepleiten.Mevrouw Hermann (GroenLinks):Voorzitter! Ik stel een vraag aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport en een vraag aan de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer en dien drie moties in.De vraag aan de minister van VWS betreft de gisteren gevoerde discussie
over de mogelijkheid van detectie van genetische manipulatie in oliën;
moeilijk, maar niet onmogelijk. Wil de regering de Kamer hierover nader informeren
en daarbij aangeven of zij bereid is een dergelijke methode in Nederland in
te voeren zodat het etiket van de oliefles hierover duidelijkheid biedt?De vraag aan de minister van VROM betreft het feit dat hij nog niet met
de Kamer heeft gesproken over de resultaten van de onderhandelingen over het
United Nations Bio Safety Protocol, eerder dit jaar in Columbia. Is de minister
van VROM bereid de Kamer schriftelijk te informeren over de stand van zaken,
de positie die Nederland op die conferentie heeft ingenomen en is hij bereid
zijn invloed bij de Europese Commissie aan te wenden teneinde de Verenigde
Staten de biodiversiteitsconventie te laten onderschrijven?De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende, dat er weinig vorderingen gemaakt zijn bij de realisatie
van een gentechvrije voedselketen, zoals verzocht door de Kamer bij aanname
van de motie-Stellingwerf/M.B. Vos;overwegende, dat marktwerking het bestaan van een gentechvrije voedselketen
niet kan garanderen;verzoekt de regering binnen drie maanden te komen met een plan van aanpak
om op korte termijn het voortbestaan van een gentechvrije voedselketen te
garanderen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Hermann, M.B. Vos en Stellingwerf.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.HermannZij krijgt nr. 9 (26407).De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat het gebruik van antibiotica als markergen bij genetische
manipulatie ongewenste gezondheidsrisico's met zich meebrengt;verzoekt de regering er bij de Europese Commissie op aan te dringen een
verbod in te stellen op het gebruik van antibiotica als markergen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Hermann en M.B. Vos. Naar mij
blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 10 (26407).De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende, dat de nut- en noodzaakdiscussie over genetische manipulatie
nog niet uitgekristalliseerd is, onder andere waar het de gevolgen voor ontwikkelingslanden
betreft;constaterende, dat er onvoldoende garanties zijn tegen ongewenste gevolgen
voor het milieu en op het terrein van de voedselveiligheid;verzoekt de regering pas op de plaats te maken met: - de introductie
van nieuwe genetisch gemanipuleerde gewassen;- de ingebruikname van
nieuwe proefvelden;- de uitbreiding van het huidige proefveldenareaal;tot het moment dat:- harde veiligheidscriteria geformuleerd
zijn,- een sluitende etiketteringsplicht gerealiseerd is,- mogelijke negatieve en positieve gevolgen duidelijk tegen elkaar zijn afgewogen
in een brede maatschappelijke discussie;verzoekt de regering een onderzoek te doen naar de effecten op langere
termijn op het terrein van de ecologie en voedselveiligheid, en de Kamer hierover
te berichten,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Hermann en M.B. Vos. Naar mij
blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 11 (26407).De heer Udo (VVD):Is mevrouw Hermann zich bewust van het feit dat als zij een dergelijke
motie indient, de moderne biotechnologie in Europa geweldig op achterstand
komt? Zij moet zich ook realiseren dat wij in vergelijking met de Verenigde
Staten zo'n achterstand oplopen dat wij die nooit meer kunnen inhalen. Beseft
zij dat de zorgvuldige totstandkoming van GGO's zoals in Nederland gebruikelijk
is, een soort moratorium krijgt en dat dit zeer ongewenste gevolgen zal hebben?Mevrouw Hermann (GroenLinks):Ik realiseer mij dat wij in een spanningsveld zitten tussen de boot missen
bij de vooruitgang en ervoor zorgen dat wij niet zo hard van stapel lopen
dat wij dingen doen waarvan wij op langere termijn spijt krijgen. De intentie
van de motie is de volgende. Wij zijn nu met tal van zaken bezig zijn. De
proefnemingen behoeven van ons niet stopgezet te worden. Gewassen die nu toegelaten
zijn, behoeven niet verboden te worden. Laten wij eerst eens iets verder kijken
dan onze neus lang is en dan wellicht weer verdergaan.De heer Udo (VVD):Dat betekent dat mevrouw Hermann de duurzame landbouw in ontwikkelingslanden
geen goed hart toedraagt om de doodeenvoudige reden dat gewassen die goed
tegen droogte kunnen, dan niet meer toegestaan zouden worden. Dat vind ik
een kwalijke zaak.Mevrouw Hermann (GroenLinks):De voortgang die tot nu toe geboekt is, willen wij niet terugdraaien.
Wij kiezen ervoor nu zorgvuldig te bekijken waarmee wij bezig zijn. De ontwikkelingen
buitelen over elkaar heen. Better safe than sorry.De heer Poppe (SP):Voorzitter! Als er geen bezwaar tegen is, zou ik mijn naam ook graag onder
de motie zien. Ik ben namelijk niet zo bang voor de door de heer Udo geschetste
gigantische achterstand die wij oplopen, want dan hebben wij in ieder geval
daarna nooit meer last van de wet van de remmende voorsprong.De voorzitter:Ik weet dat er buiten deze zaal ook naar het debat geluisterd wordt. Daarom
wil ik de leden vragen de ondertekening van moties te completeren voordat
zij worden ingediend. Ik weet best dat het een drukke dag is, maar het is
ook voor diensten van de Kamer lastig als moties drie keer opnieuw gedrukt
moeten worden om dit soort redenen.De heer Ter Veer (D66):Voorzitter! Ik heb een vraag over de samenhang tussen de tweede en de
derde motie. Ik was geneigd positief mee te denken over de tweede motie over
het verbieden van antibioticumresistentie. In de toelichting bij de derde
motie zegt mevrouw Hermann dat wat nu is toegelaten, mag blijven. Als antibioticumresistentie
ongewenst is, moet er dan geen herbeoordeling komen van al toegelaten gewassen
met het kenmerk van antibioticumresistentie die al verspreid worden? Wij hebben
in de beantwoording van de vragen kunnen lezen dat de Avebe-aardappel vertraging
heeft opgelopen vanwege de ingebouwde antibioticumresistentie.Mevrouw Hermann (GroenLinks):Bij opmerkingen zoals deze van de heer Ter Veer moet ik altijd denken
aan mijn oude geschiedenisleraar, die als zinspreuk had: "Dat is een schema
en dus fout". In een motie kun je dus nooit van alles zeggen. Inhoudelijk
kan ik helemaal met de heer Ter Veer meedenken, maar misschien is de zorgvuldige
woordkeuze enigszins in het gedrang gekomen door de snelle opeenvolging van
het algemeen overleg van gisteren en het verlengde algemeen overleg van vandaag.
Wij denken daar nog over na.Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA):Voorzitter! Wij hebben in het verlengde algemeen overleg uitgebreid over
de GGO's en de voedselveiligheid gesproken. Dat is één aspect
van het zeer brede scala van toepassingsgebieden van de moderne
biotechnologie. Ik herhaal dat er absoluut geen misverstand over mag bestaan
dat deze techniek kansen en mogelijkheden biedt die wij voorheen niet kenden.
Daarbij denk ik met name aan de gezondheidszorg en de farmaceutische ontwikkelingen.Ik spits mijn inbreng toe op de GGO's in de voedselketen. Het voorzorgbeginsel
is en blijft natuurlijk het uitgangspunt, zowel bij de primaire producten
als bij het in het milieu brengen van gewassen. Na de inbreng van minister
Pronk bestaat er voor mijn fractie absoluut geen misverstand over dat dat
ook voor het kabinet het uitgangspunt is. Met de voorgestelde wijziging van
richtlijn 90/220, die met betrekking tot toelating duidelijk een verbetering
is, wordt dit nadrukkelijk tot uitdrukking gebracht. Met het nu reeds in ons
land implementeren van de verbeterde richtlijn gaan we de goede richting op.
De vraag is natuurlijk of dat kan. Ik hoop dat de minister daar iets meer
over kan zeggen.Ik herhaal dat de veiligheid optimaal dient te worden nagestreefd bij
het toelaten in het milieu van producten en grondstoffen. Ten minste binnen
Europa met de open grenzen dienen, om te beginnen, de risicoanalyse, de risicobeoordeling
en de risicoaanvaarding geharmoniseerd te worden. Het is natuurlijk te gek
voor woorden – ik begrijp dat de minister van Justitie dit ook buitengewoon
interessant vindt – dat die harmonisatie er nog niet is. Het aanleveren
van gevalideerde detectiemethoden door de aanvrager dient een voorwaarde voor
vergunningverlening te zijn. Dat zou vanzelfsprekend moeten zijn, maar dat
is nog niet zo.Er moet één toetsingsinstelling komen, een Europese food
and drug administration of hoe je het ook wilt noemen. Er is meerdere keren
op gewezen dat zo'n instelling er moet komen. Daarnaast dient de harmonisatie
van nog bestaande lacunes stevig ter hand te worden genomen. Kortheidshalve
noem ik als voorbeelden de additieven en alle toegevoegde producten waarbij
dat nu nog niet het geval is. Andere voorbeelden zijn de in veevoer verwerkte
GGO-producten en de novel seeds. Zo zijn er nog meer voorbeelden te geven
en dat heb ik ook gedaan; die voorbeelden hebben de bewindslieden vast genoteerd.
Nu in Europa als het ware een pas op de plaats wordt gemaakt – ik zou
bijna zeggen dat ons een moratorium in de schoot is geworpen; daar zijn wij
gisteren uitdrukkelijk op ingegaan – dient die tijd benut te worden
om echt orde op zaken te stellen. Daar vraag ik nogmaals extra aandacht voor.Ook ten aanzien van de etikettering is harmonisatie van belang voor het
realiseren van een GGO-vrije keten als wij de keuzevrijheid van de consument
echt serieus nemen. Voor het gebruik maken van dat recht door de consument
is voorlichting echter een must; minstens even belangrijk is de mogelijkheid
voor mensen om mee te bepalen welke richting wij met de GGO's op willen en
dus mee te doen aan het maatschappelijke debat over voedselveiligheid en biotechnologie.De voorzitter:U moet nu echt afronden.Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA):Ik zal afronden. De uiterste zorgvuldigheid is niet alleen geboden ten
aanzien van reeds toegelaten nieuwe producten; zowel bij nieuwe producten
als bij oude producten zal sprake moeten zijn van doorlopende toetsing, monitoring
en een vinger aan de pols. Daarbij dient de laatste stand van de wetenschap
de richtinggevende rol te spelen.Voorzitter! Ik rond nu echt af.De voorzitter:Dan wel in één zin. U hebt nu het dubbele van uw spreektijd
gebruikt en u had u niet eens van tevoren opgegeven.Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA):Ik kan het in één zin, voorzitter. Ik vraag de bewindslieden
of zij dit vandaag in het plenaire debat willen onderschrijven en de resultaten
van hun activiteiten willen meenemen in de integrale notitie die over GGO's
is toegezegd.De heer Udo (VVD):Voorzitter! Wij hebben gisteren een uitgebreid algemeen overleg gehad
over de moderne biotechnologie. Het antwoord van minister Pronk over de verscherping
van de richtlijn inzake moderne biotechnologie was belangwekkend. Hij had
het daarin over het voorzorgbeginsel, meer gegevens over risico's, meer tijd
bij landen, meer aandacht voor ethische aspecten en meer openheid van gegevens.
Allemaal dingen die natuurlijk zeer belangrijk zijn. Ook wij willen geen risico's
voor milieu en volksgezondheid, ook wij zijn ervoor om het voorzorgbeginsel
te verankeren en de ethische aspecten in ogenschouw te nemen. Wij weten echter
allemaal dat de moderne biotechnologie in Europa stokt, dat de procedures
te lang zijn en dat de markttoelating van biotechnologie zeer veel te wensen
overlaat. De moderne biotechnologie is juist zo belangrijk voor de duurzame
landbouw, voor het landbouwareaal in de wereld, voor de ontwikkelingslanden,
voor de efficiency, voor gewassen die goed tegen droogte kunnen, voor gewassen
die minder bestrijdingsmiddelen nodig hebben, e.d. Daarnaast is de moderne
biotechnologie zo belangrijk voor de volksgezondheid in Nederland en Europa,
omdat wij allerlei nieuwe technieken kunnen ontwikkelen met behulp van moderne
genetisch gemodificeerde organismen. Wij maken hiermee nieuwe medicijnen en
nieuwe preventie- en medicinale strategieën om ongeneeslijke ziekten
te bestrijden.Het gaat hier dus om buitengewoon grote voordelen. Ik meen dan ook dat
het belangrijk is om in Europa te komen tot een European food agency. Ik dank
de bewindslieden ervoor dat zij in hun antwoord hebben gezegd dat zo'n agency
er komt. Daar zijn wij zeer gelukkig mee.De voorzitter:Nu brengt u mij in verwarring. U bedankt de bewindslieden voor een antwoord
dat niet in deze zaal is gegeven. U dankt dus voor een antwoord in het algemeen
overleg.De heer Udo (VVD):Nee, ik dank voor het food agency.De voorzitter:U dankt voor een antwoord in het algemeen overleg, dus u doet nu het algemeen
overleg over. Daar zitten wij hier niet voor. Ik vraag u uw betoog af te ronden.De heer Udo (VVD):Ik zal mijn betoog afronden, voorzitter. Ik vraag aan de minister van
VROM hoe de verscherping van de Europese richtlijn moet worden uitgelegd voor
de toelating van GGO's binnen Nederland en binnen Europa en
wanneer wij daar nadere berichten over krijgen, zodat wij daar in dit huis
verder onze mening over kunnen geven.Minister Pronk:Voorzitter! In de notitie die is toegezegd, zal op alle aspecten worden
ingegaan. Een groot aantal specifieke vragen is door een aantal geachte afgevaardigden
wederom in dit debat genoemd. Al die punten zullen worden meegenomen in de
notitie die door het kabinet in zijn geheel zal worden vastgesteld. Op enkele
van die punten zullen mijn collega's en ik nu reeds kunnen ingaan in preliminaire
zin, maar de meeste punten zullen goed afgewogen aan de orde komen in de toegezegde
notitie.Voorzitter! Mij is gevraagd te bevorderen dat het verslag van de bio safety
conferentie in Carthagena spoedig aan de Kamer wordt gestuurd, voorzien van
een standpunt over het verdere internationale onderhandelingsproces. Ik zal
dat bevorderen, maar een aantal collega's is daarvoor medeverantwoordelijk.De heer Udo en mevrouw Swildens hebben gevraagd in hoeverre het mogelijk
is hetgeen wij hebben uitgesproken en gisteren hebben toegelicht, namelijk
dat wij de huidige richtlijn zodanig willen toepassen dat er beleidsmatig
van kan worden uitgegaan dat de nieuwe richtlijn, die medio volgend jaar officieel
van kracht zou worden – zij moet nog worden vastgesteld door de Europese
Milieuraad na overleg met uiteraard het Europees Parlement – reeds wordt
toegepast. Ik heb gezegd dat dit kan voorzover dat juridisch mogelijk is.
Ik voeg daaraan toe dat de juridische diensten van de Europese Raad hebben
gezegd dat dit een mogelijkheid is. Een andere weg is door die diensten afgewezen,
namelijk een algemeen moratorium. Voorkomen moet worden dat van een goede
maar soepele huidige richtlijn misbruik wordt gemaakt door snel alle mogelijke
vergunningen aan te vragen in plaats van straks in het kader van een wat striktere
richtlijn. Een dergelijke situatie moet worden voorkomen. Nederland is niet
het enige land dat dit heeft aangekondigd, maar bevindt zich in het gezelschap
van een zevental andere lidstaten van de Europese Unie. Op de specifieke consequenties,
uitgewerkt in juridische zin, zullen wij in de desbetreffende notitie nader
ingaan.Voorzitter! Ik neem drie moties voor mijn rekening, mijn collega's de
andere. De motie van de heer Stellingwerf vraagt om er bij de Europese Commissie
op aan te dringen de Europese regelgeving zodanig te wijzigen dat een individuele
lidstaat zelfstandig kan besluiten in welke mate zij GGO-vrij wenst te blijven.
Welnu, dat is niet de lijn die het kabinet zich voorstelt. Wij hebben een
interne markt, wij hebben ook een gemeenschappelijk beleid waar het gaat om
de toelating van GGO's, gebaseerd op de huidige richtlijn en straks op de
nieuwe. Het is van het allergrootste belang dat in alle 15 lidstaten van de
EU een gemeenschappelijk beleid wordt gevoerd. Het gaat niet aan om in je
eigen hoekje iets specifieker te zijn, dan in de Unie in haar geheel. Als
je vindt dat veiligheid, gezondheid, milieu en diversiteit belangrijke criteria
zijn voor toelating van GGO's tot de markt, dan moet dat gelden voor het gehele
EU-grondgebied. Daar moet je je dan ook voor inzetten en daar zet het kabinet
zich dan ook voor in. Er bestaat een mogelijkheid voor afzonderlijke lidstaten
om iets niet toe te laten. Voorts staat in artikel 95 dat wanneer er nieuwe
wetenschappelijke gegevens, aanwijzingen zouden zijn en als het gaat om een
specifiek probleem betreffende het grondgebied van het eigen land, het mogelijk
is om in dat specifieke geval te bepalen dat de desbetreffende GGO's niet
zouden moeten worden toegelaten. Ik heb er gisteren een voorbeeld van gegeven.
Het ligt natuurlijk in de rede dat Nederland dat niet alleen doet, maar dit
meldt aan de Europese Commissie en dat de Commissie iets dergelijks bevestigt,
want er zijn natuurlijk bepaalde consequenties, wederom in het kader van de
interne markt. Dit vind ik een goed sluitstuk van een algemeen beleid. Om
die reden ontraad ik de aanvaarding van deze motie van de heer Stellingwerf.
De besluitvorming over de Avebe-aardappelen kan overigens worden beschouwd
als een voorbeeld dat ook binnen de richtlijn GGO's kunnen worden afgewezen.Mijnheer de voorzitter! In een tweede motie vraagt de heer Stellingwerf
de regering zich aan te sluiten bij die andere vijf landen die pleiten voor
een moratorium – pas op de plaats – tenminste tot het moment dat
de nieuwe richtlijn rechtskracht heeft gekregen. Wij hebben dat niet gedaan.
Niet omdat wij zoals in de derde overweging van deze motie ten onrechte wordt
gesteld, de tijdens de Milieuraad afgesproken voorstellen tot wijziging van
de richtlijn reeds van toepassing willen verklaren op nieuwe aanvragen. Nee,
wij hebben ons daarentegen aangesloten bij een andere lijn. Die andere lijn
is beter. Het is niet logisch van goed naar beter te gaan via nul. Wij hebben
een goed beleid en passen het toe, maar wij willen het versterken. Dat bereik
je niet door in de tussenperiode helemaal niets te doen. Door in die tussenperiode
niets toe te laten, zou de validiteit van de richtlijn van destijds achteraf
geheel worden ontkracht.De heer Stellingwerf (RPF):Voorzitter! Ik wil hier en nu gemeld hebben dat de discussie nu juist
gaat over de vraag of het in de huidige situatie goed is. Ik ben ervan overtuigd
dat het beter gaat met de voorstellen van de minister, maar of het goed is,
dat is nog een punt van discussie. Ik vind dat wij dan beter pas op de plaats
kunnen maken en naar dat betere toegaan.Minister Pronk:Dat heeft geen enkele zin. Dit zou alleen maar zin hebben als het niet
mogelijk zou zijn de reeds aangescherpte criteria die wij allen wenselijk
achten, toe te passen in een tussenperiode. Dit laatste willen wij doen. Uiteindelijk
gaat het er inderdaad om aan de hand van aangescherpte criteria te beslissen
over het al dan niet toelaten tot de markt van specifieke GGO's. Het gaat
er voor de Nederlandse regering niet om vast te stellen dat GGO's in het algemeen
niet zouden moeten worden toegelaten tot de markt. Het gaat erom dat specifiek
per genetisch gemodificeerd organisme aan de hand van strikte criteria wordt
overwogen of het desbetreffende GGO markttoelating verdient of niet; product
voor product, afhankelijk van de beoordeling van de individuele effecten op
milieu, gezondheid, biodiversiteit, veiligheid, e.d. Mijnheer de voorzitter!
In het algemeen, dus niet alleen voor Nederlanders, niet alleen voor Europeanen, maar uiteraard ook voor de mensen in de landen daarbuiten.Dit brengt mij bij de laatste motie, de motie over de consequenties voor
ontwikkelingslanden, ingediend door de geachte afgevaardigde mevrouw Hermann.
Ik ben van mening dat, hoe sympathiek de motie ook is, het niet aangaat andere
criteria te hanteren voor de toelating van GGO's met betrekking tot veiligheid,
etikettering, mogelijke gevolgen voor bijvoorbeeld biodiversiteit en voedselveiligheid,
e.d. voor mensen in ontwikkelingslanden dan voor mensen binnen de Europese
Unie zelf. Wanneer wij heel strikt bezien of een bepaald GGO kan worden toegelaten
tot de markt, moeten al die overwegingen die in de richtlijnen zelf zijn opgenomen,
in het algemeen gelden. Bij de beoordeling van de consequenties voor de veiligheid
e.d. mag dus geen onderscheid wordt gemaakt tussen mensen binnen en buiten
de Europese markt. Een dergelijke motie zou eigenlijk een verkeerde indruk
wekken. Wij hebben die verantwoordelijkheid, wanneer wij iets tot de Europese
markt toelaten, voor consumenten en burgers, waar dan ook. Ik ontraad aanvaarding
van deze motie. Dat neemt niet weg dat wij in de nota die wij in oktober aan
de Kamer zullen sturen, uitgebreid zullen ingaan op consequenties van de invoering
van GGO's in ontwikkelingslanden. Mijn collega voor Ontwikkelingssamenwerking
zal ook bij de voorbereiding van de nota worden betrokken.Minister Borst-Eilers:Voorzitter! Mevrouw Hermann stelde een vraag over de oliën. Sojaolie
bevat in principe geen GGO, GG-DNA of GG-eiwitten. Het is niet helemaal uitgesloten
dat in het productieproces een spoortje aanwezig is. In principe is zo'n olie
daar vrij van. Het aantonen dat er inderdaad niet het allerkleinste spoortje
meer in zit, is moeilijk. Het is mij niet bekend of er al methoden ontwikkeld
zijn die dat mogelijk maken. Ik zal de Kamer nader informeren over de mogelijkheden
en de onmogelijkheden van die detectiemethodiek.Mevrouw Hermann (GroenLinks):Ik ben de minister er erkentelijk voor dat zij bereid is om nadere informatie
te geven. In koudgeperste oliën en geraffineerde oliën kunnen nog
sporen worden gevonden, ook al is dat onder de 100 microgram per milliliter.
Als het uit 100% genetisch gemodificeerde sojabonen komt, kan er nog altijd
transgeen DNA worden gevonden. Ik neem aan dat hierop in de nota zal worden
ingegaan.Minister Borst-Eilers:Het plan van staatssecretaris Faber en mij houdt in dat wordt gekomen
tot een etiketteringssysteem waarbij op het etiket staat: geproduceerd zonder
gentechnologie. Dat geldt dan voor het gehele productieproces. Dat is inclusief
het veevoeder wanneer het om een dierlijk product gaat. Bij niet-dierlijke
producten gaat het dus om de grondstoffen. Dat etiket mag op een dergelijke
fles verschijnen wanneer ook bij de grondstoffen in het voortraject geen genetische
modificatie is toegepast.Mevrouw Swildens heeft naar voren gebracht welk een groot belang zij hecht
aan de voorlichting. Ik zeg haar toe dat wij dat voorlichtingselement willen
incorporeren in het maatschappelijk debat. Een van de doelstellingen van een
dergelijk debat is goede voorlichting. Het maatschappelijk debat moet erop
gericht zijn om iedere individuele Nederlander in staat te stellen om zelf
een eigen oordeel te vormen over de vraag of hij wel of niet bereid is in
het voedselpakket voedsel op te nemen dat met gentechnieken is bereid. Het
gaat om een eigen oordeel van een mondige onafhankelijke burger. Zo'n oordeel
kun je alleen vormen als je echt goed snapt waarover het gaat. Goede voorlichting
is essentieel.De heer Stellingwerf heeft op stuk nr. 5 een motie ingediend over het
organiseren van een maatschappelijk debat. Dit is al door de regering toegezegd,
maar ik worstel met het volgende. Overigens geldt dit ook voor de motie van
mevrouw Van Ardenne op stuk nr. 8. Het zijn sympathieke moties, in die zin
dat ze vragen om iets wat het voornemen van de regering is, maar het is voor
mij de vraag hoe breed dat debat moet worden gevoerd. In de motie van de heer
Stellingwerf wordt het verengd tot een maatschappelijk debat rondom het thema
genetisch veranderde organismen, voedselveiligheid, wenselijkheid en keuzevrijheid.
Ik wil graag dat zo'n maatschappelijk debat breder wordt gevoerd. Het moet
informatie geven over de vraag wat genetische modificatie is. Waar kan die
worden toegepast en gebeurt dit al? Op deze wijze kan de burger zich ook een
oordeel vormen over de genetische modificatie als zodanig, gelet op de voor
velen zeer positieve toepassing in de geneeskunde. Hierbij wijs ik ook op
de toepassingen bij voedsel waar de een wat positiever over denkt dan de ander.
Als dit uitsluitend een debat wordt over genetisch gemodificeerde organismen
en hun toepassing in het voedselpakket, informeer je de mensen maar voor de
helft. Het maatschappelijk debat is dan niet breed genoeg. Als de moties op
de stukken nrs. 5 en 8 worden aangenomen, behoudt de regering zich de vrijheid
voor om het debat breder te organiseren, met voldoende aandacht voor het voedsel,
maar wel degelijk met een bredere start. Ik weet niet hoe de indieners daarover
denken.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Op zich ben ik het met de minister eens. Vele zaken die bij mensen leven,
moeten niet zo smal aan de orde komen. U moet mijn motie zo opvatten dat het
een breder debat moet zijn. Het moet echter ook informatief zijn, waardoor
je kunt horen...De voorzitter:Wilt u een korte vraag stellen?Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Ik geef aan dat de inhoud van onze motie erop gericht is om het debat
breed te voeren.De heer Stellingwerf (RPF):De toelichting van de minister dat zij het debat wat breder wil voeren,
beschouw ik als een toezegging. Wij kunnen daarom deze motie intrekken. Het
probleem met de motie van mevrouw Van Ardenne is dat daarin een aantal waardeoordelen
zit.Minister Borst-Eilers:Een ander punt uit de motie op stuk nr. 8 is de vraag wie het debat moet
gaan organiseren. Er moet een commissie biotechnologie worden ingesteld die
te zijner tijd rapporteert over de gewenste en aanvaardbare toepassingen.
Deze commissie wordt tot het bewuste debat ingesteld. Wij zijn met het oog
op het maatschappelijke debat in Nederland bezig met een verkenning van de
beste methode. Een paar keer zijn door het Rathenau-instituut
debatten georganiseerd. De stichting Biowetenschappen en maatschappij zou
een volgend maatschappelijk debat willen organiseren. Ik sta hier positief
tegenover. Wij behouden ons ook hierbij het recht voor om de organisatie van
het debat te leggen bij een van de twee clubs die een expertise op dit punt
aan het ontwikkelen zijn. Een breed samengestelde commissie biotechnologie
heeft dan misschien weer net niet die specifieke expertise in huis. De organisatie
van een dergelijk debat is een technologie op zich.Dit alles gezegd hebbend, laat ik het oordeel over beide moties graag
aan de Kamer over. U weet dat ze ons naar de geest sympathiek zijn, maar ik
heb er toch enkele kanttekeningen bij.De voorzitter:Aangezien de motie-Stellingwerf c.s. (26407, nr. 5) is ingetrokken, maakt
zij geen onderwerp van beraadslaging meer uit.Minister Borst-Eilers:Het gaat dan alleen nog om de motie op stuk nr. 8.De motie op stuk nr. 10 over de antibiotica als markergen beschouw ik
als een ondersteuning van het beleid.Staatssecretaris Faber:Voorzitter! Ik neem de moties op de stukken nrs. 4 en 9, met respectievelijk
de heer Stellingwerf en mevrouw Hermann als eerste ondertekenaars, samen omdat
ze veel met elkaar te maken hebben. In het algemeen overleg is al gezegd dat
er in de laatste Landbouwraad een aantal forse stappen zijn gezet, met name
op het gebied van het vrijwaren van de biologische landbouw voor GGO's. In
reactie op de motie van mevrouw Hermann zeg ik dat de wijziging van de regeling
daaromtrent in september 1999 zal worden gepubliceerd, dus over drie maanden.
Op dat moment treedt dit voorschrift onmiddellijk in werking, waarmee is gegarandeerd
dat de biologische landbouw GGO-vrij is. De manier waarop dat gebeurt, is
aan de markt zelf. De Europese overheid maakt de regelgeving en de Nederlandse
overheid stelt de normen waarover wij hebben gediscussieerd. Het kabinet is
van mening dat er keuzevrijheid voor de consument moet zijn; die is gegarandeerd
door de gentechnologievrije voedselketen in de biologische landbouw, maar
de manier waarop dit alles gebeurt, wordt bepaald door sector en consument.De heer Stellingwerf (RPF):Voorzitter! Ik ben het hier niet helemaal mee eens; in ieder geval resteert
er voor mij een grote vraag. De biologische landbouw wordt geconfronteerd
met het feit dat er reguliere boeren naast biologische boeren staan. Het is
nu nog volstrekt onduidelijk hoe de gewassen uit elkaar moeten worden gehouden
als straks bij de reguliere boeren veel GGO-gewassen staan. Ik zie hierin
een verantwoordelijkheid voor de overheid, bijvoorbeeld op het gebied van
een programma van eisen.Staatssecretaris Faber:Dat is het tweede deel van uw motie. Het kabinet deelt uw standpunt in
dezen niet. De overheid stelt normen en het is aan de sector om ervoor te
zorgen dat men, als men het etiket "gentechvrije technologie" wil hebben,
zodanig produceert dat de overheid dat etiket kan toekennen. Als er problemen
ontstaan rond transport, contaminatie doordat buren op een andere wijze produceren,
of op welk terrein dan ook, dan heeft dat te maken met de manier waarop wordt
geproduceerd. Het is aan de biologische landbouw zelf om die productie zodanig
in te richten, dat aan de normen kan worden voldaan. Het is niet aan de overheid
om hier in te treden.De heer Stellingwerf (RPF):Wat de staatssecretaris nu meedeelt, heb ik gisteren absoluut niet gehoord.
Het verontrust mij zeer.Staatssecretaris Faber:Het is gisteren wel meegedeeld, zij het wat kort; de beraadslaging verliep,
zoals u weet, nogal chaotisch. Dit is echter een zeer helder standpunt en
het kabinet heeft dat vanaf het begin ingenomen.De voorzitter:Ik zal omwille van de efficiëntie geen interrupties meer toestaan
in dit onderdeel. Dit is een verslag van een algemeen overleg en in de klassieke
zin is dat alleen bedoeld om moties in te dienen en reacties op moties te
krijgen. De vergadering loopt anders te veel uit.Staatssecretaris Faber:In wezen geldt voor de motie-Hermann op stuk nr. 9 hetzelfde. De marktwerking
kan wel degelijk een gentechvrije voedselketen garanderen als de overheid
normen stelt en etiketten toekent als aan die normen wordt voldaan. Dit betekent
dat de rol van de overheid faciliërend is, normstellend, maar absoluut
niet producerend; producerend van voedsel, uiteraard. Beide moties moet ik
dus ontraden.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, vanavond over de moties te stemmen.Daartoe wordt besloten. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19981999-5584-5591.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl