Voortzetting van: de algemene financiële beschouwingen inzake het in 2006 te voeren beleid naar aanleiding van de Miljoenennota 2006 (30300), het Belastingplan 2006 (30306) en de Wet Vpb-pakket 2006 (30307)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2005-2006, pag. 483-505

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

27-12-2005

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

nr. 11, pagina 483-505

13-12-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30307Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 30300Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 30306Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Wet bodembescherming en enkele andere wetten in verband met wijzigingen in het beleid inzake bodemsaneringen (29462)Pagina 528-537
Presentie en opening (dinsdag 13 december 2005)Pagina 483-483
Voortzetting algemene financiële beschouwingen inzake het in 2006 te voeren beleid naar aanleiding van de Miljoenennota 2006 (30300), het Belastingplan 2006 (30306) en de Wet Vpb-pakket 2006 (30307)Pagina 510-528
Noot bevattende schriftelijke antwoorden van de bewindslieden van Financiën op vragen gesteld in de eerste termijn van de algemene financiële beschouwingen (30300) het Belastingplan (30306) en het Vpb-pakket (30307)Pagina 538-552
Behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Wet bodembescherming en enkele andere wetten in verband met wijzigingen in het beleid inzake bodemsaneringen (29462)Pagina 505-510
Voortzetting van: de algemene financiële beschouwingen inzake het in 2006 te voeren beleid naar aanleiding van de Miljoenennota 2006 (30300), het Belastingplan 2006 (30306) en de Wet Vpb-pakket 2006 (30307)Pagina 483-505
Stemming over een motie, ingediend bij het Europadebat, te weten:de motie-Schuyer c.s. inzake Nederlands en Europees burgerschap in het onderwijs (30303 XXX, A)Pagina 505-505

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 121 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van:de algemene financiële
beschouwingen inzake het in 2006 te voeren beleid naar aanleiding van de Miljoenennota
2006 (30300), het Belastingplan 2006 (30306)
en de Wet Vpb-pakket 2006 (30307).(Zie vergadering van 12 december 2005.)De voorzitter:Ik heet de minister en de staatssecretaris van Financiën van harte
welkom.Door mij zijn schriftelijke antwoorden ontvangen van de minister van Financiën
op vragen, gesteld in eerste termijn.Deze antwoorden zullen worden opgenomen in een bijvoegsel bij de Handelingen
van deze vergadering.(Het bijvoegsel is opgenomen aan het eind van deze editie.)1De beraadslaging wordt hervat.Minister Zalm:Voorzitter. Ik dank de Kamer voor haar inbreng in eerste termijn. Soms
leek het wel alsof ik hier nu voor het laatst sta, maar ik ben zeker van plan
om hier ook volgend jaar nog te staan en, wie weet, hoeveel jaar nog meer,
want de aanmoediging om Luns te verslaan, is natuurlijk een inspiratie.Laat ik allereerst mijn excuses aanbieden aan de heer Van Raak, omdat
ik zijn carrière zo heb geschaad door mijn positieve kwalificatie.
Het is jammer dat zijn partijvoorzitter nu niet in de zaal zit, maar hij kan
hem doorgeven dat ik hem vandaag kwalificeer als "het lid met de minst
degelijke inbreng van de Eerste Kamer". Hij was niet het zuurst; ik denk
dat die prijs naar de heer Rabbinge gaat, die over het Belastingplan sprak,
maar eerst een beschouwing hield over hoe goed Zalm niet was onder Paars I
en II, voordat hij überhaupt minister was en hoe beroerd hij nu is geworden.
Ik heb zijn beschouwing drie keer gelezen, maar ik kan de adstructie niet
vinden. Ik zou het prettig vinden als hij zijn complimenten voor Paars I en
II terugnam; dan wordt het allemaal weer wat evenwichtiger.Er zijn ook schriftelijke antwoorden gegeven. De staatssecretaris zal
alles op fiscaal terrein voor zijn rekening nemen. Ikzelf zal vooral spreken
over de economie, de begroting, Europa en het hervormingsbeleid. Ik kom verder
nog even terug op de president van De Nederlandsche Bank en uiteraard op de
koopkracht, een onvermijdelijk onderwerp in onze jaarlijkse besprekingen.De afgelopen jaren waren geen gemakkelijke tijden. Wij hebben een tegenvallende
economie gehad, een oplopende werkloosheid en daar kwamen ingrijpende bezuinigingen en hervormingen bovenop. Dat hebben de mensen goed
gemerkt en weinig mensen zijn daar echt blij van geworden. Toch is dit beleid
vooral gericht op de lange termijn, om ervoor te zorgen dat we ook de toekomst
met vertrouwen tegemoet kunnen zien. Wij hebben niet gekozen voor de gemakkelijkste
weg. Daar krijg je electorale klappen van en je populariteit wordt daar ook
minder van; dat is ook in het verleden wel gebleken. Ik hoef maar te herinneren
aan het kabinet-Lubbers III, waarin Kok als minister van Financiën ook
stond voor heel vervelende maatregelen en de PvdA op een dieptepunt in de
peilingen terechtkwam. Dat gebeurt je als je noodzakelijke, maar ook pijnlijke
maatregelen neemt.Ik denk dat deze begroting van een ander type is dan die van 2004 en 2005:
dat waren "noodrembegrotingen", nu is een evenwicht gevonden tussen
begrotingsconsolidatie, waarmee wij doorgaan, het ondersteunen van de koopkracht
en de economische groei door middel van lastenverlichting en forse investeringen
in de economische structuur. Gelukkig zien we resultaten van het beleid: de
economie herstelt zich weer, de economische structuur is naar mijn overtuiging
versterkt, ook voor de langere termijn. Ik kom hier straks op terug.Enkele opmerkingen over Europa. De heer Leijnse suggereerde dat Europa
door mij en door het kabinet als zondebok is gebruikt. De heer Schuyer stelde
dat stille diplomatie toch veel beter is en dat de nettobegrenzer er toch
wel komt, ook als je dat stilletjes doet. Laat ik hem uit de droom helpen:
die zal er niet komen, zeker niet de eerstkomende zeven jaar. Dit neemt niet
weg dat wij ons inzetten voor de beperking van onze afdrachten.Voor het Stabiliteits- en Groeipact is een combinatie van monetair en
budgettair beleid essentieel. In een economie waarin zowel de monetaire als
de budgettaire autoriteit in één organisatie zijn vervat, kan
het monetaire op het budgettaire beleid van een land reageren. Het probleem
van één monetair gebied zonder één budgettaire
autoriteit is alleen maar oplosbaar als er goede en duidelijke afspraken zijn
over hoe landen zich budgettair gedragen. Daarvoor is het Stabiliteitspact
bedacht, onder Paars met steun van minister-president Kok destijds.Nederland is niet geruisloos door de 3% gegaan en heeft ook niet
daardoor het gezag verloren om hardop te spreken. Integendeel, het is helemaal
niet geruisloos gegaan. Er was wel aandrang om het geruisloos te houden, vooral
vanuit de linkse partijen in de Tweede Kamer. Wij hadden een beroep kunnen
doen op bijzondere omstandigheden om het niet te laten meetellen, maar wij
hebben daar bewust niet voor gekozen. De geloofwaardigheid van een lidstaat
is niet zozeer afhankelijk van het al dan niet door de 3% heen gaan,
dat kan ieder land gebeuren, maar van de manier waarop het land daarop reageert.
Ik denk dat de manier waarop wij hebben gereageerd – direct corrigeren
en het jaar daarop alweer beneden de 3% aanlanden – het juist
mogelijk heeft gemaakt dat wij met extra gezag kunnen spreken: wij hebben
het immers ook een keer meegemaakt en hebben er ook mee te kampen gehad. Voor
de adequate reactie hebben wij zowel van de Europese Commissie als van het
IMF en de OESO complimenten gekregen; wij worden ten voorbeeld gesteld aan
andere landen. Ik heb dus gelukkig geen last van gezagsproblemen. De heer Leijnse suggereerde dat het pas na het referendum plotseling bij
mij is opgekomen om te spreken over de nettopositie. Welnu, ik spreek daar
al sinds 1995 over. De nettopositie, de Nederlandse afdrachten in verhouding
tot de ontvangsten, is toen nadrukkelijk op de agenda gezet. Samen met premier
Kok hebben wij een flinke correctie weten te bewerkstelligen. De inzet was
toen 1,3 mld. gulden. Wij werden toen voor gek verklaard en moesten ook toen
stil zijn, vooral niet te luid spreken. Uiteindelijk bleek het resultaat een
correctie van zo'n 1,5 mld. gulden. Daarmee is het evenwicht nog niet geheel
hersteld; vandaar dat wij in deze ronde van de financiële perspectieven
opnieuw een verdere correctie proberen te realiseren.Deze terechte kritiek op de wanverhouding tussen onze bijdrage en onze
welvaart heeft niets te maken met het ontkennen van de zegeningen van de EU.
Ik kan die zegeningen namelijk urenlang bezingen. Ze gelden niet exclusief
voor Nederland, maar voor alle Europese landen. Ze zijn ook geen reden om
de oneerlijke contributieverdeling in stand te houden. Ook de heer Leijnse
zal de zegen van het lidmaatschap van de PvdA urenlang kunnen bezingen, maar
daaraan betaalt naar mijn weten iedereen een objectief te bepalen, inkomensafhankelijke
contributie. Zo zouden wij dat voor Europa ook willen.De Nederlandse methodiek voor de berekening van de nettobijdrage is heel
eenvoudig: de nettobijdrage is namelijk alles wat wij betalen minus alle ontvangsten.
Er zijn ook andere methoden, die bepaalde inkomsten- en afdrachtencategorieën
buiten beschouwing laten, zoals de bijzondere invoerrechten. De andere landen
gebruiken ook de methodiek die wij gebruiken, de zogenaamde boekhoudkundige
methode. Ook de Commissie heeft diezelfde methodiek gebruikt om te bepalen
of de nieuwe lidstaten, die aanvankelijk alleen maar iets kregen vanuit de
Europese begroting in het kader van de voorbereiding van het lidmaatschap,
een correctie nodig hadden als ze na de aanvaarding van het lidmaatschap er
netto op achteruit dreigden te gaan. De Nederlandse benadering wordt ook buitengewoon
goed begrepen. Het is volgens mij een misverstand dat je in Europa wordt beloond
als je maar zwijgzaam bent. Mijn ervaring is dat je in Europa hard en taai
moet onderhandelen. Het Nederlandse belang dienen, is voor mij een erezaak.
Als wij Europa elke keer over ons heen laten lopen, komen wij niet ver; zo
doen Spanje, Italië en Engeland het ook niet.Nu de economische ontwikkeling. In 2005 is het economische herstel nog
bescheiden. Volgens de laatste ramingen van het CPB is het herstel toch iets
beter dan verwacht, met name de prognose voor de productie van de marktsector
is wat gunstiger. De wereldhandel groeit behoorlijk. Dit jaar zal de consumptie
ook groeien en volgend jaar nog sterker. Ook de investeringen en de investeringen
in woningen nemen toe. Voor 2006 zijn de ramingen 2,5%; dat zou de
hoogste groei zijn sinds het jaar 2000. Ik vind geen aanleiding om door te
somberen, zoals de heer Leijnse lijkt te doen, die vooral spreekt over het
gebrek aan vertrouwen van werkgevers en de slechte ontwikkelingen in Europa.
Wie het heel korte CPB-stukje van 1 december leest, kan zich bemoedigd
achten: "we zitten in de lift omhoog", "alle seinen staan op
groen voor een opleving van de economie" en "het producentenvertrouwen
is in bijna vijf jaar niet zo hoog geweest". Dat zijn toch bemoedigende
berichten.De opmerking van de heer Van Raak dat het vertrouwen in de economie op
een dieptepunt is, is in ieder geval dus niet juist voor de producenten en
de consumenten. In 2003 hadden we een echt dieptepunt: toen stond het consumentenvertrouwen
op min 39. De huidige stand is min 19, dus een verbetering van 20 punten.
Ook in de afgelopen twee maanden zagen we een stijging.De heer Van Raak (SP):Geldt dit wel voor alle consumenten? Als ik het goed heb begrepen, gaan
we volgend jaar gaan weer fors groeien. Ik mag dat hopen, maar gaat elke Nederlander
van die groei meeprofiteren? Jarenlang zijn groepen in de samenleving erop
achteruitgegaan, ondanks het feit dat we in de afgelopen jaren rijker zijn
geworden. Volgend jaar maken we een grote sprong. Kan de minister met al zijn
prachtige cijfers verzekeren dat volgend jaar niemand armer gaat worden?Minister Zalm:Nee, dat kunnen wij niet garanderen. Zeker met belangrijke hervormingen
in de gezondheidszorg kun je met algemene koopkrachtbeelden niet de koopkracht
voor iedere Nederlander garanderen. Volgens de berekeningen van het CPB zal
de gemiddelde koopkracht voor gezinnen volgend jaar wel ruim 1% stijgen.
Dat kent een zekere spreiding, maar niet per definitie zo dat hogere inkomens
er heel veel op vooruitgaan en lagere juist niet; de koopkrachtverbetering
van AOW'ers zonder aanvullend pensioen staat er bijvoorbeeld beter voor dan
die van gezinnen met twee keer modaal zonder kinderen. De zorgstelselwijziging
betekent dat particulier verzekerden hetzelfde voordeel krijgen als de voormalig
ziekenfondsverzekerden, namelijk dat kinderen gratis zijn verzekerd. Dat betekent
uiteraard dat particulier verzekerden met kinderen een extra voordeel krijgen
bij de overstap van het ene naar het andere systeem. We hebben geprobeerd
de goede eigenschappen van de particuliere en de ziekenfondsverzekering te
verenigen in het nieuwe zorgstelsel. Een van de goede eigenschappen van de
ziekenfondsverzekering was volgens ons dat voor kinderen geen premie hoefde
te worden betaald.De heer Van Raak (SP):Wat vindt de minister er nu van dat wij volgend jaar zoveel rijker worden,
terwijl bepaalde groepen er toch op achteruitgaan? Als de minister een echte
liberaal is, kan hij het accepteren dat de verschillen in de samenleving snel
toenemen. Een socialist vindt dat geen goed idee, omdat zoiets onder andere
de sociale cohesie bedreigt. De belofte van het liberalisme is echter dat
iedereen meeprofiteert als de verschillen toenemen, ook de laagste inkomens.
Onder dit ministerschap zijn echter jaren achtereen niet alleen de verschillen
zeer veel groter geworden, maar is ook de armoede groter geworden. Nu hebben
wij voor de komende jaren een goed groeiperspectief, maar de minister kan
toch niet verzekeren dat er geen mensen buiten de boot zullen vallen. Hoe
kan hij dit rijmen met zijn liberale opvattingen?Minister Zalm:Het algemene koopkrachtbeeld is positief. Dat geldt ook voor minimumuitkeringsgerechtigden,
zeker voor hen met kinderen: volgens de laatste berichten staan die op plus
2%; de alleenstaande AOW'er met alleen AOW, een andere kwetsbare groep,
staat op plus 2,25%; alleenstaande minimumuitkeringsgerechtigden op
plus 0,25% – dat is inderdaad geen vetpot; tweeverdieners met
kinderen en anderhalf keer modaal staan op plus 0,5%; twee keer modaal
met kinderen staat op plus 5%, zonder kinderen beneden plus 1%.
Zoals gezegd, dit vloeit voort uit de stelselwijziging. Recentelijk hebben
wij, zoals bekend, besloten om extra middelen uit te trekken voor de bijzondere
bijstand, om gemeenten te mogelijkheid te geven om mensen behulpzaam te zijn
die in bijzondere financiële problemen zitten.De heer Van Raak (SP):Waarom kan de minister hier dan gewoon niet toezeggen dat groepen mensen
er niet op achteruit zullen gaan? Hij presenteert positieve cijfers, weliswaar
niet voor iedereen even groot: minima gaan er bijvoorbeeld maar een heel klein
beetje op vooruit. Er is allerlei beleid dat nadelig kan uitpakken voor mensen
met een laag inkomen, zoals in de zorg. Gaat de minister nu vertellen dat
wij er volgend jaar in ieder geval allemaal op vooruitgaan, of zegt hij dat
nu niet?Minister Zalm:Ik heb nooit gegarandeerd, niet aan de overkant en ik zal dat hier ook
niet doen, dat niemand er volgend jaar op achteruit zal gaan. Alle standaardgroepen
staan op positief, met een grote variatie, maar er zijn ook allerlei niet-standaardgroepen.
Als je bijvoorbeeld volgend jaar je baan verliest, zul je er net als in andere
jaren in koopkracht op achteruitgaan. De kans dat mensen hun baan verliezen,
is gelukkig kleiner geworden vanwege de positieve werkgelegenheidsontwikkeling.
Daarom wijst het SCP er ook op dat de ontwikkeling van de armoede volgend
jaar gunstig zal uitkomen door de daling van het aantal werkloosheidsuitkeringen,
bijstanduitkeringen, ziektewet- en WAO-uitkeringen. Een baan krijgen is in
sociale en in financiële termen voor mensen de grootst mogelijke plus.Ik dacht eerder nog apart op de koopkracht terug te komen, maar het onderwerp
is blijkbaar zo hot dat het zichzelf voorsorteert. Ik was echter bezig met
de algemene economische ontwikkeling.De heer Leijnse (PvdA):Mijn vraag gaat dan ook over de algemene economische ontwikkeling, niet
over de koopkracht. De minister laat zien dat het CPB recentelijk nog de groeiraming
heeft bijgesteld en geeft de cijfers. Wij hebben in het debat hier natuurlijk
niet de cijfers van het CPB bestreden; dat zou niet opportuun zijn. Er waren
een aantal vragen. Wat is de structuur, de onderstroom van de groei die in
2006 zo sterk omhoog gaat en wat doet het kabinet om die structuur te versterken?
Of is het puur een effect dat ons overkomt door het aantrekken van de wereldhandel
waar wij passief een beetje van meeprofiteren? Deze vraag gaat dus duidelijk
om de mate waarin het kabinet inspeelt op de structurele onderstroom in deze
groeiversnelling en die daarmee duurzaam maakt. En: waar is de behoedzaamheid?
Sinds wanneer gaat deze minister naar een hoger pad bij een hogere groeiraming
en zet hij daar zijn budgettair beleid op in, in plaats van behoedzaam te
zijn en vooralsnog van een voorzichtiger pad uit te gaan? Dat was met deze
minister in het verleden het geval en daar heeft hij ook naam mee gemaakt.Minister Zalm:Ik kom straks terug op het budgettair beleid en op de begrotingssystematiek,
inclusief de behoedzaamheidsdimensie. Overigens was de afgelopen
drie jaar de groei gemiddeld 0,5%. Dat geeft je weliswaar de neiging
om te denken dat 2,5% extreem is, maar dat is natuurlijk geen extreem
percentage in een opgaande conjunctuur. Ik acht de kans zelfs groot dat we
daar snel doorheen kunnen schieten. In een opgaande conjunctuur kan ook van
4% sprake zijn. De samenstelling van de economische groei is voor volgend
jaar buitengewoon positief. In de componenten zit een dikke procent consumptietoename,
maar de investeringen, die het vliegwiel zijn en de duurzaamheid van de groei
garanderen, vertonen een stijging met 8%. De investeringen in woningen
zitten op een stijging van 3 à 4%. Ook is er sprake van een
investeringsgeleide groei. De investeringen groeien zelfs harder dan de export.
De consumptie wordt in 2006 vooral gedragen door de lastenverlichting die
in de begroting is vervat. In de Miljoenennota werd de consumptie geraamd
op 2 mld. De lagere zorgpremies rekenen wij tot het publieke domein, omdat
het een wettelijk verplichte verzekering is. Tevens rekenen wij de extra lastenverlichting
mee waarvoor de Tweede Kamer heeft gezorgd. Gelet op het voorgaande, zitten
wij bijna op een lastenverlichting van 3 mld., een vergelijkbare omvang als
in 2001 toen de groei op 4% werd geraamd en beneden de 1,5%
uitkwam. In 2001 is een mooi anticyclisch beleid gevoerd, zij het per ongeluk.De heer Leijnse (PvdA):De ervaring van 2001 leert ook dat een incidentele bestedingsimpuls leidt
tot meer groei als gevolg van de toename van de binnenlandse bestedingen.
Het is echter de vraag of dit duurzaam is. De minister geeft aan dat de bestedingsimpuls
van de begroting voor 2006 doorwerkt in de groeiramingen op het punt van de
binnenlandse bestedingen, maar dat de duurzaamheid daarvan zeer problematisch
is. Het is dan de vraag of die groei kan worden onderhouden vanuit een toename
van de investeringen. Zo ja, waar zitten die investeringen dan en wat kan
het kabinet doen om in dat opzicht de groei meer structureel te maken?Minister Zalm:Ik kom straks op het begrotingsbeleid terug. Nu maak ik de kanttekening
dat wij absoluut niet zijn afgeweken van de bij het hoofdlijnenakkoord vastgestelde
kaders voor deze kabinetsperiode.Ik ga door met de actuele economische ontwikkelingen. Daarna kom ik terug
op het trendmatige begrotingsbeleid omdat daarover misverstanden bestaan.
De heer Van Middelkoop meende dat ik voor volgend jaar 1 mld. lastenverlichting
had bedacht. Dit nu vloeit voort uit een systematiek die wij in 2003 al hebben
afgesproken.De heer Terpstra merkte terecht op dat de analyse dat gezinnen zich rot
sparen omdat ze het kabinet niet vertrouwen inmiddels onderuit is gehaald
door de revisie van de CBS-cijfers. Gezinnen blijken juist te hebben "ontspaard".
Ik leid daar niet onmiddellijk een vertrouwensvotum voor het kabinet uit af,
maar de redenering dat men hard spaart omdat het kabinet niet wordt vertrouwd,
bestaat niet. Wij hebben wel degelijk zware jaren achter de rug. In de jaren
2003, 2004 en 2005 ging de gemiddelde koopkracht achteruit en viel er weinig
leuks te doen. Men neigt er dan snel toe om het spaargeld aan te spreken.
Voor volgend jaar ligt er een ander beeld, omdat er sprake is van een verruiming
van de bestedingsmogelijkheden. Ik ben het eens met de heer Van Middelkoop dat wij elkaar vooral niet
in de put moeten praten door te blijven zeuren over een gebrek aan vertrouwen.
Ik kom straks nog te spreken over de president van De Nederlandsche Bank.
Het gaat niet alleen over de economische groei en de bestedingscategorieën.
Ook de arbeidsmarkt begeeft zich in een beter vaarwater. Wij zien het aantal
vacatures stijgen en de werkloosheid stabiliseert. Er is zelfs sprake van
een lichte daling van de werkloosheid. De werkgelegenheid was in het derde
kwartaal groter dan in het tweede kwartaal. In het tweede kwartaal was de
werkgelegenheid zelfs al weer iets groter dan in het eerste. In de Miljoenennota
werd uitgegaan van een werkloosheid van 550.000, dit jaar raamt het CPB 490.000.
Het beeld verbetert dus. Het CBS kwam met een persbericht dat luidde: voor
het eerst in tien jaar daalt het totaal aantal uitkeringen voor mensen beneden
de 65 jaar. Dit is een bemoedigend bericht.Voorzitter: Bierman-Beukema toe WaterMinister Zalm:Voorzitter...De heer Thissen (GroenLinks):Het aantal uitkeringen daalt weliswaar, maar betekent dit ook dat al die
mensen aan het werk zijn? Je ziet dat door de WAO-herkeuringen mensen uit
de statistieken verdwijnen, maar niet actief op de arbeidsmarkt terugkomen.
Ik vind dat eigenlijk een schandaal.Minister Zalm:Wij zien niet dat de mensen van de WAO de bijstand ingaan. Ook het aantal
bijstandsgerechtigden stabiliseert c.q. vertoont een dalende tendens.De heer Thissen (GroenLinks):Het probleem van mensen in de WAO die opnieuw gekeurd zijn, is dat ze
veelal een partner hebben en daardoor niet in aanmerking komen voor de bijstand.
Een dergelijk huishouden heeft te maken met grote financiële aanpassingen.Minister Zalm:Ik ben het ermee eens dat er nog veel te doen is. Mensen die nog arbeidsgeschikt
zijn moeten aan werk worden geholpen. Geprobeerd is met de sociale partners
afspraken te maken over kansen op werk. De werktop met de vakbeweging en de
werkgevers ging vooral over dat onderwerp. Verder is gesproken over scholingsproblemen,
stageplekken, enz.De inflatie blijft laag en de loonontwikkeling is gematigd. Dit zijn op
zich positieve verhalen. Het economische herstel is in belangrijke mate conjunctureel.
Mede door de maatregelen om het arbeidsaanbod te verruimen, lopen wij minder
snel vast zoals eind jaren negentig gebeurde. Toen was de arbeidsmarkt zo
overspannen dat geen personeel te krijgen was, terwijl er meer dan 2 miljoen
mensen beneden de 65 jaar van een uitkering afhankelijk waren. Door de aanpassingen
in de WW, de bijstand, de WAO, VUT en prepensioen hebben wij voor de komende
jaren een betere kans op een voldoende arbeidsaanbod. Als de economische groei
verbetert, staan voldoende werkers klaar en is het proces niet in de kiem
gesmoord door sterk oplopende loonstijgingen die onze concurrentiepositie
verslechteren, zoals eind jaren negentig wel is gebeurd.De heer Terpstra vroeg wat ik van het Duitse pakket verwacht. Hij doelt
hiermee op de afspraken die in de grote coalitie zijn gemaakt. Duitsland maakt
serieus werk van een structurele verbetering van de overheidsfinanciën,
overigens in belangrijke mate door een belastingverzwaring. Men werkt serieus
aan de eisen die het Stabiliteitspact stelt. Op het gebied van de arbeidsmarkt
heeft men veel maatregelen getroffen. Het werd tijd dat de Duitse arbeidsmarkt
werd geflexibiliseerd in vergelijking met de vrij starre arbeidsmarkt die
men had. Op een aantal punten is men verder dan Nederland gegaan. Ik wijs
erop dat de maximale duur van de werkloosheidsuitkeringen anderhalf jaar is –
dit is door de socialisten doorgevoerd – en dat in Nederland de maximale
duur drie jaar en twee maanden is.Een interessant onderdeel van het pakket is de stapsgewijze verhoging
van de pensioengerechtigde leeftijd. Dit zal de haalbaarheid van het Duitse
pensioenstelsel zeker vergroten. Omdat voor de aanvullende pensioenen het
element van kapitaaldekking ontbreekt, moeten of de premies verder oplopen,
en dan spreek je al snel over verdubbelingen, of moet er iets aan de rechtenkant
gedaan worden. Nederland is iets beter op de vergrijzing voorbereid. De noodzaak
voor verhoging van de AOW-leeftijd zal zich minder snel voordoen omdat wij
in de afgelopen decennia behoorlijk hebben gespaard om de vergrijzing op te
vangen.Op hoofdlijnen kan het Duitse pakket positief beoordeeld worden. Er is
reden om te hopen dat men tussentijds verdere hervormingen zal toepassen.
Het pakket is nu erg financieel georiënteerd. Hoe zal die grote coalitie
uitwerken? Het sombere scenario is dat een wederzijdse verlamming optreedt.
Als twee grote partijen elkaar in een greep houden, kunnen ze beide niets.
Het is ook mogelijk dat men de conclusie trekt dat door zo'n grote meerderheid
belangrijke hervormingen kunnen worden doorgevoerd die voor Duitsland van
belang zijn. Ik hoop uiteraard met de heer Terpstra op het laatste.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Ik heb gisteren de in mijn ogen meer interessante punten uit het coalitieakkoord
naar voren gehaald, te weten een flexibele AOW-leeftijd en de afschaffing
van de pendant van onze hypotheekrenteaftrek.Minister Zalm:Ik heb over de hypotheekrenteaftrek een uitstekend schriftelijk antwoord
gegeven. Althans, ik hoop dat onze medewerkers dat braaf hebben gedaan.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Niet dat ik weet.Minister Zalm:Doen zij dat niet meer? Dan verwijzen ze zeker naar verleden jaar.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Voorzitter, kunt u ervoor zorgen dat wij de schriftelijke antwoorden ontvangen?
Ik heb ze nog niet gekregen en als ik naar de collega's kijk, geldt dat voor
iedereen.Minister Zalm:Mijn excuses, ik wil daar dan wel op ingaan.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Als er enige beweging in uw antwoord te bespeuren valt, bijvoorbeeld door
die Duitse impuls, zeg ik: neem daar rustig de tijd voor.Minister Zalm:Mag ik het dan overslaan? Er is geen beweging in mijn standpunt.In Nederland kennen wij een driesporenbeleid om de vergrijzingsproblematiek
op te vangen. Bert de Vries wees er ook op dat wij als voordeel kennen dat
wij een kapitaaldekking voor onze aanvullende pensioenen hebben en dat wij
ook de omkeerregel toepassen. Het is gedurende de opbouwtijd aftrekbaar en
tegen de tijd dat de aanvullende pensioenen worden uitbetaald, wordt belasting
geheven. Dit betekent dat extra belastingopbrengst in de toekomst verwacht
kan worden ter financiering van de groei van de aantallen AOW-uitkeringen
en de groei van het beroep op de gezondheidszorg. Dit is echter niet voldoende
om de gehele financiële problematiek te dekken. Verder zetten wij op
een daling in van het aantal mensen van beneden de 65 jaar die afhankelijk
van een uitkering zijn. Dit is het tweede stuk van de financiering van de
vergrijzingsproblematiek. Het derde deel betreft de vraag of de ruimte door
de berg rentelasten op de begroting kan worden vrijgespeeld voor uitgaven
voor AOW en gezondheidszorg. Met een dergelijk drieluik wordt de zaak financieel
sluitend gemaakt.Niettemin kan het interessant zijn om na te denken over een geleidelijk
opschalen van de AOW-leeftijd en dat houdt in dat ruimte wordt gecreëerd
om bijvoorbeeld op andere prioritaire vlakken zoals onderwijs, infrastructuur
of milieu additioneel, ook voor de toekomst, te investeren. Voor het vergrijzingsvraagstuk
kunnen wij volstaan met het geleidelijk wegwerken van de rentebetalingen,
het meer laten deelnemen aan de arbeidsmarkt en het minder afhankelijk laten
zijn van de groep beneden de 65 jaar plus de belastingheffing over het aanvullende
pensioen. Er komen nog nieuwe becijferingen van het CPB op dit vlak, maar
dit is globaal genomen voldoende repliek op de vergrijzingsproblematiek.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Daarover hoef ik niet met de minister in debat. Ik vind de Duitse voorstellen
voor koppeling tussen levensverwachting en AOW-leeftijd prikkelend. De algemene
AOW-leeftijd wordt losgelaten, wat revolutionair zou zijn, maar daar zit een
zekere rechtvaardiging in. Voor sommige groepen in de samenleving is de levensverwachting
lager, zodat zij eerder voor de AOW in aanmerking komen. Politici worden meestal
een stuk ouder. Zij kunnen wat langer doorwerken en komen wat later voor de
AOW in aanmerking. Er zit een element van individualisering in.Minister Zalm:Bij mijn weten wordt de leeftijdsverwachting niet op individueel niveau
getrokken. Als roker zou ik dan lekker vroeg mogen ophouden. Het CBS maakt
berekeningen over de levensverwachting van de Nederlander. Naarmate die langer
wordt schuift de pensioenleeftijd automatisch omhoog. Dit gebeurt in Frankrijk
en in de VS telt men een maand per jaar erbij. Duitsland wil hiertoe ook overgaan,
maar dan wil men naar 67 jaar. De redenering is dat, als je langer leeft,
je ook langer kunt werken. In Nederland is de feitelijke uittreedleeftijd
nog lang geen 65, die ligt op begin 60. Onze bedoeling is dat steeds minder
mensen voor hun 65ste uittreden. De vraag of men naar een levensafhankelijke
AOW-leeftijd wil, is interessant voor de komende verkiezingsprogramma's. Het
kabinet stelt dat het de handen vol heeft om de mensen beneden de 65 langer aan de slag te houden. Een discussie over de algemene AOW-leeftijd
achten wij op dit moment niet erg zinvol.De heer Leijnse (PvdA):De minister zegt dat het Nederlandse stelsel met drie pijlers toekomstbestendiger
is dan het Duitse waar de nadruk meer op de omslag ligt. In de aanvullende
pensioenen zit bij ons een buffer. Onze financieringsproblematiek is minder
dan die in Duitsland en daarom hoeft Nederland minder snel naar een opschuiving
van de AOW-leeftijd te gaan. Als wij echter puur naar de betaalbaarheid van
onze AOW kijken, rijst de vraag of, gezien de toenemende levensverwachting,
wij toch niet naar een situatie moeten toegroeien waarin flexibilisering van
de leeftijdsgrens van 65 jaar nodig wordt om de financiering evenwichtig te
houden. Onze vergrijzing is niet alleen een liability, zij levert door de
omkeerregel ook aanzienlijke belastingopbrengsten op. Hierin zit zoveel soelaas
dat daarmee een belangrijk deel van de financiering van de AOW kan worden
gedekt. Dat begrijp ik, maar dit is alleen mogelijk als de financiering van
de AOW voor een groot deel wordt gefiscaliseerd. Anders blijven de belastingopbrengsten
buiten de financiering van de AOW. Zegt de minister nu dat Nederland verder
moet gaan met de fiscalisering van de AOW?Minister Zalm:Er zitten twee voordelen aan het Nederlandse pensioensysteem ten opzichte
van het Duitse. Alleen de basis-AOW en de omslag zijn gefinancierd en verder
ontvangen wij via de aanvullende pensioenen belastingopbrengsten. Dit neemt
niet weg dat de discussie over flexibilisering van de AOW-leeftijd kan worden
gevoerd. Zeker naar achteren toe is er al sprake van flexibilisering. Men
hoeft niet meer automatisch op 65-jarige leeftijd met werken op te houden.
De discussie over de fiscalisering loopt al wat langer. Onder Paars is besloten
om een stijging van de AOW-lasten niet alleen af te wentelen op de werkende
mensen. Om die reden is de premie aan een maximum verbonden. De feitelijke
AOW-uitgaven noodzaken nu al tot een rijksbijdrage aan het AOW-fonds. Die
is afkomstig uit de algemene middelen en wordt dus door de gehele Nederlandse
bevolking gedragen. Aansluitend op besluitvorming van eerdere kabinetten heeft
dit kabinet daarom besloten om de AOW-premie aan een maximum te verbinden.
Als de AOW-lasten toenemen, dan worden de lasten daarvan breed gespreid over
de gehele Nederlandse bevolking, inclusief de gepensioneerden. Dat is het
beleid en dat lijkt mij redelijk evenwichtig. Het uitsmeren van de bestaande
maximum AOW-premie over de bevolking is van een andere orde. Daartoe is geen
noodzaak dus een besluit daarover zou van politieke aard zijn en worden ingegeven
door gedachten over inkomensverdeling et cetera. Bij het bepalen van de ambitieniveaus
ten aanzien van de brutopensioenen is er rekening mee gehouden dat het nettoresultaat
gunstiger zou zijn omdat geen AOW-premie meer verschuldigd zou zijn. Het percentage
van 70 bruto is gelijk aan een hoger percentage netto. Als iedereen een volledig
pensioen zou opbouwen maar slechts 70% netto zou krijgen, dan zou de
situatie slechter zijn dan op dit moment feitelijk het geval is.De heer Leijnse (PvdA):De minister zegt feitelijk dat als aan de maximering van de AOW-premie
wordt vastgehouden, het stuk dat uit de algemene middelen moet worden gefinancierd,
toeneemt.Minister Zalm:Ja, dat wordt vanzelf groter.De heer Leijnse (PvdA):Het lijkt mij interessant om dat op papier te zien, eventueel na het debat:
een berekening van de kanteling naar de financiering uit de algemene middelen
bij behoud van de maximering aan de AOW-premie.Minister Zalm:Ik informeer u daar graag schriftelijk over. Het betreft de "sluipende
fiscalisering".Ik ben blij dat de heer Van Middelkoop de opmerking maakte over politici
die zich niet met het monetair beleid over rentebeslissingen moeten bemoeien.
Ik ben het daarmee eens. Zij moeten zich daarmee zeker in het openbaar niet
bemoeien. De ECB is een volstrekt onafhankelijke centrale bank die moet zorgen
voor prijsstabiliteit. Naar mijn mening moet de ECB beslissen dat ministers
zich daar niet in het openbaar mee bemoeien. Het is wat anders als de Europese
ministers van Financiën bij elkaar zitten en vrijelijk daarover van gedachten
wisselen. Ik ben dus niet gelukkig met de wijze waarop de voorzitter van de
Eurogroep in het openbaar heeft gesuggereerd dat ministers van Financiën
een bepaalde opvatting over de rentepolitiek van de ECB hebben, namelijk dat
de rente niet moet worden verhoogd. Ik heb in de laatste vergadering ook gezegd
dat hij zich daarvan naar mijn oordeel in het vervolg moet onthouden. Als
hij al meent dat de ECB de rente niet moet verhogen, dan is de beste manier
om ervoor te zorgen dat de bank dat juist wel doet, zeggen dat de bank het
niet moet doen. Ik heb in de Eurogroep gezegd dat de ECB kan worden vergeleken
met slagroom: naarmate er meer in wordt geklopt, wordt de substantie stijver.
Dat is over Bert de Vries ook al eens gezegd, maar in het buitenland kende
men die uitspraak toch niet, dus daar kon ik het nog origineel brengen. Ik
hoop dat dergelijke uitspraken in de toekomst worden vermeden. Ik heb zelf
gezegd dat ik blij zou zijn met een renteverhoging door de ECB omdat dat een
teken zou zijn dat de ECB de economie ziet aantrekken. Ik gaf daarmee wat
tegenwicht aan de uitlating van de voorzitter van de Eurogroep.De heer Van Raak vraagt of ik het Amerikaanse dubbeltekort, het begrotingstekort
en het tekort op de betalingsbalans, als een probleem zie voor de wereldeconomie.
Mijn antwoord daarop is ja. Hij vraagt of ik de Amerikanen daarop wil aanspreken.
Het antwoord op die vraag is ook ja. Ik heb dat al gedaan. Ik heb hen niet
de Zalmnorm aangeraden, want waarschijnlijk weten zij niet precies wat dat
is. De Amerikaanse financiën kunnen niet alleen benaderd worden vanuit
de betalingsbalanspositie van exporten minus importen. Volgens de definitiever­gelijking
is dat gelijk aan s min i, de besparing minus de investering. Het probleem
in Amerika is evident gelegen in de besparingen. Gezinnen sparen niet of nauwelijks
en de overheid heeft ook een spaartekort. De betalingsbalans vertoont daardoor
een zeer omvangrijk tekort. Tot nu toe zijn betrekkelijk gemakkelijk leningen
verstrekt, hoewel de afgelopen jaren de kapitaalmarktrente in de Verenigde
Staten is uitgelopen op de Europese kapitaalmarktrente; die is momenteel een
vol procent hoger. Het is essentieel dat de onevenwichtigheid ter hand wordt
genomen. Het Amerikaanse regeringsbeleid moet daarvoor allereerst
gericht zijn op het terugdringen van het Amerikaanse begrotingstekort en vervolgens
op het stimuleren van de particuliere besparingen, in het bijzonder die van
gezinnen. Die opmerkingen laat ik in het IMF en het G-team bepaald niet achterwege.
Deze zijn ook te vinden in de stukken die de Tweede Kamer heeft ontvangen
over het IMF en de Wereldbankbijeenkomsten.De heer Van Raak (SP):Een van de redenen dat de tekorten in Amerika zo hoog zijn opgelopen,
zijn de uitgaven aan de verschillende oorlogen die Bush voert. Wij steunen
nogal wat van die oorlogen. Is het niet vanuit het perspectief van de financiën
wenselijk om daaraan onze steun te onthouden zodat wij Amerika niet stimuleren
om de tekorten te laten oplopen?Minister Zalm:Wij hebben ons in de zeventiende eeuw niet laten weerhouden vanwege de
overheidsfinanciën om de Engelsen, de Spanjaarden en de Fransen te bestrijden.
Die zaken moeten op de eigen merites worden beoordeeld. Voor de uitgaven moet
echter wel extra belasting worden geheven en daar ligt het probleem. De Amerikaanse
overheid probeert een vrij expansief uitgavenbeleid te voeren zonder de belasting
te verhogen. Die combinatie bleek in de zeventiende eeuw al vrijwel onmogelijk.
Ik heb toevallig de biografie van de gebroeders De Witt gelezen dus ik zit
helemaal in die goede tijden van de republiek. Toen is ook de Statenvertaling
tot stand gekomen, zeg ik in de richting van de heer Van Middelkoop.De heer Terpstra kaartte de invalshoek van de Verenigde Staten op een
andere manier aan door te beredeneren vanuit x min n, export minus import.
De ontwikkeling van een land volgt een bepaalde tendens. Er wordt begonnen
met een grote landbouwsector, 90%, dan komt de industrie op en vervolgens
daalt deze weer en ten slotte neemt de dienstensector toe. Ik ben het met
de heer Terpstra eens dat er altijd sprake moet zijn van een industriële
basis. Diensten kunnen geëxporteerd worden; Nederland exporteert bijvoorbeeld
financiële diensten. Ik ben het met hem eens dat de tekorten op de lopende
rekeningen niet handhaafbaar zijn en dat er niet moet worden gewacht op enorme
wisselkoersaanpassingen om dat proces te keren. De dienstensector wint in
de Verenigde Staten aan belang, ook voor de export, in vergelijking met de
industriële sector. De groeivoeten wijken echter niet substantieel af.
Het is meer dat het basisniveau van de export versus de import onevenwichtig
is geworden in de loop der tijd. Dat is niet een natuurlijk proces, maar –
beredeneerd vanuit s min i – wordt veroorzaakt door het feit dat in
de Verenigde Staten weinig wordt gespaard en producten gemakkelijk worden
geïmporteerd. Producten voor de export worden ook op de binnenlandse
markt geconsumeerd.Het lijkt mij goed om uiteen te zetten hoe het begrotingssysteem en de
begrotingsregels zich in de loop der tijd hebben ontwikkeld. Uit zijn wat
kritische noten maak ik op dat de heer Rabbinge meent dat ik in het begrotingsbeleid
mijn verleden verloochen. Ik ben van mening dat de regels van het begrotingsbeleid
een prachtige progressie hebben doorgemaakt, zeker geen degressie. In het
eerste paarse kabinet is begonnen met het vaststellen van een uitgavenplafond.
Voor de inkomstenkant was niets geregeld. Als inkomsten mee- of tegenvielen,
dan konden die vrijelijk worden besteed aan lastenverlaging of aan het terugbrengen
van het tekort. Ook met tegenvallers kon vrijelijk worden omgegaan. Die handelswijze
werd als vrij onbevredigend ervaren omdat daarmee procyclisch beleid in de
hand werd gewerkt door meevallers in belastingverlaging om te zetten. In het
tweede paarse kabinet is daarom een zekere nuancering aangebracht. Opnieuw
werd een uitgavenplafond vastgesteld en daarnaast is een mee- en tegenvallerformule
voor de inkomsten bepaald. Afhankelijk van het niveau van het saldo zou driekwart
of de helft naar het saldo gaan. Dat is nog steeds een licht procyclische
benadering. Ik ben dan ook blij dat wij in het regeerakkoord van het eerste
en tweede kabinet-Balkenende hebben afgesproken dat er een uitgavenplafond
en een lastenkader worden vastgesteld en dat alle mee- en tegenvallers het
saldo ingaan.Een uitzondering is gemaakt voor een dreigende 3%-overschrijding
van het begrotingstekort, de noodremsituatie. In dat geval moet gewoon worden
ingegrepen, linksom of rechtsom, of beide. Naar aanleiding van de overschrijding
van het begrotingstekort en de budgettaire problemen zijn de uitgaven onder
het plafond gezet en zijn lastenverzwaringen toegepast die niet waren gepland.
Inmiddels zijn wij in veiliger vaarwater en wordt 3% niet overschreden;
wij komen zelfs niet in de buurt van 2,5%. De begrotingsregels en kaders
die eerder zijn vastgesteld, kunnen daarom in ere worden hersteld. Bij de
uitgaven is dat al gebeurd. Uit de Miljoenennota blijkt dat de uitgaven in
2006 en 2007 weer op het niveau zijn van het afgesproken kader. In 2004 en
2005 lagen deze daar duidelijk onder. Ook het afgesproken lastenkader kan
weer worden gehanteerd. De additionele lastenverzwaringen van de eerste twee
jaar van deze kabinetsperiode kunnen dus in de laatste twee jaar worden teruggedraaid.
Uit de Miljoenennota is te destilleren dat als wij na de gehele kabinetsperiode
willen uitkomen op het afgesproken lastenbeeld, wij nog ruim 1 mld. lastenverlichting
moeten doorvoeren. Dat bedrag is niet zomaar bedacht, maar vloeit rechtstreeks
voort uit de terugkeer naar de lasten- en uitgavenkaders van de Miljoenennota.
Ik zeg hier wel bij dat sinds de Miljoenennota de omvang van de lastenverlichting
in 2006 verder is opgelopen. Deze werd eerst becijferd op ruim 2 mld. maar
is om een aantal redenen, waaronder de lage ziektekostenpremies, opgelopen naar
bijna 3 mld. De ruimte voor volgend jaar is inmiddels dus gereduceerd tot
ruim 0,5 mld. en vloeit voort uit de methodiek en de kaders, niet uit willekeur
of de wens van Zalm om eens een miljard lastenverlichting door te voeren.De noodrem zal altijd wel nodig zijn; eerder zijn wij met het trendmatig
begrotingsbeleid helemaal de bocht uitgevlogen, met name in de jaren zeventig.
Het feitelijke tekort werd toen over het hoofd gezien en de mogelijkheid van
een langdurig achterblijvende groei werd niet erkend. Als steeds wordt uitgegaan
van een trendmatige groei van 2,5% en niet wordt gekeken naar de actuele
ontwikkeling, dan komt het beleid in een kwadrant terecht waaruit vervolgens
heel moeilijk te ontsnappen is. Om die reden was het beleid tot 1994 gericht
op het volgen van actuele tekortdoelstellingen, een heel procyclisch beleid.
Het systeem dat wij nu hanteren, met een vast uitgavenkader en vaste afspraken
over belasting- en premiemaatregelen en het in- en uit laten stromen van inkomsten
in het saldo, is het mooiste systeem. Dat is mijn mening als econoom en als
bestuurder. Ik beschouw de ontwikkeling van het begrotingsbeleid
dus als een groei, niet als het belanden in de hel, zoals de heer Rabbinge
dat voorstelde. Ik weet niet precies of hij daarop doelde, maar ik ga ervan
uit dat hij met de inleiding van zijn betoog sprak over het begrotingsbeleid.De heer Rabbinge (PvdA):Ik doelde daar niet op. Ik heb niets dan lof voor de door de minister
uiteengezette methodiek. Een en ander stemt overeen met de tendens die in
de beginjaren negentig is ingezet. De methodiek en de randvoorwaarden die
de minister van Financiën hanteert, staan buiten kijf. De verantwoordelijkheden
leggen waar zij horen en geen intensieve bemoeienis met de uitgaven en de
inkomsten, behoren tot een verstandige manier van opereren door een minister
van Financiën. Ik doelde op het vertrouwen dat de regering uitstraalt.
Ik kom daarop terug. Ik ontving zo-even de schriftelijke beantwoording van
de vragen die in eerste termijn zijn gesteld. Aan de hand daarvan zal ik op
dit punt ingaan. Het misverstand is echter uit de wereld geholpen.Minister Zalm:Het zal mij een genoegen zijn. Overigens mogen de complimenten over mijn
paarse periode ook ingetrokken worden. Ik heb niet het gevoel dat ik een Saulus-Paulusontwikkeling
heb doorgemaakt. Dat was wat overdreven. Misschien dat uw kritiek op de huidige
periode ook wat overdreven was.De heer Rabbinge (PvdA):Het gaat om de context waarin dat wordt bezien. Daar komen wij nog een
keer op terug.Minister Zalm:Ik wacht in spanning uw tweede termijn af.De heer Leijnse heeft een wat sombere gesteldheid. Hij kan zich niet voorstellen
dat er niet allerlei tegenvallers in de begroting staan. Hij meent dat de
begroting buitengewoon onbehoedzaam is opgesteld. In de begroting is een tekortraming
verwerkt van 1,8% zowel voor dit jaar als voor volgend jaar. Uit de
herberekening van het CPB van december mag voor dit jaar gerekend worden met
1,2%. Dat spoort met ons inzicht. De raming voor volgend jaar is gezet
op 1,5%, wat lager is dan in de Miljoenennota stond. Tegenvallers zijn
natuurlijk niet uit te sluiten, maar ik verwacht die niet in de macro-economische
sfeer. Vaak geldt het verschijnsel dat als zich een meevaller voordoet, er
vaak nog een paar achteraan komen. Dat heb ik publiekelijk aangekondigd en
dat kan ik vrij rustig doen. Inkomstenmeevallers hebben immers geen enkele
relevantie voor het beleid behalve voor de rente-uitgaven. Die vallen dan
lager uit. In de Miljoenennota hebben wij hierover een mooie passage opgenomen: "Het
kabinet keert terug naar het trendmatig begrotingsbeleid nu het tekort buiten
de gevarenzone is gebracht. De uitgaven dienen binnen de afgesproken plafonds
te blijven en voor de lastenontwikkeling geldt het daarvoor afgesproken kader.
Voor het overige wordt de inkomstenkant vrijgelaten en komen mee- en tegenvallers
tot uiting in het EMU-saldo." Het heeft dus geen enkele zin om meevallers
aan de inkomstenkant op te sporen, te ontkennen of achter te houden, want
die gaan gewoon op in het saldo. Daaraan is wel een indirect voordeel verbonden,
dat kan cumuleren via de rentebetalingen, maar die zijn niet beschikbaar om
wat leuks mee te doen. Dat zou immers in strijd zijn met de afspraak. Ik ben
dus eigenlijk optimistischer dan de heer Leijnse over de vooruitzichten; 2,5%
economische groei in een conjuncturele opgang is helemaal niet zo hoog. Je
kunt dan ook percentages van 3 en 4 bereiken. Ervan uitgaande dat de trend
2% tot 2,25% is, dan is die 2,5% iets boven die trend,
maar geen zeer optimistische raming van een opgaande conjunctuur. Alle signalen
die wij nu doorkrijgen over de economie en de begroting zijn positiever dan
wij in september mochten hopen. Het is natuurlijk goed dat wij de overheidsfinanciën
verder op orde brengen. In relatieve termen zijn wij toe aan aflossing, maar
in absolute termen nog niet. Wij hebben nog een hele weg te gaan.De heer Van Middelkoop vroeg of wij, gelet op onze riante pensioenreserves,
ook zulke overschotten nodig hebben als de Nordics. Volgens de laatste becijferingen
van het CPB zullen wij een overschot moeten hebben als wij intergenerationeel
neutraal willen opereren en geen lasten willen afwentelen op toekomstige generaties.
Dat overschot zal wellicht niet van eenzelfde omvang behoeven te zijn als
dat van de Scandinaviërs, maar het CPB heeft destijds becijferd dat wij
een overschot nodig hebben van 1,5% à 1,75% van het bbp.
Het CPB is met een herberekening bezig. Het zou mij verbazen als uit die herberekening
niet ook als richtsnoer zou komen dat wij een overschot moeten aanhouden.
Als je met overschotten de overheidsschuld reduceert, speel je de rentebetalingen
vrij en kun je het daardoor vrijkomende geld inzetten voor het opvangen van
de vergrijzingsgerelateerde uitgaven in de sfeer van zorg en AOW. Op niet
al te lange termijn komt, zoals ik al aangaf, het CPB met een nieuwe studie
over dit onderwerp. Ik ben heel benieuwd wat daar uit rolt. Wij krijgen dan
een beter inzicht in de overheidsfinanciën en de houdbaarheid ervan op
langere termijn.De heer Terpstra heeft uitvoerig gesproken over mythen. De heer Van Raak
sprak over procyclisch beleid, misschien een andere mythe. Hij doelde vooral
op de omvangrijke lastenverlaging uit 2001. Ik heb al gezegd dat die viel
in een jaar waarin de economische groei niet meer was dan 1,5%. Achteraf
zou dat als een grote wijsheid van het toenmalige kabinet kunnen worden gezien,
maar het was allemaal per ongeluk. Dat is een van de redenen waarom ik niet
in conjunctuurbeleid geloof. Immers, je voorspelt nooit goed wanneer de conjunctuur
omslaat en in welke mate dat zal gebeuren. Toen was aanvankelijk het idee
dat de economische groei in 2001 4% zou zijn, maar uiteindelijk kwam
de groei op 1,5% uit. Ik denk dat je beter je beleid op de middellange
termijn kunt oriënteren en dat je beter kunt doen wat nodig is zodra
het kan, dan dat je probeert van jaar op jaar te finetunen.Ik meldde al dat wij inmiddels ook voor 2006 een belangrijke lastenverlichting
in de pocket hebben. Dat is natuurlijk voor een gedeelte een kwestie van het
terugdraaien van verzwaringen die wij in de eerste noodremjaren hebben moeten
toepassen. Er zijn aan de uitgavenkant natuurlijk ook nog elementen van koopkrachtondersteuning
voor 2006. Ik wijs op de 200 mln. die is uitgetrokken voor de kinderopvang
en die in belangrijke mate zal terechtkomen bij gezinnen met kinderen in de
kinderopvang. De tabellen worden immers verbeterd. Ik wijs ook op het afschaffen
van het lesgeld. Dat is uit verschillende overwegingen sympathiek, onder andere
voor de koopkracht van ouders met 16- en/of 17-jarigen voor
wie zij lesgeld moeten betalen. Wij hebben ook nog besloten tot een rijksbijdrage
om te vermijden dat de geweldige toeloop op groene stroom zou worden afgewenteld
op de elektriciteitsgebruikers door middel van een verhoging van het aansluittarief.
Dat zou anders van € 52 naar € 100 zijn gegaan, maar is
nu bevroren.Er is ook een discussie geweest over de ontwikkeling van de schuld. Puur
nominaal gezien, zijn er maar twee jaar geweest (1999 en 2000) waarin wij
een overschot hadden. Los van financiële transacties daalt de schuld
in zo'n geval nominaal, omdat je dan echt aflost. Voor het overige hebben
wij altijd tekorten gehad, maar wij kunnen vaststellen dat de overheidsschuld
uitgedrukt in percentage van het bbp in 1993 78 bedroeg en inmiddels op 53
staat. In relatieve termen is de schuld dus fors verminderd.Wat het versterken van de economische structuur betreft, is er het ogenschijnlijk
nieuwe begrip kennisinvesteringsquote. Het lijkt heel modern, omdat er kennis
in voorkomt en investering, maar eigenlijk gaat het erom hoeveel geld je ergens
aan uitgeeft. En dat is input. Tegenwoordig vinden wij dat het niet veel zin
heeft om te zeggen hoeveel geld je voor iets uitgeeft. Het heeft meer zin
om te zeggen wat je ermee bereikt. Het moet dus gaan om de outcome. Eigenlijk
wordt met de kennisinvesteringsquote louter gemeten hoeveel geld je ergens
aan besteedt. Dat vind ik, wat lelijk gezegd, niet de top van het wetenschappelijk
vernuft in Nederland. Natuurlijk investeren wij wel degelijk. Wij zijn als
Nederland creatief en innovatief. Op een aantal terreinen scoren wij blijkens
de outcome goed, bijvoorbeeld op het terrein van het massaonderwijs. Nederland
staat bij tests van veertien- en vijftienjarigen altijd in de top drie. De
Hongaren en Koreanen zitten altijd net voor ons, maar wij laten de Engelsen
en Amerikanen ver achter ons blijkens de internationale sciencetests. Ook
de OESO-beoordelingen van ons onderwijssysteem zijn altijd heel behoorlijk.
Wij hebben wel een aantal problemen die vooral te maken hebben met het vroegtijdig
schoolverlaten in vmbo en mbo. Wij moeten er hard aan werken om dat terug
te dringen. Dat de kwaliteit van ons kennis- en onderwijssysteem louter zou
kunnen worden afgemeten aan de euro's die wij eraan spenderen gedeeld door
het nationaal inkomen, is onjuist. Dat is geen goede maatstaf. Wij zouden
dan in 2003 met sprongen vooruit moeten zijn gegaan, want toen daalde het
nationaal inkomen. Dat werkt altijd heel goed voor zo'n percentage. Iedereen
begrijpt dat dit het niet is. Zelfs als inputindicator heeft zo'n quote z'n
beperking. Zo'n quote zegt in ieder geval niks over wat je met je geld presteert
en daarnaar moeten wij op zoek.Wij doen vrij veel op het gebied van kennisinnovatie, bijvoorbeeld via
de innovatievouchers voor het mkb. Wij hebben vanuit het FES een aardig programma
kunnen ontwikkelen in de begroting voor dit jaar. Zelf vind ik het belangrijk
dat wij in het kader van het FES zo'n 300 mln. hebben uitgetrokken voor praktijklokalen
voor het beroepsonderwijs. Hierdoor kan voor kinderen die meer praktijkgeoriënteerd
zijn, in een praktijklokaal een werkplek worden gesimuleerd. Wie een opleiding
tot automonteur volgt, heeft dan niet langer alleen maar een schroevendraaier
in de hand, maar kan ook met computers werken. Dit is een goede impuls voor
de modernisering van het beroepsonderwijs, met name het vmbo, en vernieuwt
daarop aansluitend ook het lesmateriaal in het mbo.De heer Leijnse (PvdA):Voorzitter. Het antwoord van de minister over de kennisinvesteringsquote
is niet onwaar, maar wel een beetje flauw. Het verhaal over de kennisinvesteringsquote
ging niet alleen over de input. De quote gaat wel over de hoeveelheid geld
die je uitgeeft aan onderwijs en kennisproductie, maar er zit natuurlijk een
analyse achter. En die laat zien dat wij weliswaar over de hele linie behoorlijk
goed scoren in kennisproductie en onderwijs, maar dat er een aantal tamelijk
pijnlijke minpunten in dat beeld zitten. Hij noemde er al één:
de onderkant. Ik ben in mijn betoog daarop ook ingegaan en heb gewezen op
die 64.000 schoolverlaters. Dat die er zijn, is geen losstaand gegeven, maar
heeft iets te maken met de kwaliteit aan die onderkant. Daarbij hoort ook
het verhaal over de toegepaste kennisproductie en de mate waarin wij bijvoorbeeld
het mkb voldoende kennisintensief weten te krijgen. Ook op dat punt is er
een pijnlijk manco in het over de hele linie gemiddeld positieve verhaal.
Mijn vraag is of het verhaal over de kennisinvesteringsquote niet een signaal
is dat wij die pijnlijke punten systematischer moeten aanpakken. Wij komen
er niet met 7,5 mln. innovatievouchers voor het mkb. Dat is een druppel op
een gloeiende plaat.Minister Zalm:Ik put geen enkele inspiratie uit de kennisinvesteringsquote, behalve
dan dat eruit blijkt dat de overheidsbestedingen voor onderwijs en R&D
redelijk op peil zijn en dat in Nederland, mede door de sectorstructuur, vooral
de R&D in bedrijven achterblijft. Iets geheel anders is het – en
daardoor voel ik mij wel geïnspireerd – als je vaststelt dat wij
bijvoorbeeld het probleem van de vroegtijdige schoolverlaters niet onder de
knie weten te krijgen. Daarop moeten wij dan inzetten. Wat mij betreft, is
erover te praten als er geld bij moet. Het bevorderen van innovatie in het
midden- en kleinbedrijf vind ik ook een belangrijke doelstelling. Daarvoor
hebben wij de WBSO, een vrij goed instrument. In deze kabinetsperiode hebben
wij het daarvoor beschikbare budget fors verhoogd. Die beschouwingen houd
ik liever zonder mij vast te klampen aan de kennisinvesteringsquote, maar
ik moet bekennen, dat dit ook een kwestie van persoonlijke preferentie is.
U begrijpt dat wij over de kennisinvesteringsquote in het kabinet nogal eens
een aardig robbertje hebben gevochten, vooral omdat die zo strijdig is met
de modernisering van het begrotingsbeleid, waarbij wij ons niet zozeer richten
op wat wij erin stoppen als wel op wat eruit komt. Maar goed, als ik daarop
verder inga, val ik in herhaling.Ik denk dat de werktop kan worden gekwalificeerd als sociaal akkoord.
Dat is dan het derde sociaal akkoord. Volgens mij zijn dat meer sociale akkoorden
dan ik mij kan herinneren uit de hele paarse periode, en die was acht jaar.
Als er één kabinet is dat het, afgemeten aan het aantal sociale
akkoorden, geweldig kan vinden met de sociale partners, dan is het dit kabinet.
Ik geef toe dat er ook wel eens akkoorden zijn waaraan men behoefte kreeg,
nadat er eerder iets stevigs was neergezet. De werktop is vooral op verzoek
van de vakbeweging geagendeerd. Ik ben er ook tevreden over.De heer Thissen (GroenLinks):Ik twijfel eraan dat een relatie waarin je voortdurend akkoorden
moet sluiten en afspraken moet maken, goed is. Je kunt ook zeggen dat de relatie
met de sociale partners in de paarse periode vele malen beter was, want toen
waren er geen akkoorden nodig.Minister Zalm:Kijk eens aan, u schiet Paars te hulp.De heer Thissen (GroenLinks):En dat is hulp uit overdachte bron!Minister Zalm:Ik zit altijd goed, natuurlijk. Het is voor mijn staatssecretaris natuurlijk
allemaal wat pijnlijk, maar voor mij niet.Ik denk dat wij een behoorlijke reeks afspraken hebben gemaakt over het
investeren in menselijk kapitaal. Scholen en werkgevers gaan beter samenwerken.
De werkgevers en werknemers maken afspraken over praktijkleren, stageplaatsen
en begeleiden van risicoleerlingen. Het beleid ter beperking van vroegtijdig
school verlaten sluit daarbij natuurlijk aan. Het beleid wordt meer gericht
op de praktijkkant voor jongeren die niet zo'n grote theoretische belangstelling
hebben. Afspraken over leerwerktrajecten, participatiebanen en reïntegratie
van gedeeltelijk arbeidsgeschikten zijn allemaal gemaakt met het idee dat
als de arbeidsmarkt aantrekt er extra aandacht moet zijn om ook mensen mee
te nemen die niet zo snel en niet automatisch aan de slag komen. Ook het tegengaan
van discriminatie en aandacht voor hooggeschoolde allochtonen die als voorbeeld
kunnen worden neergezet, zitten in die afspraken. Het is een vrij veel omvattend
pakket. Hier en daar is zelfs door het kabinet nog een bedragje uitgetrokken.
In de fiscale sfeer hebben wij 40 mln. uitgetrokken. In overleg met partners
bekijken wij wat wij langs de fiscale weg moeten doen ter bevordering van
scholing en stageplaatsen. Wij hadden nog geld liggen, doordat een regeling
die ooit was bedacht absoluut niet bleek te werken. Wij konden het dus nog
binnen het bestaande budget inpassen. In verband met de risicoleerlingen in
het middelbaar beroepsonderwijs hebben wij ook 60 mln. gereserveerd. Er loopt
een interdepartementaal beleidsonderzoek waarvan wij goede voorstellen verwachten
die – en als financiële man zeg ik dan: helaas – extra geld
zullen kosten. Wij verwachten dat dit geld wel goed besteed zal zijn. Hoewel
wij dat op Financiën natuurlijk zo lang mogelijk proberen te ontkennen,
wordt geld soms ook goed besteed.Ik heb het eigenlijk al gehad over de langetermijnuitdaging, de vergrijzing,
de Duitse voorstellen, de maximering en fiscalisering en de Nordics. De heer
Van Middelkoop heeft gezegd dat Nederland geen ruimhartig socialezekerheidsstelsel
meer heeft. Ik denk dat dit meevalt, ook gezien het sociaal minimum dat wij
in Nederland garanderen, ook voor alleenstaanden. Ik noemde al de duur van
de werkloosheidsuitkering. Ook het systeem dat wij nu hebben betreffende de
echte arbeidsongeschiktheid, is reden om te stellen dat ons voorzieningenniveau
de toets der kritiek kan doorstaan. Er wordt nog wel eens gekeken naar het
hoge percentage van het laatstverdiende loon voor de WW in Denemarken, maar
men zit al heel snel op het maximumdagloon dat in aanmerking wordt genomen.
Het komt veel dichterbij een algemene vlakke minimumuitkering dan in het Nederlandse
systeem waarin vrij lang 70% van het laatstverdiende loon geldt. Het
maximumdagloon dat in aanmerking wordt genomen bij het bepalen van de WW-uitkering
ligt aanzienlijk hoger dan in Denemarken. Volgens mij kunnen wij het Nederlandse
socialezekerheidsstelsel niet als schriel kwalificeren. Wij zijn vooral veel
kritischer geworden bij de toetredingscriteria. Dat is het sterkst zichtbaar
bij de nieuwe Wet werk en bijstand en bij de WAO.De heer Terpstra (CDA):De minister zei dat hij het Nordics model had behandeld, maar volgens
mij heeft hij alleen maar de overschotten op de rijksbegrotingen in die landen
behandeld. Ik had ook een vraag gesteld over het model als zodanig. In de
stukken wordt er vrij veel aandacht aan geschonken. Dat vind ik altijd een
verdachte zaak, in de goede zin des woord. Ik heb gevraagd of de minister
in het Noordse model ook een iets ruimere verzorgingsstaat ziet, maar met
veel hardere normen. Mijn tweede vraag was of ons dodemussenland, om het zomaar
te noemen, überhaupt in staat is om harde normen te handhaven.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Dank aan de minister voor zijn zojuist gegeven antwoord, maar ik had een
koppeling gelegd met een element uit het Nordics model, namelijk de lage ontslagbescherming.
Daarover wil ik de minister nog horen, want die is natuurlijk anders dan bij
ons.Minister Zalm:Nederland heeft geen traditie van een zeer sterke overheid in die zin
dat die tegen de burgers kan optreden. In de Noordse landen kan de overheid
veel gemakkelijker verplichtingen opleggen dan in onze traditie mogelijk is.
Wij zijn wel bezig een beetje de Noordse kant op te schuiven. Vroeger was
de WAO zo'n beetje toegankelijk voor iedereen die maar het gevoel had dat
hij iets mankeerde. Daar komt men tegenwoordig door de aanscherping niet meer
zo gemakkelijk in. Wij letten nu scherper op of iemand überhaupt wel
recht heeft op bijstand of WW. Wij zijn met de ontslagwetgeving nog niet die
kant opgegaan. Er zijn wel concrete voornemens van het kabinet om de pro-formazaken
kwijt te raken. Dat is meer een efficiencyslag, dan dat het een wezenlijke
verandering is, al kan de rechterlijke macht er aardig door worden ontzien.
Ook al zijn werkgever en werknemer het eens, toch moet de kantonrechter worden
ingeschakeld, omdat de werknemer bang is dat hij anders zijn WW-uitkering
niet krijgt. Daarvan willen wij af. Wij zijn nog in afwachting van het SER-advies
over de fundamentele vraag op welke wijze een flexibeler ontslagstelsel gerealiseerd
kan worden. Naar mijn overtuiging hebben wij op dat terrein nog het nodige
te doen. Er is echter afgesproken dat eerst de sociale partners – met
name de SER – de toon zullen zetten.Ook op het punt van de kinderopvang is er verschil tussen de Noordse landen
en Nederland. Ik wijs erop dat in ons land de kinderopvangfaciliteiten geleidelijk
aan uitgebreid worden. Ik noem in dit verband het additionele bedrag op de
begroting van 200 mln. en de motie-Van Aartsen/Bos. Niet voor niets is het
CPB gevraagd om de kosten en baten van kinderopvang, zowel economisch als
budgettair, goed in beeld te brengen.Ik zeg tegen de heer Van Middelkoop dat ik de Handelingen zal doorgeleiden
naar de president van De Nederlandsche Bank. De heer Leijnse was de tegengestelde opvatting toegedaan. Hij vindt dat gewenste ontwikkelingen
tevoren aangekondigd moeten worden en dat de maatregelen ter zake geleidelijk
moeten worden ingevoerd. Als er één land is waar alles langzaam
en geleidelijk gaat, dan is het wel Nederland. Ik wijs op het bekende aan
Heine toegeschreven, maar niet van hem afkomstige citaat:"Als de wereld
vergaat, ga ik naar Nederland want daar gebeurt alles vijftig jaar later."
Dat is nog steeds een beetje merkbaar.Onder het tweede paarse kabinet is bijvoorbeeld begonnen met het wijzigen
van de WAO. Minister Vermeend heeft toen de commissie-Donner ingesteld. Het
rapport van die commissie is vervolgens ter advisering aan de SER gestuurd.
Kortom, het is begonnen in de periode 2000-2001 en nu, in 2006, worden de
wijzingen doorgevoerd. Als dat geen geleidelijk en tevoren aangekondigd beleid
is, dan weet ik het niet meer. De maatregelen ten aanzien van VUT en prepensioen
zijn weliswaar niet tevoren aangekondigd, maar daarbij gelden lange overgangstermijnen.
Mensen van 55 jaar en ouder merken helemaal niets van de gewijzigde wetgeving.
Men heeft een zeer lange periode om op de gewijzigde wetgeving te anticiperen.
Ik merk trouwens dat heel "links" nu ook enthousiast is over de
WBB. Ik spreek veel wethouders van andere huize dan de VVD die daar inmiddels
zeer positief over zijn, terwijl hun fracties aan de overzijde van het Binnenhof
deze wet niet als een zegening zagen. Met die wet zijn wij ook al mondjesmaat
onder Paars gestart. Eerst is een klein deel van het financiële risico
bij de gemeenten gelegd. Uiteindelijk is die operatie onder dit kabinet voltooid.Wij zijn al dertig jaar in de weer met het nieuwe zorgstelsel. Aan het
einde van Paars was het eigenlijk al klaar met uitzondering van de systematiek
van premiebetaling. Ik kan de zeer kritische noten die heer Leijnse hierover
kraakte dan ook niet goed plaatsen. In 2006 worden de wijzigingen eindelijk
doorgevoerd. Ook hierbij geldt weer een lange aanlooptijd. Er is natuurlijk
kritiek mogelijk op de keuze die ten aanzien van de premiebetaling is gemaakt.
De heer Schuyer maakte een toespeling op het rondpompen van geld. Het had
inderdaad anders gekund. In plaats van een nominale premie met een zorgtoeslag,
had er ook gekozen kunnen worden voor een combinatie van een procentuele en
een nominale premie. Materieel had dit naar mijn gevoel niet veel uitgemaakt.
De PvdA-fractie in de Tweede Kamer heeft het langs die weg geprobeerd, maar
die premies pakten voor de lagere inkomens zelfs nog iets slechter uit dan
de kabinetsvoorstellen. Het idee dat de verzekeraars en zorgaanbieders moesten
concurreren, zat al in de voorstellen die onder Paars waren ontwikkeld. Kortom,
ik herken mij niet in de kritiek dat wij alles te snel en te abrupt doen.De heer Van Raak is ingegaan op de armoedeproblematiek. Vooraf maak ik
een analytische opmerking die niet politiek is bedoeld. Er zijn veel verschillende
definities van armoede. De Wereldbank vindt dat er sprake is van armoede als
men minder dan een dollar per dag verdient. Volgens die definitie kennen wij
in Nederland geen armoede. In Nederland is er een link gelegd met het sociaal
minimum. Het SCP stelt dat degenen die minder hebben dan 105% van het
sociaal minimum arm zijn. Als je het sociaal minimum mee laat groeien met
de welvaart, schuift de armoedegrens steeds verder op. De modale werknemer
uit 1955 of 1960 zit volgens de hedendaagse standaarden beneden de armoedegrens.
Armoede is een relatief begrip. Wij kunnen niet zeggen dat men niet arm is
als men meer dan een dollar per dag te besteden heeft. De koppeling aan het
sociaal minimum betekent echter ook dat je nooit van het verschijnsel af zult
komen. Dat kan alleen als het sociaal minimum drastisch wordt verlaagd, maar
dat kan nooit de bedoeling zijn.Het SCP heeft geconstateerd dat in de periode 2003-2005 ongeveer honderdduizend
personen meer onder de armoedegrens terecht zijn gekomen. Dat is volledig
te verklaarbaar uit de stijging van de werkloosheid in die periode. Dat waren
jaren met een slechte economische conjunctuur. Er werd een groter beroep op
de bijstand en de WW gedaan. In 2006 zien wij een tegengestelde ontwikkeling.
Het aantal uitkeringsgerechtigden daalt en ook het aantal uitkeringen op grond
van de Ziektewet en de WAO neemt af. Dit leidt ertoe dat de armoedeproblematiek
eveneens afneemt.De inkomens van ouderen wordt veel minder door de conjunctuur beïnvloed.
Ik wijs erop dat de inkomens voor die groep zich positief ontwikkelen. Zelfs
in de periode 2003-2005 is het percentage ouderen onder de armoedegrens afgenomen.
Voor degenen die nog geen 65 jaar zijn, is de ontwikkeling van de economie
en daarmee van de werkgelegenheid doorslaggevend. Daar kunnen wij gelukkig
weer positiever over zijn.De heer Thissen (GroenLinks):De afname van het aantal ouderen onder de armoedegrens is het gevolg van
specifiek ingrijpen van het kabinet, namelijk de invoering van de korting
voor alleenstaande ouderen. Het kabinet heeft het probleem gezien. Het wilde
niet dat deze ouderen, die over het algemeen een grote bijdrage hebben geleverd
aan de wederopbouw van Nederland na de Tweede Wereldoorlog, de laatste jaren
van hun leven in armoede zouden moeten doorbrengen. Mijn vraag is of de minister
van plan is specifieke maatregelen te nemen voor de huishoudens die in armoede
blijven leven, ondanks dat de toename van de werkgelegenheid in 2006. Er is
berekend dat ook bij een toename van de werkgelegenheid ongeveer 550.000 huishoudens
onder de armoedegrens blijven. Dat is een schandaal in een schatrijk land
als het onze. De uitdaging ligt bij de minister. Op welke wijze wil hij gericht
ingrijpen om dat te voorkomen, zoals eerder ten aanzien van de ouderen is
gedaan?Minister Zalm:Dat is een stuk moeilijker, moet ik eerlijk zeggen. Bij ouderen is er
geen sprake van een armoedeval. Mensen boven de 65 jaar mogen nog werken –
twee collega's in het kabinet doen dit toevallig – maar het hoeft niet.
Is men echter nog geen 65 jaar, dan is arbeid het eerst aangewezen middel
om in het levensonderhoud te voorzien. Dat stimuleren wij door de arbeidskorting
en door het vermijden dat men na het aanvaarden van werk, als een soort straf,
een aanslag krijgt voor het gebruikersdeel in de ozb. Voor het overige is
men aangewezen op de bijzondere bijstand. In dat kader kan maatwerk worden
geleverd voor mensen met een bijzonder financieel probleem. Via het Gemeentefonds
is daar 400 mln. voor beschikbaar. In 2006 komt daar een kleine 10%
bovenop om gemeenten extra mogelijkheden te bieden. Dat zal het zo ongeveer
zijn. Voor het overige geldt: aan de slag!De heer Van Raak (SP):De definitie van armoede is een voor Nederlandse begrippen
onaanvaardbaar bestaan. Dat is een vage, politieke definitie. Je kunt van
mening verschillen over de vraag wat wel en niet aanvaardbaar is. Een beter
te kwantificeren criterium is dat je ervoor kunt zorgen dat mensen er niet
op achteruitgaan. In tijden van grotere en kleinere economische groei zullen
er altijd mensen in absolute, maar ook in relatieve zin op achteruitgaan.
De inkomensverschillen in Nederland blijven toenemen. Het antwoord van de
minister valt mij tegen. Hij veronderstelt dat de werkgelegenheid zal aantrekken.
Ik snap dat hij er als liberaal van uitgaat dat de armoede vermindert als
meer mensen aan het werk kunnen. Zo hoort het ook in een klassiek liberale
samenleving. Ik heb echter al aangetoond dat wij in Nederland niet zo'n samenleving
hebben. Een nieuw soort klasse wordt gevormd door de werkende armen. Een ander
probleem wordt gevormd door al die WAO'ers die worden goedgekeurd, maar vervolgens
niet aan het werk kunnen. Jonge allochtonen komen niet aan het werk. Een aanvaardbaar
bestaan is een politieke definitie, maar wij moeten er in ieder geval voor
zorgen dat de verschillen in de samenleving niet nog groter worden. Daarnaast
constateer dat ik dat steeds meer werkenden niet meer rond kunnen komen van
hun salaris. Over die twee zaken moet de minister zich druk maken.Minister Zalm:Ik denk hierbij vooral aan de bijstandsmoeders, de minimumuitkeringsgerechtigden
met kinderen. Die groep gaat er volgend jaar gelukkig 2% op vooruit.
Dat geldt niet voor alleenstaanden met een minimumuitkering zonder kinderen.
Die mensen hebben meer mogelijkheden om aan de slag te komen.In Nederland is er de koppeling tussen het minimumloon en de minimumuitkering,
die als een grote verdienste wordt ervaren. Vervolgens wordt armoede gedefinieerd
als minder dan 105% dan de netto-minimumuitkering. Daardoor worden
wij geconfronteerd met het verschijnsel werkende armen. In ons financieel
beleid kunnen wij maatregelen nemen om de arbeidsparticipatie aan de onderkant
van de samenleving te bevorderen, zoals de arbeidskorting. Daarnaast moeten
wij op dit punt ook met werkgevers en werknemers aan de slag. Dat allochtonen
minder makkelijk aan een stageplaats komen dan autochtonen en dat allochtonen
moeilijkheden ondervinden bij het solliciteren, kun je niet met financiële
instrumenten ondervangen. De enige manier om die problemen op te lossen, is
dat werkgevers zich anders gaan gedragen. Niet alles is met belastinginstrumenten
en uitkeringen te regelen. Op de werktop hebben overheid, werkgevers en werknemers
een serie afspraken gemaakt om de gesignaleerde problemen te ondervangen.
Tijdens de groei in de jaren negentig nam de werkloosheid onder allochtonen
fors af. Nu er weer kansen komen, zijn er ook voor die groep meer mogelijkheden.De heer Van Raak (SP):Ik maak het de minister gemakkelijk. Ik wil het niet eens hebben over
de negatieve gevolgen van de sociale hervormingsagenda van het kabinet voor
mensen met een laag inkomen. Ik wil het ook niet hebben over het verschijnsel
dat fiscale ondersteuningsregelingen te ingewikkeld zijn. Onze hulpdiensten
krijgen heel veel mensen op bezoek die voor een deel uit hun armoede hadden
kunnen worden geholpen als zij maar wegwijs worden gemaakt in de samenleving
die wij met z'n allen veel te ingewikkeld hebben gemaakt. Ik wil het zelfs
niet hebben over al die mensen die werken, maar toch niet kunnen rondkomen.
Ik beperk mij tot de vraag naar de mening van de minister over het toenemen
van de verschillen in de samenleving. Het is een probleem dat mensen er in
absolute zin op achteruitgaan, maar ook dat de relatieve armoede toeneemt.
De verschillen in de samenleving worden steeds groter en daardoor verschuift
de definitie van een aanvaardbaar bestaan. Kinderen moeten in bepaalde kleding
op het schoolplein verschijnen om erbij te horen. Gezinnen moeten een computer
hebben. Kinderen moeten lid zijn van een sportvereniging. Waarom moeten dan
de tegenstellingen in de samenleving elk jaar zoveel groter worden?Minister Zalm:Die worden niet elk jaar groter. Het is hoopgevend dat ook het SCP zegt
dat de armoede volgend jaar afneemt. Dat komt omdat wij het toch moeten hebben
van de algemene economische ontwikkeling. Er moeten meer mensen aan de slag.
Meer kansen op een baan is de beste manier om de tegenstellingen te verkleinen
en niet het almaar bijspijkeren van allerlei uitkeringsregelingen.De heer Van Raak (SP):Al die jaren dat u minister van Financiën bent, zijn de verschillen
tussen de hoogste en laagste inkomens groter geworden. Dat gebeurt ook volgend
jaar weer. Dat is niet alleen vervelend voor degenen met een laag inkomen
die relatief armer worden omdat de standaard voor een aanvaardbaar bestaan
hoger wordt, maar ook de sociale cohesie in de samenleving komt onder druk
te staan. Dat moet de minister zich aantrekken. Waar komt toch het dogma vandaan
dat de verschillen groter moeten worden? Waarom rust er een groot taboe op
verkleining van de verschillen?Minister Zalm:In zijn algemeenheid is dat niet waar. Mensen met twee keer modaal zonder
kinderen komen volgend jaar uit op plus 0,25% en alleenstaanden met
alleen AOW op plus 2,25%. Minimumuitkeringsgerechtigden met kinderen
komen uit op plus 2%. Voormalig particulier verzekerden die geen premie
meer behoeven te betalen voor hun kinderen beneden de 18 jaar krijgen zelfs
in 2006 een bijzondere bonus. Er is niet bewust besloten om die groep op plus
5% te zetten, maar dit is het gevolg van het overnemen van goede elementen
uit het ziekenfonds. Dat is geen inkomenspolitiek, maar een kindpolitiek.
Degenen met twee keer modaal zonder kinderen hebben vrijwel geen voordeel.
In termen van koopkrachtontwikkeling kun je beter een AOW'er zijn dan een
dubbelmodale yup.Staatssecretaris Wijn:Voorzitter. Ik dank de woordvoerders voor de inbreng in eerste termijn.
Ik stel het op prijs dat de procedure weer uitermate vlot is verlopen. In
de inbreng van de heer Biermans kwamen veel feitelijke vragen aan de orde,
maar daar staat tegenover dat wij door het schrappen van de schriftelijke
ronde ontzettend snel konden werken. Op deze manier wordt het debat op het
hoofdlijnen bevorderd. Ik zal proberen dat vast te houden. Ik zie dat de leden
inmiddels de schriftelijke antwoorden hebben ontvangen. In tweede termijn
hoor ik graag of wij daarbij wellicht verkeerde prioriteiten
hebben gesteld.Ik sta stil bij de volgende onderwerpen: de uitvoeringsaspecten; het vestigingsklimaat,
de vennootschapsbelasting en het midden- en kleinbedrijf; de bpm en natuur
en milieu; het algemeen nut beogende instellingen, maatschappelijk verantwoord
ondernemen en vrijwilligers; kinderregelingen en verzilvering; en tot slot
de buitengewone uitgaven, de levensloop en de evaluatie van de Wet IB 2001.Ik begin met de uitvoeringsaspecten. Diverse sprekers zeiden terecht dat
eind 2005 en 2006 zeer belangrijke perioden zijn. Er komt een aantal majeure
operaties: de nieuwe Zorgverzekeringswet; de aanpassing van VUT, prepensioen
en levensloop; de aanpassing van het loonbegrip en de premieheffing voor werkgevers;
de WIA. Al deze zaken hebben gevolgen voor het werk van de Belastingdienst.
Wij vinden die hervormingen nodig, maar wij beseffen ook dat ze bijdragen
aan onzekerheid. De Belastingdienst zal er alles aan doen om die onzekerheid
weg te nemen. In april hebben wij uitgebreid gediscussieerd over de bereikbaarheid
van de Belastingtelefoon. Daarmee is het de afgelopen maanden heel goed gegaan.
Ik dank eenieder voor zijn complimenten aan de Belastingdienst, maar bij ons
gaan de kurken pas van de champagneflessen als alle betalingen daadwerkelijk
zijn gerealiseerd voor het eind van het jaar. Tot nu toe loopt het goed, maar
het blijft een proces met een hoog risico. Ik ben er dan ook van overtuigd
dat er dingen fout zullen gaan. Ik ben er tegelijk van overtuigd dat, als
dingen fout zullen gaan, de mensen van de Belastingdienst altijd wel weer
een oplossing voor die fouten zullen bedenken. Zo praten wij er intern ook
over: je moet te allen tijde zien te voorkomen dat het fout gaat, maar waar
mensen werken, kan dat gebeuren; wat er in ieder geval altijd bij moet, is
een oplossing. Tot nu toe is mijn ervaring dat die altijd wordt bedacht.Hetzelfde geldt voor de loonaangifte 2006, waarover de heer Essers vragen
stelde. Wat houdt de toezegging van een coulante opstelling in de beginfase
precies in? Zijn er nog andere voornemens om werkgevers tegemoet te komen?
Welnu, met elke werkgever die zijn best doet, die op tijd zijn aangifte doet
of die op tijd contact met ons opneemt om vragen te stellen, zullen wij coulant
omgaan. Werkgevers daarentegen van wie wij vermoeden dat zij gebruikmaken
van de coulante houding om hun verplichtingen te ontduiken, gaan wij natuurlijk
wel aanpakken. Wij zullen dat echter allemaal op een redelijke, soepele manier
doen, want wij hebben elkaar ontzettend nodig: wij moeten natuurlijk ook van
werkgevers te horen krijgen waar zaken niet goed gaan, wat beter kan. Met
ontwikkelaars van softwarepakketten hebben wij ook voortdurend contact. Ik
hoor vaak kritiek op het UWV, maar vanuit eigen ervaring kan ik zeggen dat
de samenwerking tussen het UWV en de Belastingdienst uitstekend verloopt.
Wij hebben een paar honderd mensen van het UWV in de Belastingdienst mogen
verwelkomen; die zijn allemaal een aanwinst. Volgens de eerste berichten hebben
ook zij het bij ons zeer naar hun zin.In het kader van de uitvoering zeg ik ook graag iets over de administratieve
lasten. De loonaangifte zal een perfect voorbeeld zijn van een verschil tussen
gemeten en gevoelde administratieve lastendruk. Het is te vergelijken met
de overgang van Wordperfect naar Word die wij allen hebben meegemaakt: de
overgang van functietoetsen naar muis vonden we in het begin erg ingewikkeld,
maar nu kunnen we ons dat niet meer voorstellen. Ik geloof dat werkgevers
begin volgend jaar hetzelfde gaan doormaken met de loonaangifte: het zal in
het begin allemaal best wennen zijn, wij vragen ook veel van werkgevers, maar
uiteindelijk zullen zij ervaren dat de administratieve lasten omlaag gaan.
Hetzelfde geldt voor de elektronische winstaangifte, afgelopen jaar geïntroduceerd,
waarover in het begin ook iedereen zich zorgen maakte. Die invoering ging
prima. Er werden vragen gesteld als: hoe zit het met de vermogensvergelijking
en moet iedereen aangeven dat hij verzekeraar is of niet? Naar die laatste
vraag zullen we nog kijken. De vermogensvergelijking is nodig voor een goede
controle jaar op jaar, dus die wil ik erin houden. Naar het automatisch printen,
wat duur is en langer duurt, en andere zaken zal nog worden gekeken. Recentelijk
heb ik met vertegenwoordigers van belastingadviseurs gesproken om te bezien
hoe we alles kunnen optimaliseren. Per saldo ben ik trots op de dienst en
zeer erkentelijk voor het advies van het bedrijfsleven. Wij zullen bezien
of wij een extra slag kunnen slaan met de administratieve lasten. Een aantal
zaken staat op de rails. Dit voorjaar wil ik met een wetsvoorstel komen dat
ik in de krant "het anti-paarsekrokodillenwetsvoorstel" heb genoemd,
waarmee we allerlei kleine irritaties uit de wereld willen helpen. Wij staan
altijd open voor suggesties.De handhavingsconvenanten zijn ook een voorbeeld van de wijze waarop we
alles makkelijker proberen te maken. Prof. Zwemmer heeft daar inderdaad een
artikel over geschreven. In essentie heeft hij gelijk: een echt horizontaal
toezicht is natuurlijk een aangelegenheid tussen burgers of bedrijven onderling.
Zo zou de overheid helemaal niet meer nodig zijn of op zijn hoogst een facilitator
zijn. Eeuwen geleden bestonden nog private belastingpachters; dat was pas
echt horizontaal toezicht, een compleet geprivatiseerde belastingheffing.
Daarmee hebben we in het verleden geen goede ervaring opgedaan, dus dat zullen
we niet herinvoeren. Ik heb begrip voor het spanningsveld, maar tegelijk gebruiken
wij "horizontaal toezicht" meer als een term voor een situatie waarin
overheid en burgers zich gelijkwaardig gedragen. Dat kan inhouden dat op basis
van wederzijds vertrouwen goede afspraken worden gemaakt over de snelheid
van het verstrekken van gegevens en het nemen van beslissingen op het gebied
van de transparantie van fiscale beslissingen, de zekerheid over een fiscale
positie. Dat betekent dus niet dat de overheid haar machtsmiddelen afstaat,
wel dat de overheid op basis van het wederzijds vertrouwen die machtsmiddelen
niet toepast. Dat kan natuurlijk wel. Als de overheid zich niet aan zo'n convenant
houdt, kan de rechter worden ingeschakeld of kan men zich aan het convenant
onttrekken. Als de burger de balans doorbreekt, keert de overheid terug naar
het reguliere verticale toezicht. Het gaat echter wel om een pilot: we bekijken
hoe we samen het proces van belastingoplegging en -inning kunnen vereenvoudigen.
Dat betekent dus: geen gesjoemel met regels, niets contra legem, alles binnen
de kaders van de wet, wel zoeken naar eenvoudigere wegen. Ik vind de vergelijking
van handhavingsconvenanten met mediation goed van toepassing: soms is ook
mediation handig om juridische processen soepeler te laten verlopen, waarbij
andere rechtsmiddelen niet hoeven te worden ingezet. Wij gaan met
twintig bedrijven beginnen. Voor hen is dat een concurrentievoordeel noch
-nadeel. Ik kan mij herinneren dat ik bij mijn aantreden hier in de Kamer
flink ben gegrild over de attitude van de Belastingdienst jegens het bedrijfsleven.
In de afgelopen jaren zijn wij stelselmatig bezig geweest om die attitude
te verbeteren. Ik denk dat dit een goed voorbeeld daarvan is. Het gaat overigens
om de wederzijdse attitude.De heer Biermans (VVD):Voorzitter. Ik wil de staatssecretaris absoluut niet grillen want daar
krijgt hij streepjes van, maar ik heb wel een aantal vragen gesteld naar aanleiding
van het horizontale toezicht. Bijvoorbeeld: wat gebeurt er als een bedrijf
weigert om het convenant te tekenen? Het uitgezochte bedrijf wil gewoon zelfstandig
en vrij blijven en de voordeligste fiscale weg kiezen. De staatssecretaris
zegt ook dat hij naar de rechter zal gaan als het bedrijf de grenzen van het
convenant overtreedt. Gaat hij dan naar de civiele rechter vanwege het bestaan
van een contract, of naar de fiscale rechter? Ik vind het ten principale raar
om te spreken van gelijkheid tussen overheid en de belastingplichtige; die
is er gewoon niet en daarom vind ik het verschijnsel convenant hier zo vreemd.Staatssecretaris Wijn:Bedrijven mogen weigeren om mee te doen aan zo'n convenant. Dat is prima,
daar is niets mee aan de hand. Er komt dan ook geen wraakoefening, met inspecteurs
die hun verzoeken expres onderaan in de stapel leggen, of iets dergelijks.
Als bedrijven feitelijk niet meedoen, wordt teruggegaan naar het reguliere
verticale toezicht. Ik zie in dat geval niet meteen een civiele actie voor
me vanwege bedrog of dwaling of iets dergelijks. Wij gaan dan terug, alsof
het convenant er niet is geweest. Ik zeg dit even grofweg, ik zie nu niet
een-twee-drie casusposities voor me, bijvoorbeeld wegens onrechtmatige daad.
Ik sluit dit niet op voorhand uit, maar in principe gaan wij terug naar het
reguliere fiscale toezicht.U heeft net als Zwemmer gelijk dat een belastingplicht natuurlijk nooit
vervangen kan worden door een civiel contract, alsof men vrijwillig belasting
betaalt. Ik heb het niet gehad over gelijkwaardig zijn, maar over zich gelijkwaardig
gedragen op basis van wederzijds vertrouwen.De heer Biermans (VVD):Dan een praktische vraag: zijn er al bedrijven die het verzoek om een
convenant te tekenen, hebben geweigerd?Staatssecretaris Wijn:Eerlijk gezegd, weet ik dat niet. Ik kom daar graag op terug in tweede
termijn. Ik weet wel dat er in een bedrijf discussie is geweest en dat een
ander bedrijf heel graag wilde.De heer Biermans (VVD):Dit sluit aan op mijn laatste punt: de gelijkheid tussen groot en klein.
Ik heb begrepen dat de conventanten worden gesloten met de grote bedrijven.
Als het mij als mkb'er ook wat lijkt om zo'n convenant met de Belastingdienst
te sluiten omdat ik een hekel heb aan controleurs continu over de vloer, kan
ik me dan aanmelden?Staatssecretaris Wijn:Nee, dat kan niet. Wij beginnen met een pilot met twintig grote bedrijven.
U vraagt nu bijna om een andere gedragscode.De heer Biermans (VVD):U heeft het over mijn "padvinderscode" van vorig jaar?Staatssecretaris Wijn:Wat een kwalificatie...De heer Biermans (VVD):Die kwalificatie bezigde ik vorig jaar. Ik wilde haar dit jaar niet herhalen,
maar nu u erover begint, heb ik het toch maar gedaan. Dat verhaal is gelukkig
van tafel, ik had het net over een convenant met het mkb.Staatssecretaris Wijn:Ik vind het nog steeds jammer dat dit van tafel is. Maar ja, als niemand
het wil, doen wij het niet. Het was een oprechte poging om klagers over de
gedragswijze van de Belastingdienst concrete voorbeelden te laten geven. Er
bestaan klachtenprocedures en allerlei manieren om klachten door te geven.
Het was de bedoeling om hiermee een manier te vinden om de relatie tussen
Belastingdienst en bedrijfsleven te verbeteren. Maar ik vind dat een relatie
altijd van twee kanten moet komen. Wij willen die relatie graag verbeteren.
Wij hebben iedereen opgeroepen om met ideeën te komen. Overigens noemde
u het voor het eerst een echec.De heer Biermans (VVD):Naar mijn idee hebben de belastingadviseurs die code niet geweigerd omdat
ze de inhoud niet zouden onderschrijven. Integendeel, de adviseurs hebben
gereageerd in de trant van: wij gedragen ons al op die manier, dus die regels
hoeven wij niet vast te leggen.Staatssecretaris Wijn:Dat is interessant; dat zeiden de inspecteurs van de Belastingdienst namelijk
ook, dat ze zich al zo gedroegen. Toch hoorde ik van beide zijden kritiek.
Als men het niet nodig vindt, prima, maar laat men daarna dan niet meer aankomen
met kritiek zonder concrete voorbeelden, zonder man en paard te noemen. Dat
heb ik bijvoorbeeld tegen de NOB gezegd: dat wij die algemene discussie, klagen
zonder man en paard te noemen, achter ons hebben gelaten.De heer Biermans (VVD):Het is mooi om te constateren dat wij het dan helemaal eens zijn.De heer Essers (CDA):Voorzitter. Voordat wij het volledig eens zijn, mij gaat het vooral om
het gelijkheidsbeginsel. Ik begrijp dat een aantal bedrijven worden uitgezocht
voor de pilot, maar is het de bedoeling dat het mkb structureel van dit soort
convenanten wordt uitgesloten?Staatssecretaris Wijn:Ik wil eerst de pilot afwachten. Wij zullen met een paar brancheverenigingen
in het mkb kijken naar een invulling van het horizontale toezicht. In strikte
zin gaat dit niet tegen het gelijkheidsbeginsel in, omdat de belastingplicht
als zodanig voor iedereen gelijk blijft.De heer Essers (CDA):Dat neemt niet weg dat het horizontale toezicht bepaalde voordelen oplevert;
daarom is zo'n convenant ook zo aantrekkelijk. Dat voordeel is niet beschikbaar
voor bedrijven in het mkb.Staatssecretaris Wijn:Het heeft echter ook nadelen. De heer Biermans zegt niet voor niets dat
hij het zich kan voorstellen dat bedrijven weigeren. Het betekent voor een bedrijf namelijk ook openheid, transparantie, afspraken over
het aanleveren van gegevens et cetera. Ik wil er dus eerst gewoon mee experimenteren,
gewoon om te zoeken naar wegen om de leus van de Belastingdienst "niet
leuker, wel makkelijker" ook op deze manier invulling te geven. Daarna
zal ik over de resultaten rapporteren.De heer Essers (CDA):Ik ben het graag met u eens, maar wil er toch voor pleiten om het mkb
de afwegingen voor en tegen gewoon zelf te laten maken en het niet bij voorbaat
uit te sluiten van het mogelijk toekomstig horizontaal toezicht. Laten we
de resultaten van de pilot maar afwachten.Staatssecretaris Wijn:Ja, laten wij dat doen.Mijn tweede onderwerp: vestigingsklimaat, vennootschapsbelasting en wat
opmerkingen over het mkb. De heer Biermans vroeg om een reactie op het rapport
van Ernst & Young over het fiscaal klimaat in 2005. Ik heb begrepen dat
honderd personen zijn aangeschreven, de taxdirectors van grote Nederlandse
bedrijven, en dat 37 bedrijven hebben gereageerd. Uit het rapport blijkt dat
de fiscaliteit steeds belangrijker wordt bij het nemen van investeringsbeslissingen.
Dat bevestigt onze indruk. De verschillen in Europa worden kleiner. Ik zeg
het wel eens zo: de Duitsers spreken ook Engels en de file bij de Périphérique
rond Parijs lijkt soms veel op de congestie op de A13. De fiscaliteit wordt
dus inderdaad belangrijker. Men geeft ook aan dat het tarief, de kwaliteit
van de wetgeving en de mogelijkheid tot het krijgen van zekerheid vooraf van
groot belang zijn. Ten behoeve van de mogelijkheid tot het krijgen van zekerheid
vooraf is de APA/ATR-praktijk aangepast, is een nieuw besluit over verrekenprijzen
uitgebracht en is het besluit over hoofdkantoren aangepast. Ook is de snelheid
bij de kennisgroepen versneld door het aantal kennisgroepen te halveren en
door de taken van de kennisgroepen te beperken tot rechtsvragen. In de uitvoering
zijn dus forse slagen gemaakt. Vanaf 1 januari wordt de kapitaalsbelasting
afgeschaft. Het viel mij op dat daarover niets stond in het Ernst & Young-rapport
terwijl daarmee een belangrijk signaal is afgegeven. Verder gaat het vennootschapsbelastingtarief
volgend jaar naar 29,6%. Ook het mkb-tarief in de vennootschapsbelasting
daalt. De maatregelen voor grondslagverbreding uit Werken aan winst worden
niet overal met gejuich ontvangen, maar ik ben ervan overtuigd dat het pakket
per saldo goed en evenwichtig is.Naar mijn mening wordt een schijntegenstelling gewekt met betrekking tot
mkb en grootbedrijf. De heer Rosenthal sprak daarover bij de algemene beschouwingen
en daarom is het goed om daar nog even op in te gaan. Het is waar dat van
het beperken van de afschrijvingen op gebouwen de herverdeeleffecten goed
moeten worden bekeken. Dat komt ook aan de orde in de Tweede Kamer. Laten
wij echter beginnen bij de rechtvaardiging van die maatregel. De rechtvaardiging
van die maatregel is dat de balanswaarde van een pand niet lager mag zijn
dan de economische waarde. In dat geval wordt namelijk feitelijk belastingsubsidie
verleend voor dat gebouw. De vraag is of dat rechtvaardig is en of dat belastinggeld
niet beter gestopt kan worden in een lager tarief dan in het fiscaal stimuleren
van gebouwen. Uit de herverdelingseffecten in het pakket Werken aan winst
blijken het grootbedrijf en het mkb daar op dezelfde wijze van te profiteren
namelijk door een voordeel van per saldo 0,6%. Hoe hebben wij dat gerealiseerd?
In de inkomstenbelasting wordt min of meer een nieuwe box geïntroduceerd,
box 1a, voor ondernemers in de IB-sfeer. Daarbij mag 5% tot 10%
vrijgesteld worden van de winst. Het restant komt in box 1. Dat is in strategisch
opzicht een fantastisch instrument voor het mkb. MKB-Nederland had ik daar
graag in positieve zin over horen praten, maar het punt wordt stelselmatig
in alle uitingen van MKB-Nederland genegeerd. Een ander voorbeeld is dat over
de eerste € 41.000 maar 20% belasting hoeft te worden betaald.
Dat is het minimumtarief dat wij graag in de Europese Unie geïntroduceerd
zien. Dat gaat allemaal in de richting van het mkb. Het mkb moet zich niet
vergissen. Als wij in dit land minder internationaal grootbedrijf zouden hebben,
zouden toch de Vpb en de belastingen op winst moeten worden opgebracht. Als
andere bedrijven wegtrekken, dan moet een kleiner aantal bedrijven die opbrengen.
Het wegtrekken van het grootbedrijf zou dan ook een sluipende lastenverzwaring
voor het mkb betekenen. Het mkb profiteert ontzettend van het grootbedrijf,
als toeleverancier, als delers van kennis en als onderdeel van een diverse
economie. Het moet daarom niet steeds die schijntegenstelling oproepen, zeker
niet als onderaan de streep beide sectoren er 0,6% op vooruit gaan.
Dat is natuurlijk een gemiddelde, maar voor het mkb worden gewoon maatregelen
ingevoerd. De discussie die nu gevoerd wordt, vind ik dus niet altijd even
vruchtbaar. Het kabinet vindt het niet of-of, maar en-en.De heer Biermans (VVD):Die laatste opmerking maakt veel goed. Het is absoluut niet de bedoeling
van mijn fractie om te gaan voor of-of. Ik heb heel expliciet aangegeven,
dat er wat aan het tarief voor het grootbedrijf moet gebeuren. Namens de leden
van de VVD-fractie heb ik ervoor gepleit om daarnaast waarde te hechten aan
het mkb.De staatssecretaris gaat met een heel principiële redenering in op
het afschaffen van de afschrijvingen op onroerend goed. Hij vindt het vreemd
dat onroerend goed voor een lagere waarde op de balans kan staan dan de economische
waarde. Heb ik dat juist gehoord?Staatssecretaris Wijn:Ik wil hiermee niet een hele discussie over goed koopmansgebruik uitlokken.
Die is al eens gevoerd en die wordt nog eens gevoerd in deze Kamer. U stelde
zelf al voor om de commerciële balans af te schaffen omdat de fiscale
balans voldoende inzicht geeft in de werkelijke positie van een bedrijf.De heer Biermans (VVD):Laat ik eerst mijn vraag stellen want anders spreken wij zodadelijk over
een compleet ander thema. Als dat uw benadering is, dan kunt u die toch betrekken
op alle activa? U kunt dan toch zeggen: geactiveerde goodwill en vaste installaties
die niet in waarde verminderen, hoeven niet meer te worden afgeschreven? Die
redenering geldt voor alle activa en wellicht kunnen ook bepaalde passiva
aldus worden bekeken?Staatssecretaris Wijn:Ik heb het misschien een beetje uitgelokt, maar ik wil nu niet discussiëren
over het vraagstuk van het fiscale begrip goed koopmansgebruik tegenover het
commerciële begrip van een getrouw beeld van de situatie van een bedrijf.
Naar mijn mening stelt u wel een aantal interessante vragen.
De vraag of fiscale afschrijving van goodwill moet worden toegestaan, is interessant.
Ik kom in het kader van de nota Werken aan winst graag daarop terug. Mijn
standpunt is op dit moment dat ik aansluit op het fiscale begrip "goed
koopmansgebruik". Omdat de praktijk rond de afschrijving op gebouwen
wat uit de hand begon te lopen en omdat nu wordt gezocht naar mogelijkheden
om het tarief te verlagen, vind ik het terecht om op die andere principiële
lijn te zitten.Voorzitter: Timmerman-BuckDe heer Biermans (VVD):Het is prettig om te horen dat hier ook interessante dingen worden gezegd.
De staatssecretaris heeft de discussie zelf uitgelokt door een principiële
redenering op te zetten. Naar mijn mening is dat niet nodig bij de afschrijving
op onroerend goed.Staatssecretaris Wijn:Dat is ook goed. Het maakt mij niet uit volgens welke overwegingen u dat
voorstel straks steunt. Het is in elk geval goed om dat tarief te verlagen.
De raad van economische adviseurs van de Tweede Kamer heeft ook gezegd dat
lage marginale tarieven zorgen voor een betere investeringsbeslissing. De
minister fluistert mij in dat wij er in dat geval nog maar eens over moeten
nadenken, maar ik denk dat daar een kern van waarheid in zit.Door een aantal leden, waaronder de heer Biermans, is gevraagd om een
en ander af te zetten tegen lagere loonkosten. Het CPB stelt dat een lager
tarief in de Vpb op termijn enigszins beter uitpakt dan lagere loonkosten.
Volgens mij werkt de verlaging van een belastingtarief ongeveer hetzelfde
als een clickfonds: als het een keer verlaagd is, dan wordt het niet snel
meer verhoogd. Dat blijkt uit de politieke historie. De loonkosten en de door
de overheid beïnvloedbare WW- en WAO-premies gedragen zich als eb en
vloed. Die ontwikkeling is veel minder zichtbaar. Ik heb inmiddels een paar
keer de onderhandelingen voor de Miljoenennota meegemaakt in de boezem van
het kabinet. Dat zijn toch punten die op het laatst als knopjes op het instrumentenpaneel
worden gehanteerd. De loonkosten kunnen natuurlijk pas echt beperkt worden
bij de cao-onderhandelingen. Ik vind dat werkgevers in de afgelopen jaren
wel heel gemakkelijk naar het kabinet hebben gekeken. In de belastingherziening
2001 is een forse lastenverlaging doorgevoerd. Daarbij is ervan uitgegaan
dat de lastenverlaging kon leiden tot loonmatiging. Nou, quod non. Ik roep
de werkgevers daarom op om bij de komende cao-onderhandelingen te laten zien
dat loonkosten echt het grootste probleem zijn. Ik wil wel eens zien wat werkgevers
dan werkelijk bereiken op het punt waarop zij het kabinet in de afgelopen
jaren alleen hebben laten staan, de loonkosten. Mijn prioriteit ligt bij het
nijpende internationale concurrentieprobleem van de Vpb. Bij de loonkosten
ligt de situatie een stuk genuanceerder. De werkgevers kunnen daaraan zelf
ook nog heel wat aan doen.De heer Biermans vroeg naar de afschaffing van het plafond in de WBSO.
Dat zou alleen positief zijn voor een paar grote multinationals. Ik ben bereid
om op zijn suggestie in te gaan en daar eens naar te kijken. Ik zal nagaan
of op het gebied van voorlichting aan het mkb over toepassing van de WBSO
verbetering mogelijk is. De heer Biemans heeft ook gesproken over de kennisbox.
Ook daar heeft eigenlijk alleen het grootbedrijf wat aan. Dat zal ook blijken
uit de verdelingseffecten. Ik vind het prima om daar aandacht aan te besteden
zolang de effecten evenwichtig zijn.Verschillende leden spraken over race to the bottom. Tijdens het voorzitterschap
van de EcoFin-raad heeft Nederland in het Kurhaus gesteld dat 20% de
bottom line moet zijn. Het kabinet stelt dan ook voor om de Vpb voor het mkb
op die 20% te stellen. Helaas was het voorstel van Nederland als zaad
dat niet op vruchtbare aarde maar op rotsen viel. Er heerst complete verdeeldheid
in Europa over de vraag waarop moet worden omgegaan met harmonisering, coördinatie
en afstemming van de vennootschapsbelasting. Tot daarover afspraken zijn gemaakt,
doen wij mee met de concurrentie.De heer Van Raak (SP):Dat vind ik dus jammer. Mijn fractie is niet voor het in beton gieten
van die vennootschapsbelasting. In haar tegenbegroting doet mijn fractie voorstellen
voor verlaging van het opstaptarief voor vennootschapsbelasting. Het verlengen
van de schijf is goed voor het mkb en voor startende ondernemers. Maar in
2003 heeft de staatssecretaris gezegd dat hij een race to the bottom zag,
dat hij die niet wenselijk vond en dat alle overheden in Europa zich daarmee
tekort doen. Nu zegt hij dat het in Europa niet mogelijk is om daarover afspraken
te maken. Ik hoop dat hij schertst als hij zegt dat de bottom voor hem 20%
is, want dat is wel erg laag. Een paar jaar geleden zaten wij nog op 35%.
Het is niet mogelijk om hierover in Europa afspraken te maken. Mijn fractie
is een groot voorstander van Europese samenwerking op dit gebied. Waarom is
het niet mogelijk om Europese afspraken te maken? Waarom zijn de Europese
overheden niet in staat om een vuist te maken tegen het bedrijfsleven en laten
zij zich zo uitlokken en tegen elkaar uitspelen? Welk mechanisme zit daarachter?Staatssecretaris Wijn:Zij gaan net zo selectief om met de voordelen van één Europa
als uw fractie. Er is gewoon keiharde concurrentie in Europa ten aanzien van
het aantrekken van bedrijfsleven. Onder leiding van de Commissie is een werkgroep
ingesteld waar Nederland aan meedoet om tot een gemeenschappelijke grondslag
te komen. Wij hebben gezegd dat die gecombineerd moet worden met een minimumtarief.
De concurrentiedynamiek dwingt ons er echter toe om alles te doen om mobiele
activiteiten naar Nederland te halen. Er zijn echt gewoon bedrijven die hun
boeltje oppakken en zo naar een ander land verhuizen. De heer Biermans gaf
nota bene een voorbeeld waarmee 1,5 mld. was gemoeid. Wij gaan daar dus in
mee. Met het vaststellen van het percentage van 20 voor het mkb geven wij
het signaal dat wij meteen op het minimum gaan zitten. Dat is ook redelijk
in het licht van de collectieve voorzieningen. Ik zou daar dan ook niet onder
willen duiken, maar ik kan de dynamiek op de langere termijn niet voorzien.
Ik vind niet dat Nederland de prijs moet betalen van het ontbreken van afspraken
in Europa door bedrijven te zien vertrekken. De werkgelegenheid komt dan zwaar
onder druk te staan.De heer Van Raak (SP):Mijn fractie is niet selectief met Europa. Zij is wel heel uitgesproken
over Europa: dingen nationaal regelen die nationaal geregeld kunnen worden
en op Europees niveau goede afspraken maken over zaken die niet
nationaal geregeld kunnen worden. De minister doet naast het vaststellen van
de vennootschapsbelasting een oproep aan de werkgevers om wat te doen aan
de loonkosten. Hij krijgt het niet voor elkaar, dus dan moet het maar via
de lonen. Ik debatteerde zo-even met de minister over de werkende armen. De
staatssecretaris vindt dat hun lonen moeten worden verlaagd. Ik constateer
dat de minister en staatssecretaris van Financiën machteloos staan. Het
lijkt mij erg vervelend dat al die Europese landen tegen elkaar uitgespeeld
worden door bedrijven die voor een scheet in een ander land gaan zitten. Moeten
wij niet structureler over dit punt nadenken in Europa? Waarom is dit niet
mogelijk? Waarom wordt alleen aan het eigen land gedacht als Europa daar collectief
aan onderdoor gaat?Staatssecretaris Wijn:Ik heb niet gezegd dat de loonkosten omlaag moeten. Ik heb gezegd: als
loonkosten zo belangrijk worden geacht, laat dat dan ook blijken uit de cao-onderhandelingen
in de vorm van loonmatiging. Als u om meer details vraagt, dan zeg ik: zorg
ervoor dat de loonkosten precies oplopen met de productiviteitsontwikkelingen,
gecorrigeerd naar de internationale concurrentiepositie. Tegelijkertijd ben
ik het wel met u eens dat die concurrentie ongewenst is. Dat geldt op veel
meer gebieden. Sommige landen schermen de markt af voor de overname door bedrijven.
Nederland verfoeit dat. Zeker in deze tijd van matige economische groei, globalisering,
concentraties en schaalvergroting geeft elk land prioriteit aan behoud van
de eigen werkgelegenheid. Dat wil Nederland ook. Wat dat betreft leven wij
in een snoeiharde wereld.De heer Rabbinge (PvdA):De discussie over het Vpb-pakket dreigt zich te verengen tot een discussie
over de hoogte van het tarief van de vennootschapsbelasting. Vorig jaar hebben
wij daarover uitgebreid gediscussieerd. Wij hebben toen vastgesteld dat voor
de sitting ducks een ondergrens moet worden bepaald; zij vertrekken niet gemakkelijk.
Voor de andere gevallen mag dit instrument flexibeler gehanteerd worden. Wij
zijn ons er echter terdege van bewust dat er meerdere instrumenten en factoren
bepalend zijn. De staatssecretaris heeft toen uitgebreid beaamd, vanuit zijn
verleden als staatssecretaris van EZ, dat andere factoren minstens zo bepalend
waren en zelfs meer bepalend. In welke mate kan dat flankerende beleid zo
naar voren worden gehaald dat de positie niet alleen door dat ene cijfertje
van de vennootschapsbelasting wordt bepaald?Staatssecretaris Wijn:Ik praat op dit moment natuurlijk vanuit mijn portefeuille. Die heeft
niet dezelfde breedte als de portefeuille die ik bij Economische Zaken had.
Ik kijk louter naar de fiscale concurrentiepositie. U hebt echter gelijk dat
die concurrentiepositie breder moet worden gezien. Ik kan wel een voorbeeld
noemen. Ik sprak met afgevaardigden van de Japanse Kamer van Koophandel. Zij
vonden de manier waarop zij aan verblijfsvergunningen moeten komen heel vervelend
omdat zij die in de Bijlmer in Amsterdam moeten ophalen. Zij staan dan in
de rij tussen mensen die een volstrekt andere achtergrond hebben. Ik heb minister
Verdonk gevraagd of in dit geval een zogenoemd Japan-loket kon worden ingesteld
en zij vond dat een goed idee. De Japanse gemeenschap stelde dit zeer op prijs.
Ik zal het verzoek van de heer Schuyer, die vroeg om een overzicht, naar mijn
collega doorgeleiden. Ik zei echter al dat mijn portefeuille niet meer zo
breed is als die bij Economische Zaken. Ik ben het eens met de opmerking dat
dit breder gezien moet worden, maar ik wil het fiscale punt niet laten lopen.De heer Rabbinge (PvdA):Daar zijn wij het over eens. Het gaat niet om uitzonderingen, maar om
maatwerk dat Financiën kan leveren. Allen zijn ermee gediend als de race
to the bottom wordt gestopt. Als de vennootschapsbelasting nog verder wordt
ingeleverd, is iedereen daar de dupe van.Staatssecretaris Wijn:Hier staan kwalitatieve collectieve voorzieningen tegenover en kwaliteit
mag een prijs hebben. Op dit moment echter deugt de verhouding tussen prijs
en kwaliteit niet en dat moeten wij corrigeren.De heren Biermans en Schuyer spraken over scholingskosten. De scholingsaftrek
voor bedrijven is in 2001 geëvalueerd door het ministerie van Economische
Zaken en de uitkomst was negatief. Binnenkort komt een evaluatie over de aftrek
van scholingsuitgaven door particulieren, de zogenoemde persoonsgebonden aftrekposten.
De verwachting is dat het resultaat positief is. Kortheidshalve verwijs ik
verder wat dit punt betreft naar de opmerkingen van minister Zalm over de
werktop waar dit onderwerp aan de orde is geweest.De heer Biermans vroeg of het beter is om de algemene investeringsaftrek
te gebruiken in plaats van de 800 subsidieregelingen waarmee thans gewerkt
wordt. Ik vond het bijna pikant dat de heer Schuyer in dit verband een opmerking
maakte over de film-cv. Gestimuleerd door uw Kamer zal ik met de staatssecretaris
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap in overleg treden of het mogelijk is
een film-cv om te zetten in een subsidieregeling. Indien de minister van Financiën
dit goedkeurt, mag wat mij betreft het hele budget worden overgeboekt worden
van de inkomsten- naar de uitgavenkant, maar dan zonder bezuiniging. Ik zie
dat de minister ja knikt: dat is dus alvast geregeld. Wij proberen steeds
de belastinguitgaven te toetsen aan het toetsingskader van de Algemene Rekenkamer.
De heer Van Middelkoop maakte opmerkingen over het proefschrift van Sigrid
Hemels over kunst en cultuur. Wellicht blijkt dat een aantal van dit soort
regelingen de toets der kritiek niet kan doorstaan. In mijn tijd is de box
3-faciliteit voor culturele investeringen tot stand gekomen. Ik vond dat geen
fantastische regeling, maar de Tweede Kamer houdt er van!De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Ik wil graag zaken doen. In mijn betoog sprak ik over een parlementaire
lobby waar deze fiscale regeling is uitgekomen. De thans door de staatssecretaris
gedane uitspraken zijn verstrekkend. Hij zegt namelijk dat hij er een subsidieregeling
van wil maken. Ik wil zaken doen in die zin dat de staatssecretaris ons belooft
dat wij binnen een door hem te kiezen termijn uitsluitsel krijgen over het
overleg. Ik neem zonder meer aan dat de staatssecretaris van OCW dit fantastisch
vindt, omdat dit haar portefeuille verbreedt. Zij kan op deze manier beter
subsidies binnen de sfeer van de cultuur met elkaar vergelijken. Ik wil echter
aan deze toezegging het nodige gewicht geven.Staatssecretaris Wijn:Ik heb hierover al onder vier ogen met staatssecretaris Van der Laan een
eerste gesprek gevoerd, waarbij de gedachte aan een filminvesteringsfonds
geopperd werd. Ik maak er geen geheim van dat dit onderdeel is geweest van
het Paasakkoord van dit kabinet, maar ik wil dat staatssecretaris Van der
Laan hierin leidend is. Samen komen wij hierop terug in 2006.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Dit is een zeer magere toezegging. Er is hierover niet voor het eerst
gesproken. Ook in de stukken erkent deze staatssecretaris dat de huidige situatie
onbevredigend is. Als nu deze beweging wordt gemaakt, vind ik het plezierig
als daarover een concretere uitspraak kan worden gedaan.Staatssecretaris Wijn:Een van u maakte een opmerking over het steunkader uit Europa.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Dat was ik.Staatssecretaris Wijn:Ik zeg u toe dat wij voor de zomer een uitspraak zullen doen. Als de uitspraak
negatief is, zal u duidelijk worden gemaakt waarom wij niet gekozen hebben
voor een subsidieregeling.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Volgende week spreken wij staatssecretaris Van der Laan en wij zullen
dit deel van het overleg aan haar overhandigen, zodat zij – in positieve
zin – weet wat haar te wachten staat.Staatssecretaris Wijn:Ik zal haar dit deel toezenden, voordat zij hier verschijnt.De heer Biermans (VVD):Ik heb gevraagd of het niet beter is om de 800 subsidieregelingen te vervangen
door een algemene investeringsaftrek. Het antwoord luidt nu volgens mij dat
de staatssecretaris deze 800 subsidieregelingen vervangt door 801. Voor de
film-cv komt er namelijk een subsidieregeling bij. Is dit nu het antwoord
op mijn vraag?Staatssecretaris Wijn:Voor de belastinguitgaven beschikken wij over het toetsingskader. Per
keer moet worden getoetst of een subsidieregeling effectiever is dan een belastinguitgave.
Ik vind dat een subsidieregeling vaak effectiever is dan een belastinguitgave,
omdat deze generiek is. Het vertrekpunt voor mij is zaken uit de fiscaliteit
houden en onder een subsidiesfeer brengen. Op deze wijze kan gerichter worden
gewerkt en kan ook maatwerk worden geboden. U suggereert nu een andere beweging.
Het kabinet heeft twee jaar geleden het gehele subsidietraject doorlopen en
dat was niet gemakkelijk.De heer Biermans (VVD):Dat kan af en toe een uitdaging zijn.Staatssecretaris Wijn:Ik kan de bal terugspelen door te vragen op welke 800 subsidieregelingen
u doelt.De heer Biermans (VVD):Ik kan ze wel opnoemen.Staatssecretaris Wijn:Misschien kunt u in tweede termijn aangeven wat u concreet van mij op
dit gebied verwacht.De heer Essers (CDA):Ook mijn fractie was zeer kritisch over de film-cv. Dat sluit dus zeer
goed aan. Ik heb ook vragen gesteld over de Europese houdbaarheid van de film-cv.
Bij toepassing van de filminvesteringsaftrek worden commerciële criteria
aangelegd. Ik vroeg hoe dit zich verhoudt tot de culturele vrijstelling in
het Europees Verdrag. In de schriftelijke antwoorden staat dat private investeerders
commerciële levensvatbaarheid en marktpotentie zullen toetsen, maar het
gaat mij erom of de overheid een commerciële toets aanlegt.Staatssecretaris Wijn:De verantwoordelijkheid daarvoor ligt nadrukkelijk bij OCW alsmede de
risico's die daaruit voortvloeien. Ik ben te weinig inhoudelijk op de hoogte
om op deze vraag te antwoorden. Het toetsingskader, de aanmeldingsprocedures
bij Brussel, enz., vallen onder de verantwoordelijkheid van het vakdepartement.
Ik wil hierover niets zeggen, omat ik anders staatssecretaris Van der Laan
voor de voeten loop.De heer Essers (CDA):U spreekt wel namens de regering. Als u deze vraag wilt doorgeven komt
mij dat zeer goed uit. Voert Senter Novem dit overigens niet uit? Dat maakt
toch onderdeel uit van Economische Zaken?Staatssecretaris Wijn:Met ingang van 1 januari 2006 wordt dit veranderd. EZ wordt uit de
sfeer van de film-cv gehaald. Senter Novem wordt voor dit onderdeel niet meer
aangestuurd door EZ, maar als opdrachtgever door OCW.Vandaag heeft het Hof over Marks & Spencer een uitspraak gedaan. Het
Hof heeft het advies van de advocaat-generaal gevolgd. Dat wil zeggen dat
als een verlies niet voorwaarts kan worden verrekend in het land van de dochteronderneming,
dit in het land van de moedervestiging mag worden verrekend onder een aantal
voorwaarden. Wij zullen de uitspraak van het Hof goed bestuderen. Ik hoorde
vanmorgen om half elf de uitspraak en kan daarover nog niets naders mededelen.
Marks & Spencer is echter in het gelijk gesteld.De heer Biermans (VVD):Ik denk dat ik de bewindslieden een compliment moet maken. Of zij hebben
een vooruitziende blik gehad, of zij hadden voorkennis. Het eerst vind ik
minder erg dan het tweede. Zij zijn inderdaad bezig met de verliescompensatie
te beperken. Nu krijgen wij dus met het fenomeen te maken dat landen verliezen
gaan exporteren.Staatssecretaris Wijn:Wij waren op beide scenario's voorbereid. Natuurlijk hadden wij geen voorkennis.
Wij konden het scenario volgen dat in Werken aan winst staat of wij konden
niets doen. In het eerste scenario staan randvoorwaarden die de opmerkingen
van de advocaat-generaal in zijn advies gedeeltelijk overlappen. Wij moeten,
zoals ik al zei, dit advies goed bestuderen om te zien hoe een en ander in
elkaar zit. U hebt echter gelijk met uw opmerking dat wij proactief waren.Alle woordvoerders vroegen naar de toekomst van de dividendbelasting.
Afschaffing van de dividendbelasting zou ons netto ruim 1 mld. kosten. Bovendien
wordt deze belasting door buitenlandse belastingplichtigen opgebracht. Het
zou dus een lastenverlichting voor buitenlanders zijn. Tegelijkertijd moeten
wij eerlijk zijn. Er bestaat enige spanning met het Europese recht op bepaalde
deelonderwerpen, zoals blijkt uit prejudiciële vragen van
het Amsterdamse Hof. Ik heb niet veel toe te voegen aan wat ik hierover in
de Tweede Kamer heb gezegd. Ik meen namelijk dat wij op deze manier geen negatieve
invloed hebben op de Nederlandse procespositie bij zaken die nu bij het Hof
van Justitie te Luxemburg een rol spelen. Wel denk ik dat op termijn de dividendbelasting
moet worden afgeschaft. Op kortere termijn zie ik dat met name bij het deelonderwerp
pensioenfondsen een potentieel probleem kan optreden. Wij kunnen uitvoeringstechnisch
winst boeken door bijvoorbeeld naar het tarief te kijken. Er moet een goede
balans worden gezocht tussen budgettaire mogelijkheden, juridische noodzaak
en een wenselijk vestigingsklimaat, maar het signaal voor het bedrijfsleven
mag zijn dat wij op termijn deze belasting niet zien overleven.De heer Essers (CDA):Is het bedrag van 1,1 mld. netto of bruto?Staatssecretaris Wijn:Het is netto, bruto ligt het bedrag rond de 1,3 mld. In tweede termijn
zal ik u de feiten geven.De heer Essers (CDA):Als de regering zegt dat op termijn de dividendbelasting niet houdbaar
is, maar dat zij vanwege budgettaire en ongewenste overhevelingsaspecten nu
nog niet kan worden afgeschaft, hoe verhoudt zich dat dan tot het Europese
recht waar men aan budgettaire motieven geen boodschap heeft?Staatssecretaris Wijn:Er zijn in ieder geval op deelterreinen spanningen. Op het deelterrein
pensioenfondsen is de spanning evident. Wachten wij nu af totdat de rechter
daar iets mee doet wat budgettair gemakkelijker is, omdat het dan endogeen
is, of stellen wij ons proactief op en zeggen wij: als het toch die kant opgaat,
moet het feitelijk ook als endogeen beschouwd worden? Deze discussie voeren
wij echter binnen de aangrenzende kantoren.De heer Schuyer (D66):Er zijn toch veel EU-landen die nog steeds dividendbelasting heffen? Als
wij op termijn vinden dat dit niet meer kan, dan moet dat toch Europees geregeld
zijn? Ik weet zeker dat Frankrijk dividendbelasting heft. Nederland zou dat
niet in zijn eentje willen afschaffen.Staatssecretaris Wijn:U hebt gelijk. Er zijn verkennende besprekingen geweest over gevolgen
van uitspraken van het Hof. Verder wordt gekeken naar de vraag hoe men met
regels die de politiek heeft vastgesteld iets kan doen bijvoorbeeld op het
gebied van terugwerkende kracht. Elk individueel land wil de dividendbelasting
behouden en heeft de opbrengst hard nodig en steeds rijst de vraag: keert
de wal het schip of stuur je zelf? Vooralsnog wordt er gekozen voor de wal
die het schip moet keren.De heer Schuyer stelde een vraag over levensloop en dividendbelasting
en de heer Biermans stelde vragen hierover naar aanleiding van de brief van
de Nederlandse Vereniging van Banken. Wij zullen met deze vereniging contact
opnemen om te bezien of vereenvoudigingen kunnen worden aangebracht. Wel is
over inhouding van dividendbelasting bij de bron een amendement door de Tweede
Kamer ingediend waarmee ik rekening moet houden. De heer Biermans vroeg naar publicatie van verdragsonderhandelingen. Wij
zoeken bewust geen publiciteit. Wel maken wij bekend met welke landen wij
onderhandelen, maar op het moment waarop je tussentijds publiciteit zoekt,
creëer je verwachtingen en schijnzekerheden en kun je verdragsonderhandelingen
beïnvloeden.De heer Biermans (VVD):Via internet kun je de onderhandelingen in België, de Nederlandse
Antillen of Zuid-Afrika volgen. Nederland kan wel geheimzinnig doen, maar
je vindt het toch terug. De oproep was: waarom geen openbaarheid, dan weten
wij ook hier waar wij aan toe zijn.Staatssecretaris Wijn:Ik denk dat dit niet goed is voor onze onderhandelingspositie. Ik heb
zelf in de beslissende fase de onderhandelingen met de Nederlandse Antillen
gevoerd. Op het laatste moment veranderde er erg veel en als in de tussentijd
alles op internet had gestaan, hadden wij in een eerdere fase iets kunnen
weggeven waarvan wij later spijt hadden gekregen.Mijn volgende onderwerp betreft biobrandstoffen. De verruiming van de
accijnsvrijstelling geldt voor een jaar. In antwoord op de vraag van de heer
Schuyer of dit geen fraudegevoelige constructie is, merk ik op dat wij de
controle zullen uitoefenen op de door hem voorgestelde wijze. Wij hebben niet
het idee dat de constructie fraudegevoelig is. Controle vindt plaats op basis
van in- en verkoopfacturen. Meerdere woordvoerders hebben benadrukt dat het
maar voor één jaar is. Ik zie overigens ook op dat punt spanning
tussen de fracties van de Partij van de Arbeid aan deze en gene zijde van
het Binnenhof. De fractie van de Partij van de Arbeid aan de overkant was
buitengewoon enthousiast over de accijnsvrijstelling, terwijl de fractie hier
eigenlijk heeft gezegd: begin er maar niet aan. Dat wij het voor een jaar
doen is goed, want in die tijd kan de infrastructuur voor bijmenging en dergelijke
worden opgezet. Vanaf het moment dat zover is, is het echt het beleidsterrein
van staatssecretaris Van Geel. Ik waag mij hier niet aan pretentieuze uitspraken
over een al dan niet rechtvaardig bijmengingspercentage. Ik vind dat echt
een onderwerp voor de collega. Ik denk wel dat hij goed beleid voert, maar
hij kan het beter verdedigen dan ik.De heer Schuyer (D66):Dat begrijp ik. Ik zal er ook absoluut geen vragen over stellen, maar
wat heeft iemand bewogen om het dan maar voor één jaar te doen?Staatssecretaris Wijn:Permanent is de vraag of je iets doet met budgettaire prikkels of met
een wetgevende norm. De afweging is geweest dat dit een omschakelingsjaar
moet worden waarin de infrastructuur tot stand kan komen. De accijnsvrijstelling
is er als tegemoetkoming voor de investeringen.De heer Schuyer (D66):Die budgettaire prikkel komt over een jaar uit Europa. Dat is dus niet
een argument om te zeggen: wij lopen daar een jaar op vooruit. Maar goed,
het is een klein punt, dus laat maar zitten.Staatssecretaris Wijn:Ik moet eerlijk zeggen dat ik u geen ongelijk geef.De heer Rabbinge (PvdA):De staatssecretaris wil zich niet op glas ijs bewegen. Daarom maakt hij
zich er zo vanaf. Hij zegt: kijk eens, het is inhoudelijk de portefeuille
van staatssecretaris Van Geel, ik ga mij daar niet in mengen. Dat is dit geval
een toepasselijke zin: ik ga mij niet mengen in het mengen van benzine met
alcohol. Ik begrijp wel dat hij dat zegt, want dat is natuurlijk de gemakkelijkste
uitweg, maar hij heeft er wel mee te maken. Hij kan wel zeggen: doe niet zo
moeilijk, het is maar één jaar. Tegelijkertijd is het evenwel
een tendens in Europa. Niet voor niets heb ik dat geadresseerd. Het is van
belang om te onderkennen dat wij als deel van Europa meegaan in die beweging,
of niet. Op het moment dat wij in die beweging meegaan, heeft dat niet alleen
consequenties voor het milieu, waarbij ik niet alleen op de CO2-uitstoot
doel, maar ook en vooral op het landgebruik. Het heeft ook consequenties voor
de inkomsten van de staat. Immers, er komt dan minder accijns binnen. Het
lijkt mij niet verstandig om het hierbij te laten. De staatssecretaris hoeft
er nu geen antwoord op te geven, maar ik meen dat het verstandig is dat er
substantiëler en beter naar wordt gekeken. Het antwoord dat wij schriftelijk
hebben gekregen, is wat dat betreft te gemakkelijk. Het is in zekere zin te
oppervlakkig en gaat voorbij aan de punten die wij in eerste termijn hebben
geadresseerd.Staatssecretaris Wijn:Toch zeg ik, dat wij wel meegaan in de Europese beweging. Dat is het beleid
van het kabinet. Daarvoor is in ieder geval in de Tweede Kamer steun uitgesproken
bij de behandeling van de begroting van VROM en naar ik meen al vorig jaar.
Wat u zegt, is zeer verstrekkend. Ik vind dat die discussie aan beide zijden
van het Binnenhof moet worden gevoerd met de staatssecretaris van VROM. Want
u haalt als het ware het tafelkleed van een goed gedekte tafel. Ik weet zeker
dat uw eigen politieke beweging daar nog niet uit is. Daarom vind ik het ook
moeilijk om erop te reageren.Ik ben het met u eens over een punt waarover ook de heer Van Middelkoop
sprak. Hij had het over het verschil tussen bijstoken met biomassa bij elektriciteitopwekking
en het bijmengen bij autobrandstoffen. Ik ben het ermee eens, dat je de voordelen
van het belastinginstrument zo moet gebruiken dat je per belastingeuro een
optimaal milieurendement haalt. Ik kan in die zin tegen de heer Van Middelkoop
en u slechts zeggen dat de volgende generatie biobrandstoffen naar verwachting
een nog hoger milieurendement zal hebben. Qua efficiency zit er inderdaad
een enkele keer spanning in het beleid. Tegelijkertijd vind ik het op zich
verdedigbaar om te zeggen: wij voeren milieubeleid over de volle breedte en
accepteren daarom dat af en toe de coëfficiënt milieurendement-belastingeuro
niet helemaal gelijk is.De heer Van Middelkoop heeft ook gesproken over relatieve of absolute
differentiatie bij de bpm. Wij gaan nu differentiëren naar CO2-uitstoot.
Binnen klassen doen wij dat relatief. Ik vind dat verdedigbaar, omdat mensen
een keuze maken, bijvoorbeeld voor een stadsauto of een limousine. Binnen
die categorieën is het relatief. Ik heb begrepen dat wij volgens de heer
Van Middelkoop een matrix moeten hebben die niet alleen twee-, maar ook driedimensionaal
is. In zekere zin is dat ook zo, omdat de bonus en de malus in absolute bedragen
worden uitgedrukt, waardoor die weer relatief uitpakken in relatie tot de
waarde van een auto. Immers, het absolute grote bedrag tikt relatief meer
aan voor een kleine auto, en dat is op zich ook terecht, omdat de kleine auto's
over het algemeen een relatief betere milieuprestatie leveren. Wij hebben
er overleg over gehad met de RAI. De auto-importeurs waren het met ons eens
dat het vreselijk ingewikkeld wordt als je deze weg opgaat. Wat wij nu gaan
doen, is al tamelijk ingewikkeld en moeilijk uit te leggen bij de dealer.
De Tweede Kamer heeft daar een opmerking over gemaakt. Ik wil het hiermee
proberen.Wat de notitie van Fiat betreft, verwijs ik naar de schriftelijke antwoorden.
Inzake de roetfilters moet ik een klein misverstand bij de heer Van Middelkoop
wegnemen. De bpm geldt voor nieuwe personenauto's. Wij hebben in de bpm een
roetfilterfaciliteit opgenomen. Voor andere voertuigen, zoals vrachtauto's
en bussen, hanteren wij wel subsidies, omdat daarop geen bpm wordt geheven.De heer Biermans (VVD):In de schriftelijke beantwoording heb ik gelezen dat de staatssecretaris
de notitie van Fiat niet ter beschikking had. Ik overhandig hem die graag
nu. Wellicht kan hij de antwoorden aanvullen met antwoorden op vragen die
Fiat nog heeft.Staatssecretaris Wijn:Dat is prima. Bedankt.De heer Rabbinge vroeg: waarom differentiatie in de bpm en geen accijnsverhoging?
Gezien de grenseffecten en de pompen in ons land zitten wij met de accijns
aan onze taks. Er zit gewoon geen ruimte in op dit moment.Gesproken is over de U-bocht bpm-Luxemburg. Wie een auto huurt in Luxemburg
en als Europeaan door Nederland rijdt, is van harte welkom. Het is ook prima
als een Nederlander met een in Luxemburg gehuurde auto twee dagen door Nederland
rijdt . Doet hij dat langer, dan is er óf sprake van een constructie
van huurkoop die wij gaan bestrijden óf van een gewone huurconstructie.
Voor het laatste geval bereiden wij een wetswijziging voor. Dat iemand langere
tijd hier met een buitenlandse auto rondrijdt om de bpm te omzeilen, kan natuurlijk
niet.Over de Natuurschoonwet heb ik veel op schrift gezet. Mijn spreektekst
wijkt niet erg af van mijn schriftelijke tekst. Wij versoepelen nu anti-misbruikmaatregelen
uit het jaar 2000. Men krijgt bij die landgoederen vrijstelling van overdrachtsbelasting,
geheel of gedeeltelijk vrijstelling van successierechten, geheel of gedeeltelijk
vrijstelling van schenkingsrecht, een lagere WOZ-waarde, een vrijstelling
in box 3 voor de ongebouwde delen. Als je dit alles bij elkaar optelt en doet
wat die organisaties willen, dan krijg je weer te maken met versnippering
van de landgoederen en de postzegelproblematiek. Men is er juist mee akkoord
gegaan dat wij er wat tegen deden. Dat is de enige legitimatie voor al die
vrijstellingen. Je moet dan ergens in het rangschikkingsbesluit een besluit
nemen. Wij hebben daarom bepaald dat het gaat om gebouwen van voor 1940. Er
zal best een gebouw uit 1970 zijn dat er historisch gezien ook bij hoort,
maar dat kunnen wij ons niet voorstellen. Vandaar deze fictie.De voorzitter:Mijnheer de staatssecretaris, hoe lang denkt u nog nodig te hebben?Staatssecretaris Wijn:Ik zie dat ik ontzettend uitloop, voorzitter. Ik ga proberen mijn antwoord
om één uur af te hebben.De voorzitter:Ik ben ervan overtuigd dat u dat kunt.Staatssecretaris Wijn:U weet waarschijnlijk zelf niet hoe streng u kunt kijken. Nu moet ik wel.Voor kerken verandert er niets op het gebied van schenkings- en successierechten.
Wat algemeen nut beogende instellingen betreft, het is niet de bedoeling om
de definitie van algemeen nut te veranderen. Wij willen wel dat uitkeringen
worden belast die louter een individueel doel hebben en worden gegeven door
iemand die een relatie heeft met de schenker.De heer Essers vroeg naar meer samenhang in maatschappelijk verantwoord
ondernemen en vrijwilligerswerk. Ik vind dat heel moeilijk. De milieu-investeringsaftrek
hangt samen met de regeling voor maatschappelijk verantwoord ondernemen voor
milieu-investeringen. De in mijn ogen qua uitvoering vermaledijde mantelzorgersaftrek
is iets heel anders. Mocht hij er behoefte aan hebben, dan spreken wij er
in tweede termijn verder over.In antwoord op de vraag van de heer Van Middelkoop over de vrijwilligers
meld ik dat de regeling niet kan worden toegepast als de werkzaamheden worden
verricht in een aan de vennootschapsbelasting onderworpen organisatie, ook
omdat er dan veelal sprake is van een winstoogmerk. Die € 1500 is
een forfait voor de werkelijke kosten. Als die hoger zijn, mogen die wel degelijk
worden vergoed. Er is ook gevraagd naar de Vpb-plicht. Die hangt hiermee wel
samen. Ik blijf erbij dat ik het liever case by case doe, want ik weet precies
wat er gebeurt als wij het generiek gaan doen. Dan worden er aan de overzijde
en hier allemaal uitzonderingen aangedragen. Ik ben het eens met de wens dat
er sprake is van een level playing field, maar laten wij dan nu ook vaststellen,
dat de logische consequentie van de wens dat bv's, gelieerd aan universiteiten,
gelijk worden behandeld, voor allemaal een Vpb-plicht impliceert en niet voor
allemaal een vrijstelling. Ik zou het politiek gezien voor mijn debat met
de Tweede Kamer heel goed kunnen gebruiken als juist de CDA-woordvoerder hier
bevestigt dat de conclusie "dan allemaal Vpb-plichtig" wat hem betreft
geen probleem is.De heer Essers (CDA):Ik ben blij dat dit punt weer opkomt. U komt zelf met de universiteiten.
Ik wil gewoon af van die benadering ad hoc. Iedere keer weer hebben wij te
maken met een andere sector die in de belastingheffing moet worden betrokken.
In deze Kamer wordt breed het voorstel gesteund om aan de hand van een notitie
van het ministerie van Financiën een fundamenteel debat te houden over
het heffen van belasting van overheidsbedrijven. Wij vragen u dringend niet
meer, maar ook niet minder dan dat.Staatssecretaris Wijn:Die fundamentele discussie resulteert wat mij betreft in één
kader: daar waar er geen level playing field is en in concurrentie wordt getreden
met commerciële partijen, moet iedereen voor de Vpb gelijk worden behandeld.
Ik heb daar geen principiële discussie voor nodig. Vervolgens is het
de vraag hoe wij dat wetgevingstechnisch gaan doen. Elke keer dat wij een
situatie zien waarin dit aan de orde is, moeten wij naar een Vpb-plicht toe,
maar ik voorspel u dat dan op deelterreinen soms zal worden teruggeschrokken
voor de consequenties. Ik noem alleen maar de zorgsector als voorbeeld. Ik
heb goed gehoord dat u niet terugschrikt voor de consequenties. Ik zal er
dus case by case op terugkomen.De heer Biermans (VVD):Wij hebben dat punt van de VVD-fractie uit ook aangebracht. De achtergrond
is heel simpel. Ik meen dat ook eenvoudig weergegeven te hebben. Het is óf
belastingplicht óf vrijstelling. De ene keer dit en de andere keer
dat, dat kan niet. Als de staatssecretaris het zo helder uitspreekt, kan ik
het volgen. Alleen, het duurt zo ontzettend lang voordat hier actie op komt.
Ik heb zelf gezegd dat wij er al decennia over discussiëren. Elke keer
komt er weer een voorbeeld dat maakt dat wij opnieuw gaan discussiëren
over de vraag of het belastingplicht of vrijstelling is. Ik denk dat die discussie
en die houding ten principale heel goed zijn.De heer Essers (CDA):Ik heb een vraag gesteld over de vennootschapsplichtige lichamen en de
vrijwilligersregeling. De staatssecretaris maakt een uitzondering voor de
sportorganisaties. Ajax mag dus wel gebruikmaken van de vrijwilligersregeling,
maar andere Vpb-plichtige lichamen niet. Is dat te rechtvaardigen? In de schriftelijke
beantwoording wordt eenzelfde antwoord gegeven als aan de Tweede Kamer. Dat
stelt niet tevreden. Het is een feit dat sportorganisaties ook banden hebben
met amateurorganisaties. Ik vind het prima dan de vrijwilligersregeling toe
te passen. Je moet uitkijken met voorbeelden, maar met voorbeelden spreek
je het best tot de verbeelding. Ik noem als voorbeeld een koeriersbedrijf
dat gehandicapten in dienst heeft en dat onlangs nog in aanmerking is gekomen
voor de Marga Klompéprijs. Volgens mij treedt dat bedrijf in concurrentie
met andere Vpb-plichtige organisaties. Het zal dus wel belast zijn. Waarom
zou zo'n bedrijf geen gebruik mogen maken van de vrijwilligersregeling?Staatssecretaris Wijn:In het Belastingplan wordt alleen maar voorgesteld, het forfait voor vrijwilligers
te verhogen. Dat leidt niet tot beleidswijzigingen. De vraag is wat de heer
Essers nu wil. Accepteert hij dat de uitkomst van die discussie kan zijn dat
Ajax geen gebruik meer kan maken van vrijwilligers?De heer Essers (CDA):Het gaat mij om gelijkheid. Ik gun Ajax het beste en PSV ook trouwens.
Er zijn echter ook andere bedrijven die heel goed vrijwilligers kunnen inschakelen,
maar die kunnen geen gebruikmaken van deze fiscale faciliteit.Staatssecretaris Wijn:De achtergrond van prof. Essers wijkt af van die van mij en daardoor dreigen
wij in een zeer ingewikkelde discussie terecht te komen. Ik kan mij voorstellen
dat er vanuit academische invalshoek behoefte is aan een helder, goed aangeharkt
beleidsterrein. Nu gaat het echter om de politieke invalshoek. De regels zijn
duidelijk en die worden niet veranderd naar aanleiding van dit debat. Ik heb
slechts voorbeelden gegeven. De feitelijke duiding vindt plaats op inspecteursniveau.
Uit de praktijk zijn mij ook geen problemen gemeld.De heer Rabbinge (PvdA):Het is goed dat dit debat wordt gevoerd, want er moet helderheid worden
geboden. De staatssecretaris heeft terecht nog eens duidelijk de uitgangspunten
neergezet en aan de hand daarvan kunnen de nieuwe gevallen beoordeeld
worden. Er is overigens geen reden voor haastwerk. De woningbouwcorporaties
zeggen zich overvallen te voelen en daarom is het zaak, eerst de uitgangspunten
vast te leggen. Op grond daarvan kan de staatssecretaris zich een oordeel
vormen over de verschillende vormen van casuïstiek.Staatssecretaris Wijn:Voor het vrijwilligerswerk zijn de uitgangspunten goed uitgekristalliseerd.
Bij een marktconforme beloning is er geen sprake van vrijwilligerswerk. Vervolgens
moet worden nagegaan of de beloning in overeenstemming is met het werk en
of er beroepshalve werkzaamheden worden verricht. Ook moet worden gecontroleerd
of er niet de facto sprake is van een arbeidsrelatie.Wij stellen alleen voor, het onkostenforfait voor vrijwilligers te verhogen
tot € 1500. Er zijn mij geen problemen uit de praktijk geworden.
Ik heb dan ook geen zin om een theoretische discussie te starten. Eventuele
problemen in de praktijk komen allereerst aan de orde op het niveau van de
inspecteur die de feiten moet duiden. Als die nopen tot wijziging van regelgeving
komt dit vanzelf via een kennisgroep tot mij.De heer Biermans (VVD):Hoewel het anders lijkt, maken wij toch snel voortgang in deze discussie.
Wij discussiëren over twee thema's tegelijkertijd, namelijk de vrijwilligersregeling
en de belastingplicht van rechtspersonen. Wij hebben behoefte aan algemene
lijnen, aan algemene uitgangspunten. Het maakt in principe niet uit of het
gaat om een vrijstelling of niet, als de uitgangspunten maar helder zijn.
Er worden steeds voorbeelden aangedragen van verschillen in behandeling. Woningbouwcorporaties
moeten hetzelfde worden behandeld als andere commerciële bedrijven. Daarvoor
vragen wij aandacht. In de schriftelijke beantwoording wordt hier wel op ingegaan,
maar slechts zeer fragmentarisch. Waarom is het niet mogelijk om de algemene
lijnen te schetsen?Staatssecretaris Wijn:Juist op het terrein van het vrijwilligerswerk zijn de algemene lijnen
al jaren volstrekt helder. De casussen worden ter beoordeling voorgelegd aan
de inspecteur, die bij de duiding uitgaat van de algemene regels. Het is duidelijk
dat er sprake moet zijn van een level playing field en dat gelijke gevallen
zoveel gelijk behandeld moeten worden. Het is vervolgens aan de inspecteur
om dat te beoordelen. De discussie begon met casuïstiek, maar heeft vervolgens
een zeer hoog theoretisch gehalte gekregen. Dat is helemaal niet nodig. De
kaders zijn duidelijk. De definitie van het begrip "vrijwilliger"
verandert niet. In de wet staat duidelijk welke instanties vennootschapsbelasting
moeten betalen. Als uit bepaalde casussen blijkt dat de regelgeving aangepast
moet worden, dan zullen wij daartoe overgaan. Op de woningbouwcorporaties
kom ik nog apart terug.De heer Essers (CDA):U bent zelf begonnen met het maken van een uitzondering voor sportorganisaties.
Het gelijkheidsbeginsel is geen academisch begrip, maar een rechtsbeginsel.
Heb ik u goed begrepen dat de verbreding van de uitzondering voor de sportorganisaties
bespreekbaar is als daar in de praktijk behoefte aan blijkt te bestaan?Staatssecretaris Wijn:Ik denk dat u met uw opvatting een groot risico loopt op geheel andere
uitkomst van de discussie. Ik neem er nota van dat de CDA-fractie mij vraagt
om tevens te overwegen, de vrijwilligersregeling voor sportclubs terug te
draaien.De heer Essers (CDA):Dat doet geen recht aan dit debat. Ik heb geen moment gezegd dat ik het
niet eens ben met de uitzondering voor sportorganisaties. De vraag is hoe
breed die uitzondering moet worden toegepast.Staatssecretaris Wijn:In het Belastingplan wordt alleen voorgesteld om het bedrag voor vrijwilligers
ongetoetst mogen krijgen, te verhogen. Dat voorstel ligt ter bespreking voor.
Ik zie in de praktijk geen problemen. Als u die wel ziet, dan zullen wij die
bestuderen en dan kom ik daar schriftelijk op terug. Uw opvatting wordt waarschijnlijk
door uw fractiegenoten aan de overzijde van het Binnenhof als een zeer groot
risico gezien, ook ten aanzien van de universiteits bv's.De heer Essers (CDA):Ik kom hier in tweede termijn op terug.Staatssecretaris Wijn:Voorzitter. Over de successiewetgeving is een aantal jaren geleden het
rapport-Moltmaker verschenen. Bij het regeerakkoord is geld vrijgemaakt voor
uitvoering van de aanbevelingen. Wij moesten echter 10% van onze wetgevingsambtenaren
inleveren. Vanwege een gebrek aan budgettaire ruimte heb ik de ambtenaren
gevraagd om zich meer met de vennootschapsbelasting bezig te houden.Naar aanleiding van de motie-Crone informeren wij de Tweede Kamer onder
welke voorwaarden wij in 2008 over kunnen gaan tot een kindertoeslag. Dat
is zo ongeveer alles wat het kabinet op dit moment te zeggen heeft over verzilvering
en negatieve inkomstenbelasting.De heren Van Raak en Van Middelkoop hebben over de kinderbijslag gesproken.
De kinderbijslag is afhankelijk van het aantal kinderen, maar de kinderkorting
niet. Met het eerste kind zijn hogere kosten gemoeid en de kinderbijslag is
inkomensafhankelijk. Werkende ouders komen nog in aanmerking voor de combinatiekorting
en de aanvullende combinatiekorting. De kinderopvangtoeslag is weer wel afhankelijk
van het aantal kinderen. Kortom, het is een mix van uitgangspunten. Na de
intensiveringen van de afgelopen jaren hebben wij het idee, een evenwichtig
gezinsbeleid te voeren.De regeling voor buitengewone uitgaven lokt inderdaad calculerend gedrag
uit. Er worden in een bepaald jaar voor een heel gezin brillen aangeschaft
om de drempel te halen. Op deze manier wordt de regeling onhoudbaar. Er zal
worden onderzocht op welke wijze zij kan worden aangepast.De levensloopregeling voor de directeur-grootaandeelhouder is opgenomen
in de ramingen. Mogelijk wordt het echter een fiscaal planningsinstrument
en dat willen wij ook niet. Het is mogelijk dat de levensloopregeling in de
loop der tijd een dusdanige vlucht krijgt, dat er misschien toch iets moet
gebeuren.Op dit moment wordt samen met Justitie onderzocht hoe beter tegen faillissementsfraude
kan worden opgetreden. De heer Thissen heeft gelijk dat faillissementsfraude
een probleem is.De heer Schuyer heeft voorgesteld om de evaluatie van de wet IB 2001 te
bespreken. Voorzitter, als u ons uitnodigt, zullen de minister
en ik daar altijd gehoor aan geven.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 13.12 uur tot 14.00 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20052006-483-505.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl