Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het ministerie van Algemene Zaken (III) voor het jaar 2004 (29200 III)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2003-2004, pag. 618-623

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

03-02-2004

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

nr. 14, pagina 618-623

20-01-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29200-IIIToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 20 januari 2004)Pagina 644-648
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Huursubsidiewet en enkele andere wetten (introductie van een nieuwe procedure voor huurders die een aanvraag om toekenning van huursubsidie indienen) (28777)Pagina 623-628
Lijst van besluiten (dinsdag 20 januari)Pagina 644-644
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Huursubsidiewet en enkele andere wetten (introductie van een nieuwe procedure voor huurders die een aanvraag om toekenning van huursubsidie indienen) (28777)Pagina 637-644
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het ministerie van Algemene Zaken (III) voor het jaar 2004 (29200 III)Pagina 629-637
Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het ministerie van Algemene Zaken (III) voor het jaar 2004 (29200 III)Pagina 618-623
Presentie en opening (20 januari 2004)Pagina 617-617
Benoeming van een plaatsvervangend griffier (EK A)Pagina 617-618

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 51 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Vaststelling
van de begrotingsstaat van het ministerie van Algemene Zaken (III) voor het
jaar 2004 (29200 III).De voorzitter:Ik heet de minister van Algemene Zaken van harte welkom in dit huis. Het
is de eerste keer dit jaar dat hij hier aanwezig is. Ik neem aan dat nog vele
keren zullen volgen.De beraadslaging wordt geopend.De voorzitter:Ik geef het woord aan de heer Noten voor zijn maidenspeech.De heer Noten (PvdA):Voorzitter. Ik zal het u eerlijk bekennen: bij het voorbereiden van mijn
maidenspeech had ik regelmatig last van een zenuwtoeval. Dat zou iets te maken
kunnen hebben met de geschiedenis van dit huis en het illustere gezelschap
waarvoor ik deze toespraak mag houden. Ik vermoed echter dat het vooral iets
te maken heeft met het onderwerp. Het is immers een buitengewoon ingewikkeld
en risicovol onderwerp dat uitnodigt tot zwijgen. Waarom voelen wij ons zo
onzeker bij zoiets als het WRR-rapport "Normen en waarden en de last van het
gedrag"? Het is natuurlijk erg gemakkelijk om cynisch te zijn en er woordgrappen
over te maken. Het is ook niet zo moeilijk om mensen met bepaalde standpunten
te beschuldigen van intolerante fatsoensrakkerij. Er is al snel sprake van
politiek opportunisme en dat alles onder het oog van de genadeloze media.Toen ik mij dit alles realiseerde, had ik bijna de neiging om te zeggen:
laat een ander het maar doen. Het onderwerp "normen en waarden" hoort echter
thuis in de traditie van de sociaal-democratie. Wij zijn de uitvinders van
de blauwe knoop. Ien Dales riep op tot een integere overheid en nog maar twee
jaar geleden maakte ik mij druk in de campagne tegen de hufterigheid. Volgens
mij hoort dit onderwerp ook thuis in de politieke arena. Ik kan mij niet voorstellen
dat een politicus in staat is om zijn politieke idealen op een onpersoonlijke
en waardevrije wijze uit te dragen. Het is geen digitaal beroep, je doet het
omdat je gedreven wordt door je eigen waarden. Dat is naar mijn gevoel de
essentie van het vak. Het is in ieder geval een van de redenen waarom ik politicus
ben.Er is dus aan de ene kant het risico van het opportunisme en het gemak
waarmee het onderwerp kan worden afgedaan en aan de andere kant is er het
gegeven dat het onderwerp thuishoort in onze traditie. Met het oog op het
laatste wil ik dit onderwerp toch maar bespreken vandaag.Een tweede vraagstuk bij het voorbereiden van mijn speech was dat mijn
hoofd vol zat met gedachten en one-liners, maar niet of nauwelijks met structuur.
Het was heel lastig voor mij om helder voor ogen te krijgen waar het precies
om gaat als wij spreken over normen en waarden. Dat is ook logisch, want wij
leven in een pluriforme samenleving. Dat is niet alleen een feit, het is zelfs
het vertrekpunt voor een democratische rechtsstaat dat die pluriformiteit
wordt gerespecteerd. Hierbij is een legitimeringsvraag aan de orde: op grond
waarvan ben ik in een pluriforme samenleving gerechtigd om bepaalde waarden
boven andere te stellen? Wij zijn absoluut niet streng in ons begrippenkader
als het gaat om normen en waarden. Het rapport van de WRR helpt ons daar overigens
bij door onderscheid te maken tussen de publieke en private moraal. Afgelopen
zaterdag hoorde ik een debat op de radio waaraan onder andere Jeltje van Nieuwenhoven
en Gerda Verburg deelnamen. De woorden "normen" en "waarden" vlogen in een
duizelingwekkend tempo door de ether. Binnen een paar tellen wist ik niet
meer waarover het ging. Het klonk heel indrukwekkend, maar ik wist niet meer
waarover het ging. Met andere woorden: het gebrek aan strengheid bij het hanteren
van dit soort begrippen maakt het moeilijk om daarop beleid te ontwikkelen.Een derde probleem dat ik signaleer, noem ik maar het probleem van het
glazen huis. Ik leg nu een verbinding met het ongevraagde advies van de Raad
voor het Openbaar Bestuur en het rapport van de Raad voor Maatschappelijke
Ontwikkeling. Wij zouden ons moeten aantrekken wat daarin naar voren wordt
gebracht en dan doel ik op de wurggreep waarin media en politiek elkaar vasthouden;
de onderlinge afhankelijkheid die steeds groter wordt. Uiteindelijk wordt
het fenomeen geïntroduceerd van de mediademocratie die ons om allerlei
redenen verleidt tot emotiepolitiek. Een mediademocratie die ons verleidt
om vaak te snel en onvoldoende onderbouwd stellingen te nemen. Een mediademocratie
die ons schijnbaar in staat stelt om een opvatting te hebben over een rapport
van 2500 bladzijden nog voordat het is uitgebracht. Het überhaupt hebben
van een opvatting is schijnbaar zo belangrijk dat de kwaliteit van die opvatting
er minder toe doet.Dit brengt mij op de stelling dat die mediademocratie ons steeds meer
verleidt tot emotiepolitiek. Emotiepolitiek maakt een overheid onvoorspelbaar.
Een onvoorspelbare overheid wordt op termijn als onbetrouwbaar beleefd en
een overheid die als onbetrouwbaar wordt beleefd, zal moeite hebben om haar
gezag te handhaven in een discussie over normen en waarden.De invloed van de media is echt groot. In vijf minuten tijd kunnen reputaties
worden gebroken of partijen worden gelanceerd met 10 zetels. Ik weet dat het
riskant is om dit hier te zeggen, maar ik ben van mening dat wij af moeten
van de – misschien wel romantische – gedachte dat de media in
deze tijd nog steeds in staat zouden zijn tot een onafhankelijke en objectieve
nieuwsgaring. Is het niet zo dat die media langzaam maar zeker nieuws als
product op de markt moeten brengen en dat de inhoud van dit nieuws uiteindelijk
mede wordt bepaald door de vraag van de klant? Daarmee wordt de politieke
agenda uiteindelijk afhankelijk van opkomende emoties in de samenleving.Toen ik dit betoog voorbereidde, meende ik eerst dat ik het zou moeten
larderen met voorbeelden en er zijn voorbeelden genoeg. Wij hebben op dit
moment de affaire-Oudkerk. Ik herinner verder aan de uitspraken van de burgemeesters
Ter Horst en Leers over de integriteit van het ambtenarencorps en de proefballon
over een kooi voor winkeldieven. Tijdens de discussie in de fractie merkte
ik dat het erg moeilijk is om binnen een fractie tot dezelfde
opvatting te komen over dit soort casussen. Dit is ook logisch, want bij de
behandeling van dit soort casussen loopt de privé opvatting over moraal
voor een belangrijk deel dwars door de publieke opvattingen over moraal. Dit
kan ook niet anders, want wij zijn mens en politicus. Dit heeft mij ertoe
gebracht om die casussen hier maar niet naar voren te brengen, want de kans
dat ik dit op correcte wijze zou doen, is heel klein.Ik probeer hiermee te zeggen dat een deel van de complexiteit voortvloeit
uit het feit dat een voor de hand liggende eenduidigheid in de opvattingen
over moraal – een soort vanzelfsprekende logica – ontbreekt.Een andere invalshoek voor de discussie zou kunnen zijn dat de waarden
van de overheid tot uitdrukking komen in het beleid dat zij voert. Je zou
kunnen zeggen dat de waarden van de overheid tot uitdrukking komen in de wijze
waarop wij een bijstandswet vormgeven, in de vraag of wij erin slagen de wachtlijsten
in de zorg weg te nemen of een behoorlijke armoede- en daklozenbeleid te voeren.
Als wij dat doen, lopen wij het risico dat de politieke discussies die vervolgens
ontstaan, niet veel verder komen dan de gebruikelijke. Hooguit wordt daar
een snufje morele superioriteit aan toegevoegd dat het debat alleen maar onaangenaam
maakt in plaats van ons verder te helpen.Maar als ik niet oppas, dan zal mijn betoog tot helemaal niets leiden.
Ik heb nu wel een aantal onzekerheden en complexiteiten opgesomd, maar ooit
moet je toch tot een conclusie komen. Ik kan in ieder geval niet de conclusie
trekken – en ik hoop dat dit voor meer aanwezigen geldt – dat
er nu behoefte is aan harde actie op het gebied van normen en waarden. Ik
zie nu de volgende oplossing opdoemen: stevige waarden definiëren, vervolgens
effectieve normen ontwikkelen, het zooitje implementeren en klaar! Ik denk
dat dit niet werkt. Sterker nog, een dergelijke benadering vind ik een bedreiging
van onze democratische rechtsstaat, want ze ontkent de ontwikkeling van waarden
en de pluriformiteit van de samenleving.Natuurlijk, fatsoen moet je doen en individuen moeten in de publieke ruimte
kunnen worden aangesproken. Dat kan goed met een fraai Postbus 51-beleid.
Maar daar gaat het mij niet om, ik wil uiteindelijk toe naar de vraag welke
interventies en acties wij plegen op het niveau van de publieke moraal zelf.
Daarbij ga ik ervan uit dat waarden niet worden opgelegd – volgens mij
is dat niet mogelijk met waarden – maar dat ze worden voorgedaan. Volgens
mij zijn ze geen legitimering voor een normatieve en repressieve overheid,
maar zijn ze – of zouden dat moeten zijn – een motor van de beschaving:
waarden ontwikkelen zich en brengen ons verder. Met een dergelijk vertrekpunt
zou ik op zoek moeten zijn naar waarden die ons als bestuurders en politici
verbinden, niet naar waarden die ons scheiden – in dergelijk politiek
handwerk zijn we immers aardig bedreven! En dat alles in de wetenschap dat
de samenleving niet maakbaar is. Als politicus probeer ik dat feit zo veel
mogelijk te ontkennen: de samenleving is niet maakbaar, maar ik vind haar
wel maakbaar – als politicus leef ik met die paradox.Ik realiseer me dat het kabinet nog geen standpunt heeft over het WRR-rapport.
Desondanks breng ik het onderwerp nu naar voren, omdat ik verwacht dat ik,
als ik op dat kabinetsstandpunt wacht, uiteindelijk slechts daarop zal reageren.
Ik zal daar dan ongetwijfeld ook veel kritiek op hebben, daar ben ik nu eenmaal
goed in. Ik denk echter wel dat de kans groot is dat ik dan ook door het vraagstuk
heen schiet en het niet echt te pakken krijg. Daarom stel ik het in een eerdere
fase aan de orde en sluit ik af met een aantal ideeën. Ik stel er prijs
op als de minister-president erop reageert, als hij zich daartoe in staat
acht.Een van de ideeën die mij zeer aanspraken in het rapport van de commissie
voor de toekomst van de overheidscommunicatie was de gedachte van de burger
als coproducent van beleid. Dat idee was inspirerend, omdat het laat zien
dat normen en waarden niet slechts iets zijn wat je oplegt, maar iets zouden
kunnen zijn wat samen met burgers wordt ontwikkeld. Ik heb het weer niet over
normen en waarden als eenvoudig gedrag, maar als onderdeel van beleidsontwikkeling.
Dat is een voor mij inspirerende gedachte.Een tweede opmerking maak ik naar aanleiding van het rapport van de Raad
voor het Openbaar Bestuur. Deze pleit voor een grotere onafhankelijkheid van
regering en departementen ten opzichte van de media en doet daarvoor naar
mijn mening verregaande voorstellen: regels voor de omgang met de media, maar
ook voor de creatie van een eigen politieke agenda. Ook die gedachte vind
ik inspirerend en zou ik willen uitwerken, omdat ik denk dat onze afhankelijkheid
van de media de kwaliteit van ons bestuur langzamerhand steeds meer onder
druk zet.Ik kom op het rapport van de Wetenschappelijke raad voor het regeringsbeleid
waarin naar mijn gevoel een prachtige analyse en een prachtig begrippenkader
worden aangereikt. Met het rapport wordt de politiek ruimte geboden om het
debat verder aan te gaan. Dat lukt echter alleen als wij erkennen dat wij
in een pluriforme samenleving leven en dat dat goed is. Sterker nog, het instandhouden
van die pluriformiteit is een van onze opdrachten. Verder moeten wij dat debat
buiten de actuele politiek durven te voeren. Ik weet dat dit haaks staat op
gedachten over de transparantie van de overheid, maar ik ben ervan overtuigd
dat het soms nodig is om in veilige intimiteit discussies met elkaar te voeren
om echt verder te komen. Dit betekent ook dat wij de grenzen van de verschillende
politieke partijen moeten doorbreken. Het grootste risico is dat het debat
wordt gemonopoliseerd. Het op een na grootste risico is dat het debat wordt
geridiculiseerd. Daarmee komen wij niet verder. Overigens zitten wij in een
huis waarin dat debat gevoerd moet kunnen worden.Ik formuleer hier geen eisen aan de burger; ik geef niet aan dat mensen
niet harder mogen rijden dan 120 km per uur want ik hoop dat dat bekend is.
Ik formuleer hier eisen aan onszelf. Ik ben echt van mening dat waarden moeten
worden voorgedaan. Als je invloed wilt hebben op het gedrag van anderen, moet
je allereerst je eigen gedrag aanpassen. Ik hoor graag van de minister-president
een reactie op dit standpunt.De voorzitter:Ik feliciteer u van harte met uw maidenspeech! Het is maar weinigen gegeven,
eenmansfracties daargelaten, om als fractievoorzitter een maidenspeech uit
te spreken. Het lidmaatschap van de Senaat is weliswaar uw eerste politieke functie,
maar het is bepaald niet de eerste keer dat u een rol vervult in het openbare
leven. In de eerste tien jaar van uw loopbaan heeft u gewerkt in de vakbeweging,
aanvankelijk als beleidsmedewerker en uiteindelijk als bestuurder in de FNV.
Dit bepaalde in belangrijke mate uw publieke profiel. Vervolgens hebt u gedurende
negen jaar in het bedrijfsleven diverse directiefuncties vervuld. U werd daarin
vaak gekarakteriseerd als "oud-vakbondsman". In de verschillende functies
gaf u er de voorkeur aan om onconventionele stappen te zetten of om op onorthodoxe
wijze uw standpunten weer te geven, vaak tot verrassing van uw gesprekspartners
en vaak met een onverwacht resultaat. In de Volkskrant van 7 januari jongstleden
hebt u hierover gezegd: "Ik dacht altijd precies de andere kant op dan mijn
collega's." Voor een Kamerlid met 74 collega's en een fractievoorzitter met
18 collega's is dat een bijzonder uitdagende eigenschap...Recentelijk was u veelvuldig in de publiciteit vanwege uw aangekondigde
vertrek als directeur van NS Reizigers per 1 maart aanstaande. Wij prijzen
ons gelukkig met het door uzelf in al die interviews geschetste perspectief
voor de nabije toekomst: meer tijd voor de politiek, in het bijzonder voor
de Eerste Kamer. Ik wens van ganser harte dat de komende periode voor u, en
dus ook voor deze Kamer, een heel vruchtbare zal zijn.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.De heer Platvoet (GroenLinks):Voorzitter. In mijn bijdrage aan deze begrotingsbehandeling sta ik stil
bij twee thema's. Het eerste is het debat over normen en waarden. Mijn voorganger,
die ik graag feliciteer met het houden van zijn maidenspeech, heeft hierover
al het een en ander gezegd. Het tweede onderwerp, waarbij ik wat korter zal
stilstaan, is de monarchie oftewel het koninklijk huis. Scherpzinnigen maken
daartussen weleens een onderscheid; ik overigens niet. Ik vind het jammer
dat lang niet alle fracties zich voor dit debat hebben ingeschreven, hoewel
dit de eerste mogelijkheid is in twee jaar voor het houden van een beleidsdebat
over deze toch niet onbelangrijke portefeuille. Het valt natuurlijk op dat
de fracties van de regeringspartijen zich geen van allen hebben ingeschreven.
Ik weet niet zo goed welke conclusie ik daaraan moet verbinden, maar ik hoop
niet dat zij de portefeuille van de minister van Algemene Zaken niet belangrijk
genoeg vinden.Mevrouw Van den Broek-Laman Trip (VVD):Het is mij opgevallen dat de fractie van GroenLinks constant afwezig was
bij de vergaderingen van de commissie voor Algemene Zaken en Huis der Koningin,
waarin dit debat is voorbereid.De heer Platvoet (GroenLinks):Is dit nu een substantiële interruptie? Ik ben de woordvoerder op
dit onderwerp; ik had toen ongetwijfeld iets te doen in deze plenaire vergaderzaal.
De opmerking van mevrouw Van den Broek doet mij echter deugd, want zij suggereert
daarmee: Platvoet, als je er wel bij was geweest, hadden de hazen misschien
anders gelopen. Ik knoop dat in mijn oren voor volgend jaar!Voorzitter. Het herstel van normen en waarden is een belangrijk aandachtspunt
voor de minister-president en het kabinet, zoals te lezen valt in de beleidsagenda
van de begroting van het ministerie van Algemene Zaken. Het debat hieromtrent
is een van de grootste mystificaties van onze tijd. Vele pennen zijn in beweging
gebracht en de opvattingen waaiden alle kanten uit. Het kabinet en met name
de minister van Algemene Zaken doen daar ijverig aan mee. Tot nu toe is er
echter weinig coherents of substantieels naar voren gebracht.De verleiding is groot om het debat voluit te voeren. Het in hoofdlijnen
uitstekende rapport van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid
biedt daartoe voldoende stof. De informele norm in het parlementaire verkeer
is echter dat de regering eerst met een standpunt moet komen voordat de discussie
in volle hevigheid kan losbarsten. Ik heb er niet veel moeite mee om mij enigszins
aan deze informele norm te conformeren, te meer daar wij nu niet in een volledige
bezetting van deze Kamer het debat kunnen voeren. Toch wil ik enkele opmerkingen
maken over dit onderwerp. Ik nodig de minister-president uit om deze opmerkingen
mee te nemen in het nog op te stellen regeringsstandpunt.Het is een sociologisch abc'tje dat het tamelijk onzinnig is om normen
en waarden in een adem te noemen als onderling uitwisselbare begrippen. Toch
gebeurt dit volop, ook door het kabinet. Dat heeft in onze opvatting geleid
tot een Babylonische spraakverwarring over dit onderwerp. De WRR fileert die
begrippenhutspot vrij bekwaam en vrij genadeloos. Als de regering enige intellectuele
eigenwaarde heeft, gaat zij daar in haar reactie op in. Ik nodig de minister-president
bij dezen uit om dit te doen. Het meest relevante en meest politieke punt
is natuurlijk de opvatting van de regering – die ook nog eens expliciet
in de voorliggende begroting wordt vermeld – dat het om een herstel
van normen en waarden gaat. Als het hierbij gaat om geformaliseerde normen
die in wetgeving zijn uitgedrukt, doet dit onmiddellijk de vraag rijzen welke
wetgeving deze regering wil terugdraaien of herstellen. Welke concrete voorstellen
kunnen wij verwachten? Wordt de doodstraf weer ingevoerd? Wordt het homohuwelijk
afgeschaft? Wordt prostitutie verboden? Zo kan ik natuurlijk nog wel tig zaken
noemen. Ik vind dat de opdracht die regering zichzelf op dit punt heeft gesteld,
om concrete voorstellen vraagt.Ook het herstel van waarden wordt aangekondigd. Dat is een ultieme ambitie
van de maakbaarheid van de samenleving, die de door links gepropageerde maakbaarheid
enigszins doet verbleken. Links, en soms ook anderen, streeft naar een rechtvaardige
inkomensverdeling, een solidaire buitenlandse politiek en een stringent, duurzaam
milieubeleid. Als het om dit type maakbaarheid gaat, wil het kabinet blijkbaar
ordonneren in de hoofden en harten van mensen. Dat lijkt mij een lastige opdracht,
want waarden en waardestelsels zijn in een pluriforme en multiculturele samenleving
per definitie divers en dynamisch. Natuurlijk zijn geformaliseerde waarden
een groot goed, bijvoorbeeld in onze Grondwet, hoewel natuurlijk terecht een
discussie kan plaatsvinden over een wijziging van de Grondwet. Daarbuiten
zijn er evenwel nog vele waarden en waardestelsels waarover de meningen kunnen
verschillen. Ik noem bijvoorbeeld de jongerenclub van Evangelische
Omroep en de gay scene in Amsterdam, of republikeinen en monarchisten, of
agnosten en gereformeerden. Zij hebben niet alleen verschillende opvattingen
en streven ongetwijfeld ook verschillende normen na, maar zij hangen bovendien
uiteenlopende waarden aan. Dat geldt zelfs op het gebied van een zo hoogaangeschreven
en algemeen aanvaarde waarde als de democratie. Wat voor de republikein een
uiterst ondemocratisch toefje is op de democratische rechtsstaat, namelijk
het feodale voorrecht van één familie om het staatshoofd te
leveren, is voor de ander geen enkel probleem. Wat dat betreft vind ik het
komisch om op te merken dat de drie partijen die gezamenlijk een coalitie
vormen, alledrie de D van democratie in hun partijnaam hebben staan. Kortom,
mijn vraag is welke waarden de regering denkt te herstellen in deze samenleving
en op welke manier zij dat denkt te doen zonder een dominee, een pastoor of
een zedenmeester in elk woonblok aan te stellen.Natuurlijk moeten de formele normen, die in wetten zijn vastgelegd, worden
gehandhaafd. De belangrijkste bijdrage die de overheid zelf aan het debat
kan leveren, is om hieraan te werken. De WRR schrijft dat ook in een van zijn
twee hoofdconclusies: "De overheid heeft een primaire taak in het tegengaan
van gedrag dat wettelijke normen schendt." Het grote probleem dat daarbij
onmiddellijk om de hoek komt kijken, is dat de overheid soms ook zelf formele
normen overschrijdt of laat overschrijden. Wij kennen allemaal het debat over
de handhaafbaarheid of de onhandhaafbaarheid van wet- en regelgeving, die
soms tegenstrijdig is en soms te ingewikkeld. Zij verandert soms te snel of
sluit niet aan bij het rechtsgevoel van een groot deel van de bevolking, of
zij is een uitdrukking van onwerkbare, politieke compromissen. Wij vinden
dat de regering in haar reactie scherp moet aangeven op welke manier zij met
dit dilemma denkt om te gaan, als zij ook anderen in de samenleving op dit
punt de maat denkt te kunnen nemen. Wij nodigen haar daartoe uit.De tweede hoofdconclusie van de WRR is dat openbaargezagsdragers zelf
het voorbeeld moeten geven van een integer openbaar bestuur. De heer Noten
sprak er ook over. Het was komisch: wij hadden in onze fractie een discussie
over de vraag of wij Oudkerk moesten noemen of niet. Eigenlijk vonden wij
dat het punt in feite alweer geschiedenis was en dat wij het maar niet moesten
doen. Maar goed, de heer Noten kwam er zelf ook mee en het is een voorbeeld
van de manier waarop het niet moet. Het is gemakkelijk om de kwestie bij lokale
bestuurders te zoeken; laat ik dat niet doen. Het probleem doet zich ook voor
bij het landelijk beleid. Wij hebben natuurlijk de bouwfraudes gehad en de
gebroken beloftes. In dit huis en in de Tweede Kamer is gedebatteerd over
de compensatie van koopkrachtverlies van mensen met een lager inkomen. Een
voorbeeld van internationale politiek is het standpunt van het kabinet over
de inval in Irak en het steunen van de leugens van Blair en Bush. Als er een
debat wordt gevoerd over de integriteit van anderen en die van de overheid,
is het niet verwonderlijk dat er ogenblikkelijk een spanningsveld ontstaat.
Wij vinden dat de regering zich hiervan rekenschap moet geven en erop moet
terugkomen.Vooralsnog valt er voor GroenLinks één lijn te distilleren
uit de onsamenhangende manier waarop het kabinet met dit debat omgaat. Op
een omslachtige manier wordt geprobeerd een neoconservatieve agenda erdoor
te drukken. Ik wil dat graag laten ontkennen door de minister-president.De minister-president is niet voor niets door de Edmund Burke-stichting
uitgeroepen tot de conservatieve politicus van het jaar. Edmund Burke is de
wetenschapper die zijn sporen heeft verdiend door principieel en consequent
voortdurend stelling te nemen tegen de verworvenheden van de Franse revolutie.
Dat kan ik van een AR-man nog wel volgen, maar dat ook D66 en de VVD zich
op sleeptouw laten nemen zou toch wel van een opmerkelijke politieke draai
getuigen, als het tenminste gebeurt, want ik moet nog voorzichtig zijn met
mijn oordeel.Ik daag de regering uit duidelijk te maken welke wetten wij moeten afschaffen,
hoe het nu precies zit met waarden die moeten veranderen en wat ervoor moet
terugkomen. De heer Noten zei dat het debat niet te concreet gevoerd moet
worden, maar als het niet concreet wordt gevoerd, blijft het een eeuwig zwabberend
debat. Ik nodig de regering uit om het in VBTB-termen te gieten, zodat wij
duidelijke doelstellingen en concreet af te rekenen resultaten in het dossier
krijgen.Het koningshuis heeft het in de afgelopen periode zwaar te verduren gehad.
Het zou vreemd zijn als daar geen enkele opmerking over werd gemaakt. Ik neem
die verantwoordelijkheid graag op mij. Zowel de Margarita- als de Mabel-affaire
heeft, ieder op eigen wijze, duidelijk gemaakt wat voor een anachronisme de
monarchie eigenlijk is. De ministeriële verantwoordelijkheid voor het
koningschap, die ik zou willen bestempelen als een negentiende-eeuws staatsrechtelijk
slimmigheidje, blijkt in de eenentwintigste eeuw in toenemende mate onhoudbaar.
In onze open maatschappij, waarin zij die zich koning, prins of prinses laten
noemen steeds mondiger en assertiever worden, is de ministeriële verantwoordelijkheid
in toenemende mate een dwangbuis geworden. Het is een dwangbuis voor hen die
in de glazen kooi zitten en, nog erger, een dwangbuis voor ministers die zich
als lakeien laten sturen door het staatshoofd.In de Mabel-affaire had het er alle schijn van dat de minister-president
zich, na een aarzelend en veel bekritiseerd begin, de laatste rol, zich laten
sturen door het staatshoofd, niet heeft aangemeten. Daar is uitgebreid over
gediscussieerd in de Tweede Kamer. Ik zal dat hier niet herhalen. Ik overdrijf
misschien, maar hij heeft zich toch behoorlijk fors opgesteld en een eigen
lijn getrokken. Dat vind ik op zichzelf te waarderen.Rond de kerst verscheen een artikel in de Volkskrant, met een reconstructie
van de gang van zaken. Als dat klopt, inclusief de lichte ergernis die dat
ten paleize in de Haag heeft opgeroepen, heb ik daar wel waardering voor.
Ik hoop dat de minister-president die waardering in ontvangst wil nemen.Ik heb nog wel een vraag over al die beslommeringen. Kan de minister-president
bij benadering aangeven hoeveel tijd het koningshuis hem in 2003 eigenlijk
heeft gekost? Hij hoeft dat niet in minuten uit te drukken; laten wij het
afmaken op dagdelen.De ministeriële verantwoordelijkheid wordt minder belangrijk en kan praktisch verdwijnen als de politieke rol van het monarchale staatshoofd
wordt teruggedrongen: geen rol meer in de kabinetsformatie, geen deel meer
uitmaken van de regering en ontheffing van de drukkende plicht tot het uitspreken
van de Troonrede. Ik zeg dan niets nieuws, want het zijn al langer circulerende
voorstellen die ook door andere partijen, zoals D66 en de vice-minister-president,
zij het toen nog in een andere functie, zijn gedaan. Ik moet die vraag toch
stellen, want ik ken de minister-president ook als een intellectueel. Ziet
hij de kwetsbaarheid van de monarchie in de 21ste eeuw op dit punt? Als dat
het geval is, zoals ik natuurlijk hoop, welke conclusie trekt hij daar dan
uit?Tot slot. Het eigengereide optreden van de Koningin dan wel van haar kabinet
in de Margarita-affaire heeft ertoe geleid dat het Kabinet der Koningin politiek
en beheersmatig onder de minister van Algemene Zaken komt te vallen. De Tweede
Kamer heeft dat via een amendement geregeld en de regering is niet gaan dwarsliggen.
In de schriftelijke voorbereiding van deze begrotingsbehandeling is daar nog
eens op teruggekomen. Ook het antwoord laat hierover geen misverstand bestaan,
maar de strijd wordt taai gevoerd. Wij lazen in de Volkskrant dat de directeur
van het Kabinet der Koningin van mening is dat hij niet ondergeschikt is aan
de secretaris-generaal van Algemene Zaken maar nevengeschikt. In de antwoorden
op vragen van de Tweede-Kamerleden Kalsbeek en Van Aartsen bevestigde de minister-president
deze lezing. Het argument was dat maatwerk noodzakelijk is en dat het Kabinet
der Koningin het ambtelijk orgaan is dat de Koningin als lid van de regering
in haar constitutionele taken ondersteunt. Dat moge allemaal zo zijn, maar
dat verklaart niet wat erop tegen is om het Kabinet der Koningin in de normale
ambtelijke hiërarchie in te passen. Misschien dat de minister-president
bij deze laatste prangende vraag ook nog helderheid kan verschaffen.De heer Kox (SP):Voorzitter. Ik heb 5 minuten spreektijd opgegeven. Dat gebeurde niet uit
gebrek aan respect voor de minister van Algemene Zaken, maar omdat wij deze
spreektijd ook weer moeten afzetten bij de spreektijden bij andere begrotingen.
Als ik een enkele minuut langer praat, dan is dat alleen maar uit respect
voor de minister. Dan kan ik wellicht ook nog reageren op wat de heer Platvoet
allemaal gezegd heeft.De voorzitter:Als dat bij één minuut blijft, sta ik dat toe. Daarna grijp
ik echt in.De heer Kox (SP):Voorzitter. Formeel vraagt de minister van Algemene Zaken hier toestemming
om 52 mln uit te geven ter bevordering van de eenheid van het algemeen regeringsbeleid.
Je zou dan kunnen zeggen: voor het geld hoef je het niet te laten. Als je
die doelstelling kunt bewerkstelligen of althans iets dichterbij kunt brengen
voor 52 mln, dan is dat een fraaie zaak, zeker als wij dan ook nog naar de
beleidsagenda kijken. De minister van Algemene Zaken stelt zich in 2004 ten
doel om werk te maken van het herstel van waarden en normen. Als je daarop
een particuliere aannemer laat inschrijven, dan zal blijken dat die dat niet
voor 52 mln doet. Het is dus een ambitieus voornemen. Daarnaast wil hij ook
nog iets doen aan innovatie en het Nederlands voorzitterschap. Ik zal kort
ingaan op het herstel van normen en waarden. Over de innovatie zwijg ik vandaag
maar. Ik heb straks nog een enkele opmerking over het Nederlands voorzitterschap.
Tot teleurstelling van Leo Platvoet zal ik het niet over het koningshuis hebben,
maar nog wel een enkele opmerking maken over koningshuizen. Ook dat valt immers
onder de portefeuille van deze minister.Ik vind het terecht als in deze Kamer aan de minister van Algemene Zaken
vragen worden gesteld over het herstel van waarden en normen: wat gaat dat
worden, waar denkt hij aan, hoe denkt hij dat concreet te maken, wat verwacht
hij van de burgers? In die zin zijn de vragen van de fractievoorzitter van
de PvdA op hun plaats. Ik sluit mij daar graag bij aan. Ik vind echter ook
dat deze Kamer naar zichzelf mag kijken. Ook wij mogen aangeven wat onze waarden
en uitgangspunten zijn waarop wij ons baseren. Niet alleen de minister-president
en de regering moeten steeds zeggen hoe het moet, maar ook het parlement mag
aangeven waarop het zich baseert. Eerlijk gezegd hoop ik dat de fractievoorzitter
van de PvdA in tweede termijn antwoord geeft op een deel van de vragen die
hij in eerste termijn stelde. Wat zijn bijvoorbeeld de waarden waar de PvdA-fractie
het werk van het parlement aan afmeet en daarmee de politiek die in dit land
bedreven wordt? Wat zijn de uitgangspunten waar je volgens de PvdA-fractie,
maar ook volgens andere fracties in dit huis niet mag aankomen? Mijn partij
heeft die enige jaren terug gedefinieerd. De centrale waarden zijn volgens
haar een uitkristallisatie van een eeuwenlange ontwikkeling van de beschaving,
menselijke waardigheid, de waardigheid van mensen en de solidariteit tussen
mensen. Ons daarop baserend, proberen wij de maat te nemen van wat er gebeurt,
en van wat wij zelf doen. Ik hoor in tweede termijn dus graag hoe de partijen
hier zelf tegen aankijken, anders wordt het ook wel al te gemakkelijk. Het
is echter wel hun goede recht om aan de regering, die dit punt op de beleidsagenda
heeft gezet, te vragen hoe zij dit ziet, hoe zij dit wil concretiseren en
wat er in 2004 gaat gebeuren. Er staat dat er een programma gestart gaat worden,
dat een en ander in de overige begrotingen zal doorwerken en dat de Rijksvoorlichtingsdienst
de burgers erbij zal gaan betrekken. Kan de minister-president ons daar iets
meer duidelijkheid over geven?Misschien kan hij, net zoals dat in een ziekenhuis gebeurt – daar
wordt vooral gezegd wat iemand niet heeft – ook zeggen wat er in 2004
vooral niet moet gebeuren op het terrein van waarden en normen. Welke dingen
willen wij vooral niet hebben? Ik zeg dit natuurlijk niet zo maar. Uit alle
peilingen die in dit land gehouden worden – dat zijn er nogal wat –
blijkt dat de overgrote meerderheid van het volk vindt dat de boel een beetje
bij elkaar moet blijven, dat de verhoudingen in evenwicht moeten blijven en
dat de inkomensverschillen wat minder moeten worden dan zij nu zijn. Wat betekent
dit concreet in het licht van de mededeling vandaag op teletekst dat alleenstaande
AOW'ers er dit jaar 2,8% in koopkracht op achteruitgaan? Dat vloekt met de
algemene waarden. Zijn dit zaken die wij volgens de minister-president dit
jaar juist moeten voorkomen of is hij zo ruim van begrip dat hij dit er wel
onder kan verstaan? Ik hoor dus graag een wat concretere schets
van wat er op het gebied van de waarden en normen te gebeuren staat en wat
er vooral niet moet gebeuren. Ik denk ook dat de regering zich moet realiseren
dat, als zij de burgers mee wil krijgen, het beleid dat gevoerd wordt, hen
daar ook toe moet inspireren. Ik heb het idee dat het beleid dat op dit moment
gevoerd wordt, mensen eerder afschrikt en de andere kant op doet kijken dan
dat het de mensen een gevoel van betrokkenheid geeft. Wellicht kan de minister-president
mij ervan overtuigen dat ik dat te eenvoudig zie.Ik heb al gezegd dat ik een opmerking zou maken over het voorzitterschap
van de Europese Unie. Wij zijn natuurlijk erg trots als wij dat mogen doen,
maar wij hebben er wel een klus bij gekregen, namelijk het alsnog op orde
brengen van de Europese grondwet. Hoe denkt de minister-president die klus
te gaan klaren? Maakt hij zich, met anderen, trouwens geen zorgen? Degene
die de klus moet klaren, staat namelijk meestal achteraan bij het gerealiseerd
krijgen van de eigen wensen. Ziet de minister-president dat probleem ook?
Is het mogelijk om dit op een creatieve wijze te omzeilen, bijvoorbeeld door
de Europese grondwet nog een half jaar door te schuiven? Ik ben benieuwd wat
wij gaan doen en of dat invloed heeft op de begroting. Mogelijk moet dit leiden
tot een wijziging van de begroting, omdat dit nog niet bekend was toen de
begroting werd vastgesteld.Mijn laatste punt betreft de koningshuizen. In de toelichting op de begroting
wordt melding gemaakt van het verzoek van de Tweede Kamer om de paleizen die
wij in dit land hebben, wat ruimer open te stellen, opdat wij daar weliswaar
geen mede-eigenaar van kunnen worden, maar daar toch wel mede in kunnen kijken.
De reactie die een door de regering ingestelde onderzoekscommissie hierop
gegeven heeft, is een beetje matig. Daarin staat dat het wel mooi zou zijn,
maar dat het niet kan vanwege de veiligheid. Laatst was ik in Brussel en daar
mag je wel in het paleis van de koning rondlopen. Heeft hij het op een andere
manier opgelost dan wij? Vindt de minister-president het zelf niet ook iets
te gemakkelijk om al die paleizen maar niet open te stellen? Naast de drie
woonwerkpaleizen worden nog een heleboel andere paleizen genoemd die ook niet
opengesteld zouden kunnen worden. Dat lijkt mij echter niet de bedoeling van
de Tweede Kamer. Ik zou het dan ook op prijs stellen als de minister-president
daar op creatieve wijze nog een oplossing voor zoekt, opdat er meer mensen
kunnen meegenieten van dit deel van zijn portefeuille.De beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:De beraadslaging zal worden voortgezet na de eerste termijn van de zijde
van de Kamer over wetsvoorstel 28777.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20032004-618-623.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl