Voortzetting van de behandeling van het Voorstel van het lid Vendrik tot wijziging van de Wet op de ondernemingsraden in verband met het verschaffen van openbaarheid over de hoogte van inkomens van topkader, bestuurders en toezichthouders van ondernemingen (Wet openbaarheid topinkomens) (28163)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2002-2003, pag. 3909-3924

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

08-05-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

nr. 66, pagina 3909-3924

24-04-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28163Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van het Voorstel van het lid Vendrik tot wijziging van de Wet op de ondernemingsraden in verband met het verschaffen van openbaarheid over de hoogte van inkomens van topkader, bestuurders en toezichthouders van ondernemingen (Wet openbaarheid topinkomens) (28163)Pagina 3925-3943
Stemming over de brief van het Presidium inzake de tussenrapportage van de tijdelijke commissie Onderzoek integratiebeleid (28689, nr. 5)Pagina 3966-3966
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over het huurbeleid, te weten: - de motie-Van Gent c.s. over toegankelijkheid van de huurcommissie (28648, nr. 2); - de motie-De Ruiter c.s. over afschaffing van de legesheffing (28648, nr. 3); - de motie-Hofstra c.s. over huurvaststelling voor woningen in rijksmonumenten (28648, nr. 4)Pagina 3965-3965
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Kwaliteitswet zorginstellingen en de Wet klachtrecht cliënten zorgsector (28489)Pagina 3966-3966
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 17 april 2003 over de ArbowetPagina 3943-3944
Regeling van werkzaamheden (donderdag 24 april 2003)Pagina 3924-3925
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 16 april 2003 over havenontvangstinstallatiesPagina 3944-3947
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 23 april 2003 over de situatie rondom de uitbraak van vogelpestPagina 3959-3965
Presentie en opening (donderdag 24 april 2003)Pagina 3905-3905
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Vreemdelingenwet 2000, alsmede van enkele andere wetten teneinde enkele technische verbeteringen aan te brengen (28630), en over de motie-Van Vroonhoven-Kok c.s. over de inburgeringsplicht voor een aantal vreemdelingen die in het bezit zijn gesteld van een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd (28630, nr. 9)Pagina 3967-3967
Voortzetting van de behandeling van het Voorstel van het lid Vendrik tot wijziging van de Wet op de ondernemingsraden in verband met het verschaffen van openbaarheid over de hoogte van inkomens van topkader, bestuurders en toezichthouders van ondernemingen (Wet openbaarheid topinkomens) (28163)Pagina 3909-3924
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 24 april 2003)Pagina 3968-3969
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over het vliegveld Laarbruch/Niederrhein, te weten: - de motie-Koopmans/De Krom over adviesaanvraag Raad van State (26893, nr. 41); - de motie-Duyvendak over inwerkingtreding van het verdrag inzake ingebruikname van het vliegveld Laarbruch/Niederrhein (26893, nr. 42); - en een andere motie (26893, nr. 43)Pagina 3966-3966
Behandeling van: - het wetsvoorstel Goedkeuring van de op 29 mei 2000 te Brussel tot stand gekomen Overeenkomst, door de Raad vastgesteld overeenkomstig artikel 34 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, betreffende de wederzijdse rechtshulp in strafzaken tussen de Lid-Staten van de Europese Unie (28350); - en 9 andere wetsvoorstellenPagina 3905-3906
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over tarieven RVV, te weten de motie-Ormel c.s. over vermindering van de tariefsverhoging met 25% (28474, nr. 8)Pagina 3967-3967
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over de situatie rondom de uitbraak van vogelpest, te weten de motie-Duyvendak c.s. over een ruimhartiger opstelling bij de verstrekking van griepvaccin en/of antivirale middelen (28807, nr. 39)Pagina 3967-3968
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Algemene bijstandswet, de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers en de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen met betrekking tot scholingsmogelijkheden voor uitkeringsgerechtigden (28193)Pagina 3965-3965
Voortzetting van de behandeling van het Voorstel van het lid Vendrik tot wijziging van de Wet op de ondernemingsraden in verband met het verschaffen van openbaarheid over de hoogte van inkomens van topkader, bestuurders en toezichthouders van ondernemingen (Wet openbaarheid topinkomens) (28163)Pagina 3947-3953
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Bepalingen aangaande onder meer de bereiding en het in het verkeer brengen van diervoeders (Kaderwet diervoeders) (28173)Pagina 3967-3967
Stemmingen over het Voorstel van het lid Halsema tot wijziging van het Reglement van orde (28826), en over de motie-Kant over onderliggende informatiestukken (28826, nr. 4) en de motie-Dijksma over openheid en transparantie (28826, nr. 5)Pagina 3965-3966
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 10 april 2003 over SARSPagina 3953-3959
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Vreemdelingenwet 2000, alsmede van enkele andere wetten teneinde enkele technische verbeteringen aan te brengen (28630)Pagina 3906-3909
Stemming over de brief van het Presidium inzake het onderzoek naar de Zorguitgaven (28852, nr. 1)Pagina 3966-3966
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over SARS, te weten de motie-Tonkens over een negatief reisadvies voor alle door de WHO vastgestelde "affected areas" (28827, nr. 6)Pagina 3967-3967

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 104 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het Voorstel van het lid Vendrik tot wijziging van de Wet op de ondernemingsraden
in verband met het verschaffen van openbaarheid over de hoogte van inkomens
van topkader, bestuurders en toezichthouders van ondernemingen (Wet openbaarheid
topinkomens) (28163).(Zie vergadering van 23 april 2003.)De algemene beraadslaging wordt hervat.De heer Vendrik (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter. Ik dank u voor de gelegenheid om de vragen van
de Kamer van een passend antwoord te voorzien. Alvorens ik daartoe overga,
wil ik kort stilstaan bij de bijzondere ontstaansgeschiedenis van dit initiatiefwetsvoorstel.
Gisteravond is al gememoreerd dat dit initiatiefwetsvoorstel is ontstaan op
instigatie van mijn fractiegenoot Ab Harrewijn, die vorig jaar mei is overleden.
Alle woordvoerders hebben daar gisteravond aan gerefereerd. Ik ben allen dankbaar
voor de goede woorden die zij daarover hebben gesproken. Niet alleen wij –
ik, mevrouw Van Gent en de andere collega's van de fractie van GroenLinks –
missen Ab. Ik sta hier dus ongemakkelijk; sterker nog: ik zou hier niet moeten
staan. Ab Harrewijn zou het verdiend hebben om hier zijn geesteskind te verdedigen.
"De rode dominee", zoals hij ook werd genoemd, zette in 1988 het vraagstuk
van de moderne armoede op de agenda in Nederland. Intensieve debatten volgden
met de toenmalige CDA-bewindslieden, de heren De Koning en De Graaf. Ab streed
altijd voor de mensen die langdurig in armoede verkeerden, armoede waar zij
niets aan konden doen. Zo streed hij ook tegen moderne, zeer moderne rijkdom
van mensen die daar soms niets voor hoeven te doen. Hoe onrechtvaardig is
het dat hij ook dit debat niet kan voortzetten, opnieuw in gezelschap van
een CDA-minister van SZW. Om met mevrouw Noorman-den Uyl te spreken: zijn
stem had vandaag gehoord moeten worden. Ik zal dat in zijn plaats doen. Om te beginnen zeg ik de collega's dank voor hun inbreng en de waarderende
woorden die zij in de richting van de initiatiefnemers van dit wetsvoorstel
hebben geuit. Ik neem die woorden in grote bescheidenheid in ontvangst. Ter
inleiding van mijn beantwoording wil ik een paar grote thema's die de Wet
Harrewijn raken, bij de kop pakken. Daarna zal ik ingaan op een aantal vragen
die verschillende collega's over onderdelen hebben gesteld.Hoe zeer verschillende woordvoerders gisteravond op onderdelen ook een
eigen toonzetting hebben gekozen en vanuit hun eigen politieke achtergrond
vragen hebben opgeworpen, ik zie met groot genoegen grote overeenstemming
over de hoofdlijnen die met de Wet Harrewijn verbonden zijn. Als ik de woordvoerders
goed heb beluisterd, zie ik op de volgende punten overeenstemming. In de eerste
plaats hebben alle fractiewoordvoerders in stevige bewoordingen hun ongenoegen
geuit over de uitbundige vorm die de beloning van topbestuurders in Nederland
heeft aangenomen. Sommigen, bijvoorbeeld de heer Van As, legden daarbij vooral
de nadruk op de publieke sector, anderen spraken hun afkeuring uit over het
gebrek aan transparantie of het ontbreken van enige vorm van rechtvaardiging
voor de aanhoudende toename van de beloning van topbestuurders in de marktsector.
Daarnaast hekelden verschillende woordvoerders het gebrek aan een zichtbare
verbinding tussen beloning en prestatie. Ik maak al de gebezigde kwalificaties
tot de mijne.In de tweede plaats steunen alle fracties het doel en de achterliggende
gedachte van de Wet Harrewijn, namelijk het bevorderen van transparantie en
inzichtelijkheid, alsmede het bevorderen van enig maatgevoel en maatvoering
bij de beloning van bestuurders en directies van ondernemingen en publieke
instellingen.In de derde plaats benadrukten alle woordvoerders gisteravond de tegenstelling
tussen enerzijds het alom gehoorde pleidooi voor loonmatiging op de werkvloer
in de komende jaren en anderzijds de snelstijgende beloning aan de top. De
heer Slob sprak terecht van een buitensporige beloningsontwikkeling die niet
geloofwaardig is. Hiermee wordt kamerbreed het belang van de beloningsverhoudingen
binnen de onderneming of de publieke instellingen onderstreept. Die erkenning,
die wij kennelijk met elkaar delen, vormt het fundament van de Wet Harrewijn.
Ik markeer deze eensgezindheid als een belangrijk politiek feit en ik constateer
tevens dat de Kamer eensgezind is over de doelen van transparantie en matiging.
Dan blijft eigenlijk nog vooral de vraag over op welke wijze deze doelen het
beste kunnen worden gediend.Even kort terug in de tijd. De brede verontwaardiging die wij gisteren
ook konden waarnemen in deze Kamer leeft al langer. Ik zeg dit ook in reactie
op de heer Van As. Hij benadrukte namelijk zeer terecht dat wij geen paniekvoetbal
moeten spelen op basis van incidenten. Inderdaad behoren wij hier niet over
één nacht ijs te gaan. Ik meen juist daarom te moeten vaststellen
dat wij dit ook niet doen met dit initiatiefwetsvoorstel. De incidenten zijn
inmiddels zo omvangrijk en zo talrijk dat wij mogen spreken van een structurele
ontwikkeling op het gebied van de beloningen van topbestuurders. Het was zelfs
toenmalig minister-president Kok die in het najaar van 1997, dus zes jaar
geleden, het debat over de topinkomens een nieuwe impuls gaf, en wat voor
een. Hij sprak van exhibitionistische zelfverrijking. Wij weten het allemaal.Tot op de dag van vandaag vraag ik mij af of de toenmalige minister-president
het juiste bijvoeglijke naamwoord heeft gebruikt. Exhibitionisme is volgens
een van de definities van Van Dale het te koop lopen met iets persoonlijks,
oneervols of afstotends. Dat lijkt niet geheel in overeenstemming met de maatschappelijke
realiteit rondom beloningen van topbestuurders. Ik heb niet de indruk dat
bestuurders en toezichthouders in Nederland te koop lopen met hun beloningsregelingen.
Wij kijken eerder terug op een tamelijk gesloten cultuur waar het beloning
van hoge functionarissen van bedrijven en instellingen betreft. Dat wij meer
zicht op die beloningen dienen te krijgen, daarin volg ik de toenmalige minister-president
wel.Nu daartoe een eerste stap is gezet door middel van de sinds 1 september
jongstleden verplichte openbaarheid van de beloning van bestuurders en toezichthouders
van open naamloze vennootschappen – dat betreft meestal zij die werkzaam
zijn bij beursgenoteerde ondernemingen – mag het resultaat inmiddels
exuberant, excessief, exceptioneel, exorbitant, extravert en in sommige gevallen
zelfs extreem worden genoemd. Veel mensen zijn verbaasd, verbijsterd, geïrriteerd
en verontwaardigd over wat de afgelopen jaren, maanden en vooral weken bekend
werd. Het is in dezen een naar mijn oordeel significant gegeven – mevrouw
Kant sprak daarover, en terecht – dat zelfs de liberale minister van
Financiën, de heer Hoogervorst, zich sterk en negatief heeft uitgelaten
over de inkomensontwikkeling, bijvoorbeeld bij het bedrijf KPN. Hoewel hij
als demissionair minister fungeert, als liberaal over het algemeen te porren
is voor flinke beloningsverschillen en als minister van Financiën zich
doorgaans tamelijk positief uitlaat over allerlei uitbundige vormen van marktwerking,
is kennelijk ook voor hem, zelfs voor hem, de maat vol. Een scherper politiek
signaal is de afgelopen tijd nauwelijks waargenomen.Hoe valt dit debat te typeren dat wij mede naar aanleiding van deze nieuwe
openbaarheid beginnen waar te nemen? De terugkerende bron van ergernis is
het gebrek aan verbinding tussen wat aan de top van het Nederlandse bedrijfsleven
en de publieke instellingen zich afspeelt en wat op de vloer van werknemers
wordt verlangd. Het gaat niet alleen om het pleidooi tot loonmatiging dat
de laatste maanden permanent klinkt. Het beeld is ook dat veel beursgenoteerde
bedrijven tegenvallers melden en omvangrijke reorganisatieplannen invoeren
en uitvoeren waarbij in sommige gevallen zelfs duizenden ontslagen vallen.
Om in zo'n verslechterend sociaal-economisch klimaat te verwachten dat riante
bonussen, vertrekpremies en andere bijzondere beloningsvoorstellen voor een
selecte groep van topbestuurders en toezichthouders op algehele instemming
kan rekenen, tart het heersende gevoel van rechtvaardigheid en billijkheid.Mevrouw de voorzitter. Het zal juist u persoonlijk in het bijzonder interesseren,
want dit is in essentie een debat over waarden en normen. Ik ben het op dit
punt volledig eens met wat mevrouw Noorman-den Uyl naar voren heeft gebracht.
Dat debat behoort ons allen, maar vooral u, aan te spreken.
De vraag is: wat vinden wij normaal en wat is volgens ons over de grens? Waar
eindigt een fatsoenlijke beloning voor mensen die doorgaans veel verantwoordelijkheid
dragen en waar begint een beloningscultuur die wij niet meer normaal kunnen
noemen, die ook niet meer is uit te leggen en waarvoor geen rechtvaardiging
kan worden gegeven? Ik constateer dat velen zich met overgave in dit debat
mengen. Ik denk dat telkens opnieuw zal moeten worden vastgesteld wat de gezamenlijke
norm is en welke geldelijke waarde wij daaraan toekennen.Voor wie nog verder terugwil, meestal een handicap die aan historici kleeft,
herinner ik de Kamer eraan dat dit debat zeker niet van de laatste jaren is.
Ik memoreer de interessante beschouwingen van een verre voorganger van deze
minister van SZW, de heer Aalders die namens de Rooms-Katholieke Staatspartij
in het begin van de jaren twintig van de vorige eeuw minister van Arbeid was.
Zijn opvattingen over wat een rechtvaardig loon is, behoren tot de klassieken
van het inkomensdebat. Ik zie dat mevrouw Verburg instemmend knikt. Voor meer
informatie kan men zich tot haar wenden.Voorzitter. Het debat over normen en waarden in het beloningsbeleid kan
publiek gevoerd worden, maar behoort in ieder geval op de agenda te staan
van de algemene vergadering van aandeelhouders. Dat gebeurt inmiddels steeds
vaker. Daarnaast behoort informatie over het beloningsbeleid binnen de onderneming
of instelling ook verstrekt te worden aan de wettelijke vertegenwoordiging
van de werknemers, de ondernemingsraad. Het gaat namelijk ook over hun beloning.
Dat gebeurt op dit moment niet of nauwelijks, in ieder geval niet in die mate
die wij wenselijk achten. Daarom introduceert het wetsvoorstel de plicht om
de ondernemingsraad te informeren.Het is mijn stellige overtuiging dat dit debat het hart van de onderneming
raakt. Wij beschouwen de onderneming als een sociale entiteit waar kapitaalverschaffers,
directie, werknemers, klanten en anderen welvaart trachten te genereren. Zoals
ook in het SER-advies "de winst van waarden" uit 2000 wordt uiteengezet, behoort
de onderneming toe aan een verzameling van stakeholders die met onderscheiden
verantwoordelijkheden gezamenlijk de onderneming materieel gestalte geven.
Corporate governance, goed bestuur van de onderneming strekt zich dan ook
uit tot de wijze waarop de sociale dialoog – in dit geval over de beloningsverhoudingen
binnen de onderneming – wordt vormgegeven.Over die onderscheiden verantwoordelijkheden mag natuurlijk geen misverstand
bestaan. Het beloningsbeleid van onderneming of instelling is in eerste instantie
de verantwoordelijkheid van de directie, waarbij de ruimte mede wordt bepaald
door vigerende cao's. Dat beloningsbeleid dient getoetst te worden door de
raad van commissarissen, eventueel de aandeelhouders, de toezichthouder of
het bestuur van de instelling. Wij hebben nog geen indicaties dat dit toezicht
adequaat wordt uitgeoefend. Dat zou misschien wel beter kunnen. Over de jaarlijkse
afspraken over het beloningsbeleid en eventuele wijzigingen daarin behoort
naar mijn mening gecommuniceerd te worden met de werknemers. Voor de aandeelhouders
is voor wat betreft de beursgenoteerde ondernemingen – de open naamloze
vennootschappen – reeds een wettelijke voorziening gerealiseerd. Voor
de werknemers is dat echter niet het geval. Het lijkt mij dat het past in
de Nederlandse traditie om deze ongelijkheid te corrigeren en het wetsvoorstel-Harrewijn
strekt daartoe. In essentie ziet het wetsvoorstel op het versterken van de
sociale dialoog in de bedrijven en instellingen die op grond van de Wet op
de ondernemingsraden geacht worden een ondernemingsraad te laten functioneren.
Als deze sociale dialoog, die wij belangrijk achten, ontbreekt bij gebrek
aan openbaarheid over het beloningsbeleid of als de gegevens pas achteraf
beschikbaar komen, is het risico groot dat het sociale klimaat binnen bedrijven
wordt verziekt door geruchten over de beloning aan de top en de verhouding
met de beloning en andere relevante elementen op de werkvloer.Het wetsvoorstel regelt uitdrukkelijk niet wat op het terrein van de beloning
normaal is en wat daarbuiten valt. De bestaande gezagsverhoudingen binnen
instelling of onderneming worden gerespecteerd. Dat weet de heer Blok natuurlijk
ook. In het kader van dit wetsvoorstel wordt nadrukkelijk geen advies- of
instemmingsrecht voor de ondernemingsraad op het gebied van het beloningsbeleid
geregeld, anders dan reeds op dit moment bestaat. De memorie van toelichting
is hierover volstrekt helder. Als het wenselijk wordt geacht – maar
dit is vandaag niet aan de orde – zou een verdergaande bevoegdheid van
de ondernemingsraad aan de orde kunnen komen in de adviesaanvrage van de minister
van SZW aan de SER naar aanleiding van de evaluatie van de WOR. Het wordt
echter niet in dit wetsvoorstel geregeld. Bovendien stellen wij niet de norm
vast. Daar gaan wij niet over. De vrijheid van ondernemers, ook ten aanzien
van hun beloningsbeleid, staat in dit wetsvoorstel niet ter discussie. Er
vindt dus ook geen verandering plaats in de medezeggenschapsverhoudingen.
Het is echt aan bedrijven en instellingen zelf om een beloningsbeleid te voeren
dat zij als rechtvaardig beoordelen. Dat kan per bedrijf verschillend uitpakken.
Het is wel de bedoeling dat de sociale dialoog binnen de bedrijven en instellingen
daarover kan worden gevoerd en dat werknemers in de gelegenheid worden gesteld
om, indien zij dat wensen, bij bestuur en directie daarover tekst en uitleg
te vragen. Daarvoor is informatie over beloningsbeleid nodig. Dat regelt de
Wet Harrewijn, niets meer en ook niets minder.Mevrouw de voorzitter. Ik acht het zeer waardevol dat het paarse kabinet
het initiatief heeft genomen om openbaarheid van beloningsafspraken voor bestuurders
en toezichthouders te regelen voor de open naamloze vennootschappen. Beleggers
hebben er gelet op hun financiële belangen, inderdaad recht op te weten
welke afspraken zijn of worden gemaakt. De heer Korthals – de voormalig
minister van Justitie en in onze kring tamelijk geliefd – heeft dat
als eerste ondertekenaar van het desbetreffende wetsvoorstel zeer terecht
geregeld.De heer Blok (VVD):De heer Vendrik ging net in op mijn vraag over de memorie van toelichting.
Voor alle zekerheid wil ik het maar even citeren: "Niet valt uit te sluiten
dat in een later stadium ook gedacht moet worden aan een verdergaande positie
van de ondernemingsraad ten aanzien van de niet in cao geregelde salaris-
of arbeidsvoorwaardenregelingen. Te denken valt aan een advies- en/of instemmingsrecht."
Het wordt in de memorie van toelichting dus expliciet genoemd. Indieners zijn
vrij in wat zij daar wel of niet in opnemen, dus blijft mijn vraag waarom
het expliciet wordt genoemd terwijl hij zo nadrukkelijk zegt dat het nu niet
aan de orde is. Wanneer zou het wat hem betreft dan wel aan de orde kunnen
zijn?De heer Vendrik (GroenLinks):Als ik de geschiedenis van de Wet op de ondernemingsraden overzie, dan
wordt er voortdurend een relatie gelegd tussen de informatieplichten die in
de verschillende leden van artikel 31 worden geregeld en de functie die bij
wet aan de ondernemingsraad wordt toegekend. Ook in de memorie van toelichting
hebben wij die relatie geschetst, bijvoorbeeld tussen de nu reeds bestaande
wettelijke zorgtaken van de ondernemingsraad en de volgens ons daartoe benodigde
informatieverplichting. Er zijn andere opties denkbaar en die zijn ook weleens
in discussie geweest, maar ik neem daar kennis van. Zo dient de memorie van
toelichting te worden gelezen. Als andere fracties het wenselijk vinden om
volgend op dit informatierecht, een breder recht aan de OR toe te kennen,
dan staat het ze vrij om daarover een opvatting te hebben. Ik constateer slechts
dat het mogelijk is, het is "nebenbei" om dat in de memorie van toelichting
als optie op tafel te leggen, maar ik zeg er uitdrukkelijk bij dat het op
geen enkele manier in dit wetsvoorstel wordt geregeld. Ook in de memorie van
toelichting staat dat, mocht dat een optie zijn – ik zou denken dat
dit eerder een vraag is aan de minister van Sociale Zaken – dat betrokken
kan worden bij de SER-adviesaanvrage naar aanleiding van de evaluatie van
de WOR.De heer Blok (VVD):U blijft er vrij laconiek over en ik hoop dat dit zo blijft. Nogmaals,
de memorie van toelichting spreekt over een later stadium. Als u zegt dat
u het aan andere fracties overlaat om dat desgewenst uit te breiden, begrijp
ik dan goed dat u dat zelf niet wil?De heer Vendrik (GroenLinks):Feitelijk is dat correct. Ik verdedig een wetsvoorstel waarin een advies-
of instemmingsrecht van de ondernemingsraad niet wordt geregeld. Voor mij
is dat op dit moment niet aan de orde. Het is een mogelijkheid, daarover kan
worden nagedacht en dat is het goede recht van elke fractie. Ik gaf al aan
dat in de wetsgeschiedenis van de WOR voortdurend informatierechten en andere
rechten met elkaar verbonden worden. De gedachtelijn op zich komt mij dus
niet vreemd voor, maar in het kader van dit wetsvoorstel is het niet aan de
orde. Wellicht dat de minister er wel iets mee wil doen, maar dat is aan hem
en ook aan andere fracties om dat in het debat over het SER-advies in te brengen.
Ik neem daar kennis van.De heer Blok (VVD):Ik begrijp uw positie als indiener van het wetsvoorstel, maar als uw eigen
fractie met een aanvullend voorstel zou komen, zou u het niet erg vinden?De heer Vendrik (GroenLinks):Ik zou mij kunnen voorstellen dat ik het niet erg vind, maar ik neem uw
complimenten over mijn laconieke houding ter harte en ga dan ook maar verder.Voorzitter. Ik zei al hoe terecht het was dat het vorige kabinet openbaarheid
van topinkomens heeft geregeld voor open naamloze vennootschappen. In de nota
naar aanleiding van het verslag van het desbetreffende wetsvoorstel wordt
de noodzaak daartoe in de inleidende bespiegelingen nog eens treffend verwoord.
De Wet Harrewijn sluit daar in haar bewoordingen naadloos op aan en bouwt
ook voort op de gedachte dat openbaarheid van beloningsarrangementen een belangrijk
doel dient: het geven van inzicht, opdat betrokken belanghebbende partijen
zich een oordeel kunnen vormen. Het is vervolgens aan hen om daaraan al of
niet concrete actie te verbinden binnen de verantwoordelijkheden die de huidige
wet hun toekent.Verschillende afgevaardigden hebben vragen gesteld over de sfeer in de
onderneming. Ik vat hun vragen aldus samen: bestaat er het risico van sfeerbederf.
Mevrouw Giskes heeft in een interruptie al zeer terecht opgemerkt dat vooral
geheimzinnigheid en onwetendheid kunnen leiden tot sfeerbederf. Ik hecht er
aan opnieuw te benadrukken dat in de Wet Harrewijn geen uitspraak wordt gedaan
over wat normaal is en wat niet op het gebied van de beloningsverhoudingen.
Beloningsverschillen mogen, maar die mogen dan wel rekenen op een rechtvaardiging
van de zijde van de bestuurder of de directie. Als daarin op adequate en overtuigende
wijze wordt voorzien, zie ik geen enkel probleem. Waarom zou er Vendrikdan
sprake zijn van sfeerbederf.Bovendien lijkt mij de stelling juist dat goede ondernemers respect afdwingen
als zij de onderneming op maatschappelijk verantwoorde wijze
willen leiden en als zij in dat kader ook een fatsoenlijk en onderbouwd beloningsbeleid
voeren waarover zij verantwoording willen afleggen. Respect verdien je volgens
mij niet met stilte, respect verdien je door je verantwoordelijkheid te nemen.Omgekeerd zouden wij hier onze verantwoordelijkheid niet nemen als wij
een ondoordacht en niet onderbouwd en vermoedelijk ook niet erg rechtvaardig
beloningsbeleid binnen instellingen of ondernemingen zouden belonen met stilte
en geheimhouding. Dit zou toch een verkeerd signaal zijn.De heer Slob (ChristenUnie):Ik heb mijn vragen vooral toegespitst op het midden- en kleinbedrijf waar
de verhoudingen binnen een bedrijf en de onderlinge contacten een andere aard
hebben dan in hele grote ondernemingen met meer dan 500 werknemers. Ik nodig
de heer Vendrik uit om hierop in te gaan.Voorzitter: DijsselbloemDe heer Vendrik (GroenLinks):Als de heer Slob het goed vindt, kom ik hierop later in mijn betoog terug
als ik inga op het vraagstuk van de kleinere ondernemingen.Ik wil nog een opmerking maken over de mogelijkheid van sfeerbederf. Ik
wijs dan op het belang van tijdigheid. Onrust kan juist worden voorkomen door
tijdig en open te communiceren met de werkvloer. De Wet Harrewijn levert mijns
inziens juist een bijdrage aan het vermijden van onrust, wantrouwen en sfeerbederf.
Wij willen juist af van de incidenten. Het ware zoveel beter als er een goed
informatierecht komt zodat een ordelijk en tijdig gesprek binnen de onderneming
mogelijk wordt.In dit debat speelt ook een bijzondere factor een rol. Het wordt breed
erkend dat de Nederlandse economie er minder florissant voorstaat. De economische
groei vertraagt en de werkloosheid loopt op. Ik constateer als initiatiefnemer
dat van veel kanten wordt gewezen op het belang van loonmatiging als noodzakelijke
voorwaarde voor economisch herstel in de komende jaren. Dit geldt niet alleen
het demissionaire kabinet en de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
in het bijzonder, maar ook vele fracties hebben zich gisteravond en op andere
momenten in soortgelijke bewoordingen uitgelaten. Loonmatiging vormt zelfs
het hart van de formatiebesprekingen, zo hebben wij inmiddels begrepen.Concreet zou sprake moeten zijn van een streven om de komende vier jaar
de cao-lonen in Nederland op inflatieniveau te houden. Vier jaar lang op nul:
dat is een forse opgave. Dit zou in ieder geval de salarissen in de publieke
sector betreffen en de uitkeringen. Als het even kan zou ook de marktsector
dit scenario moeten volgen en als dit niet het geval is, spreken wij van ontkoppeling
en de meeste partijen zijn daar geen voorstander van.Ik constateer dat de vakbeweging zich met klem verzet tegen de voorgenomen
werkwijze, want zij wordt in een klempositie gebracht. Dit maakt het sociale
klimaat voor de komende jaren ongewis. FNV-voorzitter Lodewijk de Waal heeft
het overleg inmiddels opgeschort tot er een heldere, scherpe en duidelijke
toezegging komt over loonmatiging aan de top. De vraag of een sociaal akkoord
waarin loonmatiging wordt gerealiseerd, bijdraagt aan de verbetering van het
sociale klimaat, waag ik negatief te beantwoorden. Het is juist nu van groot
belang om adequaat te reageren.Dat geldt niet alleen voor openheid over inkomens in de publieke sector.
Zelfs, ja juist de marktsector moet hier in beeld komen. Juist de partijen
die het sterkste pleiten voor meerjarige loonmatiging van de gewone werknemers
in de publieke en private sector, hebben er het grootst mogelijke belang bij
dat ook aan de top van bedrijven en instellingen in Nederland de beloning
wordt gematigd. Het is dan misschien ook aan hen om maximaal te investeren
in het sociale klimaat, zodat het doel van loonmatiging dichterbij komt. Wellicht
kan de heer Blok dit in zijn eindoordeel betrekken. Omgekeerd zou het afwijzen
van dit wetsvoorstel kunnen worden opgevat als een desinvestering in het sociale
overleg, waar zoveel van af lijkt te hangen. Om met mevrouw Van Gent te spreken,
het wordt na jaren van gesproken verontwaardiging tijd voor daden. Zij sprak
overigens over "poetsen", maar dat doe ik niet.Ondanks de grote woorden van verontwaardiging die door de regering en
door verschillende woordvoerders zijn geuit over de beloningen aan de top,
grijpt de politiek niet de kans om het belang van matiging te verankeren in
het sociale debat in de onderneming. De breed levende wens om tot meerjarige
loonmatiging te komen, wordt in dat geval zeker niet sneller gerealiseerd.
Ik zou dat zeer betreuren. Dat is in mijn ogen ook de verantwoordelijkheid
waarvoor wij vandaag staan. Ik wijs erop dat de openbaarheid van beloningen
van bestuurders en toezichthouders essentieel is, ook voor de naleving van
een nieuw sociaal akkoord. Ik hoor op dit punt graag de opvatting van de minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Indien het hem en anderen ernst is met
een dergelijk sociaal akkoord, is openbaarheid van topinkomens over een breed
front echt vereist. Dat is voor de naleving van het sociale akkoord essentieel.Ik wil hieraan toevoegen dat wij op dit punt wel enige ervaringen rijker
zijn. De loonmatiging aan de top is vastgelegd in het najaarsakkoord van december
vorig jaar. Dat akkoord is vier maanden oud. De cao-lonen zouden in het jaar
2003 maximaal 3,5% mogen stijgen. Eenzelfde percentage geldt voor de lonen
van de top. Wil de minister van SZW als eerstverantwoordelijke nog eens uiteenzetten
hoe het staat met de naleving van het akkoord? Ik heb in ieder geval nog niet
de indruk dat het erg vlot met loonmatiging aan de top, integendeel. Dat verklaart
natuurlijk ook de irritatie van De Waal. Wat is de handtekening van de werkgevers
onder zo'n sociaal akkoord waard? Ik mis eerlijk gezegd een interventie van
de heer Schraven, die wat mij betreft namens VNO-NCW nu echt duidelijk moet
maken dat de laatste voorbeelden van excessieve stijging van de beloningen
van topbestuurders niet in overeenstemming zijn met het najaarsakkoord. Het
zou hem sieren als hij een dergelijke uitspraak zou doen.Met deze sociale opgave van formaat zou het de komende jaren politiek
van grote wijsheid getuigen om door middel van steun aan dit wetsvoorstel
duidelijk te maken dat van werkgevers in Nederland, zowel in de publieke als
in de private sector, wordt verwacht dat zij zich een beetje matigen in hun
beloning. Ik geloof dat het recente onderzoek van het CNV hier de vinger op
de zere plek legt. Het sociale klimaat in Nederland wordt ernstige schade toegebracht als van werknemers wordt verwacht dat zij vier jaar
lang op de nullijn zitten, terwijl de directie, het bestuur of de toezichthouders
zich geen maat weten te geven. Om het maar eens ronduit te zeggen: werknemers
balen daarvan en ik kan mij dat buitengewoon goed voorstellen. De Wet Harrewijn
moet dan ook worden beschouwd als een bescheiden bijdrage aan een beter sociaal
klimaat in Nederland, juist in het belang van het economisch herstel.Mevrouw Verburg (CDA):Ik kan mij dat ook heel goed voorstellen. Gisteravond heb ik dan ook gezegd
dat loonmatiging blijkbaar iets is voor de mindere goden in de onderneming.
Komt de heer Vendrik nog te spreken over de verantwoordelijkheid van de raden
van commissarissen en de raden van toezicht?De heer Vendrik (GroenLinks):Ja.Mevrouw Verburg (CDA):Dan wacht ik daar met veel ongeduld op!De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Ik behandel nu een aantal specifieke onderwerpen, waaronder
de vraag van mevrouw Verburg. Het is misschien goed als ik de hoofdelementen
van het wetsvoorstel nog even toelicht. Het voorstel voor de Wet Harrewijn
is gefundeerd op twee aspecten. In de eerste plaats krijgen en nemen ondernemingen
en instellingen de laatste tien jaar steeds meer ruimte om naar eigen inzicht
afspraken te maken over de arbeidsvoorwaarden. De cao biedt steeds vaker een
kader waarbinnen nadere afspraken met de ondernemingsraad worden gemaakt.
Zo vindt er differentiatie plaats, er komt meer maatwerk binnen de onderneming.
Daardoor krijgt dus ook de ondernemingsraad een belangrijke positie. In de
tweede plaats blijft het van belang te onderkennen dat een verruimd informatierecht,
zoals de voorgestelde Wet Harrewijn regelt, binnen de wettelijke taken van
de ondernemingsraad van pas kan komen. Ik sprak daarover zojuist al na een
interruptie van de heer Blok. In dit verband noem ik het adviesrecht bij reorganisaties
in het huidige artikel 25 van de WOR, de zorgtaak die conform artikel 28 inhoudt
dat de ondernemingsraad toeziet op de juiste toepassing van arbeidsvoorwaarden,
in het bijzonder de gelijke behandeling van mannen en vrouwen, en het instemmingsrecht
voor arbeidsvoorwaardelijke regelingen in artikel 27. Zo bezien kan een breder
gefundeerd informatierecht een bijdrage leveren aan de uitoefening van de
taken die de ondernemingsraad reeds nu heeft.Ik hecht er erg aan om de misverstanden weg te nemen die wellicht kunnen
ontstaan over de reikwijdte van het wetsvoorstel. Zoals ik al tegen de heer
Blok zei, is er geen sprake van advies- of instemmingsrecht. Voor de heer
Van As zeg ik nogmaals dat ook de zeggenschapsverhoudingen niet wijzigen.
De vrijheid van de ondernemer die vandaag de dag geldt, staat niet ter discussie.Mevrouw Verburg vroeg zich af of de onderscheiden verantwoordelijkheden
binnen de onderneming of instelling helder zijn en of ze wel voldoende worden
genomen. Zo vat ik haar vraag van gisteravond althans samen. Het moet volstrekt
helder zijn dat de bestaande verantwoordelijkheden van raden van commissarissen,
raden van toezicht en bestuurders volledig blijven gehandhaafd. De ondernemingsraad
komt nu dus niet de taak toe om de kolen uit het vuur te halen. Deze raad
krijgt op basis van het nieuwe artikel 31d alleen informatie. Hij kan eventueel
om uitleg vragen. Vanwaar dit beloningsbeleid? Geachte ondernemer, leg het
ons uit! De OR mag niets meer en niets minder. Dat ontslaat niemand van zijn
verantwoordelijkheid die nu is geregeld. Integendeel, het appelleert aan ieders
verantwoordelijkheid. Ik sprak al over de verantwoordelijkheid van de directie
en die van de toezichthouder.Mevrouw Verburg vroeg eveneens wie actie onderneemt als de toezichthouders
weglopen voor hun verantwoordelijkheid. Dat kan en zal voorkomen. In sommige
gevallen, als sprake is van een AVA, vooral bij private ondernemingen, zullen
wellicht de aandeelhouders er achteraan gaan. Ik geloof evenwel dat wij na
het debat van gisteren mogen vaststellen dat zij ook weleens verstek laten
gaan. Dat is dan hun oordeel. Bij de onderneming Shell hebben de aandeelhouders
de aandeelhoudersvergadering gebruikt om in ieder geval een debat te voeren
over de herkomst van een nieuwe beloningssystematiek. Dat is op zichzelf al
winst. Als er geen aandeelhouders zijn, is buiten de raad van toezicht of
het bestuur geen ander orgaan aanwezig dat een rol kan spelen wanneer toezichthouders
of besturen die rol laten liggen. Ik zou denken dat de OR een zeer stimulerende,
initiërende en eventueel agenderende rol kan spelen, juist om tijdig
zijn verantwoordelijkheid te nemen. Hij kan dat ook doen in de richting van
toezichthouders, die het er nu in sommige gevallen bij laten zitten. Onze
hoop en verwachting dat de ondernemingsraad de rol speelt als het fout gaat,
vereist dat hij op de goede momenten over de goede informatie beschikt. En
dat wordt geregeld in de Wet Harrewijn.Mevrouw Verburg bracht tevens naar voren dat uit de evaluatie van de WOR
zou blijken dat geen extra bevoegdheden zijn gewenst. Er is hierbij evenwel
geen sprake van een extra bevoegdheid voor de ondernemingsraad. Het wetsvoorstel
gaat uitsluitend om nadere verheldering van de informatieplicht van de bestuurder.
Deze nieuwe, expliciete informatieplicht maakt het de ondernemingsraad makkelijker
om de bestaande wettelijke taken uit te voeren. Hoe druk een OR het ook heeft
om zijn wettelijke taken uit te oefenen, ik kan mij niet voorstellen dat hij
niet is geïnteresseerd in de informatie. Ik verwijs ook naar het recente
optreden van de centrale ondernemingsraden van KPN, Schiphol en ING. Zij hadden
echter pas de informatie gekregen nadat het leed al was geschied. Desondanks
zijn zij buitengewoon actief in het initiëren van het debat binnen de
onderneming met de directie over het beloningsbeleid. Dit zie ik als een indicatie
dat dit een vitaal informatierecht kan zijn.Voorzitter. Mevrouw Kant vroeg of ik de effecten van dit wetsvoorstel
zou kunnen inschatten. Daartoe heb ik al verwezen naar de Wet openbaarmaking
bezoldiging topbestuurders van beursgenoteerde ondernemingen van het tweede
paarse kabinet, die hier onder de verantwoordelijkheid van minister Korthals
is verdedigd. Wat mij betreft, gaat het ook bij het onderhavige voorstel over
de preventieve werking van openbaarheid vooraf. Dat houdt verband met de wetenschap
dat de bestuurder in de zin van de WOR straks het beloningsbeleid
in hoofdlijnen zal moeten overhandigen aan de OR. Er kan dus om een rechtvaardiging
daarvan gevraagd worden. Er moet over nagedacht zijn en er moet een verhaal
over te vertellen zijn. Dat versterkt nu juist de sociale dialoog.Het is ook, voor zover nodig, een permanente herinnering voor de directie
aan het feit dat er een relatie bestaat tussen de top en de werkvloer. Wij
zijn het er allemaal over eens dat het belangrijk is dat de beloningsverhoudingen
in beeld worden gebracht en dat er misschien sprake moet zijn van een wat
minder eenzijdige oriëntatie bij de beloning aan de top op wat er in
dat opzicht bij de buren gebeurt.Mevrouw Verburg heeft een alternatief voorstel gedaan. Zij wil dit wetsvoorstel
namelijk laten opnemen in een heel breed SER-advies. Ik heb daar echter met
verbazing kennis van genomen. Uit de woorden van mevrouw Verburg begrijp ik
dat er in dat advies moet worden ingegaan op de evaluatie van de Wet op de
ondernemingsraden en wat er dientengevolge daarin veranderd moet worden. Dat
advies moet ook ingaan op het debat over maatschappelijk verantwoord ondernemen
en het debat over corporate governance. Ik hoop dat mevrouw Verburg mij mijn
sterke bewoordingen niet kwalijk neemt, maar ik zou een dergelijk breed advies
ongeloofwaardig vinden, gezien de maatschappelijke commotie op dit thema sedert
enkele jaren. Wij kunnen nu iets regelen, maar met een adviesaanvraag schuiven
wij het op de lange baan. Immers, wij weten allemaal dat een dergelijk buitengewoon
breed SER-advies vele maanden in beslag kan nemen. Ik vraag mij bovendien
het volgende af. Het wetsvoorstel ligt er al tien maanden, vanaf de laatste
bespiegelingen rond 15 mei van het vorige jaar. Waarom is er nu ineens een
SER-advies geboden?Mevrouw Verburg (CDA):Een van de vragen in het schriftelijk verslag was waarom de indieners
niet de evaluatie van de Wet op de ondernemingsraden afwachtten. Welnu, die
evaluatie hebben wij recentelijk ontvangen. Ik heb er in mijn mondelinge bijdrage
op gewezen dat er niet gevraagd wordt om uitbreiding van bevoegdheden van
de ondernemingsraden. De ondernemingsraden willen dat de regels en de verplichtingen
wat vereenvoudigd worden, zodat zij meer in de dynamiek en de verhoudingen
kunnen opereren. Ik vind dat de heer Vendrik recht heeft op zijn sterke bewoordingen.
Overigens doet hij dat keurig. Hij doet echter wat afbreuk aan mijn bedoeling
met het aanvragen van een SER-advies. Ik heb erop gewezen dat er nu nog een
voorstel ligt over de positie van de algemene vergadering van aandeelhouders
en dat wij al een advies hebben over corporate governance. Ik heb dus om een
samenhangend advies van de SER gevraagd. Wij zien ook allemaal dat de werkgevers
en de werknemers zich totaal contrair verhouden tot het vraagstuk van beloning
en strategische ontwikkeling binnen ondernemingen. Er zijn al heel wat brokstukken
klaar; mijn vraag is om over dat alles één advies aan de SER
te vragen, opdat daarover een samenhangende visie ontwikkeld kan worden.De voorzitter:U gaat uw vraag nu formuleren?Mevrouw Verburg (CDA):Ja. Wij kunnen dan verder met dat samenhangende advies over de aansturing
van de onderneming, alsmede van publieke en semi-publieke instellingen. Hierop
verneem ik graag de reactie van de heer Vendrik.De heer Vendrik (GroenLinks):Ook ik ben een groot voorstander van samenhang. Het is evenwel mogelijk
dat wij die samenhang hier met elkaar bepalen. Nogmaals, mevrouw Verburg sprak
over een breed SER-advies. Dit betekent dat de behandeling van dit wetsvoorstel
wordt opgehouden. Als het SER-advies ook over corporate governance gaat, wordt
er voorbij gegaan aan de urgentie van dit onderwerp, die gisteren ook is gebleken
in de hoorzitting onder leiding van mevrouw Giskes, over corporate governance
naar aanleiding van de schandalen bij Ahold. Dit geldt ook voor de topinkomens.
Dit betekent dat alle te verwachten initiatieven en regeringsinitiatieven
die bij de Kamer aanhangig zijn, moeten wachten tot het moment waarop de samenhang
van de zijde van de SER bekend is. Ik meen dat de Kamer zelf kan waken over
de samenhang die zij ziet. Voor een deel vragen wij naar de bekende weg. Voor
het beloningsbeleid ligt er een aanbeveling van de Stichting van de Arbeid
van 13 jaar geleden. Daarin wordt, zoals het wetsvoorstel nu ook regelt, openbaarheid
van beloning aan cao-partijen aanbevolen. Drie jaar geleden verscheen het
advies De winst van waarde. Ik kan er niet tevreden mee zijn als nog twee
jaar gewacht moet worden op nadere wetsvoorstellen op basis van een SER-advies.
Een dergelijk breed advies over maatschappelijk verantwoord ondernemen, zoals
door u wordt gesuggereerd, zal minimaal een jaar duren. Mevrouw Verburg weet
toch hoe lang de SER bezig is geweest met een advies over corporate governance?
Dit heeft maanden geduurd. Ik wijs er verder op hoe lang de advisering over
de WOR heeft geduurd. De bittere gevechten die de sociale partners daarover
leveren zijn zeer tijdrovend, terwijl de uitkomst al bekend is. Het CNV, de
FNV en de werkgevers hebben hun opvattingen al kenbaar gemaakt.Mevrouw Verburg (CDA):Eigenlijk ontkracht de heer Vendrik zijn eigen betoog. Het is bekend dat
er bij de SER al een aantal brokstukken klaarligt. Ik vraag om daar een samenhangend
onderdeel van te maken. Het rondetafelgesprek van gisteren maakte duidelijk
dat er het een en ander moet gebeuren, maar daar moeten wel initiatieven voor
genomen worden en dat duurt ook geruime tijd. Dit wetsvoorstel moet ook nog
een weg afleggen in de Eerste Kamer. De heer Vendrik legt er allerlei losse
stenen bij, maar wat is er tegen om op dit belangrijke terrein bij een markt
en een omgeving die internationaliseren één samenhangend advies
te realiseren? De minister zei dat hij een dergelijk advies voor 1 oktober
2003 wil hebben.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik wil de vraag omdraaien. Wat is er voor zo'n brede SER-adviesaanvraag
uitgerekend op het moment waarop wij dit wetsvoorstel bespreken? Op onderdelen
zijn de opvattingen van de sociale partners ons bekend. Ik noem het maatschappelijk
ondernemen en vele terreinen die het corporate governance betreffen. Verschillende
sociale partners hebben al gereageerd op zaken die de evaluatie van de WOR
betreffen. Ook op dit wetsvoorstel is gereageerd. Ik zie daar
geen winst. Wel zie ik een groot verlies. Wij moeten twee jaar in de wachtkamer
zitten voordat de Kamer over verschillende onderdelen die u in de SER-adviesaanvraag
wilt hebben kan spreken. Ik kan mij ook niet voorstellen dat de minister van
Financiën hier blij mee is. De minister vraagt voortdurend aan de vaste
commissie voor Financiën om op te schieten. Dit geldt trouwens ook voor
de vaste commissie voor Justitie wat de wetgeving op het gebied van corporate
governance betreft.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Is de heer Vendrik van mening dat de ongerustheid die de minister van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid uit over de hoogte van de topinkomens in
de zorg en het onderwijs een voorkeur aangeeft voor een spoedige inwerkingtreding
van dit wetsvoorstel? Dit heeft geen internationale dimensie, maar staat dicht
bij de grond. Er moet duidelijkheid komen over de inkomensontwikkeling van
organisaties verwant zijn aan de overheid. Ieder uitstel is een dag te veel.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik ben het met u eens. Een extra argument is dat de tijd die wij nodig
zouden hebben in verband met een SER-adviesvoorstel ook niet verdraagt met
het belang van loonmatiging. Er wordt nu actie van de politiek gevraagd en
niet over twee jaar. Het sociale klimaat in Nederland verbetert niet als nu
besloten wordt om een advies aan te vragen.De heer Van As heeft gisteren gesproken over de publieke sector en windt
zich wat mij betreft zeer terecht op over gouden handdrukken en bijzondere
beloningsregelingen die met belasting- en premiegeld worden gefinancierd.
Ook ik kan mij daarover buitengewoon opwinden. Juist bij de publieke sector
is matiging helemaal het eerste gebod. Twee jaar geleden heeft onze toenmalige
fractievoorzitter Paul Rosenmöller reeds een motie ingediend waarin de
regering werd gevraagd om een onderzoek naar de topinkomens in de publieke
sector. Toenmalig minister De Vries heeft een stuk daarover naar de Kamer
gestuurd en daaruit zijn vervolgacties voortgevloeid. Ook de motie-Van Gent
over de inkomens in de publieke sector refereert hieraan. Het lijkt inderdaad,
zoals de heer Van As opmerkte, hoe verder weg de politiek of de minister,
hoe spectaculairder de beloning! Er moet echt veel en veel meer transparantie
komen!De heer Van As en anderen hebben gevraagd, of die transparantie bereikt
kan worden door middel van een verplichting tot openbaarheid in de jaarverslaglegging.
Ik heb daarop even gepuzzeld, want dat voorstel doet de laatste dagen vaker
de ronde. Bij de publieke sector gaat het, behoudens de overheid, over rechtspersonen
met een wettelijke taak. Voor een deel zijn dat privaatrechtelijke rechtspersonen
waarvan de jaarverslaglegging geregeld is in boek 2 van het BW. Als de heer
Van As iets wil doen via de route van de jaarverslaglegging, neemt hij automatisch
alle private ondernemingen mee. Ik weet niet of dat zijn bedoeling is, maar
daar zou dan even naar gekeken moeten worden. Ik heb daarvoor niet onmiddellijk
een oplossing. Ik weet niet of onderscheid op onderscheid binnen de jaarverslaglegging
mogelijk is.Voor een deel gaat het ook om publiekrechtelijke rechtspersonen waarvoor
op dit moment bijzondere jaarverslagleggingsregelingen gelden die her en der
in de wetgeving verscholen zitten. Die zouden gebruikt kunnen worden om de
gevraagde openbaarheid te regelen. Er zijn echter nog wel een paar vragen.
Bij publiekrechtelijke rechtspersonen zijn geen aandeelhouders die een vinger
aan de pols kunnen houden c.q. de verstrekte informatie actief kunnen benutten.
Juist waar de corrigerende rol van de aandeelhouders ontbreekt, moet naar
mijn mening het zelfregulerend vermogen van de publiekrechtelijke rechtspersoon
versterkt worden.Wat moet er precies geregeld worden in de jaarverslaglegging? Gaat het
daarbij alleen om de beloningen aan de top of om de bredere beloningsverhoudingen?
Het probleem is echter dat een jaarverslag altijd achteraf komt. Er komt dus
wel openbaarheid maar pas nadat de eventueel gewraakte beslissingen al genomen
zijn. Daarmee schieten degenen die de besteding van belasting- en premiegeld
controleren niet zoveel op. De praktijk leert immers dat eenmaal gemaakte
afspraken moeilijk teruggedraaid kunnen worden. Wij zien dit probleem ook
terug in het debat over de beursgenoteerde ondernemingen. Over het algemeen
worden wij in de jaarverslagen geïnformeerd over wat er in het voorgaande
jaar gebeurd is. Dat leidt tot commotie maar wat dan? Ik vind dat lastig en
meen dat de dialoog op het goede moment moet plaatsvinden. De aandeelhouders
en de degenen die erbij betrokken moeten worden – de werknemers –
dienen tijdig over de gewraakte informatie te kunnen beschikken, zodat een
ordelijk debat gewaarborgd is vóórdat er besluiten genomen worden.
Anders wordt er vooral onrust gecreëerd zonder dat dit ergens toe leidt.
Tijdigheid is dus erg belangrijk.Ik vind het heel belangrijk dat de bredere beloningsverhoudingen in de
jaarverslaglegging aan de orde komen. Alle woordvoerders hebben gisteravond
benadrukt dat de sociale dialoog binnen het bedrijf of de instelling nodig
is, zeker over de beloningsverhoudingen. Ik ben absoluut niet tegen een vorm
van jaarverslagleggingsplicht voor in ieder geval publieke instellingen. Dat
is prima, maar de vraag blijft wat je erin opneemt. Dan is er ook nog het
probleem van het moment, de tijdigheid van de informatie. Ik kan dat niet
oplossen. Ik ben dan ook reuze benieuwd naar de voorstellen van de minister.
Hij heeft er de afgelopen dagen via publicaties al wat over losgelaten. Ziet
hij kans, mede gelet op zijn demissionaire staat, snel met wetsvoorstellen
te komen? Wij hebben grote behoefte aan snelheid. Ik verneem graag hoe hij
dat ziet. Ik constateer overigens met grote vreugde dat de minister ook reuze
benieuwd is naar voorstellen van GroenLinks en de FNV. Ik vind dat mooi; bij
deze ons voorstel.Ik kom toe aan het punt van de kleine bedrijven. De heer Slob, mevrouw
Verburg en de heer Van der Vlies hebben zich afgevraagd of je niet een andere
behandeling zou moeten overwegen van de kleine bedrijven dan wel de familiebedrijven.
Dat is niet een op een hetzelfde. De heer Slob is op dat punt zeer concreet.
Hij spreekt over een beperking van de werking van deze wet tot bedrijven of
instellingen met 250 werknemers. In de Wet op de ondernemingsraden sinds 1998
geldt een ondergrens voor bedrijven met 50 werknemers. Daarboven is een ondernemingsraad
met alle mogelijke en geregelde rechten en plichten verplicht
voor de onder de WOR vallende bedrijven of publieke instellingen. Een bedrijf
of instelling met meer dan 50 werknemers is geen klein bedrijf meer. Wij hebben
het niet over de kapper op de hoek of het kleine bedrijf om de hoek, maar
over het middelgrote bedrijfsleven. Dat is ook vastgelegd in de Wet op de
ondernemingsraden. Het verlichte regime is geschrapt en maakt plaats voor
een generieke bepaling. De wetgever heeft in 1998 bepaald dat er boven de
50 werknemers sprake is van een zodanig volwaardig bedrijf dat informeel overleg
binnen het kleine bedrijf niet meer voldoet. Daarom heeft de wetgever ooit
bepaald dat voor die bedrijven een full-fledged ondernemingsraad nodig is.
Wie ben ik dan om daarover te discuteren? Ik aanvaard dat als een gegeven.Ik proef bij verschillende afgevaardigden veronderstelde verschillen tussen
de heel grote bedrijven en de wat kleinere, in ieder geval middelgrote ondernemingen,
bijvoorbeeld de veronderstelling dat er bij die middelgrote bedrijven geen
scheve beloningsverhoudingen ontstaan. Ik kan die veronderstelling niet bevestigen.
Ik zie bovendien geen verschil wat het argument van de broekriem betreft.
Ik sprak al over de bijzondere bevoegdheid van de ondernemingsraad inzake
reorganisaties. Dat is voor ondernemingsraden vaak een gevoelig punt: bedrijven
worden gesaneerd, er wordt gereorganiseerd, werknemers moeten eruit en posities
veranderen. Juist in die positieverandering wil er nog weleens iets spectaculairs
gebeuren met de beloningsverhoudingen. Er willen nog weleens dingen misgaan.
Het komt voor dat er op de vloer wordt gereorganiseerd en de broekriem flink
moet worden aangehaald, terwijl er aan de top iets anders gebeurt. Ik zie
op dat punt geen verschil tussen de broekriem van een werknemer in een bedrijf
met 60 werknemers en een werknemer van een beursgenoteerd bedrijf. De broekriem
is voor beide personen hetzelfde: het knelt even hard, het doet evenveel pijn
of je nu bij een middelgroot of een heel groot bedrijf werkzaam bent. De nieuwe
Wet op de ondernemingsraden maakt het onderscheid klein-groot niet meer. Vanaf
50 werknemers moet er een ondernemingsraad zijn. Ik proef in de verschillende bijdragen een inconsistentie. Aan de ene
kant wordt gesproken over het risico van scheve gezichten in de onderneming.
Aan de andere kant menen sprekers dat er geen scheve verhoudingen bestaan.
Er bestaan dus geen scheve verhoudingen wat betreft de beloning, maar er bestaat
wel een risico op scheve gezichten. Dit gaat niet samen; het is het één
of het ander. Ik kan het één noch het ander bevestigen. Het
is van belang dat werknemers via de ondernemingsraad inzicht krijgen in hun
bedrijf. In die zin zie ik geen verschillen tussen bedrijven met 80 of 200
werknemers en heel grote bedrijven met duizenden werknemers.Hiermee is mijn argumentatie niet ten einde. De heer Slob zegt dat hij
toch naar een ondergrens van bijvoorbeeld 250 werknemers zoekt. Ik heb daarover
nagedacht en die ondergrens is natuurlijk denkbaar. De heer Slob zei op dat
punt aansluiting te zoeken bij de registratie en publicatie van de aantallen
WAO'ers. Bedrijven met meer dan 250 werknemers hebben dienaangaande een bijzondere
verplichting. Ik heb begrepen dat die ondergrens voortkomt uit de notie dat
bedrijven met meer dan 250 werknemers veel beter dan kleinere bedrijven met
50, 70 of 20 werknemers in staat zijn om iets te doen aan reïntegratie
en het bieden van vervangende werkgelegenheid. Ondanks dat ik te weinig tijd
had om het helemaal precies na te zoeken, heb ik begrepen dat dit een belangrijk
element was. Grotere bedrijven hebben meer mogelijkheden voor reïntegratie
en daarom mogen de aantallen WAO'ers daar ook scherper geregistreerd worden.
Ik zie niet onmiddellijk of dit ook voor het beloningsbeleid geldt. Ik zie
niet of een bedrijf met 70 werknemers een heel ander beloningsbeleid zou mogen
voeren dan een bedrijf met 400 werknemers. Dat verschil zie ik minder en dus
aarzel ik daarover.De heer Slob (ChristenUnie):Ik heb gisteren aangegeven dat een andere grens altijd arbitrair is. Dat
geldt ook voor de grens van 250 werknemers. Ik heb slechts bedoeld dat als
er dan toch naar een handvat wordt gezocht, een koppeling aan de informatieplicht
voor de instroom in de WAO een optie is, niet meer en niet minder. Het gaat
ons er echter om – en daarover hoor ik de heer Vendrik niet –
dat als het wetsvoorstel in deze vorm wordt aangenomen het een andere uitwerking
heeft op kleine bedrijven dan op grote bedrijven. In kleine bedrijven zit
men veel dichter op elkaar en zijn er andere verhoudingen dan in grote bedrijven
waar vele werknemers elkaar niet eens kennen en de afstand tussen de top en
de werkvloer stukken groter is. Daarover maken wij ons zorgen en daarover
moeten de plussen en de minnen van de uitwerking van het wetsvoorstel tegen
elkaar worden afgewogen. Ik verzoek de heer Vendrik hierop in te gaan.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat heb ik in zekere zin gedaan. Ik heb immers bekeken wat de wetsgeschiedenis
van de Wet op de ondernemingsraden ons daarover leert. Ik kan mij op zich
voorstellen dat de verhoudingen anders zijn in kleine of middelgrote bedrijven
en instellingen met meer dan 50 werknemers. Dit argument van de heer Slob
is echter in de laatste herziening van de WOR niet gehonoreerd en dat vind
ik een belangrijk gegeven. Ik kan mij voorstellen dat de heer Slob behoefte
heeft om die grens wat hoger te leggen – ik heb er ook naar gezocht –
en dan gaat het er niet om of de grens op 250 of op 275 moet komen te liggen.
Het gaat om een soort erkenning dat die bedrijven anders functioneren en men
er wat dichter bij elkaar zit. Men zit er echter niet zo dicht bij elkaar
dat een ondernemingsraad niet verplicht is gesteld, want dat is wel gebeurd.
Wij willen een vorm van gestructureerd overleg.Het is een optie om te kijken of daar een combinatie mogelijk is met de
familiebedrijven en de positie van de directeur-grootaandeelhouder. Ik kan
de vraag van mevrouw Verburg over de familiebedrijven en de directeur-grootaandeelhouder
bevestigend beantwoorden. De wetstekst is duidelijk en bevat geen ruimte voor
verschillende interpretaties. Het gaat om de arbeidsvoorwaardelijke regelingen
en de afspraken van de bestuurder en de vergoeding voor de toezichthouder.
In het kader van een familiebedrijf of bij DGA's kan er sprake zijn van inkomen
uit aandeelhouderschap in de vorm van een onttrekking van kapitaal uit de
onderneming en dividend. Deze opties vallen buiten deze regeling;
zij maken geen deel uit van het informatierecht waarin de Wet Harrewijn voorziet.Als een ondernemingsraad toch zou willen weten welke onttrekkingen plaatsvinden,
dan voorziet het jaarverslag daarin. Dat jaarverslag is meestal gedeponeerd
bij de kamer van koophandel.Ik kan mij voorstellen dat er ruimte kan zijn voor een ontheffing voor
de kleinere familiebedrijven. Dat betreft dan een ontheffing van het tweede
lid van het voorgestelde artikel 31d. Ik constateer dat dit bij verschillende
fracties gevoelig ligt: moet dat nou? Mevrouw Verburg gaf aan dat een aparte
behandeling niet voor heel grote familiebedrijven moet gelden en daar ben
ik het mee eens. Misschien is er een constructie te bedenken waarin bij zo'n
ontheffing voor familiebedrijven de grens wordt gelegd bij bedrijven tot 250
werknemers. Wellicht is dat een mogelijkheid, zo geef ik in eerste instantie
de heer Slob in overweging. Ik wil wel waarborgen dat dit niet geldt voor
bedrijven in de publieke sector, want een familiebedrijf of directeur-grootaandeelhouderschap
in de publieke sector bestaat niet. Ik hecht eraan dat in die sector bij bedrijven
vanaf 50 werknemers, die dus OR-plichtig zijn, het voorgestelde informatierecht
geheel van kracht is. Ik wijs dan ook op de goede woorden die de heer Van
As op dit punt heeft uitgesproken.Mevrouw Giskes (D66):Ik ben verrast door de snelheid waarmee de heer Vendrik met zijn compromisvoorstel
komt. Eerst moet hij twee vragen beantwoorden. Ten eerste is dat de vraag
waarom een familiebedrijf zo anders is dan andere bedrijven. Ten tweede heeft
hij net meeslepend uitgelegd dat niet voor niets bedrijven vanaf 50 werknemers
een OR dienen te hebben. Waarom zou dat anders liggen als het om familiebedrijven
gaat en waarom zou je dan bijvoorbeeld een grens van 250 werknemers in acht
moeten nemen?De heer Vendrik (GroenLinks):Ik was op zoek naar argumentatie met betrekking tot de vraag of voor familiebedrijven
iets bijzonders moet gebeuren. Ik ga dan niet mee met het generieke argument
van de heer Slob, namelijk dat voor bedrijven tussen de 50 en 250 werknemers
een andere situatie geldt. Mijn invalshoek is specifiek het familiebedrijf.
Verschillende woordvoerders hebben aangegeven dat de verhoudingen bij zo'n
bedrijf wat anders liggen. Ik kan mij daar ook iets bij voorstellen. Daar
is namelijk geen sprake van een directeur die een dienstbetrekking bij de
onderneming heeft, want de onderneming is eigendom van de directeur of van
diens familie. Ik heb het dan niet over de grote familiebedrijven, want daar
zien wij geen verschil met andere grote NV's of beursgenoteerde ondernemingen.
Bij de kleinere familiebedrijven kan ik mij echter voorstellen dat wij iets
bijzonders regelen in de vorm van een vrijstelling van het tweede lid van
het voorgestelde artikel 31d. Daarbij kunnen wij dan wellicht een combinatie
maken door de grens te leggen bij 250 werknemers. Op die manier komen de heer
Slob en ik iets dichter bij elkaar. Daar zoek ik naar. Ik houd hierbij wel
overeind dat ik de noodzaak van zo'n uitzondering niet zie bij niet-familiebedrijven
of bedrijven in de publieke sfeer. In die zin begrijp ik uw vraag heel goed.Mevrouw Giskes (D66):In het begin hield u een algemeen verhaal over de noodzaak van de wetswijziging.
U heeft heel goed uitgelegd dat dit onder andere te maken heeft met de arbeidsverhoudingen,
onrust over de inkomens en het beroep op werknemers om de lonen te matigen.
Maar ligt dat bij familiebedrijven zo principieel anders, dat er op voorhand
al aanleiding is om naar een uitzondering te kijken? Ik kan mij voorstellen
dat u hier en daar wat water bij de wijn wilt doen om een meerderheid voor
het wetsvoorstel te halen, maar ik wil dan toch wel eerst uw basishouding
op dit punt goed duidelijk hebben.De heer Vendrik (GroenLinks):Mijn basishouding is helder. Ik heb het in eerste instantie zelf gewogen,
maar ik vond het toen niet onmiddellijk noodzakelijk om een uitzondering te
maken voor het kleinere familiebedrijf. Ik heb erover nagedacht, maar ik kon
nog geen passende regeling vinden. Ik ben op dat punt ook niet met voorstellen
gekomen, omdat ik eerst de opvattingen daarover van de collega's wilde horen.
Ik constateer dat dit punt bij verschillende fracties van links tot rechts
leeft. Daarom kan ik mij voorstellen dat wij daar nog een aparte constructie
voor maken. De rechtvaardiging daarvan moet vooral liggen in het feit dat
er sprake is van een familiebedrijf en niet van een bedrijf op zekere schaal.
Daar hecht ik zeer aan. De maatschappelijke realiteit is dat daar sprake is
van een ander type bedrijf. Daarbij is er niet alleen sprake van een dienstbetrekking,
maar heeft de directeur de onderneming ook zelf in handen. Hij heeft dat bedrijf
vaak zelf opgebouwd of zijn familie heeft dat gedaan. Ik wil er niet moeilijk
over doen dat het debat over beloningsverhoudingen daar misschien wat anders
ligt. Ik zeg dit heel pragmatisch. Als dit een handreiking aan de heer Slob
kan zijn, dan zou ik er onverstandig aan doen om die hand in de zak te houden.Mevrouw Giskes (D66):Is het niet zo dat eigenlijk ieder bedrijf ooit begonnen is als familiebedrijf?
Wanneer verandert die status? Je zou kunnen zeggen dat het niet meer een klein
persoonsgebonden bedrijf is, als er meer dan 50 werknemers zijn.De heer Vendrik (GroenLinks):Afgezien van wat er in de publieke sfeer gebeurt, is het standing practice
dat ondernemers aandelen uitschrijven en aandeelhouders daarop laten intekenen.
Op dat moment is er ook geen sprake meer van een DGA-constructie, want dan
is het bedrijf niet meer of niet meer in overwegende mate in het bezit van
de directeur-grootaandeelhouder. Als het bezit daardoor is gespreid, is er
sprake van een onderneming die privaatrechtelijk van aard is, maar die zich
net als vele andere niet laat onderscheiden van beursgenoteerde ondernemingen.Mevrouw Giskes (D66):Maakt u onderscheid tussen de situatie waarin alle aandelen in handen
van een familie zijn, en de situatie waarin dat niet het geval is?De heer Vendrik (GroenLinks):Ja. De gedachte is – ik sluit dan eigenlijk aan bij het directeur-grootaandeelhouderschap –
dat de familie niet alleen het bezit van het bedrijf heeft, maar ook door
de dagelijkse leiding als bestuurder in de zin van de WOR kan worden aangemerkt.
Daarop grijpt het voorgestelde tweede lid van artikel 31d aan. Daar ligt dus
een nauwe relatie.De heer Slob (ChristenUnie):Ik dank de heer Vendrik voor de pragmatische beweging die hij maakt. Ik
waardeer dat, want het betekent dat wij echt met elkaar in debat zijn en proberen
te zoeken naar meerderheden voor de doelstellingen van het wetsvoorstel die
wij zeer sympathiek vinden. Deelt de heer Vendrik evenwel mijn constatering
dat hij met de beweging die hij naar ons toe maakt, maar een heel klein gedeelte
dekt van de groep die ik op het oog heb?De heer Vendrik (GroenLinks):Dat behoeft misschien enige toelichting van uw kant. Ik kan het mij wel
voorstellen voor niet-familiebedrijven met minder dan 250 werknemers of instellingen
in de publieke sfeer die de plicht hebben om een ondernemingsraad in te stellen.
In die zin is mijn voorstel wat bescheidener dan u wellicht wilt.De heer Slob (ChristenUnie):Waar het gaat om de instellingen in de publieke sfeer, ben ik ook bereid
om bewegingen te maken. Ik ben wel gevoelig voor datgene wat gisteravond en
zojuist in het debat is gewisseld, namelijk dat er op dat punt misschien toch
enig onderscheid gemaakt moet worden met andere ondernemingen. Dat wil ik
dus even apart markeren. Het ging en gaat mij echter niet alleen om de familiebedrijven.
Mijn punt is dat er bij kleine ondernemingen door de uitwerking van dit wetsvoorstel
andere mechanismen op gang zullen komen die wij, alles afwegend, behoorlijk
zorgelijk vinden. Daarom hebben wij gepleit voor een grens van 250. Door uw
voorstel halen wij maar een klein gedeelte uit de groep ondernemingen die
onder die grens vallen. U wilt alleen maar een uitzondering maken vanwege
het feit dat een bedrijf een familiebedrijf is, maar dan blijft er nog een
behoorlijk segment over.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik heb niet precies de getallen paraat van de ondernemingen die binnen
of buiten amendering van dien aard zouden vallen. Ik wil er dus even buiten
blijven of er sprake is van een grote beperking. Ik vind het wel heel belangrijk
om voor een dergelijke verbijzondering van het informatierecht een heldere
motivering te geven. Ik heb zo-even al proberen duidelijk te maken dat ik
nog geen wezenlijk verschil zie tussen een bedrijf met 80 werknemers en een
bedrijf met 400 werknemers. Ik moet in ieder geval constateren dat dat punt
bij de laatste herziening van de WOR niet is erkend. De verhoudingen bij bedrijven
met meer dan 50 werknemers worden als zodanig gekwalificeerd, dat een formele
positionering van de dialoog tussen werkgever en werknemer noodzakelijk wordt
geacht. Ik zie nog niet, wat de motivering zou moeten zijn om van dat niet
bestaande onderscheid een wel bestaand onderscheid in de zin van de WOR te
maken. Iets anders is – maar dan ga ik mijzelf herhalen – dat
je kunt nadenken over de andere maatschappelijke positie van het familiebedrijf.
Een en ander wil ik als insteek kiezen voor een beperking van het informatierecht,
zoals geregeld in het tweede lid.De heer Slob (ChristenUnie):Ik aarzel een beetje, omdat dit niet meer echt een interruptie is. Maar
de heer Vendrik daagt mij uit om te reageren op de vragen die hij stelt. Hij
verwijst naar de in de WOR neergelegde grens, maar dat gaat niet helemaal
op, omdat wij nu praten over het inbrengen van iets nieuws binnen de ondernemingsraden.
Er is tussen ons een verschil van taxatie van de uitwerking van het wetsvoorstel
op de kleine en middelgrote ondernemingen, in relatie tot de grote ondernemingen.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik heb al geprobeerd om na te gaan, wat de praktijk op dat punt is. Ik
zie dat verschil nog niet onmiddellijk in.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik vind het onderscheid dat de indiener maakt tussen een afwijking van
het eerste en het tweede artikel juist. Dat betekent dat het eerste artikel,
als het gaat om inzicht in of informatie over de inkomensontwikkeling van
de subtop van een bedrijf vanaf 50 werknemers boven cao-niveau, niet wordt
gewijzigd. Maar als het gaat om het tweede artikel, handelend over de top,
de bestuurders en de toezichthouders, kan ik mij bij de familiebedrijven iets
voorstellen. Voor de directeur-grootaandeelhouder wordt echter een onderscheid
gemaakt. Hoe ziet de heer Vendrik dat precies? Uit de hoorzitting bleek namelijk
dat het MKB juist het argument van onttrekkingen en toevoegingen van particulier
kapitaal een reden vond voor groot verzet tegen het voorstel.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat is voor een deel een overbodige zorg, omdat een goede duiding van
het voorgestelde tweede lid leert dat dit geen betrekking heeft op andere
onttrekkingen, bijvoorbeeld in de vorm van dividend. Ik doel op inkomen dat
de aandeelhouder toekomt, op grond van het eigendom van de onderneming. Ik
zie daarom geen redenen, op dat punt een nadere inperking te overwegen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):In eerste termijn heb ik een alternatief gegeven, juist omdat het MKB
sterk wisselende inkomsten signaleert, op grond van openbare gegevens over
de concurrentiepositie. Ik heb een gemiddelde over een aantal jaren gesuggereerd,
omdat daarmee een deel van de afscherming van familiebedrijven en directeur-grootaandeelhouders
kan worden gerealiseerd.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat is ook nog een optie, maar dan haken we aan bij sterk wisselende inkomens
die de directeur, of de eigenaar in zijn hoedanigheid van directeur ontvangt
uit de onderneming. De arbeidsvoorwaarden kunnen per jaar sterk uiteenlopen.
In dat geval zou het misschien fair zijn, een soort middelingregeling overeen
te komen, bijvoorbeeld over drie à vijf jaar, zodat een trendmatig
beeld ontstaat. De noodzaak vervalt indien wij doorgaan op de lijn die ik
zojuist heb aangegeven in de richting van de heer Slob. Het bezwaar van het
MKB heeft immers vooral betrekking op de kleinere onderneming met sterk wisselende
inkomsten. Dat vervalt met een mogelijke amendering zoals wij die zojuist
besproken hebben, want dan geldt voor een klein familiebedrijf een uitzondering
voor de plicht uit hoofde van het tweede lid.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Geldt dat dan ook voor de directeur-grootaandeelhouder?De heer Vendrik (GroenLinks):Ik drukte mij niet goed uit. Wij spreken hier makkelijk van "familiebedrijf",
maar in de zin van de wet moeten wij het hebben over het grootaandeelhouderschap.
Indien sprake is van een onderneming die in overwegende mate
of geheel in eigendom is van de directeur – voor het directeur-grootaandeelhouderschap
kunnen wij een ondergrens aangeven wanneer die bepaling in werking treedt –
en indien het bedrijf minder dan een x-aantal werknemers heeft – bijvoorbeeld
250 – geldt het tweede lid niet. Dat is dan de uitzondering in de wet.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Er ontstaat naar mijn idee veel spraakverwarring over familiebedrijven,
grootaandeelhouder, directeur enz. Dat is heel interessant, maar ik kan mij
voorstellen dat er een regel wordt gemaakt voor 50 of 250 personen of iets
daartussen en dat dan een uitzondering wordt gemaakt voor de publieke en semi-publieke
sfeer, omdat je wilt dat op dat terrein ook kleinere bedrijven onder de wet
vallen. Dat is veel simpeler, want dan hoef je de constructie van familiebedrijven
en dat soort dingen niet meer te ondervangen. Je kiest dan immers voor de
invalshoek dat bedrijven tot 250 werknemers er niet onder vallen, met die
uitzondering. Dan "cover" je een beetje het MKB, maar raak je niet meer verstrikt
in het punt van de familiebedrijven. Daarop verneem ik graag uw visie, want
anders wordt het volgens mij te gecompliceerd.De heer Vendrik (GroenLinks):Ook deze nieuwe optie, als variant op de vorige optie, is zeker denkbaar.
Ik probeer in het debat, met name in de uitwisseling met de heer Slob, maar
nu ook met u, te zoeken naar een heldere motivering voor het onderscheid dat
je aanbrengt. Als initiatiefnemer vind ik dat de Kamer dit in haar medewetgevende
taak expliciet moet motiveren, al was het maar voor de wetsgeschiedenis: wat
rechtvaardigt een uitzondering die wij nu met elkaar bespreken? Ik vind dat
een algemene grens zich slecht verdraagt met de WOR. Het is logischer om te
redeneren vanuit de hoek van het directeur-grootaandeelhouderschap of om dit
niet te laten gelden voor bedrijven met minder dan 250 werknemers, tenzij
de onderneming of instelling tot de publieke sector gerekend wordt. Ook dat
tweede onderscheid is denkbaar, omdat juist daar waar met belasting- en premiegeld
gewerkt wordt, het belang van matiging en van een fatsoenlijk beloningsbeleid
door ons allen extra onderstreept wordt. Ik zou mij er dus iets bij kunnen
voorstellen dat daarvoor een strakker regime geldt dan in de private sector;
dat is ook een onderscheid.Ik kom toe aan een aantal andere vragen alvorens af te ronden, want ik
heb het gevoel dat de minister van SZW staat te popelen om zich in dit debat
te mengen; die indrukt wekt hij tenminste. De heren Slob en Van der Vlies
hebben gesproken over de privacy. Via de in het najaar ingediende nota van
wijziging lijkt dat punt goed geregeld: als bepaalde functiegroepen zoals
bedoeld in het eerste lid, uit minder dan vijf personen bestaan, mag de op
deze groep betrekking hebbende beloningsinformatie tot een grotere groep gerekend
worden, de zogenoemde "samengestelde groep". Die bepaling heeft dus geen betrekking
op het tweede lid; zij geldt alleen voor het eerste lid. Met andere woorden:
voor de bestuurder in de zin van de WOR en de leden van het toezichthoudende
orgaan gelden deze bepalingen niet.De heer Van der Vlies vroeg mij waarom er is gekozen voor een groep van
vijf. Ook op dat punt geldt dat elk getal in zekere mate arbitrair is. De
heer Van der Vlies kan er op dit ogenblik helaas niet bij zijn, maar ik vertrouw
erop dat mijn stem door hem wordt gehoord en ik zeg hem daarom dat ik wel
een redenering heb die ik zelf tamelijk sluitend vind. In de oude regeling
die vroeger gold voor beursgenoteerde ondernemingen was sprake van de plicht
om de kosten van de groep van bestuurders op te nemen in de jaarrekening.
Meestal betrof dat een raad van bestuur bestaande uit vier of vijf leden.
Het geheel der arbeidsvoorwaardelijke regelingen, inclusief pensioenen en
bijzondere beloningselementen, van de betreffende groep werd opgenomen in
het jaarverslag. Wij hebben net geconstateerd dat dit te weinig inzicht geeft
en dat in het wetsvoorstel van het kabinet over openbare beursgenoteerde ondernemingen
die bepaling is verbijzonderd. Die algemene informatieverplichting voor de
groep, een groep van vijf, werd als onvoldoende inzichtelijk beschouwd en
als niet herleidbaar tot individuele personen. Ik hoop dat de heer Van der
Vlies hieraan een argument kan ontlenen om het ermee eens te zijn dat indien
op grond van privacy de groep groter moet worden samengesteld omdat men onder
de grens van vijf zakt, dit een effectieve borging is van de gevraagde privacy
van de betrokken personen.Tegen de heer Slob zeg ik dat inderdaad ook individuele afspraken die
zijn gemaakt met personen die onder een functiegroep vallen in algemene zin
per functie moeten worden aangegeven.Mevrouw Van Gent, mijn geachte collega, heeft gevraagd of die topinkomens
niet onder de cao moeten vallen. Ik kan mij voorstellen dat het heel betekenisvol
zou zijn als dit gebeurde. Echter, in de Wet op de cao's behoort de bepaling
van de reikwijdte van de cao – en daarop spreekt mevrouw Van Gent mij
aan – tot het domein van de onderhandelende partijen. Daar staan wij
als het ware buiten. Daar gaan wij niet over. Dat is een zaak van werkgevers
en werknemers. Ik vrees dat ik het op dit punt bij deze constatering moet
laten, hoezeer ik ook zie dat de vakbeweging in het kader van het cao-overleg
probeert de reikwijdte van de cao niet alleen qua aantal ondernemingen en
sectoren, maar ook qua groep van inkomens te verbreden. Zij hebben daarbij
mijn hartelijke steun, maar ik zie gelet op het regime dat wij hebben op dit
punt nog niet onmiddellijk een taak voor de politiek om daarin regulerend
op te treden.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):De heer Vendrik constateert dat wij daar niet over gaan, maar het was
wel een politieke vraag. Ik kan mij voorstellen dat hij als indiener van een
initiatiefwetsvoorstel dat hij nu staat te verdedigen wel een mening heeft
over hoe dat eigenlijk zou moeten worden geregeld in het vrije spel van krachten
tussen werkgevers en werknemers en dat hij ook vindt dat het heel goed zou
zijn dat die topinkomens gewoon in de cao staan, zodat iedereen weet waar
hij aan toe is.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik zou mij dat heel goed kunnen voorstellen, maar dan blijft toch ook
de andere ontwikkeling van belang die ik daarstraks heb geduid, namelijk dat
cao's steeds minder een definitieve bepaling bevatten over de arbeidsvoorwaardelijke
afspraken en steeds meer ruimte bieden aan wat er verder in de onderneming
allemaal nog mogelijk is. Ook uitgaande van de gedachtegang die aan dit initiatiefwetsvoorstel
ten grondslag ligt, zou ik het zeer ondersteunen indien de
vakbeweging en de werkgevers overeen zouden komen dat de reikwijdte van de
cao's toeneemt en dat steeds meer de hogere functiegroepen in de cao's worden
betrokken. Aan de cao-tafel blijft het aspect van de beloningsverhouding dan
heel goed in beeld. En daar ging het ons allemaal om. Dan nog blijft de erkenning
overeind dat de cao's steeds meer een soort kaderwerking hebben en dat ook
dan, ongeacht hoe breed de reikwijdte van de cao is op het niveau van de onderneming,
de ondernemingsraad een bijzondere positie inneemt en steeds meer gaat innemen.De heer Blok heeft gevraagd of de openbaarheid niet gewoon in cao's moet
worden geregeld en of de bonden niet mans, en vrouws voeg ik eraan toe, genoeg
zijn om dat zelf te regelen. Dat is een beetje lastig, want ik constateerde
juist in het debat met mevrouw Van Gent dat wat er qua inkomen in de hoogste
echelons van een bedrijf of instelling gebeurt over het algemeen niet valt
onder de cao. Dan zou je aan de cao-tafel iets afspreken over de openbaarheid
van inkomens waarover je aan die cao-tafel niet spreekt. Dat vind ik ingewikkeld,
tenzij de heer Blok het met mevrouw Van Gent eens is dat alle inkomens in
Nederland onder een cao moeten vallen. Dan heeft hij een punt.De heer Blok (VVD):U spreekt uzelf indrukwekkend tegen. Tegen mevrouw Van Gent zegt u dat
het aan partijen is om te bepalen wie er onder een cao vallen. De topinkomens
kunnen er dus wel degelijk onder vallen. Tegen mij zegt u dat dat een probleem
is.De heer Vendrik (GroenLinks):Nee. Wil het overleg aan de cao-tafel over topbeloningen zinvol zijn,
dan moet het niet alleen over de openbaarheid gaan maar ook over arbeidsvoorwaardelijke
afspraken, onder andere over de hoogte van de beloning van een topbestuurder
en de ruimte in de cao voor allerlei bijzondere beloningselementen. Dat je
vervolgens ook iets regelt over de openbaarheid, kan ik mij goed voorstellen.
Ik zou het echter erg merkwaardig te vinden, van de vakbeweging te vragen
om openbaarheid van inkomens te regelen waarover zij niet onderhandelt aan
de arbeidsvoorwaardentafel.De heer Blok (VVD):Ik heb niet gesproken over openbaarheid, maar over de vraag welke salarissen
onder een cao kunnen vallen. Welnu, als de vakbonden dat willen en zij kunnen
er overeenstemming over bereiken met de werkgevers, kunnen alle salarissen
daaronder vallen. Dat zie je overigens ook steeds vaker in de collectieve
sector. De vakbonden moeten dan echter wel met de vuist op tafel slaan.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik geloof dat zij dat ook met een zekere regelmaat doen. Zo heeft de heer
De Waal interessante opmerkingen gemaakt over de topinkomens. Nu hoor ik voor
het eerst een pleidooi van de VVD in de richting van de werkgevers om eens
te gaan toegeven op dit punt. Ook hoor ik voor het eerst van de VVD dat de
reikwijdte van de cao verbreed moet worden, terwijl ik over het algemeen alleen
maar hoor dat wij met de algemeenverbindendverklaring van de cao, zeer bepalend
voor de reikwijdte van die cao, moeten stoppen. Een nieuwe lente, een nieuw
geluid!De heer Blok (VVD):U hoort iedere keer dingen die ik niet zeg. Ik zeg dat de partijen over
de reikwijdte gaan. Als de vakbonden per se willen dat alle inkomens daaronder
vallen, kunnen zij dat gewoon eisen. De heer De Waal kan echter nu zeggen:
ik ga niet naar de onderhandelingstafel, want mijnheer Vendrik regelt het
wel voor mij. Als u het niet zou regelen voor de heer De Waal, moet hij wel
naar de onderhandelingstafel over dit punt en ook over de loonmatiging. Met
dit wetsvoorstel houdt u partijen echter van de onderhandelingstafel over
de topinkomens en loonmatiging.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik begin helemaal te glimmen van de enorme overschatting die in uw woorden
besloten ligt aangaande de werking van dit wetsvoorstel en mijn betekenis
voor de matiging van de topinkomens in Nederland. Was het maar waar dat ik
hier kon afkondigen dat het afgelopen is met de exorbitante beloningen voor
de top in Nederland. Daar ligt juist het probleem!De heer Blok (VVD):U gaat niet in op mijn constatering dat de heer De Waal weg kan blijven
omdat u het voor hem regelt.De heer Vendrik (GroenLinks):Nee, ik heb niet de macht om het Vendrikvoor de heer De Waal te regelen.
Sterker nog, de heer De Waal kan het waarschijnlijk zelf ook niet of nauwelijks
regelen. Ik hoef maar te wijzen op de ontwikkelingen in de laatste jaren.
Hij moet een beroep doen op de bereidheid van werkgevers om
aan te top te matigen als het op de werkvloer ook gebeurt. De werkgevers zeggen
aan de onderhandelingstafel tegen de heer De Waal dat zij dat zullen doen,
maar in de praktijk komt er vervolgens niets van terecht. Daarover is de heer
De Waal erg boos en ik ben dat ook! Ik vind dat iedereen zich daar grote zorgen
over moet maken.De heer Blok (VVD):Door het wettelijk te regelen, biedt u de mogelijkheid aan de heer De
Waal om boos te zijn maar houdt u hem af van harde onderhandelingen met de
werkgevers over bijvoorbeeld de algemene loonstijging. De heer De Waal hoeft
niet meer naar de onderhandelingstafel te gaan, want u regelt het voor hem.De heer Vendrik (GroenLinks):Dit is een gotspe. Alle woordvoerders benadrukten het belang van loonmatiging.
Iedereen had het over de ontwikkelingen aan de top en op de werkvloer. Mag
dat een beetje bij elkaar blijven de komende jaren? Daar had u het zeer terecht
ook over. Kunnen wij het dan misschien zo regelen in Nederland dat de gemaakte
afspraken en de naleving daarvan helder worden en dat de ondernemingsraad
zicht krijgt op wat er aan de top gebeurt? Nu heb ik het vermoeden dat de
afspraak, die nog geen vier maanden oud is, vandaag de dag met voeten wordt
getreden. Ik neem de vakbeweging dan geen werk uit handen, maar ik creëer
een sociaal klimaat waarin partijen hun verantwoordelijkheid kunnen nemen,
een verantwoordelijkheid waartoe ook de heer Blok hen iedere dag oproept.
Juist zijn VVD die zodanig het belang van loonmatiging voor het herstel van
de Nederlandse economie bepleit, zou blij moeten zijn met dit wetsvoorstel.
Wij bevorderen het sociale klimaat daarmee zodanig dat die afspraken zinvol
worden, want wat heb je aan een afspraak die niet wordt nageleefd of waarvan
je niet kunt controleren of die wordt nageleefd? Dat nu regelt dit wetsvoorstel.De heer Blok (VVD):Natuurlijk moeten afspraken worden nagekomen, maar ik vind dat u geen
bijdrage levert aan het sociale klimaat door partijen de mogelijkheid te bieden
om niet aan de onderhandelingstafel te gaan zitten en dat doet u door bepaalde
dingen wettelijk te regelen.De heer Vendrik (GroenLinks):Moeten wij dan het dreigen met ontkoppeling – hetgeen de VVD al
jaren in slechte tijden doet – wel beschouwen als de beste investering
in het sociale klimaat? Hiermee ontneemt u de werknemers een veel belangrijker
machtsmiddel om loonmatiging af te dwingen in ruil voor iets anders. U maakt
het voor de werkgevers door in het kader van de formatie weer te dreigen met
ontkoppeling wel heel erg gemakkelijk. Juist u breekt dus in op onderhandelingen
en niet ik met dit wetsvoorstel!Voorzitter. Kom ik toch weer bij de heer Blok en wel als het gaat om het
aspect van de veiligheid. Hetgeen in de nota naar aanleiding van het verslag
over de veiligheid van de ondernemers wordt gesteld als inkomensgegevens openbaar
worden, moet niet als badinerend worden gekwalificeerd. Zo is het in ieder
geval niet bedoeld. Ik heb de behandeling van het paarse wetsvoorstel er nog
even op nageslagen, maar toen is dit argument door niemand naar voren gebracht.
De heer Blok noemde met name het gevaar van ontvoeringen. Destijds werd dit
dus niet zo gezien bij zeer zichtbare ondernemers, leiders van beursgenoteerde
ondernemingen, de grootste ondernemers die wij in dit land kennen. Toen heeft
het kabinet en de gehele Kamer dat veiligheidsargument niet zodanig zwaar
gewogen dat op dat punt niet tot openbaarheid zou moeten worden overgegaan.
Ik zei al dat dit wat mij betreft toch de meest zichtbare groep van ondernemers
is waar ogenschijnlijk ook wel de hoogste inkomens worden binnengehaald. Bovendien
geldt – dat moet echter zeker niet als een advies worden opgevat –
dat voor wie echt kwaad wil, gegevens over bezit van ondernemingen en dividenden
die de directeur-grootaandeelhouder daaruit verkrijgt allang beschikbaar zijn,
namelijk via de jaarrekeningen die bij de kamer van koophandel zijn gedeponeerd.
Wie zoekt – en dan zeg ik er niets meer over – zal dat dan ook
heel snel kunnen vinden.De heer Van der Vlies sprak mij aan op het aspect van de concurrentieverhoudingen,
het risico van het wegkopen van bestuurders, het tegen elkaar opbieden. Ik
zie dat niet. Als ondernemers iemand heel graag willen hebben, weten ze allang
wat hij verdient en wat ze moeten bieden om de desbetreffende persoon bij
de concurrent weg te halen of in dit geval de bestuurder, want voor die persoon
geldt dat er openbaarheid van zijn individuele inkomen komt. Die informatie
is er allang. Headhunters, consultants, ze weten precies wat voor vlees ze
in de kuip hebben. Het probleem is dat over het algemeen alleen de OR die
informatie niet heeft. Ten dele is die informatie al publiek, zij het bij
partijen die er geen werknemersbelang mee op het oog hebben.Mevrouw Verburg (CDA):De heer Vendrik reageerde op de inbreng van de heer Blok, maar ik heb
er ook over gesproken, want het werkt natuurlijk wel degelijk zo. In een interview
in Trouw gaf de heer Cerfontaine aan dat zijn beloning helemaal niet exorbitant
stijgt – hetgeen overigens sympathiek is – en dat bijvoorbeeld
zijn collega's in Engeland twee- of driemaal zoveel verdienen. Het kan dus
wel zo werken, want ook daar heeft de enumeratiecommissie geadviseerd om dat
salaris sterk te laten stijgen!De heer Vendrik (GroenLinks):Helaas ga ik niet over de openbaarheid van inkomens in Engeland, maar
ik geloof ook niet dat het waar is dat men met die wettelijke verplichting
tot openbaarmaking pas een dergelijke afweging gaat maken. Als hij werkelijk
geïnteresseerd is in wat zijn collega op Heathrow verdient, dan belt
hij een consultancybureau. Die weet dat binnen tien minuten. Ook hier geldt:
wie echt die informatie zoekt, zal die ook nu terwijl de openbaarheid niet
is geregeld, zeker vinden.Van verschillende kanten is gevraagd naar de invloed van dit wetsvoorstel
op het vestigingsklimaat. Bedrijven zouden zich misschien niet in Nederland
willen vestigen. In het verleden was het sociale klimaat in Nederland een
belangrijke pluspunt voor de vestiging van buitenlandse bedrijven. Ik vind
het ook een teken van beschaving dat wij bij wet uitspreken dat wij het normaal
vinden dat er over beloningsverhoudingen kan worden gesproken. Ik zou het
vreemd vinden dat wij graag die bedrijven naar Nederland willen halen,
die dit debat dat wij al enkele jaren in volle overgave en volle hevigheid
met elkaar voeren, buiten de deur willen houden. Moeten wij die ondernemingen
massaal naar Nederland lokken door dit wetsvoorstel niet aan te nemen? Ik
zou denken dat wij juist gebaat zijn bij maatschappelijk verantwoorde ondernemingen
die het belang van de sociale dialoog in het bedrijf volledig onderkennen.
Het wetsvoorstel doet niets meer dan het faciliteren van deze dialoog.Mevrouw Noorman heeft gevraagd wat de informatieplicht betekent voor werknemers
die buiten Nederland werken. Er wordt niet naar paspoort gekeken, maar naar
alle bij de onderneming werkzame personen. Als dit werk voor een periode in
het buitenland wordt verricht, dan geldt ook voor die werknemers dat zij moeten
worden meegenomen in de beloningsinformatie waar de Wet Harrewijn om vraagt.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Hoe is dit in het omgekeerde geval, dat wil zeggen van buitenlandse bedrijven
die in Nederland mensen hebben werken?De heer Vendrik (GroenLinks):Als die bedrijven op grond van de wet verplicht zijn er een ondernemingsraad
op na te houden, geldt in navolging daarvan ook deze informatieplicht.Ik heb niet de indruk dat Nederland een uitzonderlijke positie inneemt.
Niet alleen in de Angelsaksische landen wordt al steeds vaker aan de top maar
ook op andere gebieden, openbaarheid van inkomens bepleit. Ook de vakbonden
hebben daarin steeds vaker een positie. Dit geldt ook voor Duitsland waar
al veel langer een informatierecht voor de beloningsverhoudingen geldt.Mevrouw Giskes heeft gesproken over de bezwaarmogelijkheden. Wij hebben
gemeend te moeten aansluiten bij de algemene geschillenregeling in de WOR
om te voorkomen dat er al te veel bijzondere regels worden gemaakt. De procedure
verloopt via de bedrijfscommissie en uiteindelijk via de kantonrechter. In
dit kader kan een eventueel geschil over het belang van privacy worden gewogen.
Dit is artikel 36 van de WOR dat voorziet in een geschillenregeling en dit
wetsvoorstel sluit hierbij aan.Mevrouw Giskes (D66):Ik kan dit niet helemaal overzien, maar ik wijs erop dat je er dan meteen
een geschil van maakt. Zou het niet beter zijn dat betrokkene eerst kan zeggen:
in dit geval is het niet opportuun om dit te doen. Dan is het aan de ondernemingsraad
om daarmee in te stemmen of niet. In het laatste geval zou er een mogelijkheid
moeten zijn om dit voor te leggen aan de rechter of wie dan ook. Mijn gedachte
is dat er een uitzondering wordt gemaakt in de wetstekst in termen van: tenzij
men zich verzet.De heer Vendrik (GroenLinks):In de memorie van toelichting wordt hierop uitvoerig ingegaan en dit maakt
dus ook deel uit van het wetsvoorstel. Als er bijzondere redenen zijn waarom
een ondernemer een afspraak over beloning niet openbaar wil maken of niet
wil overhandigen aan de ondernemingsraad, is dit mogelijk. Dit behoort dan
weer tot de sociale dialoog tussen bestuurder en ondernemer: ik voldoe niet
volledig aan de informatieplicht op grond van die en die reden. Dat kan. Als
daarover vervolgens een geschil ontstaat en men er niet uitkomt, bestaat er
in de WOR reeds een voorziening om dat geschil op te lossen. Je mag er van
uitgaan dat ook daar het goede overleg tussen bestuurder en ondernemingsraad
in eerste instantie uitkomst biedt.Mevrouw Verburg heeft gewezen op het gevaar dat bedrijven welbewust slechts
49 werknemers in dienst zullen nemen, zo vat ik haar interventie van gisterenavond
maar even samen. Dat is natuurlijk een algemeen punt. Als in de WOR wordt
vastgelegd dat er een ondergrens van 50 werknemers geldt, bestaat er een kans
dat bedrijven de plicht uit de WOR tot het instellen van een ondernemingsraad
willen ontlopen door geen 50, maar slechts 49 werknemers in dienst te nemen.
De bestaande WOR voorziet wel in constructies die werkgevers op dat punt maken,
bijvoorbeeld door het vormen van vier bedrijven van 49 werknemers binnen een
groep. Dan bestaat de mogelijkheid om zo'n groep ondernemingen, die afzonderlijk
niet WOR-plichtig zijn, toch als één onderneming te beschouwen.
De bestaande WOR voorziet daarin dus in redelijke mate. Mevrouw Verburg heeft ook gevraagd wat precies de lijn is met betrekking
tot de vertrouwelijkheid van gegevens. Dat raakt ook enigszins aan de discussie
die ik zojuist met mevrouw Giskes heb gevoerd. De algemene lijn is openbaarheid;
in goed gemotiveerde bijzondere gevallen kan een beroep op privacy worden
gedaan.De heer Slob heeft mij gevraagd, een beschouwing te houden over de topinkomens,
met name in het midden- en kleinbedrijf en in de publieke sector. Het ontbreken
van openbaarheid hindert mij in een goede beantwoording van deze vraag. Laat
ik om te beginnen refereren aan de brief van 17 augustus 2001 van de minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. In deze brief geeft hij een beeld van
de topinkomens, dat noodgedwongen deels indicatief en fragmentarisch is. Daaruit
komen tamelijk forse cijfers naar voren, ook in de publieke sector. Over woningbouwcorporaties
en zorginstellingen zijn andere kabinetsstukken verschenen. Ook zijn nieuwe
acties aangekondigd. Ik kan de heer Slob dus geen harde feiten presenteren
over de ontwikkeling van topinkomens in den brede, maar de cijfers die wij
hebben geven toch een heel voordelig beeld voor de desbetreffende bestuurders
of toezichthouders.Voorzitter. Ik ben u dank verschuldigd voor de bereidheid om naar mijn
betoog te luisteren. Mijn dank geldt ook mijn collega's. Ik zou het uiteraard
buitengewoon plezierig vinden als de fracties die nog aarzelen, in mijn beantwoording
toch aanleiding hebben gevonden om het wetsvoorstel te steunen. Op dit punt
kijk ik zeer uitnodigend naar de heer Van As. Ik zeg in alle bescheidenheid
dat de Wet Harrewijn in mijn ogen de steun van alle fracties verdient. Zoals
ik in het begin al zei, zijn wij het roerend eens over de hoofdlijnen en de
doelstelling van het wetsvoorstel. Ik zou dan denken dat wij uit de praktische
uitwerking moeten kunnen komen. Tegen de heer Slob zeg ik dat als dit noopt
tot een nadere bereidheid van mijn kant, ik dat graag in tweede termijn hoor.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 13.03 uur tot 13.45 uur geschorst.Voorzitter: VerburgDe voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20022003-3909-3924.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl