Aan de orde is het spoeddebat over de A4 Midden-Delfland
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2008-2009, pag. 1255-1273

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

14-11-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

nr. 17, pagina 1255-1273

29-10-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30561Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Aan de orde is het debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 2 oktober 2008 over visserijPagina 1223-1228
Aan de orde is de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen en enkele andere wetten in verband met de evaluatie van deze wet, de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen en deregulering (31514)Pagina 1231-1255
Aan de orde is het debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 24 september over dierproevenPagina 1228-1231
Aan de orde is het spoeddebat over de A4 Midden-DelflandPagina 1255-1273
Aan de orde is het debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 1 september en 2 oktober 2008 over biotechnologiePagina 1219-1223
Regeling van werkzaamheden (woensdag 29 oktober 2008)Pagina 1216-1219
Presentie en opening (woensdag 29 oktober 2008)Pagina 1183-1183
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (woensdag 29 oktober 2008)Pagina 1273-1274
Aan de orde is de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet werk en bijstand, de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers en de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen in verband met het opnemen van nadere bepalingen met betrekking tot de plicht tot arbeidsinschakeling van een alleenstaande ouder met een kind dat de leeftijd van vijf jaar nog niet heeft bereikt (Wet verbetering arbeidsmarktpositie alleenstaande ouders) (31519)Pagina 1183-1215

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 146 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is het spoeddebat over de A4 Midden-Delfland.De voorzitter:Op verzoek van de heer Cramer spreekt hij als laatste.De heer Madlener (PVV):Voorzitter. Het is alweer 50 jaar geleden dat het traject voor de A4 tussen
Delft en Schiedam-Vlaardingen is bedacht. Toen al was bekend dat deze weg
noodzakelijk was om onze mobiliteit en de ontsluiting van de Rotterdamse haven
te garanderen. De veiligheid van de bewoners van Schiedam en Vlaar­dingen
vereist ook een goede ontsluiting. Er wonen honderdduizenden mensen pal bij
een van de grootste industriegebieden van Europa. Ieder incident laat zien
dat bij de minste of geringste calamiteit alle verkeer muurvast komt te staan.
Je kunt letterlijk geen kant meer op. Ook de hulpdiensten komen dan muurvast
te staan. Al het verkeer dat vanaf de Rotterdamse haven naar het noorden wil
en vice versa moet zich nu door de A13 wurmen, pal door de woonwijk Overschie.
De A13 met het Kleinpolderplein is een van de filegevoeligste trajecten van
Nederland. Dagelijks staan er lange rijen auto's en vrachtauto's stil. Dat
is pure milieuschade, die bovendien onnodig is.De oplossing is al 50 jaar bij de politiek bekend. Wij hebben 50 jaar
rapporten en 50 jaar studies. Zelfs een aangelegde fundering ligt er al jaren.
Hoeveel geld en hoeveel papier zou dat nu al gekost hebben? Het lijkt mij
aardig om de minister dat te vragen. De A4 tussen Delft en Schiedam is al
grotendeels aangelegd. Alleen het laatste stukje asfalt ontbreekt nog. Slechts
zeven kilometer ontbreekt om de verbinding tussen de Haagse en de Rotterdamse
regio gigantisch te verbeteren en daarmee de economie, de veiligheid, het
milieu en bovenal het woonklimaat in Overschie beter te maken.Dit stukje weg mag met recht een soapserie worden genoemd. Het illustreert
het jarenlange falen van de politiek, doordat er telkens partijen roet in
het eten gooiden. Op het moment dat wij eindelijk begonnen te geloven dat
het stukje weg van zeven kilometer er zou komen en er een weliswaar dure,
maar fraaie oplossing zou komen met een tunnel langs de woningen en zelfs
een verdiepte aanleg voor de koeien in het weiland, komt de ChristenUnie met
het ongelooflijk domme idee om nog maar weer een onderzoek te vragen. De boel
wordt weer in de vertraging gegooid, waarmee stiekem wordt gehoopt dat het
hele plan niet doorgaat. De PvdA zwijgt.De heer Cramer (ChristenUnie):Waar leest de heer Madlener in het artikel van de Telegraaf dat de ChristenUnie
roet in het eten wil gooien? Waar leest hij dat in mijn schriftelijke vragen
op basis waarvan hij dit spoeddebat heeft aangevraagd?De heer Madlener (PVV):Na 50 jaar discussie, na 50 jaar rapporten...De heer Cramer (ChristenUnie):Nee, ik vraag gewoon een antwoord.De heer Madlener (PVV):Ik geef u een antwoord en ik ga over mijn eigen antwoord. Na 50 jaar discussie
zijn wij eruit, is de regio eruit en is een convenant gesloten met al die
partijen die zo lang dwarslagen. Eindelijk. En wat doet u? Nadat het convenant
is gesloten, gaat u roepen: misschien moeten wij toch nog maar een andere
variant gaan onderzoeken. Mijnheer Cramer, u moet u schamen!De heer Cramer (ChristenUnie):Natuurlijk gaat de heer Madlener over zijn eigen antwoord. Dat respect
wil ik betonen. Ik hoop dan wel dat hij het respect kan opbrengen om een vraag
van mij te beantwoorden. Waar staat in het stuk dat ik vraag om een nieuw
onderzoek? Waar staat in het stuk dat dat vertraging oplevert?De heer Madlener (PVV):Iedereen heeft er kennis van kunnen nemen dat u een ander idee wilt onderzoeken.
Ik ben blij dat de minister daar keihard "nee" op heeft geantwoord.De heer Cramer (ChristenUnie):De minister heeft in het algemeen overleg van 26 juni toegezegd dat
hij op deze variant zou terugkomen.De heer Madlener (PVV):Op wiens verzoek heeft hij dat gedaan? Op verzoek van u. Daarmee is het
antwoord gegeven.De PVV wil dat deze weg er nu eindelijk komt. Deze soapserie moet nog
tijdens deze veertiende CDA-regering de laatste aflevering ingaan. De minister
mag ditmaal niet zwichten voor de vertragingstactieken van de linkse antiautopartijen,
waar ook de heer Cramer toe behoort. Kan de minister toezeggen dat onder zijn
ministerschap het finale startschot voor de A4 zal klinken en de wereldvreemde
ChristenUnie en de laffe PvdA-Kamerleden geen enkele kans meer zullen maken
om de milieumaffia zijn zin te geven?De heer De Krom (VVD):Voorzitter. Ik kreeg afgelopen zaterdagmorgen, toen ik de krant van wakker
Nederland opensloeg, bijna een rolberoerte toen ik las dat de ChristenUnie
de toch al diepbeschamende 50-jarige discussie over de aanleg van de A4 Midden-Delfland
wil vieren met een onderzoek naar een nieuwe variant, met verdere vertraging
als gevolg, zoals de minister nu ook in zijn brief bevestigt. Er kan er maar één
uitkomst van dit debat zijn, namelijk dat dit incident niet meer is dan een
zure oprisping na 50 jaar lang zwaar tafelen. De schop moet gewoon de grond
in. Het onlangs gesloten IODS-convenant moet gewoon worden uitgevoerd. Niet
alleen de A4 Midden-Delfland, maar ook de geloofwaardigheid van de politiek
staat op het spel als de boel opnieuw in de vertraging zou worden gegooid.De ontbrekende schakels in de A4, bedoeld als hoofdtransportas tussen
de mainports van Amsterdam, Rotterdam en Antwerpen, zijn al jarenlang hét
symbool van de bestuurlijke onmacht in Nederland. De tijd van praten en studeren
en nieuwe varianten is allang voorbij volgens de VVD en volgens vele betrokken
bestuurders, ondernemers en mensen die dagelijks in de file staan. Niet alleen
de economische, maar ook de sociale schade en de schade aan het milieu en
aan de leefbaarheid in de regio als gevolg van de ontbrekende schakels in
de A4 is enorm. Het gaat overigens niet alleen over de A4-Noord, maar ook
over de A4-Zuid. Verder uitstel is dan ook absoluut onaanvaardbaar en zou
dramatisch zijn. De VVD-fractie heeft dan ook met instemming kennis genomen
van de snelle reactie van de minister van Verkeer en Waterstaat.De heer Cramer (ChristenUnie):Wij hebben een voorstel gedaan met de intentie het draagvlak te verbeteren
en de kans te vergroten dat het project daadwerkelijk gerealiseerd gaat worden.
Bovendien ligt er juist een initiatief vanuit de bouwwereld om zelf een bijdrage
te leveren en niet alles over te laten aan de ontwikkeling. De VVD gaat daar
altijd zo prat op. Waarom fulmineert de VVD dan nu zo tegen deze bijdrage
aan het debat?De heer De Krom (VVD):Omdat er een convenant ligt, waarin alle betrokken partijen het allang
eens zijn. Wie zijn die partijen? Dat zijn de provincie Zuid-Holland, de gemeente
Midden-Delfland, Schiedam, Vlaardingen, Delft, Maassluis, het Stadsgewest
Haaglanden, de stadsregio Rotterdam, VNO-NCW West, Rijkswaterstaat, de Vereniging
Natuurmonumenten, de Milieufederatie Zuid-Holland, het Hoogheemraadschap van
Delfland, LTO Noord, de ANWB en Woonplus Schiedam. Dat is het hele rijtje.
Dus over draagvlak gesproken, dat is kolossaal in de regio. Dus gewoon dat
convenant uitvoeren, mijnheer Cramer. Niet langer leuteren, gewoon doen.De heer Cramer (ChristenUnie):Ik ben dat niet oneens met de heer De Krom, maar als vanuit dat maatschappelijk
draagvlak ook nog voorstellen worden gedaan die dat alleen maar kunnen verbeteren,
waardoor de kans op procedures aanmerkelijk kan worden verkort, dan ben je
als politiek toch dom bezig als je niet op zijn minst de minister vraagt,
zoals dat is gebeurd in het AO van 26 juni, dat mee te nemen?De heer De Krom (VVD):Je bent uitermate dom bezig als je ook maar het risico wilt nemen met
verdere vertraging dat draagvlak op het spel te zetten. Dán ben je
dom bezig. Verder ben je dom bezig als je de geloofwaardigheid van de politiek
nog verder op het spel zet.De heer Cramer (ChristenUnie):Volgens mij is het dom om als politicus je hoofd in het zand te steken
en net te doen alsof de wereld ondertussen niet kan veranderen, zelfs na 50
jaar.De heer De Krom (VVD):De vraag is wie hier nu precies zijn hoofd in het zand steekt. Ik zou
zeggen, meneer Cramer, gaat u de mensen daar buiten maar eens vragen wat zij
vinden van deze soap. Het moet gewoon afgelopen zijn met het geleuter, de
schop moet de grond in, ik kan niet duidelijker zijn. Uw geloofwaardigheid
staat op het spel en als uw plannetjes doorgaan, die van ons ook nog eens
een keer. De VVD-fractie peinst er niet over om daarin mee te gaan.Kan de minister zijn belofte herhalen dat hij de laatste minister is die
zich met de A4 Midden-Delfland bezighoudt? De schop moet zo spoedig mogelijk,
maar, zoals beloofd, in ieder geval uiterlijk in 2011 de grond in. Kan de
minister bevestigen dat hij nog steeds op schema ligt? Is de minister met de VVD-fractie van mening dat het IODS-convenant nu
gewoon moet worden uitgevoerd?Gaat de minister, mocht dat in het vervolgtraject noodzakelijk zijn, al
zijn wettelijke bevoegdheden, zoals de aanwijzingsbevoegdheid in de Wet ruimtelijke
ordening, gebruiken om eventueel onwillige gemeenten of bestuurders achteraf
in het gareel te dwingen? Hij heeft de instrumenten ervoor en hij moet ze
nu ook gewoon gaan gebruiken.Mevrouw Roefs (PvdA):Voorzitter. De PvdA-fractie heeft de fractie van de ChristenUnie gesteund
in haar verzoek aan de minister om opheldering over het onderzoek naar de
ringvaartvariant van de A4 Midden-Delfland, niets meer en niets minder.De minister schrijft in zijn brief van vanmiddag dat uit de quick scan
blijkt dat de kosten van deze variant hoger zijn en dat er vertraging zou
optreden bij de uitvoering ervan. Op zich is mijn fractie zeer gevoelig voor
deze argumenten, maar er komt nog een second opinion en die wacht zij af.De minister neemt een besluit in 2009, maar kan dat nog iets specifieker?
Wordt er nog steeds gerekend aan de diverse alternatieven of zijn er nog nieuwe
beren op de weg?De heer De Krom (VVD):De minister van Verkeer en Waterstaat schrijft in zijn brief dat die variant
tot extra onderzoek leidt, dus tot vertraging en tot honderden miljoenen meerkosten,
en dat hij daarom het onderzoek niet wil uitvoeren. Kan de PvdA-fractie zich
in die conclusie vinden en legt zij zich daarbij neer?Mevrouw Roefs (PvdA):Ik heb zojuist gezegd dat onze fractie zich kan vinden in die argumenten.
Er is een second opinion gevraagd. Als daaruit hetzelfde blijkt en als wij
niet tot andere gedachten zijn gekomen, dan moet er opnieuw over gesproken
worden. Maar als de minister nu zegt dat het leidt tot vertragingen en dat
het veel meer geld gaat kosten, dan vindt mijn fractie dat heel valide argumenten.De heer De Krom (VVD):Ik wil het toch nog een beetje duidelijker hebben. Zijn vertragingen –
om welke reden dan ook – en extra meerkosten van honderden miljoenen
voor de PvdA-fractie redenen om te zeggen: laat de boel maar even weer lopen?
Of zegt zij: nee, wij houden ons aan de afspraak en uiterlijk in 2011 moet
de schop de grond in?Mevrouw Roefs (PvdA):Ik was geneigd om ja te zeggen. U zei: zijn vertragingen en kosten voor
u redenen om door te pakken met plannen voor de A4 Midden-Delfland zoals die
er nu liggen. Het antwoord is ja. Ik heb al gezegd dat vertragingen voor mijn
fractie valide argumenten zijn. Zij wacht echter de second opinion af. U weet
ook, en de heer Cramer noemde dat argument zojuist ook, dat als blijkt dat
er een nieuwe variant komt waartegen helemaal niemand meer protesteert, er
een situatie ontstaat waarin wellicht toch weer geen vertraging optreedt.
Dat betreft dus het draagvlak. Ik zeg echter heel duidelijk: vertraging en
extra kosten zijn voor ons doorslaggevende argumenten.De heer Koopmans (CDA):Na de uitingen van de heer Cramer zei u in de media: het moet geen vijf
jaar uitstel geven. Daar werd ik even stil van, want dat is wel heel lang.
Nu zegt u dat u net als de minister twee jaar te lang vindt. Maar doordat
u uw eindoordeel afhankelijk maakt van de second opinion, zegt u tegelijkertijd
dat het ook een andere termijn kan zijn. Wat is voor u de grens? Anderhalf
jaar, één jaar, een halfjaar, wat is voor u de grens om ja of
nee te zeggen tegen het besluit van de minister?Mevrouw Roefs (PvdA):Het probleem is dat ik die termijn van vijf jaar helemaal nergens genoemd
heb. Ik ben geciteerd op een manier die niet klopt. De enige quote die klopt,
is die in de Telegraaf. Als u dat leest, staat er alleen maar dat ik het verzoek
van de ChristenUnie steun. En dat was het.De heer Vendrik (GroenLinks):Misschien dat de heer Koopmans nog iets wil zeggen over de Telegraaf.De voorzitter:Kom, wij gaan elkaar niet de bal op deze manier toespelen.De heer Vendrik (GroenLinks):Het was een kwestie van hoffelijkheid, in de zin dat de coalitiepartijen
onderling ook in het openbaar een goed gesprek moeten kunnen voeren.Mevrouw Roefs, deze minister maakt grote vaart om de "A4 met vaart"
naar de prullenbak te verwijzen. Dat is volgens mij het oordeel van deze minister:
niks second opinion, wij doen het gewoon niet. Dus de heer Cramer heeft straks
wat uit te leggen hoe hij dat akkefietje met deze minister oplost. Maar ik
ben nu zo benieuwd waar u staat. Steunt u deze minister om de vaartvariant
naar de prullenbak te verwijzen of steunt u de heer Cramer die alles onder
de grond wil?Mevrouw Roefs (PvdA):Het kabinet heeft nog geen besluit genomen. Er worden op dit moment alternatieven
onderzocht. Dat betreft dus niet het alternatief van de vaart maar het alternatief
A13 en A16 et cetera ten opzichte van de A4 Midden-Delfland. Daar hebben wij
nog geen uitkomsten over gekregen, want het moest allemaal opnieuw berekend
worden omdat er fouten waren gemaakt. Nu komt er een nieuwe variant tussengefietst.
Met velen in de Kamer en met de minister ben ik er huiverig voor, in de zin
dat een nieuw alternatief tot enorm veel vertraging zal gaan leiden. Die zorg
heb ik. De minister zegt ervan overtuigd te zijn dat die variant extra vertraging
oplevert. Hij kondigt ook een second opinion aan. Die wacht ik af.De heer Madlener (PVV):Realiseert u zich hoe lang de mensen in de regio Rotterdam, de mensen
in Overschie, Vlaardingen en Schiedam die ook graag die ontsluiting willen,
al zitten te wachten op een einde aan deze soap? Vindt u niet dat u die mensen
opnieuw in de steek laat door nu zo'n slappe toon aan te slaan? Het is toch
veel beter dat u zegt: ik steun de minister er in dat er geen vertraging optreedt
en ik zal geen enkele vertraging dulden? Is dat niet een veel betere tekst
voor al die mensen na zo veel jaren en zo veel verkwisting van belastinggeld
dan de tekst "ach, ik sluit niets uit en wij bekijken het allemaal nog
wel even"?Mevrouw Roefs (PvdA):Volgens mij luistert u gewoon niet goed. Ik heb zo-even heel duidelijk
gezegd dat voor mij vertraging een heel belangrijk argument is. Dus ik begrijp
echt niet waarom u wilt dat ik andere teksten gebruik, wat dit lijkt mij een
heel duidelijke tekst die precies datgene inhoudt wat u in feite vraagt.De heer Madlener (PVV):U zegt dat het een belangrijk argument is. In politieke termen betekent
dit dat u niet uitsluit dat u vertraging zult accepteren als er weer een onderzoek
gedaan moet worden naar iets wat u wel leuk lijkt. Dat is wat bedoelt. U sluit
het niet uit. Dit soort teksten geeft de PvdA-fractie alle ruimte om toch
weer een spaak in het wiel te steken. Ik vind dat echt een verkeerd signaal
naar de regio die na zo lang wachten nu recht heeft op zekerheid. Er is een
convenant gesloten en u gaat toch weer een beetje mee met het ChristenUnieverhaal.
Ik vind dat u de mensen in de regio in de steek laat en daar ben ik erg teleurgesteld
over.Mevrouw Roefs (PvdA):Ik vind dat u heel vreemde conclusies trekt uit teksten die ik absoluut
niet uitgesproken heb.De heer Roemer (SP):Ik probeer toch een beetje duidelijkheid te krijgen, want het is mij wat
vaag allemaal. Als wederom zal blijken dat het doortrekken van de A4 niet
gaat leiden tot de oplossing van het probleem – dat is in het verleden
namelijk steeds aangetoond – maar zal leiden tot extra problemen op
de A13 en de A20 en tot het vastlopen van al die pleinen daar – ook
dat is steeds aangetoond bij de Tracénota's en de verkeersstudies –
wat is dan de houding van de PvdA? Dan kunt u toch niet meer zeggen: laten
wij het toch maar doorzetten? Het gaat hierbij om miljoenen, dus ik wil er
graag toch wat meer duidelijkheid over hebben.Mevrouw Roefs (PvdA):Ik vind het überhaupt al heel raar dat wij over zo'n belangrijk onderwerp
hier nu staan te praten in een spoeddebat. Daar is het allemaal veel te belangrijk
voor. Er wordt op dit moment een onderzoek gedaan naar de alternatieven. Op
de uitkomsten daarvan zitten wij te wachten. Wij voelen er niets voor om ons
nu eventjes snel tussen neus en lippen door uit te spreken over iets zonder
de verdere onderzoeksresultaten af te wachten. Nu gaat het alleen maar over
de vraag of wij al dan niet verdergaan met de vaartvariant. Die conclusie
wil ik trekken wanneer de second opinion binnen is.De heer Roemer (SP):Wij komen al een heel stuk verder. Ik ben het overigens met mevrouw Roefs
eens dat dit een beetje een gek moment is voor dit debat. Wij zitten inderdaad
op van alles te wachten. Zij zegt heel terecht dat er nog studies bezig zijn
en dat alternatieven nu bekeken worden. Zij staat open voor de uitkomsten
daarvan en als dat aanleiding geeft tot welk besluit dan ook – dat kunnen
wij nu nog niet zeggen – staan wij daar open voor en komen wij hier
opnieuw met elkaar in gesprek.Mevrouw Roefs (PvdA):Ja, maar dat is volgens mij zelfs ook de positie van de minister, want
hij heeft ook nog geen besluit genomen. Dat komt pas in 2009.De heer Koopmans (CDA):Voorzitter. Het grote voordeel van de opmerkingen van de heer Cramer in
de Telegraaf is dat wij nu wat sneller helderheid krijgen over wat de Kamer
in juni al aan de minister heeft gevraagd. De minister heeft versneld een
brief geschreven en daarin zijn afwegingen omtrent de A4-vaartvariant aan
de Kamer bekend gemaakt. De CDA-fractie steunt de minister van Verkeer en
Waterstaat in zijn afwegingen. Hij is daar helder in. Het kost tussen de 150
mln. en 500 mln. meer en het leidt ertoe dat er meer dan twee jaar extra vertraging
zal zijn. De CDA-fractie vindt dat er over de A4 Midden-Delfland lang genoeg
is nagedacht en dat er lang genoeg onderzocht is. Wij hebben nog snel kennis
genomen van de afwegingen die de minister heeft gemaakt over deze variant.
Wij vinden dat die afwegingen op een voldoende en adequate wijze zijn gemaakt.
Wij delen de opvattingen van de minister.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik dicht de heer Koopmans veel verstand van asfalt toe; vandaar dat ik
deze informatieve vraag stel. Leest de CDA-fractie de brief van de minister
zo dat het betekent dat de variant "A4 met vaart" in de prullenbak
ligt?De heer Koopmans (CDA):Ja.De heer Vendrik (GroenLinks):En gaat de second opinion waar mevrouw Roefs zich aan vastklampt, op weg
naar diezelfde prullenbak?De heer Koopmans (CDA):Wat de CDA-fractie betreft wel.De heer Roemer (SP):Het feit dat er lang is nagedacht, wil niet zeggen dat er goed is nagedacht.
Waarom denkt u dat er inmiddels een zesde Tracénota gemaakt moet worden?De heer Koopmans (CDA):Dat wij dit land zo ingewikkeld gemaakt hebben dat het nodig is om een
zesde tracévariant te maken, is een hele andere discussie die gevoerd
zou moeten worden. Er komen hier nog wetsvoorstellen van het kabinet op dat
gebied ter bespreking. Dat dit tegelijkertijd ook een soort duiding is van
de wijze waarop er in de regio door verschillende kabinetten, door weet ik
hoeveel ministers, al is nagedacht, moge helder zijn. De CDA-fractie zegt
dat er in dit geval, bijvoorbeeld in afwijking van wat wij geoordeeld hebben
over de A6, A9 en de Naardermeertunnel, volstrekt voldoende is nagedacht.
In onze ogen heeft de minister werk gemaakt van de door de Kamer in juni gevraagde
afweging omtrent de andere variant, die nog eens op de voorpagina van de Telegraaf
is gezet door de heer Cramer.De heer Roemer (SP):Komt het niet in u op dat 40 jaar ploeteren, vijf afgekeurde Tracénota's
en verkeerstellin­gen die allemaal niet kloppen, misschien betekenen dat
het gewoon een slecht voorstel is?De heer Koopmans (CDA):Voor de CDA-fractie zijn 40 jaar nadenken en talloze rapporten over de
Midden Delflandvariant van de A4 van een volstrekt andere orde dan een paar
weken mediaoffensief over de A6-A9. In dat geval gingen een
paar mensen springen op de Gooise matras. Dat werd gefilmd en overal uitgezonden.
Daar was binnen een paar dagen ineens sprake van een totaal andere keuze.
Van een afweging kunnen wij niet spreken.De voorzitter:Wij blijven echt bij de A4 en gaan niet praten over het hele MIRT, want
dan loopt het echt uit de hand.De heer Koopmans (CDA):Ter voorkoming van nog een ander spoeddebat dacht ik: ik geef daar even
helderheid over. Dat scheelt voor de plenaire agenda minstens een debatje.
Laten wij daar dus helder over zijn.De voorzitter:Dank. Daarmee zijn beide ronden meteen geregeld.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. U snapt het wel: ik wil bij dezen een spoeddebat aanvragen.
Geintje.Voorzitter. Er zijn duizenden Nederlanders die langs een snelweg wonen.
Dat is geen pretje. Ik heb mij laten vertellen dat het resultaat van wonen
langs een snelweg vergelijkbaar is met het roken van zeventien sigaretten
per dag. Nu hebben wij een minister van Volksgezondheid die de hele horeca
in een houdgreep heeft genomen en daar een rookverbod aan het afdwingen is,
met mijn steun overigens. Het is hem daar ernst. Het is heel gek dat waar
wij de gezondheid van werknemers hoog in het vaandel hebben staan, in dit
geval de werknemers in de horeca, en wij hen willen vrijwaren van roken in
hun werkomgeving, die vooruitgang ineens totaal stopt als het over asfalt
gaat. Dat geldt hier ook.Al jarenlang is bekend – deze minister zou het toch ook moeten weten –
dat wanneer de A4 wordt afgemaakt in de richting van Rotterdam, dit bij Schiedam/Vlaardingen
leidt tot een verkeersinfarct en tot extra verkeer. Al die duizenden omwonenden,
die Schiedammers en Vlaardingers die helaas vlak naast die snelweg wonen,
kunnen straks rekenen op zeventien sigaretten per dag. Met dank aan de rechtse
partijen, die de te hard rijdende Nederlanders hier staan te vertegenwoordigen.
Dat is pas echt vooruitgang, dat is het maken van keuzen. Het is niet de keuze
van mijn fractie. Een verlengde A4 lost het bereikbaarheidsprobleem niet op.
De heer Roemer zei het zojuist al terecht in een interruptie dat dit allang
bekend is. Bovendien leidt het ook tot problemen op de A13. Het verbetert
de bereikbaarheid niet, het leidt tot extra vervuiling en het lokt meer verkeer
uit. Het doet allemaal wat wij niet willen. Het zou ons de illusie wanen van
de rechtse partijen dat er geen klimaatcrisis is. Wij moeten toch echt iets
doen met zijn allen om die klimaatcrisis te keren.Wij hebben te maken met een minister van Verkeer en Waterstaat die dapper
vooruit wil en die ergens dit voorjaar een besluit wil nemen. Even een opmerking
over de brief die wij vanmiddag hebben gekregen: ik snap het niet helemaal.
Ik heb het net aan de heer Koopmans gevraagd, toch echt een specialist van
CDA-huize, maar als ik het goed lees, ligt de A4-variant-Cramer nu in de prullenbak.
Ik lees in de brief van de minister dat er nog een financiële toets komt,
een second opinion, op de ramingen. Dat is gek. Je hebt een raming gemaakt
van een variant en mede op grond van die raming gooi je die variant in de
prullenbak. In dezelfde brief waarin staat dat je de prullenbak hebt gevonden,
kondig je vervolgens aan dat je nog een second opinion laat uitvoeren. Minister
van Verkeer en Waterstaat, hoe zit dat?Wij vrezen de dag dat de minister een besluit gaat nemen. Volgens mij
is het debat al 50 jaar beslecht, hoewel sommige partijen dat maar niet willen
horen, mijnheer Madlener. De A4 komt er niet. Dat sommigen het daarmee niet
eens zijn, is een politiek meningsverschil. Dat mag: het is een democratie,
je hebt vrijheid van meningsuiting in dit land, ook in deze zaal. Je mag er
in dit land gewoon slechte opvattingen op na houden. Dat is allemaal democratie,
dat snap ik. Er is echter allang besloten, door diverse kabinetten, ook met
VVD-ministers van Verkeer en Waterstaat, hele peletonnen zijn voorbijgekomen,
dat dit deel van de A4 niet wordt aangelegd, want dat werkt niet. Ik hoop
dat deze jonge minister van Verkeer en Waterstaat de zoveelste in de rij wordt.De heer Madlener (PVV):Mijnheer Vendrik zal het niet willen geloven, want hij is gewoon verblind
door antiasfaltgedachten en vindt al het asfalt slecht, maar soms is asfalt
goed. Soms kan een extra weg andere stukken ontlasten. Soms kan een ringweg
rond een stad een stad ontlasten. Soms kan een A4 Midden-Delfland Overschie
ontlasten. Er komt dan ook nog een tunnel op de plek waar de mensen wonen.
De heer Vendrik roept het beeld op dat mensen langs een snelweg wonen. Neen,
er komt een openbaar plein. Er komt een tunnel. Dus waar heeft hij het over?
Of hij heeft zijn huiswerk niet gedaan, of hij probeert hier een beeld te
schetsen om mensen angstig te maken. Dat is ten onrechte. De heer Vendrik
laat de mensen in Overschie in de steek. Zij willen deze weg dolgraag. Ik
voeg hieraan toe dat de auto enorm veel schoner is geworden vergeleken met
vroeger. Dat proces gaat ook door. Over tien jaar rijden wij waarschijnlijk
allemaal in elektrische auto's. Investeren in deze weg en in veel meer wegen
is dus een investering in de toekomst.De voorzitter:Mijnheer Vendrik, wilt u een heel kort antwoord geven? Hier kunnen wij
een hele avond over discussiëren.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter, ik sta mij warm te draaien voor een Fidel Castroachtig antwoord,
maar dat wilt u niet. Over die elektrische auto's komen wij nog nader te spreken.
Ik houd de heer Madlener aan zijn toezegging dat over tien jaar alles in Nederland
elektrisch rijdt. Wat zouden wij dan inderdaad een stap vooruit hebben gezet.
Ik vrees dat het met dit kabinetsbeleid niets wordt, zeker niet nu Europa
op dat punt niet meewerkt. Het plan-Cramer over het verdiept aanleggen van
de A4 is prachtig. Het is beter dan niets. Maar wij hebben dan nog steeds
het probleem op de A20. In de omgeving van die weg wonen ook duizenden mensen.
Dat begrijpen de Schiedammers en de Vlaardingers heel goed. Die weg wordt
niet verdiept aangelegd. Daar gaat alles gewoon de lucht in. Dat betekent
dat duizenden mensen te maken krijgen met extra verkeersoverlast en vervuiling.
Het is het oude liedje: zo gaan wij in Nederland al 50 jaar met de auto om.
Geef ruim baan aan dat ding. Er is geen grens of wij gaan er overheen. Dat
gaat dus ten koste van de gezondheid van mensen en de bereikbaarheid. Op al
die ringen in het land, onder andere bij Rotterdam en Amsterdam,
staat het verkeer elke dag muurvast. Kom dus niet aan met het verhaal dat
ringen de grote steden zullen ontlasten. Daardoor worden de problemen alleen
maar erger. En beide heren – fijn dat u meedoet, mijnheer De Krom, zo
begrijp ik u weer – steken al jaren de kop in het zand. Nee, zij steken
de kop al jaren onder het asfalt om er niet meer onder vandaan te komen. Het
is hard doorrijden in Nederland en verder kijken wij nergens naar. En het
mobiliteitsprobleem is bij beide heren echt in slechte handen. Gelukkig hebben
wij nu een CDA-minister. Laten wij hopen dat het op dit punt iets beter wordt
in dit land.De voorzitter:Het moet iets korter.De heer Madlener (PVV):Ik zal de heer Vendrik niet proberen te overtuigen, want dat zal mij nooit
lukken. Hij heeft zijn mening al klaar. Net als de PvdA-fractie vind ik dat
de heer Vendrik die mensen in de steek laat. Het zou voor de regio een enorme
verbetering zijn. Elke dag staat er een file van vrachtauto's voor de deuren
van die mensen. Dat is niet goed voor het milieu, meneer Vendrik. Maar slaapt
en droomt u rustig verder.De heer De Krom (VVD):Het standpunt van de GroenLinksfractie over deze zaak is ook genoegzaam
bekend. Zij wil er nooit meer capaciteit aan wegen bij. Dat wil zij nergens,
dus ook hier niet. Ik hoor haar echter ook nooit zeggen dat er een paar wegen
weggehaald kunnen worden. Als de heer Vendrik een beetje lef zou hebben, zei
hij hier dat er vier rijstroken van de A4 en de A16 kunnen worden weggehaald.
Is hij daarvan voorstander?De heer Vendrik (GroenLinks):Dat is een interessante gedachte.De heer De Krom (VVD):Nu lef!De heer Vendrik (GroenLinks):Ik ga daarover diepgaand met mijn fractie nadenken.De voorzitter:U mag er een korte opmerking over maken.De heer Vendrik (GroenLinks):De heer De Krom overdrijft en denkt dat hij daarmee zijn punt maakt. Als
de heer De Krom een keer lef heeft... Dat is de discussie die politiek actueel
is. Zijn partij heeft jaar in jaar uit in kabinetten gezeten. Zij is de afgelopen
30 jaar bijna permanent aan de macht geweest en toch hebben wij een fileprobleem
en een mobiliteitsprobleem van hier tot Tokyo. Als er iemand is die bij zichzelf
te rade moet gaan, bent u dat, mijnheer De Krom. U kunt het samen met ons
waarmaken door deze minister in deze kabinetsperiode te brengen tot een kilometerheffing
die echt iets voorstelt. Iedere verkeersdeskundige, alle VVD-ministers van
Verkeer en Waterstaat wisten aan het eind van de zittingsperiode dat er maar één
perspectief is om iets te doen aan mobiliteit en mobiliteitsplanning in dit
land, namelijk een goede kilometerheffing. Deze minister is bijna op de verkeerde
weg, maar u bent alweer tegen. U wilt weer niks. Dus als er iemand is die
moet nadenken over hoe je omgaat met te veel auto's en vrachtwagens in dit
land op het verkeerde moment en op de verkeerde plaats, bent u dat. En dan
hoop ik dat u een keer onze bondgenoot wordt, zodat wij inderdaad een goede
kilometerheffing kunnen invoeren. Dan komen wij nog eens ergens in dit land.De voorzitter:Het woord is aan de heer De Krom, maar wel weer over de A4.De heer De Krom (VVD):Ik begrijp best dat de heer Vendrik heel veel woorden nodig heeft om mijn
vraag niet te beantwoorden. De strekking van mijn vraag is wel degelijk serieus.
De heer Vendrik opponeert consequent tegen meer capaciteit aan wegen. Eén
van de argumenten die de fractie van GroenLinks daarvoor altijd gebruikt –
dat doet zij vanavond weer – is dat dit toch niet helpt en dat het probleem
alleen maar erger wordt. Mijnheer Vendrik, als u een vent bent en een beetje
lef hebt, zeg dan gewoon een keer dat u wegen gaat weghalen omdat dat probleem
dan kennelijk minder groot wordt. Dat is consequent, mijnheer Vendrik. Die
conclusie trekt de GroenLinksfractie nooit, want dat durft zij niet. Als u
consequent was, mijnheer Vendrik, zou u dat doen.De heer Vendrik (GroenLinks):Dankzij de VVD-ministers van Verkeer en Waterstaat is dit land helemaal
volgestopt met asfalt. Elke keer was de belofte dat het beter zou worden op
het punt van de bereikbaarheid, dat er minder files zouden komen en dat wij
allemaal gelukkig zouden worden. Dat probleem is nooit opgelost. De VVD-fractie
heeft haar belofte nooit waargemaakt. Verbreed, verdiept, verlengd, versmald:
dit land staat vast. En daarvoor is maar één reden: mobiliteit
is te goedkoop, zeker op de momenten dat het er toe doet, namelijk in file
en op spitstijden. Er is dan ook maar één oplossing mogelijk
en dat is een goede, brede, diepgaande kilometerheffing. En de VVD-fractie
is daar natuurlijk weer tegen. Zij gaat weer door op hetzelfde pad, nog meer
asfalt. Daarmee komen wij er niet. Dus als iemand moet nadenken, is het de
heer De Krom.De voorzitter:Ik geef de heer Koopmans het woord over de A4.De heer Koopmans (CDA):Als een fractie een nieuwe woordvoerder krijgt, luistert het nog iets
nauwer om te horen wat mensen hier precies te berde brengen. Het was heel
interessant dat de heer Vendrik in een zin alle ringwegen zo'n beetje ten
grave droeg. Ik vraag me af of dat ook geldt voor de door de heer Van Poelgeest
bepleite verbeteringen aan de ring rond Amsterdam, of het ook geldt voor...De voorzitter:Nee, nee.De heer Koopmans (CDA):Voorzitter, jawel. De heer Vendrik had een heldere boodschap. Ik wil graag
weten of het ook geldt voor de A74, waarvan zelfs de heer Duyvendak een groot
voorstander was. Het is toch van belang om dat te horen.De voorzitter:Nee.De heer Koopmans (CDA):Er zijn namelijk hier en daar toch nog wat fans van GroenLinks.De voorzitter:Wij voeren vanavond een spoeddebat over de voortgang van de A4, en geen
debat over het hele MIRT, over alle rondwegen, over de A73,
noem maar op.De heer Koopmans (CDA):Dan moet u de heer Vendrik niet toestaan dat hij heel algemene beschouwingen
gaat houden.De voorzitter:Dat doe ik ook niet, ik heb hem al twee keer onderbroken. U mag een vraag
stellen over de A4. En als u die niet hebt, gaan wij snel door naar de volgende
woordvoerder.De heer Koopmans (CDA):Dan de volgende vraag aan de heer Vendrik. De A4 lijkt op een heleboel
andere ringwegen.De voorzitter:Nee...De heer Koopmans (CDA):Kan de heer Vendrik antwoord geven...De heer Vendrik (GroenLinks):Met een beetje fantasie kan ik van die A4 en die A13 best een ringetje
maken. Misschien kunnen wij daar dan verder over praten. Ik hoop dat de CDA-fractie
deze minister er dan toe brengt om Amsterdam zijn zin te geven bij het snel
invoeren van een regiogebonden kilometerheffing. Dat is namelijk wat Amsterdam
nodig heeft, maar dat wil dit kabinet niet, evenmin als de CDA-fractie. Ook
op dat puntje komen wij nog terug, mijnheer Koopmans.De voorzitter:Wij gaan nu naar de heer Roemer, want hij wil iets vertellen over de A4.De heer Roemer (SP):Voorzitter, ik ben blij dat u mij aan het onderwerp van dit debat herinnert;
ik was het even kwijt.Ik wil een paar bedankjes uitspreken, allereerst aan de collega's van
de fracties van de PVV en de VVD. Ik heb vandaag nog niets nieuws gehoord
en dat zal bij mijn inbreng niet veel anders zijn, maar iedere gelegenheid
om aan te geven dat het besluit inzake de A4 Midden-Delfland een slecht besluit
is, grijp ik graag aan. Dat doe ik hier dus met liefde en plezier.Ik heb ook een bedankje voor de heer Cramer. Wat hij precies heeft beoogd,
laat ik even in het midden; daar wordt links en rechts toch iets anders over
gedacht dan hij het zelf bedoelde. Maar toch, hij durft als coalitiepartner
tegen de stroom in te gaan van deze minister en te vragen om gezond verstand.
Hij vraagt om de tunneloptie toch nog eens te onderzoeken, in een project
waaraan deze minister zo ongeveer zijn lot heeft verbonden.Met alle respect voor de heer Cramer en de door hem getoonde moed: het
is toch niet meer dan pleisters plakken op een wond. Die wond is het doortrekken
van de A4 Midden-Delfland. Dit heeft tot gevolg dat het verkeer elders fors
zal toenemen en de files slechts worden verplaatst. De pleister op de wond
is een tunnel die wellicht wat overlast in de regio tegengaat, maar het besluit
leidt tot nog veel meer ellende.Er zijn al 40, 50 jaar lang redenen te over om dit plan niet te laten
doorgaan. Het is jammer dat ook dit kabinet en een aantal fracties in de Kamer
nog steeds denken dat het nu anders ligt. Ik sluit mij helemaal aan bij wat
de heer Vendrik daarover zei: het lost het sluipverkeer niet op, de kosten
zijn hoog, er zijn goede alternatieven enzovoorts.40 jaar discussie is geen vrijbrief om nu niet meer verantwoord met het
project om te gaan en betere voorstellen blindelings aan de kant te schuiven.
Daar komt nog bij dat de besluitvorming in dit project in veel gevallen door
het ministerie zelf werd vertraagd. Eerder was de regering traag met het geven
van een onderzoeksopdracht voor een studie naar de A4 en de alternatieven.
De afgelopen jaren worden telkens fouten gemaakt bij trajectnota's. Het zou
de minister sieren als hij dat zelf toegaf en niet enkel schande sprak van
vertraging alsof het enkel externe oorzaken betrof.Over de brief van de minister zijn in de loop van de dag weer een heleboel
vragen gerezen. In reacties van buiten werden de argumenten van de minister
weer vrij snel onderuitgehaald. Alle reden dus om serieus te blijven kijken
naar wat het beste is om het probleem op te lossen."De schop gaat nog deze kabinetsperiode de grond in" klinkt
leuk, maar doet helaas geen recht aan de feiten. Het zou beter zijn als de
minister zei: in deze kabinetsperiode zal de regering de A4 en de alternatieven
eens echt goed bekijken en voor de verandering eens geen fouten maken. Is
de minister bereid om daarvoor garant te staan?De uitspraak van de minister dat nog deze kabinetsperiode een besluit
zal worden genomen over de A4, heeft een groot risico voor hem. Als eind 2010
blijkt dat nog niet besloten kan worden of en, zo ja, hoe deze weg aangelegd
moet worden, kan de minister enkel beslissen om af te zien van de aanleg van
deze weg. Dat stemt mij nog enigszins hoopvol. Of blijken dit dan ook opeens
grote woorden te zijn geweest?De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter. Als het over de A4 gaat, moet ik er altijd aan terugdenken
dat ik als ventje van tien jaar, inwoner van Vlaardingen, stond te kijken
naar dat zandlichaam in de verte en aan mijn ouders vroeg: wat is dat? Zij
zeiden: daar komt de snelweg, binnenkort. Ik had toen niet kunnen vermoeden
dat ik 30 jaar later een spoeddebat zou meemaken over de voortgang van die
weg.Je hoeft niet in de buurt te wonen om de geschiedenis te kennen. Er is
wel eens sprake van een gebrek aan historische kennis, maar als het gaat om
de besluitvorming rond de A4, valt dat wel mee. Iedereen weet daarvan dat
het ontzettend lang heeft geduurd. De redenen daarvoor zijn velerlei. Ook
de minister heeft herinnerd aan die lange voorgeschiedenis, maar voor alle
eerlijkheid moeten wij ook opmerken dat de rijksoverheid meerdere procedurele
steken heeft laten vallen in dit dossier. Vorig jaar is nog uitdrukkelijk
gesproken over de niet-correcte onderzoeken van verschillende alternatieven,
die vervolgens hebben geleid tot enkele jaren nieuwe vertraging, de bekende "rekenblunders".
Dat in een dossier waarop al bijna 50 jaar wordt gestudeerd aan de hand van
een stapel rapporten waarmee je een tunnel tussen Den Haag en Rotterdam zou
kunnen vullen!Mijn fractie heeft zich steeds kritisch opgesteld tegenover dit stukje
snelweg. Wij hebben grote vragen bij het fileoplossend vermogen
van de weg en vrezen dat wij de files verplaatsen naar de randen van de steden
of naar andere locaties, zoals de Van Brienenoordbrug en de Beneluxtunnel.
Mijn fractie heeft daarbij altijd gezegd: als die weg er komt, dan moet het
op een zo duurzaam mogelijke manier gebeuren, waarbij het landschap en de
leefomgeving zo veel mogelijk worden gespaard. Daarin is naar de mening van
mijn fractie in de huidige plannen, met de IODS-variant, zo veel mogelijk
voorzien. Niet voor niets zijn de kosten van deze paar kilometers snelweg
buitengewoon hoog. Het wordt met afstand het duurste stukje asfalt van Nederland.Het kan natuurlijk altijd nog duurzamer en beter. Een tunnel met een kanaal
erboven minimaliseert de overlast van de weg nog verder, al is tegelijkertijd
duidelijk dat de ruimtelijke meerwaarde slechts zeer beperkt is ten opzichte
van de bestaande plannen. Ook de variant "A4 IODS" is in ruimtelijk
opzicht immers kwalitatief hoogstaand.Het moet echter vooral wel reëel blijven. Er komt een moment dat
wij moeten stoppen met nog meer briljante ideeën en sublieme voorstellen
voor inpassingen. Een dergelijke nieuwe tunnelvariant zal opnieuw zorgen voor
verdere vertraging en in ieder geval zorgen voor nog veel meer kosten. Wij
kennen de risico's van het bouwen in buitengewoon slappe grond. De relatieve
meerwaarde van deze tunnelvariant ten opzichte van de duurzame inpassing waartoe
eerder is besloten, weegt wat mijn fractie betreft niet op tegen de onvermijdelijke
vertraging en het verder escaleren van de kosten.Mijn conclusie is daarom dat wij de minister steunen in de benadering
in deze brief, waarbij de nieuwe variant, om het met een knipoog te zeggen, "in
de grond wordt geboord".De heer Cramer (ChristenUnie):Voorzitter. Wij hebben vanavond toch een novum te pakken, een spoeddebat
naar aanleiding van schriftelijke vragen. Zoals de PVV-fractie het dan zelf
zegt: het moet niet gekker worden! Wij wisten natuurlijk al dat de PVV alleen
de krantenkoppen leest, maar met het aanvragen van dit spoeddebat heeft zij
dat ook bewezen. Inhoudelijk gaat het toch echt ergens anders over, zoals
de heer Madlener zelfs had kunnen weten als hij het verhaal in de Telegraaf
had gelezen.Ik dank de minister voor zijn brief. Hij refereert echter aan rapporten
die de Kamer nog niet heeft. Ik ben dus wel benieuwd wat de minister straks
zal zeggen. Los daarvan zullen wij elkaar gewoon serieus moeten nemen en moeten
afwachten tot wij die rapporten hebben ontvangen, zodat wij daarover een keer
concluderend kunnen spreken. Wat mij betreft zal dit echter ook gebeuren bij
de beslissing van de minister.De voordelen van de variant die de ChristenUnie in het debat van juni
naar voren heeft gebracht, waren juist bedoeld voor een beter draagvlak in
de omgeving, een terugdringen van lawaai en fijnstof uit de verdiepte aanleg
en een betere inpassing in het landschap. Anders dan de heer Van der Staaij
ben ik ervan overtuigd dat het een betere inpassing is. Vandaag zie ik in
de stukken opnieuw een onderbouwing van het kostenaspect en blijf overtuigd
van de meerwaarde van de variant. In het verlengde daarvan vraag ik de minister
of het inderdaad waar is dat de meerkosten van de bestaande voorkeur van de
minister op basis van de Wet tunnelveiligheid op dit moment nog niet in de
kosten van de IODS-variant tot uitdrukking zijn gekomen.Laat ik duidelijk zijn over hoe de ChristenUnie denkt over de vertraging.
Het is volgens mij niet terecht om te suggereren dat de ChristenUnie een nieuwe
vertraging wil. Ik heb dit ook niet gesuggereerd. Lees daarvoor maar mijn
vragen die ik gesteld heb. Ik heb oprecht geprobeerd met het voorstel een
bijdrage te leveren aan het debat om het maatschappelijk draagvlak te vergroten.
Als de door mij voorgestelde variant vertraging zou opleveren, en dit wordt
onderbouwd in het rapport van de minister, zal de ChristenUnie steun geven
aan een snelle besluitvorming.Bij een aanbesteding heeft een aannemer het recht een alternatief in te
dienen. Dit zou ook dit alternatief kunnen zijn. Hoe denkt de minister hierover?
Ook is het mogelijk dat je een voorkeursvariant uitspreekt, maar dat je in
de aanbesteding iemand uitdaagt om een alternatief aan te bevelen, mits dit
alternatief voldoet aan de criteria die je stelt als hoofddoel, namelijk realisatie
binnen het budget en het tijdpad. Volgens mij is dit een goed gebruik in aanbestedend
Nederland. Hoe denkt de minister hierover?Ik zie uit naar het rapport van de minister en de besluitvorming later
dit jaar. Ik ga ervan uit dat ik dan ook nog antwoord krijg op de door mij
gestelde schriftelijke vragen. Overigens ben ik van mening dat de verkeersdebatten
de plezierigste zijn in deze Kamer, waarbij wij de inbreng van de heer De
Krom node zullen missen.De heer Vendrik (GroenLinks):Laat ik mij daarbij dan maar aansluiten, omdat het om de heer De Krom
gaat. Ik begrijp dat de heer Cramer de "A4 met vaartvariant" boven
de markt wil houden. Terwijl de minister deze variant in de prullenbak gooit,
gooit de heer Cramer eigenlijk de brief van de minister in de prullenbak.
Zie ik dat goed?De heer Cramer (ChristenUnie):Ik heb kennis genomen van de brief van de minister. Wij zouden nog een
hele avond kunnen vullen met een debat daarover. Ik heb dit debat niet aangevraagd.
Ik heb daar schriftelijke vragen over gesteld. Ik wil graag eerst het antwoord
daarop. Ik wil graag het rapport zien dat de minister in het AO heeft toegezegd.
Ik denk dat wij daarna een inhoudelijk debat daarover kunnen voeren. Ik ga
dus niet zeggen dat ik de brief in de prullenbak gooi.De heer Vendrik (GroenLinks):Zo gaat het niet. Het is hier geen theehuis. Er is hier een goedbetaalde
minister van Verkeer en Waterstaat besteld. Hij maakt zijn avond vrij om te
debatteren over zijn brief. In deze brief van de minister van Verkeer en Waterstaat
staat: tunneltje-Cramer gaan wij niet doen. Dan moeten vanavond de koppen
toch even tegen elkaar. Wie krijgt nou gelijk? De heer Cramer moet niet zeggen
dat wij daar later een keer over gaan praten. Er is een brief van deze minister.
Daarin staat dat deze schaamlap voor de ChristenUnie te duur is, bovendien
niet effectief is en inhoudelijk geen meerwaarde heeft. Is de heer Cramer
het hiermee eens? Laat hij de minister daar vanavond mee wegkomen? Ligt de "A4
met vaart" inderdaad in de prullenbak en kan de minister overgaan tot
de orde van de dag door de A4 zonder gezeur aan te leggen, of zegt de ChristenUnie:
ho, stop, niets prullenbak, juist de brief van de minister
gaat in de prullenbak. Wil de fractie van de ChristenUnie een serieuze afweging
van deze variant en vindt zij dat dit oordeel de minister niet past? Wat zegt
de heer Cramer dan?De heer Cramer (ChristenUnie):Dit zijn buitengewoon veel woorden. De heer Vendrik herhaalt wat hij in
zijn termijn gezegd heeft. De heer Vendrik zegt dat het hier geen theehuis
is. Ik heb niet gevraagd om dit debat.De heer Vendrik (GroenLinks):Wat komt u hier doen dan? Ga dan lekker naar huis! Als u geen zin hebt
om een debat over de brief van de minister te voeren, ga dan lekker naar huis!De heer Cramer (ChristenUnie):Mag ik dan nu eindelijk eens antwoord geven?De voorzitter:Zo doen wij dat niet, mijnheer Vendrik.De heer Cramer (ChristenUnie):Zo, dat dacht ik ook.De heer Vendrik zegt tegen mij dat het hier geen theehuis is. Ik heb niet
gevraagd om dit debat, maar aangezien een collega een spoeddebat heeft gevraagd,
breng ik het fatsoen op om daar gewoon aan deel te nemen. Het betreft immers
mijn vragen. Daarom is het een novum. Wij praten over iets waarover ik schriftelijke
vragen heb ingediend. Er ontstaat een holle discussie over omdat wij geen
stukken hebben.De heer Vendrik (GroenLinks):Wat is dat nou voor onzin! Wij hebben een brief van de minister.De heer Cramer (ChristenUnie):Ik zou die interrupties niet toelaten, voorzitter!De voorzitter:Dat zouden wij niet doen, mijnheer Vendrik. Wilt u kort antwoorden, mijnheer
Cramer. U herhaalt uzelf ook.De heer Cramer (ChristenUnie):Er wordt naar gevraagd, voorzitter!De voorzitter:Jawel, maar wij hebben goed naar u geluisterd, dus na één
keer onthouden wij het.Het woord is aan de heer Koopmans. Hij heeft een originele vraag.De heer Koopmans (CDA):Ik wil toch wat preciezer zijn. Wij voeren uiteraard geen debat naar aanleiding
van de schriftelijke vragen van de heer Cramer. Ik vind dat de heer Cramer
de heer Madlener onrecht aandoet. De heer Madlener heeft gisteren om een debat
gevraagd, naar aanleiding van de uitlatingen van de heer Cramer. Wij hebben
de minister om een brief daarover gevraagd. Die brief hebben wij vandaag ontvangen.
Daarover voeren wij nu een debat.De voorzitter:Wat is uw vraag?De heer Koopmans (CDA):Ik vind het belangrijk om dit opgemerkt te hebben, omdat het wat al te
gemakkelijk is om te doen alsof de heer Madlener als aanvrager van dit debat
een raar soort spelletje speelt. Dat doet hij niet. Hij, wij en ook de samenleving
heeft recht om te weten hoe de Kamer denkt over de opvattingen van de minister,
mede naar aanleiding van de opmerking van de heer Cramer. De heer Cramer zegt
heel scherp dat hij niet te veel uitstel wil en dat dit voor hem reden is
om de minister in zijn afweging te steunen. Over de centen zegt de heer Cramer
echter dat er maar eens over gesproken moet worden als het meer zou kosten
dan de 200 mln. tot 500 mln. die de minister opgeschreven heeft. Dat vind
ik erg interessant. De heer Cramer moet daar scherper over zijn. Hij moet
laten weten wat zijn grenzen daarin zijn en wat mogelijkerwijs de bronnen
zijn waaruit hij die extra kosten financiert.De heer Cramer (ChristenUnie):De heer Koopmans stelt verschillende vragen, voorzitter. Ik probeer ze
langs te lopen. Helpt u mij alstublieft als ik er eentje vergeet.De eerste vraag betreft de aanvraag van dit debat door de heer Madlener.
Ik vind dat de heer Koopmans mij onrecht aandoet door het zo weg te zetten.
Ik heb vrijdag schriftelijke vragen ingediend, waarover ik dinsdag niet eens
om een rappel heb gevraagd, zoals soms wel gebeurt in de Kamer. Ik heb op
de normale wijze schriftelijke vragen ingediend en een collega vraagt, zonder
dat de brief er is, het debat aan. Andere fracties hebben toen om een brief
gevraagd. Daar heb ik mij niet tegen verzet, want een brief is altijd goed.Wat de tweede vraag betreft: dit debat had van mij niet gehouden hoeven
te worden. Ik vind het geen spoeddebat. De minister heeft namelijk al aangekondigd
dat de besluitvorming er aankomt. Er is vanavond niets veranderd. De minister
had net zo goed kunnen antwoorden op mijn schriftelijke vragen. Dat is de
status.De derde vraag betreft de centen. Volgens mij heb ik er niet over gesproken
dat het meer gaat kosten. Ik vraag alleen aan de minister of het waar is dat
in de kostenraming van de IODS-variant zoals die er nu ligt, nog niet de gevolgen
van de Wet tunnelveiligheid zijn meegenomen. Dan heb ik namelijk wel degelijk
een vraag. Het zou namelijk betekenen dat de kosten die er nu opstaan hoger
worden. De minister vergelijkt nu die stijging met een ontwerp dat naar mijn
informatie wel voldoet aan de Wet tunnelveiligheidDe heer Koopmans (CDA):Mijn vragen waren simpeler, namelijk: wat is de grens met betrekking tot
de extra kosten voor de variant die de ChristenUnie accepteert en waar betaalt
de heer Cramer dat uit?De heer Cramer (ChristenUnie):De tunnelvariant?De heer Koopmans (CDA):Ja.De heer Cramer (ChristenUnie):Naar mijn overtuiging is de tunnelvariant niet duurder dan de huidige
variant. Een overschrijding in vergelijking met de IODS-variant zou ik moeilijk
te verteren vinden. Dat zou dus ook een probleem zijn voor de minister.De heer De Krom (VVD):De heer Cramer zegt veel over waarom dit debat helemaal niet gehouden
had hoeven te worden en hoe het precies is aangevraagd. Maar wij voeren nu
dit debat en er ligt een stuk dat wij van het kabinet hebben ontvangen. In
dat stuk schrijft de minister namens de regering dat hij besloten heeft de
variant "A4 met vaart" niet verder uit te werken. Dat zegt de regering
ons. De VVD-fractie is het daar van harte mee eens. Is de heer
Cramer het er ook mee eens? Het is namelijk de conclusie van het kabinet.De heer Cramer (ChristenUnie):Ik kan daar pas een definitief oordeel over geven als ik het rapport heb
kunnen lezen dat de minister heeft aangekondigd. Ik neem nu kennis van de
mening van de minister. Vooralsnog deel ik die nog niet.De heer De Krom (VVD):Dat is duidelijk. Dank u wel.De heer Roemer (SP):Ik stel dezelfde vraag aan de heer Cramer als ik aan de PvdA-fractie heb
gesteld. Hij zegt terecht dat het lastig debatteren is omdat er nog erg veel
stukken naar de Kamer moeten komen over dit onderwerp. Betekent dit dat ook
voor de fractie van de ChristenUnie, afhankelijk van alle stukken en antwoorden
die de Kamer nog moet ontvangen, alle alternatieven nog openstaan, zolang
wij nog geen betere antwoorden hebben gekregen dan die nu op tafel liggen?De heer Cramer (ChristenUnie):Volgens mij is de situatie als volgt. Er ligt een aantal alternatieven
waaronder een voorkeursvariant van de minister. Binnen de MER zullen de meest
milieuvriendelijke en andere alternatieven gewogen worden. Daarna moet er
een definitief besluit genomen worden. Daarvan kan dit een onderdeel vormen.
De definitieve besluitvorming gaat nog komen, mijnheer Roemer.De heer Roemer (SP):Dat is duidelijk. Als nu uit alle studies die nog worden gedaan, blijkt
dat de A4 de problemen helemaal niet oplost zoals dat ook in het verleden
al enkele keren is aangetoond, staat de heer Cramer dan nog steeds open voor
alle andere alternatieven?De heer Cramer (ChristenUnie):Dan zullen wij met deze minister een stevig debat hebben over de vraag
waarom dan toch een besluit moet worden genomen.De voorzitter:Ik dank de heer Cramer en constateer dat wij de eerste termijn van de
Kamer hebben gehad. Ik nodig de minister uit voor het uitspreken van zijn
eerste termijn. Ik weet dat hij ervan houdt om zijn betoog historisch in te
bedden, maar vraag hem de eerste 50 jaar buiten beschouwing te laten.Minister Eurlings:Voorzitter. Ik dank u voor uw introductie. Ik zal proberen mij daaraan
te houden. Ik heb echter een klein probleem. Met uw opmerking over de eerste
50 jaar insinueert u namelijk dat er nog heel veel jaren volgen en dat was
nu net niet de bedoeling!Geachte leden van het parlement. U en ik spreken vanavond over de wensen
van sommige mensen om een voortgaand onderzoek naar een nieuw soort tunnel
bij de A4 Midden-Delfland. Ik wil u hier vanavond uitdagen. U en ik staan
namelijk voor de vraag of wij het serieus menen met de aanpak van de commissie-Elverding;
of wij serieus menen wat wij als parlement eerder hebben uitgesproken, namelijk
dat wij echt willen afrekenen met de ellenlange vertragingen die in de vele
achter ons liggende jaren zijn opgetreden. Wij hebben die vraag eerder met "ja"
beantwoord. Wij hebben met elkaar gezegd dat wij dat willen, want het land
is die vertragingen zat. Als wij dat écht willen, daag ik u uit om
de daad bij het woord te voegen. Laten wij dan de discipline hebben om op
een gegeven moment te zeggen dat wij op basis van de gekozen richting verdergaan
en niet steeds weer alle discussies overdoen.De heer Roemer (SP):Voorzitter.De voorzitter:Ik wilde eigenlijk de minister de kans geven een stukje verder te komen
in zijn betoog.De heer Roemer (SP):Hij daagt ons meteen uit, voorzitter. Ik vind dat ik daarop iets moet
zeggen.De voorzitter:Stelt u dan een korte vraag en laten wij daarna de minister de kans geven
zijn verhaal te houden. Nogmaals, aan het einde van het verhaal van de minister
heeft u allemaal de gelegenheid om een rondje te interrumperen. Anders komen
wij echt geen stap verder.De heer Roemer (SP):Ik zal het heel kort houden. Ik pak die handschoen graag op, want dan
gaat het om nieuwe wegen en wegverbredingen waar wij voor kiezen en niet om
een weg waarvoor al 40 jaar terecht niet gekozen is omdat wij die daar niet
willen hebben. Daarbij doet Elverding niet ter zake.Minister Eurlings:U kiest er niet voor, mijnheer Roemer, en de SP-wethouder in Schiedam
heeft ook een andere voorkeur. Dat is bekend. Geachte heer Roemer, dat wil
toch niet zeggen dat de meerderheid van Nederland ervoor kiest om nog 50 jaar
te discussiëren? Ik ben het met u eens dat wij verschillende meningen
kunnen hebben. De aanpak van de commissie-Elverding is dat wij na een brede
verkenning van een jaar of twee tot het politieke besluit komen hoe wij die
weg gaan aanleggen, vervolgens in het juridische traject nog maar één
tracé gaan bekijken en ons daaraan houden. Wij moeten die lijn nog
introduceren, dat weet u, mijnheer Roemer, maar the proof of pudding is in
the eating. Al degenen die terecht zeggen dat wij de zaak moeten versnellen,
moeten wel de daad bij het woord voegen. Zij moeten niet doen waarvoor Peter
Elverding zo waarschuwt, namelijk steeds weer de discussie herhalen. Dan komen
wij er niet meer uit. Dat kan misschien de bedoeling zijn van de heer Vendrik,
maar de mijne is dat in ieder geval niet.De heer Cramer (ChristenUnie):Voorzitter. Ik heb een punt van orde.De voorzitter:Dat gaat altijd voor.De heer Cramer (ChristenUnie):Voorzitter. Ik verzoek via u de minister en mijn collega's om alleen over
de A4 te spreken. Als wij over Elverding gaan spreken, wil ik ook mijn zegje
doen en dan zijn wij niet op tijd klaar. Ik verzoek u, voorzitter, ook de
minister te beperken tot de A4.De voorzitter:Dat zal ik zeker doen, maar ik had de leden gevraagd om even niet te interrumperen.
Er zou één vraagje gesteld worden. Dat is gebeurd. Ik zeg nu
tegen de leden: ga rustig zitten, luister goed, maak aantekeningen en aan
het eind van het betoog van de minister krijgt u allen de gelegenheid
om nog iets te zeggen.Minister Eurlings:Over de A4 hebben wij het juist.De voorzitter:Goed zo.Minister Eurlings:Laat ik eerst het volgende zeggen. Ieder lid van het parlement heeft altijd
het recht om om nieuwe varianten te vragen. Zojuist heb ik verwezen naar wat
in de kern de opgave van de commissie-Elverding was. Op een gegeven moment
is voor een bepaalde lijn gekozen en daar proberen wij ons aan te houden.
Als er geen vragen waren gesteld over het artikel op de voorpagina van De
Telegraaf, had de Kamer op korte termijn een brief bereikt. Ik heb nu aangegeven
wat het beeld is dat wij na onderzoek hebben gekregen: als wij nu met de extra
variant een vaarttunnel aan het project toevoegen, zal ons dat hoe dan ook
enkele jaren extra kosten. Dat betekent dat het A4-project met een aantal
jaren zal worden vertraagd. Die conclusie staat als een huis.Ik vind dit een belangrijk punt. Ik heb gemerkt dat veel leden, waaronder
die van de Partij van de Arbeid en de ChistenUnie, niet op vertraging uit
zijn. Daarom zeg ik het zo prangend: dit kost enkele jaren aan vertraging.Specifiek gaat het hier om de A4 Delft-Schiedam. Op verzoek van de Kamer
heb ik vanmiddag, omdat alles liep zoals het liep en dit spoeddebat was aangevraagd,
een brief gestuurd over mijn besluit om de variant "A4 met vaart"
niet verder uit te werken met de Trajectnota/MER. Ik heb daartoe besloten
omdat het werken met deze variant enkele jaren extra doorlooptijd zou kosten.
Dat zou niet passen bij de afspraak dat wij in deze kabinetsperiode een besluit
nemen. Dat zou ook niet passen bij de tijdsplanning die met het programma
Randstad urgent is gemaakt. Over de planning op grond van dat programma is
met de partners in de Randstad een afspraak gemaakt. Bovendien blijkt uit
onderzoek dat deze variant duurder is, 150 mln. à 500 mln. en verder
blijkt ook dat die inhoudelijk weinig meerwaarde biedt. Dat heeft te maken
met het feit dat die tunnel geen 7 km lang kan zijn. Die kan maar 2,7 km lang
zijn. Men moet daarmee eerst naar beneden en dan voor het Ketelplein weer
naar boven. De tunnel waarover wij met de regio een afspraak hebben gemaakt,
is 2 km lang. De meerwaarde van deze variant is dus zeer beperkt.Ik zeg dit omdat wij met de regio over een zeer luxe variant een afspraak
hebben gemaakt. Ik denk ook aan het IODS-concept. Tegen de heer Van der Staaij
zeg ik: gelet op uw jeugdherinnering aan de tijd van 30 jaar geleden heb ik
een trieste mededeling over dat zandbed. Dat zandbed zal binnenkort worden
verwijderd. Dat is dan een pijnlijk moment, want er zal nooit weg van worden
gemaakt. Er komt geen weg op het maaiveld. Dat is ons heel veel waard. Die
weg op het maaiveld zou 250 mln. hebben gekost en wij investeren maar liefst
655 mln. met een zeer lux ingepaste weg. In de aanleg van die weg investeren
wij zwaar en dat kan rekenen op een breed draagvlak in de regio.Ik heb de Kamer toegezegd om in deze kabinetsperiode over de A4 Delft-Schiedam
een beslissing te nemen. Hiervoor onderzoeken wij nog twee alternatieven:
het bestuurlijk voorkeursalternatief van de A4 IODS en de A13 en A13/A16.
Het project is onderdeel van het programma Randstad urgent van dit kabinet
en nadrukkelijk zeg ik dat, zoals eerder met deze Kamer afgesproken, ik nog
steeds voornemens ben om in 2009 een standpunt in te nemen, maar hiervoor
is het noodzakelijk dat alle energie wordt ingezet voor het tijdig, volgens
de afgesproken planning, afronden van de huidige onderzoeken ten behoeve van
de Trajectnota/MER. Het uitvoeren van extra onderzoeken zorgt voor enkele
jaren extra proceduretijd en die vertraging moet naar mijn stellige overtuiging
worden voorkomen.Voorzitter. Ik zal vervolgens ingaan op de vragen van de verschillende
leden. Waarom een second opinion vragen? Laat ik daarover duidelijk zijn en
daarmee ook de stelligheid verklaren waarmee ik hier spreek. Het vragen om
een second opinion behoort bij het nemen van besluiten tot de standaardprocedure.
Wij gaan nooit over één nacht ijs. Dat mag u van mij ook niet
verwachten. Om de kwaliteit van producten te garanderen, wordt standaard om
een second opinion gevraagd. Dat doe ik nu dus ook. Vanwege vragen van u en
vanwege de aandacht die dat heeft opgeleverd, heb ik willen laten weten wat
het beeld is dat wij nu hebben. Ik heb geen enkele reden om te verwachten
dat een second opinion de geschetste meerkosten radicaal anders zou beschouwen.
Sterker nog, ik heb de stellige overtuiging dat de vertraging van enkele jaren
die wordt geconstateerd precies zo zal uitkomen, ongeacht de second opinion.
Dat staat als een paal boven water. Daarom ook heb ik zo stellig in mijn brief
kunnen stellen dat ik niet voornemens ben met de vaarttunnel richting de Trajectnota/MER
te gaan.De voorzitter:Mijnheer Vendrik, hebt u een opmerking over de orde?De heer Vendrik (GroenLinks):Nee. Ik heb op dit punt een vraag gesteld, maar het antwoord geeft mij
aanleiding opnieuw een vraag te stellen. Ik begrijp heel goed wat de minister
zegt, maar toch begrijp ik het niet. Of je laat een second opinion uitvoeren
omdat dat je voorgenomen besluit kan beïnvloeden of je neemt een besluit,
maar dan heb je die second opinion niet meer nodig en laat je die ook niet
uitvoeren. Maar de minister doet allebei: hij neemt een besluit en laat een
second opinion uitvoeren naar een deel van de onderbouwing van het besluit,
de mogelijke meerkosten van de variant. Waarom laat hij die dan niet achterwege?Minister Eurlings:Ik heb vanaf het begin aangegeven dat het mijn stellige overtuiging is
dat dergelijke varianten niet goedkoper, maar behoorlijk duurder uitkomen.
Maar ik heb het heel serieus genomen en dat moet ik ook volgens de huidige
wetgeving. Er is een serieuze scan geweest naar de kosten. Daar doe ik nog
een final check op. Ik had u normaal de brief gestuurd na afloop van die final
check, als deze reuring niet was gekomen. Maar ik heb zojuist niet alleen
gezegd dat ik geen enkele reden heb om te twijfelen – u zegt dat ik
u dat niet helemaal zeker kan zeggen – maar ook dat het als een paal
boven water staat dat zo'n nieuwe variant enkele jaren vertraging zal opleveren.
Ik wil geen vertraging; ik wil afrekenen met vertraging. Daarvoor ben ik ingehuurd.
Daarom kan ik u ook voor die second opinion met stelligheid zeggen dat ik
niet voor die vertraging ga, dus dat ik niet ga voor die vaartvariant. Het
is geen vaartvariant; het is een traagvariant of een vertraagvariant.De heer Vendrik (GroenLinks):Dan moet de conclusie zijn dat, wat er ook uit die second opinion komt
waar de PvdA aan hecht, het voor uw besluit niets uitmaakt. Die variant gaat
u niet meer onderzoeken, klaar, afgelopen, uit.Minister Eurlings:Ik heb de PvdA-fractie duidelijk gehoord. Mevrouw Roefs zegt in een duidelijk
verhaal dat zij niet op vertraging uit is en dat, als er enkele jaren vertraging
optreedt, zij niet voor die variant is. Ik zeg u hier dat er enkele jaren
vertraging zal optreden. Dat staat als een paal boven water. Daarom heb ik
de overtuiging dat er brede steun zal zijn voor het niet onderzoeken van een
nieuwe vertragende variant.Mevrouw Roefs (PvdA):Als de minister deze variant niet verder meeneemt in het traject, kan
dat dan niet weer onderwerp zijn van juridische procedures?Minister Eurlings:Dit laatste is nu juist een hoofdreden waarom wij deze scan alsnog hebben
gedaan. Volgens de huidige wetgeving is het nog nodig om zo'n variant ook
te bezien, maar ik heb er het volste vertrouwen in op basis van de gemaakte
analyse dat er voldoende discriminerend karakter is om hiermee niet in de
knel te komen. 150 mln. is geen kattendrek, jaren vertraging is dat al helemaal
niet. Nogmaals, ik wil het beeld wegnemen dat er in die variant een tunnel
met vaart komt van zeven kilometer. Het wordt 2300 meter extra tunnel. Zeven
kilometer tunnel met vaart aanleggen is technisch niet mogelijk of je moet
allemaal kruispunten onder de grond leggen. Maar als je daarin gelooft, ga
dan maar het hele autosnelweg onder de grond leggen. Dat is gewoon niet te
doen. Als de heer Vendrik een extra investering heeft klaarliggen voor een
inpassing van het wegennet, dan hoor ik dat graag. Ik heb het nog niet gehoord.De extra doorlooptijd staat dus als een paal boven water. In alle vriendelijkheid,
maar toch in alle duidelijkheid gezegd: ik hoop dat een brede meerderheid
van de Kamer dat zwaar zal laten meewegen. Ik heb de heer Cramer gehoord;
ook hij zegt dat hij daar niet op uit is. Wij moeten wel consistent zijn.
Als wij afspreken om een einde te maken aan vertragingen, als wij afspreken
om na 50 jaar praten hierover tot een besluit te komen, dan verhoudt dat zich
niet met weer kiezen voor jarenlang vertraging.De heer Madlener vroeg mij wat de onderzoeken van de afgelopen decennia
hebben gekost. Ik zou het niet weten. Ik weet wel dat ik verdere kosten wil
voorkomen door nu gewoon een besluit te nemen. Het onderzoeken van wat het
allemaal gekost heeft, zal volgens mij ook weer heel veel tijd, energie en
geld kosten. Laten wij maar vooruitdenken.Wat is de marsroute? In 2009 een standpunt, mijlpaal 1, ook volgens het
contract Randstad Urgent. In 2010 een tracébesluit. In 2011 start van
de aanleg. De Trajectnota/MER zal in de eerste helft van 2009 gereed zijn
voor inspraak. Op basis van de Trajectnota/MER en de inspraakreacties zal
ik samen met mijn collega van VROM, mevrouw Cramer, een standpunt innemen
in de tweede helft van 2009. De Trajectnota/MER wordt op dit moment opgesteld
voor de variant "A4 IODS" en voor de A13/A16-variant. Alternatieven
worden niet onderzocht. Het is mijn doel om de lopende studies af te ronden,
zodat ik zo snel als mogelijk een besluit kan nemen. Waarom dan toch nog die
twee varianten onderzocht? Omdat de huidige wet dat van mij vraagt. Volgens
Elverding hoeft dat in de toekomst niet meer: dan zouden wij ons aan de keuze
uit het verleden houden. Ik onderzoek de twee varianten naar eer, naar geweten
en met zorgvuldigheid omdat ik anders juridisch risico loop. Ik doe het afgewogen.
Ik heb mijn bestuurlijke voorkeur voor de A4 uitgesproken, omdat deze een
robuuster netwerk oplevert en omdat deze minder overlast bij de aanleg oplevert.
Ik heb eerder de andere redenen al genoemd. Voor de A13/A16-variant doe ik
wat nodig is, maar ik ga er niet meer tijd dan nodig is in investeren. Wij
doen het zoals het moet, maar niet overdreven.Ik benadruk dat er draagvlak is bij de regionale partijen voor de goed
ingepaste oplossing van de IODS-variant. Het is mijn inzet om met dit draagvlak
een besluit te nemen. Ik zal het doen op basis van goed onderbouwde analyses
van de twee varianten. Ik heb mijn bestuurlijke voorkeur uitgesproken, maar
wij onderbouwen beide varianten goed, zodat niemand kan zeggen dat wij een
soort doorredenering hebben toegepast. Ik ben ervan overtuigd dat de bestuurlijke
voorkeur in de cijfers zal worden herbevestigd. Ik ga uit van het bestaande
draagvlak. Ik hoop dat het niet gebeurt, maar mocht er obstructie komen, dan
sluit ik niet uit dat ik de mij daarvoor ter beschikking staande middelen
zal gebruiken, bijvoorbeeld een aanwijzing. Ik heb het aan raden en staten
voorgelegd. Hoewel het on-Nederlands is, lijkt de tijd er rijp voor. Ik kreeg
er luid applaus voor. Er is brede steun voor doorpakken. Tot nu toe ben ik
ervan overtuigd dat het draagvlak breed genoeg is.De heer Cramer vraagt mij of ik bij mijn uitspraak dat het 150 mln. tot
500 mln. meer zou kosten, rekening heb gehouden met de uitdaging in de IODS-variant
op het vlak van tunnelveiligheid. Wij hebben het dan over de aansluiting op
het Kethelplein. In sommige oplossingsrichtingen zou dat tot meerkosten kunnen
leiden. Deze uitdaging is hetzelfde bij de IODS-variant en bij de vaarttunnel.
Mocht er gekozen worden voor een duurdere variant, dan is dat hetzelfde bij
de variant van de vaarttunnel. Hoe er ook wordt gekozen, het kostenverschil
tussen de varianten zal er zijn en zal er blijven. Dat is een reden voor de
stelligheid waarmee ik mijn positie poneer.Ik ben begonnen te zeggen dat het er voor ons op aankomt. Het is een moeilijk
project. Er is 50 jaar gediscussieerd. Nu wij 50 jaar ons hoofd hebben gestoten,
is de oplossing niet om nog eens 10 keer tegen een betonnen muur aan te rennen.
Wij willen nu om die muur heen, wij willen die weg gaan bouwen. 50 jaar discussie
betekent ongeveer 7 jaar discussie per kilometer geplande weg. Wij investeren
100 mln. per kilometer, dus het is een van de meest luxe wegen. Ik ben niet
iemand die veel investeert in zijn kantoor. Ik heb het kantoor van Karla Peijs
overgenomen. De bloemenvaas en het gele kastje staan er nog en verder is het
een leeg kantoor. De paar muren die er zijn, zijn niet behangen. Maar één
onderdeel van mijn interieur koester ik en dat is dit kunstwerk. Ik laat dat
hier zien. Dit is het IODS-Convenant van 23 juni 2006. Toen is gezegd: "Als
die A4 er komt, gaat hij op deze manier." Na 48 jaar discussie zijn op
dit convenant de handtekeningen gezet. Ik kan er heel veel noemen, onder andere
die van Karla Peijs, maar ook die van vertegenwoordiger van de gemeente
Schiedam. Die staat hier. Volgens mij is het dezelfde persoon die daar nu
wethouder is.De voorzitter:De termijn van de minister is afgelopen. Als er nog vragen zijn, kunt
u die nu stellen.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik heb waardering voor het gevoel voor kunst dat de minister hier tentoonspreidt,
maar nu even de politieke conclusie van dit debat. De heer Cramer zei zojuist
dat hij het nog niet eens is met deze minister en dat hij eerst dat nadere
onderzoek wil zien om een finaal oordeel te kunnen vellen. Dat onderzoek komt
er echter niet. Snap ik nu goed dat de minister een verzoek van een coalitiefractie
om een variant open en eerlijk uit te werken, naast zich neerlegt? Is dan
de politieke "winst" van dit debat dat die helderheid gekomen is?Minister Eurlings:Nee, dat snapt de heer Vendrik helemaal niet goed. Ik heb de variant van
de vaarttunnel serieus onderzocht, zoals ik dat ook heb toegezegd in een eerder
debat. Het is prima dat de heer Cramer en mevrouw Roefs die second opinion
ook willen zien. Ik zeg daarbij alleen, dat als een paal boven water staat
dat die vaarttunnel jaren vertraging oplevert. Het is dus geen vaarttunnel,
maar een traagtunnel, een vertraagtunnel. Omdat bijna Kamerbreed is aangegeven
dat men geen vertraging wil, heb ik er het volste vertrouwen in dat er steun
zal zijn voor de keuze die ik vandaag in mijn brief aan de Kamer heb voorgelegd.Mevrouw Roefs (PvdA):De minister zei zojuist dat er zowel bij de A4 Midden-Delfland als bij
de vaartvariant sprake is van problemen rond tunnelveiligheid, en dat beide
varianten daardoor kosten met zich meebrengen. Is die tunnelveiligheid in
het IODS-verhaal op dit moment nog een beer op de weg? Ik maak mij daar wel
zorgen over. Hoe staat het er op dit moment voor?Minister Eurlings:Zowel bij de IODS-variant als bij de vaarttunnel, als die zou worden uitgewerkt,
zitten wij met de tunnelveiligheid. Het probleem blijkt volgens de huidige
tunnelveiligheidswetgeving te zitten bij de aanhechting van het Kethelplein
op de tunnel. Dat kun je op verschillende manieren oplossen. Dat kun je doen
door het Kethelplein soberder, lees niet volledig te maken. Dan kan het gemakkelijk
binnen het budget worden opgelost. Je kunt ook zeggen: wij maken dat plein
wel volledig, maar dan zou het alle partners meer kunnen kosten. Wij zijn
die verschillende varianten nu in goede samenwerking met de partners zoals
zij op het kunstwerk staan, aan het uitwerken. Die keuze moet dus worden gemaakt
bij deze variant, maar precies hetzelfde bij de vaarttunnel. Daarom is het
niet discriminerend, en maakt het niet uit voor de vergelijking van deze variant
met de vaarttunnel. Tegen de heer Cramer zeg ik: met de constatering dat de
vaarttunnel niet alleen jaren langer gaat duren, maar ook duurder is, is die
uitdaging niet significant.Mevrouw Roefs (PvdA):Dat betekent dus dat de tijd die nu nog nodig is, niet alleen wordt opgeslokt
door het herstellen van rekenfouten tussen de ene variant, A13 en A13/A16,
en de andere variant, Midden-Delfland, maar dat ook nog een probleem moet
worden opgelost rond het IODS-verhaal en de tunnelveiligheid?Minister Eurlings:Ik ben blij dat u mij die tweede vraag stelt, anders zou er misschien
een verkeerd beeld ontstaan. Wij zijn de A13-variant verder aan het uitwerken,
opdat later niet gezegd kan worden: dit is een doelredenering geweest. Wij
werken die variant serieus uit. De huidige wetgeving vraagt dat ook van ons.
Bij het eindvergelijk zetten wij die twee alternatieven tegenover elkaar.
Dat is het kritische tijdpad. Wij hebben binnen dat pad gewoon de tijd om
in alle rust de verschillende alternatieven voor de tunnelveiligheid af te
wegen. Dat leidt niet tot extra vertraging, want dat kunnen wij, in alle rust
en zeer overwogen, parallel doen aan het kritische tijdpad dat de uitwerking
is van onder andere die A13-variant.De heer Roemer (SP):Ik ben blij dat ik niet in de schoenen van de heer Cramer sta, want die
heeft volgens mij ten opzichte van de brief niets nieuws gehoord. Hij constateerde
zojuist al dat hij niet overtuigd was, dus ik ben benieuwd naar zijn tweede
termijn. Er is niet voor niets 50 jaar gedebatteerd, gediscussieerd en nagedacht.
Steeds kwam men tot dezelfde conclusie, namelijk dat deze A4 de problemen
niet oplost. Nu legt de minister er een variant naast, omdat hij een variant
moet onderzoeken. Hij noemt het zelf geen doelonderzoek, maar dat is het natuurlijk
wel, want als hij alleen de A13 onderzoekt, dan weet hij op voorhand al wat
daar uit komt, namelijk dat dat de oplossing ook niet is. Daar gaat echter
doorheen geprikt worden. Ik help hem vast uit de droom. Als hij niet het verbreden
van de A13 en de A13/A16 in combinatie onderzoekt, dan weet ik wel wat de
uitslag wordt. De minister denkt dat hij deze periode nog de schop in de grond
zet. Ik geloof daar helemaal niets van, zeker niet na het debat van vandaag.
Ik wil nog een opmerking maken over de SP-wethouder.De voorzitter:Nee, u mag een vraag stellen. U bent nu aan een tweede termijn begonnen.De heer Roemer (SP):Mijn vraag is of de minister het met mij eens is. De minister heeft mij
ook uitgedaagd. Hij zegt dat onder het convenant een handtekening staat van
een wethouder van de SP uit Schiedam. Ten eerste zet een wethouder geen handtekening
namens de SP, maar namens het college. Ten tweede heeft Schiedam van het begin
af aan gezegd: wij zijn tegen de aanleg van de A4, maar als die er komt, dan
kiezen wij voor die variant. Dat is een ander verhaal dan de minister hier
vertelt. Het is een beetje flauw om dat te zeggen over iemand die zich hier
niet kan verdedigen.Minister Eurlings:Ik zal beide vragen beantwoorden. De eerste vraag is of ik het met u eens
ben dat het onverstandig is om te zeggen dat deze periode de schop de grond
in gaat. Ja, dat ben ik met u eens, want dat heb ik niet gezegd. Ik heb van
het begin af aan gezegd dat in 2011 de schop de grond in gaat en dat in 2010
het besluit wordt genomen.Uw tweede vraag betreft de positie van de wethouder van Schiedam en dus
Schiedam. U hebt gelijk dat ik het inderdaad beter op die manier had kunnen
zeggen. Maar, in alle ernst, het is duidelijk dat Schiedam geen voorstander
is van de A4 Midden-Delfland. Daar is men zeer duidelijk in, en ook altijd
geweest, en met wederzijds respect. Eenieder mag daar zijn positie op innemen. Schiedam heeft met het zetten van de handtekening onder het IODS-convenant
wel gezegd: wij willen de A4 Midden-Delfland liever niet, maar als die er
komt, dan komt die er zoals in het convenant afgesproken. Daarom heb ik het
kunstwerk, de ingelijste convenant, meegenomen; nu kiezen voor de vaartvariant
verhoudt zich niet met dit convenant. De vaartvariant is een andere A4 Midden-Delfland
en niet de variant die op 23 juni 2006 is afgesproken.Ik ben stevig geweest in dit debat, omdat het mij ernst is om af te rekenen
met vertragingen. Daar ben ik voor aangenomen. Ik zet er mijn tanden in. Dat
doe ik samen met u. Ons land heeft het nodig dat wij eruit komen. Daarom ben
ik pittig geweest. Ik zeg echter tegen de heer Cramer dat hij de volste ruimte
kan nemen om vragen te stellen over andere varianten. Ik heb geprobeerd ze
goed te onderbouwen. Die second opinion komt er. Ik zeg daarbij wel dat het
beeld dat die variant jaren vertraging oplevert, staat als een huis. Ik hoop
en heb er eigenlijk ook wel vertrouwen in dat de opmerking van mevrouw Roefs
en de heer Cramer dat zij niet op vertraging uit zijn, uiteindelijk in hun
afweging gaat betekenen dat wij gewoon met vereende krachten verder kunnen
om ervoor te zorgen dat datgene wat wij tweeënhalf jaar geleden hebben
afgesproken, er daadwerkelijk gaat komen.De heer Madlener (PVV):Voorzitter. Het optreden van de minister leek krachtdadig. Zijn gevoel
van urgentie voor dit project acht ik hoog. Daar dank ik de minister ook voor.
De regio Rijnmond verdient deze ontzettend mooie weg met inderdaad een dure
inpassing. Ik ben er alleen niet geruster op geworden. Als ik zie hoe de coalitie
hier opereert, hebben wij hier drie partijen en drie standpunten. Het CDA
heeft een goed standpunt en de andere twee partijen hebben een verkeerd standpunt.
Ik hoop dat de coalitie er alsnog uitkomt en dat u, minister, echt uw tanden
kunt laten zien en u kunt laten zien wat u waard bent. Uw geloofwaardigheid
hangt mede van dit project af. Ik hoop dat u dat heel goed beseft. Ik roep
u op om achter de schermen de losgeslagen coalitiepartners terug hun hok in
te krijgen en zich achter uw inzet te scharen. Het gaat mij om de uitkomst:
die weg moet er komen en zo snel mogelijk.Mevrouw Roefs (PvdA):Op dit moment gaat het om twee varianten voor de A4. Moet ik nu begrijpen
dat de PVV zonder dat rapporten bekend zijn en zonder dat het besluit genomen
is, al gekozen heeft tussen de A4, de A3 en de A13/A16? Die keuze heeft u
al gemaakt? Het maakt u niet meer uit wat er uit de rapporten komt?De heer Madlener (PVV):Het is ons volstrekt helder dat Nederland, met name de Randstad, enorm
achterloopt als het gaat om wegen. Dat zien wij elke dag aan al die files
en aan de 4 mld. die dat ons kost. Dus de PVV Is voor het snel aanleggen van
veel meer wegen, waaronder de A4 Midden-Delfland en de A13/A16 en/of een A3
die elders aantakt. Beide zullen noodzakelijk zijn om de Rotterdamse regio
en de haven van Rotterdam bereikbaar te houden.Mevrouw Roefs (PvdA):Dus het besluit maakt wat de PVV betreft niets meer uit, want u wilt gewoon
allebei?De heer Roemer (SP):De argumenten maken de PVV blijkbaar helemaal niet meer uit. Er moet gewoon
asfalt neergelegd worden. En als het niet goedschiks kan dan maar via achterkamertjespolitiek.
Ik vind het heel opmerkelijk dat de PVV voor achterkamertjespolitiek is.De heer Madlener (PVV):Ik ben er voor dat een minister die goede wil toont om iets aan het fileprobleem
te doen, gesteund wordt door zijn eigen coalitie. Ik constateer dat dit laatste
niet of onvoldoende het geval is. Ik maak mij daar zorgen over. Dus ik roep
de minister op om zijn losgeslagen coalitiepartners terug het hok in te krijgen.
Hoe dat gebeurt, maakt mij inderdaad niet uit. Die weg moet er komen. Deze
minister heeft dat maar te doen. En zo is het.De heer De Krom (VVD):Voorzitter. Ik dank de minister voor zijn antwoorden. De VVD-fractie staat
100% achter datgene wat hij vanavond heeft gezegd. Wij zijn ook blij
met de conclusie van dit debat, namelijk dat de variant "A4 met vaart"
niet verder wordt uitgewerkt. En daarmee einde feestje ChristenUnie en einde
feestje SP in Schiedam. In mijn eerste termijn heb ik al gezegd dat het niet
alleen gaat over de A4 Midden-Delfland, maar ook over de A4-zuid, de A15 en
de A13/A16. Die zijn allemaal nodig om die tweede ruit in Rotterdam voor elkaar
te krijgen. Als wij dat niet doen, loopt de zaak krakend vast.Waar wij nu eens mee op moeten houden, is met die GroenLinkse mythes,
die onzin die elke keer in deze debatten wordt verkondigd door GroenLinks
en ook deels door de SP. Nederland wordt geasfalteerd? Wie de cijfers kent,
weet dat het pure nonsens is. Met alleen openbaar vervoer komen wij er wel?
Wie de cijfers en de feiten kent, weet dat het flauwekul is. Wie zegt dat
de luchtkwaliteit steeds slechter wordt, kent de stukken van het Milieu- en
Natuurplanbureau niet. Er zijn mensen die zeggen dat asfalt niet helpt, maar
wie de Mobiliteitsbalans leest, weet beter. Van dit soort GroenLinkse mythes
moeten wij nu eens hartgrondig afscheid nemen. Het wordt tijd dat de heer
Vendrik wat cijfertjes en rapporten gaat lezen. Hij moet niet met zijn hoofd
blijven hangen in het alles maar tegenhouden. Hij heeft niet de ballen om
ook daadwerkelijk consequent te zijn en te zeggen: wij halen de tweede Van
Brienenoordbrug weg. Dat lef heeft de heer Vendrik nooit.De voorzitter:Heren, ik weet niet of dit een nuttige discussie is.De heer De Krom (VVD):Buitengewoon nuttig.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik snap uw punt, voorzitter. Dit is een volstrekt overbodige discussie.
Ik heb één vraagje retour voor de heer De Krom. Hoe zit eigenlijk
met het project GroenRechts?De voorzitter:Nee, dit is buiten de orde.De heer De Krom (VVD):Mag ik nog meer wegen noemen die wij moeten...De voorzitter:Nee, want wij praten vanavond maar over één weg en dat is
de A4. Ik zie dat mevrouw Roefs het woord niet meer wenst te voeren. Dan mag
de heer Koopmans.De heer Koopmans (CDA):Voorzitter. De minister was buitengewoon helder. De CDA-fractie ziet geen
geld, geen tijd en geen reden om daarvan af te wijken. Daarom denk ik dat
het goed is dat iedereen hier de duidelijkheid die de minister hier heeft
geschetst en in zijn brief heeft gezet, bevestigt of anderszins neerzet.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Ik ben eerlijk gezegd verbijsterd dat wij geen woordvoering
zien van de PvdA in tweede termijn. Deze minister geeft de ChristenUnie en
de PvdA nul op het rekest en straks valt er niets meer te kiezen. Het onderzoek
naar de variant en die second opinion maken allemaal niets meer uit. Waar
is mevrouw Roefs nu? Kijk, de heer Cramer zien wij zo meteen hier het woord
voeren. Maar de Partij van de Arbeid, de sociaaldemocratie in dit land, heeft
toch een opvatting over de A4 en over hoe het verder moet met dit belangrijke
project van deze minister? Waar blijft mevrouw Roefs nu?De voorzitter:Dit is uitlokking.De heer Vendrik (GroenLinks):Is dat zo?De voorzitter:De bedoeling was dat u zou vertellen wat uw conclusie was. Ik geef mevrouw
Roefs even de gelegenheid om te reageren.Mevrouw Roefs (PvdA):Ik vind dit een heel vreemde reactie van de heer Vendrik. Ik ben ontzettend
duidelijk geweest. Ik wil geen vertraging. Ik wacht dus af of ook de second
opinion aangeeft dat er sprake zal zijn van vertraging. Als dat zo is, gaan
wij niet verder met de variant met de vaart. Dit neemt niet weg dat wij vervolgens
nog een keuze moeten maken. Die beslissing tussen de A4 Midden-Delfland en
de A13/A16 komt nog. De PvdA-fractie doet niet wat de GroenLinksfractie doet,
want een van die twee gaat in ieder geval gebeuren.De heer Vendrik (GroenLinks):De minister was op het punt van de second opinion heel helder: de second
opinion gaat helemaal niet over vertraging, maar over kosten. Volgens mij
is die second opinion overbodig, want de minister zegt dat hij een robuuste
schatting heeft van de meerkosten van de variant. Hij vindt dit, met de vertraging
en het gebrek aan inhoudelijke meerwaarde van de variant van de "A4 met
vaart", meer dan voldoende reden om die hele variant nu reeds af te blazen.
Die second opinion heeft dus geen enkele betekenis meer: die variant wordt
niet onderzocht. U krijgt uw zin dus niet en de heer Cramer ook niet.Tot slot nog twee punten.De voorzitter:Nee, want uw tijd is allang om.De heer Koopmans (CDA):Ik heb een vraag aan de heer Vendrik. Vindt hij dat mevrouw Roefs de onduidelijkheid
over het standpunt van de PvdA-fractie zojuist nog vergrootte?De heer Vendrik (GroenLinks):Ik doe ontzettend mijn best om de positie van de PvdA-fractie in dit debat
te begrijpen. Ik snap uw vraag dus heel goed, maar ik concludeer dat de PvdA-fractie –
laat ik dat dan maar concluderen als de PvdA-fractie dat zelf niet doet –
de minister gewoon carte blanche geeft om de varianten verder uit te ontwikkelen.
De second opinion is niet meer van enigerlei relevantie voor de besluitvorming
die ons te wachten staat.De voorzitter:Wilt u nu uw eigen conclusie trekken?De heer Vendrik (GroenLinks):GroenLinks heeft al in 1953 de conclusie getrokken: die A4 komt er niet.
Wij hebben dat debat niet gezocht, minister. Dat deden u en uw voorgangers.
U stootte uw kop tegen het beton. Dat is stom. En dat gebeurde niet één
keer, maar ongeveer 20 keer. Dat zou u misschien tot nadenken moeten stemmen.
Als die A4 er dan moet komen, geef die nieuwe variant dan een kans. Als wij
al 50 jaar bezig zijn, is er kennelijk een reden waarom het zo lang duurt.
Daar zal de heer Roemer straks nog iets over zeggen.De voorzitter:Het woord is aan de heer Roemer. Ik wil u allen vragen, samen de spelregels
te hanteren. Dat houdt in dat de tweede termijn één minuut per
fractie is.De heer Roemer (SP):Voorzitter. Het blijkt maar weer dat er weinig is geleerd uit de 50-jarige
geschiedenis, want de oplossing die nu steeds naar voren komt, zal het ook
niet gaan halen. Dat is spijtig om te constateren. Nog spijtiger is dat serieuze
verzoeken die worden gedaan en de serieuze aandacht die vanuit onder andere
de ChristenUnie, de Partij van de Arbeid maar ook elders wordt gevraagd, niet
eens een serieuze kans krijgen en dat er niet eens serieus naar wordt gekeken.
Daarom dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat aan de aanleg van de A4 Midden-Delfland ook veel nadelen
kleven;constaterende dat er een aantal alternatieven voor de A4 Midden-Delfland
is dat niet serieus genoeg bekeken is;verzoekt de regering, de tunnelvariant maar ook de andere alternatieven
voor de A4 Midden-Delfland serieus te onderzoeken alvorens een besluit over
deze weg te nemen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Roemer en Vendrik. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 12(30561).De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter. Ik wil de minister danken voor zijn duidelijke beantwoording.
Wij steunen het besluit van de minister om de "A4 met vaart" niet
verder uit te werken in het kader van de Trajectnota/MER. Wij vinden het overtuigend
dat dit vertragend werkt, te duur is en te weinig meerwaarde heeft. Dat is
helder naar voren gekomen.Wat de procedurele kant van de zaak betreft, moeten wij helder zijn. Vanavond
discussiëren wij over dit concrete besluit van de minister: gaan wij
de variant "A4 met vaart" nu wel of niet verder uitwerken? Ik denk
ook dat dit in de moties en de stemmingen daarover helder moet zijn, anders
gaan wij het procedureel mistig maken als wij zeggen dat wij er later op moeten
terugkomen. Die helderheid moet vanavond op dit punt worden geboden.De heer Cramer (ChristenUnie):Voorzitter. Ik betreur het buitengewoon dat de minister grote woorden
heeft gebruikt als zou ik op dit moment een nieuwe extra variant willen laten
doorrekenen. In het debat van juni heeft mijn collega Wiegman gevraagd of
het een optie kon zijn en of de minister ernaar zou willen kijken. De minister
heeft dat toegezegd. Daaraan refereer ik in mijn schriftelijke vragen, aan
niets meer en niets minder. Ik betreur het dus buitengewoon dat de minister,
ook in dit debat vanavond, de ChristenUnie neerzet alsof zij een nieuwe vertraging
zou willen. Dat is pertinent onjuist.Een ander punt waar ik mij eigenlijk aan stoor, is dat de minister hier –
zonder dat de Kamer heeft kunnen kennisnemen van het rapport of van het antwoord
op mijn vragen, waarvan ik hoop dat het nog wel naar de Kamer komt –
eigenlijk al een conclusie neerlegt zonder dat de Kamer daarover inhoudelijk
met hem kan debatteren, omdat wij niet over de benodigde informatie beschikken.
Dat spijt mij ook. Het toont maar aan dat dit spoeddebat dus inderdaad theepraat
was.De heer Koopmans (CDA):Met alle respect: de Kamer heeft zelf dit debat gepland aan de hand van
een door de Kamer gevraagde brief. De Kamer heeft gisteren niet gezegd dat
de vragen die vrijdag door de heer Cramer zijn gesteld, voor dit debat moesten
worden beantwoord. Ik vind dat het onze taak is om de minister procedureel
op dat punt te laten weten wat wij hebben besloten.De voorzitter:Over dat besluit is geen twijfel. De vraag die de heer Cramer aan de minister
stelt, is of zijn vragen binnenkort kunnen worden beantwoord. Dat mag hij
hier vragen.De heer Koopmans (CDA):Voorzitter, met alle respect: dat vroeg hij niet. Hij verweet de minister,
en dat is even mijn punt, dat hier werd gedebatteerd zonder dat dit is gebeurd.
Dan moeten wij zelf in onze voorbereidingen scherper zijn. Ik hecht er zelf
altijd aan, ook als voorzitter van een commissie, dat je daarin precies bent.
Dat moeten wij in dit geval ook zijn. Het is de minister niet te verwijten.
De heer Cramer kan gerust zeggen dat hij die antwoorden nog wil hebben. Dat
is prima, maar dat is iets anders dan de minister iets verwijten.De heer Cramer (ChristenUnie):Ik heb de minister niet verweten... Dat wat de heer Koopmans zegt, heb
ik volgens mij niet gezegd. Van de brief van de minister heb ik kennisgenomen.
Ik heb aangegeven dat ik het betreur dat de minister in dit debat zijn conclusie
al keihard neerzet zonder dat wij daarover inhoudelijk met hem kunnen discussiëren.
Hij heeft dat rapport namelijk nog niet zelf aan de Kamer doen toekomen. Hij
had een neutralere tekst kunnen kiezen. Dat concludeer ik alleen maar.Stel dat er uit de aanbesteding een alternatief met vaart komt voor een
tunnel, dat die binnen de termijn en de randvoorwaarden past van de Wet tunnelveiligheid
en dat die 30 mln. er is gekomen, wat besluit de minister dan?De heer De Krom (VVD):Er is net een motie ingediend die haaks staat – zo haaks als het
maar kan – op datgene wat de minister de Kamer vanavond heeft meegedeeld.
Ik ben heel benieuwd naar het oordeel van de heer Cramer van de fractie van
de ChristenUnie over deze motie. Ook zou ik het oordeel van de fractie van
de PvdA over deze motie graag vernemen.De voorzitter:Dat kan de heer De Krom op deze manier niet doen. Hij kan nu een vraag
stellen aan de heer Cramer.De heer Cramer (ChristenUnie):Als ik het goed gehoord heb – ik concentreerde mij even op mijn
inbreng – wordt daarin gevraagd om een onderzoek naar de "A4 met
vaart". Nu ik de motie zo zie, zal ik die niet steunen. De minister heeft
daarover namelijk al een rapport gemaakt en hij is van zins om dat naar de
Kamer te sturen.De heer Vendrik (GroenLinks):Het zou dan logisch zijn als de heer Cramer zelf met een motie kwam. Hij
is het namelijk overduidelijk niet eens met het besluit van de minister. Als
het hem zo hoog zit, verwacht ik van de heer Cramer een motie met het verzoek
het besluit op te zouten, die quick scan naar de Kamer te sturen en te wachten
met zijn besluit totdat hij nader met de Kamer kan spreken. Dat is toch wat
de heer Cramer wil? Waar blijft die motie van de ChristenUniefractie?De heer Cramer (ChristenUnie):Nee, voorzitter. De fractie van de ChristenUnie heeft schriftelijke vragen
ingediend op basis van de toezegging van de minister. Ik heb ongeveer drie
maanden nadat de minister die toezegging deed, gerappelleerd omdat de antwoorden
niet kwamen. Dat is wat er gebeurd is. En dan komen wij in een normaal traject
over de besluitvorming ten aanzien van de A4. Dat heeft de minister zelf gezegd.
Wij zullen dan moeten beoordelen wat wij met die brief doen.De heer Vendrik (GroenLinks):Het was niet uw debat, mijnheer Cramer. Dat snap ik, maar ik hoop dat
u er wel bij bent geweest. De minister doet immers niet wat u vraagt. Dat
is heel helder, hoor. Het idee van een debat is dat je daarop reageert in
plaats van dat je je oorspronkelijke stellingname blijft herhalen. De minister
doet niet wat u wilt. Ik neem toch aan dat u het spel van deze Kamer kent
en dat u met een motie komt om te kijken of u uw politieke gelijk kunt halen.
Waar blijft die motie waarmee de minister tot bezinning gebracht wordt en
u uw zin krijgt, mijnheer Cramer? Misschien heeft u met mevrouw
Roefs, de heer Roemer en mij wel een meerderheid. U zou nog een heel eind
kunnen komen.De heer Cramer (ChristenUnie):Het spel van deze Kamer bestaat er voor de heer Vendrik uit dat hij door
blijft leuteren, ook als hij zichzelf drie keer heeft herhaald.De fractie van de ChristenUnie heeft vragen gesteld en het spel van de
Kamer is dus ook dat je wacht op de antwoorden daarop. Dat doe ik dus.De voorzitter:Nee, mijnheer Vendrik. Het is echt mooi geweest. Ik begrijp dat een aantal
collega's er problemen mee heeft dat zij van mevrouw Roefs niet konden vernemen
wat haar standpunt over de motie is. Ik wil geen debat via de interruptiemicrofoon
maar als mevrouw Roefs er behoefte aan heeft om haar standpunt bekend te maken,
geef ik haar daartoe de gelegenheid.Mevrouw Roefs (PvdA):Die motie werd ingediend aan het eind van het debat. Die komt helemaal
niet overeen met onze inzet in dit debat.De voorzitter:Dan ben ik toch heel coulant geweest om die vraag alsnog voor te leggen.
Ik geef de minister het woord.Minister Eurlings:Voorzitter. Ik dank de leden voor hun inbreng in tweede termijn. Ik hecht
eraan om aan het begin van mijn dupliek te zeggen dat mijn pittige toon met
name gekant was tegen diegenen die een vertraging van 40 of 50 jaar gebruikten
als extra argument om weer te vertragen. Ik heb het dan, met alle respect,
met name over het betoog van de heer Vendrik en dat van de heer Roemer. Zij
zeiden "het komt er nooit" en riepen dat soort doembeelden op. Toen
heb ik gezegd: hoe serieus zijn wij met de aanpak om te versnellen? Het komt
er nu op aan. Richting de heer Cramer en mevrouw Roefs heb ik aan het eind
van mijn eerste termijn gezegd dat ieder het volste recht heeft om vragen
te stellen over nog niet bekeken varianten. Als zodanig heb ik een aantal
maanden geleden gezegd dat wij het serieus zouden bekijken en dat hebben wij
gedaan. Mijnheer Roemer, "bekijken" betekent echter niet dat het
de uitkomst wordt. Dat is nog even iets anders, als je de inhoud tenminste
serieus tot zijn recht laat komen. Ik zeg dit heel nadrukkelijk in de richting
van de heer Cramer, maar eigenlijk tegen u allemaal.Het was beter geweest als ik de Kamer de volledige brief had kunnen sturen.
Ik hoop dat zij er echter begrip voor heeft dat ik, door alle publiciteit
en het verzoek van de Kamer zelf, nu mijn stelling moest innemen. Nu mij dat
is gevraagd, zal ik mijn keuze de Kamer helder voorleggen. Aangezien de vaartvariant
een "traagvariant" is – een vertraging van minimaal twee jaar –
is mijn keuze helder.Ik heb de Kamer goed gehoord en begrijp dat niemand, wellicht op de fracties
van de SP en GroenLinks na, voor vertraging is. Ook de heer Cramer en mevrouw
Roefs heb ik dat nadrukkelijk horen uitspreken. Die grote groep woordvoerders
heeft ook gezegd dat zij niet uit zijn op meerkosten. Ook dat heb ik breed
horen zeggen, ook door mevrouw Roefs en de heer Cramer. Iedereen heeft het
volste recht om een eigen positie in te nemen wanneer men dat wil; daar gaat
een woordvoerder zelf over. Ik zeg echter nogmaals dat ik er vertrouwen in
heb dat de second opinion die ik naar de Kamer stuur, de wereld niet zal veranderen.
Die vertraging staat echter voor mij als een paal boven water. Op basis van
de positie tegen vertraging en meerkosten van de overgrote meerderheid van
dit huis, inclusief mevrouw Roefs en de heer Cramer, ga ik ervan uit dat de
Kamer mijn lijn zal steunen. Iedereen heeft echter het recht om hierover vragen
te stellen; ik heb geprobeerd om daarmee serieus om te gaan. Als de Kamer
mij echter naar dit huis haalt, houd ik ervan op mijn positie stellig te markeren.De heer Roemer (SP):Met alle respect, natuurlijk mogen wij met elkaar van mening verschillen.
Als de minister de fracties die hem niet volgen, echter wegzet als partijen
die uit zijn op vertraging, doet hij hun argumenten, visie en meningen onrecht
aan. Ik ben niet uit op vertraging, maar op oplossingen die zin hebben. Ik
ben er heilig van overtuigd dat de plannen van de minister met de A4 niet
de oplossing voor de problemen in de regio zijn. Zij veroorzaken een forse
toename van het verkeer op de A13 en de A20. Dan ben ik er dus voor dat wij
goed nadenken over betere oplossingen. De minister mag het in een democratie
met mij oneens zijn, maar het is ongepast dat hij mijn inbreng zo wegzet.
Wij komen er in de tijd nog wel achter wie gelijk heeft. De problemen lost
hij zo namelijk niet op.Minister Eurlings:Deze stellingname vind ik opmerkelijk. Iedereen heeft recht op zijn positie,
dus dat recht komt ook de heer Roemer toe. Als hij echter zorgen heeft over
de verkeerseffecten van het voorstel van een paar jaar geleden waar iedereen
toen achter stond, vraag ik mij af waarom hij zo enthousiast is over die vaartunnel.
Die zal de verkeerseffecten namelijk niet veranderen. Daarom vind ik dat wij
nu wel moeten doorpakken. De heer Roemer zegt niet voor vertraging te zijn,
maar het staat als een paal boven water dat deze discussie en het nu nog inbrengen
van nieuwe varianten leiden tot vertraging. Dat is de simpele werkelijkheid.
De heer Roemer mag daarvoor kiezen, maar het is mijn keuze niet.De heer Roemer (SP):De minister heeft toch wel heel erg veel moeite om te luisteren naar en
te verstaan wat er wordt gezegd. Het is prima dat wij met elkaar van mening
verschillen. Ik ben echter niet uit op vertraging maar op een besluit waaraan
wij iets hebben. Daarnaast heb ik niet gepleit voor een tunnelvariant. Als
die weg, die er niet moet komen omdat hij niets oplost, er toch komt, en als
wij het dan over de inpassing gaan hebben, wil ik serieus bekijken of dit
een betere inpassing is dan de bak. Dat is heel wat anders dan dat ik voor
een tunnelvariant ben. De A4 op deze manier moet er niet komen, want die lost
niets op. Ik zou het van respect vinden getuigen als de minister hiermee wat
serieuzer zou omgaan.Minister Eurlings:Ik ga er zeer serieus mee om. Ik heb alleen gezegd dat respect voor de
stellingname van de heer Roemer nog niet betekent dat de regering die stelling
moet poneren. Wij zijn ervoor om op basis van de twee keuzen die voorliggen –
men kent daarbij mijn bestuurlijke voorkeur voor de variant "A4 IODS" –
af te rekenen met 50 jaar praten en naar een besluit te gaan. Ik ben daarin
gefocust. Het is geen gemakkelijk proces. Met vereende krachten
en met volle overtuiging werk ik daaraan voort. Ik probeer daarin zeer geconcentreerd
te blijven.De heer De Krom (VVD):De minister doet het nu voorkomen alsof het, afgezien van de fracties
van GroenLinks en de SP, voor de rest een beetje koek en ei is in de Kamer,
maar dat is natuurlijk niet zo. Hij heeft de Partij van de Arbeidfractie en
de fractie van de ChristenUnie immers horen zeggen dat zij zijn hoofdconclusie
en de eindconclusie uit zijn brief, namelijk dat hij die variant niet verder
uitwerkt, niet delen. Dat moet toch een ongemakkelijk gevoel zijn voor hem?
Kan de minister daarop reageren?De heer Vendrik (GroenLinks):Het is eigenlijk nog erger dan de heer De Krom zegt: de minister heeft
wel steun, maar van de verkeerde partijen. Dat is natuurlijk helemaal een
ongemakkelijk gevoel! Hoe moet dat nou?Minister Eurlings:Dan hoort de heer Vendrik meer dan ik hoor. Ik heb zowel de heer Cramer
als mevrouw Roefs horen zeggen dat zij niet op vertraging uit zijn. Dat is
zojuist nog eens heel nadrukkelijk gezegd. Ook zeiden zij dat zij niet uit
zijn op meerkosten. Ik heb beide woordvoerders wel horen zeggen dat zij voor
hun eindoordeel graag de second opinion afwachten. Dat recht komt iedereen
toe. Ik concludeer daaruit wel dat ik op basis van de analyse zoals ik die
heb voorgelegd, een analyse waaruit een vertraging van enkele jaren en veel
meerkosten volgen, het vertrouwen kan hebben dat een brede meerderheid in
het parlement de in deze brief neergeschreven lijn zal steunen. Dat is wat
ik heb gezegd. Vervolgens hebben wij nog veel te doen. In het komend jaar
moet ook de A13-variant verder worden uitgewerkt. Ik ga er echter voor om
volgend jaar met een kabinetsstandpunt te komen.De heer De Krom (VVD):Ik neem aan: met dank aan Harer Majesteits loyale oppositie. Heeft de
minister nu inderdaad begrepen dat de Partij van de Arbeidfractie en de fractie
van de ChristenUnie akkoord gaan met het niet verder uitwerken van die varianten?Minister Eurlings:Dat kunt u beter niet aan mij vragen. U moet zich even omdraaien. Ik heb
echter goed begrepen dat zowel de woordvoerder van de ChristenUnie als de
woordvoerster van de Partij van de Arbeid heeft gezegd: wij zijn niet uit
op vertraging en wij zijn niet uit op meerkosten. Zoals ik heb gezegd, staat
vertraging als een paal boven water. Ik heb ook geen enkele reden om eraan
te twijfelen dat uit een second opinion ook de meerkosten naar voren komen.
Ik heb er dus gewoon vertrouwen in dat op basis van de second opinion, als
die er ligt, ook de ChristenUnie en de Partij van de Arbeid zullen zeggen
dat zij de weg van een aantal jaren vertraging geen goede weg vinden. Dat
is wat ik oppik uit het debat. Ik vond het een inhoudelijke discussie en ik
vind het ook gewoon fair dat men dat zo nadrukkelijk hier heeft uitgesproken.De heer De Krom (VVD):Ik krijg geen antwoord op mijn vraag. Ik begrijp wel dat u eromheen probeert
te praten, maar het feit blijft gewoon staan dat uw hoofd- en eindconclusie
door de fracties van de Partij van de Arbeid en de ChristenUnie niet wordt
gedeeld. U kunt eromheen draaien, maar dat blijft staan. Dat is voor u wel
een ongemakkelijk gevoel.De heer Madlener (PVV):Inderdaad heb ik zojuist gehoord dat mijnheer Cramer van de ChristenUnie
de minister niet gelooft: hij denkt niet dat de tunnelvariant duurder is dan
de tunnelvariant van de minister, waar wij allemaal voor zijn. Beide varianten
hebben namelijk een lange tunnel, laten wij dat vooropstellen. Ook heb ik
net gehoord dat mevrouw Roefs de minister niet gelooft dat het niet leidt
tot vertraging. Binnen de coalitie heb ik dus twee meningen gehoord die haaks
staan op die van de minister. Hij kan het wel geloven, maar zij geloven hem
niet.Mevrouw Roefs (PvdA):De minister heeft de mening van de Partij van de Arbeid goed samengevat.Minister Eurlings:Need I say more? Zowel de ChristenUnie als de Partij van de Arbeid heeft
gezegd: geen vertraging en geen meerkosten. Zowel de Partij van de Arbeid
als de ChristenUnie heeft uitgesproken niet voor de ingediende motie van de
SP en GroenLinks te zijn, waarin staat dat nog allemaal andere alternatieven
moeten worden gezocht. De woordvoerders de Partij van de Arbeid en de ChristenUnie
zeggen: wij maken ons eindoordeel heel binnenkort op, als de second opinion
er ligt. Dat respecteer ik. De andere variant zal volgens mij tot grote vertraging
leiden. Ik ben ervan overtuigd dat de fracties van de Partij van de Arbeid
en de ChristenUnie mij in die conclusie zullen volgen als de second opinion
er ligt.De voorzitter:Is dit het einde van het antwoord van de minister?Minister Eurlings:Ik moet alleen nog reageren op de ingediende motie. Ik heb volgens mij
een duidelijk betoog gehouden. Na dit betoog is het weinig verbazend dat ik
het aannemen van deze motie moet ontraden. Als de motie wordt aangenomen,
zal dit leiden tot vertraging en meer kosten. Er is ook nauwelijks meerwaarde
boven de zeer luxe en goed ingepaste variant die in 2006 is afgesproken.Ik dank de Kamerleden en wil de heer Vendrik aanraden het recente TNO-rapport
tot zich te nemen. Daaruit blijkt dat het huidige verkeerssysteem, met bijna
continue congestie, voor het milieu slechter is dan een verkeerssysteem waarin
auto's redelijk fluks doorstromen.De heer Van der Staaij (SGP):Ik wil nog wat scherper krijgen wat wij vanavond besluiten. In de brief
van Minister Eurlings staat dat hij heeft besloten de variant "A4 met
vaart" niet verder uit te werken. Als er geen anders luidende motie wordt
aangenomen, gaan wij ervan uit dat de variant van de minister staat. Wie nog
even wil wachten met de oordeelsvorming, zou een motie moeten indienen om
te bekijken of daarvoor een Kamermeerderheid is te bereiken. Anders hebben
wij toch geen helderheid over wat wij nu wel en niet besluiten?Minister Eurlings:Ik denk dat de heer Van der Staaij staatsrechtelijk gelijk heeft.De heer Cramer (ChristenUnie):Er wordt gesuggereerd dat vanavond of zeer binnenkort een definitief besluit
genomen wordt. Volgens mij is dit niet zo. Er komt nog een inspraakprocedure
en een MER. Daar komt een definitieve variant uit, waarover de minister zijn
oordeel moet vellen. Daar zullen wij als Kamer over doorpraten. Ik heb een
vraag geformuleerd waarop de minister nog geen antwoord heeft gegeven: stel
dat uit de aanbesteding een alternatief komt van een tunnel, bijvoorbeeld
met vaart, die binnen de termijn gerealiseerd kan worden, maar 30 mln. goedkoper
is. Wat besluit de minister dan?Minister Eurlings:Het antwoord op deze vraag is een technisch verhaal. Op het moment dat
een tracébesluit wordt genomen, zal worden uitgevraagd op basis van
het tracébesluit. Er wordt uitgevraagd op basis van de variant waartoe
is besloten. Er wordt dan dus geen uitvraag gedaan van andere varianten. De
heer Cramer is er natuurlijk als de kippen bij om mogelijkheden voor andere
varianten bij mij aan te dragen, zodra hij deze ziet. Ik zal er dan ook weer
inhoudelijk op reageren. Maar ik ben ervan overtuigd dat de focus op de twee
varianten de beste weg is.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik dank de minister voor zijn antwoorden. Ik stel voor, volgende week
over de ingediende motie te stemmen.Daartoe wordt besloten.Sluiting 23.06 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20082009-1255-1273.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl