Behandeling van de Raming der voor de Tweede Kamer in 1996 benodigde uitgaven, alsmede aanwijzing en raming van de ontvangsten (24143)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1994-1995, pag. 4558-4588

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

16-05-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

nr. 76, pagina 4558-4588

16-05-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 24143Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Vragen van het lid Verkerk aan de ministers van Buitenlandse Zaken en Defensie, over de samenwerking met Frankrijk en Engeland rondom de besluitvorming over Bosnië en over eventuele evacuatie van de Nederlandse blauwhelmen aldaar.Pagina 4553-4553
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 16 mei 1995)Pagina 4549-4551
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van onder meer de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (bestuursorganisatie van en medezeggenschap in hogescholen) (23944)Pagina 4588-4606
Vragen Duivensteijn aan de staatssecretaris van VROM over intimidatie van ouderen door particuliere verhuurdersPagina 4551-4552
Behandeling van de Raming der voor de Tweede Kamer in 1996 benodigde uitgaven, alsmede aanwijzing en raming van de ontvangsten (24143)Pagina 4558-4588
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 16 mei 1995)Pagina 4606-4607
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafvordering en de Gratiewet (herziene gratieregeling en regeling inzake schadevergoeding voor voorlopige hechtenis (23960)Pagina 4558-4558
76ste vergadering; 16 mei 1995Pagina 4549-4549
Vragen van het lid De Hoop Scheffer aan de ministers van Buitenlandse Zaken en Defensie, over uitspraken van bewindslieden inzake de aanwezigheid van VN-troepen in BosniëPagina 4553-4558

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 153 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is de behandeling van: 
 
 de Raming der voor
de Tweede Kamer in 1996 benodigde uitgaven, alsmede aanwijzing en raming van
de ontvangsten (24143).
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt geopend.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Het woord is aan de heer Rehwinkel, die zijn maiden-speech zal houden.
 
 
 
 
 
 De heer Rehwinkel (PvdA):
 
 Mevrouw de voorzitter! Het past een nieuw kamerlid zich goed in het verleden
te verdiepen. Ik ga meteen maar terug naar 1851. In dat jaar werd het volgende
artikel 13 in het Reglement van orde van de Tweede Kamer opgenomen: "Jaarlijks
vóór de sluiting der zitting, wordt de raming der in het volgende
jaar voor de Kamer benodigde uitgaven door de Commissie voor de Huishoudelijke
Aangelegenheden opgemaakt en na in eene zitting met geslotene deuren door
de Kamer te zijn vastgesteld, bij het betrokken hoofd van het Departement
van algemeen bestuur ingezonden."
 
 Mevrouw de voorzitter! De Kamer heeft pas in 1971 haar deuren geopend.
Sindsdien kon bekend worden dat de regering een aantal keren van de hier vastgestelde
Raming is afgeweken. In 1851 dacht men dat de zaak behoorlijk was geregeld –
naar men zich vleide, zoals het zo mooi heette – zonder dat van "eenige
inbreuk op het regt des Konings" sprake kon zijn. Recht van de Koning c.q.
de regering of recht van de Kamer? Wij weten dat de discussie tot op de dag
van vandaag voortduurt.
 
 Enkele jaren geleden hebben Kamer en kabinet over de voorbereiding van
hoofdstuk II van de rijksbegroting werkafspraken gemaakt. Opnieuw worden wij
echter geconfronteerd met een verschil van inzicht tussen het Presidium en
de minister van Binnenlandse Zaken. Er is geen overeenstemming over de zogenaamde
regeerakkoordtaakstelling en een taakstelling in verband met de prijsontwikkeling.
Stel dat wij vandaag het Presidium volgen. Mag er dan op grond van de werkafspraken
van uit worden gegaan dat het kabinet de vastgestelde Raming zal overnemen
zonder andere dan technische wijzigingen? Of heeft het Presidium aanwijzingen
dat in het najaar eventueel het recht van amendement moet worden gehanteerd?
 
 Het lijkt goed om de in artikel 10 van het Reglement van orde gestelde
termijn van 1 mei aan te passen, waarbinnen, eerder dus dan in 1851, de Raming
bij het kabinet moet zijn ingediend. Koppeling aan de kaderbriefbesluitvorming
is gewenst. Er zou een zodanig nieuwe termijn moeten worden gekozen, dat degelijk
overleg binnen de fracties mogelijk is. Mij is gebleken dat veel collega's
zich bij de Raming betrokken voelen. Deze keer is zelfs sprake geweest van
minder dan een week tussen het uitbrengen van het verslag en de plenaire behandeling
van de Raming.
 
 Mijn collega Zijlstra heeft bij de behandeling van de vorige Raming namens
onze fractie gevraagd om dit jaar te rapporteren over het gebruik van het
budget van ƒ 10.000, dat alle kamercommissies ter beschikking staat
voor "Europese contacten". Dat is niet gebeurd. Het feit dat ik een aantal dienstreizen naar Brussel uit mijn vergoeding heb bekostigd,
hetgeen overigens zeer goed mogelijk is, maakt ook mij nieuwsgierig naar de
besteding van de ƒ 10.000.
 
 Mijn collega's en ik zijn dankbaar voor de steun die ons door kamer- en
fractiepersoneel wordt geboden. Deze maakt de harde wereld van de politiek
aangenamer. In het verslag heb ik geïnformeerd naar de opmerking van
het Presidium dat de regeling fractie-ondersteuning ook in 1994 goed zou hebben
gefunctioneerd. Daarmee zegt het Presidium geen uitspraak te hebben willen
doen over de vraag of die regeling structureel afdoende is. Toch zou ik juist
daar benieuwd naar zijn, ook gezien het toenemende beroep dat "Europa" op
ons doet. In verschillende ons omringende landen zijn betere voorzieningen
aanwezig dan hier. Naar de mening van het Presidium moet de regeling voor
ondersteuning voor kamerleden niet structureel worden veranderd in een periode
waarin het kabinet zich beraadt op het gehele complex van steun aan politieke
partijen en hun activiteiten. Mij lijkt dat dat juist in samenhang moet worden
bezien.
 
 Ik acht mijn vragen over het niet halen van de WAGW-norm en het gelijk
blijven van het aantal personeelsleden uit minderheidsgroeperingen voor dit
moment voldoende beantwoord. Op mijn vraag over het gelijk blijven, ten opzichte
van 1994, van het aantal vrouwen in leidinggevende functies is niet ingegaan.
Ik verzoek de voorzitter van het Presidium, dat alsnog te doen.
 
 Binnen het beschikbare budget zijn dit jaar geen vertalingen voorzien
van audiovisuele produkties voor bezoekers van de Kamer. Ervaringen in het
verleden zouden hebben geleerd dat de daaraan verbonden kosten niet in verhouding
staan tot, wat zo mooi wordt genoemd, de gebruiksfrequenties van deze anderstalige
versies. Los van het feit dat buitenlandse bezoekers op dit moment zelfs niet
met actuele informatie in de Engelse taal kunnen worden ontvangen, maakt het
nieuwsgierig naar hun aantallen. Ik heb de gewoonte parlementen "in den vreemde"
te bezoeken, die over het algemeen toeristische trekpleisters zijn. Mijn vraag
is: geldt dit voor Nederland niet?
 
 Het politiek meest gevoelige onderdeel van deze Raming lijkt het vervoerplan
te zijn, zo maak ik op uit de vele vragen die daarover zijn gesteld. Veel
belangstelling was er voor het parkeerbeleid. Nog te weinig aandacht hebben
bijvoorbeeld de openbaar-vervoer- en fietsvoorzieningen gehad, die buitengewoon
riant zijn. Dat spreekt ons als Partij van de Arbeid zeer aan. De Kamer heeft
ingestemd met verschillende nota's van de ministeries van Verkeer en Waterstaat
en VROM op het terrein van het parkeerbeleid en dient zelf aan de normen te
voldoen. Ik wil nog slechts de aandacht vragen voor ouders die hun kinderen
naar kinderdagverblijf of school moeten brengen. Ook kunnen de regels wellicht
iets minder streng worden gehanteerd ten aanzien van werknemers bij de beveiligingsdienst.
Zij hebben met wel heel afwijkende werktijden te maken.
 
 Staat de fietsenmaker in de stalling 1a-3 de "gedupeerden", die in het
vervolg toch echt op de fiets moeten komen, vanaf de datum van inwerkingtreding
van het vervoerplan, dus vanaf 1 juni, bij? Hoe wordt door het Presidium over
de mogelijkheid van telewerken gedacht?
 
 Ik kom bij mijn laatste punten. De mogelijkheid om bij de ingang van het
kamergebouw een verkooppunt van kranten te installeren, is wel heel eenvoudig
van tafel geveegd. Soms heb je aan het eind van de dag geen gelegenheid gehad
om naar de leestafel te gaan en zijn winkels, ook op het station, reeds gesloten.
Krantenautomaten, zoals op sommige stations, zouden een uitkomst zijn. Een
geldautomaat bij de ingang evenzeer. Ik kan u melden dat door mij verricht
marktonderzoek – dat ik niet in rekening zal brengen – goed perspectief
biedt.
 
 Met de gemeente Den Haag is nog geen overleg gaande over de mogelijke
bestemming van de vrijgevallen terrasruimte bij Speakers' Corner. De gemeente
beraadt zich op plannen voor het gehele gebied. Het lijkt me goed dat ook
de Kamer dat zou doen. Deze hoek van het kamercomplex heeft in het afgelopen
halfjaar duidelijk aan aantrekkelijkheid verloren. Is het niet mogelijk, aan
de andere kant van het plein een terras te creëren en de panden ter hoogte
van het voormalige Nieuwspoort in huur of in erfpacht uit te geven? We moeten
dat toch alleen al willen, omdat binnen sommige politieke partijen de beste
ideeën op het terras worden geboren.
 
 Mevrouw de voorzitter! Een orgaan dat niet formeel, maar feitelijk aan
zichzelf de financiële middelen verstrekt. Gezien de politieke onafhankelijkheid
van de Tweede Kamer is dit noodzakelijk gebleken, al was er in 1851 nog geen
wolkje aan de lucht. Maar hoeveel andere instanties hebben een zelfde positie?
Zoals zo vaak, moet de Kamer bij haar taakvervulling tot voorbeeld zijn, opdat
niet de indruk ontstaat dat we het voor onszelf beter regelen dan voor anderen.
Ik heb in mijn eerste maanden verschillende keren geconstateerd dat zowel
Kamer als de eigen fractie zich van deze voorbeeldfunctie sterk bewust waren.
Hopelijk is vandaag daar geen uitzondering op.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik wens de heer Rehwinkel geluk met zijn maiden-speech.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Voorzitter! Het is mij een eer om namens de fractie van D66 het woord
te mogen voeren bij het huishoudboekje van de Tweede Kamer. Aanvankelijk onwennig,
maar inmiddels mijn weg vindend in dit bijzondere huis. D66 heeft met belangstelling
kennis genomen van de Raming en van de beantwoording van de verschillende
vragen. Mijn fractie zegt het kabinet ook dank voor de geste om de kosten
van de verhoging voor de heringebruikname van Binnenhof la en het educatief
programma voor zijn rekening te nemen. Niettemin vraagt D66 zich af of de
hoogte van de kosten ter zake wel past in een tijd dat iedereen echt wat moet
inleveren. Gaarne een opmerking hierover van het Presidium.
 
 Het gebouw van de Tweede Kamer is prachtig, maar kent, buiten de grote
vergaderzaal, een "eilandenstructuur". Alle fracties hebben hun eigen gedeelte,
als waren het verschillende directies van een departement. Daar tussendoor
laveren de medewerkers van de Kamer, zij het dat sommige onderdelen zich voor
een groot deel ook aan mijn directe waarneming onttrekken.
De fractie van D66 dankt publiekelijk een ieder die werkzaam is bij de Kamer
voor de inzet die het ons mogelijk maakt om hier zo prettig en zo goed mogelijk
ons werk te doen. Tevens wil de fractie haar waardering uitspreken voor de
wijze waarop de fractie-ondersteuning is begeleid en bijgestaan in de overgang
van de ambtelijke status naar de stichtingsvorm.
 
 De eerste acht maanden gingen voor veel leden van de D66-fractie, 17 nieuwe
leden, met hun medewerkers, gepaard met wennen en wegwijs raken in het interne
proces van groentjes, grijsjes, postkamer, sprekersboek, presentielijst en
wat dies meer zij. De komst van veel nieuwe kamerleden ging verder gepaard
met de inwerkingtreding van een nieuw Reglement van orde. Misschien past de
vraag niet helemaal bij de Raming, maar ik hoor toch graag in hoeverre het
nieuwe Reglement van orde aan de verwachtingen voldoet. Hoe vaak is tot op
heden gebruik gemaakt van het "hoofdlijnendebat"?
 
 De Tweede Kamer is geen commercieel bedrijf. Derhalve gelden de harde
wetten van het bedrijfsleven niet altijd voor deze organisatie. De waan van
de dag kan hier de agenda bepalen. Daarmee is bijvoorbeeld de wens tot efficiënt
vergaderen, tot strakke planning en dergelijke soms illusoir. Een goede gedachte
vindt D66 de werkwijze die is afgesproken in de vaste commissie voor Volksgezondheid,
Welzijn en Sport. Bij een te houden algemeen overleg zal, waar mogelijk, niet
iedere woordvoerder zijn of haar politieke verhaal afsteken, met kans op "dubbels"
en "overlaps", maar zal worden bezien of per keer één lid namens
de collega's een algemene inleiding kan houden. In tweede termijn kunnen door
de onderscheiden leden van de commissie, waar nodig, aanvullende vragen worden
gesteld. Is het bij het Presidium bekend of ook andere vaste kamercommissies
op die manier willen werken? Deelt het Presidium de opvatting dat deze werkwijze
effectief en efficiënt kan zijn?
 
 Wij zijn het eens met de uitbreiding van het budget voor extern onderzoek
en de omvangsuitbreiding, want dat geeft de Kamer de mogelijkheid om echt
onafhankelijk onderzoek te verrichten bij complexe onderwerpen.
 
 Dan het vervoerplan, onder het motto: "Een beter milieu begint bij jezelf".
Het milieu wordt in toenemende mate door het autogebruik belast. Files zijn
aan de orde van de dag, niet in de laatste plaats in de regio Den Haag. In
het Nationaal milieubeleidsplan, het Nationaal milieubeleidsplan plus en in
het tweede structuurschema Verkeer en vervoer worden aanbevelingen gedaan
om de automobiliteit terug te dringen via een norm van 1 op 10! De ministerraad
heeft in 1991 besloten dat de onderdelen van de rijksoverheid een vervoerplan
moesten maken. De overheidswerkgevers rond het Binnenhof hebben gekeken of
zij zoveel mogelijk gezamenlijk tot een plan konden komen. D66 heeft, met
als uitgangspunt dit gezamenlijke werkgeversplan, een eigen vervoerplan ontworpen
voor het fractiepersoneel. Is de manier waarop de lump sum nu aan de fracties
wordt gegeven niet te vrijblijvend? Immers, dit bedrag is vastgesteld na de
ontwikkeling van het vervoerplan. De Kamer heeft voor haar personeel een eigen
vervoerplan opgesteld. Zou het niet juist zijn als de fracties, die immers
een voorbeeldfunctie zouden moeten vervullen, alleen een vergoeding krijgen
als zij daadwerkelijk een plan hebben? D66 vindt dat alleen fracties die daadwerkelijk
een vervoerplan opstellen de beschikbare bijdrage zouden moeten accepteren.
Het kan toch niet de bedoeling zijn dat fracties met de beschikbare extra
bijdrage aanvullend commerciële parkeerplaatsen kopen. Dat schiet voorbij
aan het doel van het vervoerplan.
 
 Overigens hebben fracties niet te klagen. Als de parkeernorm van 1 op
10 gevolgd zou worden, zou dat betekenen dat fracties over circa een vijfde
van het nieuw te verstrekken aantal kaarten zou kunnen beschikken. Er zijn
zelfs fracties die erop vooruitgaan. Zelfs de norm 1 op 5 wordt niet gehaald.
Er ligt nu een goed vervoerplan voor het kamerpersoneel. Onze suggestie is
om het huidige vervoerplan een jaar te laten werken en bij de volgende Raming
te bezien of de norm die nu gesteld wordt, kan worden afgebouwd, zodat de
Kamer daadwerkelijk aan de uitgangspunten van het NMP-plus en het SVV kan
gaan voldoen!
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Kan de heer Van Boxtel aangeven wat hij in dit verband bedoelt met "afbouwen"?
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 De normstelling die er nu ligt, spoort niet met de normen die het SVV
worden aangegeven.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Ik stel de vraag omdat het woord "afbouwen" een wat dubbele
betekenis heeft. Ik kom daar straks nog wel op terug.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Akkoord.
 
 Over de bedrijfsinterne milieuzorg het volgende. Er komt nu een klankbordgroep,
die een afspiegeling moet zijn van de bewoners van het gebouw. Dus ook kamerleden
zouden daar zitting in moeten hebben. Zij mag echter geen vrijblijvend karakter
hebben. Wil de klankbordgroep iets te betekenen hebben, dan zal op vaste tijden
bijeengekomen moeten worden. Bijvoorbeeld een keer per drie maanden; niet
alleen voor het geven van adviezen aan het Presidium maar ook ter controle
op de voortgang van genomen maatregelen. Tot nu toe heeft de klankbordgroep
gedegen werk gedaan. Maar de veel gehoorde klacht blijft toch dat het Presidium
traag is in besluitvorming. Zo is twee maanden na aanbieding van het jaarplan
nog steeds geen antwoord gegeven aan de klankbordgroep.
 
 D66 is zeker voorstander van een door de klankbordgroep te maken energiebeleidsplan.
Een aan onszelf op te leggen taakstelling zou niet gek zijn. Hoeveel zou er
bespaard kunnen worden in dit huis? 10%? 20%? Uit de economische jaarrapporten
blijkt dat het energiegebruik drastisch aan het stijgen is. Bijna iedereen
in dit gebouw, dus ook D66, maakt zich schuldig aan energieverspilling. Loop
eens door het gebouw 's avonds laat. Hoeveel lichten branden er niet, hoeveel
apparatuur blijft er niet aan staan? Zelfs om 0.30 uur lopen de roltrappen
nog! Hier ligt een mooie taak voor de klankbordgroep; maar ook voor de fracties.
D66 zal zelf haar onnodige energieverbruik in kaart brengen en fractieleden
en medewerkers hierop aanspreken. Heeft de Kamer – dus alle fracties –
ook hier geen voorbeeldfunctie?
 
 Het antwoord op onze vraag over het parkeren op het Binnenhof was niet
compleet. Natuurlijk is er bewindsliedenverkeer en leveranciersparkeren. Maar
van wie zijn de parkeerplekken met kettingen voor Binnenhof 7? Is voor deze
parkeerders geen plek in de garage? Dit soort parkeren werkt ook foutparkeren
in de hand. Het staat er namelijk iedere dag bomvol. Men lijkt nu te denken:
het mag weer, parkeren op het Binnenhof. Jarenlang zijn er discussies gevoerd
om het Binnenhof autovrij te maken. Nu was dit eindelijk zover en nu sluipt
het parkeren via de achterdeur weer het Binnenhof op. Wie is er verantwoordelijk
voor de handhaving van het autovrijbesluit?
 
 Waarom zegt het Presidium een extern bureau aan te trekken om het aantal
WAGW'ers op niveau te brengen? Dat kan personeelszaken toch ook zelf doen?
Het is gewoon een kwestie van selectiebeleid. Waarom wordt er geen streefcijfer
voor ziekteverzuimpercentage gesteld? Het hoeft geen resultaatsverbintenis
te worden, maar een inspanningsverplichting die algemeen toetsbaar is en nastrevenswaardig.
 
 Op verzoek van het facilitair bedrijf is er een onderzoek gestart naar
elektronische displays. Welke aanwijzingen heeft het facilitair bedrijf voor
de noodzakelijkheid daarvan?
 
 D66 juicht toe dat er met betrekking tot de automatisering een inventarisatie
wordt gemaakt en wij hopen dat er binnenkort van moderne programma's –
zoals WP 6.0 – gebruik kan worden gemaakt. Het nieuwe hoofd automatisering
gaat, naar ik verneem, voortvarend te werk. Verder wil D66 op zo kort mogelijke
termijn de mogelijkheid geopend hebben voor telewerken. Het antwoord van het
Presidium op onze vragen daarover biedt echter geen zicht op snelle realisatie
daarvan.
 
 Onze vraag met betrekking tot artikel 03.03 was of geen taak weggelegd
is voor het Presidium dan wel de Kamer om te voorzien in een outplacementregeling
voor niet meer terugkerende kamerleden. Waarom hebben wij die vraag gesteld?
Veel provinciale besturen doen dit wel voor hun ex-bestuurders, juist in de
veronderstelling dat er minder beslag wordt gelegd op de wachtgelden. Zo moest
ook de vraag van D66 worden geïnterpreteerd. Daaraan lag de bedoeling
ten grondslag de enorme claim versneld weg te kunnen werken. Het gaat erom
of fracties niet gemeenschappelijk kunnen bekijken of een dergelijke voorziening
geregeld kan worden, juist met het oog op de terugdringing van de wachtgeldverplichting.
 
 Ten slotte sluit ik mij aan bij de vraag van de heer Rehwinkel of niet
ook voor het Presidium een rol is weggelegd om in overleg te treden met de
gemeente Den Haag om te bezien in hoeverre voor de verdwenen terrasbestemming
een goede, nieuwe invulling voor de "plaza" gevonden kan worden.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Sipkes (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Ik ben blij met de korte toelichting van de heer Van Boxtel,
want de vraag over een outplacementregeling voor kamerleden van de zijde van
D66 heeft mij echt verbaasd. Nu blijkt dat D66 daar goede bedoelingen mee
had, zoals het terugdringen van de wachtgeldregeling. Vindt u echter niet
dat partijen en kamerleden daar zelf voor moeten zorgen? Wij kunnen niet alles
van de overheid verwachten.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Ik heb de vraag ook gesteld vanuit een oogpunt van efficiency. Sommige
fracties doen het goed, maar andere helemaal niet. De betrokken partijen zijn
er uiteraard zelf verantwoordelijk voor. Ik wil het Presidium daar ook niet
mee belasten. Het gaat erom een goede balans te vinden in de hoop enige terugdringing
van de wachtgeldverplichtingen te bewerkstelligen. Waarom kan daar niet een
instrumentarium voor "aangeboord" worden dat elders, en ook binnen de overheid,
niet ongebruikelijk is?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Sipkes (GroenLinks):
 
 Het lijkt mij niet ongebruikelijk om de outplacement aan de verantwoordelijkheid
van de fractie en de partij over te laten. Zij weten of een kamerlid al dan
niet terugkomt. Zij kunnen ook ongeveer inschatten wat het verkiezingsresultaat
zal zijn. Zij moeten eveneens de outplacement verzorgen voor de fractiemedewerkers.
Ik vind dit nogal vergaande, luxe vragen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Het is geen luxe vraag. Uiteraard ligt de eerste verantwoordelijkheid
bij de fractie. Uit het antwoord van het Presidium maakte ik echter op dat
onze vraag verkeerd was geïnterpreteerd. Het gaat ons er alleen om, een
instrument in te zetten dat mogelijk kan leiden tot het terugdringen van een
behoorlijke kostenpost. Ik vraag niet naar de verantwoordelijkheid, maar wel
of het nuttig is om een instrument te gebruiken om bepaalde kostenposten terug
te brengen. Daar hoor ik graag een oordeel over.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Sipkes (GroenLinks):
 
 Mevrouw de voorzitter! Vanaf deze plek nogmaals mijn felicitatie
aan collega Rehwinkel. Hij zal merken dat het als kamerlid uitermate goed
toeven is in dit huis. Dat heb ik de afgelopen jaren bij herhaling gemerkt.
Namens mijn collega's van de fractie van GroenLinks wil ik hulde brengen aan
iedereen die het mogelijk maakt dat alles in dit continubedrijf soepel verloopt.
Mijn oprechte dank daarvoor.
 
 Het is hier goed toeven als kamerlid; het mooiste beroep dat er is, zoals
de afgelopen maanden vele oud-collega's ons weer hebben voorgehouden bij hun
afscheid. Voor dit mooiste beroep ontvangen wij tegelijkertijd een uitermate
mooie vergoeding; een te mooie vergoeding heeft mijn fractie in het verleden
steeds gezegd. Uit de stukken blijkt dat de commissie emolumenten –
gewoon de commissie die over de salarissen gaat – bezig is, voorstellen
te ontwikkelen om vergoeding aan te passen op basis van voorstellen van de
commissie-Dees. Een en ander leidt er wel toe dat de uitgavenpost verhoogd
moet worden. De fractie van GroenLinks vindt dat dit echt niet kan. In deze
tijd waarin alom bezuinigd wordt en waarin uitkeringen dalen, past het eenvoudig
niet dat de salarissen van kamerleden worden verhoogd. Het is prima dat er
gezocht wordt naar een betere systematiek voor de schadeloosstelling, maar
een en ander moet minimaal budgettair neutraal geschieden. Sterker nog, eigenlijk
is een verlaging beter.
 
 Voorzitter! Het emancipatiebeleid ten opzichte van vrouwen lijkt heel
voorzichtig uit de verf te komen. Collega Rehwinkel heeft gezegd dat dit beleid
stagneert, maar ik bespeur een bepaalde vooruitgang. Ik hoop dat dit zich
doorzet. Dat beleid heeft minder resultaat voor andere groepen in onze samenleving.
Het Presidium schrijft vol trots: "De Kamer voldoet aan de norm van 5% personeelsleden
afkomstig uit allochtone groepen". Ik constateer echter dat er een oververtegenwoordiging
is van allochtonen in de lagere salarisschalen. Op welke wijze denkt het Presidium
hierin in de toekomst verandering te brengen, zodat allochtone groepen op
alle niveaus zijn vertegenwoordigd? Wij blijven ook nog steeds achter bij
de WAGW-norm. Oud-collega Peter Lankhorst heeft vorig jaar opgeroepen tot
een extra inspanning. Er is nu een extern bureau ingeschakeld. Welke resultaten
verwacht het Presidium daarvan en waarom is de inschakeling ervan überhaupt
nodig?
 
 Voorzitter! In hoeverre wordt er een gericht beleid gevoerd ten aanzien
van deeltijdarbeid? Dat kan in ieder geval voor vrouwen, maar misschien ook
voor allochtonen een verbetering opleveren.
 
 Voorzitter! De fractie van GroenLinks heeft speciale belangstelling voor
het milieu, gegeven ook haar bemoeienis met het gehele milieuplan bij de nieuwbouw
van de Kamer. Het Presidium schrijft: "Het taakgebied is zodanig geïntegreerd
dat een aparte functionaris niet meer nodig is". Er was een milieufunctionaris
aangesteld voor drie jaar. De klankbordgroep schrijft ons: "Wij betwijfelen
of de interne milieuzorg voldoende is verinnerlijkt in de uitvoerende organisatie
en bij bewoners en gebruikers". Ik ben mij ervan bewust dat er tussen "geïntegreerd"
en "verinnerlijkt" nog een verschil is, maar er blijkt wel dat er nogal een
en ander schort aan het milieugebruik c.q. -misbruik van schaarse goederen,
of hoe men het maar wil noemen. Voor een milieucoördinator lijkt er nog
zeer zeker een taak weggelegd.
 
 De klankbordgroep geeft een groot aantal praktische zaken aan die verbeterd
moeten worden. Al eerder is gewezen op het elektriciteitsverbruik. Bij herhaling
wordt er ook op gewezen dat de papierberg blijft groeien. Ik vraag mij af
of daar echt niets aan gedaan kan worden. Is het met alle computertechnieken
nog steeds niet mogelijk om enigszins te schiften, zodat een kamerlid niet
alle stukken krijgt? Ik heb in mijn portefeuille cultuur, maar ik krijg ook
alle stukken van onderwijs, die dan, tot mijn grote verdriet, dagelijks de
prullenbak ingaan. Voorzitter! Daarvoor moet een regeling ingesteld kunnen
worden.
 
 Gegeven de voorbeeldfunctie die de Kamer naar ik hoop heeft of in ieder
geval wil vervullen, moet worden doorgegaan met het voeren van een strenger
milieubeleid. Het lijkt mij voorbarig om de milieucoördinator niet meer
te handhaven.
 
 Voorzitter! Er is een vervoerplan, lof daarvoor. Er komt een fietsenmaker.
Er komt ook een betere fietsenstalling. Wordt die ook letterlijk beter, zodat
bijvoorbeeld ik – ik ben niet zo groot – er in kan staan? Het
komt herhaaldelijk voor dat ik na het stallen van mijn fiets de rest van de
dag knallende koppijn heb. Een ezel stoot zich niet tweemaal, maar ik doe
dat vaker dan tweemaal! De stalling moet hoger worden en ook toereikend, want
dat is ook niet het geval.
 
 De komst van een fietsenmaker is prima, zeker in het kader van het stimuleren
van het gebruik van de fiets. Waarom neemt de Kamer hiervoor een banenpooler
in dienst? Waarom wordt geen vaste arbeidsplaats gecreëerd?
 
 Voorzitter! Ik lees tot mijn verbazing dat degenen die minder dan 10 kilometer
van het werk wonen hun fiets voor ƒ 120 per jaar mogen laten repareren
en degenen die verder dan 10 kilometer wonen voor ƒ 180. Ik kan mij
voorstellen dat degenen die verder dan 10 kilometer hier vandaan wonen, voor
een deel gebruik maken van de trein en vervolgens het laatste gedeelte fietsen
of dat deze groep bij slecht weer de tram neemt. De logica ontgaat mij. Ik
heb het idee dat degenen die minder dan 10 kilometer van het werk wonen meer
fietsreparaties hebben. Het is mij niet duidelijk of de fietsenmaker alleen
is bedoeld voor het kamerpersoneel of ook voor het niet directe kamerpersoneel.
Mogen fractiemedewerkers en – enig eigenbelang mag toch wel –
kamerleden tegen betaling ook gebruik maken van de fietsenmaker? Gratis is
in dit geval onzin, zeker als wij het over kamerleden hebben. Een commercieel
gebruik zou echter welkom zijn.
 
 Er worden parkeerplaatsen gehandhaafd, terwijl het beleid tegelijkertijd
gericht moet zijn op terugdringing van het autoverkeer. Ik lees dat kamerleden
te allen tijde op de manier die zij willen de Kamer moeten kunnen bereiken.
Nee dus eigenlijk! Ik vind dat kamerleden in het kader van hun voorbeeldfunctie
zich ook moeten richten op het terugdringen van het autogebruik. Waarom zij
wel te allen tijde op de door hen gewenste manier naar de Kamer moeten kunnen
komen, is mij onduidelijk. Vervolgens is mij onduidelijk waarom kamerleden
recht hebben op een gratis parkeerplek. Gegeven de onkostenvergoeding die
wij krijgen, lijkt mij dat de ƒ 150 die het personeel moet betalen
ook van kamerleden gevraagd kan worden. 
 
 De plaats voor kamerleden is persoonsgebonden. Ik mag een plek in de parkeergarage
hebben, maar ik heb niet eens een auto. Waarom mag ik niet met mijn kaart
kijken hoe dat eventueel bij mijn fractie kan passen? Dat begrijp ik niet
helemaal.
 
 Wij krijgen binnenkort weer een feestje, een openingsfeestje voor de "nieuwe
oudbouw", waarvoor maar liefst 0,5 mln. gereserveerd is. Ik vraag mij af wat
voor een feest dat wordt. Is het niet te veel of wordt het een heel grote
happening? Een en ander lijkt mij een dure oplossing voor de opening van de
oude Kamer.
 
 Wij staan op zichzelf positief tegenover de verbouwing van het restaurant
en de Speakers' Corner. Wij hopen wel, dat de functie van de koffiekamer nadrukkelijk
blijft. Er staat nu dat zij "mogelijk behouden blijft". Ik zou daar willen
zien: behouden blijft. Als er toch verbouwd wordt, kunnen wij misschien weer
terug naar de oude situatie, met luidsprekers, zodat wij kunnen horen wat
in de zaal wordt besproken en niet alleen televisietoestellen die aan staan.
 
 Wij hebben van voorlichting, dat schitterend materiaal maakt, een ontzettend
mooie kaart gekregen van het plein hier beneden. De heer Rehwinkel sprak er
al over. De werkelijkheid van dit plein staat daar haaks op. Het was leuk.
Door het terras van Speakers' Corner was het echt een gezellig plein. De Kamer
neemt het over. Het terras gaat weg. Het kamergebouw gaat meer een bastion
worden dan een vrij en open gebouw, wat indertijd naar ik mij herinner toch
de bedoeling was. Ik vraag mij af waarom toch niet in overleg getreden wordt
met de gemeente Den Haag, als dat moet, en ook niet zelf een actieve opstelling
wordt gekozen, zodat er een terras open blijft bij Speakers' Corner, voor
alle gebruikers van het kamergebouw, maar ook gewoon voor de mensen in Den
Haag. Er is nogal behoefte aan een terras en het is gewoon leuk. Hadden wij
het niet vaker over de politiek dichter bij de burger?
 
 Ook voor het kamerwinkeltje kan er een opening naar het plein komen. Waarom
wordt daar niet naast een souvenirwinkel een boekwinkel gemaakt, waar uitgaven
van de Sdu, kortom zaken die zijn gerelateerd aan het kamerwerk, gekocht kunnen
worden?
 
 De Kamer professionaliseert, moderniseert en dergelijke, maar is een beetje
oubollig met informatiesystemen. In de Eerste Kamer, toch de chambre de réflexion,
kun je nog wel E-mailen, maar bij ons is dat niet direct mogelijk. Nu is ook
daarvoor iemand aangetrokken. Ik vraag mij af of er geen haast gemaakt moet
worden, zeker gelet op de internationale ontwikkelingen. Wij hebben veel meer
contacten met Brussel, maar als wij met Brussel willen E-mailen moet dat direct
vanuit de Eerste Kamer. Er is gezegd dat de fracties er zelf voor kunnen zorgen,
maar aansluiting op Internet lijkt mij voor een modern bedrijf, dat met actualiteit
te maken heeft, een van de eerst noodzakelijke dingen.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Mevrouw de voorzitter! Ik wil beginnen met een enkele opmerking te maken
naar aanleiding van de Raming, ingegeven door mijn nu anderhalf jaar functioneren
hier. Ik sluit mij aan bij mevrouw Sipkes, die heeft gezegd dat de opvang
heel soepel verloopt en dat de begeleiding door zowel de griffie als het overige
personeel en de collega's buitengewoon soepel verloopt. Die ervaringen zijn
buitengewoon positief geweest. De heer Rehwinkel zal dat de komende tijd ook
tot zijn ervaringen kunnen rekenen.
 
 Maar, mevrouw de voorzitter, er zijn mij ook een paar andere dingen opgevallen,
zoals de tamelijk chaotische en onvoorspelbare agendavorming. Het tijdstip
van behandeling van deze Raming is daar overigens een voorbeeld van. Deels
is dat verklaarbaar; de Kamer is afhankelijk van departementale voortgang
en procedures, van de luimen en de agenda's van bewindslieden. Deels is het
ook een verantwoordelijkheid van de Kamer zelf. De lengte van behandeling
van bepaalde onderwerpen en de actualiteit spelen daarbij in het bijzonder
een rol. Ik realiseer mij dat ik nu misschien een vergelijking met twee onbekenden
probeer op te lossen, waartoe ongetwijfeld ook in het verleden herhaaldelijk
pogingen zijn ondernomen. Toch een paar toegespitste vragen.
 
 Kunnen er niet vaker dan nu discussies in commissieverband worden gevoerd,
gepaard gaande met een geringer plenair tijdsbeslag? Ik ken overigens het
experiment dat op dit punt heeft plaatsgevonden. Dan stellen de burgers misschien
ook minder vaak de vraag waarom deze zaal altijd zo leeg is. De andere kant
van dezelfde medaille is de vraag of er soms niet wat strak wordt omgesprongen
met de gebruiksregels voor de plenaire zaal, vooral als er op een dag zonder
plenaire debatten voor een commissievergadering grote publieke belangstelling
bestaat. Daarvan zijn enkele voorbeelden uit de afgelopen periode te noemen.
 
 Verder is het mij opgevallen dat het beeld als zou de maatschappelijke
en departementale verkokering ook in het parlement doorwerken, in een aantal
opzichten in overeenstemming is met de werkelijkheid. Kan er een methode worden
gevonden om een aantal centrale processen, zoals de deregulering en de decentralisatie,
een nog betere parlementaire begeleiding te geven? Ik begrijp en onderken
overigens dat de fracties en de leden zelf daarin een belangrijke rol spelen.
Tegen deze achtergrond moet het duidelijk zijn dat de VVD-fractie er een hartgrondige
voorstander van is dat de commissie voor de Rijksuitgaven weer een plaats
in het Reglement van orde krijgt.
 
 Een derde, meer algemene opmerking. Ik heb een vrij lange monistische
ervaring, die overigens bij tijd en wijle ook nogal wat dualistische trekken
begon te vertonen. Ik mag hier nu functioneren in een formeel duaal bestel.
De eerste maanden, toen de vorige Kamer en het vorige kabinet er nog waren,
werd dat bestel echter in hoge mate overgoten met een monistische saus, zo
waren ook mijn ervaringen. Ik constateer dat dit in deze nieuwe Kamer minder
het geval is en dat is volgens de VVD-fractie pure winst. Toch bellen ook
nu nog wel eens medewerkers van de departementen op met de vraag of het verhaal
dat je van plan bent te houden of de vragen die je van plan van bent te stellen
aan bewindslieden, per ommegaande naar het departement zouden kunnen worden
gestuurd. Ik neem in zulke gevallen altijd de vrijheid om dat beleefd maar
stellig te weigeren.
 
 Voorzitter! Goede communicatie tussen bewindslieden en de Kamer is natuurlijk
niet slecht, maar dat is iets anders dan het in de beslotenheid van vooroverleg
sluiten van compromissen tussen bewindslieden en coalitiepartners
in een zodanig stadium dat een open parlementaire gedachtenwisseling op basis
van argumenten niet meer mogelijk is. Dat verschijnsel is, zoals gezegd, sinds
het aantreden van deze nieuwe Tweede Kamer aanzienlijk minder geworden. De
VVD-fractie acht het een gelukkige ontwikkeling. Zij zal ook de komende periode
kiezen voor die vorm van beheerst dualisme.
 
 Wij doen dat om twee redenen. In de eerste plaats heeft de liberale beweging
altijd sterk dualistische trekken gehad. Dat vloeit mede voort uit onze kritische
houding ten opzichte van de overheid en de bureaucratie. In de tweede plaats
is dat naar onze stellige overtuiging de beste manier om de positie en het
aanzien van het parlement te verbeteren en om een bijdrage te leveren aan
de herkenbaarheid van politieke fracties bij de burger. Te veel monisme is
in ons dualistisch bestel de dood in de pot van levendige politieke verhoudingen.
En Tweede-Kamerleden zijn per slot van rekening niet op deze wereld om per
se te doen wat het kabinet of een bewindspersoon wil.
 
 Nog een enkele opmerking over de positie van de Kamer. Mevrouw Sipkes
heeft al iets gezegd over de komende voorstellen van de commissie-Dees. Wij
dringen erop aan dat die voorstellen zo snel mogelijk in formele procedures
omgezet worden. De Kamer kan er dan op zo kort mogelijke termijn over besluiten.
Dit is ook inhoudelijk een wat andere invalshoek dan die van mevrouw Sipkes.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Sipkes (GroenLinks):
 
 Helaas. Maar volgens mij is de procedure helder. U hebt toch anderhalve
dag de tijd om op voorstellen te reageren?
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Ik vraag nu niet aan het Presidium om daarop te reageren, maar ik dring
er bij het Presidium op aan om te bevorderen dat de formele procedure die
hierop volgt, zo snel mogelijk afgewikkeld wordt.
 
 Mevrouw de voorzitter! Ik kan mij overigens helemaal aansluiten bij de
suggestie van mevrouw Sipkes om het Presidium een zekere verantwoordelijkheid
te geven in outplacementprocedures. Dat lijkt mij ook niet in de eerste plaats
de verantwoordelijkheid van het Presidium, maar van de fracties en de politieke
partijen zelf.
 
 In verband met de aanbevelingen van de commissie-Dees vraag ik in navolging
van wat een vorige minister van Binnenlandse Zaken een tijd geleden in deze
Kamer gezegd heeft, aan het Presidium of er ook naar zijn oordeel geen aanleiding
is om de zogeheten neveninkomstenregeling anno 1995 nog eens kritisch tegen
het licht te houden. Ik laat er geen onduidelijkheid over bestaan dat de opvattingen
daarover in de VVD-fractie nog niet afgerond zijn. Dit is dan ook een open
vraag.
 
 In verband met het functioneren van de Kamer dringen wij ook aan op een
versnelde invoering van gebruiksvriendelijke vormen van automatisering en
op een goede benutting van de technologische mogelijkheden om de communicatie
met de burgers te verbeteren, alsook om hun adequaat inzicht te verschaffen
in de parlementaire werkzaamheden. De ontwikkelingen op deze terreinen zijn
buitengewoon snel. Dat zal ook in deze Kamer opgepikt moeten worden. Het beeld
mag niet ontstaan dat er in de samenleving gebruik gemaakt wordt van supersonische
vormen van mobiliteit en dat wij ons in deze Kamer nog bedienen van paard
en wagen. Is het Presidium bereid na te gaan of er een project geadopteerd
kan worden in het kader van het actieprogramma elektronische snelwegen?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Sipkes (GroenLinks):
 
 De fractie van de VVD heeft een vrij open vraag gesteld over neveninkomsten.
Een open vraag is een beetje lastig. Kunt u misschien een bepaalde richting
aangeven, ook al is de besluitvorming in uw fractie hierover niet afgerond?
Wenst u een verruiming van de huidige maatregelen of een vermindering?
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Precies om die reden heb ik de vraag open geformuleerd. Dat snapt mevrouw
Sipkes wel. Ik kan mij evenwel voorstellen dat er geëvalueerd wordt op
basis van de vragen of kamerleden en politieke partijen in dit opzicht zelf
geen afweging kunnen maken en hoe die regeling zich verhoudt tot wat elders
in de samenleving gebruikelijk is. Zoals gezegd, heb ook ik daar inhoudelijk
nu nog geen afgeronde opvattingen over. Wij hebben kennis genomen van de opmerkingen
die de vorige minister van Binnenlandse Zaken hierover een tijd geleden in
deze Kamer gemaakt heeft. Mijn vraag is dus om die discussie op te pakken.
 
 
 
 
 
 De heer Rehwinkel (PvdA):
 
 Ik hoorde de heer Remkes op de radio spreken over de wijze waarop de financiële
positie van de leden van de Staten-Generaal wordt vastgesteld.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Ik was daarover nog niet uitgesproken.
 
 
 
 
 
 De heer Rehwinkel (PvdA):
 
 Ik had de indruk dat u met dat onderwerp klaar was, omdat u over de automatisering
sprak.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Nee. Laat ik de opmerking dan maar direct maken. Die is ook ingegeven
door dat wat u zelf ook gezegd heeft. U sprak over het zelf vaststellen van
de Raming. In het verlengde daarvan is bij mijn fractie de vraag aan de orde,
alhoewel het grondwettelijk wat anders zal liggen, of wij geen procedure kunnen
vinden die een grotere externe legitimatie oplevert. Wij hebben ons daar de
afgelopen maanden mee beziggehouden. Ik ben vandaag voor mijzelf tot de conclusie
gekomen dat ik die betere procedure nog niet gevonden heb.
 
 
 
 
 
 De heer Rehwinkel (PvdA):
 
 Was het niet beter geweest om daar eerst over na te denken en er daarna
pas in het openbaar over te spreken? Ik ben het nu eerst in het verslag tegengekomen.
Ik dacht dat het Presidium heel welwillend antwoord had gegeven, namelijk
dat men bereid was om eventuele suggesties aan de commissie emolumenten voor
te leggen. Ik hoorde u zondag op de radio spreken. Daarbij ontstond toch een
bepaalde beeldvorming van kamerleden die het maar voor zichzelf regelen. Zo
kwam het tenminste op mij over.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Dan heeft u slecht geluisterd.
 
 
 
 
 
 De heer Rehwinkel (PvdA):
 
 Ik dacht dat dit bij wet werd vastgesteld. Het is dus niet iets van kamerleden
die het voor zichzelf regelen. Het wordt gedaan door de wetgever, dus door
regering en parlement. Was het niet beter geweest om voordat u zondag die
opmerking op de radio maakte, waarbij toch weer die indruk
ontstond, tot de conclusie te komen om ervan af te zien?
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Dat denk ik niet. De vragenronde is er om een aantal vragen op tafel te
leggen. Wij hebben dat gedaan. Als de heer Rehwinkel goed geluisterd had,
wat hij kennelijk niet heeft gedaan, had hij geweten dat door mij in hetzelfde
programma juist is benadrukt dat de bestaande procedures omgeven zijn door
allerlei waarborgen en dat het grondwettelijk niet anders kan. Als het om
dit soort vragen gaat, mag er best sprake zijn van een permanent zoeken naar
verbeteringsmogelijkheden. Niet meer en niet minder was aan de orde. Ik ben
zelfs de allerlaatste, ook op grond van hetgeen ik zojuist over de neveninkomstenregeling
heb gezegd, om daar in die termen over te denken. Integendeel, als het gaat
om de eigen rechtspositie, vind ik dat er in deze Kamer wel eens te besmuikt
over dat onderwerp gesproken wordt.
 
 
 
 
 
 De heer Rehwinkel (PvdA):
 
 Ik heb zondag goed geluisterd. Sterker nog, ik heb nu zelfs de tekst erbij.
De heer Remkes heeft inderdaad gesproken over waarborgen. Hij heeft ook gezegd:
"Ik vind het gek dat mensen over hun eigen salaris beslissen." Ten eerste
is hier vastgesteld dat het een medebeslissingsrecht is. Ten tweede betreur
ik het dat het in die openbaarheid aan de orde moest worden gesteld, omdat
het in het verleden ook hier wel eens aan de orde is geweest. Er is ook wel
eens advies over uitgebracht. Ik vind het prima dat de heer Remkes in het
kader van de schriftelijke ronde daarover vragen heeft gesteld. Daarop is
door het Presidium geantwoord. Ik had het beter gevonden als de heer Remkes
met zijn radiomededelingen even had gewacht en vandaag met concrete suggesties
was gekomen voor verandering van de procedure. Dat had ik ook verwacht.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Maar u heeft mij ook nu weer niet volledig geciteerd. Ik heb namelijk
gezegd dat ik zo voorshands nog geen betere oplossing wist te bedenken. Mocht
daarvan een beeld zijn uitgegaan dat het allemaal niet deugt, dan is dat toch
volstrekt niet aan de orde. Dat is door mij in het interview ook duidelijk
gezegd. Overigens neem ik kennis van wat de heer Rehwinkel mij adviseerde.
Als het om dit soort vraagstukken gaat, neem ik altijd mijn eigen beslissingen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Ik vind het aardig dat mevrouw Sipkes net duidelijk zei: wij hebben een
opvatting over de hoogte van het salaris van kamerleden. Zij gaf er een bepaald
waardeoordeel over, maar de heer Remkes legt een open vraag neer, terwijl
hij tegelijkertijd voor de radio de suggestie wekt dat het niet goed zou zijn.
Het zou de heer Remkes sieren, als hij het gewoon eerlijk zei. Ik zou daar
niet voor weglopen.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Ik heb net aangegeven dat ik vind dat de voorstellen van de commissie-Dees
zo snel mogelijk omgezet moeten worden in concrete wetgeving. Dat is een volstrekt
helder antwoord op uw inhoudelijke vraag.
 
 
 
 
 
 De heer Rehwinkel (PvdA):
 
 Ik heb van verschillende kanten gehoord dat de suggestie is gewekt dat
kamerleden het allemaal zo goed regelen voor zichzelf. U zegt dat niet. Ik
begrijp heel goed dat u de suggestie niet hebt willen wekken, maar zij is
wèl gewekt. Dat betreur ik.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Ik heb de indruk dat er sprake is van het trekken van eigen conclusies
door de heer Rehwinkel. Ik heb die reacties in elk geval niet gehoord in mijn
eigen omgeving. Daar ga ik dan maar op af.
 
 Ik maak nog een opmerking terzijde. Waar het gaat om de positie, de inbreng
en de mogelijkheden van deze Kamer, is die positie naar mijn mening niet gediend
met allerlei discussies over maximale zittingsperiodes. Maar goed, dat is
een vrij neutrale opmerking!
 
 
 
 
 
 Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):
 
 Mevrouw Sipkes heeft zojuist iets gezegd over de outplacementregeling.
Is de heer Remkes met haar van mening dat het aan de partijen is om dit uit
te maken?
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Dat vind ik ook. Ik maakte mijn opmerking omdat ik constateer dat een
groot aantal collega's die hier al langer dan twaalf jaar zitten, een voortreffelijke
inbreng leveren.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):
 
 Ik zie graag dat u antwoord geeft op mijn vraag. Als het over outplacement
gaat, vraag ik u of u ook vindt dat dit iets is wat de partijen zelf uitmaken.
Ik zeg dan: daar hoeft u zich verder niet mee te bemoeien, dat doen de partijen
zelf wel. U zei net immers ook dat u zelf uitmaakt wat u zegt.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Natuurlijk maken de partijen dat zelf uit. Dat moet vooral zo blijven.
Het belet mij niet om een politiek oordeel te hebben over datgene wat andere
partijen regelen. Dat oordeel spreek ik hier uit. Ik begrijp dat het in goede
aarde is gevallen.
 
 Mevrouw de voorzitter! Ik kom bij de Raming zelve. Op een aantal onderdelen
wordt door het Presidium geen gehoor gegeven aan de door de minister van Binnenlandse
Zaken gemaakte opmerkingen. Anderen spraken hier reeds over. De minister van
Binnenlandse Zaken zit, als wij het goed zien, in een merkwaardige positie.
Hij is aan de ene kant verantwoordelijk voor een doelmatig beheer van zijn
gehele begroting, terwijl hij aan de andere kant geen toezichthoudende taak
op de doelmatigheid van de Tweede Kamer kan hebben. Wij zijn het laatste zeer
met het Presidium eens. Dit dilemma is ongetwijfeld ook de reden dat een vorige
minister van Binnenlandse Zaken, namelijk Ed van Thijn, in zijn boek Retour
Den Haag naar aanleiding van een gesprek met de voorzitter van de Tweede Kamer
over de overschrijding op de kamerbegroting de verzuchting slaakte: "En het
gevoel van machteloosheid dat je als minister bekruipt omdat je weet dat,
als het om de eigen zaken gaat, de Kamer hoe dan ook haar goddelijke gang
gaat." De VVD-fractie vindt dat het Presidium op enkele onderdelen volstrekt
terecht voorstelt, dat ook nu te doen. Op enkele andere onderdelen pleiten
wij ervoor, in redelijkheid te bezien of rekening gehouden kan worden met
de wensen van de minister van Binnenlandse Zaken. De beeldvorming van de Tweede
Kamer is er niet mee gediend als de Kamer zich in vrijwel alle opzichten buiten
de budgettaire kaders van het rijksbeleid plaatst zonder dat dit afdoende
is gemotiveerd. Ik doel met name op drie onderdelen.
 
 In de eerste plaats doel ik op de ombuigingstaakstelling in het regeerakkoord
1994. Ik kan mij voorstellen dat een evenredige doorvertaling plaatsvindt
naar die ramingsartikelen die geen betrekking hebben op de politieke en de
grondwettelijke positie van de Kamer. In de tweede plaats doel ik op de toegevoegde
taakstelling in de meevallende prijsontwikkeling; 1,1% in plaats van 2%. Het
betreft hier een ingeboekte meevaller op de totale rijksdienst. Wij zien niet
in waarom die meevaller niet van toepassing is op de kamerbegroting. In de
derde plaats vinden wij het niet onredelijk als voor enkele nieuwe uitgaven,
zoals voor de formatieve uitbreiding en voor communicatie, financiële
dekking gezocht wordt binnen de bestaande budgettaire kaders. Graag krijgen
wij een duidelijke reactie van het Presidium op deze drie punten.
 
 Ik kom ten slotte bij het hoofdstuk klein leed. In dit verband ga ik in
op een paar onderdelen van de Raming, in de eerste plaats het veel besproken
vervoerplan. Op zich is het niet onlogisch dat in lijn met het algemene rijksbeleid
geprobeerd wordt, ook binnen dit bedrijf iets aan vervoersmanagement te doen,
met als doel het terugdringen van het autogebruik in het woon-werkverkeer
en het bevorderen van openbaar vervoer, fietsgebruik en carpoolen. Ik zeg
dit niet omdat wij geweldig veel effecten van de maatregelen verwachten, maar
veel meer vanuit de notie dat wij datgene wat het kabinet gefiatteerd door
de Kamer de samenleving aandoet, ook onszelf behoren aan te doen. Misschien
is dat een wat masochistisch trekje.
 
 Parkeerbeleid is hiervan een van de essentiële onderdelen. Ik benadruk
in dit verband dat de VVD tegen ongenuanceerde strakke normstelling is. Maatwerk,
afhankelijk van bruikbare alternatieven en werktijden, is nodig. Dit geldt
in het algemeen voor bedrijven en instellingen en dus ook voor deze instelling.
Vanuit deze invalshoek moeten zij die in dit gebouw werken of hier geregeld
aanwezig moeten zijn en zeer onregelmatige werktijden hebben dan wel nauwelijks
reële alternatieven tot hun beschikking hebben, in de buurt van hun werkplek
een parkeerplaats kunnen vinden. Dit geldt voor leden, dit geldt voor de pers
en dit geldt ook voor sommige categorieën ambtelijke medewerkers met
zeer onregelmatige werktijden, zeker op tijdstippen waarop er nauwelijks meer
goed openbaar vervoer voorhanden is. Het antwoord op de vraag of hiervoor
betaald moet worden of niet, is in de eerste plaats een verantwoordelijkheid
van de werkgever.
 
 Het is in dit verband goed, te benadrukken dat er rechtspositioneel in
feite drie categorieën zijn in dit gebouw: in de eerste plaats de medewerkers
van de Kamer, in de tweede plaats de leden, hun medewerkers en de fracties
als werkgever en in de derde plaats de pers. Ik heb geconstateerd dat onze
vraag of er over deze maatregelen tijdig overleg met de parlementaire-persvereniging
had plaatsgevonden, niet is beantwoord. Misschien ben ik er te somber en te
pessimistisch in, maar ik ga er dus van uit dat het overleg onvoldoende tijdig
heeft plaatsgevonden. Ik krijg hierop graag alsnog een reactie.
 
 
 
 
 
 De heer Rehwinkel (PvdA):
 
 Ik ben het met de heer Remkes erover eens dat maatwerk nodig is. Zo moet
hij dan ook mijn opmerking verstaan dat het geval van de medewerkers van de
beveiligingsdienst specifiek bekeken moet worden. Er is eerder gesproken over
de norm van 1 op 10, 1 parkeerplaats op 10 werknemers, die voor de Randstad
geldt.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Ik kwam juist aan de normstelling toe. Het is mij opgevallen dat in het
algemene rijksbeleid de norm van 1 op 10 geldt en dat er met het vervoerplan
en de beschikbare plaatsen een andere norm wordt gesteld. Ik vraag het Presidium
waarop dat exact gebaseerd is. Als er zakelijke argumenten voor zijn, zijn
wij ertoe bereid het nog eens te bekijken. Ik wil in ieder geval wel graag
de argumenten horen.
 
 
 
 
 
 De heer Rehwinkel (PvdA):
 
 De norm in de Randstad is 1 op 10, maar hier gaat feitelijk de norm 1
op 5 gelden. Kan uw maatwerk betekenen dat het verschil tussen datgene wat
voor de Randstad geldt en datgene wat voor de Kamer geldt, nog groter wordt?
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Nee. Ik vind in het algemeen dat de voor het kamerpersoneel de algemene
rijksnorm van 1 op 10 behoort te gelden, tenzij er goede argumenten zijn om
hiervan af te wijken. Daar vraag ik dus naar. Ik ben zeer benieuwd naar de
reactie van het Presidium hierop. Ik zou mij overigens kunnen voorstellen
dat er, als je besluit die norm te hanteren, nog eens even goed bekeken wordt
hoe de kaarten precies moeten worden verdeeld. Ik kan mij ook voorstellen
dat vanuit een oogpunt van goed gastheerschap er iets in de sfeer van bezoekers
wordt gedaan. Ik zou mij ook een overgangsperiode van bijvoorbeeld een jaar
kunnen voorstellen waarin nog eens met de parlementaire-persvereniging gesproken
kan worden. Kortom, dit zijn een aantal vragen waarop ik graag van het Presidium
antwoord krijg. Ik vind overigens dat wij ons hier niet al te detaillistisch
met de verdeling van kaarten moeten bezighouden.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Dat lijkt mij ook niet. Maar in dat licht is de term die ik gebruikte,
namelijk "afbouwen", precies hetzelfde als hetgeen waarop de heer Remkes doelt.
Wij voldoen nog lang niet aan het criterium 1 op 10, wij zitten op 1 op 5.
Laten wij nu eerst eens kijken wat het effect van dit plan is, dan kunnen
wij wellicht langzaam naar dat niveau komen.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Ik wil dan wel een zeer principieel onderscheid maken, zoals ik zojuist
al heb aangegeven. Ik zie namelijk niet graag de fracties in hun rol van werkgever
in termen van verantwoordelijkheden over dezelfde kam geschoren. De fracties
hebben in dit opzicht hun eigen verantwoordelijkheid. Ze moeten dus zelf maar
zien hoe ze dat als werkgever regelen. Ik voel er ook helemaal niets voor
om die toekenning te relateren aan de normen zoals ze hier gelden. Ik kom
daar straks overigens nog even op terug. Die fracties moeten in dat opzicht
maar even hun eigen verantwoordelijkheid nemen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Dat betekent dus dat uw fractie zegt: prima, wij krijgen die extra bijdrage,
maar anderen moeten zich maar niet inlaten met de vraag of wij dat geld in
een vervoerplan stoppen of niet. Want daar komt het dan feitelijk op neer.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Ik was juist bezig daarop in te gaan. Het lijkt mij efficiënt
als de heer Van Boxtel mij eerst laat uitspreken en daarna eventueel zijn
vragen stelt.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):
 
 Ik heb een andere vraag. U had het net over de eigen verantwoordelijkheid
van fracties. Vindt u dan ook niet dat de leden van de parlementaire pers
zich tot hun eigen werkgever moeten richten, die dan in dezen ook een eigen
verantwoordelijk heeft?
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Over de pers heb ik net een procedurele vraag gesteld en ik heb net een
suggestie gedaan. Daarvoor geldt wat mij betreft hetzelfde, zij het dat ook
daarbij geldt dat de parlementaire pers in de relatie tot hun eigen werkgever
ook in die positie en die verantwoordelijkheid gezien moet worden. Dat is
ook de reden waarom ik dat onderscheid maak.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):
 
 Op die kwestie van kaarten in het kader van goed gastvrouwschap of goed
gastheerschap waarover u zoëven sprak, is het Presidium al ingegaan.
Dat staat in het plan: er zijn op bepaalde momenten voor de pers kaarten beschikbaar.
Dus daarover behoeft u hier geen vraag meer te stellen.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Ik bedoelde mijn vraag eigenlijk nog iets anders. Ik wilde vragen of het
niet mogelijk is het komende jaar tot een afspraak met de parlementaire-persvereniging
te komen, dat het komende jaar gezorgd moet worden voor een andere oplossing
van dat parkeerprobleem, waarbij tot een geleidelijke afbouw wordt gekomen.
Een jaar lijkt mij daarvoor een geschikte periode. Ik kan mij voorstellen
dat na afloop van dat jaar tot een zekere evaluatie wordt gekomen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Sipkes (GroenLinks):
 
 Wat zijn nu precies de kritiekpunten op dat vervoerplan? Als wij het er
nu over eens zijn dat het wat het fractiepersoneel betreft aan de fractie
is om dat op te lossen, omdat het gewoon de verantwoordelijkheid van de fractie
is, en als ook wat de pers betreft de verantwoordelijkheid bij die werkgever
ligt, wat is er dan mis met de voorstellen die nu gedaan zijn ten aanzien
van het overige kamerpersoneel? U hebt zelf net aangegeven dat er bij de Kamer
sprake is van onregelmatig werk. Maar daar zijn toch regelingen voor? Je kunt
carpoolen, en als je dat niet kunt, kan je gebruik maken van een taxi indien
er geen openbaar vervoer meer is. Als dit gebouw nu ergens in "the middle
of nowhere" lag... Maar het is uitstekend te bereiken.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Maar ik zeg ook niet dat er zo vreselijk veel mee mis is. De enige twee
punten waarop ik doorvraag, zijn, welke procedure gevolgd is in de richting
van de pers, en hoe het zit met die norm van 1 op 10. Zijn aan de invalshoek
van het maatwerk argumenten te ontlenen om tot de normstelling te komen die
nu in de cijfers tot uitdrukking komt?
 
 Dat zijn de enige vragen die ik stel, zij het dat ik nu op het financiële
hoofdstuk kom, waar de heer Van Boxtel een opmerking over maakte. Ik wil niet
verhelen dat wij met enige verwondering kennis genomen hebben van het feit
dat voor het vervoerplan een niet onaanzienlijk bedrag is uitgetrokken, namelijk
per saldo ƒ 500.000 ter bestrijding van een paar eenmalige investeringskosten,
de fietsfaciliteit, het stimuleren van carpoolen en de collectieve openbaar-vervoervoorziening.
Dat zijn kosten die gemaakt worden door de Kamer als werkgever en door fracties
en leden in hun werkgeversrol. Het is zeer de vraag of kostenvergoedingen
voor het woon-werkverkeer in het kader van een goed mobiliteitsbeleid thuishoren
en passen in de verantwoordelijkheid van de werkgever. Ik heb het genoegen
gehad om vervoerplannen in te zien die bij het bedrijfsleven zijn opgesteld.
In het algemeen leiden deze niet tot extra kosten. Ik denk dat de weerstand
in de samenleving aanmerkelijk groter zou zijn als er een kostenstijging mee
gepaard zou gaan.
 
 Wij vragen ons concreet af of verhoging van de fractiebudgetten nodig
is. Wij stellen voor, dit deel van het bedrag niet door te vertalen. De vraag
van de heer Van Boxtel wordt daarmee theoretisch. De VVD-fractie heeft in
ieder geval geen behoefte aan dit bedrag.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Het siert de heer Remkes dat hij deze duidelijke lijn trekt. Ik zal mij
daarvan ook niet distantiëren. Ik heb de vraag opgeworpen vanuit een
ander perspectief. Wij zien dit niet puur als kosten, maar ook als een incentive,
een prikkel om te bereiken dat ook binnen fracties tussen werkgevers en werknemers
in gezamenlijkheid wordt nagedacht over de wijze waarop men zich van en naar
het werk verplaatst, of dat goedkoper kan, of dat milieuvriendelijker kan,
of dat efficiënter kan. In die zin zal ik politiek gezien niet de conclusie
van de heer Remkes volgen. Onze fractie vindt dit deel van het bedrag zeer
welkom; zij vertaalt het ook concreet in een vervoerplan.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Binnen de VVD-fractie wordt al ruimschoots gebruik gemaakt van carpoolmogelijkheden
en van het openbaar vervoer. Dat is de milieuvriendelijkheid waarmee fractieleden
en fractiepersoneel nu al opereren. Wij hebben dus geen behoefte aan deze
extra stimulans. Ook hiervoor geldt dat de fractie een geheel eigen verantwoordelijkheid
heeft.
 
 Voorzitter! Het meest verbaasd was ik over de beantwoording van een door
ons gestelde vraag over het restaurantbedrijf. De vraag naar inzicht in de
bedrijfseconomische resultaten werd beantwoord met: "Uit de rekening over
1994 blijkt dat het Restaurantbedrijf een bedrag van ƒ 1.360.000 aan
inkomsten heeft gegenereerd. Aan de uitgavenkant stond een bedrag van ƒ
1.496.000. In beide gevallen is sprake van kasbasis."
 
 Die vraag was door ons niet gesteld. Kennelijk zijn over de bedrijfseconomische
resultaten geen cijfers beschikbaar. Dat lijkt mij ook binnen een overheidsorganisatie
niet meer van deze tijd. De eerste de beste startende ondernemer – ik
weet best dat deze instelling in dat opzicht niet met een bedrijf te vergelijken
is – zou met deze benadering aan doorstarten niet toekomen. Verbazing
ook bij het antwoord dat een privatiseringsonderzoek nu minder opportuun is,
gezien alle veranderingen waarmee het restaurantbedrijf wordt geconfronteerd.
Wij zouden deze redenering willen omdraaien: van de komende veranderingen
moet gebruik worden gemaakt om een serieus extern privatiseringsonderzoek
uit te voeren, vanzelfsprekend onder een aantal sociale randvoorwaarden. Ik
krijg op dat punt graag een reactie van het Presidium. 
 
 De proef met de nieuwe vergaderservice loopt op 1 juni af. Wij zijn benieuwd
naar de ervaringen. Voor onszelf hebben wij in ieder geval reeds nu al de
conclusie getrokken dat zeker bij de wat langere vergaderingen en overleggen,
de oude vergaderservice in ere hersteld moet worden.
 
 Ik ben een groot liefhebber van terrassen. De opmerkingen die de heer
Rehwinkel over het terras voor de Speakers' Corner heeft gemaakt, onderschrijf
ik dan ook van harte. Mij moet overigens van het hart dat de term "Speakers'
Corner" zo snel mogelijk in een normale Nederlandse uitdrukking moet worden
omgezet.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):
 
 Voorzitter! Ook ik feliciteer collega Rehwinkel van harte met zijn maiden-speech.
Ik hoop dat hij niet achterom blijft kijken, hoe nuttig dat soms ook kan zijn,
maar dat hij ook vooruit wil kijken.
 
 Verder wil ik even ingaan op een aantal opmerkingen van de heer Remkes,
die nogal blij was met de houding van de nieuwe coalitie. Hij zei dat er aanzienlijk
minder in de beslotenheid van achterkamertjes wordt afgesproken. Ik moet hem
toegeven dat dat in het begin wel zo was, maar nu we bijna een jaar verder
zijn, zien we dat er toch steeds meer achterkamertjesbesluiten komen. Ik zou
als ik hem was maar niet te optimistisch zijn.
 
 De heer Rehwinkel ging in op het beeld dat zondag is opgeroepen. Inderdaad
wordt het beeld opgeroepen dat we ons eigen salaris vaststellen, wat volgens
mij negatief is. Hij heeft overigens meer ervaring, want het is niet de eerste
keer dat er in de VVD een beeld wordt opgeroepen.
 
 Bij de behandeling van deze Raming wil ik namens de CDA-fractie beginnen
met het Presidium en alle medewerkers, van hoog tot laag, die ons ieder jaar
weer terzijde staan, van harte te bedanken. Dat laat onverlet de aanmerkingen
die zijn gemaakt over het verschijnen van de Raming en het tijdstip van uitbrengen
van het verslag en het plenair debat, zoals reeds door de heer Rehwinkel en
anderen is opgemerkt.
 
 Net als ieder ander bedrijf moet ook de Kamer zich bezighouden met haar
financiële planning voor het komende jaar. Maar wij zijn niet zomaar
een bedrijf. Mevrouw Faber, directeur van het facilitair bedrijf, zei onlangs
in een interview in de Kamerbode: "De Kamer ademt nog de sfeer uit van een
oud familiebedrijf". Maar dan denk ik niet aan het oude en in de ogen van
mevrouw Faber wat zotte gebruik om persoonlijke zaken op de zolder te stallen –
hoewel dit huis in de meest brede zin van het woord van ons allemaal is –
maar dan denk ik aan de onderlinge verstandhouding. We kunnen constateren
dat die goed is. Natuurlijk moet ook in dit bedrijf doelmatig en efficiënt
gewerkt worden, of het nu gaat om zaken op het gebied van automatisering,
personeelsbeleid of vervoersbeleid. Maar wat vooropstaat, is dat het allemaal
in goed overleg gebeurt. De sfeer moet, hoewel op punten wat zakelijker, goed
blijven.
 
 In tegenstelling tot eerdere toezeggingen, heeft het kabinet bij brief
van 26 april toch een tweetal bezuinigingstaakstellingen opgelegd aan de Kamer.
Kan het Presidium aangeven, welke reden het kabinet heeft aangegeven om op
zijn eerder gedane toezeggingen terug te komen?
 
 Voorzitter! Op het gevaar af dat de CDA-fractie, met name de woordvoerder,
zich niet zeer geliefd zal maken bij een deel van onze "familie" – het
vervoerplan heeft natuurlijk toch wel tot enige commotie geleid – begin
ik met te zeggen dat wij, behoudens een aantal vragen, kunnen instemmen met
het voorliggende vervoerplan. Ik begrijp dat een dergelijke verandering, met
name voor mensen die al wat langer in de Kamer werkzaam zijn, ingrijpend is
en wellicht wat pijn doet. Elke verandering, ook deze, heeft voor- en nadelen.
Het is dus belangrijk om te zoeken naar een goed evenwicht tussen die twee.
Wij menen dat het Presidium, in goed overleg met de dienstcommissie en de
bijzondere commissie, erin is geslaagd om te komen met een gevarieerd aanbod
om het doel van deze operatie, namelijk het terugdringen van de autokilometers,
acceptabel te maken. De keus voor de benenwagen, de fiets, de bus, de taxi,
de trein wordt beloond, waardoor de keus voor de auto wat minder vanzelfsprekend
wordt gemaakt. De CDA-fractie zal zich, zoals dat al is aangegeven in het
verslag voor het fractiepersoneel en de persoonlijk medewerkers, bij het plan
aansluiten. Hoewel voor kamerleden, in mijn visie terecht, een uitzondering
wordt gemaakt als het gaat om het verstrekken van een parkeerkaart, ontslaat
dat ons niet van de plicht om zelf kritischer naar onze eigen vervoerwijze
te kijken, niet in de laatste plaats uit een stukje solidariteit.
 
 Zoals ik reeds eerder heb aangegeven, leven er bij de CDA-fractie toch
nog een paar vragen over de uitvoering van het vervoerplan. De standaardvergoeding
is goed, maar hoe flexibel is de regeling, wanneer blijkt dat een NS-trajectkaart
duurder uitvalt dan losse treinkaarten? Hoe staat het met het vervoer van
het woonadres naar het station, wanneer die afstand niet wordt afgelegd met
de bus, maar met de fiets? Wordt dan in plaats van een strippenkaart een vergoeding
gegeven voor bijvoorbeeld de bewaakte fietsenstalling?
 
 De streefdatum van 1 juni 1995 voor de inwerkingtreding lijkt ons prima.
Ik zou bijna zeggen: hoe eerder hoe beter, want pijn doet het en dan ben je
er maar vanaf. Wel dringt de CDA-fractie aan op een evaluatiemoment over bijvoorbeeld
een jaar om te horen of zich in de praktijk nog knelpunten voordoen die niet
zijn voorzien. Hierover zou ik, net als andere woordvoerders, graag een toezegging
hebben.
 
 De vragen die bij de CDA-fractie leven, zijn in de nota naar aanleiding
van het eindverslag over het algemeen naar tevredenheid beantwoord. Toch wil
ik nog iets opmerken over een aantal onderwerpen. Ik kom eerst te spreken
over het cadeautje van het kabinet. Ik vind het een genereus gebaar van het
kabinet dat het de kosten van het educatief programma bij de heringebruikname
van het gerenoveerde Binnenhof voor zijn rekening neemt. Als ik kijk naar
de uitsplitsing van de kosten, gaat het weliswaar om een hoog bedrag, maar
in onze visie is het toch acceptabel.
 
 In het verslag heeft de CDA-fractie gevraagd naar de inspanningen van
het Presidium als het gaat om het in dienst nemen van allochtonen. Kan nog
eens duidelijk worden gemaakt wat het verschil is tussen de door het Presidium
aangegeven aantal van 36 allochtonen, gerekend naar de voor de rijksoverheid
vastgestelde criteria, en het aantal van 25 geregistreerde allochtonen, zoals
 aangegeven in het antwoord op de door de CDA-fractie gestelde
vraag ter zake? De CDA-fractie ziet het taakstellende werkplan overigens met
bijzondere belangstelling tegemoet. Heeft dit plan ook betrekking op andere
groepen, zoals gehandicapten?
 
 In het verlengde hiervan wil ik van het Presidium iets horen over de vorderingen
met betrekking tot het anti-discriminatieplan. Ik weet dat hiertoe in het
verleden al aanzetten zijn gegeven, maar ik heb er verder niets over gehoord.
 
 Als het gaat om het aantal vrouwen in het personeelsbestand, constateren
wij een stijging in aantal ten opzichte van 1994. Dat is natuurlijk positief,
maar daarnaast valt de stijging van het deeltijdwerk onder vrouwen en een
nog verdere daling van het toch al bescheiden aantal mannelijke deeltijdwerkers
op. Ik vraag mij af of er wel voldoende mogelijkheden zijn voor het werken
in deeltijd, met name in het hogere en het middenkader. Over het algemeen
ontbreken vrouwen in het hogere en het middenkader. Ik wil de positieve inbreng
van de twee nieuwe directeuren echter niet teniet doen.
 
 Verder wil ik nog een opmerking maken over de postverzorging. De CDA-fractie
vraagt zich af of er niet wat selectiever omgesprongen kan worden met spoedeisende
stukken. Ik heb afgelopen twee maanden een tweetal keren na middernacht een
koerier aan de deur gehad om een aantal stukken af te leveren, die voor mij
niet echt van groot belang waren. Wij schrokken wel, want wij dachten dat
er iets aan de hand was, maar het was gelukkig de post maar. Zou het Presidium
nog eens de noodzaak aan willen geven van het verzenden van de witte kamerstukken
door de Sdu met de weekeindpost? Dat de agenda verzonden wordt, lijkt mij
goed, hoewel dat nu juist vaak misgaat. Toezending van de witte stukken, die
over het algemeen al in een andere vorm aan de direct betrokkenen bekend zijn,
lijkt mij niet dermate spoedeisend, dat daarvoor geen goedkoper alternatief
mogelijk is.
 
 Het kamerbedrijf is bezig na te denken over een aansluiting op Internet.
Graag worden wij op de hoogte gesteld van de stand van zaken. Dat geldt ook
voor het aanleveren van kamerstukken via de PC. Hoe staat het met die gedachtenvorming?
 
 De verplaatsing van het Statenrestaurant naar de koffiekamer wordt door
veel van mijn fractiegenoten als een verbetering gezien, maar het verdwijnen
van Speakers' Corner als een verlies, met name het terras dat bij zomerdagen
een schitterende aanblik was en bood. Kan die niet op enige manier terug komen,
nu wij zelf de beschikking hebben over de aanwezig ruimte? Wellicht zou het
aanbeveling verdienen, te bezien of een combinatie van terras en kamerwinkel
mogelijk is, waarbij de winkel niet alleen vanuit de Kamer, maar ook vanaf
de straat voor iedereen toegankelijk is. Ik sluit mij een klein beetje aan
bij het idee van mevrouw Sipkes op dit punt. Hoe meer mensen, hoe meer omzet,
hoe meer publiciteit. Dat laatst natuurlijk niet altijd, maar het zou wel
kunnen.
 
 Overigens wil ik opmerken dat op het plein aan de voorkant het monument
regelmatig wordt gebruikt, niet alleen om op te zitten, maar met name om op
te skateboarden. Ik vraag mij af of dat wel de bedoeling van het monument
was. Ik wil aan de voorzitter vragen of hier niet iets aan te doen is.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Sipkes (GroenLinks):
 
 Dat is nu juist het enige leuke op dat plein. Het skateboarden maakt het
levendig. Ik meen dat daardoor wel de bovenkant van het monument slijt en
daarom is het misschien wel handig om daar een speciale laag op aan te brengen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):
 
 Ik doel op het skateboarden op het monument. Op het plein mogen ze dat
van mij doen, maar niet op het monument, want dan wordt het beschadigd.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Sipkes (GroenLinks):
 
 Het beschadigen kan misschien door een extra laagje worden opgelost. Als
ze niet op het monument kunnen skateboarden, is het toch ook niet spannend?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):
 
 Daar denken wij verschillend over, maar dat mag gelukkig.
 
 Voorzitter! Met betrekking tot de kamerwinkel wil ik nog eens benadrukken
dat het het CDA niet alleen om kostendekkendheid gaat, zoals uit de vraagstelling
zou kunnen blijken, maar vooral om de presentatie van de Kamer als een onderdeel
van ons PR-beleid. Een goed assortiment en een goede toegankelijkheid zijn
daarbij van groot belang. Ik wil nog eens wijzen op de manier waarop het Mauritshuis
zijn museumwinkel heeft ingericht. Dat is een goede winkel, die goed loopt.
Ten aanzien van het PR-beleid wil ik nog opmerken dat wij ons zouden moeten
realiseren dat dat ook moet gelden voor specifieke groepen. Ik wijs hierbij
op de vraag van doven en slechthorenden over de ondertiteling van de videoband
over het werk van de Tweede Kamer. Daarover is een vraag gesteld naar aanleiding
van een bezoek dat hier is gebracht. De organisatie heeft als antwoord een
brief gekregen, waarin staat dat het wegens bezuinigingen niet mogelijk is
om zo'n videoband te ondertitelen. Ik heb gehoord dat de Nederlandse christelijke
bond van doven heeft aangeboden om die ondertiteling te verzorgen. Ik wil
het Presidium toch nog eens in overweging geven te bezien of het niet mogelijk
kan worden gemaakt dat de videoband ook door deze groep kan worden bekeken
of beluisterd.
 
 De temperatuurverschillen in dit gebouw blijven problematisch. Dat geldt
met name voor de centrale hal, waar weliswaar een verbetering is opgetreden,
maar waar nog geen bevredigende oplossing voor is gevonden. Voor de snelle
passant mag dit geen probleem lijken, maar voor de mensen die er werken, is
het een omstandigheid die een dagelijkse verzuchting is geworden. Wat kan
er nog aan gedaan worden?
 
 Bijna tweehonderd jaar nadat de eerste volksvertegenwoordiger zijn intrede
deed in het straks weer in oude luister herstelde oude kamergebouw, is er
in het nieuwe kamergebouw ook een mijlpaal bereikt met het aantreden van mijn
nieuwe fractiegenoot, mevrouw Assen. Zij is de vijftigste vrouw; een derde
deel van de Kamer bestaat nu uit vrouwen. Er is in die tweehonderd jaar gelukkig
veel ten goede veranderd, maar er blijft nog veel werk aan de winkel.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Mevrouw de voorzitter! Toen het ging over het skateboarden, de terrasjes
op pleinen en de winkeltjes, waar al dan niet kranten gekocht kunnen worden,
 voelde ik me even alsof ik in de gemeenteraad zat van de middelgrote
gemeente waar ik woon. Het is al weer ruim een jaar geleden dat de SP-fractie
haar intrede deed in de Tweede Kamer. Tijdens dat jaar is mij een aantal zaken
opgevallen. Ten eerste heeft de Kamer de ondersteuning en de faciliteiten
uitstekend geregeld. Ten tweede is de inzet van diegenen die ondersteuning
verlenen bijzonder groot en de samenwerking met hen bijzonder prettig. Ik
gebruik dit moment om onze grote waardering voor het personeel uit te spreken.
 
 Juist in een tijd waarin de omvang van de armoede – evenals de tegenstellingen
tussen rijk en arm in ons land – toeneemt, dienen politici, volksvertegenwoordigers,
uiterst terughoudend te zijn wanneer het om hun eigen inkomsten gaat. Er zijn
mensen die de schadeloosstelling voor kamerleden sober vinden. Voorzitter!
Het zal u niet verbazen dat wij die mening niet delen. Wij delen wel de mening
van het kabinet dat de Kamer zich niet mag uitzonderen van het in het regeerakkoord
opgenomen bezuinigingspakket. Veel van de door het kabinet voorgestelde bezuinigingen,
bijvoorbeeld die op de gezondheidszorg, de sociale zekerheid of onderwijs,
zijn voor ons niet acceptabel. In dit geval zijn wij het echter met het kabinet
eens.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Op gezondheidszorg wordt niet bezuinigd. De kostenstijging wordt beheerst.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Ik heb het vooral over de kostenstijging voor de gebruikers van de zorg.
Dat is toch een vorm van bezuinigen.
 
 Wij delen dan ook niet de mening van het Presidium dat het onmogelijk
is, de bezuinigingstaakstelling te verwezenlijken binnen de zogenaamde politieke
artikelen op de Raming, namelijk de schadeloosstelling, de onkostenvergoeding,
de wachtgelden en de pensioenen van de leden. De raming voor de schadeloosstelling
en onkostenvergoeding is 28 mln. De gevraagde bezuiniging kan volgens mij
gerealiseerd worden door de schadeloosstelling en de onkostenvergoeding met
10% te verlagen. De heer Rehwinkel heeft in zijn maiden-speech gezegd dat
wij niet beter voor onszelf moeten zorgen dan voor anderen. Ik denk dat dit
voorstel redelijk in zijn betoog past.
 
 De fractie van de SP neemt aan dat geen van de kamerleden zich verkiesbaar
heeft gesteld vanwege de vergoeding, maar om het volk te vertegenwoordigen.
Niet voor niets heten de vergoedingen "schadeloosstelling" en "onkostenvergoeding"
en niet "salaris" of "loon". De vergoeding stelt de kamerleden in staat, in
hun levensonderhoud te voorzien, zodat zij hun tijd volledig kunnen besteden
aan hun taak als volksvertegenwoordiger. Onzes inziens is die vergoeding voldoende.
Voor mensen in Nederland die niet de mogelijkheden hebben om in hun eigen
levensonderhoud te voorzien, vindt de meerderheid van deze Kamer de bijstandsnorm
van rond de ƒ 1200 voor een alleenstaande, rond de ƒ 1600 voor
een éénoudergezin en ongeveer ƒ 1800 voor een gezin,
voldoende. Voor een voorstel onzerzijds om deze norm, die de Kamer blijkbaar
voor anderen, mijnheer Rehwinkel, voldoende vindt, ook te laten gelden voor
zichzelf, zal hoogstwaarschijnlijk – ik vrees dat ernstig – geen
kamermeerderheid te vinden zijn.
 
 
 
 
 
 De heer Rehwinkel (PvdA):
 
 Voordat u mij al te vaak citeert, ik heb inderdaad gezegd dat wij het
voor onszelf niet beter moeten regelen dan voor anderen. Wat de schadeloosstelling
van kamerleden betreft, is dat ook niet het geval. Zij is gerelateerd aan
de ambtenarensalarissen en maakt dezelfde ontwikkeling door. Dat lijkt mij
zeer redelijk en terecht. Uw opmerking gaat in dit geval dus niet op.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Ik ben het niet eens met de heer Rehwinkel, want de vergelijking met ambtenaren
is niet juist. Kamerleden zijn volksvertegenwoordigers. Dat is in feite geen
beroep. Wij hoeven geen prestaties te leveren alsof wij in een doelorganisatie
functioneren. Het werk in een vertegenwoordigend lichaam en de gerichte taak
van mensen in de produktie mogen niet vergeleken worden. Die functies mogen
niet verdoezeld worden met zo'n vergelijking.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Mevrouw de voorzitter! De heer Poppe zegt dat wij niet zijn te vergelijken
met ambtenaren, omdat wij hier niet in een doelorganisatie functioneren. Ik
wil graag geconstateerd hebben dat mijn opvatting over de functie volksvertegenwoordiger
wezenlijk verschilt van de invulling die de heer Poppe hieraan geeft. Ik voel
mij hier duidelijk geroepen om, namens het volk, een prestatie te leveren
en werk te verzetten. Het beeld dat de heer Poppe oproept, is dat wij hier
zitten namens het volk en verder niets hoeven te doen, waar dus maar een bijstandsuitkering
tegenover hoeft te worden gezet. Ik vind dat een heel kromme redenering.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Mevrouw de voorzitter! De heer Van Boxtel brengt terecht naar voren dat
hier prestaties geleverd moeten worden, maar zij mogen niet in relatie staan
tot het salaris, het loon of de schadeloosstelling, maar tot de kiezer. De
kiezer rekent over twee, drie, vier of vijf jaar met de volksvertegenwoordiger
af. Het aantal stemmen is de beloning voor het politieke volksvertegenwoordigende
werk van een kamerlid. Omdat een kamerlid tussentijds ook moet leven, vinden
wij een schadeloosstelling daarvoor wel op haar plaats, maar zij dient niet
gerelateerd te worden aan het door de heer Van Boxtel genoemde. Wij kunnen
de schadeloosstelling ook wel relateren aan de functie van een topfunctionaris
in het bedrijfsleven. Dat is niet de bedoeling. Een kamerlid is volksvertegenwoordiger
en het volk rekent met hem af. Dat heeft niets te maken met de salariëring
of betaling voor kamerwerk.
 
 
 
 
 
 De heer Rehwinkel (PvdA):
 
 Mijnheer Poppe, u moet namens het volk spreken en niet voor de tribune!
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Ik spreek namens de Socialistische Partij!
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Mevrouw de voorzitter! Welk concreet voorstel doet de heer Poppe? Het
populistische gehalte van hetgeen hij hier uitspreekt, is buitengewoon hoog.
Dat mag op zichzelf ook wel, als zijn uitspraken maar gevolgd worden door
concrete voorstellen.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Gaat u maar rustig zitten, wacht af, want die voorstellen komen.
 
 Voor het voorstel om tot de bijstandsnorm over te gaan, zal in deze Kamer
geen meerderheid zijn. Ik vind dat zeer begrijpelijk, omdat van
die bedragen niemand kan leven. Maar een halvering van de schadeloosstelling –
op dit moment zo'n ƒ 10.000 bruto per maand, exclusief de riante onkostenvergoeding –
vinden wij alleszins redelijk. Vervolgens dient na deze halvering de hoogte
te worden gekoppeld aan de uitkeringen, dus dan is er dat verband.
 
 Mevrouw de voorzitter! Ten slotte nog een opmerking over het vervoerplan.
Ook wij zijn ervoor, het gebruik van het openbaar vervoer te stimuleren. Maar
waarom zouden voor kamerleden andere regels gelden als voor andere personeelsleden?
Het aangevoerde argument om dit onderscheid te rechtvaardigen, is dat kamerleden
overal en snel het volk moeten kunnen vertegenwoordigen. Geldt dat niet voor
het ondersteunend personeel, opdat zij snel en op de momenten waarop wij vergaderen,
sommigen vaak tot 's avonds laat, het ons mogelijk maken om het volk te vertegenwoordigen?
Geldt niet voor de pers, dat zij de bevolking overal en snel moet kunnen inlichten
hoe wij het volk hier vertegenwoordigen?
 
 Kort gezegd is het standpunt van de SP over het vervoerplan, dat het stimuleren
van het openbaar vervoer prima is, een beetje in tegenstelling tot wat nu
eigenlijk op dat gebied gebeurt. De keuzemogelijkheden moeten echter blijven,
omdat het soms nu eenmaal niet mogelijk is om gebruik te maken van het openbaar
vervoer op alle tijden van de dag, voor kamerleden en voor personeel. Wat
ons betreft, moet het gebruik van de parkeergarage voor iedereen die in het
kamergebouw werkt mogelijk blijven. Er mag wel een vergoeding voor gevraagd
worden.
 
 Mevrouw de voorzitter! Het zou toch treurig zijn – ik meen het oprecht –
als na alle ingrepen tot bezuiniging op het stelsel van sociale zekerheid,
waarbij betrokkenen soms tot armoede vervallen, degenen die hen vertegenwoordigen
zichzelf volledig ontzien. Na al het snijden in andermans vlees moet een sneetje
in het eigen volksvertegenwoordigersvlees toch ook mogelijk zijn. Ik heb ook
Panorama gelezen.
 
 Het indammen van de kosten van de wachtgeldregeling, voor de heer Van
Boxtel door outplacement, is aardig. Er zijn ook bedrijven die dat doen. In
dit geval is de opmerking dat de fracties dat zelf maar moeten doen terecht.
De partijen hebben de mensen òf van de lijst gehaald òf zij
hebben het in de Kamer zo slecht gedaan, dat de kiezers ze naar huis hebben
gestuurd. Eigen verantwoordelijkheid houdt in dat zij zelf het probleem oplossen.
Ik stel daarbij nu een sollicitatieplicht en de plicht om je te melden bij
het RBA voor. Dat lijkt mij ook goed. Het geldt ook voor alle andere Nederlanders.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt van 16.49 uur tot 16.54 uur geschorst.
 
 
 
 
 
 De heer Deetman:
 
 voorzitter van het
Presidium
 
 
 Mevrouw de voorzitter! Om te beginnen complimenteer ik de heer Rehwinkel
met zijn maiden-speech. Ik heb met groot genoegen naar hem geluisterd en misschien
zal dat soms ook in de antwoorden doorklinken.
 
 Ik sluit mij aan bij al degenen die woorden van dank en waardering hebben
uitgesproken aan het adres van de medewerkers van de Kamer. Namens het Presidium
onderstreep ik die woorden van dank en waardering. De laatste keer dat wij
de Raming hebben behandeld, is langer dan een jaar geleden en er is intussen
veel gebeurd. De Kamer heeft een nieuwe samenstelling gekregen en zij bestaat
voor de helft uit nieuwe leden. Dat vergt een geweldige organisatie. Veel
mensen moeten wegwijs worden gemaakt, ook medewerkers. Terugkijkend kan ik
zeggen dat een en ander vrijwel geruisloos is gebeurd. Er zijn wel opmerkingen
gemaakt, maar sommige daarvan kwamen voort uit onwennigheid met het bedrijf
dat de Kamer is. Ik ben dus heel blij met die woorden van waardering en ik
sluit mij daarbij namens het Presidium aan.
 
 De heren Rehwinkel en Remkes hebben gesproken over het recht van de Koning
en dat van de Kamer. Ik wijs op de discussie die enkele jaren geleden in de
Kamer is gevoerd. Over de omgang tussen Kamer en regering werden toen afspraken
gemaakt met de regering, en dus niet met het derde kabinet-Lubbers. In de
Kamer bestonden verschillende opvattingen; die varieerden van "de afspraken
zijn goed" tot "een kabinet moet zich helemaal niet uitlaten over de Raming
van de Kamer".
 
 Ik vertel nog eens hoe de procedure is. Bij de voorbereidingen van een
Raming door het Presidium vindt ambtelijk overleg plaats en zo nodig overleg
met de minister van Binnenlandse Zaken. Het Presidium trekt een conclusie
en dient de Raming in bij de Kamer. Het kabinet zendt de Kamer een officiële
reactie en die kan een punt van publieke discussie zijn bij de behandeling
van de Raming. De minister van Binnenlandse Zaken kan aan die discussie deelnemen.
Ik heb dat indertijd verdedigd en dat doe ik nog; anderen dachten er anders
over. In elk geval is het aan de minister ter vrije beoordeling. De door de
Kamer vastgestelde Raming wordt op Prinsjesdag als begroting ingediend, in
dier voege dat er in de toelichting gewag van kan worden gemaakt als de regering
het er niet mee eens is, opdat er geen amendementen meer behoeven te worden
ingediend.
 
 Ik verdedig deze procedure nogmaals, omdat ik vind dat de regering, zoals
de Kamer opmerkingen over de departementen maakt, opmerkingen over de Kamer
moet kunnen maken, of wij dit nu leuk vinden of niet. Op zulke opmerkingen
past maar één reactie, namelijk in het publieke debat, opdat
iedereen kan oordelen. Deze procedure is in het overleg met de minister van
Binnenlandse Zaken nog eens bevestigd. De kamervoorzitter meldt dit onderwerp
aan elke nieuw aantredende minister van Binnenlandse Zaken ten overvloede
in een kennismakingsgesprek.
 
 De datum van 1 mei is vorig jaar gekozen, omdat de kaderbrief gewoonlijk
in maart of april wordt vastgesteld. Het kabinet heeft dit jaar een andere
procedure gevolgd, waardoor de Kamer enigszins in tijdnood kwam. In een schriftelijk
antwoord heb ik al aangegeven dat het Presidium zal bekijken of deze datum
moet worden gehandhaafd. Ik ben geneigd te zeggen: laten wij het even aanzien.
Het kan immers zeer wel zijn dat de procedure rondom de kaderbrief volgend
jaar vroeger zal zijn afgerond. Ik heb er begrip voor dat de minister van
Binnenlandse Zaken het liefst pas namens het kabinet antwoordt als de discussie
over de kaderbrief in het kabinet achter de rug is. Dat moet helder zijn.
Zo nodig moet de datum en dus ook het reglement worden aangepast, maar ik
vind dat allemaal procedureel grutwerk. Af en toe kunnen wij de zaak toch
wel eens aanpassen als wij met het reglement bezig zijn.
 
 De heer Rehwinkel heeft een vraag gesteld over het reizen. Ik kan geen
overzicht geven van de besteding van die ƒ 10.000. Hij krijgt die informatie.
Op de een of andere manier zullen wij die vergaren. Ik attendeer er in het
algemeen op dat de bedoeling van die regeling is om het Presidium te ontlasten
van allerlei detailbesluiten en om meer verantwoordelijkheid bij de commissie
te leggen voor het wat kleinere reiswerk. Eerst betrof dat de Europese Unie,
maar nu is dat verbreed met de Raad van Europa. Mijn waarneming is dat daar
goed gebruik van gemaakt wordt en dat er zo meer sprake is van afstemming
in de internationale contacten op commissieniveau. Ik heb er overigens geen
systematisch onderzoek naar gedaan.
 
 Voor de goede orde wijs ik erop dat Brussel niet onder deze regeling valt.
Daarvoor is al een aantal jaren geleden een regeling getroffen die erop neerkomt
dat Brussel, als het gaat om reisvergoedingen aan kamerleden, tot het Nederlands
gebied gerekend wordt. Wij geven daarvoor dus geen vergoeding, tenzij daar
overnacht moet worden, omdat de vergaderingen dat in Brussel met zich brengen.
Dan wordt daarin ad hoc voorzien, soms via het budget van ƒ 10.000
per commissie.
 
 De regeling voor de fractie-ondersteuning werkt goed. Nog maar enkele
jaren geleden is de lump-sum-regeling ingevoerd. Voordien was de vergoeding
aan de fracties toegemeten aan allerlei uitgavencategorieën. Dat werd
ook netjes gecontroleerd. Daar hebben wij dus een eind aan gemaakt. Zoals
gezegd, is er nu een lump-sum-regeling. Wij hebben dat met ijzeren hand doorgevoerd.
Een gevolg was dat wij van heel veel interne fractiezaken af waren. Nu heeft
de fractie een vrije marge om met het bedrag dat men krijgt op de gewenste
wijze om te gaan. Een voorwaarde is dat het voor fractie-ondersteuning gebruikt
wordt. Daarvoor zijn ook enkele regels afgesproken. Dat werkt goed.
 
 Ik kan geen antwoord geven op de vraag of de hoogte van de vergoeding
toereikend is. Ik meen van wel. Wij hebben namelijk de normale uitgavencategorieën
benoemd en daar prijskaartjes aan gehangen. Dat loopt gewoon door. Als er
iets nieuws bij komt, zoals het vervoerplan, moet dat consequent worden doorberekend
in de fractievergoeding, of men daar nu wel of niet toe overgaat. Het komt
mij voor dat anders de lump-sum-financiering scheef groeit. Destijds was het
uitgangspunt: de activiteiten waarvoor je de vergoeding mag aanwenden, benoemen
wij nominaal en je moet zelf weten of je dat doet of niet; wij spreken af
wat er met de overschotten gebeurt, opdat er niet onbeperkt gereserveerd wordt.
Op die manier ontstaat er per fractie een grote mate van bestedingsvrijheid.
Die ruimte wordt ook benut op verschillende manieren.
 
 Ik herhaal dat dit staat of valt met het consequent toepassen van de regeling.
Wij letten op enkele specifieke fractie-activiteiten. Tevens vormen de uitgaven
voor het kamerpersoneel een mooi ijkpunt. Als daar dus wat gebeurt, moet dat
misschien ook in de andere sectoren gebeuren. Dit is de regeling.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Nu doemt het beeld op van de discussie over het Gemeentefonds en de specifieke
uitkeringen. Het risico bestaat namelijk dat, als je willens en wetens rigide
vasthoudt aan de lump-sum-systematiek, de fracties met dat geld lantaarnpalen
gaan bouwen.
 
 
 
 
 
 De heer Deetman:
 
 Nee, tenzij zij lantaarnpalen mogen aanschaffen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Maar u begrijpt de beeldspraak. Op zich ben ik ook een groot voorstander
van die systematiek. Maar ik denk aan een nieuwe maatregel, zoals het vervoerplan.
 
 
 
 
 
 De heer Deetman:
 
 Daar kom ik nog over te spreken. Ik wil alleen op de systematiek wijzen.
De ervaring heeft geleerd dat, wanneer je het gaat nuanceren, de ene fractie
naar de andere kijkt. Dit gebeurt ook in het secretarissenoverleg en in het
Presidium: wat hij doet, mag dat ook voor ons gelden of mogen wij het geld
hebben? Bovendien wil het Presidium niet in het beleid per fractie treden.
Vandaar dat ik dit punt zo onderstreep. Voordat je het weet, is er weer sprake
van een gedetailleerde verhouding.
 
 Ik wil niet uitweiden over de manier waarop de rechtspositie van fractiepersoneel
en persoonlijk medewerkers geregeld is, maar als ik dat onderwerp aansnijd,
blijken er grote verschillen te zijn. Het is dus echt van belang dat wij in
dit opzicht een zekere rigiditeit betrachten om tegelijk de leden van deze
Kamer de vrijheid en de ruimte te geven om binnen de gestelde grenzen keuzen
te maken, wat men er zelf verder ook van moge vinden.
 
 Wat vrouwen in leidinggevende functies betreft, zijn er ten opzichte van
1994 in 1995 niet veel veranderingen. Als voetnoot zeg ik maar dat voor de
top op dit moment een verandering niet binnen handbereik ligt. En de griffier
fluisterde mij toe dat hij daar ook niet op hoopte. Wanneer moet worden benoemd
in leidinggevende functies, zullen wij daar wel heel nadrukkelijk op letten.
Ik mag bijvoorbeeld verwijzen naar de directeur personeelszaken. Er moet natuurlijk
wel een vacature zijn. Je kunt niet zomaar benoemen. Ook geschiktheid is een
cruciaal punt. Als ik kijk naar het beleid dat de Kamer de afgelopen jaren
heeft gevoerd, denk ik dat binnen de ruimte die er is, heel consequent is
gepoogd om tot een goede verdeling te komen. Het gaat natuurlijk stapje voor
stapje. Ik zou het niet op een goudschaaltje willen wegen, maar als ik de
afgelopen jaren overzie, denk ik dat wij ons op dit punt best mogen laten
zien binnen de rijksdienst.
 
 In antwoord op een vraag van de heer Rehwinkel kan ik zeggen dat van de
vertalingen heel beperkt gebruik wordt gemaakt. Dit gaat echter voor een groot
deel langs de Kamer heen, omdat dit ligt bij het bezoekerscentrum dat bij
de Ridderzaal is gevestigd en dat de grote stroom bezoekers opvangt. Daar
zijn wel vertalingen aanwezig in vele talen. Verleden jaar zijn – hoe
ze het geteld hebben, is mij een raadsel – door dat bezoekerscentrum
11.526 buitenlanders ontvangen, naast 66.943 Nederlanders.
 
 Ik wijs de heer Rehwinkel er vervolgens op dat de Kamer zelf binnen de
budgettaire mogelijkheden ook actief is, maar dat is misschien nog niet zo
bekend. Laat ik een voorbeeld noemen. Andere parlementen hebben interesse
in ons Reglement van orde. Dat hebben wij helemaal in het Engels laten vertalen.
Als erom gevraagd wordt, kunnen wij dat dus geven. Zo zijn er meer onderwerpen
geweest waarbij wij stukken hebben laten vertalen om die aan anderen ter hand
te kunnen stellen. Er wordt dus aan gewerkt, stapje voor stapje
en lettend op de actuele behoefte.
 
 
 
 
 
 De heer Rehwinkel (PvdA):
 
 Maar wijken wij wat internationale bezoekers betreft af van omringende
landen? Is daar iets over te zeggen?
 
 
 
 
 
 De heer Deetman:
 
 Ik weet het niet. Ik heb de indruk van niet, maar dat is niet meer dan
een indruk.
 
 
 
 
 
 De heer Rehwinkel (PvdA):
 
 Het zou misschien aardig zijn om dat eens na te gaan; niet dat wij daar
heel veel tijd in moeten steken.
 
 
 
 
 
 De heer Deetman:
 
 Ik weet ook niet wat het beleid in andere landen is. Er zijn elders parlementsgebouwen
die ik persoonlijk als toerist niet zou willen bezien. Als ik er toevallig
zou zijn, zou ik de gelegenheid wel willen aangrijpen. Dat spreekt voor zichzelf.
Er zijn echter ook parlementsgebouwen die heel leuk zijn om te bezoeken. Het
zal dus van gebouw tot gebouw en van land tot land verschillen.
 
 Ik wil nu graag iets zeggen over Speakers' Corner, met het terras, de
winkel, de kranten en de geldautomaat. Ik wijs er allereerst op dat Speakers'
Corner niet meer bestaat. Besloten is om dit etablissement te sluiten, omdat
het financieel niet meer rond kwam. Wij vinden het terras mooi, maar mij staat
bij dat het verleden jaar erg tegenviel voor Speakers' Corner, ondanks het
mooie terras, omdat iedereen op het strand zat.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Sipkes (GroenLinks):
 
 Ik weet natuurlijk niet op welke manier Speakers' Corner het terras geëxploiteerd
heeft, maar mij staat wel bij dat de gebruikers van dit huis niet altijd in
de gelegenheid worden gesteld om naar het strand te gaan. Dat terras was dus
regelmatig vol, niet alleen met mensen uit dit huis, maar ook met winkelend
Haags publiek.
 
 
 
 
 
 De heer Deetman:
 
 Dat heb ik ook waargenomen. Per saldo sloot echter de rekening niet.
 
 Mevrouw Sipkes vraagt hoe de Hofplaats, het plein, verlevendigd kan worden.
Ik wil dit punt best nog eens aansnijden bij de gemeente Den Haag, want die
heeft op dat punt een verantwoordelijkheid. Mij staat bij dat er problemen
ontstonden, toen er een uitbreiding van het terras kwam. Wij hebben niet het
laatste woord over de manier waarop het plein gebruikt wordt. Daar heb ik
geen enkel probleem mee. Ik wil de Kamer best toezeggen dat ik dit punt, dat
wil zeggen de levendigheid van de Hofplaats, nog eens onder de aandacht van
het Haagse gemeentebestuur zal brengen. Dat wordt des te relevanter als straks
de renovatie van Binnenhof 1a klaar is en de schutting op de Hofplaats weg
is. Dan komt het plein er waarschijnlijk wat aardiger uit te zien. Iets anders
is of de Kamer dat terras moet exploiteren. Daar zet ik de grootst mogelijke
vraagtekens bij. Ik geloof dat daar de Kamer niet voor is. In alle oprechtheid
zeg ik dat ik de praktische exploitatie niet voor ogen zie – tenzij
wij er geld bij willen leggen – niet in de laatste plaats omdat wij
de ruimte beneden echt nodig hebben als wij daar een ledenrestaurant gaan
maken. Dit betekent dat je de uitloop naar het terras niet altijd kunt realiseren,
ook om beveiligingsredenen. Wij moeten daarop letten in verband met de toegang
tot het gebouw. Op dit punt moet ik dan ook enige voorzichtigheid betrachten.
Dat laat onverlet dat ik het punt als zodanig – ik zeg het nu onderkoeld –
nog wel eens onder de aandacht van het gemeentebestuur wil brengen, op het
moment dat Binnenhof 1a klaar is en het plein er weer wat leuker uitziet dan
nu het geval is.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Sipkes (GroenLinks):
 
 Ik hanteer toch een wat principiëler uitgangspunt. Gaat u naar de
gemeente met het verzoek om het plein er wat leuker uit te laten zien of met
de inzet dat ook bekeken wordt in hoeverre de Kamer daaraan een bijdrage kan
leveren? Met andere woorden, houdt u op grond van allerlei overwegingen vast
aan het restaurant beneden? Ik zou dat echt betreuren. Ik denk dat wij wat
flexibeler moeten bekijken of het probleem niet ook op een andere manier opgelost
kan worden.
 
 
 
 
 
 De heer Deetman:
 
 Op dit moment kan het niet anders. Er is nog iets waar ik straks op terug
zal komen. De ruimte beneden zal ook gebruikt worden voor de vele groepsbezoeken
die wij hebben en waarvoor wij nu geen enkele voorziening hebben. Wij hebben
er nu geen voorziening voor om ergens een kopje koffie te drinken. Willen
wij het op een goede manier doen, dan moeten wij daarvoor een voorziening
hebben. Nog los van dit punt, is er ook het praktische probleem dat je er
mensen voor nodig hebt om de bediening netjes te laten verlopen. Ik zie wat
dat betreft een probleem. Misschien zijn er heel andere oplossingen denkbaar.
Als het plein straks klaar is – er komt nog een renovatie van het gebied,
heb ik begrepen – zijn er misschien meer mogelijkheden. Ik wil dat graag
met het gemeentebestuur van Den Haag bespreken. In alle oprechtheid zeg ik
dat ik ook voorzichtig ben wat de financiële kant van de zaak betreft,
omdat nu eenmaal gebleken is dat het per saldo wat moeilijk is. Er zijn opmerkingen
gemaakt over de strakheid waarmee wij onze begroting dienen te hanteren. Ik
deel die opmerkingen volledig. Dat betekent dat op dit soort dingen gelet
moet worden. Ik zeg eerlijk dat ik al blij was dat zich onverwacht een moment
voordeed dat wij iets aan het probleem van het ledenrestaurant konden doen.
Het was mevrouw Sipkes die zei "hadden wij de oude koffiekamer maar terug"
of woorden van gelijke strekking. Mijn antwoord is: iets dergelijks staat
ons voor ogen om daar te realiseren. Ik hoop dat men dat reeds na het zomerreces
kan waarnemen. Dan zijn wij een stap verder. In de toekomst zijn er misschien
nog wel eens andere dingen die je op een andere manier wilt gebruiken. Het
winkeltje is iets wat nu binnen handbereik komt. Het lag niet binnen handbereik,
maar wij zullen zien hoe het zal lopen.
 
 Ik zal nu niets zeggen over de kwestie van het verkopen van bijvoorbeeld
publikaties van de Sdu. Dat is relatief lastig. Deze zaak is een paar jaar
geleden volop in discussie geweest bij de inrichting van dit gebouw. Uiteindelijk
zijn wij het niet eens geworden. Het ging niet om een vestiging aan de Hofplaats,
maar om een vestiging aan de hoofdingang van het vroegere ministerie van Justitie.
Er was een voorziening om daar een winkel te vestigen. Wij zijn het per saldo
niet eens geworden over huur en exploitatie. Men moet zich realiseren dat
er ook een middenstand rondom is, die het op prijs stelt dat wij niet onder
de concurrentie opereren. Wij werden het per saldo niet eens over de verhuur.
Het is niet doorgegaan. Dat neemt niet weg dat wij, als zich in de toekomst
weer mogelijkheden voordoen, die proberen te benutten. Daarvan kan ik de Kamer
verzekeren.
 
 In verband met de geldautomaat zie ik het probleem, maar ik weet niet
hoe ik het moet tackelen. Geld kon bij het postkantoortje worden opgenomen,
maar uiteindelijk was dat ding te duur en heeft de PTT besloten om het te
sluiten. Als de heer Rehwinkel ertoe in staat is, daar een automaat te installeren
en ervoor te zorgen dat er altijd voldoende geld in is, wil ik het Presidium
in overweging geven, hem die faciliteit te geven. Het hangt natuurlijk af
van datgene wat de banken in dezen willen doen. Ik meen dat ik ook op dit
punt enige voorzichtigheid moet betrachten. Ik wijs de heer Rehwinkel erop
dat er in de omgeving heel wat geldautomaten zijn. Ik stel ook uit eigen waarneming
en gebruik vast dat geld opnemen dus relatief simpel is.
 
 
 
 
 
 De heer Rehwinkel (PvdA):
 
 Ik begrijp dat u wel de gelegenheid wilt bieden voor een geldautomaat.
 
 
 
 
 
 De heer Deetman:
 
 Juist omdat het niet lonend was, is zelfs het kantoortje dichtgegaan waar
geld kon worden opgenomen.
 
 
 
 
 
 De heer Rehwinkel (PvdA):
 
 Er is behoefte aan om in de loop bij de ingang geld te kunnen opnemen.
Het kantoortje lag toch wat ongunstig.
 
 
 
 
 
 De heer Deetman:
 
 Dat zijn allemaal van die praktische dingen.
 
 Dat geldt ook voor de kranten. Wij moeten er goed rekening mee houden
dat er kiosken in de buurt zijn. Ik probeer altijd heel zorgvuldig te zijn
met de manier waarop zoiets uitpakt voor de middenstand in de omgeving. Voor
je het weet, zitten wij hier in een concurrerende situatie.
 
 De heer Remkes vroeg bijvoorbeeld naar de financieel-economische gegevens
van het restaurantbedrijf. Die zijn er niet, omdat de rijksbegroting en dus
ook onze Raming op kasbasis zijn. Zo simpel is het. Ik wil wel proberen de
gegevens boven tafel te krijgen. Het restaurantbedrijf heeft echter nooit
direct op die basis gewerkt.
 
 De heer Remkes vroeg terzijde om een onderzoek naar privatisering. Ik
wil dat gaarne nog een keer in het Presidium bespreken. Ik wijs hem erop dat
in de periode dat ik nu voorzitter ben, al twee keer door externen, dus niet
door ons, onderzoek is gedaan en dat telkenmale de uitkomst was dat privatisering
niet loont en moet worden ontraden. Ik zal hem graag de rapporten ter inzage
geven; die zullen ook wel ergens bij zijn fractie zijn. Ik ben ertoe bereid,
de zaak opnieuw in onderzoek te nemen, maar de externe adviseurs die op dit
punt deskundig waren, hebben, alles wikkend en wegend, gezegd dat wij het
op dat moment niet moesten doen. Tijden veranderen, misschien ook op dit punt.
Het laatste onderzoek is echter van nog niet zo lang geleden.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Ik neem mij de opmerking van het Presidium over de privatisering ter harte.
Als er onderzoek is geweest en dat deugdelijk was, moeten wij de conclusie
ook aannemen. Ik sluit mij overigens wel van harte aan bij de wat cynische
opmerkingen van de heer Remkes over de "kas in, kas uit"-boekhouding. Ik begrijp
heel goed uw antwoord over de systematiek waarmee wij nu eenmaal werken, maar
dat ontslaat u niet van de verplichting om de cijfers te geven.
 
 
 
 
 
 De heer Deetman:
 
 Ik zei al dat u de cijfers krijgt; ik kan ze nu niet geven.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Dat overstijgt het punt van de privatisering.
 
 
 
 
 
 De heer Deetman:
 
 Als ik het geweten had, had ik u de rapporten kunnen geven. Daarin komt
al heel wat boven tafel. U krijgt de cijfers; dat is het punt niet. Ik zal
ervoor zorgen dat u volgend jaar op enig moment die informatie krijgt.
 
 Over de privatisering heb ik een antwoord gegeven. Ik wil dit onderwerp
nog wel eens in het Presidium aan de orde stellen. Ik herinner de Kamer eraan
dat een overtuigende meerderheid in de Kamer, los van de uitkomsten van de
twee onderzoeken die ik mij herinner, altijd heeft gezegd dat zij niet voor
privatisering voelt. Dit betrof niet alleen het restaurantbedrijf, maar ook
andere takken van dienst waarvoor privatisering kan worden overwogen. Dat
is een politiek punt. Het Presidium moet dat vaststellen. Het stelt vast dat
de meerderheid voor iets niet voelt en dat is dan op enig moment het uitgangspunt
van het beleid. Ik weet dat de fractie van de heer Remkes op het punt van
het restaurantbedrijf en enkele andere onderdelen altijd wel voor privatisering
heeft gepleit. Ik zeg dit om de politieke verhoudingen in beeld te brengen
en een beetje uit te dagen. Als zich her en der nieuwe inzichten
ontwikkelen, verneem ik het graag.
 
 Hiermee kom ik vanzelf bij Binnenhof 1a. Zijn de kosten van ingebruikneming
niet te hoog? Het antwoord is nee. Als ik het vergelijk met de opening van
departementale gebouwen, heb ik zo'n blauwgrijs vermoeden dat wij heel laag
zitten. Ik zal uiteenzetten wat wij voor het geld doen. Er komt helemaal geen
groot feest, zoals wel gehouden is toen dit gebouw werd geopend. Als de Kamer
het goed vindt, zal worden stilgestaan bij de ingebruikneming van de gerenoveerde
oude zaal in dat gebouw. Dat wordt gecombineerd, althans in diezelfde periode,
met een ander feit, waaraan wij toch aandacht hadden moeten besteden. Volgend
jaar maart is het namelijk exact 200 jaar geleden dat de Verenigde Vergadering
voor het eerst bijeenkwam. Het komt mij onbestaanbaar voor dat de Kamer dat
zomaar langs zich heen zou laten gaan.
 
 Bovendien hebben wij ons afgevraagd hoe wij, als wij dit mooie complex
dan hebben, kunnen bijdragen aan het verkleinen van de afstand tussen de politiek
en de burgers. Wij stellen vast dat er bij scholen en dergelijke grote belangstelling
is voor wat hier gebeurt. Wij horen ook dagelijks klachten uit onderwijsland
en daarbuiten, dat de kennis van onze vaderlandse geschiedenis toch beperkter
is dan hij vroeger is geweest.
 
 De gedachte die is gerezen, is, al wil ik dat nu niet uitwerken, te onderzoeken
of wij wellicht kunnen komen tot een educatief programma dat niet één
keer gebruikt kan worden, maar een groot aantal jaren kan werken. Dan zullen
wij tegen middelbare scholieren, als ik deze term mag gebruiken, groepen uit
scholen en ook anderen als men dat wil, niet alleen kunnen zeggen: dit is
de Tweede Kamer en dat zijn een aantal kamerleden die debatteren; u mag over
de tribune lopen en wij hebben een mooie videoclip beneden. Maar dan kunnen
wij ook nog wat meer vertellen over onze parlementaire en onze vaderlandse
geschiedenis. Wij denken dat op dit punt een goed programma is te maken. Op
dit moment wordt onderzocht of dit inderdaad mogelijk is. Ik weet iets van
leerplanontwikkelingen en de daarmee samenhangende kosten af. De kosten die
met deze plannen samenhangen, kunnen echt niet overdadig worden genoemd. Integendeel,
het is aan de magere kant. Maar wij denken dat het de moeite waard is dat
te proberen. Het zijn drie dingen ineen.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Wat de educatieve kant van het feestje van de opening betreft...
 
 
 
 
 
 De heer Deetman:
 
 Ik maak bezwaar tegen het woord "feestje". Het wordt heel sober, dat kan
ik u verzekeren.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Ik heb de kosten gezien. Ik voel dat niet zo als sober, maar dat is misschien
een kwestie van smaak. Ik vraag mij af of het gebrek aan kennis van de vaderlandse
geschiedenis eigenlijk niet meer een taak van minister Ritzen is dan van de
Kamer.
 
 
 
 
 
 De heer Deetman:
 
 Mevrouw de voorzitter! Het antwoord is dat wij hier in dit gebouw met
Binnenhof 1a, waar veel geschiedenis zich heeft voltrokken, in combinatie
met nog een paar andere zaken, iets kunnen doen waarvan ik denk dat wij moeten
onderzoeken wat de mogelijkheden zijn. Want als het niet kan, dan houdt het
op. Maar als het wel kan, zou men naderhand vragen: waarom heeft de Kamer
toen die mogelijkheid niet aangegrepen.
 
 Mag ik het ook anders zeggen? Het heeft ook te maken met de betekenis
en de positionering van het parlement in de samenleving van nu. Maar dat kan
niet losgemaakt worden van het verleden. Dat is de achtergrond. Dat betekent
dat je iets moet vertellen waardoor het aantrekkelijk wordt en waardoor het
ook de moeite waard wordt. Iets waarvan je zegt: het is goed; leuk een keer
met een groep naar Den Haag te gaan.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Nog een opmerking wat dit betreft. Het lijkt mij dat het geld niet bij
de opening moet worden uitgegeven om de betrokkenheid van de bevolking bij
het parlement te vergroten. Het lijkt mij veel meer een taak voor het parlement
zelf om ervoor te zorgen dat het parlement dichter bij de bevolking komt te
staan, of andersom, dat de bevolking dichter bij het parlement staat. Ook
dat is een taak van het politieke bedrijf. Als het niet goed gaat, is het
niet af te kopen met dit soort dingen.
 
 
 
 
 
 De heer Deetman:
 
 Ik vind de discussie met de heer Poppe heel lastig worden. Ik zeg het
maar in alle oprechtheid. In de vorige Kamer heb ik uren achter deze tafel
gestaan in verband met de vraagpunten staatkundige vernieuwing. Wat ik op
dit punt al niet betoogd heb in deze Kamer, getuigt ervan dat ik realist genoeg
ben om niet te denken dat ik het probleem heb opgelost als ik aan één
klein onderdeel ervan aandacht heb besteed. Laat ik het anders zeggen. Als
dat zo was, zou je de vraag kunnen stellen waarom het niet al eerder is gebeurd.
Helaas, er zijn vele acties nodig. Maar soms kan je iets dicht bij huis doen.
En als dat nu op die manier kan, leek het het Presidium een goed zaak om op
die manier, voor een heel gering bedrag, aandacht te besteden aan het feit
dat 200 jaar geleden de Verenigde Vergadering voor het eerst bijeenkwam, aan
het opnieuw in gebruik namen van Binnenhof 1a, en dat beide in combinatie
met de nog nader te onderzoeken verdere activiteiten. Ik wijs mevrouw Sipkes
op de suggestie van haar vroegere fractievoorzitter, de heer Lankhorst, die
bij het scheiden van de markt aanbeval om jaarlijks een groot feest in dit
huis te organiseren. Ik begrijp dat ik nu enige matiging moet gaan betrachten.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Sipkes (GroenLinks):
 
 Ik sluit mij nog steeds aan bij de opmerkingen van beide collega's in
dat debat. Het feest waarop collega Lankhorst duidde, ging om iets heel anders
en was kostenneutraal.
 
 
 
 
 
 De heer Deetman:
 
 Dat laatste is naar ik meen niet helemaal juist. Dat neemt echter niet
weg dat wij heus nog wel eens een keer iets zullen organiseren. Volgend jaar
gebeurt het in ieder geval in soberheid.
 
 Ik kom op de werking van het nieuwe Reglement van orde. Ik kan daarover
op dit moment geen systematische evaluatie verstrekken. Er hebben drie of
vier hoofdlijnendebatten plaatsgevonden. Gaande de rit ontdek ik, al voorzittend,
een aantal punten waarvan ik het gevoel heb dat de commissie voor de Werkwijze
der Kamer er eens naar moet kijken. Ik zie ook andere dingen die eigenlijk
zouden moeten worden aangepast. Daar zal ook zeker over gesproken worden.
Ik heb de indruk dat het nieuwe reglement een groot aantal verbeteringen tot
gevolg heeft gehad. Er wordt in de commissies meer gedaan
aan het technische voorwerk. Het zou nog wat meer kunnen – ik sluit
mij aan bij de heer Remkes – maar dat is een zaak van de commissies.
Het gaat om een natuurlijk proces. Ik voel er niet voor om elke keer bij de
regeling over dit soort dingen te debatteren. Daar wordt de politiek niet
beter van. Het is een kwestie van aanvoelen: dat doe je wel en dat doe je
niet. Ik heb de overtuiging dat het de goede kant op gaat.
 
 Ik heb ook de indruk dat de verkokering minder is dan in de oude Kamer,
ook door de manier waarop wordt gewerkt. Toen het nieuwe Reglement van orde
hier werd behandeld, hebben wij gezegd dat de voorstellen niet dè oplossing
zouden bieden voor alle problemen. Er is een veelheid van activiteiten nodig.
Ik heb het idee dat hier en daar wel enig effect merkbaar is. De opmerkingen
van de heer Remkes over de verkokering onderschrijf ik, maar ik meen dat wij
het daar nog maar eens een keer heel goed met elkaar over moeten hebben. Als
wij weer tot een specifieke commissie komen voor een facet van de rijksuitgaven,
lopen wij het risico dat wij toch weer verkokering tot stand brengen. Wij
willen generalisten hebben die consequent naar de rijksuitgaven, naar Europa,
naar de kwaliteit van de wetgeving kijken. Als voor specialisatie wordt gekozen,
lopen wij het risico dat weer wordt gezegd: dat is mijn pakkie-an niet. Er
zijn dus enige dingen waarover wij met elkaar moeten praten, met een open
oog en niet dogmatisch.
 
 Ik kom op de schadeloosstelling en rechtspositie van de leden. Ik geloof
overigens niet dat wij dit punt nu in extenso moeten behandelen. De vraag
is aan de orde of wij zelf onze rechtspositie moeten vaststellen. Met mijn
antwoord sluit ik mij aan bij de heer Rehwinkel: dat doet de wetgever. Daarbij
erken ik dat wij daarin een heel zware stem hebben. Om die reden gebeurt het
heel zorgvuldig. In de commissie emolumenten, de commissie-Dees, wordt dit
heel precies bekeken. Vaak vindt zeer intensief ambtelijk overleg met het
ministerie plaats om te kijken wat wel en wat niet kan. Mij is opgevallen
dat dat heel minutieus gebeurt. Er wordt teruggekoppeld naar de fracties.
Wanneer er wetsvoorstellen moeten worden ingediend, is het kabinet aan zet
met de normale procedure: advies van de Raad van State, behandeling in de
Tweede Kamer, een twee derde meerderheid, behandeling in de Eerste Kamer.
Nogmaals, wij hebben hierin natuurlijk een zware stem.
 
 Je kunt lang twisten over de vraag of anderen het moeten doen. De vorige
Kamer heeft de commissie-Van Kemenade, waarvan ook de heer Van Veen en wijlen
de heer Jacobs deel uitmaakten, om advies gevraagd. Belangrijke punten van
dat advies zijn door de vorige Kamer niet opgevolgd. Het gaat daarbij voor
een deel om punten die nu opnieuw in discussie zijn. Het Presidium zal de
voorstellen van de commissie-Dees afwachten, ook al omdat er een terugkoppeling
naar de fracties is. Als er voorstellen zijn van het kabinet, worden die hier
verdedigd – dat is de normale procedure – eventueel met leden
van het Presidium of de commissie-Dees achter de tafel, en vindt er besluitvorming
plaats met een twee derde meerderheid.
 
 Er is gevraagd om spoed te betrachten met de voorstellen die in behandeling
zijn. De minister van Binnenlandse Zaken heeft dat toegezegd. Ik hoop dat
die voorstellen in het najaar kunnen worden ingediend. Ik zou ertegen zijn
als dat overijld zou gebeuren, juist vanwege de zorgvuldigheid die wij moeten
betrachten, met name als onze eigen positie in het geding is. Te zelfder tijd
zeg ik, met de heer Remkes, dat ik nimmer het gevoel heb, in besmuikte bewoordingen
over de eigen rechtspositie te moeten praten. Ik kan onze positie met het
buitenland vergelijken: we zitten niet aan de top en ook niet aan de onderkant,
maar we dwarrelen daar ergens tussenin, en we mogen dat best laten zien. Onze
onkostenvergoeding is aan de sobere en strakke kant.
 
 De commissie-Van Kemenade heeft ook over de neveninkomsten geadviseerd,
waarbij zij een veel ruimere toepassing voorstelde dan op dit moment geldt.
Ik meen dat zij zelfs het doorsluizen van de neveninkomsten wilde schrappen,
maar dat voorstel heeft het niet gehaald. Het staat een ieder natuurlijk altijd
vrij, via de commissie-Dees of anderszins zaken aan de orde te stellen. De
commissie-Van Kemenade heeft wel een heel fundamenteel advies uitgebracht
over onze rechtspositie. Degenen die die rechtspositie aan de magere kant
vinden, en degenen die haar aan de ruime kant vinden, verwijs ik daarnaar.
Het rapport is namelijk niet alleen tot stand gekomen na afweging van wat
politiek wel en niet mogelijk is, maar er liggen ook onderzoeken, functiewaarderingen
enzovoorts aan ten grondslag. Dat is een heel redelijke, objectieve benadering.
We zijn dus niet helemaal op ons eigen oordeel afgegaan; ik wacht het voorstel
van de commissie-Dees en daarmee van het kabinet af. Ik wil er overigens geen
misverstand over laten bestaan dat, als het kabinet uiteindelijk voorstellen
doet, deze netjes zijn voorbereid door de commissie-Dees. Het Presidium zal
dat uiteraard voor zijn "kap" moeten nemen. Het loopt daarvoor niet weg, maar
de procedure in deze Kamer is nu eenmaal zo dat de commissie-Dees hierin een
belangrijke rol heeft.
 
 Ik deel de opmerkingen van de heer Van Boxtel over extern onderzoek. Ik
acht het zeer verheugend dat op dit punt meer extern onderzoek plaatsvindt,
ook voordat beslissingen worden genomen. Dat beperkt eigenlijk de staf van
de Kamer, want anders moet je veel deskundigen inhuren. Er kan deskundigheid
op maat worden verkregen, en het verhoogt het inzicht en de zelfstandigheid
van de Kamer. Ik ben daar dus een groot voorstander van. Er zijn natuurlijk
kosten aan verbonden, maar dit raakt aan de inhoud van ons werk. Ik denk dat
we dat zeker moeten doen.
 
 Er zijn vragen gesteld over het milieu. Wij zitten nu in een zekere overgangsperiode.
De klankbordgroep, waarvan de heer Esselink voorzitter is, gaat volop functioneren.
Ik zeg heel eerlijk dat ik heel gemotiveerd ben om die route verder te vervolgen.
Als er meer leden zijn die interesse hebben, kunnen zij zich melden. Als de
hele Kamer zich meldt, moeten we natuurlijk een probleem oplossen, maar tot
nu toe heb ik bij dit soort werk ontdekt dat de belangstelling van de kant
van de leden wat aan de magere kant is. Ik bedoel niet de belangstelling om
zich op te geven, maar ook om ter vergadering aanwezig te zijn, want dat zijn
twee dingen. Wij zullen daar zeker met zorg naar kijken.
 
 Er is inderdaad energie gebruikt. Ik wil nog wel eens naar de roltrappen
laten kijken, maar dat is recentelijk en twee jaar geleden ook al gebeurd.
 De nieuwe roltrappen, die in de kleine lichthal komen, zullen
wel bepaalde faciliteiten hebben, maar ik heb begrepen dat dat bij de grote
roltrappen problematisch was. Ik geloof echter dat ook op dit punt de inzichten
al weer gewijzigd zijn. Dit punt heeft de aandacht.
 
 De woorden van de heer Van Boxtel over het omgaan met energie zelf, waren
mij uit het hart gegrepen. Uiteraard loop ik 's avonds wel eens door het pand,
en dan ben ik verbaasd – ik noem in dit verband geen fracties, en ook
geen namen – om te zien waar het licht brandt en waar soms de PC's aan
staan, terwijl ik het gevoel heb dat men reeds lang elders is. Bij het weggaan
is het toch een kleine moeite, de TV's, de PC's en het licht uit te doen.
De beveiligingsdienst doet dit allemaal als iedereen eenmaal weg is, maar
ik hoor ook wel eens uit die hoek dat men op dat punt soms heel gemakkelijk
is. Ik onderstreep de woorden van de heer Van Boxtel dus.
 
 Dan de papiermassa. Die is mij een doorn in het oog. Wij doen er veel
aan. Het is al veel minder dan het was. Dat is een troost. Ik denk dat wij
een forse stap vooruit zetten als wij met E-mail kunnen gaan werken. Het is
mijn vurige wens dat dit meer gaat gebeuren, ook wat betreft de weekendpost.
De ambtelijke staf weet dat. Ik hoop dat, wanneer wij de mensen kunnen aantrekken
die in de Raming zijn "opgenomen", op korte termijn voortgang kan worden gemaakt.
Ik ben zeer verheugd met alle opmerkingen vanuit de Kamer, want ik herinner
mij dat een paar jaar geleden nog werd gezegd: "Presidium, u mag wel aan E-mail
doen, maar wij willen het zo nodig, voordat het is gedrukt, op stencil hebben
om er in de trein in de marge opmerkingen over te kunnen maken". Ook op dat
punt is dus sprake van voortgang. Ik denk dat wij ter zake heel wat kunnen
besparen. Dan wordt het ook gemakkelijker met het zenden van gedrukte stukken
en de weekendpost, want voor een deel is dat niet meer nodig als je thuis
een verbinding hebt.
 
 De kwestie van het telewerken. Ik wil daar nog wel eens naar laten kijken,
maar de inventarisatie heeft tot nu toe niet veel opgeleverd. Ik denk dat
het meer op de weg van de fracties ligt, maar ook hiervoor geldt dat, wanneer
je iets met E-mail kunt doen, dit ook gemakkelijker ligt, zeker als ik naar
de techniek van een en ander kijk. Uit de inventarisatie is gebleken dat wij
niet veel groepen hebben die er echt onder vallen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Voorzitter! Ik ben het daarmee eens. Ik heb in het verleden ook vaak met
dat bijltje gehakt. Hier geldt echt: aanbod creëert vraag en niet het
omgekeerde.
 
 
 
 
 Voorzitter: Dees
 
 
 
 
 
 De heer Deetman:
 
 Vandaar dat ik ook zo gebrand ben op E-mail, want dat is een begin. Zolang
dat voor de medewerkers echter niet geldt, is het effect van een en ander
heel gering. Als wij eenmaal de toerusting hebben, kunnen wij met veel verve
aan de slag. Misschien kunnen wij dit jaar al met een pilotproject beginnen.
Dan kunnen wij ook onze positie weer innemen waar het gaat om de activiteiten
die wij in het verleden op dit terrein hebben ondernomen. Denk aan de automatisering
en de databank wet- en regelgeving.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Sipkes (GroenLinks):
 
 Misschien wordt het beter als wij E-mail hebben, maar dat duurt nog even.
 
 
 
 
 
 De heer Deetman:
 
 Dat weet ik niet! Het is een kwestie van organiseren, maar als ik kijk
naar het tempo waarmee het in de Eerste Kamer is gebeurd: waarom zou dat hier
niet kunnen? Wat betreft de leden geldt overigens dat de aanschaf van de benodigde
apparatuur – dat is in de vorige Kamer afgesproken – onderdeel
is van de onkostenvergoeding. Als wij langs die weg met elkaar gaan communiceren,
bestaat de mogelijkheid om het op een gegeven ogenblik te doen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Sipkes (GroenLinks):
 
 Dus de heer Deetman verwacht dat het binnen een jaar kan gebeuren?
 
 
 
 
 
 De heer Deetman:
 
 Ik ben al een paar jaar aan het trekken. Ik zou willen dat ik de vraag
van mevrouw Sipkes zonder meer met "ja" zou kunnen beantwoorden, maar ik geef
alleen de inzet aan. Er zijn dus veel mensen nodig. Nog niet zo lang geleden
heb ik echter andere betogen gehoord, overigens niet van de fractie van GroenLinks.
Als wij het gaan invoeren, dan zullen die betogen ongetwijfeld her en der
lichtelijk doorklinken. Daar moeten wij ook begrip voor hebben.
 
 Dan het parkeren op het Binnenhof. Dat is de verantwoordelijkheid van
de gemeentepolitie.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Sipkes (GroenLinks):
 
 Stapt de heer Deetman af van het milieu?
 
 
 
 
 
 De heer Deetman:
 
 Wat wil mevrouw Sipkes daar nog over weten?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Sipkes (GroenLinks):
 
 Het is plezierig dat alle leden lid van de klankbordgroep mogen worden,
maar ik heb nadrukkelijk gevraagd naar de positie van de milieucoördinator.
 
 
 
 
 
 De heer Deetman:
 
 Ik heb de overtuiging dat, als de klankbordgroep eenmaal op stoom is –
wij zitten nu in de overgangsperiode – de milieucoördinator dan
niet meer nodig is, want het is een zaak van ons allen. Met energie zijn wij
doende. Dat is een punt van aandacht. Wij zijn ook doende met de papierhoeveelheid.
Daar doet een milieucoördinator niet zo bar veel aan, want op dat punt
moeten wij een bepaalde voorziening treffen. Dat moeten anderen doen. De klankbordgroep
heeft tot taak om bepaalde dingen aan te dragen. De alertheid die wij tot
op dit moment hebben betracht, zullen wij ook in de toekomst betrachten. Alles
heeft natuurlijk zekere grenzen. Het punt van de energie heb ik genoemd. Dat
is toch een zaak van de mensen die hier werken. Dat is nu eenmaal zo.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Sipkes (GroenLinks):
 
 Dat klopt wel, maar toch vind ik die overgang vrij snel, aangezien het
eigenlijk nog maar net is begonnen. De milieucoördinator was voor drie
jaar aangetrokken. De heer Deetman zei dat als de klankbordgroep aan het werk
gaat, die coördinator niet meer nodig is. Tegelijkertijd gaf hij echter
aan dat het moeilijk is om de mensen bij elkaar te krijgen voor een vergadering.
 
 
 
 
 
 De heer Deetman:
 
 De coördinator gaat pas weg per 1 februari 1996. Verder heeft betrokkene
zelf gezegd dat als dat allemaal goed gaat – daarom heb ik die overgangsfase
benadrukt – het niet nodig is dat daar iemand mee belast wordt. Volgens
mij moeten wij dan ook een moment bereikt hebben van verinnerlijking
en van integratie, dan moeten wij ook de acties klaar hebben en dan gaat het
om de ideeën omtrent dingen die zuiniger kunnen enzovoort. Dat betekent
dat op een bepaald moment, als dat kan – dat wordt door de interne dienst
bezien – dat ook wordt uitgevoerd. Wij hadden de milieucoördinator
nodig om de zaak in den brede aan te kaarten, maar er komt een moment dat
wij dat hebben gehad, ervan uitgaande dat de dingen, voor zover dat kan, ook
worden gedaan.
 
 Mevrouw Mulder heeft gesproken over de temperatuur in dit gebouw. Alle
voorzieningen zijn nog niet aangebracht. Daar wordt aan gewerkt. Dit jaar
zal dan ook niet iedereen tevreden zijn en kunnen zijn, omdat voor het aanbrengen
van de voorzieningen een meerjarig plan bestaat. Er is nog een tweede reden.
De zaak wordt waarschijnlijk wat beter als de tussenwand tussen Binnenhof
1a en ons gebouw vervangen is door de definitieve verbinding. Nu komt er 's
winters veel kou binnen en 's zomers veel warmte, maar dan is Binnenhof 1a
ook volop in gebruik en is de isolatie beter. Wij verwachten, op grond van
wat deskundigen hebben gezegd, dat wanneer alle voorzieningen zijn aangebracht
en het gebouw volop functioneert, de problemen grotendeels opgelost zullen
zijn. Deze Kamer heeft er echter wel voor gekozen om, vanwege het milieu,
geen airconditioning te gebruiken. Die keuze willen wij respecteren, maar
als het 's zomers heel warm is, zal het in het gebouw dan ook warm zijn. Maar
de hoofdvraag is of het steeds warmer wordt of dat er nog kan worden geventileerd
of iets dergelijks. Dat is straks mogelijk. Als de voorzieningen straks zijn
aangebracht, mogen wij heel blij zijn met dit fraaie gebouw en daar moeten
wij het maar proberen mee te doen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 In die zin is dit gebouw ook een mooie afspiegeling van wat wij in het
hele land aan arbeidsomstandigheden tegenkomen, want als ik mijn werkplek
beschouw in het licht van de arbeidsomstandigheden, dan zal ik daar niet lang
blijven, terwijl deze zaal weer een toonbeeld is van hoe het wel kan.
 
 
 
 
 
 De heer Deetman:
 
 De situatie van de werkkamers wordt geleidelijkaan beter. Iedere keer
als er weer een stuk definitief wordt opgeleverd, neemt het aantal vierkante
meters weer toe. De Kamer zal zich de komende jaren nog moeten behelpen, zij
het in steeds mindere mate.
 
 Op het Binnenhof staan auto's van Algemene Zaken, de Eerste en de Tweede
Kamer. Wij hebben vijf plaatsen. Dat is alleen voor leveranciers voor het
geval er elders geen plek is. Voor de andere kan ik dat niet beoordelen. De
politie ziet daar verder op toe. Ik heb ook geen oordeel over het afgelopen
jaar. Dat heeft te maken met het feit dat ik zelden overdag over het Binnenhof
loop, maar altijd via het Plein binnenkom. Ik zal de komende jaren toch eens
opletten. Ik heb zelf echter de indruk dat er aanmerkelijk minder wordt geparkeerd
dan vroeger. Het is echter goed dat dit punt nog eens is gemeld.
 
 Vervolgens kom ik bij het personeelsbeleid. Waarom is het inschakelen
van een extern bureau voor de WAGW'ers nodig? Het antwoord is dat wij denken
dat wij de normen die wij hanteren niet zullen halen als wij dat niet doen.
Het is lastiger om personeel aan te trekken uit die doelgroep dan wij op het
eerste gezicht zouden denken. Het is hier al jaren aan de orde en sommigen
weten dat het mij na aan het hart ligt, maar wij maken op dit punt helaas
weinig voortgang. Wij willen graag aan de normen voldoen, maar dat moet op
een goede manier gebeuren. Wij hebben het gevoel dat dit zonder dat bureau
veel langer zou duren. Het lijkt ons daarom de moeite waard om dat bureau
in te schakelen. Wij kunnen natuurlijk mensen aantrekken, die zich daar full-time
mee bezighouden, maar als er gespecialiseerde bureaus zijn, waarom zouden
wij die dan niet benaderen? Als wij op die manier kunnen bijdragen aan het
gedeeltelijk oplossen van een groter probleem, dan moeten wij dat ook doen.
 
 Mevrouw Mulder heeft gevraagd naar het verschil in registratie van allochtonen.
Dit verschil is ontstaan doordat wij aanvankelijk twee doelgroepen ten onrechte
hebben meegeteld bij het aantal van 36. Dat zijn de Molukse en de Turkse minderheidsgroepen.
Wij moeten dat getal in ieder geval corrigeren tot 25. Wij houden ons ook
actief bezig met werving van allochtonen, maar de werving is natuurlijk afhankelijk
van het aantal vacatures.
 
 Er zijn veel deeltijdwerkers in het kamergebouw. De mogelijkheden daarvoor
moeten zich echter wel aandienen, ook in de leidinggevende functies. Van sommige
functies dienen wij ons af te vragen of het wenselijk is dat zij in deeltijd
worden vervuld. Een eerste vereiste is echter dat er vacatures zijn waarvoor
zich gegadigden aandienen. De Kamer slaat overigens geen slecht figuur wanneer
het om het deeltijdbeleid gaat, en dat is een understatement.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Sipkes (GroenLinks):
 
 Ik heb gevraagd naar de spreiding van deeltijdwerk over de salarisschalen.
Ik ben het overigens met u eens dat alles staat of valt met vacatures. Staat
de Kamer positief tegenover kamerpersoneel dat te kennen geeft, zijn volledige
baan te willen inruilen voor deeltijdwerk?
 
 
 
 
 
 De heer Deetman:
 
 Ja!
 
 
 
 
 
 Mevrouw Sipkes (GroenLinks):
 
 Wordt dit ook gestimuleerd?
 
 
 
 
 
 De heer Deetman:
 
 Men moet willen. Ik zie vaker het omgekeerde. In lagere salarisschalen
werkt men soms in deeltijd omdat dat de enige mogelijkheid was om aan de slag
te komen. Men heeft dan de hoop, het aantal uren te kunnen uitbreiden. Ik
vind dat een zeer respectabel motief. Het personeelsbeleid houdt hier rekening
mee.
 
 Als men een goed voorstel ter zake doet, wordt er door de ambtelijke leiding
positief op gereageerd. Naarmate de rangen hoger worden, is de doorstroming
echter geringer. Wij hebben niet veel echte vacatures. In de "zwaardere" functies
is men trouw aan de werkplek. Dat is een zekere handicap. Er zal gewacht moeten
worden tot er een vacature ontstaat. Als er zich ook in hogere functies mensen
aandienen voor deeltijdbanen, is dat zonder meer bespreekbaar.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Sipkes (GroenLinks):
 
 Wordt het omschakelen van volledige banen naar deeltijdwerk ook gestimuleerd?
 
 
 
 
 
 De heer Deetman:
 
 De griffier meldt dat wanneer men de wens daartoe te kennen geeft en het
werk het toelaat – het moet natuurlijk wel goed georganiseerd worden –
er geen enkel probleem is. Ik heb echter willen wijzen op
de andere kant van de medaille. Wij mogen niet vergeten dat mensen in een
deeltijdbaan beginnen in de hoop ooit een volledige baan te krijgen. Ik vind
dat volstrekt respectabel. Daar moeten wij ruimte voor geven.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):
 
 Voorzitter! Ik heb geconstateerd dat het aantal vrouwen in deeltijdarbeid
stijgt. Dat betreft dus vooral de lagere functies, want daarin werken in het
algemeen de meeste vrouwen. Het aantal mannen dat in deeltijdarbeid werkt,
daalt, terwijl dat toch al een laag percentage was. Ik vind dat heel jammer.
De heer Deetman zegt dat de mogelijkheid van deeltijdwerk wordt geschapen.
Hij vraagt zich echter af of dat in sommige functies ook gewenst is. Je kunt
echter ook de vraag stellen of er wel functies zijn die niet in deeltijd vervuld
kunnen worden. Ik doe een beroep op het Presidium om de mogelijkheden daarvoor
ook in de hogere functies te bezien, zodat ook mannen, als zij dat wensen,
die mogelijkheid hebben.
 
 
 
 
 
 De heer Deetman:
 
 Het probleem is gelegen in de woorden "als zij dat wensen". Ik kan niet
naar de eerste de beste mannelijke medewerker stappen en zeggen dat wij op
basis van nieuw verkregen inzichten zijn baan halveren.
 
 Er is gevraagd waarom er onderzoek wordt gedaan naar de elektronische
displays. Er zijn veel klachten over onduidelijkheden. Er wordt daarom gedacht
aan een onderzoek – dat is overigens nog niet ingesteld – om te
bekijken of er op dit punt verbeteringen zijn aan te brengen.
 
 Outplacement is een zaak van de fracties. Het is in het Presidium van
de vorige Kamer op verzoek van politieke partijen aan de orde geweest. Gehoord
de opvattingen in de fracties, heeft het Presidium toen gezegd dat als fracties
dit uit hun budget willen doen, dat mogelijk is. Het Presidium zelf zal zich
daar niet mee bezighouden, want het is een verantwoordelijkheid van de politieke
partijen zelf. Outplacement is dus niet verboden. Outplacement komt niet uit
de lucht vallen. Dit heeft te maken met de kandidaatstelling en met de beoordeling
van het functioneren van een lid van de Kamer. Het is geen taak van het Presidium,
zich met dat soort zaken bezig te houden. Fracties kunnen daar iets aan doen –
ik dacht dat dit de afgelopen jaren ook is gebeurd – binnen de vergoeding.
 
 Ik ben dankbaar voor de woorden van waardering die voor het vervoerplan
zijn uitgesproken. Wij volgen daarmee slechts de departementen in Den Haag.
Wij doen dat overigens niet voor de volle 100%, omdat er enige uitzonderingen
zijn vanwege het eigen karakter van het werk van kamerleden. Er is een aantal
parkeerplaatsen in de verhouding 1 op 10. Wij hebben echter parkeerkaarten
in de verhouding 2 op 10. Omdat niet alle kamerleden van een auto gebruik
maken, hebben wij meer te verdelen kaarten. Dat komt de fracties ook ten goede.
Als mevrouw Sipkes zelf wil bepalen wat zij met haar kaart doet, is onze reactie
daarop dat dit in het totaal is verdisconteerd. De gevoerde besprekingen richten
zich niet alleen op het aantal plaatsen, maar ook op het aantal parkeerkaarten.
Het Presidium heeft in de eerste plaats gekozen voor de invalshoek dat recht
wordt gedaan aan de eigen positie van de Kamer. Wij hebben de gevoelens in
de Kamer enigszins getaxeerd, want die zijn verschillend. In de tweede plaats
volgen wij de ontwikkelingen op de departementen. Ik vond dat een plicht.
De heer Remkes heeft erop gewezen dat de regering, gesanctioneerd door de
Kamer, de samenleving veel maatregelen oplegt en dat de Kamer, als zij aan
de beurt is, niet thuis geeft. Dat kan natuurlijk niet.
 
 Dan kom ik bij de kamerleden, voor het Presidium en mij een lastig probleem.
Ieder lid van de Kamer heeft nu eenmaal een eigen zelfstandige, autonome positie.
Die verantwoordt hij maar ten overstaan van de kiezer. Wij hebben de voorwaarden
te creëren zodat het lid in deze Kamer zijn of haar werk kan doen, op
de manier waarop zij of hij dat wil doen. Wanneer een lid zegt nauwelijks
of geen gebruik te maken van zijn auto, is dat de verantwoordelijkheid van
dat lid. Als een lid zegt dagelijks met de auto te komen, is dat ook een verantwoordelijkheid
van dat lid. Het heeft er ook mee te maken hoe je je kamerwerk doet. Zit je
veel hier? Ben je veel in het land of weet ik wat al niet? Het Presidium heeft
gezegd: daar treden wij niet in.
 
 Vandaar, dat de route is gevolgd dat ieder lid een kaart krijgt. Te zelfder
tijd weten wij ook, dat er niet door ieder lid gebruik van wordt gemaakt.
Dat levert dus meer kaarten op. Ik denk dat dit een heel goede benadering
is, die recht doet aan de individuele verantwoordelijkheid van ieder lid.
Het is niet aan het Presidium of aan mij daar oordelen over uit te spreken.
Ieder verantwoordt dat zelf maar bij zijn eigen partij of tegenover de kiezer,
wanneer de momenten daarvoor er zijn.
 
 Mijn waarneming is, dat de regeling die wij voor de leden hebben getroffen
door een overgrote meerderheid in de Kamer als correct, passend binnen de
methoden van omgaan met elkaar en de wijze van werken wordt gezien. De plaatsen
die wij over hebben, hebben wij netjes verdeeld. Ik heb het niet allemaal
nagerekend, maar ik geloof dat wij in de buurt van 1 op 10 uitkomen. Het Presidium
had besloten dat wat wij doen voor het kamerpersoneel naar evenredigheid ook
doorwerkt naar de fracties. Dat betreft dus de toedeling van kaarten en ook
de daarmee gepaard gaande financiële middelen. Daar zal ik nog iets over
zeggen.
 
 Recentelijk is een concreet bod gedaan aan de parlementaire pers. Overigens,
wat voor ons allen geldt, geldt ook voor haar. Het is ook een zaak voor het
particuliere bedrijfsleven om de voorzieningen te treffen c.q. te huren die
het noodzakelijk acht om het werk goed te doen. Er komen een aantal plaatsen
voor de pers ter beschikking, lettend op de reductie die wij ook allen hebben
moeten ondergaan. Vanwege de ambtelijke leiding is er een voorstel aan de
pers gedaan.
 
 Ik kan meevoelen in de opmerking over het schielijke karakter. Het ergste
is de Kamer bespaard gebleven. Binnen een termijn van pakweg vier weken dreigde
een substantiële reductie van het aantal kaarten, namelijk met ingang
van 1 april. Dankzij de goede medewerking van de minister van VROM is het
gelukt om enkele maanden uitstel te krijgen, maar anders hadden wij al in
de loop van maart breed in de problemen gezeten. Wij moeten de problemen nu
oplossen. Eén ding is duidelijk. De pasjes die wij nu voor de parkeergarage
hebben werken straks op 1 juni niet meer. Ze hoeven niet ingeleverd te worden.
Je komt er gewoon niet meer in!
 
 Wij krijgen een X-aantal plaatsen aangeboden. De parkeergarage is wel fysiek met de Kamer verbonden, maar wij hebben er verder geen
zeggenschap over. Zij wordt door de Rijksgebouwendienst gehuurd ten behoeve
van Binnenhofgebruikers. Dat zijn wij overigens niet alleen. Wij krijgen een
aantal plaatsen.
 
 Hoe komt dat nu? Heel lang geleden heeft de Kamer besloten geen eigen
parkeervoorziening aan te leggen. Er is een parkeergarage gebouwd die een
beperkte capaciteit heeft. Sommigen zeggen dat het terugdringen van de automobiliteit
helemaal geen probleem is. Anderen zullen zeggen dat het jammer is. Ik treed
daar allemaal niet in.
 
 Wij hebben gepoogd maatwerk te leveren, maar wel regels te stellen. Het
gaat niet om een pak. Als een pak niet goed zit, wil je er wel vanaf, maar
ik heb het gevoel dat bij dit soort faciliteiten de gebruikers mee groeien.
Maatwerk moet je dus aan regels binden. Dat hebben wij gepoogd.
 
 Hoe lang zal het vervoerplan kunnen gelden? In de bijzondere commissie
hebben wij de vakbonden en de deelnemers, die het er overigens mee eens waren,
voorgehouden dat voor terugdringing van de mobiliteit essentieel is dat mensen
dichter bij de werkplek komen te wonen. Wat dat aangaat, is het vervoerplan
iets aflopends. Mensen die hier nieuw komen werken, althans in dienst van
de Kamer, zullen niet zonder meer onder het vervoerplan vallen, om het simpele
feit dat men als men hier werkt moet zien dat men ergens hier in de buurt
komt te wonen, althans op een plaats vanwaar men de werkplek goed kan bereiken.
Voor degenen onder het kamerpersoneel die in onregelmatige diensten werken,
zijn er voorzieningen om ervoor te zorgen dat zij het gebouw op een goede
manier kunnen verlaten en het zo nodig ook weer kunnen bereiken. Daarover
is overeenstemming bereikt in de bijzondere commissie.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Sipkes (GroenLinks):
 
 Het besluit van het Presidium om kamerleden te bevoordelen bij het toedelen
van parkeerplaatsen, motiveert u slechts door te stellen dat het aan individuele
kamerleden is om te beslissen of zij het openbaar vervoer dan wel de auto
gebruiken. Vindt u het terecht dat kamerleden gratis kunnen parkeren? Dat
is een veel praktischer kwestie: sommigen moeten ƒ 150 betalen en kamerleden
mogen gratis.
 
 
 
 
 
 De heer Deetman:
 
 Voorzitter! Met respect, de redenering die mevrouw Sipkes naar voren brengt,
gaat mank. Krachtens de criteria van het vervoerplan hoeven degenen die een
kaart voor een parkeerplaats krijgen, daarvoor niet te betalen. Degenen die
volgens die criteria daarvoor niet in aanmerking komen maar desalniettemin
met de auto willen komen, zullen moeten betalen voor een parkeerplaats, die
zij overigens niet eens altijd in de Pleingarage kunnen vinden. Zo is de regeling.
Wat dit betreft gaat de redenering van mevrouw Sipkes dus mank; er zijn criteria
en wie daaraan niet voldoet maar toch met de auto wil komen, moet betalen.
 
 Voor de kamerleden geldt dit niet, en wel vanwege de aard van het werk,
zoals ik heb geprobeerd uiteen te zetten. Sommige leden zijn hier dag en nacht.
Andere leden wonen in uithoeken van het land en kunnen het gebouw moeilijk
bereiken, zeker als zij het land ingaan voor spreekbeurten. Weer anderen zouden
problemen hebben als er 's avonds plenair wordt vergaderd. Daaraan wordt op
verschillende manieren invulling gegeven. Het Presidium heeft gesteld dat
het niet treedt in de wijze waarop het kamerwerk wordt vervuld. Dat moeten
de partijen en de leden zelf uitmaken. Ik weet alleen dat het kamerlidmaatschap
op verschillende manieren wordt vervuld. Het ene lid vindt dìt de goede
manier en een ander dàt, en dat is nu juist het recht van de individuele
leden. Dit gebouw moet wel bereikbaar zijn, hoe men het ook wendt of keert.
Men mag erover oordelen zoals men wil. Ik heb alleen de positie weergegeven
die het Presidium heeft ingenomen.
 
 Er is nog een praktische reden. Over het woon-werkverkeer is een paar
jaar geleden een heel heldere afspraak gemaakt. Ik wijs weer op de bevindingen
van de commissie-Dees. Zij heeft gekeken naar het vervoer in het land ten
behoeve van het contact met de kiezers bij spreekbeurten en dergelijke. Wanneer
wij de route van mevrouw Sipkes zouden volgen, zouden wij ook aan die regeling
komen, en dat lijkt mij niet verstandig.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik verzoek de voorzitter van het Presidium om
wat nadrukkelijker in te gaan op mijn opmerkingen. Ik heb duidelijk gemaakt
dat het functioneren van kamerleden niet mogelijk is zonder medewerking van
het personeel, maar eigenlijk ook niet zonder de pers, zeker als het gaat
om de politieke contacten met de bevolking. Waarom wordt de ene groep vrijgesteld,
degenen die een parkeerkaart wensen, en de andere groep niet? De beperkte
ruimte zou toch evenredig kunnen worden verdeeld en er zou toch kunnen worden
vastgesteld dat iedereen moet betalen voor parkeerruimte, dus ook kamerleden?
Volgens mij kunnen zij wel betalen.
 
 
 
 
 
 De heer Deetman:
 
 Men mag een andere keuze maken. Ik heb slechts uiteengezet waarom het
Presidium deze lijn heeft gevolgd. Wat de heer Poppe vindt, hoeven andere
leden van de Kamer nog niet te onderschrijven. Er is nu eenmaal verschil in
perceptie, een verschil in opvatting, dat te maken heeft met de manier waarop
het kamerlidmaatschap wordt ingevuld. Ik vind dit een uitermate correct antwoord:
het Presidium, dat is belast met de huishoudelijke gang van zaken en dus met
het verschaffen van faciliteiten aan leden van de Kamer om het werk goed te
kunnen doen, kan alleen maar zeggen: ieder verantwoorde dit maar ten overstaan
van zijn partij en van de kiezer.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Maar dat betekent per definitie dat de Kamer in dezen zichzelf bevoordeelt,
zij het dat het om een kleine zaak gaat.
 
 
 
 
 
 De heer Deetman:
 
 Ik deel uw opvatting niet. Ik heb een neutrale formulering gebruikt. Een
ieder trekke de conclusies die hij wil. Ik heb alleen de positie willen schetsen
die wij als Presidium innemen. Die is: niet in politieke zin deze of gene
keus maken; aansluiten bij generieke keuzen die in de Kamer gemaakt zijn,
respecterend de manier waarop leden en fracties die willen invullen. Het is
namelijk niet aan ons om daarover een oordeel te vellen. Ik vraag dus begrip
voor deze benadering. Dit is ook de enige manier waarop wij goed met elkaar
kunnen omgaan, zonder dat er iedere dag allerlei grote problemen komen.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Ik richt het woord wel tot u, maar eigenlijk geldt hetgeen
ik zeg voor de overige kamerleden.
 
 
 
 
 
 De heer Deetman:
 
 Dat gaat van de echte voorzitter vanmiddag via de andere naar de overige
leden.
 
 Voorzitter! Mevrouw Sipkes heeft in het kader van de fietsenstalling gesproken
over een afstand van 10 kilometer. Ik meen dat dit arbitrair is. Hierover
is van gedachten gewisseld in de bijzondere commissie en er is overeenstemming
over bereikt. Er zijn allerlei details genoemd. Eerlijk gezegd, heb ik mij
vaak afgevraagd of het wel op deze manier vormgegeven moest worden. Ik had
evenwel het gevoel dat hierop gestudeerd was en dat men tot een heel evenwichtige
benadering gekomen was. Wel is duidelijk dat ook dit vervoerplan over een
jaar nader bekeken moet worden. Misschien kunnen sommige puntjes wat veranderd
worden of verdwijnen ze in de tijd, waarmee het geheel wat soberder en strakker
wordt. Wij hebben ook heel sterk gekeken naar de gang van zaken in dit opzicht
op de departementen om daarmee een beetje in de pas te blijven lopen.
 
 Mevrouw Sipkes krijgt nog antwoord op haar vraag over de reparatiekosten.
Aanvankelijk was ik geneigd om haar te melden dat wat zij vroeg, mogelijk
was. Ik heb echter een seintje gekregen dat het toch allemaal wat ingewikkelder
is. Sommigen denken zelfs dat er een fiscaal aspect is. Men zal begrijpen
dat ik als voorzitter van de Kamer geen uitspraken wil doen die buiten deze
Kamer verstrekkende gevolgen hebben. Ik kan het mij overigens nauwelijks indenken,
maar je weet het nooit.
 
 Mevrouw Mulder heeft in dit verband nog een vraag gesteld over flexibiliteit.
Zij noemde trajectkaarten. Welnu, dat is mogelijk. Zij hoeft zich hierover
dus geen zorgen te maken.
 
 De heer Remkes heeft gezegd dat wij het op drie punten van de Raming niet
eens zijn geworden met de minister van Binnenlandse Zaken. Allereerst is er,
aldus de heer Remkes, ingevolge het regeerakkoord een taakstelling voor volgend
jaar die doorwerkt. In het algemeen heeft de Kamer in de afgelopen vier, vijf
jaar de volgende lijn gevolgd. Bij voorkeur niet op voorhand een ombuiging
aanvaarden en je daaraan binden, maar wel een inspanningsverplichting via
het kassysteem. De reden daarvoor is dat wij nauwelijks of geen programma's
hebben. Wij hebben wel te maken met vervanging, onderhoud en salarissen. Alles
wat je op voorhand accepteert, heeft gevolgen voor het onderhoud, de vervanging
of de mensen (je moet mensen ontslaan). Wij proberen iedere keer duidelijk
te maken dat het politieke deel van de Kamer, dus niet alleen de kosten die
verbonden zijn aan 150 kamerleden, maar ook de persoonlijk medewerkers en
de fractie-ondersteuning, meer dan 50% betreft. Daar kunnen wij moeilijk op
sturen.
 
 Wij kunnen bepalen dat de vergoedingen van de fracties minder worden.
Bij vergelijking hiervan met die in het buitenland blijkt overigens dat wij
daarin vrij sober en strak zijn; die vallen vaak in het niet bij wat ik elders
zie. Dit is even terzijde.
 
 Welnu, de route van een inspanningsverplichting is gevolgd. Die is altijd
via onderuitputting gerealiseerd. Wij hebben altijd een forse onderuitputting
gehad, die dan vervolgens in de meerjarenraming werd verwerkt. Anders krijg
je natuurlijk een cumulatieve onderuitputting. Het gebeurde dus stapje voor
stapje. Wat het regeerakkoord betreft willen wij ons dit jaar inspannen. Aan
het eind van het jaar zullen wij zien of het lukt of niet. Wij kunnen dan
ook beoordelen of wij het structureel kunnen verwerken of niet.
 
 Ik wijs erop dat iedere ombuiging betekent dat wij iets moeten doen in
de sfeer van de vervanging, van het onderhoud of van de salarissen. Wij hebben
nu eenmaal geen programma's, zoals op de departementen. En terzijde, dat was
ook het punt bij het vervoerplan. Tal van voorzieningen waarmee je een beetje
kunt schuiven, passen en meten, hebben wij niet. Bij ons is het allemaal precies
geregeld. Daarom hebben wij ook geen probleem gehad met de extra vergoeding
met een doorwerking naar de fracties. Dat lag in de rede. Dat heeft ermee
te maken dat het politieke deel zo groot is, inclusief ondersteuning van de
fracties. Over dat laatste zou je misschien kunnen twisten, maar wij vinden
dat je dit moet rekenen bij het politieke deel en de kosten verbonden aan
de persoonlijk medewerkers.
 
 Dat is dus het punt. Wat je overhoudt, is heel beperkt. Tot nu toe hebben
wij iedere keer die inspanningsverplichting kunnen waarmaken. En als wij het
niet konden waarmaken, hebben wij dat ook vooraf gezegd. Dit is dus mijn eerste
antwoord.
 
 Het tweede antwoord is dat de afgelopen jaren de cijfers aflopen, zoals
ook uit de meerjarenraming blijkt, ondanks – iets wat opvalt –
het feit dat het gebouwencomplex wordt uitgebreid. Nu hebben wij Binnenhof
1a niet in de kost, maar dat is volgend jaar anders. Dan hebben wij die exploitatiekosten
met alles erop en eraan. Dat betekent natuurlijk iets in de personele voorzieningen.
Wij hopen dat wij dit binnen de Raming goed kunnen opvangen, maar dit probleem
doet zich wel voor. Het gebouw wordt uitgebreid. In een tijd waarin alles
uitbreidt en groeit, telt dat wat minder. Jaren geleden is tot die uitbreiding
besloten. Nu gekrompen wordt, leidt dat toch tot een specifiek punt. Wij doen
dus ons best voor wat wij moeten doen dit jaar. Ik kan u verzekeren dat wij
dit heel serieus doen.
 
 Voor de kwestie van de prijzen, die 1,1, geldt exact hetzelfde. Het Presidium
bindt zich niet, maar wil zich inspannen. Ik zeg u ook eerlijk dat wij op
dit punt een beetje de route volgen van de andere hoge colleges.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Die vraag werd mij ingegeven, omdat de argumentatie waarom het kabinet
dat voordeel inboekt, op exact dezelfde manier van toepassing is op deze Raming.
Daar ga ik tenminste van uit. Als dat anders is, hoor ik daar graag de argumenten
voor.
 
 
 
 
 
 De heer Deetman:
 
 Ook hier geldt dat het politieke deel buiten schot blijft. Van de niet-politieke
uitgaven is 80% personeelsuitgaven. Dat betekent, los van die inspanningsverplichting,
dat de aanslag die wij zo krijgen – ik laat de personele uitgaven, wachtgelden
en het politieke deel buiten beschouwing – ook voor de Kamer geldt.
Het heeft ermee te maken dat wij niet een met een departement te vergelijken
begroting hebben. Wij kennen een aantal specifieke categorieën, die ook
nog wettelijk verplicht zijn. Ik kan het ook anders zeggen. Er zijn 150 kamerleden.
Dat is een vast gegeven. Daar is het een en ander omheen gegroepeerd. Voor
het functioneren van de Kamer zijn er wensen en eisen. Dan moet je linksom
of rechtsom proberen dat aan te passen. In de sfeer van de
automatisering en informatisering hebben wij de afgelopen jaren heel veel
gepoogd om dit goed van de grond te krijgen. Er is veel tot stand gekomen,
maar niet genoeg. De conclusie is wat mij betreft geweest dat wij toch echt
enige versterking nodig hebben. Als ik nu kijk naar het ambtelijk apparaat
van de Kamer, gezien de uitbreiding met Binnenhof 1a, heb ik de grootst mogelijke
aarzeling om te zeggen dat wij dit wel binnen het personeelsbestand opvangen.
Wij hebben ook allerlei verlangens, ook voor ons werk hier. Neem de griffie,
neem het onderzoek, parlementaire enquêtes en noem maar op. Het zijn
zaken die in meer of mindere mate beslag leggen op ons personeel. Het komt
er als het ware bovenop. Het wordt ad hoc wel versterkt, maar als men de stukken
ziet, zal men merken dat wij iedere keer veel zelf proberen te doen. Dat vind
ik ook een plicht, want het parlement moet zuinig aan doen. Het neemt niet
weg dat het beslag legt op het personeel. Hoe het in de toekomst zal uitpakken,
weet ik niet. Als wij op het terrein van de informatisering een paar grote
stappen kunnen zetten, is het best mogelijk dat dit tot besparingen leidt.
Ik ga echter niet zo ver door het nu al in te boeken en dat de Kamer voor
te houden. Als het toevallig verkeerd uitpakt, zal men zeggen dat de Kamer
zich rijk heeft gerekend. Dat kan ook niet. Het probleem is dat er eisen aan
de Kamer worden gesteld en dat die een voorziening vergen. Soms lukt het om
die binnen de begroting op te vangen. Vorig jaar hebben wij een behoorlijke
onderuitputting gehad, terwijl wij ook een aantal tegenvallers hebben kunnen
opvangen. Door zuinig aan te doen hebben wij het allemaal kunnen fiksen. Zo
hoort het ook.
 
 Deze twee punten zijn dus de reden van het beleid. Wat het politieke deel
betreft, vergeet dat nu maar. Wat wij overhouden is heel beperkt. Dat raakt
ook de ondersteuning van de leden. Als ik het heb over de vervanging van de
PC's – ik noem maar iets – of de aanschaf van een tekstverwerkingssysteem,
moet ik zeggen dat aan alles een prijskaartje hangt. Daar zit nu net het probleem.
Er zijn wel eens momenten waarop je moet zeggen dat je op dat punt versterking
nodig hebt, hoe zuinig aan wij ook doen en hoe precies wij ook te werk gaan.
De databank, de automatisering van de wet- en regelgeving, is niet voor niets
de deur uitgegaan. Wij hebben gezegd dat dit geen zaak van de Kamer meer was
en dat wij die activiteit moesten afstoten. Op dat punt is er de nodige alertheid.
Ik heb zojuist gezegd dat ik best nog eens wil kijken naar de privatisering
van een aantal zaken, aannemende dat een meerderheid van de Kamer en het Presidium
dat goedvinden. Als het een slagje goedkoper kan, moeten wij dat niet nalaten.
Maar soms is de rek eruit. Er ligt voor dit jaar een inspanningsverplichting.
Aan het einde van het jaar – meestal in november – weten wij wel
hoe de vlag erbij hangt en wat wij wel of niet kunnen doen. Op die manier
zijn wij de afgelopen jaren een heel eind gekomen. Naast verhogingen hebben
wij per saldo ook vrij forse ombuigingen weten te realiseren. Ik doe een beroep
op de heer Remkes en zijn fractie om deze route te blijven volgen.
 
 Over de postbezorging heb ik het nodige gezegd. Laten we wel wezen, het
gaat om de weekendpost. Wij kunnen daar echt pas wat aan doen als de E-mail
rond is. Ik hoop dat het snel rond komt. De mensen in mijn directe omgeving
weten dat dit een punt is dat mij al anderhalf of twee jaar bezighoudt. Het
vergt brede steun. Als de informatiedeskundige er is, kunnen wij ook eens
naar Internet kijken. Ik vind, eerlijk gezegd, dat wij al dit soort mogelijkheden
moeten benutten.
 
 Mevrouw Mulder heeft een vraag gesteld over de positie van doven en slechthorenden.
Ik kan daarop nu niet in detail antwoorden, maar ik zeg haar toe dat zij er
nog antwoord op krijgt.
 
 
 
 
 
 De heer Rehwinkel (PvdA):
 
 Voorzitter! Ik dank mijn collega's voor de zeer vriendelijke woorden die
zij tot mij hebben gesproken. Ik heb in mijn maiden-speech gesproken van de
harde wereld van de politiek. Ik moet wel goed bedenken dat wij die wereld
zelf vorm geven. Ik heb vanmiddag kennis gemaakt met de zeer plezierige tradities
rondom iemand die hier voor het eerst optreedt. Die maken het hier goed toeven
en dat moet ook gezegd worden.
 
 Het past mij als nieuweling niet het functioneren van de Kamer van commentaar
te voorzien, maar misschien mag ik mij toch één opmerking veroorloven.
Het is mij in het verleden bij studies die ik heb gemaakt, wel eens opgevallen
dat kamerleden in tweede termijn vaak hun eigen eerste termijn langslopen
en alleen daarover opmerkingen maken. Daarom ga ik nu graag vooral op opmerkingen
van mijn collega's in.
 
 Ik vind de suggestie van mevrouw Mulder en mevrouw Sipkes over de opening
naar buiten van de kamerwinkel heel aardig. De voorzitter van de Kamer heeft
er welwillend op gereageerd. Het zou heel aardig zijn als dat te realiseren
is.
 
 De heer Remkes sprak over ambtenaren die aan de telefoon hangen om verhalen
te krijgen die hier worden gehouden. Misschien is het bekend dat ik particulier
secretaris van een minister heb mogen zijn. Hierbij is dus mijn oude beroepseer
in het geding. Het is natuurlijk het goed recht van de heer Remkes om zijn
verhalen niet te verstrekken. Ik werd er indertijd ook regelmatig mee geconfronteerd.
Misschien mag ik toch de opmerking maken dat door het verstrekken van de verhalen
soms een gedegener antwoord mogelijk is, wat aan het dualisme kan bijdragen.
 
 Ik heb gezegd dat de heer Poppe met zijn opmerkingen over de salarissen
en het vervoerplan bij mij een beetje de indruk wekt dat hij voor de tribune
aan het spelen is. Ik wil hem echter serieus nemen en hij moet vooral ook
zichzelf serieus nemen. Ik ben er dan ook benieuwd naar of hij zijn opmerkingen
zal neerleggen in een motie. Anders zijn zij wel heel erg makkelijk gemaakt.
 
 Ten slotte kom ik bij een eigen punt, de verhoging van de fractie-ondersteuning.
Ik begrijp dat het op dit moment moeilijk aan te geven is in hoeverre de verhoging
afdoende is. Ik heb echter vooral gevraagd om dit punt te laten meelopen in
de discussie die breed wordt gevoerd over de ondersteuning aan politieke partijen.
Ik heb begrepen dat er in het kader van de staatsrechtelijke vernieuwing nog
voor het zomerreces een notitie hierover van het kabinet verschijnt. Ik stel
dan ook de vraag of het Presidium mogelijkheden ziet om dit punt in dat traject
mee te nemen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik wil deze gelegenheid gebruiken om een fout
recht te zetten. Hoewel ik de heer Rehwinkel wel persoonlijk heb gefeliciteerd,
heb ik verzuimd, dat in eerste termijn mede namens mijn fractie doen. Ik herstel
dit graag bij dezen.
 
 Ik dank het Presidium heel hartelijk voor de antwoorden. Ik heb geen concrete
vragen meer, maar sluit mij nog wel aan bij de opmerking van de heer Rehwinkel
tegen de heer Poppe. Ook mij heeft diens interventie verrast en verbaasd.
 
 Ik volsta met het Presidium en het managementteam als ondersteuning ervan
veel succes te wensen om dit politieke bedrijf ook in het komende jaar naar
behoren te laten functioneren, met behoud van het goede en plezierige werkklimaat.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Sipkes (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Ik dank het Presidium hartelijk voor de uitvoerige antwoorden.
 
 Over de 0,5 mln. voor de inwijding van de oude zaal kan ik na het gloedvolle
betoog van de voorzitter, dat inspeelde op allerlei historische sentimenten,
ook bij mij aanwezig, amper nog iets zeggen. Ik ben erg benieuwd naar het
educatief programma. Het lijkt mij een goed voornemen.
 
 Op de schadeloosstelling van kamerleden komen wij inderdaad terug en dan
zullen wij uitvoeriger erop ingaan.
 
 De voorzitter zei dat de milieucoördinator zelf aangeeft dat de functie
niet meer noodzakelijk is. In deze overgangsfase moeten wij maar bekijken
hoe de klankbordgroep in dezen werkt.
 
 Het schijnt ingewikkeld te zijn te moeten betalen voor de reparatie van
je fiets. Ik heb nog geen reactie gekregen op mijn opmerking dat de fietsenkelder
te klein en te laag is.
 
 
 
 
 
 De heer Deetman:
 
 Ik heb verzuimd daarop te reageren. Maar als Binnenhof 1a klaar is, komt
daar een fietsenstalling. Bij wijze van grap werd mij zelfs zoëven in
het oor gefluisterd "met douches".
 
 
 
 
 
 Mevrouw Sipkes (GroenLinks):
 
 Op zichzelf is, zeker gegeven de lange uren, wat meer doucheruimte in
het kamergebouw niet gek.
 
 Maar ik mag hopen dat de fietsenstalling die de voorzitter van het Presidium
nu noemt, ook hoog genoeg is.
 
 Ik heb nog een vraag over de parkeerruimte. Er zijn een aantal criteria,
met name voor het kamerpersoneel. Als men niet aan een van die criteria voldoen,
kan er een uitzondering worden gemaakt, op basis van een medische indicatie.
Geldt dat ook voor de overige gebruikers van de Kamer? Gaat het ook op voor
medewerkers van fracties en dergelijke, of geldt dat alleen voor het kamerpersoneel?
 
 Verder wacht ik al het overleg met de Haagse gemeente over het levendig
maken van het Plein met spanning af.
 
 Ik dank het Presidium heel hartelijk en wens het succes.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Voorzitter! Dank voor de beantwoording. Ik wil nog even terugkomen op
hetgeen gezegd is over de Raming zelf. Ik heb niet bedoeld te zeggen dat hier
niet zuinig met geld wordt omgesprongen. Dat is wat de VVD-fractie betreft
volstrekt niet aan de orde. Wat ons betreft is de vraag aan de orde, of de
redenering van het Presidium langs de lijn van de onderuitputting wel de juiste
systematiek is. Daar plaats ik een aantal vraagtekens bij, vanuit het oogpunt
wat de bedoeling en de positie van een Raming is en hoe je met dat sturingsinstrument
zou moeten omspringen. Ik neem onmiddellijk aan dat er achteraf op een aantal
posten onderuitputting te zien zal zijn. Zo heb ik wel eens begrepen dat het
reisbudget meestal een vrij grote mate van onderuitputting te zien geeft.
Maar dat is dus niet aan de orde.
 
 Wat ook niet aan de orde is, is de vraag of de minister van Binnenlandse
Zaken ons even zou moeten kunnen opleggen hoe onze begroting er uit moet zijn.
Geen sprake van. Maar wij hebben wel een eigen verantwoordelijkheid. En wat
ik heb geprobeerd te signaleren op die drie punten, namelijk de prijsbijstelling,
het regeerakkoord en die formatieve consequenties, is de vraag of het, wetende
dat deze Raming in een aantal opzichten niet vergelijkbaar is met de ramingen
van een aantal departementen, niet mogelijk is een zekere bandbreedte te vinden
van wel beïnvloedbare uitgaven, dus die uitgaven die buiten dat politieke
artikel staan. Zou je die lijnen niet daar naartoe kunnen doorvertalen, zodat
je voor een deel in de systematiek van het kabinet op dezelfde manier probeert
uit te komen? Ik begrijp best dat dat geen gigantische bedragen zijn.
 
 Ik begrijp dat het Presidium daar op dit ogenblik niet voor voelt. Maar
het is een onderwerp waarover de VVD-fractie nog graag een nader gesprek met
Presidium wil hebben. Wij zullen dat gesprek graag voeren op basis van de
uitkomsten van de rekening 1995. Ook kan nog wel eens kritisch gekeken worden
naar de wijze waarop die bedragen zich in 1994 tot elkaar hebben verhouden.
 
 Dat wij zo'n nader gesprek op prijs stellen, heeft ook iets te maken met
de opmerking van de voorzitter van het Presidium over de kostensoorten waarmee
wij hierbij te maken hebben. In welk vlees snijd je als je echt iets wilt
gaan doen, onderhoud, vervanging, salarissen? Als je de bestaande personeelsomvang
niet als vaststaand gegeven beschouwt, dan is er op langere termijn best iets
te doen. Ik heb het niet over gedwongen ontslagen; er zijn ook methoden als
het natuurlijk verloop. Tegen die achtergrond ben ik blij met de beantwoording
van de voorzitter van het Presidium. Er zal nog eens nauwgezet worden nagegaan
wat hier intern moet gebeuren – ik denk breder dan alleen aan de positie
van het restaurantbedrijf – en wat eventueel extern kan gebeuren. De
flexibiliteit van het bedrijf zou hiermee kunnen worden vergroot. Ik zou het
op prijs stellen als de resultaten van het beraad op een gegeven ogenblik
aan de Kamer worden meegedeeld. Aangezien wij ook verder wat informatie zullen
krijgen, heb ik op dit ogenblik geen behoefte aan een nadere uitspraak. Ik
heb wel behoefte aan discussie op het moment dat de nadere informatie beschikbaar
is.
 
 Tegen deze achtergrond zal het duidelijk zijn dat ik geen enkele behoefte
heb aan een door de Kamer geëxploiteerd terras of een door de Kamer geëxploiteerde
krantenkiosk of bankfaciliteit. Op 100 meter van dit gebouw hebben de collega's
alle mogelijkheden om kranten te kopen en zich van pecunia te voorzien. Dit
soort voorzieningen is in dit gebouw derhalve niet echt nodig. 
 
 Ik besluit met een enkele opmerking over het vervoerplan. Ik vond de beantwoording
door de voorzitter van het Presidium redelijk overtuigend. Er zijn bij mij
twee vragen blijven hangen. Waarom is gekozen voor de ingangsdatum 1 juni?
Zou het, in relatie tot het parlementaire jaar, niet logischer zijn om te
kiezen voor 1 juli? Is het wel nodig om de pasjes van kamerleden te integreren?
Zou daarmee geen grotere vrijheid kunnen ontstaan?
 
 Ten slotte heb ik de behoefte om te reageren op de inbreng van de heer
Poppe. Een van de wezenskenmerken van een volksvertegenwoordiging is een redelijk
evenwichtige samenstelling in relatie tot de samenstelling van de bevolking.
Als dit niet het geval is, zal een deel van de bevolking zich er veel moeilijker
in herkennen. Op het moment dat de normen van de heer Poppe worden aangelegd,
zal de samenstelling van de Kamer veel minder dan nu een afspiegeling zijn
van de bevolkingssamenstelling. Vanuit die achtergrond vind ik de verhalen
van de heer Poppe redelijk goedkoop.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):
 
 Voorzitter! Ik ben blij dat ook de heer Remkes vindt dat de kiezer zich
moet kunnen herkennen in de volksvertegenwoordiging. Ik wil dat hier onderstrepen.
 
 Ik dank het Presidium voor de antwoorden en begin met het onderwerp van
de privatisering van het restaurant. Er zijn twee onderzoeken geweest, waarvan
het laatste kort geleden heeft plaatsgevonden. Het lijkt mij niet zinvol,
nu opnieuw een onderzoek te starten. Het restaurant is bij ons een heel specifiek
bedrijf, dat op allerlei vreemde tijden ten dienste van de kamerleden moet
staan. Ik vind dat er het laatste jaar een heleboel ten goede is veranderd.
Wij worden soms op een heel prettige manier verrast. Dat gebeurt als je mensen
in eigen dienst hebt. Ik zou dat eerlijk gezegd niet graag missen.
 
 Over het educatief programma wil ik tegen de heer Poppe zeggen dat, nu
het kabinet meebetaalt, ook de minister van OCW meebetaalt. Hij is dus helemaal
bediend.
 
 Ik vind dat de tijdelijke functie van milieucoördinator, die als
katalysator moet dienen – zo'n man of vrouw moet een stimulans geven –
moet worden afgebouwd. In dit huis stellen wij te vaak een tijdelijke functie
in, die we dan iedere keer weer continueren. Het is goed, en een stimulans
voor de mensen die daarmee verder moeten gaan, om zelf iets te doen.
 
 De heer Remkes zei iets over een door de Kamer geëxploiteerd terras.
Ik zou daar niet aan moeten denken! Maar dat is ook niet de bedoeling van
mijn opmerking geweest.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Ik reageerde daarmee op de antwoorden die ik had gekregen, waaruit ik
de conclusie trok dat het commercieel niet haalbaar was. Daarna ben ik gaan
zoeken naar alternatieven; één van de alternatieven zou kunnen
zijn dat het zelf wordt gedaan. Ik heb geprobeerd duidelijk te maken dat ik
daar in ieder geval helemaal niets voor voel.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):
 
 Dat ben ik helemaal met u eens. Ik heb zelf het vreemde idee gehad om
een banenpooler te gebruiken, om bijvoorbeeld alleen in de zomer het buitenterras
te exploiteren, met iets erbij. Nogmaals, ik ben het met u eens dat de Kamer
het nooit zelf moet doen. Wat ik met mijn vraag bedoelde, was of niet kan
worden bekeken of naast dat terras een winkel kan worden ingericht, die ook
onafhankelijk van de kamertijden geopend is. Bezoekers kunnen daar dan bijvoorbeeld
souvenirs kopen. Ik heb de voorzitter van het Presidium horen zeggen dat dat
nog eens zal worden bekeken; volgend jaar zullen wij zien wat daarvan gekomen
is.
 
 Ik ben erg blij met de opmerkingen over het klimaat in dit gebouw. De
voorzitter van het Presidium heeft gezegd dat het in ieder geval niet achteruit
zal gaan; sterker nog, het zal worden verbeterd. Ik hoop dat dat niet alleen
in letterlijke, maar ook in figuurlijke zin zal zijn.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Voorzitter! Ik ben blij dat ik in mijn eerste termijn toch kennelijk enige
verbazing heb kunnen wekken; dat betekent dat er op dat gebied toch nog wat
leven in de brouwerij is.
 
 Voorzitter! Ik begin met de situatie waarin wij ons hier bevinden. Ik
spreek via u tegen de voorzitter van het Presidium, maar eigenlijk praten
wij met elkaar. Het is anders dan de verhouding Kamer/kabinet. Daarom ga ik
nu hoofdzakelijk in op de opmerkingen die in tweede termijn door de kamerleden
zijn gemaakt, en ik maak een enkele opmerking aan het adres van de voorzitter
van het Presidium, dat alles via de voorzitter. Ingewikkeld!
 
 De heer Rehwinkel zei, de indruk te hebben dat ik voor de tribune stond
te spreken. Ik zou dus een motie in moeten dienen, want anders was het wel
erg goedkoop. Ik moet zeggen dat onze bijdrage aan dit debat wel de goedkoopste
bijdrage is. Als het gaat om het indienen van amendementen en moties, wordt
altijd de vraag gesteld wie dat betaalt. In dit geval hebben wij dat heel
eenvoudig kunnen aangeven. Dus: de goedkoopste bijdrage. Wat dat betreft heeft
de heer Rehwinkel gelijk!
 
 Maar ik veronderstel dat hij dat anders bedoelde. Ik ben het daar absoluut
niet mee eens, en hoewel ik mij niet hoef te verdedigen, wil ik toch zeggen
dat onze inbreng serieus is. Onze inbreng heeft een fundamentele inhoud, die
diverse leden kennelijk is ontgaan. Ik heb gezegd dat de schadevergoeding
voor Tweede-Kamerleden is bedoeld om van te kunnen leven, en de betaling voor
het politieke werk dat wij hier doen, vindt plaats bij de verkiezingen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 Met respect, maar uw inbreng in eerste termijn is volgens mij op niet
meer gebaseerd dan op de bij sommigen levende gedachte dat de mensen die hier
aan het werk zijn en zich serieus proberen te kwijten van hun taak, bestempeld
dienen te worden als zakkenvullers. Ik werp het beeld dat daarmee wordt opgeroepen,
verre van mij, en ik denk dat dat geldt voor de meeste collega's hier in huis.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik wil niet zeggen dat ik deze bijdrage van de
heer Van Boxtel onder de maat vind, maar hij beschadigt zichzelf hiermee,
omdat hij hier het begrip "zakkenvullers" inbrengt, dat ik niet heb genoemd.
Wij krijgen ook het geld dat hier wordt betaald, maar men weet dat ik dat
niet ontvang. Dat is de situatie, maar de heer Van Boxtel kan daar verandering
in aanbrengen. Ik heb op geen enkele wijze ook maar gesuggereerd dat hier
zakkenvullers zitten. Ik heb wel aan de orde gesteld dat de
schadeloosstelling, in relatie tot de inkomens van andere mensen, zeer ruim
is, naar onze mening te ruim. Dat is ons standpunt.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Over welke andere categorieën heeft de heer Poppe het eigenlijk?
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Ik heb het gehad over een belangrijke categorie. Daarover wordt hier regelmatig
gesproken. Ik heb dat duidelijk aangegeven, ook de bedragen die men ontvangt.
De heer Remkes vindt dat die mensen van dat soort bedragen moeten leven. Ik
heb ook gezegd dat wat mij betreft kamerleden niet van dat bedrag als schadeloosstelling
hoeven rond te komen, want daar kan niemand van rondkomen.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Ik vraag de heer Poppe serieus te reageren op deze vraag: gesteld dat
je wilt dat deze Kamer een afspiegeling van de bevolking is – je weet
dan ook over welke mechanismen je spreekt – hoe kun je dan met de benadering
van de heer Poppe uit de voeten?
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Ik heb zojuist aangegeven dat ik de volgorde van de sprekers in tweede
termijn aanhoud. Uiteraard geef ik antwoord op deze vraag van de heer Remkes.
 
 Ik kom eerst op wat de heer Van Boxtel heeft gezegd, in aansluiting op
opmerkingen van de heer Rehwinkel over een motie onzerzijds. Ik heb geproefd,
geluisterd en gezien hoe de sfeer en de situatie hier zijn waar het gaat om
wat ik ter zake aan de orde heb gesteld, namelijk het politieke deel van het
voorstel waarover wij spreken.
 
 Wij hebben kennis genomen van de voorstellen van de commissie emolumenten
om de schadeloosstellingsregeling voor kamerleden aan te passen. Een en ander
betekent een verruiming van de schadeloosstelling voor kamerleden.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):
 
 Ik dacht dat wij vandaag zouden spreken over de Raming en niet over het
voorstel van de commissie emolumenten. Dat is op dit moment helemaal niet
aan de orde!
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Ik spreek daar ook niet over!
 
 
 
 
 
 Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):
 
 De heer Poppe spreekt er zelfs met een zekere regelmaat over.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Ik spreek erover naar aanleiding van een vraag van de heer Rehwinkel,
waar de heer Van Boxtel zich bij aansloot.
 
 Wij hebben er kennis van genomen dat er een wijziging op dit punt zit
aan te komen. Daarbij gaat het om een verruiming van de schadeloosstelling.
Wij gaan daar niet mee akkoord. Als die kwestie aan de orde komt, dan komen
wij waarschijnlijk met een amendement, want het lijkt mij niet zo sterk als
je, via een motie, een verzoek aan jezelf richt. De heer Rehwinkel hoeft dus
niet bang te zijn. Wij zullen proberen om de Kamer duidelijk te maken dat
het ons menens is. Wij zullen hier dan met een serieus, onderbouwd voorstel
staan.
 
 
 
 
 
 De heer Rehwinkel (PvdA):
 
 De heer Poppe hoopt dat hij met zijn verhaal van vandaag morgen in de
krant staat. Dat vind ik goedkoop.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Wij voeren als volksvertegenwoordigers een openbaar debat. Ik spreek over
zaken zoals die in de samenleving spelen. Ik heb dat heel serieus gedaan.
Dat is niet goedkoop. Wij werken net zo hard als de heer Rehwinkel en ieder
ander. Wij vinden toch dat de schadeloosstelling voor de kamerleden te ruim
is, zeker ook omdat de kamerleden oordelen over de inkomsten van vele andere
Nederlanders. Dat is niet goedkoop.
 
 De heer Remkes zegt dat een redelijk evenwichtige samenstelling van de
Kamer is gewaarborgd bij die huidige schadeloosstelling plus onkostenvergoeding
voor de kamerleden, maar is dat wel zo? Hebben de inkomsten van een kamerlid
primair te maken met de kwaliteit? Ik vind van niet. Het zijn van volksvertegenwoordiger
houdt veel meer in dan het hebben van een goed betaalde baan. Dat dient in
ieder geval veel meer in te houden.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Daar ben ik het volstrekt mee eens. De kernvraag is alleen hoe je het
representatieve deel uit de samenleving bereid vindt om lid van deze Kamer
te worden. Wat belet de heer Poppe overigens, als hij vindt dat zijn inkomen
te hoog is, om een deel daarvan niet in de kas van zijn partij, maar terug
naar het Rijk te storten?
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Dat doen wij al.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Neen, dat geld wordt op de rekening van de partij gestort. Dat wordt voor
partijwerk gebruikt.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Ja, maar het partijwerk heeft te maken met democratie, met de samenleving.
Dat geld wordt dan besteed ten dienste van de samenleving, zoals wij denken
dat die zichzelf moet ontwikkelen. Dat is ons goed recht.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):
 
 Dat doet de VVD straks ook met hun vervoerplan. Neemt u daar een voorbeeld
aan.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Dat is schitterend.
 
 De heer Remkes stelt de vraag aan de orde hoe je een evenwichtige vertegenwoordiging
van de bevolking krijgt bij een lagere schadeloosstelling. Nogmaals, als de
keuze die iemand maakt, afhangt van de hoogte van de schadeloosstelling, kan
het nooit een goede volksvertegenwoordiger zijn. Dat is mijn opvatting. Ik
weet verder niet hoe de heer Remkes dat evenwichtige ziet. Ik heb in Panorama
gelezen dat er hier 29 miljonairs zijn. Ik denk niet dat dat overeenstemt
met de samenstelling van de Nederlandse bevolking. Wat dat betreft, is het
evenwicht dus een beetje zoek. Daar kan de heer Remkes niets aan doen; ik
stel het alleen vast.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 U citeert wel en u citeert kennelijk met instemming.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Het schijnt zo te zijn. Als het niet zo is, hoor ik het wel. Ik heb niet
aan iedereen persoonlijk gevraagd of hij of zij miljonair is.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Er worden nu echter suggesties gewekt, die u op geen enkele manier waar
kunt maken.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Wat bedoelt u?
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Door Panorama te citeren.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Als het niet waar is, hoor ik het graag.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Dat is toch journalistiek. Door dat verhaal hier te citeren, roept u toch
suggesties op, die absoluut niet de wereld in moeten.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Wij hebben het nu over een evenwichtige samenstelling van de Kamer en
niet over de inkomens van de Kamerleden of hun bezittingen, want die hebben
ze niet in de Kamer verdiend. Het gaat om een evenwichtige samenstelling.
 
 
 
 
 
 De heer Van Boxtel (D66):
 
 U legt die link echter wel en dat is het treurige.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Ik stel alleen vast dat ik het niet met de heer Remkes eens ben dat de
Kamer een evenwichtige samenstelling heeft, gezien de samenstelling van de
bevolking. Dat is overigens niet mijn probleem. Het probleem is dat wij niet
het inkomen als maatstaf moeten nemen om volksvertegenwoordiger te willen
zijn. De heer Remkes kan dat dan wel goedkoop vinden, maar...
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Er is ook niemand die dat beweert.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 U heeft beweert dat het goedkoop is.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Laat u nu gewoon zeggen dat de SP het buitenparlementaire werk minstens
zo belangrijk vindt als het parlementaire werk...
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Dat is zeker zo.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 ...en dus aan het functioneren van deze Kamer wat minder belang hecht
dan anderen in deze Kamer. Ik denk dat dat de kern van de discussie is.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Bedoelt u daarmee dat de twee kamerleden van de SP zich onvoldoende inzetten
voor het kamerwerk? Heeft u kritiek? Uit dit dan.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Het gaat mij even om de visie van de SP op het parlementaire werk. Dat
is aan de orde. Misschien kunt u daar nog eens nader op ingaan, want ik denk
dat dat samenhangt met de betogen die u hier houdt.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Ja, inderdaad. Onze visie op het parlementaire werk bestaat uit twee dingen:
het buitenparlementaire en het parlementaire werk. Die moeten onlosmakelijk
met elkaar verbonden zijn, want anders lijkt het mij erg moeilijk om jezelf
volksvertegenwoordiger te kunnen blijven noemen. Ik zou daar althans problemen
mee hebben. Als u dat niet heeft, is dat uw zaak. Het buitenparlementaire
werk, verricht door al die leden van de SP die zich op vrijwillige basis elke
dag inzetten voor een betere samenleving, respecteer ik zeer hoog. Maar zij
moeten mij niet hoger respecteren omdat ik toevallig kamerlid ben, dankzij
de inzet van diezelfde mensen.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik stel voor dat de heer Poppe zijn betoog afrondt.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Dat zal ik doen. Ik heb geprobeerd aan te geven dat datgene wat ik aan
de orde heb gesteld, het voldoen aan de bezuinigingen in het regeerakkoord,
dus minder geld uitgeven aan het kamergebeuren, naar onze mening kan. Met
10% minder schadeloosstelling ben je er al. Wij zijn er voorstander van om
de schadeloosstelling – dan heb ik het niet eens over die riante onkostenvergoeding –
te halveren. Dat meen ik serieus, want ik denk dat de afstand tussen de politiek
en degenen die wij hier vertegenwoordigen, daardoor wat kleiner zal worden
en dat een aantal kamerleden misschien wat meer begrip zullen hebben voor
de wijze waarop de bevolking rond moet komen. Dat zeg ik niet voor de publieke
tribune, maar dat meen ik serieus. Ik wil alleen duidelijk maken dat de opmerking
van de heer Van Boxtel dat ons politieke werk betaald wordt naar mijn mening
fundamenteel onjuist is. Wij krijgen een schadeloosstelling en die heet niet
voor niets zo. De betaling komt bij de verkiezingen.
 
 Ik heb er begrip voor dat de voorzitter niet erg diep op mijn argumenten
is ingegaan. Ik denk dat hij in een moeilijke positie verkeert omdat het Presidium
eigenlijk ook weer de Kamer vertegenwoordigt. Er is in dit geval geen sprake
van de tegenstelling tussen Kamer en kabinet. Ik heb ook begrepen –
uit de interrupties en uit de tweede termijn – hoe de Kamer over zichzelf
denkt.
 
 
 
 
 
 De heer Deetman:
 
 Voorzitter! Ik ben niet ingegaan op de hoogte van de schadeloosstelling,
omdat dat punt later aan de orde zal komen. Ik vond het niet opportuun dat
hangende de procedures te doen. Evenmin ben ik ingegaan op het dualisme en
op termijnen waaraan kamerleden gebonden zouden moeten zijn, want dat past
niet bij dit debat. Dat wil niet zeggen dat ik altijd zal zwijgen, maar het
past mij niet om daar bij de Raming op in te gaan.
 
 De heer Rehwinkel heeft een opmerking gemaakt over de fractie-ondersteuning
in relatie tot de vergoeding voor politieke partijen. Voor de vergoedingen
aan de fracties is er één harde richtlijn: het kan geen indirecte
subsidiëring van politieke partijen zijn. Wij kunnen opvattingen hebben
over de wijze waarop politieke partijen zich organiseren en wat zij doen,
maar de Kamer dient daar buiten te blijven. Het gaat de Kamer erom dat de
leden goed kunnen functioneren. Dat is de achtergrond van de strikte scheiding.
Ik bepleit, dit onderscheid in gedachten te houden. Dit laat onverlet dat
het kabinet een dergelijk voorstel kan doen, maar het Presidium benadert dit
strikt gescheiden. Ik geloof dat wij deze weg moeten volgen.
 
 
 
 
 
 De heer Rehwinkel (PvdA):
 
 Op welk ander moment kunnen wij dan verder spreken over de fractie-ondersteuning?
 
 
 
 
 
 De heer Deetman:
 
 Wij kunnen hier in het Presidium nog wel eens naar kijken. Ik wijs erop
dat dit enkele jaren geleden ook is gebeurd. Als er signalen komen dat de
fractie-ondersteuning niet toereikend is, wordt dit punt bezien. Als de Kamer
echter vindt dat de post fractie-ondersteuning moet stijgen, heeft dat gevolgen
voor de Raming. Het is een kwestie van passen en meten, maar er is altijd
over te praten. Ik wil dit punt echter loskoppelen van de subsidiëring
van politieke partijen. De Kamer heeft haar eigen verantwoordelijkheid. Als
er vermenging van verantwoordelijkheden optreedt, gaan er ook staatsrechtelijk
dingen verkeerd. Het Presidium is uiteraard altijd bereid, de hoogte van de
vergoedingen te bezien. Bij de volgende Raming zal het resultaat daarvan bekend
gemaakt worden. Ik heb op dit moment niet de concrete aanwijzing
dat de vergoedingen niet toereikend zijn, maar dat laat mijn toezegging onverlet.
 
 
 
 
 
 De heer Rehwinkel (PvdA):
 
 In onze fractie is hier in brede kring behoefte aan. Verschillende leden
hebben dit naar voren gebracht.
 
 
 
 
 
 De heer Deetman:
 
 Ik heb begrip voor de benadering van de heer Remkes, maar zij werkt niet.
Ik noem het voorbeeld van de fractie-ondersteuning. Deze ondersteuning is
onderdeel van de Raming van de Kamer. Wij kunnen die buiten beschouwing laten.
Dat is de afgelopen jaren bij alle ombuigingen consequent gedaan, maar dat
terzijde. In die zin is er sprake van een relatieve verbetering. Ik heb ook
begrip voor de opmerkingen over het personeel. Wij zijn het erover eens dat
er geen gedwongen ontslagen zullen vallen.
 
 Voorzitter! Het gaat in dit verband om een politiek punt dat raakt aan
de positie van het parlement. De discussie over de versterking van de positie
van de Kamer is nog niet zo oud. Zo'n 22 à 23 jaar geleden stonden
80 mensen op de pay-rol van de Kamer, inclusief – verkapt – twee
secretaresses; de een werkte voor de fractievoorzitter van de Partij van de
Arbeid en de ander voor de KVP. De discussie over de versterking van de Kamer
is niet voor niets gevoerd. Eind jaren zeventig, begin jaren tachtig heeft
de versterking voor een deel haar beslag gekregen en is er een uitbreiding
tot stand gebracht. Naar aanleiding van een rapport over het functioneren
van de Kamer in verband met de enquête over de scheepswerven heeft er
opnieuw uitbreiding plaatsgevonden ten behoeve van de versterking van de positie
van de Kamer.
 
 In de afgelopen jaren is dat proces niet doorgegaan. In feite is daaraan
de afgelopen jaren een plafond gesteld, afgezien van de kosten in verband
met de uitbreiding van het gebouwencomplex. Op de departementen is er afgeslankt.
Wij hebben echter een verantwoordelijkheid in het algemeen, als het gaat om
het functioneren van de overheid in controlerende zin. Onze verantwoordelijkheid
blijft onverlet als diensten verzelfstandigd worden, zelfs soms als zij geprivatiseerd
worden. Wij spreken over de toerusting van de Kamer. Anders gezegd: wij spreken
in feite over de staf van de griffie, de griffiers, met alles erop en eraan,
die ons dagelijks ondersteunt. Er is dus geen sprake van groei, terwijl veel
zaken op ons afkomen. Dat is dan ook het probleem.
 
 Natuurlijk kan er gesneden worden, maar dan moet wel de vraag worden beantwoord
wat de Kamer van zichzelf verlangt ten overstaan van de regering. Ik vind
dat een enorm spanningspunt. Enerzijds worden wij terecht geconfronteerd met
eisen van aanpassing, terwijl er meer werk binnenkomt, en anderzijds moet
dat werk met minder middelen gebeuren. De Kamer is echter geen bedrijf waarin
met de aanschaf van meer computers alles gemakkelijker wordt. Het normale
dagelijkse politieke handwerk is en blijft er.
 
 Desalniettemin geldt het punt van de onderuitputting en het opnemen van
een inspanningsverplichting. Hiermee wordt voluit aangegeven waarom er een
probleem is. Als men mij vraagt hoe dat opgelost moet, weet ik dat niet –
ik zal dit straks toelichten aan de hand van een voorbeeld – maar als
wij het kunnen oplossen, zullen wij het zeker niet nalaten. Er is een jaar,
incidenteel, omgebogen op basis van een vacaturestop van enkele maanden. Dat
werkt dan, maar daarmee is structureel niets opgelost. Het betreft ons functioneren
en daarom pleit ik met enige overtuiging voor aanvaarding van de Raming. Ik
behoor zeker tot de groep die weet dat als er elders wordt gesneden, dat hier
ook zou moeten gebeuren. Ik realiseer mij dat dagelijks. Wij hebben op dat
punt heel wat waargemaakt. Desalniettemin moet de Kamer voluit kunnen functioneren.
De route die in de afgelopen jaren geleidelijk is ontwikkeld, is werkbaar.
Ik heb het gevoel dat het functioneren van de Kamer daarmee niet is aangetast.
 
 In de aanloop tot deze Raming was er overigens de wens om veel meer uit
te breiden op andere posten. Dat was nodig, maar wij hebben gezegd dat niet
te doen. Wij hebben ons door het kabinet laten overtuigen. Wij hebben gezegd
dat wij zullen proberen, een en ander op te vangen. Of dat lukt, moet de toekomst
leren. Wij moeten dat echter proberen.
 
 Als voorbeeld is het reisbudget genoemd, een post waarop ieder jaar sprake
is van onderuitputting. Dit zal vermoedelijk dit jaar het geval niet zijn.
Die onderuitputting heeft wel te maken met de ontwikkelingen buiten Nederland.
De vaste commissie voor Defensie gaat, in overleg met Defensie, heel zuinig
om met verzoeken. Wij moeten onze jongens elders in de wereld onze belangstelling
tonen en bemoedigen. Dat hoort zo. Als er een beroep op de Kamer wordt gedaan
om mensen te sturen om bij verkiezingen waar te nemen, gebeurt dat soms in
een groter geheel, maar vaak komen de kosten ten laste van ons budget. Dat
is een open eind. Wij kunnen ons daar niet aan onttrekken.
 
 Wij hebben jaren gehad waarin het onderzoeksbudget lang niet werd uitgeput,
maar nu ligt dat anders. Ik denk dat niemand ervoor voelt – ik voel
er in elk geval niet voor – te zeggen dat het onderzoek nu maar niet
moet doorgaan. Dat heeft te maken met het tegenwicht dat de Kamer ten overstaan
van de regering biedt. De ondersteuning is sober. Dat moet ook. Er zijn wel
zekere grenzen aan. Je moet niet doorschieten naar iets dat geen nut meer
heeft.
 
 Ik ken de heer Remkes te goed om te weten dat hij net zo oordeelt over
deze dingen als ik. Hij heeft er recht op dat wij eens genuanceerd naar dit
antwoord kijken. Ik begrijp hem heel goed als hij zegt dat het moet gebeuren
als het enigszins kan. Dat is mijn opinie ook. Het parlement stáát
daar voor, maar wel tegen de achtergrond van hetgeen ik zoëven heb gezegd.
In die zin zijn wij het zeker eens.
 
 Het is een zaak van de fracties hoe zij parkeerplaatsen verdelen op medische
indicatie. Zij krijgen vergoedingen naar evenredigheid doorbetaald. Wat voor
een vervoerplan een fractie maakt moet zij zelf maar weten. Men kan bij wijze
van spreken zo het plan van de Kamer overnemen, maar men kan het ook anders
invullen. Dat is een verantwoordelijkheid van de fractie. Wij treden daar
niet in. Ik weet niet meer wie het in eerste termijn zei, maar ik heb goed
in mijn oren geknoopt dat wij over een jaar eens moeten kijken of fracties
het vervoerplan van de Kamer hebben overgenomen. Ergens hoop ik dat dit zal
gebeuren, want dat is bestuurlijk en in de onderlinge verhoudingen het plezierigst.
De fractie is echter autonoom en als het niet gebeurt, zal ik er geen kwaad
woord over zeggen. Dat hoort nu eenmaal ook bij de verhoudingen
in de Kamer.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Sipkes (GroenLinks):
 
 Mij ging het erom of een fractie een extra plaats mag vragen op basis
van een medische indicatie.
 
 
 
 
 
 De heer Deetman:
 
 Nee, u krijgt een aantal plaatsen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Sipkes (GroenLinks):
 
 En daar houdt het mee op?
 
 
 
 
 
 De heer Deetman:
 
 Ja! U kunt daarmee omgaan zoals u wilt, maar ook conform het vervoerplan.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik dank de voorzitter van het Presidium voor de gegeven inlichtingen.
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik stel de Kamer voor, de Raming zoals die voorligt vast te stellen en
het Presidium te machtigen, deze door te zenden naar de minister van Binnenlandse
Zaken.
 
 
 
 
 
 Daartoe wordt besloten.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt van 19.00 uur tot 20.30 uur geschorst.
 
 
 
 
 Voorzitter: Deetman
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19941995-76-4558-4588.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl