Algemene financiële beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota 2005 (29800, nr. 1), en de behandeling van de wetsvoorstellen: - Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 2005 (29800 IXB); - Vaststelling van de begrotingsstaat van de Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 2005 (29800 IXA); - Vaststelling van de begrotingsstaat van het BTW-compensatiefonds voor het jaar 2005 (29800 G)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2004-2005, pag. 299-329

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

11-10-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

nr. 7, pagina 299-329

05-10-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29800-IXAToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 29800-GToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 29800-IXBToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Uitvoering van richtlijn nr. 2001/86/EG van de Raad van de Europese Unie van 8 oktober 2001 tot aanvulling van het statuut van de Europese vennootschap met betrekking tot de rol van de werknemers (Wet rol werknemers bij de Europese vennootschap) (29298)Pagina 283-284
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over Aandelenlease, te weten: de motie-Vendrik c.s. over de lessen die van de aandelenleaseaffaire geleerd kunnen worden (28965, nr. 13)Pagina 285-285
Noot 1: Wijzigingsvoorstel SGP-fractie Begroting 2005Pagina 332-332
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de verpleeghuiszorg, te weten: - de motie-Verbeet c.s. over onafhankelijk onderzoek naar de kwaliteit van de zorg in verpleeghuizen (29200 XVI, nr. 284); - de motie-Verbeet c.s. over het openbaar maken van de kwaliteit van zorg per verpleeghuis (29200 XVI, nr. 285); - de motie-Van Miltenburg/Verbeet over het instellen van consulententeams (29200 XVI, nr. 286); - de motie-Kant over wettelijke basisnormen voor kwaliteit van zorg (29200 XVI, nr. 287); - de motie-Kant over meer handen aan het bed in verpleeghuizen (29200 XVI, nr. 288); - de motie-Kant over voorkomen van scheidingen door verschillende zorgbehoefte van partners (29200 XVI, nr. 289)Pagina 284-285
Stemmingen in verband met het Voorstel van wet van de leden Karimi, Dubbelboer en Van der Ham tot wijziging van het voorstel van wet van de leden Karimi, Dubbelboer en Van der Ham betreffende het houden van een raadplegend referendum over het grondwettelijk verdrag voor de Europese Unie (Wet raadplegend referendum Europese Grondwet) in verband met het tijdstip van het referendum (29608)Pagina 286-286
Vragen van het lid Hofstra (VVD) aan de staatssecretaris van Financiën over mededelingen van het kabinet dat de accijns op LPG zal worden verhoogd (mondelinge vragenuur)Pagina 278-279
Vragen van het lid Koenders (PvdA) aan de minister van Buitenlandse Zaken over de inval van Israël in de Gazastrook (mondelinge vragenuur)Pagina 274-278
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Regels voor de financiële dienstverlening (Wet financiële dienstverlening) (29507)Pagina 285-286
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van artikel 7.10 (arbeidsovereenkomst) van het Burgerlijk Wetboek met betrekking tot het concurrentiebeding (28167)Pagina 287-287
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over het Jaarverslag Nationale Ombudsman, te weten:de motie-Eski over de afhandeling van reguliere toelatingsprocedures door de IND (29460, nr. 3)Pagina 288-288
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de rechterlijke organisatie, de Algemene wet inzake rijksbelastingen en enige andere wetten in verband met de invoering van beroep bij de rechtbank, alsmede van hoger beroep bij het gerechtshof, in belastingzaken (Wet belastingrechtspraak in twee feitelijke instanties) (29251)Pagina 288-288
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de ondernemingsraden ter uitvoering van richtlijn nr. 2002/14/EG (29364)Pagina 287-288
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over Publieke omroep, te weten: - de motie-Örgü c.s. over ten hoogste een adviesrecht voor het college van voorzitters (29657, nr. 3); - de motie-Kraneveldt over een nieuw publiek omroepbestel (29657, nr. 4)Pagina 288-288
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over het Rapport "Miljardenzorg", te weten de motie-Buijs c.s. over waardering voor de commissie (28852, nr. 5).Pagina 288-288
Algemene financiële beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota 2005 (29800, nr. 1), en de behandeling van de wetsvoorstellen: - Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 2005 (29800 IXB); - Vaststelling van de begrotingsstaat van de Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 2005 (29800 IXA); - Vaststelling van de begrotingsstaat van het BTW-compensatiefonds voor het jaar 2005 (29800 G)Pagina 299-329
Vragen van de heer Bos (PvdA) aan de vice-premier over de landelijke protestmanifestatie tegen het kabinetsbeleid van zaterdag 2 oktober jongstleden (mondelinge vragenuur)Pagina 269-274
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 5 oktober 2004)Pagina 279-282
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet toezicht beleggingsinstellingen met het oog op de modernisering van de wet en implementatie van richtlijn nr. 2001/107/EG en richtlijn nr. 2001/108/EG van 21 januari 2002 (28998)Pagina 282-282
Presentie en opening (dinsdag 5 oktober 2004)Pagina 269-269
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Uitvoering van verordening (EG) Nr. 2157/2001 van de Raad van de Europese Unie van 8 oktober 2001 betreffende het statuut van de Europese vennootschap (SE) (Uitvoeringswet verordening Europese vennootschap) (29309)Pagina 283-283
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 5 oktober 2004)Pagina 329-331
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht in verband met het niet afleggen van een getuigenverklaring na een daartoe strekkende toezegging (28017)Pagina 282-282
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 16 september 2004 over de positie van de kleine ziekenhuizenPagina 298-299
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over medische zorg, te weten: - de motie-Kant/Arib over noodzakelijke zorg (29200 XVI, nr. 282); - de motie-Kant/Arib over evaluatie bezuinigingsmaatregelen in de zorg (29200 XVI, nr. 283)Pagina 282-283
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over de Europese vennootschap, te weten: de motie-Douma over wildgroei aan ondernemingsvormen (29298,29309, nr. 14)Pagina 284-284
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg van 15 september 2004 over de nota Pieken in de DeltaPagina 288-298

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 216 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde zijn:de algemene financiële beschouwingen
naar aanleiding van de Miljoenennota 2005 (29800, nr. 1), en
de behandeling van:het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat
van het Ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 2005 (29800
IXB);het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat
van de Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 2005 (29800 IXA);het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het
BTW-compensatiefonds voor het jaar 2005 (29800 G).De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Crone (PvdA):Voorzitter. Het is plezierig dat niet alleen de staatssecretaris, maar
ook de minister weer in ons midden is. Wij hebben veel debatten met hem en
tussendoor vliegt hij nog over de hele wereld. Ik heb een politieke boodschap
voor hem. Als hij andere keuzes maakt, heeft hij geld over. Onze tegenbegroting
heeft een lager tekort dan de begroting van het kabinet. Het is een kwestie
van kiezen.Het kabinet schetst de situatie als onvermijdelijk: het gaat slechter
en dan moet je bezuinigen en vooral veel lasten verzwaren. Daarna komt vanzelf
het economisch herstel, omdat structurele maatregelen zijn genomen. Het CPB
wijst er terecht op dat het procyclisch karakter van de bezuinigingen en lastenverzwaringen
onze economie mede in de achterste rijen van Europa heeft gebracht. Dat kan
toch niet de bedoeling zijn? Het CPB heeft gewezen op het ontbreken van vertrouwen
bij consumenten en investeerders, waardoor de bestedingen achterblijven en
de besparingen zelfs nu toenemen.Daar zijn drie redenen voor aan te geven. Om te beginnen is het vertrouwen
zo slecht, omdat het kabinet veel maatregelen neemt die de mensen in de toekomst
met veel hogere lasten zullen opzadelen. Het afschaffen van prepensioen en
privatisering van grote delen van de zorg, hogere onderwijskosten, vermindering
van de WW en de WAO, vermindering van de sturing in de huur- en koopmarkt,
het zijn allemaal dingen waardoor het voor de consument ook rationeel is om
nu te sparen voor onzekere tijden.Daarbovenop heeft het kabinet ook nog met vrijwel alle maatschappelijke
groepen slaande ruzie gekregen. De minister was even in het buitenland, maar
hij heeft het begrepen. Ook dat wekt geen vertrouwen. Als je ruzie hebt met
de vakbonden, de werkgevers, de gemeenten, groepen in het onderwijs, groepen
in het cultuurveld, het MKB_Staatssecretaris Wijn:De energiebelasting!De heer Crone (PvdA):Onder andere over de energiebelasting, en vooral de verdeling.De voorzitter:Misschien is het voor het verloop van het debat beter als de staatssecretaris
aan de andere kant van de minister gaat zitten.De heer Crone (PvdA):Ik kon hem nu juist goed verstaan!De voorzitter:Hij is té goed te verstaan.Staatssecretaris Wijn:Ik dacht: dat kleine beetje steun van de heer Crone incasseren wij meteen.De heer Crone (PvdA):Het belangrijkste is dat de ministers de burgers als kleine kinderen behandelen.
Ze begrijpen het niet, we leggen het nog een keer uit. Bovenal wordt de mensen
zelfs een gebrek aan werklust verweten, middelmatigheid, kwaliteitsgebrek.
Minister Brinkhorst loopt daarin voorop, maar ook de minister-president sprak
in het blad van het VNO over mensen die maar gaan vissen als zij met VUT of
prepensioen gaan.Dan kom je op een punt waarop Roel Pieper en Marcel van Dam hebben geduid.
Hoe kun je mensen inspireren en motiveren als je ze eerst demotiveert? Er
zijn twee beleidsmatige antwoorden op mogelijk. Het ene is: minder bezuinigen
en een hoger financieringstekort. Veel van de Europese regeringen en ook zusterpartijen
van ons gaan daarvan uit. Daar is ook ruimte voor. Zelfs in Nederland is er
ruimte onder de 3% van het Stabiliteitspact. Naar mijn idee zal dit echter
niet tot een groei-impuls leiden als tegelijkertijd het vertrouwen niet wordt
hersteld. Dan zullen de mensen de lastenverlichtingen omzetten in extra besparingen,
omdat zij geen vertrouwen in de toekomst hebben. Dat zie je in landen als
Duitsland gebeuren. Een hoger financieringstekort heeft daar niet geleid tot
hogere groei.De andere aanpak is dan ook noodzakelijk. Het beleid moet inhoudelijk
meer perspectief bieden en aangrijpen bij structurele punten. Vandaar onze
alternatieven voor verlaging van de loonkosten, voor prepensioen, voor de
woningmarkt en voor de kenniseconomie. Het beste zou natuurlijk zijn het combineren
van beide aanpakken: een structureel goed beleid en op korte termijn een stimulerend
beleid. Dan kun je wat losser omgaan met het financieringstekort. In onze
beterbegroting laten wij zien dat zo'n beleid heel goed mogelijk is. Er komt
een kleiner financieringstekort, dus burgers hoeven er niet bang voor te zijn
dat sprake is van potverteren en dat later de belasting wel weer omhoog zal
gaan. Dat hoeft bij ons dus niet. Wij geven per saldo lastenverlichting voor
het bedrijfsleven ad 700 mln, waardoor de investeringen en de werkgelegenheid
omhoog zullen gaan. Wij kiezen voor een structurele versterking van de incentives
op de arbeidsmarkt. Het CPB heeft dat nog eens apart doorgerekend en laat
zien dat het verkleinen van de wig, het aanpakken van de armoedeval, het versterken
van de kinderopvang als basisvoorziening, de economie juist op een hoger plan
brengen. Een impuls in de bouw, de zorg en het onderwijs versterkt evenzeer
de economie, met name de kenniseconomie, en het arbeidsaanbod neemt toe door
vrijwel al onze maatregelen. Gecombineerd met het oppositievoorstel over prepensioen,
zal dit ook voor ouderen onder de 65 jaar gelden. Er is ook nog een enorm
potentieel onder vrouwen, dat veel groter is dan er bereikt kan worden door
de oudste werknemers te laten werken. Met de arbeidsdeelname van mensen boven
de 62 jaar zitten wij al in de top van Europa. Juist door betere kinderopvang
en door te zorgen dat vrouwen grotere deeltijdbanen kunnen krijgen en langer
kunnen werken, zal er een veel groter effect op het arbeidsaanbod zijn dan
door de voorstellen van het kabinet. Ik hoorde van de week op de radio in
een journalistenpanel zeggen, dat het pas echt dualistisch zou zijn, als de
coalitiepartijen en het kabinet nu erkennen dat er tenminste een aantal onderdelen
van de tegenbegroting beter zijn voor de economie; geef dan in een open debat
aan dat je die onderdelen best wil overnemen. De boel moet dus niet van tevoren
dichtgespijkerd worden, zoals de vorige week gebeurde met de motie-Hofstra.
Ik geef toe dat het mij pijn zou doen, als er onderdelen uit mijn tegenbegroting
worden gehaald die goed zijn voor de economie.De voorzitter:Ter vermijding van verwarring: u had het over de motie-Hofstra van vorige
week...De heer Crone (PvdA):Ja, die motie over het grijs kenteken, waarin dus 80%... Dat waren allemaal
punten van de heer Hofstra... maar hij werd ingediend door de heer Verhagen.
Dat was een freudiaanse verspreking.De voorzitter:Het was uw bedoeling dat ik deze opheldering zou vragen, maar ik stel
vast dat wij het officieel hebben over de motie van de heer Verhagen, medeondertekend
door twee anderen.De heer Crone (PvdA):Wij hebben het over de motie-Verhagen, die vooral gericht was op het grijs
kenteken, maar niet op structurele verbeteringen, eerder op verslechteringen
van de incentives in de economie.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Wellicht dat de heer Crone zich nog een keer schuldig maakte aan een freudiaanse
verspreking. Ik hoorde hem namelijk in het kader van de lastenverlichting
voor het bedrijfsleven het verzoek doen aan de regeringsfracties om zijn voorstel
ter zake over te nemen. Ik moet evenwel constateren dat zijn voorstel neerkomt
op het om zeep helpen van de glastuinbouw in Nederland, op het fors verhogen
van de energiebelasting, op het helemaal afschaffen van het grijs kenteken,
met daarbovenop een lastenverhoging van 400 mln, en op het onderbrengen van
de sierteeltsector bij het hogere btw-tarief waardoor andere landen dit ook
zullen doen met als gevolg dat hierdoor een heel mooie bedrijfstak om zeep
wordt geholpen. Ik heb hier een lijstje van punten voor mij liggen. Het enige
wat dan nog overblijft voor de glastuinbouw en de sierteelt is dat ze met
hun trucks naar Polen vertrekken. Als dat de lastenverlichting is voor het
bedrijfslijven is dat wellicht ook freudiaans.De heer Crone (PvdA):Ik begrijp niet welk lijstje u voor uw neus heeft liggen. U wekt althans
de indruk dat het mijn lijstje zou zijn, maar dat is niet juist. Ons lijstje
is keurig netjes door het CPB nagerekend. Dat resulteert in een nettolastenverlichting
voor het bedrijfsleven van 700 mln. Wellicht zijn de druiven wel wat zuur
voor u dat wij een gunstiger tekort hebben en meer lastenverlichting voor
het bedrijfsleven. Ik zou dus zeggen: toont u maar eens aan wat er in onze
berekeningen niet klopt.De glastuinbouw en de rest van het MKB krijgen bij ons veel meer lastenverlichting
dan bij u. Zo krijgen ze lagere loonkosten omdat wij de sociale premies verlagen
voor iedereen. Daarnaast doen wij nog wat extra's voor ouderen en jongeren,
zodat er minder met zwartwerkers en illegalen behoeft te worden gewerkt. Het
verhogen van de btw op sierteelt is absoluut geen probleem voor de export,
aangezien alle export vrijgesteld wordt van btw dan wel dat er teruggave wordt
verleend. De btw drukt alleen op de consumptie in Nederland zelf. Dus zal
het een zeer klein negatief effect op die sector hebben. Een en ander is ook
door het CPB doorgerekend.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik heb de CPB-doorrekeningen bekeken, zeker de laatste doorrekening waarbij
u vier puntjes van uw plan er uit haalt. U moet echter wel goed luisteren.
Ik zei dat doordat u de sierteelt naar het hogere btw-tarief tilt, het buitenland
waar de bloementeelt ook in het lagere tarief zit, ook naar het hogere tarief
zal gaan. Dat wil zeggen dat de export naar de andere landen een stuk duurder
wordt. Zo helpt u een absoluut goede bedrijfstak in Nederland waar miljarden
in omgaan, om zeep. Hetzelfde geldt voor de glastuinbouw. U bent inderdaad
bezig met herverdelen, maar u zorgt er niet voor dat mensen die meer dan € 45.000
verdienen nog een pensioen kunnen opbouwen etc. Overigens voeg ik er nog aan
toe dat de doorrekening die u heeft laten plegen alleen slaat op 2005.De heer Crone (PvdA):Wij hebben de arbeidsmarktmaatregelen voor de langere termijn laten doorrekenen.
Het pensioenplan is maar liefst doorgerekend voor een periode van 60 jaar.
Tot € 45.000 behoudt men zijn rechten, alleen voor de kleine groep
daarboven is dat niet het geval. Ik snap niet hoe u erbij komt dat de rest
van de wereld ons volgt als wij het btw-tarief verhogen. Zolang dat niet gebeurt,
is er geen enkel probleem. Dan blijft de exportpositie van de glastuinbouw
even sterk als nu. Misschien hoort u ook wel eens in het buitenland dat Nederland
niet langer zijn glastuinbouw moet subsidiëren door lage gasprijzen.
Ik wijs erop dat de sector in staat is om kassen te bouwen die energie opleveren.
Dan heeft men een zeer groot voordeel bij dit soort operaties.Ik heb gezegd dat het heel dualistisch zou zijn als de coalitie de goede
elementen uit onze plannen overneemt. Ik ben bereid om genoegen te nemen met
het vindersloon. Waarom neemt het kabinet die maatregelen niet over? Ik denk
dat het kabinet de crisissfeer bij de burgers wil behouden. Als mensen bang
zijn, raken zij er wellicht van overtuigd dat het onvermijdelijk is dat er
flink gesneden wordt in allerlei voorzieningen. Maar door daar steeds op te
wijzen, neemt het vertrouwen verder af en verdiept de recessie zich.In de NRC las ik laatst de interessante analyse dat er veel VU-protestanten
in het kabinet zitten: Zalm, Balkenende, De Geus en Donner. Staatssecretaris
Wijn komt, evenals ik, gewoon van de Gemeente Universiteit. Ook veel ambtenaren
zijn van de VU afkomstig. Het beleid ademt toch een geest van voorbestemdheid,
zuinigheid, soberheid en spaarzin. Dit zijn calvinistische trekjes. Het geloof
in de aderlating als het beste medicijn is echter een fundamentalistisch geloofsartikel
geworden. Helaas hebben de leerlingen de leermeester niet gevolgd. Ook Wouter
Bos heeft op de VU gezeten, maar hij heeft de lessen van prof. Muiswinkel
wel goed begrepen. Je moet wel sparen, maar je moet vooral weten met welk
doel. Je moet sparen omdat je wilt investeren. In Nederland wordt niet geïnvesteerd,
terwijl het het grootste spaarland van de wereld is. Gisteren heeft de president
van de ING nog gewezen op de omvang van de pensioenfondsen in ons land. Er
is geld zat om te investeren. Nederland is een rijk land met veel mogelijkheden,
maar het kabinet weigert om die te benutten. Niet de geloofsovertuiging is
het probleem, maar het politieke dogma dat het geld niet gehaald mag worden
waar het zit.De heer Van As (LPF):Wat is tijdens acht jaar Paars gebeurd? Is er ergens nog een verborgen
spaarbankboekje van mijnheer Kok? Toen zat de heer Bos aan de knoppen, maar
wat is daarvan overgebleven? Niets!De heer Crone (PvdA):In acht jaar Paars is er enorm gespaard en is de economie ontmoedigd.
Het financieringstekort dat ongeveer 4% bedroeg is omgezet in een overschot
van 1%. Aan het eind waren wij weer terug op rond de 0%. Ondanks de uitgavenvergrotingen
en de lastenverlichtingen is er een verkrappend beleid gevoerd. Toen was er
geen tekort aan investeringen. Je kunt eerder zeggen dat de economie destijds
iets over haar toeren is gejaagd. Wij hebben deze weken weer kunnen lezen
dat dit vooral kwam door de overdadige subsidies in de vorm van hypotheekrenteaftrek,
waardoor de huizenmarkt over haar toeren is geraakt, en door het procyclische
karakter van de pensioenpremies. Bedrijven hoefden geen pensioenpremies meer
te betalen, hetgeen tot verdere oververhitting leidde. Nu moet er extra bijgedragen
worden aan de pensioenpremies, waardoor de loonkosten stijgen en de economie
wordt afgeremd.De heer Van As (LPF):Ik deel uw mening absoluut niet. De woningmarkt is afgeremd door een totaal
verkeerd RO-beleid van minister Pronk. Tijdens Paars had er veel geld gebruikt
kunnen worden om de staatsschuld af te lossen, maar dat is allemaal niet gebeurd.
Het geld is gewoon door de schoorsteen verdwenen. Wij hebben nu nog te maken
met de naweeën daarvan. Ik denk dan aan de Betuwelijn en andere gigantisch
dure projecten.De heer Crone (PvdA):In de jaren van premier Kok en minister Zalm, en in de periode daarvoor,
toen Kok minister van Financiën was, is de staatsschuld gedaald van 80
naar 50%. Nu Kok weg is, loopt de schuld weer op naar 60%. De cijfers zijn
wel helder. Overigens moet ik royaal zijn en zeggen dat Kok en Zalm hiervoor
gezamenlijk verantwoordelijk waren. Dat zijn de feiten.Met uw opmerking over de woningmarkt heeft u een punt. Niet dat Pronk
het nu zo slecht gedaan heeft, maar als er niet gebouwd wordt, leidt dat tot
prijsstijgingen. U moet ook weten dat de problematiek is verergerd doordat
mensen steeds hogere hypotheken konden krijgen. Banken werden flexibeler,
maar ook de hypotheekrenteaftrek speelde een rol.De heer Bakker (D66):De heer Crone zegt dat onder Paars een verkrappend beleid is gevoerd in
de zin dat het tekort waarmee het begon, omsloeg in een overschot van 2%.
Daarmee ben ik het eens, maar dan moet hij ook erkennen dat er, nu dat overschot
van bijna 2% weer is omgeslagen in een tekort van op dit moment 3%, sprake
is van een geweldige verruiming en stimulering. Ondanks dat zijn er een groot
aantal structurele problemen die ertoe leiden dat de werkgelegenheid afneemt,
met name in de bedrijvensector, en dat wij in een aantal opzichten dus in
de problemen zitten. Erken dat dan ook en doe niet net alsof deze regering
de economie steeds verder afknijpt, want dat is niet aan de orde.De heer Crone (PvdA):Ik heb zojuist gezegd dat het kabinetsbeleid de automatische stabilisatoren
natuurlijk redelijk heeft laten werken door het tekort zelfs
over de 3% heen te laten lopen. Dat is echter slechts één kant
van het verhaal. Ik heb zojuist betoogd dat een hoog tekort geen reden voor
burgers is om te investeren. Als burgers uit het hoge tekort de conclusie
trekken dat zij kennelijk geen lastenverzwaringen hebben gekregen of dat er
minder wordt bezuinigd dan had moeten gebeuren, maar als zij geen vertrouwen
hebben in het onderliggende structurele beleid en daarom gaan sparen of niet
investeren, heb je nog niet dat effect. Ik heb dus juist uitvoerig betoogd
dat het altijd om twee aspecten gaat. Een stimuleringsbeleid werkt pas wanneer
burgers vertrouwen hebben en omgekeerd.Er zijn op z'n minst drie, ook in de tegenbegroting genoemde bronnen waar
sprake is van zowel een ongelijke inkomensverdeling die wij zouden willen
corrigeren als een verstoring van de markten. Ik noemde al de hypotheekrenteaftrek.
Het is duidelijk dat die tot enorme conjuncturele schokken heeft geleid in
onze economie; lees daarover De Nederlandsche Bank en de OESO. Tegelijkertijd
heeft dit de huizenmarkt geen goed gedaan en is er sprake van een ongelijke
verdeling. Bij de AOW- en pensioenpremies is in feite hetzelfde aan de hand:
ook daar worden de lasten en de lusten niet eerlijk verdeeld. Dat is dus een
politieke reden. Daarnaast is aantoonbaar dat de hoogste inkomens een groter
voordeel hebben van de huidige systematiek en daardoor ook eerder kunnen uittreden,
zelfs nadat de door het kabinet gewenste verslechteringen hebben plaatsgevonden.
Ik vraag het kabinet dus om op beide terreinen verkennende studies te doen
om zichtbaar te maken voor de burgers hoe het zit met de in mijn ogen omgekeerde
solidariteit bij zowel de hypotheekrenteaftrek als de oudedagsvoorzieningen,
maar om tegelijkertijd ook te laten zien hoe dat doorwerkt op de prikkels
op de arbeidsmarkt.De heer Blok (VVD):De heer Crone vraagt om een verkennende studie naar de effecten van het
nivellerende beleid van de PvdA. Ik wil die verkennende studie graag met hem
doorlopen. Hij stelt voor om de aftrekbaarheid van pensioenen bij middeninkomens
en hogere inkomens ter discussie te stellen, de hypotheekrenteaftrek te beperken
en de belasting te verhogen in de hoogste belastingschijf. Als je in Nederland
een getalenteerde wetenschapper bent en € 50.000 verdient, word
je al door de PvdA gepakt, maar stel dat je professor kunt worden, waardoor
je € 70.000 gaat verdienen; je kunt professor worden in Nederland,
Leuven of in de VS. Wetenschap is natuurlijk internationaal werk. Je weet
zeker dat de vrucht van het investeren in jezelf en in de kenniseconomie door
de PvdA wordt afgepakt. Die getalenteerde wetenschapper gaat dus niet naar
Eindhoven, maar naar Leuven of naar de VS. Daar gaat de kenniseconomie met
de PvdA.De heer Crone (PvdA):Van dit kabinet krijgen zij niet eens een verblijfsvergunning, terwijl
zij gigantisch veel betalen. Luistert u zelf eens naar de universiteiten!
Zij willen mensen uit het buitenland binnenhalen, maar de procedures zijn
gigantisch. Zij worden nu ietsje versoepeld, maar dat is dus het eerste probleem.
Dan het tweede probleem. Weet u hoe hoog het toptarief in België is?
U begon over België, ik niet. Weet u daarnaast hoe hoog de hypotheekrenteaftrek
en de pensioenpremieaftrek in België zijn? Dat is allemaal minder dan
bij ons. In België is er dus een hoger tarief en zijn er daarnaast ook
minder aftrekposten. Ik wil echter wel een deal met u maken: wij gaan het
toptarief van 52% verder verlagen, maar dan doen wij tegelijkertijd de aftrekposten
weg. Dan komen wij in een echte vlaktaks-discussie, die wij hier ook hebben
willen voeren bij de invoering van de herziening van het belastingplan. Je
kunt geen vlaktaks invoeren met de riante pensioenpremieaftrek én de
riante hypotheekrenteaftrek, die in geen enkel ander land zo hoog zijn. Daardoor
hebben wij hoge toptarieven. Als je de aftrekposten verlaagt, is er ruimte
om de toptarieven te verlagen. Dan kan de reële druk gelijk blijven of
zelfs stijgen of dalen voor verschillende groepen, maar die discussie willen
het CDA en de VVD niet aan, want dan krijg je een vlaktaks die inderdaad voor
iedereen in de buurt van de 35% komt. Dan doen wij nog ergens een toptarief
voor de hoogste inkomens. Over zo'n model wilde u nooit praten. Het was dus
zowel verlaging van het toptarief als het intact houden van de aftrekposten.De heer Blok (VVD):De heer Crone heeft een heel lang antwoord nodig om het probleem te omzeilen
dat ik hem voorleg. De effectieve belastingdruk in de landen om ons heen is
voor hogere inkomens veel lager. Ik noem landen als België en Frankrijk,
maar dit geldt zeker voor Amerika. Voor zo'n wetenschapper, die natuurlijk
kijkt naar wat hij kan bereiken op universiteiten in verschillende landen,
zal dit een van de redenen zijn om niet voor Nederland te kiezen. Dat aspect
neemt de PvdA-fractie helemaal niet mee. De PvdA-fractie praat wel over de
kenniseconomie, maar jaagt de wetenschappers Nederland uit.De heer Crone (PvdA):Ik geloof dat u uw vraag slechts herhaalt, maar nu als stelling. U gaat
volstrekt niet in op mijn argumentatie dat juist de reële lastendruk
in Nederland helemaal niet zo hoog is. U hebt de heer Pieper toch ook horen
zeggen in de NOVA-uitzending van vrijdagavond dat hij vanzelfsprekend een
duur huis heeft met een volledige hypotheek die hij aftrekt? Dat zei hij gewoon.
Bovendien zei hij: natuurlijk begrijp ik dat dit een keer verdwijnt. De vestigingsplaatsfactoren
voor Nederland zijn fantastisch als je maar een huis koopt, een flinke hypotheekrenteaftrek
bewerkstelligt en zorgt voor een flinke backservice in je pensioen. In dat
geval is je reële lastendruk veel lager dan de marginale 52% die wij
nu hebben. Als u de hand niet grijpt om samen een "flat tax" in te voeren
waarin de draagkracht weer wordt ingevoerd via belastingkortingen en minder
aftrekposten, dan is dat jammer. Het leek mij wel een goed voorstel om een
brug te slaan.Als je een goed structureel beleid voert, dan mag je het financieringstekort
wat mij betreft hoger op laten lopen. Dat mag ook van Europa. Wij hebben nu
een krimp gehad van 0,9% in 2003 en dan staat het Stabiliteitspact een langere
remweg toe. Ik moet toegeven dat minister Zalm het tekort niet hoger moet
laten oplopen. Hij en dit kabinet hebben het vertrouwen onder de bevolking
verspeeld. Als je het tekort vervolgens laat oplopen, leidt dit niet tot extra
economische groei. Wij kunnen het ons dus wel permitteren, maar wij hebben
ook laten zien dat dit niet eens hoeft om toch een solide begroting
te maken.Is de begroting van minister Zalm eigenlijk wel zo solide? Daar heb ik
een paar concrete vragen over. Hij gaat wel iets omlaag met het financieringstekort,
maar vanaf 2006 en 2007 blijft het structurele tekort hangen op 1,2% en het
feitelijke tekort zelfs op 2%. Beide percentages liggen dus ver af van "close
to balance" of 0,5%. Hierbij wordt ook nog eens van de optimistische veronderstelling
uitgegaan dat de economische groei 2,5% zal zijn in die jaren. Dat is nogal
optimistisch, want dat zou ook tegen kunnen vallen. Om het Hoofdlijnenakkoord
te halen, zelfs bij deze hoge groei, zou de minister bovendien eigenlijk extra
moeten ombuigen. Tenslotte zit er nog een groot gat in de afschaffing van
de fiscale voordelen van het prepensioen. Nog los van de gaten die er via
de motie zijn ingeslagen, is het natuurlijk duidelijk dat veel mensen hun
fiscale aftrek voor VUT en prepensioen zullen verplaatsen naar de levensloopregeling,
waarvoor 12% mag worden gespaard, en naar het ouderdomspensioen. Mensen zitten
vaak nog niet eens op 70% van het eindloon, maar zij mogen naar 100%. Ik zie
dus nog wel een groot gat voor Zalm en Wijn opduiken, namelijk doordat die
bezuiniging van 1,3 mld euro er niet uitkomt. Ik wil graag een antwoord op
deze vragen, want het kunnen heel pittige discussies worden als in het voorjaar
van 2005 bij het maken van de begrotingen aanvullende bezuinigingen worden
aangekondigd. Ik zie de heer De Nerée van de CDA-fractie al sidderen
in zijn bankje, want in dat geval volgen er dus weer bezuinigingen.De heer Blok (VVD):De heer Crone spreekt over het gat dat dit kabinet zou hebben bij VUT
en prepensioen, maar het echte gat zit natuurlijk bij de PvdA-fractie. De
PvdA-fractie heeft aangekondigd dat zij geen maatregelen wil bij VUT/prepensioen
en heeft daarvoor 200.000 à 300.000 mensen naar het Museumplein weten
te krijgen. In de tegenbegroting van de PvdA-fractie is alleen geen stuiver
opgenomen voor VUT/prepensioen. De heer Crone heeft een gat van 1,3 mld euro.De heer Crone (PvdA):Nee, dat is niet juist. In de begroting voor 2005 zit ook bij het kabinet
geen enkele maatregel voor VUT en prepensioen, want die maatregelen gaan pas
in 2006 in. Onze tegenbegroting reikt net zo ver vooruit als de miljoenennota
en de MEV, namelijk een jaar. De maatregelen voor 2006 zullen wij natuurlijk
binnenkort in de Kamer bespreken. Mijn fractie en de vakbonden zelf hebben
reeds aangegeven dat zij het spaarloon in het geding willen brengen als zij
daarmee het prepensioen kunnen redden. Bovendien hebben wij geld over, want
wij hebben een financieringstekort dat lager is dan dat van minister Zalm.
Als wij het met het financieringstekort net zo slecht doen als minister Zalm,
dan hebben wij weer 500 à 600 mln euro over. Daarmee zit ik al op 1,1
mld euro en dus bijna op 1,3 mld euro. Ik geloof dat u dat bedrag van 1,3
mld euro helemaal niet haalt. Om dat laatste gat te dekken, mag u zelf in
de tegenbegroting aanwijzen wat u als dekking kiest, want wij hebben een lijst
met dekkingen. U vond die dekkingen weliswaar te ver gaan, maar ik ga er even van
uit dat u mee doet. Het is gewoon helemaal gedekt.De heer Blok (VVD):De fractie van de PvdA maakt zich wel heel gemakkelijk af van het punt
dat de samenleving meer bezighoudt dan welk ander punt dan ook. In de tegenbegroting
van de fractie van de PvdA zit geen stuiver voor VUT/prepensioen. Ik heb vorige
week met mijn collega-financieel-woordvoerders van de coalitie amenderingen
op de begroting van de het kabinet ingediend. Daarin hebben wij wel geld uitgetrokken
voor VUT/prepensioen. Dat is inderdaad voor de toekomst. De gehele samenleving
spreekt nu over een probleem. Daarom zijn de financieel woordvoerders van
de partijen genoodzaakt om duidelijk te maken hoe zij dat probleem willen
oplossen. U zegt alleen maar dat u maatregelen wilt nemen, maar u zegt geen
moment waar het geld vandaan moet komen. Zo kunnen wij geen politiek bedrijven.De heer Crone (PvdA):Voorzitter. Misschien moeten wij het stenografisch verslag van mijn antwoord
nog eens aan de heer Blok laten lezen. Ik heb gezegd dat de vakbonden aanbieden
om de 6 mln uit de spaarloonregeling te halen. Ik heb gezegd dat wij bereid
zijn om ons financieringstekort met 0,1% te verhogen, zo er overeenstemming
over bestaat. Dan heb ik 1,1 mld. Zegt u mij nu maar letterlijk of dat solide
is of niet. Ik leg hier 1,1 mld op tafel. U hoeft alleen maar "ja" of "nee"
te zeggen. U ziet het toch liggen?De heer Blok (VVD):U bent hier om tegenbegrotingen te maken; niet mijnheer De Waal.De heer Crone (PvdA):Ik geef u nu toch tot twee keer toe antwoord? Ik snap niet waaruit de
onduidelijkheid bestaat.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Is de heer Crone het met mij eens dat wat de heer Blok doet,
erger is dan demagogie, omdat het grote onzin is?De heer Crone (PvdA):Ja, ik ben het met de heer Vendrik eens.De heer Vendrik (GroenLinks):De heer Blok heeft nooit een tegenbegroting gemaakt en weet dus niet hoe
het werkt. Is de heer Crone het met mij eens dat het kabinet niet eens wil
zien, al zouden de oppositiepartijen bij gelegenheid van de Miljoenennota
2005 een begroting voor 2006 indienen ...De voorzitter:Ik onderbreek u. Spaart u uw krachten voor het moment dat de heer Blok
zijn betoog houdt. Spreekt u hem niet via de heer Crone toe. Het bilaterale
contact tussen de heer Crone en de heer Blok verloopt al moeilijk genoeg voor
de voorzitter.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Voorzitter. De heer Crone kan toch niet ontkennen dat in de oorspronkelijke
tegenbegroting van de fractie van de PvdA geen voorziening was opgenomen om
de VUT en het prepensioen te matigen? Hij kan toch niet ontkennen dat de gezamenlijke
oppositie pas een plan heeft gepresenteerd nadat Maxime Verhagen vroeg waar
dit onderwerp in de tegenbegroting van de PvdA-fractie werd behandeld?De heer Crone (PvdA):Het plan van de gezamenlijke oppositie lag al voor de zomer op tafel en
is ook gepresenteerd. De fractie van de LPF zat bij de gezamenlijke oppositie.
De fractie van de ChristenUnie is er na de zomer bij gekomen.
Het was toen de totale oppositie, op de fractie van de SGP na. Vóór
de zomer was dit duidelijk. Na de zomer werd het nog duidelijker. U hebt niet
opgelet. Dat is symptomatisch voor het kabinet. Er worden allerlei voorstellen
gedaan, maar het kabinet reageert er niet op. Dat is jammer. Wij blijven het
wel herhalen, desnoods honderd keer.Ik heb net drie vragen over de soliditeit van de begroting gesteld. De
motie-Hofstra/Verhagen van vorige week geeft helemaal geen antwoord op de
maatschappelijke onrust, want 80% gaat over het grijs kenteken. Daarover bestond
geen grote onrust, zo bleek uit de aselecte steekproef die ik afgelopen zaterdag
heb gehouden.Vanuit de klassieke Zalmsystematiek is het een zeer wonderlijk pakket
geworden. De scheiding tussen inkomsten en uitgaven is natuurlijk helemaal
van tafel. Er wordt per saldo lastenverzwaring toegepast om uitgavenverhogingen
te financieren. Ik vind het best, maar vroeger werd altijd gezegd: "Daar heb
je links weer met belastingverhogingen. Wat een 'tax and spend'-partij." De
partij van de heer De Nerée was dit echter al met deze begroting, want
die zorgt ook voor een flinke lastenverhoging. Het is de coalitiepartijen
ook niet meer vreemd. Inhoudelijk hebben wij drie bezwaren tegen het pakket.
Het is een pakket van ontgroening, dus ik vraag aan het kabinet hoe de doelstellingen
worden gehaald om de vuile emissies terug te dringen met het oog op klimaatveranderingen,
verzuring enz. De plannen met betrekking tot het grijs kenteken en de verlaging
van de energie-investeringsaftrek zijn hierop ook van invloed. Dat is een
slecht signaal. Ik bepleit juist meer vergoeding. Dat staat ook in onze tegenbegroting.
Wij zullen dit bij de presentatie van ons belastingplan in de komende maanden
herhalen. Ik zal bij die gelegenheid ingaan op bijvoorbeeld de verlagingen
van accijnzen op biobrandstoffen en dergelijke.De coalitiepartijen hebben het voorstel gedaan om 50- tot 55-jarigen met
recht op een IOAW-uitkering vrij te stellen van de vermogenstoets. Hoe interpreteert
het kabinet dit? Hedenochtend hebben wij in de brief gelezen dat het kabinet
alleen het vermogen dat in het huis zit, vrij wil houden. Je hoeft dus niet
zo snel je huis op te eten. Het geldt dus niet voor alle andere vermogenselementen,
zoals gewoon spaargeld, alimentatie en inkomsten uit kamerverhuur, maar bijvoorbeeld
ook voor lijfrentepremies en wellicht dus ook voor het levenslooppotje. Dit
laatste zou ik aan de CDA-fractie willen vragen; gaat dat er voor de 50- tot
55-jarigen allemaal af? In dat geval is de motie van de coalitie niet goed
uitgelegd en zouden wij daar samen met deze fractie aanvullende maatregelen
voor moeten vragen. Het ontmoedigt natuurlijk ook het sparen als er op deze
manier met opgebouwde spaartegoeden wordt omgegaan.Politieke keuzes worden ontlopen en er wordt weer een efficiency-kaasschaaf
over de departementen en de ZBO's gehaald. Dat is toch misschien wel een beetje
laf, maar is het ook wel haalbaar om nog weer een efficiency-slag te maken?
Of gaat de minister nog meer mensen in overheidsdienst vervroegd laten uittreden
en gaan er ambtenaren op een riante manier uit? Dat levert dan toch ook minder
geld op.Er is voor het onderwijs per saldo nog steeds sprake van bezuinigingen,
dus ik denk dat D66 toch niet goed heeft opgelet. Zie het antwoord op vraag
73: er is een netto-bezuiniging van 156 mln en daarnaast staan nog steeds
de bezuinigingen van 500 mln op de scholingsaftrek en de andere posten van
de kenniseconomie. Daar staat tegenover dat D66 nu met veel geweld via de
motie-Verhagen/Dittrich 67 mln binnenhaalt. Ik kan dus alleen concluderen
dat er net als in 2004 in 2005 per saldo minder geld naar het onderwijs en
naar de kenniseconomie gaat. Maar ik nodig D66 graag uit om hier samen een
correctie op aan te brengen.Er worden steeds meer belastingkortingen voor allerlei groepen niet meer
uitgekeerd omdat de betrokkenen een te laag belastbaar inkomen hebben. Dit
noemen wij de verzilveringsproblematiek. Nu het kabinet hetzelfde wil doen
met de toeslagen in de zorg, zou ik erop willen aandringen om de belastingkortingen
gewoon uit te keren, opdat de betrokkenen krijgen waar zij recht op hebben.
Dit maakt het leven in veel gevallen ook een stuk goedkoper, want om de AOW'ers
met een laag inkomen te bereiken hoeft de minister dan niet meer alle AOW'ers,
inclusief de rijke gepensioneerden, een uitkering te geven. Hij kan besparen
door bijvoorbeeld de generieke verhoging van de AOW met 152 mln te schrappen
en de verhoging toe te spitsen op de groep van de armste bejaarden. Dan kan
de minister zó 80 tot 100 mln uitsparen, waarmee hij de andere verzilveringsregelingen
zou kunnen betalen. Dit ziet er niet alleen solide uit, het is vooral ook
veel rechtvaardiger.De belastingdruk op bedrijven neemt nog steeds af. Het kabinet wil niet
alleen de vennootschapsbelasting verlagen, nu met 3 procentpunt en later met
nog 1,5 procentpunt. Dat is een kostbare operatie, terwijl het kabinet aangeeft
dat de totale belastingdruk in alle Europese staten ongeveer gelijk is. Het
is dus de vraag of het kabinet hiermee niet zelf de belastingconcurrentie
aanjaagt door als een van de eersten onder het Europese gemiddelde te gaan.
Hierbij komt nog dat er onder andere als gevolg van het Bosal-arrest, maar
ook via de nieuwe afschrijvingssystematiek voor bedrijfspanden steeds weer
nieuwe gaten vallen in de fiscale opbrengst vanuit het bedrijfsleven. Het
kabinet beschouwt dit niet als lastenverlichting, maar dat is het natuurlijk
de facto wel. Zo zal het door bedrijven wel worden ervaren. Is het dus wel
effectief om op deze manier hapsnap tarieven te verlagen en gaten in de belastingwetgeving
te dichten?De Algemene Rekenkamer heeft verleden week een rapport over fraudebestrijding
gepresenteerd. Die blijkt zowel in de sociale zekerheid als bij de Belastingdienst
sterk achter te blijven. Ze is nog maar nauwelijks beter dan in 2000, dus
ik zou graag voor de behandeling van het belastingplan een plan van aanpak
zien. Als er moet worden bezuinigd terwijl anderen juist de dans ontspringen,
zijn de prioriteiten verkeerd.Ten slotte de hyptheekrenteaftrek. Daar kan ik heel kort over zijn. Die
komt niet in de tegenbegroting voor, want wij verwachten daar niet binnen
een jaar veel geld uit te kunnen halen. Wij houden vol dat het om nieuwe gevallen
gaat en dat het beleid op dit punt rustig en verstandig moet zijn. Het moet
dus geleidelijk worden opgebouwd, maar wij herhalen onze oproep aan de andere
fracties. Wij zien allen het probleem op ons af komen; de huidige
aftrek van hypotheekrente is niet duurzaam, dus laten wij via een staatscommissie
of een studie van het kabinet proberen om op tafel te krijgen hoe de kernproblemen
die door de OESO en door de Vereniging Eigen Huis naar voren worden gebracht,
het beste kunnen worden opgelost. Laten wij dus samen proberen om juist de
maatregelen te verbeteren die duurzaam uit de hand lopen.De voorzitter:Ik heb begrepen dat er overleg is geweest over de volgorde op de sprekerslijst
en dat de woordvoerders er geen bezwaar tegen hebben om de heer Rouvoet, die
vanavond nog dringende verplichtingen elders heeft, nu eerst het woord te
laten voeren. Het woord is dus aan hem.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Mijnheer de voorzitter. Ik dank de collega's voor hun collegialiteit en
soepelheid.Volgens de miljoenennota denkt het kabinet met zijn hervormingsagenda
"de geloofwaardigheid van de politiek te vergroten en het vertrouwen van de
kiezers te herwinnen". Dat het vertrouwen van de kiezers in een deftig stuk
als de miljoenennota ter sprake komt, heeft vermoedelijk alles te maken met
het economische belang ervan. De Macro Economische Verkenning bevatte hierover
een opmerkelijke passage: tegenover de negatieve bestedingseffecten op korte
termijn staan positieve vertrouwenseffecten van de betere vooruitzichten op
langere termijn, maar "vooralsnog lijkt de stemming onder burgers en bedrijven
meer bepaald te worden door onzekerheid over de gevolgen van de diverse maatregelen
voor de eigen situatie, mede gevoed door spanningen tussen het kabinet en
de sociale partners". Wordt hier niet een fundament onder de visie van het
kabinet ter discussie gesteld? Wordt de theorie over positieve vertrouwenseffecten
niet keihard ingehaald door de praktijk? Burgers die ondanks alle bezuinigingen
nog geld overhouden, kiezen voor sparen in plaats van besteden, zo bleek uit
recent CBS-onderzoek. Het kabinetsbeleid lijkt in de breedte het herstel van
de economie eerder te frustreren dan te bespoedigen. Graag een reactie.Vertrouwen moet je winnen en dat hebben de coalitiefracties vorige week
geprobeerd door enkele scherpe kantjes van het beleid af te vijlen. Dat is
op zichzelf genomen winst, al is daarmee het vertrouwen in de politiek nog
niet terug. Kabinet en vakbeweging zullen over hun schaduw moeten springen
om weer aan tafel te gaan zitten. Mijn fractie wil dat bevorderen. Daar lag
voor ons de kern van de gezamenlijke oppositieoproep twee weken geleden. Vanmiddag
gaf de minister bij het vragenuurtje een tweeslachtig signaal: hij staat open
voor alles en iedereen, zelfs zonder voorwaarden vooraf, maar wil over VUT
en prepensioen niet meer praten. Ik erken dat er al een en ander ten goede
is veranderd. Denk aan de verruiming van de overgangsregeling naar 56 jaar,
niet 55 jaar, ten opzichte van de oorspronkelijke plannen en aan de passage
en de motie van de heer Herben over slijtende beroepen. Dat een en ander ten
goede is veranderd, zou ook de vakbeweging moeten willen erkennen. Maar het
onderwerp buiten de orde verklaren, zoals de minister vanmiddag deed bij het
vragenuurtje, verhindert ieder zinvol gesprek. Ons standpunt is: waar twee
vechten hebben twee schuld. Kabinet noch vakbeweging zijn zonder fouten geweest.
Beiden moeten ertegen waken in een uitzichtloze prestigestrijd te belanden.
Daarom is mijn oproep aan het kabinet: vraag de voorzitter van de SER daarom
aan het werk te gaan om een gezamenlijke gespreksagenda op te stellen. Het
in gang gezette wetgevingstraject kan geen argument zijn om niet te onderhandelen,
want daar kan te allen tijde worden ingegrepen met een nota van wijziging.
Ik reken dan ook op meer beweging in dit debat en krijg graag een reactie.Over de coalitievoorstellen zou ons nog een brief bereiken. De dekking
van de motie-Verhagen stuit voor mijn fractie op groeiende bezwaren. Waar
het grijze kenteken voor particulieren door het kabinet geleidelijk zou worden
afgebouwd, valt voor particulieren door het coalitievoorstel per 1 januari
al direct de bijl. Mijn fractie zou particulieren liever nog een of twee jaar
de gelegenheid geven hun financiën daarop aan te passen. Ik reken op
sympathie bij de collega's en kom bij de behandeling van het belastingplan
zeker hierop terug met concrete voorstellen.Daarom doe ik ook tijdens dit debat een poging om sympathie te verwerven
voor twee voorstellen uit het plan van de ChristenUnie voor het inkomensbeeld
2005. Die voorstellen beogen een bijdrage te leveren aan het financieel en
economisch herstel. Allereerst de solidariteitsdag. In de zomer opperden diverse
bewindslieden de gedachte dat Nederlanders langer moeten werken. D66-minister
Brinkhorst onderbouwt dit door Nederlanders verwend en lui te noemen. Je kunt
het natuurlijk ook anders aanpakken door een duidelijk doel te verbinden aan
langer werken. Ik verwijs naar het Franse voorbeeld, waar werknemers nationaal
zijn opgeroepen om een dag meer te werken bij gelijkblijvende betaling, om
zo heel direct bij te dragen aan de betaalbaarheid van de ouderenzorg. Zo'n
direct beroep op de solidariteit motiveert werknemers aanmerkelijk beter dan
de benadering van minister Brinkhorst. In ons inkomensplan hebben wij ons
met ons voorstel voor een solidariteitsdag noodzakelijkerwijs beperkt tot
de publieke sector, omdat een dag langer werken uit solidariteit, zoals de
minister vorige week al aangaf in zijn rol van waarnemend minister-president,
in de marktsector de inzet vergt van de sociale partners. Ik hoop dan ook
dat het klimaat tussen kabinet en sociale partners weer dusdanig verbetert,
dat dit pleidooi wordt opgepikt. De effecten van een dergelijke solidariteitsdag
zijn veelbelovend: behalve dat er meer handen aan het bed, meer leraren voor
de klas en meer politieagenten op straat komen, blijkt uit pagina 28 van de
Macro Economische Verkenning 2005 dat het effect op het bruto binnenlands
product en het EMU-saldo gunstig zal zijn. De minister noemde dit vorige week
al een interessante gedachte. Ik hoop dat ik hem er deze week toe kan bewegen
zich in enigerlei vorm voor een solidariteitsdag in te zetten. Op dat punt
zal ik in tweede termijn, afhankelijk van de reactie van de minister, het
indienen van een motie overwegen.Voorzitter. Het andere punt betreft de stimulans voor werkgevers om oudere
werknemers in dienst te houden of te nemen. Ook hierop reageerde de waarnemend
minister-president vorige week positief. Ik wil hem vragen of
hij samen met de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid de Kamer een
brief wil sturen waarin hij ingaat op de belemmeringen die werkgevers ervaren
bij het in dienst nemen of houden van oudere werknemers. Verder vragen wij
hem hierbij de door ons voorgestelde afdrachtsvermindering voor oudere werknemers
te betrekken. Mijn fractie wil het streven van de minister om het vervroegd
uittreden te ontmoedigen, ondersteunen, zij het dat wij kritiek hebben op
de wijze waarop dit nu gebeurt. Daarover hebben wij echter in de afgelopen
weken uit-en-ter-na met elkaar gesproken. Als de minister het vervroegd uittreden
wil ontmoedigen, kan hij echter niet voorbijgaan aan de moeite die het ouderen
kost om een geschikte baan te vinden en om aan het werk te blijven. Met andere
woorden, er zal óók gestimuleerd moeten worden.Voorzitter. Bezuinigen was dit jaar ook het devies bij de opstelling van
de miljoenennota. Dat bleek uit de omvang ervan. Zij was maar liefst honderd
pagina's dunner dan vorig jaar. Er bereikten ons ook andere signalen. In Trouw
stond de afgelopen week dat de Belastingdienst door eigen fouten en door fouten
in het aangifteprogramma te weinig geld binnenhaalde. Verder begrijp ik dat
bij de Belastingdienst recent het budget Bijzondere beloningen weer actief
is gemaakt, terwijl dat aanvankelijk was bevroren. Hierdoor is ineens –
als ik het goed begrijp: geforceerd – 30% van alle medewerkers van de
Belastingsdienst in aanmerking gekomen voor een kwart tot twee maandsalarissen
extra. Het zou daarbij gaan om een bedrag van zeker 25 mln. Mijn vraag is
of dit klopt en of dit alleen bij de Belastingsdienst speelt. Mijn belangrijkste
vraag aan de minister is: hoe legt u dat nu uit na alle verhalen over de broekriem
aanhalen door iedereen en na het debat dat wij hebben gehad over de uitwassen
bij de beloning van ambtenaren van OCW en over de mogelijke uitwerking daarvan
op andere departementen? Op deze vragen krijg ik van de kant van de bewindslieden
graag klip en klaar antwoord.Voorzitter. Ik rond af. Per 2005 moeten alle ondernemers verplicht elektronisch
aangifte doen. Het is dan onacceptabel dat het aangifteprogramma de huidige
monopoliepositie van Windows ondersteunt. Het is zeer wenselijke dat het platform
onafhankelijk wordt. Maak het programma, zo is opnieuw mijn oproep aan het
adres van de staatssecretaris, toegankelijk voor Mac- en Linux-gebruikers.Ten slotte: de oproep van de heer Crone over de hypotheekrenteaftrek is
aan het adres van mijn fractie zeer wel besteed, maar dat wist hij al.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Voorzitter. Wij leven in een moeilijke tijd, een tijd waarin ingrijpende
maatregelen zijn genomen, en dan druk ik mij nog voorzichtig uit. In een dergelijke
tijd past het niet dat topambtenaren op het ministerie van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap in strijd met de regels hoge salarissen en te riante bonussen
ontvangen. Ook vertrekregelingen vallen te gunstig uit. Voor sommige ambtenaren
ontbreekt zelfs het koninklijk besluit voor hun aanstelling.Vorige week verscheen in de media het bericht dat ook op het ministerie
van Economische Zaken op dit gebied niet alles oké is. Daarom zijn
wij blij met de toezegging van de regering dat zij de Algemene Rekenkamer
zal verzoeken om een review uit te voeren van alle departementale onderzoeken.In zijn brief aan het parlement van 30 juni 2004 meldt minister Remkes
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties dat het jaarinkomen van een
topfunctionaris in de publieke en de semi-publieke sector van 2001 op 2002
toenam met bijna 12%. In een vraaggesprek met het Algemeen Dagblad zegt de
voorzitter van het Nederlands Centrum van Directeuren en Commissarissen dat
de graaiende top van het Nederlandse bedrijfsleven laakbaar gedrag vertoont
dat negatief uitpakt voor andere directeuren in Nederland. Tulpomanie, het
speculeren met tulpenbollen, was weer even terug. Sommigen schijnen nooit
genoeg te hebben. Werknemers van een drugsvernietigingsbedrijf pikken een
flink graantje mee door de drugs niet te vernietigen maar weer in de handel
te brengen.Voorzitter. Ik ben dit even kwijt. Het is niet voor niets dat ik namens
mijn fractie de graaicultuur weer eens aan de orde stel. Straks kom ik hierop
nog terug.De heer Vendrik (GroenLinks):Het is een heel links begin van de CDA-fractie: schitterend, wie heeft
dat verzonnen? Een kleine anderhalf jaar geleden verdedigde ik in de Kamer
een wetsvoorstel om iets te doen aan de topinkomens en de graaicultuur door
de tegenmacht van werknemers in stelling te brengen. Het CDA wilde toen niet
meedoen met dat wetsvoorstel. Dat hangt nog steeds. Mag ik het betoog van
de heer De Nerée zo opvatten dat het CDA nu wel zal meedoen en dat
wij, voorzien van een prachtige meerderheid in de Kamer, binnenkort dat wetsvoorstel,
ooit ingediend door mijn helaas overleden collega Ab Harrewijn, tot een goed
einde brengen? Dan kunnen werknemers van binnenuit in bedrijven en ook in
publieke instellingen zich te weer stellen tegen de graaicultuur aan de top.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik kom daarop terug. Wij hebben inmiddels de code-Tabaksblat en de aanpassing
van de wetgeving. Ik heb mij laten inspireren door de heer Vendrik toen ik
zo'n mooie foto zag in een landelijk dagblad waarop een demonstrant mevrouw
Halsema op de schouders nam. Toen dacht ik: dat kan alleen maar inspirerend
werken.De heer Vendrik (GroenLinks):Het is fijn dat de heer De Nerée mij in ieder geval heeft herkend.
Dat doet mij deugd, maar daarover later meer. Nu wil ik toch een serieus antwoord
op mijn vraag.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik kom er dadelijk op terug.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik vind het een prachtig begin. U begint er ook niet voor niets mee.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik kom er dadelijk op terug.De heer Vendrik (GroenLinks):Kunt u mij nu antwoord geven op de vraag of het CDA het wetsvoorstel-Harrewijn
steunt?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Mijnheer Vendrik, ik bepaal de volgorde van mijn eigen betoog.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik stel de vraag niet voor niets. U zou mij een plezier
doen door nu antwoord te geven.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):U zult dadelijk horen welke kant wij uit willen.De economie lijkt uit het dal te kruipen. Volgens het CBS stijgen de export,
de winsten en de investeringen en lopen de arbeidskosten en de werkloosheid
minder snel op. Diverse banken, De Nederlandsche Bank, de OESO en de zogenaamde
consensus forecasts verwachten voor Nederland in 2005 een economische groei
van 2%. Dat is 0,5% meer dan het CPB verwacht. Zelfs minister Zalm heeft zich
voor het eerst sinds tijden weer eens positief uitgelaten over de economie.
Op prinsjesdag zegt hij zelfs dat wij volgens de prognoses mogen rekenen op
een voorzicht herstel; en dat uit zijn mond. Voor het eerst sinds lange tijd,
zo vervolgt hij, is de jongste prognose zelfs iets gunstiger dan de eerdere
ramingen. Hij voegt daaraan toe dat er uiteraard nog risico's zijn, zoals
een voorzichtige minister Zalm betaamt: internationale politieke onzekerheid
en de olieprijs. Maar daar staat tegenover dat, als de economie zich herstelt,
het herstel vaker sterker is dan verwacht.In het recente verleden hebben wij inmiddels meerdere debatten gehad over
de werkgelegenheid in Nederland en over de uitwerking van de maatregelen van
het kabinet op de diverse sectoren in de samenleving. Daarbij is ook uitvoerig
aan de orde geweest waarom maatregelen moeten worden genomen. Wij willen onze
kinderen en kleinkinderen niet opzadelen met nauwelijks meer betaalbare lasten
in verband met de vergrijzing. Ook deze kinderen en kleinkinderen hebben recht
op een leven met zicht op een redelijk netto-inkomen, een betaalbaar sociaal
vangnet, betaalbare gezondheidszorg en betaalbare oudedagsvoorzieningen. Ook
moeten wij weer een goede basis krijgen voor onze economie. Wij zijn nog steeds
te duur, zoals al vaker is gezegd. Daardoor daalt het marktaandeel op de voor
Nederland relevante wereldmarkt voor echt in Nederland gemaakte goederen.
De economie trekt aan. Nederland moet daarvoor klaar worden gemaakt. Door
de in gang gezette maatregelen zal Nederland naar de stellige overtuiging
van mijn fractie maximaal kunnen profiteren van de economische groei.Tijdens de algemene en politieke beschouwingen is door de fractieleiders
van de coalitiepartijen uitvoerig ingegaan op de maatregelen. Er is aangegeven
waarom maatregelen worden genomen, terwijl een aantal maatregelen aanzienlijk
is bijgeschaafd. De overgangsregeling voor de VUT en het prepensioen is verruimd
tot die personen die op 1 januari 2005 55 jaar zijn. De door de regering
voorgestelde regeling rond de gouden handdruk en de WW is aanzienlijk bijgebogen.
Nu moet het vertrouwen bij de burger terugkomen. Mijn fractie zal er alles
aan doen om dat te bereiken.De heer Vendrik (GroenLinks):De heer De Nerée zei zojuist dat wij moeten voorkomen dat de vergrijzingslasten
bij onze kinderen terechtkomen. Een manier om dat te voorkomen is fiscalisering
van de AOW, zodat rijke bejaarden gaan meebetalen aan de lasten van de vergrijzing.
De Raad van State heeft het kabinet opgeroepen dit taboe te doorbreken. Wat
vindt het CDA daarvan?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Daar zijn wij tegen.De heer Vendrik (GroenLinks):Dus u wilt dat taboe instandhouden? U wilt de lasten van de vergrijzing
niet verdelen. U laat rijke bejaarden gewoon genieten van de overdrachten
ten laste van de jongere generatie. Dat is voor het CDA taboe. Daar wordt
niet hervormd. Dat is voor het CDA te ingewikkeld. Daar is stilstand dus achteruitgang.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Het zal niet zo zijn als in de tegenbegroting van de PvdA, waar je voor
de AWBZ betaalt en op het moment dat je daarvoor in aanmerking komt, eerst
alles moet opeten. Tegen de tijd dat je dat verwerkt hebt, ben je al dood
en kom je niet meer in een verpleeghuis terecht.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik beschouw dat niet als een antwoord op mijn vraag. Ik heb het over een
voorstel dat al lang leeft en ook door huiseconomen van het CDA – ik
noem een Lans Bovenberg – naar voren wordt gebracht. De Raad van State
heeft het onderwerp zeer terecht bij het kabinet aangekaart. Ik kaart het
nu bij het CDA aan. Het CDA maakt een probleem van de lasten van vergrijzing
en ik vraag de heer De Nerée waarom deze oplossing een taboe is.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik heb een duidelijk antwoord gegeven.Mevrouw Kant (SP):De bedoeling van dit soort vragen is duidelijk te maken dat het doemscenario
dat het kabinet schetst en dat u braaf overneemt, dat die slechte, asociale
maatregelen moeten worden genomen omdat de vergrijzing er aankomt, onzin is.
Er kunnen ook andere keuzes worden gemaakt. Op de eerste de beste vraag over
zo'n andere keuze zegt het CDA: nee. De heer De Nerée moet toegeven
dat het kabinet keuzes maakt, maar dat er ook andere keuzes kunnen worden
gemaakt.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Het is niet onze doelstelling om iedereen op het minimumloon te hebben,
werkenden en gepensioneerden.Mevrouw Kant (SP):Ik vroeg u of u wilde toegeven dat dit de keuzes zijn die het kabinet
maakt om de vergrijzing op te vangen, maar dat er net zo goed andere politieke
keuzes kunnen worden gemaakt, bijvoorbeeld fiscalisering van de AOW, bijvoorbeeld
een regeling voor de hypotheekrenteaftrek, bijvoorbeeld andere prikkels ter
verhoging van de arbeidsparticipatie van ouderen, die overigens al goed op
gang is gekomen. Het gaat mij erom dat u erkent dat het geen must is wat het
kabinet doet, maar een keuze.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Alles in dit leven is een keuze, mevrouw Kant. Uw keuze is niet de onze.Mevrouw Kant (SP):Maar dan wil ik van het CDA niet langer die doemscenario's over de vergrijzing
horen. VUT en prepensioen moeten verdwijnen, want vergrijzing. Het sociale
stelsel moet worden afgebroken, want vergrijzing. Stopt u met die retoriek!De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Dat is geen retoriek, mevrouw Kant, dat is de realiteit. Als u al die
rapporten leest, dan weet u dat. U hebt andere oplossingen dan
de regering en de coalitiepartners bepleiten. Dat is uw goed recht. Wij kiezen
voor andere zaken. Wij proberen de zaak gezond te houden en niet één
minimum te krijgen in Nederland.Mevrouw Kant (SP):Het wordt in ieder geval erkend dat er ook andere oplossingen zijn. Dat
vind ik winst.De heer Crone (PvdA):Ik wil de heer De Nerée wat cijfers voorhouden. De participatie
in Nederland is de laatste tien jaar met 10 procentpunt gestegen, van 64%
naar 74%. Daarmee zijn wij de sterkste stijger van alle Europese landen. Wij
voldoen qua nettoparticipatiegraad aan de eisen van de Lissabon-agenda voor
2010. De uittredingsleeftijd is in 2002 62 jaar, 1,4 jaar hoger dan in de
rest van Europa. Voor mannen is het 62,9 jaar. De trend gaat omhoog. In alle
regelingen, ook van de oppositie, zit het onderdeel dat mensen meer zelf moeten
betalen voor hun prepensioen en dus eerder de afweging maken om langer door
te werken. Wat is er mis met deze trend?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik zou de heer Crone graag deze grafiek voorhouden, waaruit blijkt hoe
hard wij in Nederland werken in vergelijking met andere landen.De heer Crone (PvdA):Ik heb u de cijfers gegeven. Iedereen zegt dat de uittredingsleeftijd
verder zal stijgen.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Bij de algemene politieke beschouwingen hebben wij uitvoerig over allerlei
gegevens gesproken. Ik ga er verder niet meer op in.Als het economisch weer beter gaat...Mevrouw Kant (SP):Sorry, voorzitter, maar...De voorzitter:Nee, ik wil nu de heer De Nerée door laten gaan.Mevrouw Kant (SP):De bedoeling van het debat is toch dat dingen niet onbespreekbaar...De voorzitter:U heeft vragen gesteld en u heeft, wellicht niet altijd naar uw tevredenheid,
een aantal antwoorden gekregen. Nu gaat eerst de heer De Nerée door.
Wij gaan hem niet steeds onderbreken.Mevrouw Kant (SP):Ik vind het wat ongemakkelijk als er een grafiek in de zaal wordt getoond,
terwijl wij niet weten wat voor getallen dat zijn.De voorzitter:De grafiek wordt voor de tweede termijn nog rondgedeeld.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Wij missen hier een powerpointpresentatie; die moet er misschien ooit
komen.Voorzitter. Als het economisch weer wat beter gaat, zullen de bedrijfswinsten
ook weer toenemen. Gelukkig maar, want dat leidt tot meer investeringen en
op den duur ook tot meer werkgelegenheid. Het leidt ongetwijfeld ook tot hogere
beloningen van bestuurders van grote ondernemingen. De discussie daarover
zal weer, terecht of onterecht, losbarsten. In het regeerakkoord is opgenomen
dat er iets gedaan moet worden aan de excessieve beloningen van de bestuurders.
De regering heeft over de opties op aandelen al voorstellen gedaan in het
belastingplan. De CDA-fractie vindt dat wij meer moeten doen en denkt daarbij
met name aan ondernemingen die aan de beurs genoteerd zijn. Dat zijn ondernemingen
die voor hun kapitalisatie en financiering mede een beroep doen op het publiek.
De bestuurders van deze ondernemingen lopen als ondernemer doorgaans geen
persoonlijk financieel risico.Laat ik namens mijn fractie voor alle duidelijkheid zeggen dat wij geen
bezwaar hebben tegen hoge beloningen van topbestuurders als daar ook grote
verantwoordelijkheden tegenover staan. Of dit ook het geval is, wordt getoetst
door de algemene vergadering van aandeelhouders. In dat kader is de voortvarendheid
van dit kabinet te prijzen. De positie van de algemene vergadering van aandeelhouders
is in het nieuwe vennootschapsrecht aanzienlijk verbeterd. De algemene vergadering
stelt nu het bezoldigingsbeleid van het bestuur vast. Pensioenfondsen zullen
als aandeelhouder actiever gebruik moeten gaan maken van hun stemrecht tijdens
de algemene vergadering van aandeelhouders om excessen tegen te gaan. Verder
kunnen zij commissarissen ter verantwoording roepen. Juist ook de overheid
heeft hierin een taak als aandeelhouder en vanwege haar diverse staatsdeelnemingen.
Mijn fractie verwacht van deze minister dat hij hier actief op inzet en desnoods
wordt het vertrouwen in de raad van commissarissen opgezegd, wat ook mogelijk
is onder de nieuwe wetgeving. Op nationaal niveau is overigens al heel wat
bereikt door de code-Tabaksblat.De excessieve salarisstijgingen en beloningen zijn vooral een internationaal
probleem. Er wordt voortdurend geschermd met het argument van topbeloningen
die aan bestuurders in het buitenland betaald worden. Daardoor zouden in Nederland
geen goede buitenlandse bestuurders meer aan te trekken zijn. Bovendien, de
internationale mobiliteit is groot. Een recent voorbeeld is Interbrew, de
grootste Belgische bierbrouwer en de tweede bierbrouwer in de wereld. Dit
bedrijf dreigt zijn maatschappelijke zetel over te brengen naar Luxemburg;
dat hangt nog steeds in de lucht. Het probleem dient naar de mening van mijn
fractie dan ook juist internationaal aangekaart en opgelost te worden. Nederland
moet dit probleem alsnog opbrengen tijdens het huidige Nederlandse voorzitterschap
van de EU. Er moet een Europese code-Tabaksblat komen juist op het punt van
het bezoldigingsbeleid. Morgen gaat de Europese Commissie naar alle waarschijnlijkheid
akkoord met een aanbeveling van diezelfde Commissie aan de lidstaten van de
Europese Unie om aandeelhouders een effectieve controle te geven op de beloningen
van de bestuurders. Mijn fractie roept deze minister op om in de Ecofin-raad
deze zaak op de rails te zetten. Dan kan de Europese Commissie in die raad
uitgenodigd worden om met concrete voorstellen te komen. Het internationale
bedrijfsleven kan dan aangespoord worden om besprekingen over een voor de
gehele EU geldende code-Tabaksblat te beginnen. Gaarne krijg ik hierop de
toezegging van de minister.Bij de financiële beschouwingen van vorig jaar is een door de fractie
van het CDA ingediende en door andere fracties breed gesteunde motie over
beloningen in de publieke en semi-publieke sector aangenomen. Daar is nog
weinig mee gebeurd. Mijn fractie roept het kabinet op, daarmee voortvarender aan de slag te gaan. De brief van minister Remkes van 30 juni
van dit jaar is, gezien de daadkracht van het kabinet op andere terreinen,
te mager. In de motie wordt gevraagd om een onderzoek naar de topinkomens
in de publieke sector en om voorstellen voor een evenwichtig bezoldigingsbeleid
van bestuurders in de publieke en semi-publieke sector.Wie schetst onze verbazing: slechts tweederde van de instellingen in de
semi-publieke sector heeft vrijwillig op de voorgelegde enquête gereageerd.
Mijn fractie wil graag binnen enkele weken een lijst met instellingen die
geweigerd hebben, op vrijwillige basis te reageren. Nu is er een wetsvoorstel
nodig om een en ander alsnog voor elkaar te krijgen. Mijn fractie wil graag
ook een overzicht van de stijging van de jaarinkomens van de topfunctionarissen
in de publieke en semi-publieke sector van 2002 op 2003.Er wordt op gesproken over de kabinetsreactie op het rapport van de commissie-Dijkstal.
Mijn fractie ziet graag op korte termijn concrete voorstellen op het punt
van het bezoldigingsbeleid in de publieke en semi-publieke sector. Deze voorstellen
kunnen deel uitmaken van het debat over het rapport-Dijkstal.Mevrouw Kant (SP):Ik hoor weer mooie, stevige woorden van het CDA, evenals vorig jaar. Wij
zijn nu een jaar verder. Een onderzoek is mooi en een aansporing tot het doen
van voorstellen is ook mooi. Ik vind het echter gek dat op het moment dat
in de Kamer beslissingen worden genomen over hoge salarissen waar de minister
wel iets over te zeggen heeft – ik doel op de AFM – het CDA niet
voor mijn motie stemt waarin wordt opgeroepen om een eind te maken aan de
salarisstijgingen. Ik kan dat niet rijmen. U spreekt er grote woorden over,
maar als wij er iets over te zeggen hebben, laat u de salarissen de pan uit
rijzen.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Vorig jaar heb ik namens mijn fractie gesproken over de stijging van de
salarissen in de publieke en semi-publieke sector. Ik heb toen voorbeelden
genoemd, namelijk de Pensioen- & Verzekeringskamer en de AFM, waar het
salarisniveau werd opgetrokken tot dat van directeur van De Nederlandsche
Bank. Wij hebben daar uitgebreide discussies over gehad. Spitwerk van mijn
fractiegenoot Omtzigt zal hopelijk leiden tot aanpassingen. Als u moties indient
waarmee rechtspositionele regelingen om zeep worden geholpen, doen wij niet
mee, want wij respecteren die regelingen. Wij hebben gevraagd om bij de vernieuwing
van de contracten goed te kijken naar de inhoud ervan. Wij hebben de minister
ook opgeroepen om die contracten niet onder dezelfde voorwaarden te verlengen.Mevrouw Kant (SP):Het is jammer dat ik het zeggen moet, maar dit is klinkklare onzin. Het
is kul. De minister moet elk jaar zijn handtekening zetten voor de salarisstijging
van de top van de AFM. Daar heeft u mee ingestemd. Ik heb samen andere leden
van de oppositie voorgesteld om dit voor het komende jaar niet te doen, maar
toen gaf u niet thuis. U kunt wel op de rechtspositie wijzen, maar de minister
beslist.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Wij kunnen de rechtspositie niet zomaar weggooien. Wij leven nog steeds
in een rechtsstaat en wij respecteren wat tussen partijen is overeengekomen.Mevrouw Kant (SP):Er is geen sprake van een rechtspositie, maar van een handtekening van
de minister van Financiën waarmee een fikse salarisverhoging van de top
van het bestuur van de AFM wordt toegestaan. Daar heeft u mee ingestemd en
daar kunt u vandaag niet voor weglopen.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Wij leven in een rechtsstaat. Zolang ik lid ben van deze Kamer zal ik
die altijd verdedigen. Het is het goed recht van mevrouw Kant om daar anders
over te denken.De heer Vendrik (GroenLinks):Het is toch merkwaardig dat de verworven rechten van allerlei topmanagers
hier uiteindelijk toch weer worden verdedigd. Als ik de hervormers van het
CDA mag geloven, gebeurt dit op vele andere terreinen niet. Het onderzoek
is al gedaan. In 2001 is de motie-Rosenmöller aangenomen. De code-Tabaksblat
is nu in uitvoering. Wij moeten afwachten of aandeelhouders überhaupt
geïnteresseerd zijn in het matigen van de topsalarissen. Verder hoor
ik het CDA geen voorstel doen. Ik vraag de heer Nerée maar eens op
de man af of wij hier misschien een norm kunnen afspreken voor de publieke
en semi-publieke sector. Laten wij met elkaar afspreken – en laten wij
het kabinet opdragen om daar uitvoering aan te geven – dat in de publieke
en semi-publieke sector niet méér verdiend wordt dan de minister-president.
Ik doe even mee met de partij van normen en waarden; zullen wij met z'n tweeën
die norm vanavond stellen?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik heb de minister gevraagd of hij met concrete voorstellen wil komen,
zodat wij die kunnen betrekken in de discussies over de beloningen in de publieke
en semi-publieke sector. Ik moet zeggen dat het allemaal knap laat is. De
motie lag er vorig jaar en ik heb gevraagd om daar voor 1 april een reactie
op te geven. Toen hebben wij een brief gekregen met een verzoek om uitstel.
Zo langzamerhand moet het komen. Ik roep de minister er dan ook toe op om
inderdaad met die voorstellen te komen. Aan de hand daarvan zullen wij de
discussie verder voeren.De heer Vendrik (GroenLinks):Als het kabinet zolang wacht met het doen van voorstellen, is het gebruikelijk
dat de Kamer een aantal voorstellen doet. Ik heb u nu een heel concreet voorstel
gedaan. Eerder deed ik u al een ander voorstel; ik wacht overigens nog op
een reactie. Ik doe nu opnieuw een voorstel: laten wij hier als politieke
norm voor de salarissen aan de top van de publieke sector vastleggen dat er
niet méér wordt verdiend dan de minister-president. Dan dragen
we het kabinet op om alle regelingen die daarmee verband houden, in die zin
te wijzigen.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik wacht het standpunt en de voorstellen van het kabinet af.De heer Vendrik (GroenLinks):Dus u bent hiertegen; u wilt dit gewoon niet.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik zeg wat ik zeg. U zegt dat ik ertegen ben, maar ik zeg: nee, ik roep
het kabinet ertoe op om met concrete voorstellen te komen. Daar kunnen wij
over praten. Ik hoop dat dat snel gaat gebeuren, sneller dan
de termijn waarop uitvoering is gegeven aan de motie die wij vorig jaar hebben
ingediend; daar isüberhaupt nog geen uitvoering aan gegeven.De voorzitter:Nee, mijnheer Vendrik, nu niet meer. U hebt een reactie gekregen.De heer Vendrik (GroenLinks):Dan misschien mijn andere punt. Ik wacht nog op een reactie op mijn eerste
interruptie, over de Wet-Harrewijn.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Dat moet dan een glasvezelverbinding worden.De heer Vendrik (GroenLinks):Een glasvezelverbinding? Nee, dat gaat over dat wetsvoorstel en ik wacht
op een reactie van het CDA: doet het CDA mee of niet?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik heb al een paar keer een reactie gegeven. Ik heb daar niets aan toe
te voegen.De heer Van As (LPF):Omwille van de tijd zal ik de heer De Nerée helpen en de heer Vendrik
uit zijn droom helpen. De Kamer heeft een motie-Eerdmans aangenomen die daar
al in voorziet. De heer Vendrik loopt op dat punt dus achter.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik kom nu bij het EMU-saldo en met name op het tekort dat veroorzaakt
wordt door de lokale overheden. Namens mijn fractie ben ik bij de behandeling
van de voorjaarsnota al ingegaan op de grote zorgen van de CDA-fractie over
de bijdrage van de lokale overheden aan het EMU-saldotekort. In 2004 wordt
dit tekort volgens de miljoenennota voor 0,7 procentpunt veroorzaakt door
de lokale overheden. Dat betekent omgerekend een bedrag van bijna 3,5 mld
euro. Voor 2005 voorziet de regering dat de lokale overheden het EMU-tekort
voor 0,5 procentpunt, dus voor bijna 2,5 mld euro, in negatieve zin zullen
beïnvloeden. Zonder deze door de lokale overheden veroorzaakte tekorten
komt het EMU-saldo in 2005 uit op 2,1%, zeer ruim onder de 3%. Dat ligt niet
aan de lokale overheden zelf; het zit 'm in de systematiek, want een van de
factoren achter het toegenomen tekort van de lagere overheden is de teruglopende
opbrengst van de verkoop van grond. De terugkoop van gronden door projectontwikkelaars
stokt. Daarnaast zijn gemeenten op grond van in het verleden gesloten contracten
verplicht om gronden aan te kopen van projectontwikkelaars. Deze gronden worden
dan bouwrijp gemaakt en worden daarna weer terugverkocht. Als de aankoopprijs
wordt betaald uit reserves die de lokale overheden hebben opgebouwd, komt
de gehele aankoopprijs ten laste van het EMU-saldo, omdat een dergelijke transactie
niet als een vermogenstransactie wordt gezien. Vermogenstransacties beïnvloeden
het EMU-saldo niet. Bij de behandeling van de voorjaarsnota heb ik opgemerkt
dat bij dergelijke bijdragen aan het EMU-tekort door lagere overheden onmiddellijke
actie past. Namens mijn fractie zeg ik nogmaals dat duidelijk moet zijn dat
het intreden van deze gevolgen de lagere overheden niet kan worden verweten.
Het zit 'm in het systeem. Er is gewerkt aan verbetering en versnelling van
informatievoorziening, maar dat lost het probleem niet op. Ook het introduceren
van een soort stabiliteitspact voor lokale overheden lost het probleem niet
op. Dit door deze minister bedachte systeem zal ertoe leiden dat lokale overheden
afzien van noodzakelijke investeringen. De woningbouw, die nu al tot een dramatisch
minimum is gezakt, zal nog verder afnemen. De lokale overheden zullen noodzakelijke
aankopen uitstellen, iets dat enorme gevolgen heeft voor de toekomst. In tegenstelling
tot de verwachting in de miljoenennota wijst het Centraal Planbureau erop
dat er ook voor de jaren na 2005 een groot risico bestaat dat de lokale overheden
het EMU-tekort in aanzienlijke mate kunnen beïnvloeden.Er moet worden gezocht naar creatievere oplossingen. Ik heb namens mijn
fractie bij de behandeling van de voorjaarsnota al de zogenaamde Oostenrijkse
variant genoemd. Deze is echter met een voetnoot in de miljoenennota afgedaan.
Kan de minister aangeven wat de reden is dat deze variant geen soelaas biedt?
Er zijn nog andere creatieve mogelijkheden te bedenken. Laten de lokale overheden
gaan praten met woningbouwcorporaties. Laten de lokale overheden gaan praten
met projectontwikkelaars. Vermogenstransacties beïnvloeden het EMU-saldo
niet. Laten de lokale overheden komen met PPS-voorstellen. Mijn fractie heeft
met genoegen geconstateerd dat de minister met decentrale overheden heeft
gesproken om ook deze creatieve mogelijkheden te benutten. Dit lost het probleem
echter niet op, want het blijft rommelen in de marge.Het structurele probleem ligt in de definitie van het EMU-saldo. De CDA-fractie
roept de minister op in Brussel te gaan onderhandelen over een herziening
van deze definitie op dit punt. Mijn fractie kan zich overigens niet voorstellen
dat dit probleem ook niet in andere landen speelt. Kan de minister een overzicht
geven hoe andere landen omgaan met dit soort problemen? Kennen andere landen
een baten-lastenstelsel voor lokale overheden? Is inzicht te verkrijgen hoe
andere landen omgaan met de problemen waarmee Nederland nu wordt geconfronteerd?Men behoeft geen helderziende te zijn om te voorspellen dat er grote problemen
zullen komen als vanwege dit systeem in de toekomst mogelijk nieuwe bezuinigingen
nodig zijn. De CDA-fractie kan en wil niet uitleggen dat gesneden moet worden
in sociale voorzieningen omdat gemeenten grond hebben aangekocht voor woningbouw.
Laat mij het namens mijn fractie nog éénmaal duidelijk stellen:
het is niet de schuld van de decentrale overheden dat het gebeurt, maar het
zit in de systematiek.De heer Crone (PvdA):Ik ben het met u eens dat hier iets geks aan de hand is, maar u trekt
geen politieke conclusie. U hebt gelijk dat het financieringstekort van minister
Zalm over de hele periode hoog blijft. Het totale EMU-saldo blijft 1,9% tot
en met 2007. Daarbinnen gaat de minister ervan uit dat het lokale tekort daalt
van 0,7% naar 0,2%. Hij is dus al heel optimistisch over het terugdringen
van het EMU-saldo, juist ook door gemeenten en provincies. De politieke vraag
is natuurlijk: wat gebeurt er als dat niet gebeurt? Gaat het CDA dan extra
bezuinigen en de lokale overheden toch knevelen? Of zegt u dat het qua vermogen
een verantwoorde ontwikkeling is, dat het goed is dat er wordt geïnvesteerd
en dat het tekort dan maar wat hoger dan 1,9% moet worden? Of
zegt u dat er dan maar extra moet worden bezuinigd op de rijksbegroting of
de sociale zekerheid? Dat zijn toch de drie smaken die u hebt en ik zou toch
wel graag willen weten wat u ons voorhoudt.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Als de heer Crone goed heeft geluisterd, dan weet hij dat ik net heb gezegd
dat mijn fractie niet kan en wil uitleggen dat er gesneden moet worden in
de sociale voorzieningen omdat gemeenten grond hebben aangekocht voor woningen.De heer Crone (PvdA):In het voorjaar van het lopende jaar 2004 heeft de minister een extra
pakket met bezuinigingen neergelegd op de sociale zekerheid en de rijksbegroting
om die 0,7% te compenseren. Dit werkt ook door in 2005. Daar hebt u bij gezeten,
dus dan ga ik ervan uit dat de CDA-fractie ook volgend jaar en de jaren daarna
extra bezuinigingen zal accepteren als het om deze reden nodig is.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik heb dit namens mijn fractie opgebracht tijdens de voorjaarsnota. Nu
breng ik het weer met de algemene financiële beschouwingen op. Ik hoop
dat deze boodschap duidelijk is voor de minister.De heer Crone (PvdA):Dan stel ik vast dat de CDA-fractie het wederom zal accepteren als minister
Zalm komt met extra bezuinigingen, hetzij voor de gemeenten, hetzij voor zijn
eigen begroting.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik ga niet herhalen wat ik net twee keer heb gezegd. Als de heer Crone
een beetje beter luistert, dan weet hij precies wat ik bedoel.De afgelopen week is gedebatteerd over maatregelen die ervoor moeten zorgen
dat mensen langer aan het werk blijven. Dat zijn harde, maar noodzakelijke
maatregelen. Het kabinet wil bepaalde fiscale tegemoetkomingen om eerder te
stoppen met werken, afschaffen. Het stelt hier andere tegemoetkomingen tegenover,
zoals de levensloopregeling. Dat zijn twee kanten van de zelfde medaille,
want een levensloopregeling maakt het aantrekkelijker om langer te blijven
werken. Wij moeten ook iets doen voor de gepensioneerden. Dit moet geschieden
op volstrekt vrijwillige basis. Maxime Verhagen heeft tijdens de algemene
politieke beschouwingen gezegd dat met pensioen wordt gegaan op 65-jarige
leeftijd en geen dag later. Hier wordt niet aan getoornd. Ik herhaal dat voor
alle helderheid.De directeur van het Centrum voor Werk en Inkomen zei gisterochtend op
de radio dat de Nederlandse arbeidsmarkt een arbeidsreserve van tegen de 500.000
arbeidskrachten heeft. Als de economie aantrekt, moeten deze arbeidskrachten
eerst een baan vinden. Minister Zalm zei tijdens de algemene politieke beschouwingen
terecht dat er ook alternatieven dienen te worden onderzocht als de economie
eenmaal aantrekt, omdat dit met een enorme snelheid zal gebeuren.Regeren is vooruitzien. Om alvast inzicht te krijgen in mogelijke beleidsinitiatieven
voor de toekomst, is het zaak om nu creativiteit op te brengen en te zoeken
naar maatregelen die mensen stimuleren om weer aan het werk te gaan. De heer
Rouvoet stipte dit ook aan in zijn termijn. De CDA-fractie denkt aan een onderzoek
naar het opruimen van belemmeringen voor mensen die willen doorwerken. De
CDA-fractie denkt ook aan het fiscaal faciliteren van mensen die gepensioneerd
zijn, maar nog willen werken. Ook voor ondernemers die na hun 65ste door willen
gaan, moet iets worden gedaan. Laten wij beginnen met de mensen die op volstrekt
vrijwillige basis naast hun pensioen nog wat willen doen. Naar de mening van
de CDA-fractie wil een groot aantal ouderen nog iets doen, maar ontbreekt
het aan aansporingen om iets op te pakken. Het lijkt de CDA-fractie derhalve
een goed idee om te onderzoeken of een apart belastingtarief kan worden ingevoerd
van bijvoorbeeld 10% voor inkomsten uit loondienst tot een bepaald maximum
van bijvoorbeeld € 10.000 voor degenen die na hun pensionering weer
een halve dag, een dag, twee dagen of een hele week willen werken. Zij behouden
gewoon hun pensioen. Deze inkomsten tellen niet mee voor de belastingheffing
op andere inkomsten. De andere inkomsten worden dus niet tegen een hoger tarief
belast omdat de oudere wat bijverdient. Het moet bij voorkeur om nieuwe banen
gaan. Vrijheid, blijheid geldt voor zowel de pensioengerechtigde als de werkgever.
Als de pensioengerechtigde ermee wil stoppen, is dat geen probleem. Als de
werkgever het met zijn nieuwe werkkracht niet ziet zitten, is dat bij voorkeur
ook geen probleem. Als de werknemer ziek is, is het jammer. Men bouwt geen
extra pensioen op. Het komt erop neer dat je 90% van je loon overhoudt als
je een baan hebt. Men behoudt het pensioen, of men werkt of niet. Kort gezegd:
als iemand na zijn pensionering een baan wil, zal de fiscus zo iemand geen
strobreed in de weg leggen. De fiscus krijgt 10% en de resterende 90% is voor
de oudere die een baan heeft. Het is ook goed als je niet wilt bijverdienen.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik stel voor om op het inkomen uit arbeid door 65-plussers op zijn minst
AOW-premie heffen,want dan doen wij iets aan het verbreden van de grondslag.
Daarover had de Raad van State het, weet u nog?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Weet u nog welk antwoord ik daarop heb gegeven?De heer Vendrik (GroenLinks):Nee. U gaf geen antwoord, dus ik weet het niet meer.Vorige week vroeg mijn fractievoorzitter, mevrouw Halsema, aan uw fractievoorzitter,
de heer Verhagen, of hij kennis had genomen van de rapportage van het SCP
over de effecten op de emancipatie van de levensloopregeling van het kabinet.
Daarin staat de zeer belangrijke conclusie dat met de levensloopregeling niet
wordt bereikt wat ermee wordt beoogd, zelfs door de CDA-fractie. De regeling
werkt bijvoorbeeld niet voor jonge moeders, jonge gezinnen. Dat heeft zeer
veel te maken met het feit dat er niet collectief mag worden gespaard en dat
er dus evenmin mag worden getrokken om weer te kunnen inleggen vanaf het moment
waarop er weer kan worden gewerkt. Dit is een heel belangrijk element, dat
wel in het oorspronkelijke CDA-plan Druk van de ketel stond, maar dat het
kabinet er onder druk van de minister van Financiën uitgefietst heeft.
Brengt deze conclusie de CDA-fractie nu op andere gedachten voor de invulling
van de levensloopregeling?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Wij hebben daar verleden week over gediscussieerd en de heer Verhagen
heeft er een reactie op gegeven. Zodra de levensloopregeling uitgewerkt moet
worden, zullen wij zeer nauwkeurig bekijken of ze voldoet aan de doelstellingen
waarvoor ze volgens de CDA-fractie bestemd is.De heer Vendrik (GroenLinks):Daar houd ik u dan aan. Het punt is dat de heer Verhagen verleden week
nog geen kennis had genomen van het rapport; hij zou er in tweede termijn
op terugkomen, maar dat wil wel eens misgaan. Dat maakt verder ook niet uit,
maar dit is wel een wezenlijk punt. Ik kom er nu op terug omdat u zegt dat
de nieuwe levensloopregeling zo belangrijk is voor een nieuw aanbod op de
arbeidsmarkt, om ervoor te zorgen dat men actief kan blijven op de arbeidsmarkt.
Maar juist de groep waarvoor wij die regeling willen treffen, komt met de
voorstellen van het kabinet niet aan bod, maar eigenlijk wel met het oorspronkelijke
CDA-voorstel van twee jaar geleden. Ik zou zeggen, dit is een kans voor open
doel, ik leg voor u de bal op de penaltystip. U kunt de bal er keihard inknallen
door tegen het kabinet te zeggen dat het anders moet.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Voorzitter. Als de heer Vendrik de bal op de stip legt, dan past enige
terughoudendheid en dan moet je eerst even nadenken. Ik heb aangegeven wat
wij willen, wij zullen de voorstellen zeer nauwkeurig bekijken. Op dat moment
komen wij er zo nodig wel op terug.De heer Crone (PvdA):Ik betuig steun aan uw voorstel om mensen die langer doorwerken, dat fiscaal
ook in positieve zin te laten merken. Mevrouw Bussemaker heeft dit voorgesteld
in een debat met minister De Geus en de heer Bos heeft het verleden week bij
de algemene beschouwingen voorgesteld, maar toen kregen wij geen steun. Wij
zijn dan ook blij met het voorstel dat u nu doet, dus laten wij er in tweede
termijn ook conclusies aan verbinden.Nu roemt de hele wereld ons pensioensysteem omdat wij werknemers collectief
premie laten inleggen, zodat er een grote pool van verzekerden ontstaat. Dat
is goedkoper, want er zitten geen private winsten in, de transactiekosten
zijn laag en bovendien kan er op lange termijn belegd worden, omdat er jonge
en oude mensen in de verzekeringspool deelnemen. Waarom laat het CDA dit nu
los bij de levensloopregeling en het prepensioen? Met ons systeem heeft men
individueel veel meer keuzemogelijkheden op basis van een collectief spaarpotje.
Dat is gewoon efficiënter en de solidariteit ligt vast, maar de individuele
keuzevrijheid kan veel groter worden dan nu.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Er is ook al een lange discussie geweest over de reden waarom wij vinden
dat de verantwoordelijkheid bij het individu gelegd moet worden en waarom
u vindt dat dit een collectieve verantwoordelijkheid zou moeten blijven. Daarover
verschillen wij gewoon van mening, wij willen de mensen weer zelf verantwoordelijkheid
geven. Ik weet precies wat u bedoelt, u wilt ervoor zorgen dat alle premies
collectief gestort worden bij een pensioenfonds. Dat is niet onze inzet, wij
willen dat degene die bij de levensloopregeling rechten opbouwt, diverse mogelijkheden
heeft om te beleggen waar hem dat het beste uitkomt. Wij willen niet weer
een plicht, daar willen wij juist van af, en dat past bij de individuele verantwoordelijkheid.De heer Crone (PvdA):Maar bij wie legt u dan de extra kosten waar men in alle landen mee geconfronteerd
wordt doordat er geen verzekeringspool meer is? Hoe groter de verzekeringspool,
des te goedkoper het systeem is voor alle deelnemers. Dat heeft niets met
solidariteit te maken.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik moet zeggen dat ik schrok van de bijna spastische reactie van de pensioenfondsen
toen die moesten aangeven wat er aan prepensioen was opgebouwd. Ik zou wel
eens willen weten wat de kostenstructuur bij de verschillende pensioenfondsen
is. Ik vraag me af of het voor de verzekerden wel voordeliger zou zijn, als
je het geld allemaal bij de pensioenfondsen onderbracht, nog afgezien van
het feit dat een pensioenfonds niet vennootschapsbelastingplichtig is. Er
moet concurrentie zijn tussen de aanbieders, maar ik kan niet onderschrijven
dat de kostenstructuur bij pensioenfondsen gunstiger zou zijn dan die van
andere maatschappijen die in concurrentie op de markt opereren.Mevrouw Kant (SP):Ik keer even terug naar de maatregelen die al genomen zijn onder het mom
van bevordering van de arbeidsparticipatie, namelijk de ingreep in de VUT
en het prepensioen. Wat is voor het CDA nu de belangrijkste reden om in te
grijpen in de VUT en het prepensioen?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Laat ik een eenvoudig voorbeeld nemen van iemand die op zijn 62ste jaar
met VUT kan. Dat wordt betaald, zoals u bekend is, via een omslagstelsel.
Dat betalen anderen.Mevrouw Kant (SP):Ik zit niet te wachten op een uitleg hoe de regeling in elkaar zit. Wij
hebben ons allen goed voorbereid op het debat.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Het is misschien een antwoord dat mevrouw Kant niet wil horen.Mevrouw Kant (SP):Ik stel u een vraag ...De voorzitter:Mevrouw Kant, u krijgt eerst een antwoord.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Iemand kan op zijn 62ste jaar met VUT gaan, maar wil doorwerken. Dan zegt
de buurman die wel met VUT is, dat hij helemaal gek is, dat je een dief bent
van je eigen portemonnee: alle anderen betalen voor je VUT, als je doorwerkt
is dat niet voor een verdere opbouw van je pensioen. Dat kan allemaal niet
dat zit niet in het systeem.Als er dergelijke prikkels zijn, moet je kijken of je iets moet doen om
dergelijke prikkels af te schaffen.De voorzitter:Wij houden het hierbij.Mevrouw Kant (SP):Voorzitter. U bewaakt toch ook de voortgang van het debat. Ik merk voor
de tiende keer ...De voorzitter:Ten behoeve van de voortgang van het debat houden wij het
voor dit moment hierbij. De heer De Nerée gaat zijn betoog afronden.Mevrouw Kant (SP):Ik heb nog geen antwoord op mijn vraag gekregen.De voorzitter:Er is ook nog een tweede termijn.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik sprak over een apart belastingtarief. Ik heb uiteengezet hoe het zou
moeten. Ik moet eerlijk zeggen dat uit zeer voorlopige resultaten van een
enquête door De Nederlandsche Bank onder een door de bank gesponsord
consumentenpanel blijkt, dat er een overweldigende belangstelling is voor
een dergelijk tarief, als het zou worden ingevoerd. Een dergelijk tarief zou,
omgerekend, 200.000 ouderen in een voltijdbaan naar de arbeidsmarkt lokken.
Ervan uitgaande dat een groot aantal ouderen in deeltijd gaat werken, worden
het er dus veel meer. Het is goed voor de ouderen, want het houdt hen jong
en gezond. Het is ook goed voor de jongeren, die zich dan minder zorgen behoeven
te maken over de ouderen. Er is alleen een probleem. Het arbeidsrecht maakt
het voor de werkgevers niet echt gemakkelijk en aantrekkelijk om op basis
van vrijheid, blijheid direct oudere mensen in dienst te nemen. Hier ligt
wellicht een taak voor de uitzendbureaus. Die kunnen wellicht het seniorenloket,
dat er al is, uitbouwen.Het hoeft niet meteen en het moet ook niet meteen. Het is voor mijn fractie
vanzelfsprekend ook belangrijk, dat het evenwicht tussen de verschillende
leeftijdsgroepen niet wordt verstoord. Wij moeten er echter wel klaar voor
zijn als de economie aantrekt en daardoor het huidige arbeidsaanbod weer wordt
opgenomen. Mijn fractie verzoekt het kabinet actief mee te denken in deze
richting en te komen met voorstellen om klaar te zijn voor de toekomst, voor
het moment dat het zover is.Al met al wordt volgend jaar toch nog een redelijke vergoedingsslag gemaakt.
Dat heeft de hartelijke steun van mijn fractie. Bij het zoeken naar de dekking
van de motie-Verhagen/Van Aartsen/Dittrich is een post accijnsheffing op kerosine
voor binnenlandse vluchten opgenomen. Mijn fractie roept het kabinet op om
in internationaal verband ook steun te verwerven om deze heffing internationaal
mogelijk te maken. Daarvoor moeten verdragen gewijzigd worden. Dat zal weliswaar
niet snel gebeuren, maar het is wel noodzakelijk dat die discussie gestart
wordt. Het is mijn fractie bekend dat ook de Europese Commissie al eens eerder
voorstellen in deze richting heeft gedaan.Vooruitblikkend naar 2006 nodigen wij het kabinet uit, de dekking voor
de nota Verkeersemissies ook in de sfeer van de vergroening te zoeken.De heer Vendrik (GroenLinks):Dit gaat ook over de toekomst, waar de heer De Nerée zojuist over
sprak. Het CDA wil Nederland klaarmaken voor de toekomst. Nu heb ik een paar
weken geleden begrepen dat er voor het CDA geen enkel debat mogelijk is over
de hypotheekrenteaftrek. Afgelopen vrijdagavond begreep ik van de minister
De Geus van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, een partijgenoot van de heer
De Nerée, dat in de toekomst toch wel gesproken moet worden over de
hypotheekrenteaftrek. Mag ik het zo opvatten dat het ook de opvatting is van
het CDA dat er in de toekomst over nagedacht moet worden?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik zou zeggen: mijnheer Vendrik, als u de heer De Geus nog eens spreekt,
vraag wat hij met zijn woorden bedoeld heeft. Onze opvatting is duidelijk.
Het is op dit moment niet aan de orde.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat het op dit moment niet aan de orde is, wist ik al. Dat zei ik ook
al. Daarvan behoef ik dus geen bevestiging.Zou het misschien aardig zijn om het denken over de toekomst, waar wij
allemaal mee bezig zijn, te bevorderen door eens een goed advies te vragen,
bijvoorbeeld aan de Sociaal-Economische Raad? Dat is een adviesclub die over
allerlei belangrijke sociaal-economische onderwerpen gaat. Zou de SER er niet
eens een advies over moeten schrijven hoe de politiek in de toekomst met het
ingewikkelde vraagstuk van de hypotheekrenteaftrek dient om te gaan? Zou dit
voorstel niet op de steun van de CDA-fractie kunnen rekenen?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik zou zeggen: laat de heer Vendrik zelf, in zijn termijn, met dit voorstel
komen. Het zal niet van ons komen.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat vraag ik niet. Ik vraag of de heer De Nerée zo'n advies ziet
zitten. Ik zou het prettig vinden als de heer De Nerée nu één
keer in het debat gewoon eens ja of nee zegt of een antwoord geeft, want wij
staan ons hier het apezuur te interrumperen maar zo schiet het niet op.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Dat is uw eigen, vrije keuze.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik doe een serieus voorstel. U wilt voor dit moment geen aantasting van
de hypotheekrenteaftrek; dat is helder. U wilt Nederland wel klaarmaken voor
de toekomst en ik doe u een voorstel daarvoor. Dat is een serieus voorstel
en daar vraag ik een serieus antwoord op.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik geef u een antwoord, al is dit een antwoord dat u niet wilt horen:
ik heb geen behoefte aan een advies van de SER.Mevrouw Kant (SP):Ik wil even terugkomen op het punt van de koopkracht. Vorig jaar hebben
wij een heftig debat daarover gehad, ook tussen ons beiden. Het ging er stevig
aan toe, want het ging ergens over.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Het ging toen over een heleboel andere dingen.Mevrouw Kant (SP):Het ging over mensen met minimale uitkeringen en over chronisch zieken
en gehandicapten die ook door de maatregelen in de zorg behoorlijk werden
getroffen en zwaar werden aangeslagen in hun koopkracht. Nu heeft het kabinet
onlangs erkend dat in specifieke gevallen mensen er door die maatregelen inderdaad
fors op achteruit zijn gegaan. Thans gaan mensen er opnieuw op achteruit en
dit geldt voor iedereen, dus ook de minima gaan er op achteruit en ook weer
de chronisch zieken en gehandicapten. Hoe kan de CDA-fractie dit opnieuw voor
haar rekening nemen?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Dit kabinet heeft geprobeerd om iets te doen aan de koopkrachteffecten
voor de werkelijk sociaal zwakkeren. Dat siert het kabinet en
wij zullen kijken hoe dit verder uitpakt. Over 2004 zijn er geen sterke effecten
opgetreden, mede door het niet erg hoog zijn van de inflatie. Wij zullen kijken
wat ervan terechtkomt, want het is zo dat het kabinet geprobeerd heeft iets
te doen. Zeker bij de ouderen is dit zo. De heer Crone sprak al over kortingen
die niet meer werken en dat is een van de redenen waarom je dan maar beter
de AOW kunt verhogen. Welnu, dat is gebeurd en daar zijn wij blij om. Ook
wat de minima aangaat, is geprobeerd de koopkracht zoveel mogelijk op het
nulniveau te houden en te zorgen dat zij niet te veel naar beneden zakken.
Als het gaat om de rest van het plaatje, om wie er allemaal moeten inleveren,
dan betreft dat modaal en tweemaal modaal, als je kijkt naar de percentages.De vergadering wordt van 19.10 uur tot 20.30 uur geschorst.De heer Van As (LPF):Voorzitter. Het gaat niet goed met de BV Nederland. Ons land vergrijst,
de collectieve uitgaven en de overheidstekorten nemen toe en de economische
groei blijft achter bij de andere EU-landen. Voor dat scenario staan wij allen.
Voor 2004 is een economische groei geraamd van circa 1,25%. Voor 2005 heeft
het kabinet de groei geschat op 1,5% en het hoopt op betere tijden. Maar wat
als die betere tijden voorlopig niet aanbreken, want dat kan natuurlijk ook.
Teneinde het hoofd te kunnen bieden aan deze problemen heeft het kabinet via
de Miljoenennota 2005 een pijnlijke, maar noodzakelijk geachte bezuinigingsoperatie
uitgevoerd. Daarbij staat in wezen de verzorgingstaat ter discussie. Maar,
voorzitter, hoe lang blijven wij op deze manier bezuinigen? Nederland loopt
uit de pas bij andere EU-landen. Wij zijn niet concurrerend genoeg. De VPB
is te hoog. De OZB voor de gebruikers wil het kabinet laten vervallen en de
staatsschuld moet een keer worden afgelost. Volgens de premier moest dat destijds,
toen hij deel uitmaakte van het kabinet-Balkenende I, in één
generatie gebeuren, maar daar hoor ik niets meer over. Voor al deze te nemen
maatregelen is financiële dekking nodig. Waar denkt de minister van Financiën
die te vinden? Dat zal zeker moeilijk worden als de economische groei achterwege
blijft, en dat kan. Het zal ook moeilijk worden als de belastinginkomsten
tegen blijken te vallen. Ook dat is niet ondenkbaar. Met dit scenario zullen
wij rekening moeten houden. Ik ben erg benieuwd hoe de minister hierover denkt.Tijdens de algemene beschouwingen op 28 en 29 september hebben de
coalitiepartijen een motie ingediend die eigenlijk voorzag in het terugdraaien
van een aantal kabinetsmaatregelen. Het kabinet werd teruggefloten en een
aantal pijnlijke maatregelen werd teruggedraaid. De rekening werd eigenlijk
bij het MKB en de hardwerkende burger gelegd. Zij kregen een sigaar uit eigen
doos. Mijn fractie heeft deze motie gesteund, omdat het grijs kenteken kon
worden gehandhaafd en omdat het MKB, in wezen onze banenmotor, deels tegemoet
kon worden gekomen. Het deed ons echt deugd dat onze motie waarin werd gevraagd
om mensen met veertig arbeidsjaren en vooral slijtende beroepen met pensioen
te laten gaan, werd aangenomen.Een belangrijk deel van de discussie van vandaag heeft al plaatsgevonden
tijdens de algemene politieke beschouwingen. Het zou de coalitiepartijen sieren
als men nu het lef had om met voorstellen te komen die ertoe leiden dat het
huidige financiële beleid op de schop gaat. De immense financiële
problemen die op ons afkomen kunnen namelijk niet meer met jaarlijkse bezuinigingsrondes
worden opgelost. Zij vergen een ander financieel beleid en een structurele
aanpak voor de korte, de middellange en de lange termijn. Graag vernemen wij
van de minister hoe hij hierover denkt. De jaarlijkse kaasschaafmethode zal
op den duur namelijk niet meer voldoen.Voorzitter. Het is volgens de LPF-fractie aan de gewone burger niet meer
uit te leggen dat hij met zijn salaris op de nullijn wordt gezet, hij niet
meer met VUT of prepensioen kan en dat de overheidslasten jaarlijks de pan
uitrijzen, terwijl hij maandelijks nauwelijks met zijn loon kan rondkomen.
Zeker 30% van onze bevolking staat bij de bank of een andere financieringsinstelling
rood. Het is ook niet meer uit te leggen dat gewone burgers bij 5 km/uur te
hard rijden worden gepakt, maar criminelen wegens cellengebrek worden vrijgelaten,
dat onze ouders in de verzorgingstehuizen een pyjamadag krijgen of in een
luier moeten liggen bij gebrek aan personeel, maar dat bij het opsporen van
belasting-, socialezekerheids- of verzekeringsfraudes de pakkans laag ligt.
Het is ook niet uit te leggen dat zwartwerken eigenlijk loont, omdat de pakkans
praktisch nihil is. Lees hierover de rapporten van de Algemene Rekenkamer.
Het kabinet zou eigenlijk het goede voorbeeld moeten geven door zelf eerst
de broekriem aan te halen. Dat hebben wij al meerdere malen betoogd. De hele
sector overheid zal op de nullijn moeten worden gezet, waardoor de jaarlijks
toenemende overheidslasten in de hand kunnen worden gehouden. De burgers en
het bedrijfsleven moeten weer vertrouwen krijgen in deze overheid, een overheid
die er ook zelf aan werkt dat zo sober en doelmatig mogelijk met gemeenschapsgelden
wordt omgegaan en die zo nodig de tering naar de nering zet.Voorzitter. Ik wil het vervolgens hebben over de zoeklichtstudie en de
herijking van de rijkstaken. Wat gebeurt er nu eigenlijk met de motie waarin
herijking van de rijkstaken alsmede een drastische vermindering van de subsidies
worden bepleit? Ik kom hierop nog terug. Wij hebben begrepen dat minister
De Graaf voor zichzelf een rol ziet weggelegd via het actieprogramma Andere
overheid. Wanneer kunnen wij de eerste resultaten daarvan tegemoet zien? Wellicht
is het zinvol onze suggestie voor een overheid met zes kernministeries daarbij
te betrekken.Ik dank de waarnemend minister-president voor het beantwoorden van een
subsidieaanvraag, gesteld tijdens de APB. Vorig jaar heb ik gevraagd om een
inventarisatie van de premiegefinancierde subsidies in de zorg. Kan hij ons
informeren over de stand van zaken op dit moment? Ook verneem ik gaarne van
de minister wat de uitkomst is van mijn motie om aan alle subsidieregelingen
een eindtijd te verbinden. Hoe ver is hij met de uitvoering daarvan?Voorts vraag ik hem subsidies kritischer te bekijken op nut en noodzaak.
De LPF-fractie wil dat er voor het jaar 2006 een additionele subsidietaakstelling
komt ter grootte van 1,5 mld. Hierbij dient te worden bekeken in hoeverre
subsidies effectief zijn en geen inkomensdaling voor burgers veroorzaken.
Het is de bedoeling om verdere toekomstige bezuinigingen te
verzachten die de koopkracht van de burgers aantasten. Gaarne verneem ik een
reactie van de minister.Wanneer wordt er eindelijk een begin gemaakt met de vermindering van de
jaarlijkse EU-contributie?De heer Bakker (D66):De heer Van As houdt in zekere zin zijn maidenspeech, maar ik hoop dat
ik hem een vraag mag stellen.De heer Van As (LPF):Ja zeker.De heer Bakker (D66):Een subsidietaakstelling van 1,5 mld klinkt natuurlijk prachtig voor mensen
die op zoek zijn naar middelen. Heeft de LPF enig idee waar dat bedrag moet
worden gevonden? Wordt er vooral gedacht aan de inkomensregelingen of gaat
het om allerlei andere subsidies?De heer Van As (LPF):Er is een bedrag van 22 mld gemoeid met 505 regelingen. In een rapport
van de Burke-stichting wordt aangegeven dat er een hoog bedrag kan worden
bezuinigd. Wij stellen ons voor dat je, uitgaande van 22 mld, op 1 à
1,5 mld per jaar kunt uitkomen. Wij hebben er ook ideeën over en ik wil
gaarne zelf met voorstellen komen. Minister Hoogervorst is er vorig jaar al
mee gekomen. Wij hebben het kabinet gevraagd om een en ander per departement
aan en voor te dragen.De heer Bakker (D66):Op zichzelf ben ik dat graag met u eens, want er zit hier en daar nog
het nodige vet in de subsidies. Maar u moet toch erkennen dat het overgrote
deel van die subsidies bestaat uit allerlei inkomensregelingen, zoals de huursubsidie
en de studiefinanciering. Die schaft u hopelijk toch ook niet zomaar af.De heer Van As (LPF):Wij willen gaarne een inhoudelijke discussie aangaan. Dat hoeft niet tijdens
dit debat, maar het kan bijvoorbeeld bij de begrotingsbehandeling van VROM.
Als je praat over huursubsidie, moet je ook durven praten over huurtoeslag.
Dat zijn communicerende vaten, waarbij het ene het andere bijna kan financieren.
Dat scheelt de overheid gigantisch veel geld. Wij pleiten voor een herijking
van alle rijkstaken waarbij alle subsidieregelingen tegen het licht worden
gehouden op basis van no-nonsense en een realistische visie.Het budget voor ontwikkelingshulp, een LPF-stokpaardje, kan naar onze
mening ook worden teruggebracht, zeker als je een vergelijking maakt met andere
landen. 0,2% is toch een behoorlijk bedrag. Wij willen dat dit budget wordt
teruggebracht en dat het geld wordt gebruikt voor bijvoorbeeld de zorg. Ook
daarover zul je een inhoudelijke discussie moeten aangaan.Er moet een einde komen aan de excessieve graaicultuur van gemeenten in
de portemonnee van de burgers. Welke maatregelen staan het kabinet ter beschikking
om gemeenten te dwingen tot het matigen van de belastingverhogingen? Met verhogingen
die het inflatiepercentage niet overstijgen, kun je de zaak in de hand houden.
De excessieve topsalarissen en de graaicultuur zijn zowel de burgers als ons
een doorn in het oog, zeker als er wordt gegraaid aan de top bij de overheid,
de semi-overheid, bijvoorbeeld het UWV en ziekenhuisdirecties.Het is nog schandaliger als topbestuurders van goededoelenorganisaties
zich verrijken met excessieve topsalarissen die nota bene zijn opgebracht
door hardwerkende collectanten en donateurs. Wij hebben dat meegemaakt bij
de hartstichting. Het is niet bekend welke gouden handdruk daarvoor is uitgedeeld,
maar wij werden er onpasselijk van toen wij het in de krant lazen. Dat heeft
niets meer met normen en waarden te maken. Wij willen dat de overheid niet
meewerkt aan het financieren van goededoelenorganisaties, als er geen duidelijkheid
is over de topsalarissen van deze bestuurders. Juist bij het hanteren van
normen en waarden dient de overheid zelf het goede voorbeeld te geven. Wij
vernemen gaarne van de minister of hiermee rekening wordt gehouden bij het
stellen van de criteria.Ik weet niet of het point of no return is bereikt, maar ons is verteld
dat er plannen zijn voor nieuwbouw voor Justitie en Binnenlandse Zaken. De
huidige gebouwen, die niet ouder zijn dan 25 jaar, moeten dan worden gesloopt.
Het gaat om een investering van circa 600 mln. Wat is de stand van zaken?
Is het een gelopen race of staat het nog ter discussie? Zo ja, dan vragen
wij om eerst de herijking van de rijkstaken af te wachten en aan de hand van
de nieuwe blauwdruk na te denken over passende huisvesting.De LPF-fractie geeft de staatssecretaris een compliment voor de voortvarende
aanpak van de belastingvrijstaten. Wanbetalers worden aangepakt en zo hoort
het ook. De goedwillende burger betaalt immers ook zijn belastingen. Hoe zit
het met de kosten die gemoeid zijn met de inzet van politie, ME, belastingambtenaren,
enz. bij invallen? Ik noem het maar even de perceptiekosten. Tot nu toe werden
die kosten door de overheid betaald, dus door de belastingbetaler. Op mijn
suggestie om die kosten te verhalen op de wanbetalers heeft minister Remkes
gezegd dat hij het hiermee volledig eens was. Wat is er sindsdien gebeurd?
Wat is het standpunt van het kabinet?Uit de rapportage hebben wij begrepen dat minister Donner een capaciteitsgebrek
heeft bij de fraudebestrijding. Dat capaciteitsgebrek is er al langer; er
lijkt geen einde aan te komen, ook op het gebied van de bestrijding van fiscale
misdaad. Vorige week kregen de ministers Donner, Zalm en De Geus nog een enorme
draai om de oren van de Rekenkamer. Dit eerbiedwaardige instituut, een instituut
waar de LPF een fan van is, bracht een rapport uit met de titel "Fraudebestrijding:
stand van zaken 2004". Hierin wordt onder meer de pakkans en strafkans van
fraudeurs berekend. De conclusie is onthutsend. De pakkans voor de meeste
soorten fraude is laag. De overheid heeft slecht zicht op de fraude en slechts
1% van de frauderende WAO'ers en WW'ers loopt tegen de lamp. Eigenlijk is
het een motie van wantrouwen aan het adres van de ministers.De LPF-fractie is ontevreden over het antwoord dat de bestrijding van
fiscale criminaliteit geen prioriteit heeft, zeker niet in strafrechtelijke
zin. Wij willen dat kwaadwillende burgers en bedrijven sidderen als zij bezoek
krijgen van FIOD of SIOD. Naast het fiscaal knippen en scheren van patser-criminelen
wil de LPF fiscale criminelen meer strafrechtelijk vervolgd zien. Beelden
uit Amerika van frauderende bestuurders die in de boeien naar het gevang worden
afgevoerd, zouden in ons land niet misstaan. Bij ons zie je hooguit een voormalige topman van Ahold op een skipiste genieten van zijn gouden
handdruk. Het is eigenlijk te gek voor woorden dat men er in ons land zo gemakkelijk
van afkomt. Hoe denkt de minister dit richting de burger te kunnen rechtvaardigen?
Hoe staat het met de resultaten van de "pluk ze"-teams? Ook hier zien wij
gaarne een reactie van de minister tegemoet.De menselijke maat is ver te zoeken. De overheid dient onzes inziens te
snijden in de uitgavenpatronen en zeker ook in de subsidies. Laat de overheid
eerst maar eens beginnen met het teruggeven van enkele miljarden aan de burgers,
met extra personeel in de verzorgingstehuizen voor onze ouderen, met meer
blauw op straat, met het ontslaan van graaiende topambtenaren en met een stop
op de stijging van de lokale lasten. Dan pas mogen dit kabinet en de minister-president
zich weer sociaal en fatsoenlijk noemen.De heer Blok (VVD):Voorzitter. Aangezien de financiële beschouwingen tot nu toe wat
somber van toon zijn, begin ik met een compliment voor de oppositie. De afgelopen
weken is gebleken dat er weinig landen zijn waar de oppositie al zoveel van
haar doelstellingen heeft kunnen bereiken als in Nederland. Voor de PvdA,
GroenLinks en de SP is in Nederland al een groot deel van hun doelstellingen
bereikt. In een mooi rapport van het SCP konden wij twee weken geleden lezen
dat Nederland wereldkampioen inkomensgelijkheid is en het meest succesvol
in het bestrijden van armoede. Wat de inkomensgelijkheid betreft moeten wij
weliswaar Tsjechië nog voor laten gaan, maar daar verdient de gemiddelde
Tsjech de helft van wat de gemiddelde Nederlander verdient. Als ik Tsjechië
even wegstreep, dan heeft de oppositie haar doelen bereikt. Wij wonen in het
land met het minste inkomensongelijkheid. Daar wil ik de oppositie mee feliciteren.De heer Crone (PvdA):Dat willen wij graag zo houden. En daarom moet dit kabinet weg, want dan
krijg je die graaicultuur. Het kabinet heeft er de mond vol van, maar doet
er niks aan. Wij willen een mooie samenleving: met zijn allen samen.De heer Blok (VVD):Ik ben het met u eens dat dit betekent dat er nu voor het kabinet nog
een grote uitdaging is, want de oppositie is eigenlijk al klaar en het kabinet
moet zijn doelstellingen nog halen. Waar ik zo-even sprak over het gelukkige
gebrek aan tweedeling in de Nederlandse samenleving – een tweedeling
is iets wat de VVD niet nastreeft – moet ik wel zeggen dat de VVD zich
zorgen maakt over een mogelijke nieuwe tweedeling. Een tweedeling tussen jong
en oud. Daarbij doel ik in het bijzonder op werkende jongeren, een steeds
kleinere groep die de lasten voor een steeds grotere groep niet werkende ouderen
op moet brengen. Dat is het soort tweedeling dat wij in Nederland moeten voorkomen.
Aan de hand van dit thema zal ik dan ook de miljoenennota behandelen.Allereerst valt mij op dat de lastendruk op arbeid de afgelopen jaren
weer toeneemt. De zogenaamde wig, de marginale lastendruk, is na een daling
tot 40% in 2001 inmiddels opgelopen tot 43,5%. Dat is in strijd met het uitgangspunt
dat werk moet lonen. Bovendien verhoogt lastendruk op arbeid de werkloosheid.
Dat is nog maar het begin, want bij de voorjaarsnota heb ik de minister gevraagd
om een overzicht te geven van de te verwachten ontwikkeling van de zorgkosten
en in het bijzonder van de AWBZ-kosten. Wij hebben er inmiddels een antwoord
op gekregen, maar dat antwoord stemt de VVD niet erg vrolijk. Op dit moment
bedraagt de AWBZ-premie, een premie die iedere belastingplichtige in Nederland
moet opbrengen, ruim 13%, ongeveer € 300 per maand. Volgens de miljoenennota
loopt bij ongewijzigd beleid de druk van de AWBZ-premie op tot zo'n 25%. Dat
is een verdubbeling in ongeveer vijftien jaar. Het betekent dat iedere burger
in Nederland € 600 gaat betalen in plaats van € 300. Dat
is natuurlijk een onmogelijke opgave voor de portemonnee van de burgers en
voor de werkgevers in Nederland, die ook met die lasten geconfronteerd zullen
worden. Het is ook een tikkende tijdbom voor de Nederlandse economie. Nu neemt
het kabinet weliswaar maatregelen om de toename van de zorgkosten en de AWBZ-premie
te beperken, maar hoe het plaatje er uiteindelijk uit gaat zien, is mij nog
steeds niet duidelijk. Wat ik wel zeker weet, is dat een voortdurende stijging
van die lasten op arbeid niet te dragen is door die steeds kleinere groep
werkende jongeren.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik heb eigenlijk dezelfde vraag als aan de heer De Nerée die hetzelfde
punt maakte. Het lijkt mij een terechte analyse. We kunnen er iets aan doen.
De Raad van State doet het kabinet een voorstel; fiscalisering van de AOW,
waarmee ervoor wordt gezorgd dat de druk van de vergrijzingslasten niet puur
en alleen bij de jonge werknemers ligt. Zullen wij dat vandaag gaan regelen,
mijnheer Blok? Of is dat ook voor de VVD een taboe?De heer Blok (VVD):Het fiscaliseren van de AOW is een ontzettend dom idee, ook als de Raad
van State daarmee komt. Wat zeg je daar in feite namelijk mee? Beste mensen
in Nederland, spaart u vooral niet voor uw oude dag, want als u iets meer
heeft dan een AOW-uitkering, pakken wij dat van u af. Als GroenLinks aan de
macht komt, als de PvdA aan de macht komt, zullen alle mensen die meer hebben
dan alleen AOW via de belasting gepakt worden. De boodschap die u uitstraalt
naar alle werkenden in Nederland is: maak het geld op, gooi het uit het raam,
want als GroenLinks aan de macht komt pakken wij het u af.De heer Vendrik (GroenLinks):Volgens mij is dit gewoon een dom antwoord. De heer Blok loopt gewoon
weg voor een kwestie die hijzelf opbrengt. De Raad van State komt er niet
voor niets mee. Het wordt al jaren bepleit door een veelheid aan economen,
zeker niet alleen ter linker zijde; ook de heer Lans Bovenberg, de huiseconoom
van het CDA, is er voor de zoveelste keer mee gekomen. Als wij de vergrijzingslasten
eerlijker willen verdelen, is fiscalisering van de AOW beslist een te bespreken
optie. Ik moet constateren dat de domheid van de VVD weer zo groot is dat
dit een taboe is. Dat spijt mij zeer. Ik moet dus concluderen dat ook op dit
punt de VVD geen alternatief biedt. Wel een probleem benoemen, maar als er
een oplossing moet worden aangereikt, hard wegrennen. Teleurstellend, mijnheer
Blok.De heer Blok (VVD):U praat zo lang dat u mij niet eens de gelegenheid biedt
om alternatieven noemen. Er zijn namelijk wel meer regelingen die op de burgers
drukken dan alleen maar de AOW. Ik noem als voorbeeld de AWBZ-premie en de
inkomstenbelasting. Het gaat uiteindelijk om de totale druk voor de burger.
Waar de zorgkosten onvermijdelijk oplopen, kan je ook concluderen dat andere
lasten voor de burger af moeten nemen. Ik denk daarbij aan de inkomstenbelasting
of de sociale premies. Bij wie de dommigheid zit, daar kunnen wij over discussiëren,
maar erg veel creativiteit hoor ik niet bij u. U wilt alleen maar belastingverhoging,
terwijl een scala aan lasten voor de burgers verlaagd kan worden. Dat zullen
wij ook moeten doen.De heer Vendrik (GroenLinks):Het is tamelijk vermoeiend om voortdurend te moeten debatteren op basis
van een verkeerde weergave van een voorstel. Fiscalisering van de AOW is geen
belastingverhoging, maar dit houdt in dat de premie op basis van een bredere
grondslag geheven wordt omdat ook aanvullende pensioenen daarvoor aangesproken
worden. Het is het verschuiven, het eerlijker verdelen van lasten. De heer
Blok begon zo aardig met op te merken dat ook de VVD van mening is dat de
lasten in de toekomst niet alleen bij de jongeren gelegd mogen worden. GroenLinks
pleit daar al jaren voor. Als ik echter een concreet voorstel doe om de belastingdruk
eerlijker te verdelen, geeft de heer Blok niet thuis.De heer Blok (VVD):Dus volgens GroenLinks is het geen belastingverhoging wanneer een 65-plusser
nu geen AOW-premie betaalt en straks wel. Ik weet niet of dit pacifistisch
of trotskistisch rekenen is, maar daar doen liberalen niet aan.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat is een goeie mop, maar geen antwoord op mijn vraag. Het is niet alleen
een voorstel van mij. Het is net als met de hypotheekrenteaftrek, iedereen
heeft het erover behalve de VVD. Als u de vergrijzing serieus neemt en de
lasten eerlijker wilt verdelen over de generaties, moet u zichtbaar maken
wat u daaraan doet. Ik hoor u wel het probleem noemen, maar ik zie alweer
geen oplossing bij de VVD.De heer Blok (VVD):Ik heb een lijst van mogelijkheden genoemd: inkomstenbelasting, sociale
premies en zorgkosten. Wij moeten ingrijpen om te voorkomen dat die lasten
omhoog gaan, maar dat debat durft u hier niet aan. U wilt alleen mensen die
hun leven lang hard gewerkt hebben met een belastingverhoging confronteren.
De VVD wil geen straf op hard werken.De heer Crone (PvdA):Weet hoeveel AOW-premie de huidige gepensioneerden hebben betaald toen
zij 40 à 50 jaar oud waren in vergelijking met de huidige AOW-premie
voor werkenden? Omdat de groep 65-plussers kleiner was en er een omslagstelsel
geldt, betaalden mensen veel minder AOW-premie. De Raad van State, Lans Bovenberg
en anderen hebben gelijk dat het eerlijk betalen voor je eigen pensioen en
AOW in het geding is.De heer Blok (VVD):Uw voorstel maakt duidelijk dat je niet eindeloos door kunt gaan met alleen
maar regelingen die gefinancierd worden via een omslagstelsel. Om die reden
loopt ook de VUT vast. Op een bepaald moment moet je zorgen voor een stevige
kapitaaldekking. Bij een regeling zoals de AOW, waarbij een omslagstelsel
onvermijdelijk is, moet je ervoor zorgen dat er of voldoende economische groei
is om dit met z'n allen te kunnen dragen of dat er op andere terreinen lastenverlichting
komt. Alleen zo kun je voorkomen dat de burger per saldo meer moet betalen.
Het patroon dat u schetst van toenemende lastendruk kan je niet eindeloos
handhaven met een steeds kleinere groep werkende jongeren.De heer Crone (PvdA):U heeft terecht vastgesteld dat de wig steeds groter is geworden. Ook
onder dit kabinet zijn de lasten op arbeid verhoogd, terwijl de lasten op
vaste productiemiddelen en op het eigen huis worden verlaagd. Dat is dus het
omgekeerde van wat u bepleit.De heer Blok (VVD):U doet alsof het om verschillende mensen gaat, maar de huizenbezitters
hebben ook gewoon een baan. Zij betalen uiteindelijk het saldo van de aftrek
van de hypotheek en de directe belastingen.De heer Crone (PvdA):Alle economen weten dat het groot verschil maakt of je mobiele productiefactoren
belast, zoals arbeid en winst, of immobiele productiefactoren, zoals sommige
vormen van milieuvervuiling en woningbezit. Daardoor worden andere groepen
getroffen. Dat is juist het probleem. De arbeidskosten worden in dit land
opgejaagd door het kabinet en de lasten voor mensen en huizen die toch niet
weg kunnen, worden verlaagd. Dus zegt iedereen: wat is dit voor een land?De heer Blok (VVD):De belastingkosten zouden opgejaagd worden als de PvdA aan de macht zou
komen. Die interruptie hebben wij al uitgewisseld.De heer Crone (PvdA):Houd daar nou eens over op, want uit de tegenbegroting blijkt dat zij
omlaag gaan. Bij de kinderopvang en de sociale premies en voor ouderen en
jongeren gaan die kosten omlaag. Ga nou dus geen sprookjes vertellen, maar
geef aan wat de VVD wil.De heer Blok (VVD):Ik vertel geen sprookjes. Ik lees uw tegenbegroting en ik lees daarin
dat...De heer Crone (PvdA):Noemt u één vorm van arbeidskosten die omhoog gaat. Eén
is al genoeg.De voorzitter:U wilt een antwoord van de heer Blok. Dan moet u hem ook de gelegenheid
geven om uit te spreken.De heer Blok (VVD):Ik wil op alles antwoord geven, maar dan moet ik wel de kans krijgen.
Ik moet één voorbeeld noemen, maar ik kan een paar voorbeelden
noemen. U wilt de hoogste belastingschijf verhogen. Ik heb al uitgelegd wat
dat betekent voor een hoogleraar, om maar eens een groep te noemen die erg
mobiel is en die ook echt weg zal zijn, als u de kans krijgt. U verhoogt daarnaast
de AWBZ-premie. U wilt de hypotheekrenteaftrek beperken, wat uiteindelijk
gewoon resulteert in hogere netto maandlasten. U wilt de aftrekbaarheid van
pensioenen beperken, wat betekent dat mensen netto moeten gaan sparen om op
hetzelfde pensioen uit te komen. U vraagt mij om één voorbeeld
te noemen, maar ik ken er al vier en dat uit mijn hoofd!De heer Crone (PvdA):Omdat u de lastenverlichtingen weglaat. U vertelt waar wij
lastenverzwaringen plegen en u telt die nog dubbel ook, maar het CPB laat
zien dat wij via de arbeid een lastenverlichting van 700 mln euro hebben voor
het bedrijfsleven; voor gezinnen is het lastenneutraal. U kunt dus niet waarmaken
dat ik lastenverzwaringen heb. Ik geef u nog graag een kans, want ik wil graag
zien waar de fout zit. Welke lastenverzwaringen doen wij? Tegenover nieuwe
lastenverzwaringen staat lastenverlichting.De heer Blok (VVD):De rij lastenverzwaringen heb ik zojuist genoemd. Per saldo verlicht u
geen lasten; u verplaatst lasten. U verplaatst lasten van de onderkant van
de arbeidsmarkt naar de middengroepen en de bovengroepen. Kortom: u subsidieert
tomatenplukken ten koste van computerfabrieken. Dat is uw kenniseconomie.De heer Crone (PvdA):Het is precies omgekeerd. Wij leggen hogere lasten op milieuvervuiling
en op hogere inkomens. Dat sluizen wij terug naar de factor arbeid. De factor
arbeid wordt bij ons dus in alle opzichten goedkoper. Dat is precies waarmee
u uw betoog begon. Dit kabinet vergroot de wig, wij verkleinen de wig. Geeft
u nou toch eens toe dat dat kan kloppen. Dat staat er gewoon, zwart op wit:
de lasten op arbeid gaan bij ons omlaag.De heer Blok (VVD):Ik herhaal toch ook wat er bij u staat? Ik geef keurig aan waar u de lasten
verhoogt. Die hevelt u over naar een andere plaats. Vandaar dat ik zeg dat
u tomatenplukken subsidieert ten koste van professoren.De heer Crone (PvdA):U geeft het nu toe. Ik ben helemaal tevreden, want u geeft nu toe dat
de lasten op arbeid bij ons omlaag gaan omdat zij verschoven worden. Dat was
precies het punt. Het thema "lastenverzwaring" is nu dus weg. Het kabinet
verhoogt de lasten meer dan wij en dat doet het al drie jaar lang.De heer Blok (VVD):Ik kan dat lijstje nog een keer noemen, maar u kent natuurlijk uw eigen
tegenbegroting.Het volgende punt dat ik aan de orde wil stellen, zijn de administratieve
lasten of, simpeler gezegd, de regeldruk waarmee burgers en bedrijven in Nederland
te maken hebben. De minister van Financiën is daar uiteindelijk de eerstverantwoordelijke
voor, met name voor het reduceren van die administratieve lasten. Ik moet
zeggen dat de VVD veel plannen ziet, maar dat wij uit de praktijk nog steeds
van burgers en bedrijven horen dat zij eigenlijk nog steeds niet echt minder
regels zien. De VVD vindt dan ook echt dat er tempo nodig is.Een heel praktisch voorbeeld waar naar onze smaak op korte termijn veel
versimpeling nodig en ook goed mogelijk is, is de enorme wirwar aan kinderregelingen,
regelingen die ouders van schoolgaande kinderen financieel steunen. Dat is
een bouwpakket geworden waar ouders geen wijs meer uit kunnen worden. Een
korte opsomming: we hebben in Nederland een algemene kinderkorting, een aanvullende
kinderkorting, een extra aanvullende kinderkorting, dan nog een toeslag voor
grote gezinnen, een Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten en
dan hebben wij ook nog gewoon de kinderbijslag. Word daar als ouder maar eens
wijs uit!Terwijl je aan de ene kant langs die route ondersteuning krijgt van de
overheid, moet je als ouder van schoolgaande kinderen van zestien jaar of
ouder aan de andere kant schoolgeld betalen, ruim € 900. Qua bedragen
kun je dat tegen elkaar wegstrepen. Ik zeg het maar even heel simpel: dat
wegstrepen zou voor een hoop gezinnen een hoop vereenvoudiging betekenen.
Heel interessant is bijvoorbeeld dat er in die Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage
en schoolkosten een hele component zit voor het schoolgeld en dat wij aan
de andere kant schoolgeld laten betalen. Streep dat dan tegen elkaar weg!
Het interessante is dat er ook al een panklaar rapport ligt. Er is een groep
wijze lieden aan het werk geweest, een werkgroep Harmonisatie inkomensafhankelijke
regelingen, die heeft gezegd dat het inderdaad mogelijk is om schoolgeld weg
te strepen tegen andere regelingen en om dat zo te doen dat er geen grote
koopkrachteffecten voor gezinnen zijn, maar dat hun leven wel simpeler wordt
en dat ook budgettair geen grote effecten te verwachten zijn. Het is jammer
dat het kabinet erg afhoudend heeft gereageerd op dat rapport. Het zou heel
mooi zijn geweest als wij tegen alle burgers hadden kunnen zeggen dat het
kabinet het leven voor hen simpeler maakt en dat het schoolgeld wordt weggestreept
tegen een aantal "kinderregelingen".Mevrouw Kant (SP):Ik vind het voorstel om het schoolgeld af te schaffen buitengewoon sympathiek,
maar als je tegelijkertijd een aantal inkomensafhankelijke regelingen schrapt,
zijn er natuurlijk wel inkomenseffecten. Hoe kan dat voor iedereen koopkrachtbehoud
betekenen? Ik krijg de indruk dat vooral de mensen met lagere inkomens er
in uw voorstel op achteruit gaan.De heer Blok (VVD):Er is op dit moment sprake van een combinatie van inkomensafhankelijke
en inkomensonafhankelijke kinderregelingen. Dat kan wat ons betreft zo blijven,
maar er is ondertussen wel zo'n ingewikkeld bouwwerk gemaakt dat de ouders
er geen wijs meer uit kunnen worden. Een groep van wijzen heeft daar eens
naar gekeken en mogelijkheden aangedragen om dat te versimpelen. Hun rapport
laat zien dat je zonder grote inkomenseffecten regelingen tegen elkaar weg
kunt strepen. Ik roep het kabinet dus op om het rapport uit de kast te pakken
en uit te voeren.Mevrouw Kant (SP):U zegt dat er geen grote inkomenseffecten zullen zijn, maar in het woordje
"grote" zit nu juist het probleem. Als het schoolgeld voor iedereen wordt
geschrapt en je het laat betalen door te schrappen in inkomensafhankelijke
regelingen, betalen mensen met weinig geld voor iets wat ook ten goede komt
aan mensen met veel geld. Die laatste categorie zou het schoolgeld gemakkelijk
kunnen betalen. Ik ben voorstander van afschaffing van het schoolgeld, maar
ik ben er niet helemaal gerust op wie dat volgens u moet betalen. Bent u het
met mij eens dat in ieder geval mensen met lagere inkomens, die nu afhankelijk
zijn van allerlei tegemoetkomingen, er niet op achteruit mogen gaan?De heer Blok (VVD):Ik was zo blij dat u positief begon en ik raad u aan om het rapport nog
eens uit de kast te trekken.Mevrouw Kant (SP):Ik raad u aan om mijn vraag te beantwoorden.De heer Blok (VVD):Het begon zo gezellig en nu wordt u weer stekelig!Mevrouw Kant (SP):Helemaal niet. Ik stel gewoon een vraag waarop ik een antwoord wil. Ik
vind het bijzonder positief dat de VVD voorstelt om het schoolgeld af te schaffen,
maar ik vraag u wel om de rekening niet te laten betalen door de mensen met
de laagste inkomens.De heer Blok (VVD):Ik heb al geantwoord. Er is op dit moment sprake van een combinatie van
inkomensafhankelijke en inkomensonafhankelijke regelingen. Dat kan wat mij
betreft zo blijven, maar ik vind wel dat een einde moet worden gemaakt aan
de wirwar aan regelingen. Het door mij bedoelde rapport laat zien dat dat
heel gemakkelijk kan. Kennelijk krijgen wij met z'n allen zoveel rapporten
in deze Kamer dat wij de verborgen juweeltjes missen.De heer Van der Vlies (SGP):Het rondpompen van geld heeft niet veel zin. De heer Blok heeft hier een
punt. Ik heb dat rapport ook gelezen en mij viel op dat veel van de door hem
bedoelde regelingen verfijningen zijn om mensen tegen onbillijk geachte effecten
te beschermen. Dat zal hij er toch in willen houden?De heer Blok (VVD):In het rapport wordt heel goed geschetst hoe een opeenstapeling van verfijningen
resulteert in een onontwarbare kluwen. Er wordt echter ook aangegeven hoe
die kluwen kan worden ontward door bijvoorbeeld het schoolgeld weg te strepen
tegen een aantal van die andere regelingen zonder dat er sprake is van grote
koopkrachteffecten.De heer Van der Vlies (SGP):Die verfijningen waren nodig om maatwerk te leveren en de effecten binnen
redelijke proporties te houden. Ik hoor de heer Blok echter niet zeggen dat
die bescherming erin moet blijven waar dat relevant is.De heer Blok (VVD):Ik begrijp niet helemaal waar onze tegenstelling zou zitten. Als je het
met elkaar eens bent dat een stuk inkomensonafhankelijk en een stuk inkomensafhankelijk
moet zijn zoals het nu ook is, dan zit daar toch ook ingebakken dat zwakkere
groepen worden beschermd. Als ik, met de werkgroep, zeg dat grote koopkrachteffecten
niet de bedoeling zijn van zo'n maatregel, kunnen wij elkaar toch recht in
de ogen kijken. Met dit uitgebreide document moet dit toch te realiseren zijn.De heer Van der Vlies (SGP):Naar mijn mening hangt het er echt van af welke parameters een rol blijven
spelen, ook in het gesaneerde systeem. Ik noem bijvoorbeeld gezinsgrootte.De heer Crone (PvdA):Ik ben heel blij met het voorstel van de heer Blok. In de eerste plaats
door de – zij het late – herbezinning van de VVD. Drie jaar geleden
heeft de Partij van de Arbeid hiertoe een motie ingediend, maar minister Hermans
wilde die niet uitvoeren. Ik ben echt blij met de opstelling van heer Blok.
Hij geeft terecht de goede ankerpunten aan: het mag natuurlijk niet leiden
tot een lastenverzwaring voor de lage en middeninkomens en het moet een beetje
kostenneutraal zijn zodat er geen miljardengat of een gat van enkele miljoenen
ontstaat. Hij wijst er terecht op dat wij ook andere regelingen kennen die
niet inkomensafhankelijk zijn zoals de kinderbijslag. Kortom, ik ben zijn
man. Ik stel voor dat wij samen aan het kabinet vragen om dit te doen. Ik
meen dat Nederland het enige land in Europa is waar je schoolgeld moet betalen
als je leerplichtig bent en dan ook nog eens zoveel voor een 16-, 17- en 18-jarige.
Ik zal zijn voorstel zeker steunen. Ik hoop dat wij samen het kabinet tot
een goede studie kunnen verleiden.De heer Blok (VVD):Ik kan nu alleen maar dank uitspreken voor Hare Majesteits loyale oppositie.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik meen dat in het rapport niet wordt voorgesteld om iets te doen voor
18-jarigen, maar dat het voorstel alleen ziet op 16- en 17-jarigen. Ik zou
graag van de heer Blok horen welke bedragen hiermee zijn gemoeid. Ik sluit
mij aan bij de heer Van der Vlies die erop heeft gewezen dat dit bouwwerk
is ontstaan doordat allerlei onbillijkheden uit de regeling zijn weggenomen.
Als je zo'n bouwwerk hebt en je neemt daar een hap geld uit weg, introduceer
je tegelijkertijd weer een aantal onbillijkheden. De idee dat het rondpompen
van geld een nutteloze exercitie is, heb ik ook in Europees verband wel eens
tegen deze minister van Financiën geuit. Hij zal dit met mij eens zijn.
Of je dit op deze wijze moet aanpakken, is echter nog maar de vraag voor het
CDA.De heer Blok (VVD):De bedragen van de regelingen kan ik wel opsommen, maar die kunnen wij
ook samen opzoeken.Met 18 jaar gaan kinderen nog naar school en daarom zou het mooi zijn
als die leeftijdsgroep ook wordt meegenomen. Er is mij vooral veel aan gelegen
dat wij dit kunnen rondbreien. Ik heb nu sympathie ondervonden bij de Partij
van de Arbeid en ik hoop die ook te krijgen van het CDA, want ik ken het CDA
als een partij die zaken graag vereenvoudigt voor gezinnen met kinderen. Als
wij gezamenlijk een formulering kunnen vinden waarin wij dit allemaal kunnen
vangen, hebben wij een grote, breed gedragen motie waar het kabinet niet omheen
kan.Ik kom nu op het punt vergrijzing. De miljoenennota toont een verwacht
tekort van 1,9% in 2007 en een structureel tekort, dus gecorrigeerd voor conjunctuureffecten,
van 1,2%. Zowel op grond van het Stabiliteitspact als op grond van de eigen
doelstellingen van het kabinet zou het structurele tekort helemaal geen 1,2%
moeten bedragen, maar minder, namelijk 0,5%. Sterker nog, voor het aflossen
van de staatsschuld, een doel dat alle partijen tot voor enige jaren nog voor
ogen stond, is zelfs een structureel overschot nodig. Nu is dit voor deze
kabinetsperiode geen reële optie meer, maar er volgen nog vele jaren
waarin er toch echt moet worden afgelost op die staatsschuld. Ik ben benieuwd
of wij voor de toekomst, bijvoorbeeld in EU-verband, afspraken zullen maken
over het reserveren voor de aflossing van de staatsschuld, bijvoorbeeld door
een vaste post aflossing in de begroting zodat je niet zegt: wij hebben 1%
over en dat geld kunnen wij uitgeven, maar dat je zegt: wij kunnen pas uitgeven
nadat wij een reservering hebben gemaakt voor de aflossing van de staatsschuld.Het onvolprezen rapport van het SCP bevat nog een ander intrigerend punt
en wel een vergelijking van de overheidsinvesteringen van andere landen met
die van Nederland. Dat is dus geld dat niet wordt uitgegeven aan salarissen
en sociale zekerheid, maar echt wordt geïnvesteerd in de toekomst. In
Nederland is dat percentage lager dan 10, hetgeen schril afsteekt
tegen de percentages van landen om ons heen. Die liggen namelijk veel hoger.
Wij zijn dus de kampioen armoedebestrijding, maar tegelijkertijd blijven onze
overheidsinvesteringen wel achter bij die van vele andere landen. Die investeringen
zijn echter wel nodig om het land op orde te houden en in de toekomst geld
te kunnen verdienen. Vindt het kabinet het wellicht ook een goed idee om een
Europese benchmark voor overheidsinvesteringen in het leven te roepen? Het
voorkomen van overheidstekorten is natuurlijk belangrijk, maar als je die
voorkomt door niet te investeren, trek je nog steeds een wissel op de toekomst.Ik krijg bijna het schaamrood op de kaken, maar ik moet toch iets zeggen
over publiek-private samenwerking. Daarmee schiet het namelijk maar niet op.
Het kan zo echt niet doorgaan. Het kan zo niet doorgaan, omdat er een nota
Mobiliteit voorligt waarin ervan wordt uitgegaan dat publiek-private samenwerking
miljarden gaat opbrengen. In het verleden heeft de minister al wel vaker gezegd:
allemaal heel mooi die publiek-private samenwerking, maar ik kan als minister
van Financiën natuurlijk het goedkoopst lenen.De minister is econoom en ook hij weet dus heel goed dat dit een versimpeling
van de feiten is. Een aantal kostencomponenten zijn immers niet zichtbaar
in de rente die de overheid betaalt. Die kosten zijn er echter wel en komen
uiteindelijk gewoon terecht in de blauwe envelop die de burger eens per jaar
op de mat ziet vallen. Zo is de risico-opslag niet in de rente verdisconteerd.
Als de overheid een project financiert dat mislukt of duurder uitvalt, dan
moet de belastingbetaler het verschil maar bijbetalen. Bij publiek-private
samenwerking zou dat risico echter keurig met een risico-opslag afgedekt zijn.
Het moet dan ook rondlopen. Bij de kanaaltunnel kunnen ze erover meepraten.Er is nog een ander aspect dat niet in de getoonde rente verwerkt wordt
en dat is het feit dat de belastingen hoger worden als je alles via de belastingen
financiert. Iedereen weet dat ik daaraan een nogal grote hekel heb. Onlangs
stond er een interessant artikel van de heren De Nooij en Koopmans in de ESB,
waarin zij lieten zien dat de hogere belastingen die nodig zijn als de overheid
alle infrastructuur financiert, wel degelijk op de economie drukken. Zo hebben
ze een negatief effect op de werkgelegenheid. Kunnen wij niet afspreken dat
er volgend jaar een paar concrete projecten gefinancierd worden via publiek-private
samenwerking? Ik denk dan aan landelijke infrastructuurprojecten, waarmee
wij laten zien dat wij in Nederland echt in staat zijn om te komen tot publiek-private
samenwerking.Voorzitter. Ik sluit af met een vraag aan de heer Crone. Hij moet namelijk
nog een belofte aan mij inlossen. Bij de behandeling van de voorjaarsnota
heb ik hem erop gewezen dat zijn vorige tegenbegroting een tekort liet zien
dat 0,6% hoger was dan het tekort van het kabinet. Hij reageerde daarop door
te zeggen: Die 2,5 mld krijgt u van mij bij de financiële beschouwingen!
Ik krijg dus nog 2,5 mld van de heer Crone. Van de rente over dat bedrag hadden
wij overigens een heel jaar lang 1000 agenten op straat kunnen hebben. Ik
laat dat echter maar voor wat het is als hij mij in tweede termijn die 2,5
mld geeft.Mevrouw Kant (SP):Voorzitter. Wie het na zaterdag nog niet door heeft, moet wel een bord
voor z'n kop hebben. Er is geen vertrouwen in dit kabinet! Gezien de reacties
van kabinetsleden en VVD-leider Van Aartsen, die vanmiddag zelfs sprak over
ophitsing van de mensen, hebben het kabinet en de coalitiepartijen inderdaad
een bord voor hun kop. Zij hebben overigens nog een afwijking: ze zijn Oost-Indisch
doof. Uit de reacties spreekt een enorme arrogantie. Mensen hebben het niet
goed begrepen. Of: mensen begrijpen niet waarom die maatregelen nodig zijn.
Ik heb het zaterdag nogmaals gemerkt. Mensen hebben juist heel erg goed begrepen
wat er staat te gebeuren en dat is precies de reden waarom zij er zaterdag
waren. Dit kabinet onderschat het volk. De tactiek van het overdreven negatief
schetsen van de Nederlandse situatie, het schetsen van doemscenario's en bangmakerij
werkt niet. Ja, het werkt wel, maar als olie op het vuur. Mensen trappen niet
in die praatjes. Mensen laten zich niet bang maken. Tekenend vind ik dat vorige week bij de algemene beschouwingen de waarnemend
minister-president de kritische vragen en opmerkingen uit de mond van mijn
fractievoorzitter over overdrijvingen en halve waarheden uit de mond van de
minister van Economische Zaken niet heeft kunnen weerleggen. Hij is er eigenlijk
helemaal niet op in gegaan. Ik vind dat tekenend. Ik vraag de minister van
Financiën alsnog in te gaan op deze opmerkingen over arbeidsproductiviteit,
arbeidsparticipatie en concurrentiekracht uit de mond van de minister van
Economische Zaken die gezien kunnen worden als halve waarheden en leugens.
Ik zal één voorbeeld geven, want na het debat van vorige week
ging de minister van Economische Zaken gewoon door. Afgelopen zondag zei hij
in Buitenhof: in geen land is de arbeidsparticipatie zo laag als in Nederland.
Dat is gewoon niet waar. Ik wil graag een reactie van de minister van Financiën
over zo'n stelling van de minister van Economische Zaken.Exemplarisch vond ik een andere opmerking van de minister van Economische
Zaken in datzelfde programma Buitenhof. Ik heb er eerlijk gezegd met enige
verbazing naar zitten luisteren. Hij zei ergens aan het begin van de uitzending
nogal gedragen: in de jaren negentig lag de AEX boven de 1000 en nu rond de
300. "Wat zegt hij nou?", dacht ik. Ik zie de minister kijken, want hij dacht
ook "wat zegt hij nou?". Het klopt, maar het klopt omdat er in de tussentijd
een andere schaal is gekomen, want zoals iedereen weet, hebben wij de euro
ingevoerd. Ik vind het nogal wat dat de minister van Economische Zaken zoiets
voor het oog van heel Nederland op de televisie zegt. Het is natuurlijk gewoon
onzin en de minister weet dat. Ik wil dat de minister hier op ingaat, omdat
het exemplarisch is voor de manier waarop maar van alles beweerd kan worden.Hetzelfde geldt voor de doemscenario's die het kabinet, leden van het
kabinet en coalitiepartijen schetsen rondom de vergrijzing. Natuurlijk worden
wij allemaal ouder, moeten wij zorgen voor de ouderen, heeft dat consequenties
en leidt dat tot maatschappelijke aanpassingen. Deze asociale hervormingsagenda
is daar alleen niet voor nodig. De minister probeert dat ons en het Nederlandse
volk aan te praten, maar het is gewoon een alibi om de verslechteringen in
de sociale zekerheid door te kunnen voeren. Ik wil dat de minister morgen
ingaat op deze stelling.Mensen hebben geen vertrouwen in het kabinet, geen vertrouwen in hun eigen
financiële situatie volgend jaar en geen vertrouwen in de economie. Dit
kabinet investeert ook niet in dat vertrouwen. Ik citeer Leo Stevens, hoogleraar
fiscale economie. Dit kabinet rijdt conjunctureel pal op de bumper van de
optrekkende economie en stokkende economie. Enige afstand zou verstandiger
zijn. Einde citaat. In datzelfde artikel noemt de heer Stevens ook het voorbeeld
van de arbeidsparticipatie van ouderen. Ik citeer opnieuw. De kortademige
en dwingende beleidsingrepen in de langetermijnverplichtingen zijn contraproductief.
Het kabinet investeert niet in vertrouwen. Vertrouwen levert een hoog sociaal-economisch
rendement op. Wantrouwen leidt tot suboptimale economische posities en gaat
gepaard met maatschappelijke kosten. Het is daarom beter de oudedagsvoorziening
in collectief verband te organiseren. Einde citaat. Ik vind deze analyse,
waarin het om vertrouwen gaat, belangrijk. Het staat precies haaks op wat
het kabinet op dit moment doet. Het kabinet investeert niet in vertrouwen,
maar schept wantrouwen. Ik wil graag een reactie van de minister van Financiën
op deze analyse van een hoogleraar fiscale economie.Veel mensen maken nu hun eigen financiële beschouwing. Wij hebben
deze week financiële beschouwingen, maar mensen kijken natuurlijk ook
wat er volgend jaar op hen afkomt. Zij kijken naar hun financiële situatie
en worden daar niet vrolijk van. De koopkracht van de mensen met lage inkomens
daalt. De minima gaan er opnieuw op achteruit. Dit kabinet moet wel hebben
gedacht: drie keer is scheepsrecht. Dat gebeurt namelijk. Voor de derde keer
op rij gaan mensen die weinig hebben en niets kunnen missen erop achteruit.
Ik wil weten waarom het kabinet dit acceptabel vindt. Ik wil ook vragen of
het kabinet werkelijk denkt dat de mensen het volgend jaar nog steeds kunnen
dragen, scheepsrecht of niet. Kan het kabinet niet op zijn minst de garantie
geven dat volgend jaar de mensen met de laagste inkomens niet nog eens moeten
inleveren?Ook voor de chronisch zieken en gehandicapten zijn de financiële
gevolgen ernstig. Wij hebben hier vorig jaar hele debatten over gevoerd, maar
dat is dan ook alles. Er zijn wat compensatiemaatregelen genomen, maar het
kabinet geeft in een brief aan de Kamer ruiterlijk toe dat die in specifieke
situaties geen soelaas bieden en dat vooral de mensen die veel gebruik moeten
maken van zorg er wel degelijk op achteruit zijn gegaan. Hoe kan het kabinet
dit accepteren?Schril is het contrast tussen het gemak waarmee opnieuw wordt gepakt wie
niets heeft en de onbespreekbaarheid van andere mogelijkheden om te bezuinigen
op de salarissen van degenen die best iets kunnen missen. Zo zijn de gevolgen
voor de koopkracht van het kabinetsbeleid samen te vatten.Politiek is keuzes maken. Dit kabinet maakt voor het vertrouwen van de
mensen en voor een sociale, solidaire samenleving de verkeerde keuzes. Met
andere keuzes kan het anders, zo blijkt uit de verschillende alternatieve
begrotingen die zijn gepresenteerd. Die alternatieve begrotingen leiden tot
grotere koopkracht, een socialer land en een eerlijke verdeling. Dit kabinet
kiest hier niet voor. De keuzes van dit kabinet zijn niet eerlijk en ook niet
sociaal. Een voorbeeld hiervan is de no claim die volgend jaar in het ziekenfonds
wordt ingevoerd. Ziek gaat betalen voor gezond. Daar is niets eerlijks aan
en daar is niets sociaals aan. Voorbeelden hiervan vormen de afbraak van de
WW en de ingreep in de VUT en het prepensioen. Dat is niet eerlijk; dat is
niet sociaal. Het is evenmin eerlijk en sociaal om niets te doen aan bijvoorbeeld
de hypotheekrenteaftrek. Kies er dan voor om daar iets aan te doen! Het is
niet sociaal en ook niet eerlijk om niets te doen aan de 30%-belastingvrijstellingsregeling
voor buitenlandse managers, terwijl dat zo gemakkelijk is. Het kabinet heeft
er het lef niet voor. Ik vind het onbegrijpelijk dat mensen met zeer hoge
inkomens die vanuit het buitenland naar Nederland komen, een belastingvrijstelling
van 30% op hun onkosten krijgen. Dat is werkelijk ongehoord!Met de keuze van het kabinet om de vennootschapsbelasting te verlagen,
zijn wij het niet eens. Het kabinet wilde die verlaging dekken door het grijs
kenteken af te schaffen. Nu is dat plan van de baan. Toch heb ik een aantal
vragen. Waarom is de mensen in de afgelopen jaren niet verteld dat het particulier
gebruik van een auto met grijs kenteken oneigenlijk gebruik is? Het kabinet
kan dit nu wel zeggen, maar mensen hebben hun auto met grijs kenteken jarenlang
particulier kunnen gebruiken zonder dat er iets van werd gezegd. Waarom is
het nu ineens oneigenlijk gebruik? Bent u het met mij eens dat het particulier
gebruik van een auto met grijs kenteken tot nu toe eigenlijk volstrekt legaal
was en dat nu niet van de ene op de andere dag kan worden gezegd dat mensen
frauderen als zij hun auto met grijs kenteken particulier gebruiken?Waarom wordt de groep gebruikers van een auto met grijs kenteken niet
ontzien, maar juist zwaarder aangepakt doordat de vrijstelling in één
keer wordt afgeschaft? Los van wat je er in politiek opzicht van vindt, is
dat toch niet redelijk? Mensen hebben op grond van de bestaande regels een
auto aangeschaft. Je kunt dus niet van de ene op de andere dag zeggen dat
vanaf 1 januari aanstaande een streep wordt gehaald door het grijs kenteken.
Van zeer veel dingen vindt het kabinet dat het niet kan, dus waarom vindt
het kabinet dat het ten aanzien van het grijs kenteken wel kan? Ik maak mij
hier grote zorgen over. Ik begrijp dat er iets wordt gedaan voor de gehandicapten,
maar er is nog een ander probleem. Sommige zorginstellingen, vrijwilligersinstellingen
en gehandicapteninstellingen maken gebruik van auto's met een grijs kenteken.
Als dat per 1 januari aanstaande wordt afgeschaft, komen die instellingen
en vrijwilligers in de knoop. Zij moeten er dan in een keer veel meer voor
betalen. Hoe denkt het kabinet dit probleem op te lossen?De heer Bakker (D66):Voorzitter. Het kabinet heeft scherpe keuzes gemaakt, en dat werd tijd.
Wij zijn hier dan ook gelukkig mee, te lang zijn tal van problemen blijven
liggen, in de zorg, in het stelsel van pensioen en van prepensioen en in de
WAO. De prijs die wij hiervoor betalen, wordt gevormd door een economische
neergang, inactiviteit en hogere schulden. Het gaat ook ten koste van de toekomst.
Als je hieraan iets wilt doen, als je aan je keuzes vasthoudt, als je wilt
inzetten op verdienen in plaats van alleen maar op verdelen, dan is dat geen
arrogantie, maar vastberadenheid. Daarbij steun ik het kabinet dus van harte.
Ik wil wel memoreren dat de voorstellen van het kabinet die ons op prinsjesdag
bereikten, ook voor ons op belangrijke punten niet goed genoeg waren. Ik hoef
niet opnieuw uit de doeken te doen op welke punten de voorstellen allemaal
zijn aangepast, daar hebben wij het verleden week uitgebreid over gehad. Daarmee
waren de algemene politieke beschouwingen meer dan ooit in zekere zin eigenlijk
ook al algemene financiële beschouwingen.Nu zijn er tal van leden in deze Kamer die vinden dat de aanpassingen
nog verder zouden moeten gaan. Ook omdat ik een oproep van de heer Crone altijd
serieus neem, heb ik nog eens goed bekeken of onderdelen van de tegenbegrotingen
ons aanspreken. Maar ik moet zeggen dat ik er geen behoefte aan heb, want
vrijwel alle voorstellen daarin hebben het verder ineendrukken van het inkomensgebouw
tot gevolg. Ik noem de voorstellen op het gebied van de AWBZ, de pensioenen,
de hypotheekrente en de inkomensafhankelijke kinderbijslag. Er wordt dus weer
ingezet op een sterkere herverdeling, een vergroting van de armoedeval en
een verbreding van de marginale wig. Ze gaan ook ten koste van de opbouw van
menselijk kapitaal; ik citeer het Centraal Planbureau. Ze gaan ten koste van
het midden- en kleinbedrijf, ze betekenen een verslechtering van de replacement-rate
en de doelstellingen worden bereikt met een heleboel specifieke afdrachtskortingen.
En dit terwijl het Centraal Planbureau al eens heeft vastgesteld dat de effectiviteit
van zulke kortingen zeer discutabel is, dat ze geweldig veel deadweight loss
met zich meebrengen. Waarom het Planbureau nu ineens tot een andere conclusie
is gekomen en het in ieder geval voor de korte termijn anders heeft ingevuld,
is mij een raadsel. Ik geloof er niet in.De heer Crone (PvdA):Welke tegenbegroting heeft u gelezen? U sprak van het loongebouw dat in
elkaar gedrukt wordt door de aftrek van de hypotheekrente. Wat staat er in
onze tegenbegroting over die aftrek?De heer Bakker (D66):Ik sprak niet u in het bijzonder aan.De heer Crone (PvdA):Jawel, u noemde de maatregelen die onze tegenbegroting zou bevatten en
die in de tegenbegroting van sommige andere linkse partijen niet voorkomen,
evenmin als in die van de ChristenUnie. Ik neem u graag serieus, maar neemt
u mij dan ook serieus.De heer Bakker (D66):Dat doe ik ook.De heer Crone (PvdA):In onze tegenbegroting neemt de koopkracht van de middengroepen toe. Specifieke
afdrachtskortingen vormen misschien 10% van ons pakket. Het Planbureau heeft
aangegeven dat er bij een zo specifieke aanpak als de onze juist weinig deadweight
loss is. De lastenverlichting bij arbeid is generiek, die geldt voor iedereen,
ook voor de hoge inkomensgroepen. U praat dus niet over onze tegenbegroting.
Maar ik wil graag een serieus debat met u voeren, dus om geen extra vergadertijd
in beslag te nemen nodig ik u uit om binnen twee weken buiten deze zaal een
gesprek aan te gaan waarin u mij even precies aangeeft, waar u vandaan haalt
wat u nu zegt.De heer Bakker (D66):Dat kunnen wij altijd doen, maar ik maakte mijn opmerking slechts naar
aanleiding van uw oproep om uw tegenbegroting serieus te nemen, ook op onderdelen.
Het ging niet alleen om de tegenbegroting van de PvdA, ik gaf even het palet
van voorstellen weer die ik in de diverse tegenbegrotingen ben tegengekomen.
Het zijn voorstellen die mij niet aanspreken, ook de specifieke afdrachtskortingen
niet. Het CPB kan wel zeggen dat die kortingen wél werken als je ze
zo gericht inzet, maar wij gaan nu juist een specifieke afdrachtskorting schrappen
waarvan het CPB ooit gezegd heeft dat 92% ervan uit deadweight loss bestaat.
Vandaar dat wij die korting het liefst nu al geschrapt zouden hebben, maar
door toedoen van de CDA-fractie zitten wij er nog een jaartje mee. Er gaat
heel veel verloren. Het is op papier allemaal heel mooi, dus chapeau voor
de uitkomsten van uw tegenbegroting voor 2005, maar het zijn veelal wel uitkomsten
op papier en het zijn uitkomsten voor de korte termijn. Bovendien dragen ze
niet bij aan de structurele versterking van de economie en van het inkomensgebouw,
ze drukken de zaak veeleer verder ineen. Dat is zo langzamerhand
op zichzelf al een van de grootste problemen van ons inkomensgebouw.De heer Crone (PvdA):Ik stel vast dat het nog steeds niet over onze tegenbegroting gaat. Wij
verkleinen de wig op alle niveaus tot de hogere middengroepen. Daar gaat in
alle opzichten de arbeidsmarkt beter werken. Het CPB zegt dat ook. Het is
ook doorgerekend voor de lange termijn. Zowel het pensioenplan als de structurele
effecten van de vier belangrijkste arbeidsmarktmaatregelen zijn voor 60 jaar
doorgerekend. Als u nu nog blijft zeggen dat allemaal niet deugt en voor de
korte termijn is, moet ik deze ene avond maar niet verspillen. Dan vraag ik
u om het eerst maar eens allemaal rustig te lezen.De heer Bakker (D66):Ik wil het niet aan die vier arbeidsmarktmaatregelen hangen, maar ik vind
het structureel het allerslechtste wat u had kunnen bedenken. Het is het ontmoedigen
van de opbouw van menselijk kapitaal. Dat schrijf ik niet; dat schrijft het
CPB. Dat is dus buitengewoon slecht in een economie waarin wij het willen
hebben van het studeren van mensen, van initiatieven van mensen en van het
motiveren van mensen. U praat nu over de hogere middeninkomens enz. Dat zijn
de mensen die wij vragen om de lerarenopleidingen te doen, om te studeren,
om zich te verbeteren en om er ook bij te verdienen. Die pakt u straks allemaal
met de pensioenen, met de AWBZ enz. Wel bijdragen, maar het niet meer kunnen
gebruiken. En dat alles voor uw mooie plaatje in 2005. Ik vind het structureel
verkeerd.De heer Crone (PvdA):Die mensen gaan er in koopkracht 2% op vooruit. Voor de hoge inkomens
is het min 0,75 tot min 1,75. Dat zijn de verhoudingen waarover wij praten.
Als u dit soort woorden gebruikt, moet u eens echt kijken hoe het in elkaar
steekt.De heer Bakker (D66):Ik ga over mijn eigen woorden.Al met al vind ik het te prijzen dat het kabinet ook in deze lastige tijden
de veerkracht opbrengt om het beleid niet te richten op de volgende verkiezingen,
maar om te blijven richten op de volgende generatie en zich niet gek laat
maken door de hype van de dag.Ik wil nog iets zeggen over de inkomensmaatregelen. Ik vind dat het aan
de onderkant en bij de middengroepen niet de goede kant op gaat bij de steilheid
van de inkomensopbouw. Sterker, volgend jaar komen de middeninkomens voor
grotere problemen te staan. Ik heb naar de begroting van het ministerie van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid gekeken. Daarin wordt een werkloosheidsval
beschreven. De alleenverdiener met kinderen gaat er in 2005 bij aanvaarding
van werk € 630 op achteruit. Het is dus iets beter dan in 2004,
maar het is nog steeds niet goed genoeg. Een alleenstaande ouder die een baan
accepteert, levert 4,75% in. Het geldt niet alleen op het minimum. Ook een
modale alleenverdiener met kinderen die in 2005 bruto € 100 meer
verdient, moet daarvan volgend jaar € 138,25 inleveren en gaat er
netto dus € 38,25 op achteruit. In 2004 was het nog maar € 22.
De voorbeelden komen allemaal uit de begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.Er is dus sprake van een verslechtering. Die heeft natuurlijk te maken
met het moeilijke jaar 2005, waarin het kabinet de schijven zo wil aanpassen
dat het voor de minima iets extra kan doen. Op dat punt zal men ons niet tegenkomen,
maar structureel is het niet goed. Ik vraag het kabinet daarom, juist met
het oog op de opbouw van menselijk kapitaal, hoe in 2006 een stap de goede
kant op kan worden gezet in plaats van een stap de verkeerde kant op. Het
is namelijk slecht voor de economie, slecht voor de motivatie en slecht voor
het menselijk kapitaal.Ik vind overigens elk voorstel dat wordt gedaan – en ik heb heel
goed naar de heer Blok geluisterd – om te komen tot balansverkleining
en om te komen tot een terugdringen van inkomensafhankelijke regelingen, zoals
bij het schoolgeld, zeer toe te juichen, al is het alleen maar omdat dan veel
toestanden met formulieren en dergelijke verdwijnen. Men weet dat het kabinet
ernaar streeft om alle formulieren op internet te zetten. Wij streven ernaar
om zoveel mogelijk formulieren af te schaffen. Mocht het CDA besluiten om
het niet te willen, de heer Crone heeft het al volledig gesteund. D66 steunt
het ook. Daarmee is er dus een meerderheid. Ik hoop dat de heer De Nerée
zich op dit punt goed bedenkt. De afschaffing van de schoolgelden stond in
ons verkiezingsprogramma. Van de PvdA weet ik het niet helemaal zeker. Het
stond in het verkiezingsprogramma van het CDA. Alleen daar had het een beetje
dezelfde status als vroeger de hypotheekrente bij de PvdA. Het stond er wel
in, maar het werd niet uitgevoerd. Dat komt ook omdat het heel lastig te financieren
was. In de benadering zoals de heer Blok deze hier heeft aangegeven, ben ik
er echter zeer voor te vinden.Mevrouw Kant (SP):Maar dan wel graag met de kanttekening dat mensen met de lagere inkomens
niet de rekening hiervoor gaan betalen.De heer Bakker (D66):Wie zegt dat nu?Mevrouw Kant (SP):Indien wij wat dat betreft iets kunnen bereiken, is het mooi meegenomen
als wij het schoolgeld kunnen afschaffen. Alleen, ik wil die garantie er wel
graag bij hebben.De heer Bakker (D66):Mevrouw Kant, u wilt altijd overal garanties en dan ziet u de problemen
niet meer, omdat u begint bij de garanties. Laten wij nu eens beginnen met
het probleem. Het probleem is ook voor mensen met lagere inkomens dat zij
eerst het schoolgeld moeten betalen en vervolgens allerlei formulieren moeten
invullen, waarbij komt dat een deel dit helemaal niet doet. Er gaat daarbij
ook een heleboel geld naar de ambtenaren en naar alle toestanden eromheen.
Uiteindelijk krijgen de mensen met de lagere inkomens het helemaal terug en
de mensen die een beetje hoger zitten, krijgen het voor een stukje terug.
Zo hebben wij iedereen aan het infuus gelegd. Als wij dat nu willen terugdraaien,
kan het niet de bedoeling zijn lagere inkomens daarvan de dupe te laten worden
en daarmee is het ook een overbodige vraag. Ik begrijp uw wantrouwen wel –
dat is dezer dagen bijna structureel bij u, zo vrees ik – maar dat is
hier naar mijn gevoel echt niet de bedoeling.Mevrouw Kant (SP):Ik stel gewoon een vraag en dat heeft niets met wantrouwen te maken. U
heeft nu gezegd dat het niet de bedoeling is dat mensen met lage inkomens
daar de dupe van worden en dat is helder.De heer Bakker (D66):Nu, dan heb ik u weer helemaal tevredengesteld!Voorzitter. Een ander onderwerp betreft de gemeentelijke lasten. Het kabinet
heeft besloten de afschaffing van het OZB-gebruikersdeel uit te stellen tot
2006 en in één moeite door ook de voorgenomen maximering van
de tariefstijgingen bij gemeenten. Ik meen dat dit mede te maken heeft met
een negatief advies van de Raad van State, maar ik ben er eigenlijk heel weinig
argumentatie voor tegengekomen in de stukken van het kabinet zelf. Dit kan
aan mij liggen maar ik vind het als dat zo is – ik hoor daar graag de
minister over – toch wel te betreuren. Immers, wij hebben gezien dat
al zeker gedurende zeven of acht jaar de gemiddelde tarieven jaar in, jaar
uit stijgen. Over alle gemeenten genomen gaan zij gemiddeld omhoog met 4,
5, 6 of soms wel 7%. Dit betreft niet alleen de OZB-tarieven, maar ook tal
van andere tarieven die daarbij steeds minder een relatie krijgen met de kosten,
bijvoorbeeld als het gaat om bouwleges. Als dit nu zou zijn omdat wij de gemeenten
zo hebben afgeknepen, dan zou je er nog een verhaal bij kunnen houden, maar
het tegendeel is het geval. Jaar in, jaar uit hebben de gemeenten juist heel
veel extra geld erbij gekregen als gevolg van al die uitgavenintensiveringen
in al die vette jaren die wij achter ons hebben. Dit jaar voor het eerst gaat
er minder geld naar het Gemeentefonds in de algemene uitkering. Nu zeggen
de gemeenten: het Rijk bezuinigt en dus moeten wij de tarieven wel verhogen.
Ik stel vast dat die tarieven geen enkele relatie hebben met de inkomsten
van de kant van het Rijk.Ik vraag het kabinet om eens een goed overzicht op dat punt te geven,
want de cijfers verschillen nogal. Hoe is nu de reële ontwikkeling geweest
van de algemene uitkering en hoe is de reële ontwikkeling geweest van
de lastenstijgingen van gemeenten? Voorts verneem ik graag wat nu toch de
doorslaggevende reden is geweest dat het kabinet die maximering een jaar heeft
uitgesteld, uitgerekend een jaar waarin wij van iedereen een nullijn vragen,
waarin de koopkracht onder druk staat en waarin wij kennelijk niets doen aan
het verder uithollen van de koopkracht door de gemeentelijke tariefstijgingen.
Het is mij eerlijk gezegd al jarenlang een doorn in het oog. Ik besef daarbij
ten volle dat dit een element is van gemeentelijke autonomie en gemeentelijke
democratie, maar dat wil nog niet zeggen dat wij het niet mogen agenderen
op het moment dat wij vinden dat er iets de verkeerde kant op gaat.Ik maak hier nog een andere opmerking bij en ik doe dit onder meer aan
de hand van wat een televisieprogramma daarover de afgelopen week meldde,
namelijk dat gemeenten ook nog nieuwe grondslagen weten te ontdekken zoals
de waterleiding. Nu is bij mijn beste weten de waterleiding ooit aangelegd
met behulp van belastingmiddelen. Maar ja, als de gemeentelijke begroting
niet sluit, bel je even naar de Nuon en vraag je hoeveel leidingen er in de
gemeente lopen, teneinde een tarief per meter te kunnen vaststellen en dit
vervolgens ook in te stellen. Volgens mij is dat niet goed. Het is niet goed
voor het open vizier bij de belastingheffing waar gemeenten naar zouden moeten
streven. Het is niet goed voor de grote verschillen die daardoor tussen gemeenten
ontstaan en het is ook niet goed in relatie tot bijvoorbeeld de telecomsector,
daar waar wij in de Telecomwet een gedoogrecht kennen. In dat opzicht kunnen
dus geen heffingen worden opgelegd en dat is terecht, want anders zou dat
ook de spuigaten uit lopen. Ik zou dan ook willen bepleiten of dit niet ook
op het punt van de waterleiding en van de elektriciteit in de wet kan worden
vastgelegd. Ik zou daar in ieder geval zeer voor pleiten. Wij behandelen hier
over enige tijd de nieuwe Waterleidingwet en bij die behandeling zou dit punt
aan de orde kunnen zijn. Misschien moet hierover een bepaling worden opgenomen
in de Elektriciteitswet. Het gaat mij in ieder geval om al die verstopte belastingen.
Ik herinner in dit verband nog aan het Berenschotrapport. Daarin staat dat
via vermindering van subsidies en via verhoging van tarieven de gemeenten
hun problemen gewoonlijk oplossen. Zij wentelen die dus af op de burgers.
Bijna nooit stellen de gemeentes zichzelf in die situatie de vraag: moeten
wij misschien een van de taken die wij tot nu toe hebben gedaan niet meer
doen? Moeten wij daar niet eens een discussie over voeren? Of: moeten wij
die uitgebreide gemeentelijke apparaten niet eens doorlichten om te bezien
of zij niet kleiner kunnen dan wel of zij efficiënter kunnen werken?Voorzitter. Mijn laatste punt betreft de topinkomens. De inkomens in de
publieke sector zijn bijna alle openbaar. Echter, als je de gegevens over
die inkomens ziet, is het schrikken. Uit die gegevens blijkt namelijk dat
in tal van sectoren inkomensontwikkelingen hebben plaatsgevonden die volgens
mij niet beoogd waren en die nergens toe dienden. Die ontwikkelingen doen
zich zeker niet voor in concurrerende bedrijven. Naar mijn mening is men zich
in grote delen van de publieke sector gaan spiegelen aan een wereld waaraan
men zich niet behoort te spiegelen, die van de markt. Men opereert in de publieke
sector namelijk niet in de markt. Dat ligt anders als het om de AFM gaat.
Volgens het credo dat je boeven met boeven moet vangen, moet je bij de AFM
goede mensen hebben, mensen die weten hoe alles gaat in het bedrijfsleven,
overigens: alle negatieve annotaties daar gelaten. Ik bedoel dat "boeven met
boeven vangen" niet zo onaardig als het klinkt. Echter, ook voor De Nederlandsche
Bank geldt dat je niet een bankier kunt laten werken op een referendarisniveau
als hij toezicht moet houden op bankiers die het veelvoudige verdienen van
wat hij verdient. Er is voor mij dan ook wel reden om te zeggen: voor zulke
gevallen is er een beredeneerde uitzondering. In bepaalde gevallen is een
beredeneerd hoog inkomen reëel.Ik hoor dat mevrouw Kant nu iets roept, maar ik versta haar niet. Overigens,
volgens de orde van de vergadering mag ik haar ook niet verstaan.Wat al die onderwijsinstellingen, de zorginstellingen, de woningbouwverenigingen,
de IB-groep, de ZBO's enz. betreft: daar heeft zich de ontwikkeling voorgedaan
die ik schetste. Ik zou daarom vinden dat het kabinet niet alleen de openbaarheid
van inkomens moet bevorderen, maar ook een beleid moet voeren dat uit de volgende
twee elementen bestaat. Het ene houdt in dat in de jaren 2004 en 2005 de nullijn
wordt aangehouden en het andere dat bij de verschillende regelingen een maximering
of een normstelling geldt. Die maximering zou een relatie moeten hebben met
het salaris van de minister-president. Dan druk ik mij nog heel
voorzichtig uit. Ik wil dus niet zegen dat dat salaris altijd het maximum
moet zijn. Echter, er moet wel een relatie met dat salaris zijn.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. De heer Bakker sprak zojuist over boeven met boeven vangen.
Kennelijk sloeg dat ook op de medewerkers van de AFM. Ik weet dat de heer
Docters van Leeuwen ooit lid is geweest van D66.De heer Bakker (D66):Dat is hij niet meer.De heer Vendrik (GroenLinks):Maar zo'n lidmaatschap maakt hem nog geen boef. De vraag is dan ook wat
u precies bedoelt. Volgens mij gebruikte u een ongelukkige uitdrukking. Ook
van toezichthouders in de financiële sector kunnen wij verwachten dat
zij voor een fatsoenlijk salaris hun best doen en dat zij zich inspannen voor
de publieke zaak. Is dat niet een betere norm en moeten wij het hanteren van
die norm niet afspreken zonder nu weer een uitzondering te maken voor boeven
die boeven gaan vangen?Der heer Bakker (D66):Laten wij even reëel zijn en in aanmerking nemen dat de Autoriteit
Financiële Markten en De Nederlandsche Bank toezicht moeten houden op
instellingen. Zij moeten dat dus op een bepaald niveau doen. Daarvoor moeten
zij dan mensen hebben die inderdaad in staat zijn om op dat niveau toezicht
uit te oefenen. Ik sluit niet uit dat dat soms kan voor een salaris dat in
de publieke sector normaal is. Ik sluit echter ook niet uit dat er situaties
zijn waarin men om tegen anderen op te kunnen treden, om het nodige inzicht
te kunnen verwerven en om iemand te kunnen hebben die zijn sporen in het bedrijfsleven
heeft verdiend, meer moet bieden dan dat ambtelijke salaris. Daarmee zou ik
in dat bepaalde geval niet zoveel problemen hebben. Mijn probleem betreft
veel meer de sectoren waar men zich de wereld van de markt heeft aangemeten,
terwijl die niet de zijne is. Dan heb ik het niet over de AFM of De Nederlandsche
Bank. Misschien moeten wij in dit verband de Zorgautoriteit ook in aanmerking
nemen. Misschien moet je daar een zeer goede verzekeraar hebben en zeer goede
verzekeraars moeten misschien wel meer verdienen. Ik had het nu echter over
de mensen die in het verleden in het kader van het trend volgen en in het
kader van de publieke sector bepaalde salarissen kregen of die als gevolg
van allerlei structuurwijzigingen zichzelf hoge salarissen zijn gaan toekennen.
De raad van toezicht zet er dan een handtekening voor, dus in die zin doet
men het niet zelf. Maar uiteindelijk gaat het om belasting- en premiegeld.
Daaraan moet een eind komen.Mevrouw Kant (SP):Ik vond de vergelijking "boeven vangen boeven" ook wat ongelukkig. Bovendien
was degene die u een boef noemde, de heer Docters van Leeuwen, al gevangen;
hij was al bij de AFM. Die kwaliteit was al binnen, maar jaar op jaar is het
salaris fors verhoogd. Het gaat inderdaad om de publieke sector. U maakt een
vergelijking: voor dezelfde kwaliteiten als degene die je controleert, moet
je minstens hetzelfde betalen als de marktsector die je controleert. Als wij
zo beginnen, is het hek gauw van de dam. Wat moet de directeur van de NMa
dan wel niet verdienen? Wat moet het openbaar ministerie, dat miljoenenfraudeurs
oppakt, dan wel niet verdienen? Dat is natuurlijk een onzinnige redenering.
Uw redenering over kwaliteit is begrijpelijk, maar je hoeft echt geen tonnen
aan salaris te betalen voor kwaliteit in de publieke sector. Dat is gewoon
niet waar.De heer Bakker (D66):Laat de AFM nu even de AFM; ik begrijp uw punt. Er zijn sectoren denkbaar
waar je mensen wilt hebben in het belang van het toezicht, of dat nu de NMa
of de AFM is, die dat werk goed moeten doen. Ik kan mij voorstellen dat er
instellingen zijn waarin een beroep kan worden gedaan op mensen die in de
markt werkzaam zijn: in het bankwezen, bij de verzekeraars enz. Dat kan betekenen
dat je er een salaris tegenover moet stellen, omdat je hen anders niet krijgt.
Maar dan gaat het om reële concurrentie met de markt. Mijn pleidooi is
vooral gericht op alle andere gevallen – dat is de bulk, veel meer dan
alleen de AFM of De Nederlandsche Bank – waarin geen sprake is van reële
concurrentie met de markt. Of het nu gaat om instellingen voor ouderenzorg
of gehandicaptenzorg, om schoolbesturen of om de IB-Groep in Groningen, er
is geen reële relatie met de markt. Dan is het ook niet terecht om die
salarissen zo te laten oplopen.Mevrouw Kant (SP):Maar zelfs als er sprake is van reële concurrentie met de markt,
is er nu toch ook geen probleem met de kwaliteit van de mensen op die posten?
Desalniettemin zijn de salarissen verhoogd met uw instemming.De heer Bakker (D66):Volgens mij moet u nu uw knopen tellen. U wilt mij elke keer weer op de
AFM vastpinnen. Wij moeten de hele publieke sector goed tegen het licht houden.
Dat geldt ook voor de toezichthouders, maar ik kan nog beredeneren waarom
je soms moet afwijken van wat overigens in de publieke sector gebruikelijk
is. Dat geldt dus niet voor alle andere dingen die ik noem.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik ben dat laatste helemaal met de heer Bakker eens. Ik heb eerder de
AFM, de PVK en De Nederlandsche Bank naar voren gebracht en het bezwaar van
mijn fractie aangegeven tegen het automatisme dat bij een fusie tussen twee
toezichthouders de salaris- en beloningenstructuur van degene die erbij komt
wordt gericht naar de structuur van degene die er al zat. Er is toch een aantal
taken van De Nederlandsche Bank weggevallen, doordat ze zijn overgegaan naar
Frankfurt. Omdat het salaris van de PVK moest worden opgetrokken, moest ook
het salaris van de AFM worden opgetrokken. Het is een automatisme. Er wordt
überhaupt niet eens gekeken of dat wel op deze wijze moet.Vervolgens vraagt u zich van een aantal functies af waarom men zoveel
betaald moet krijgen. Maar dit betrof de AFM, de PVK en De Nederlandsche Bank.De heer Bakker (D66):Dat is helder. Ik zou nog een stap verder willen gaan. Ik vind dat het
kabinet moet bezien hoe men er in de verschillende sectoren paal en park aan
kan stellen. Dat er contracten bestaan, betekent nog niet dat je daarin moet
berusten. Er zijn altijd weer herziene contracten enz. Op dat moment moet
je je beraden op de vraag of het niet wat minder kan. Kan het niet een relatie hebben met het hoogste salaris in de publieke sector? Ik
wil best aannemen dat je een goede manager nodig hebt voor het ziekenhuis,
maar dat is nog wat anders dan een manager van de Shell.De heer Vendrik (GroenLinks):Mijnheer de voorzitter. Ik begin met een internationaal bericht: torenhoge
olieprijs, pak 'm beet 50 dollar per barrel. Het is een ramp voor ontwikkelingslanden.
Betalingsbalansproblemen, lopende schuldverlichtings- en kwijtscheldingsprogramma's
staan op de tocht. Wat is de reactie van dit kabinet? Ik hoorde de minister
voor Ontwikkelingssamenwerking zeggen dat het goed zou zijn voor duurzame
energie. Dat is helemaal fraai! Ontwikkelingslanden die nauwelijks bijdragen
aan het klimaatprobleem, worden via torenhoge energieprijzen gestimuleerd
tot het gebruik van duurzame energie. Dat moet sowieso gebeuren, maar niet
op deze manier. Het verbaast mij dat de minister van Ontwikkelingssamenwerking
het niet opneemt voor het acute belang van deze ontwikkelingslanden. Ze worden
bedreigd door een ramp.Ik keer terug naar afgelopen zaterdag. 300.000 mensen demonstreerden tegen
het kabinet. Vanmiddag zei de vice-premier dat overleg mogelijk is, maar niet
over alles wat al is afgesproken. Het zou alleen over de toekomst gaan. Het
kabinet luistert dus niet, want die demonstratie ging juist over alle maatregelen
die het kabinet al overeengekomen was. Het kabinet gaat dus gewoon door. Is
dat de politieke stand van zaken, zo vraag ik de waarnemend premier.De voorzitter:U praat nu met de minister van Financiën.De heer Vendrik (GroenLinks):Is de minister van Financiën het eens met de waarnemend premier?De demonstratie van afgelopen zaterdag laat ook zien dat één
motie-Verhagen nog geen zomer maakt. De motie was bedoeld om meer draagvlak
te creëren en structurele hervormingen van dit kabinet te bevorderen.
Ik wist niet dat dat kon samengaan. Uiteindelijk werd vooral het grijze kenteken
voor de bestelauto gered door Verhagen en de zijnen. Staatssecretaris, uw
departement loopt al tien jaar dat oneigenlijk gebruik aan te pakken. Dat
lukte niet, dus besloot u deze zomer om het grijze kenteken af te schaffen.
Dan komt er een plan van de coalitie en dan neemt u dat over. Heeft u tien
jaar lang zitten slapen of klopt er iets niet in het plan van de coalitie?De oppositiepartijen en de vakbeweging hebben gisteravond besloten om
de voorbereidingen te starten voor een nationaal correctief raadplegend referendum
over de wet inzake VUT, prepensioen en levensloop. GroenLinks heeft dit idee
in eerdere debatten naar voren gebracht. Ik herinner mij de misprijzende reactie
van de minister van Financiën dit voorjaar, maar wij hebben vorderingen
geboekt. Ik vind het fantastisch. De politieke boodschap van de samenwerkende
partijen is duidelijk. Indien kabinet en coalitiepartijen niet bereid zijn
tot heroverweging van het wetsvoorstel, dan zullen wij niet aarzelen om het
referendum mogelijk te maken. Wat is de reactie van de minister van Financiën?Dit kabinet breekt VUT en prepensioen af. In plaats daarvan wordt de huidige
verlofspaarregeling omgebouwd tot een individuele levensloopregeling, te parkeren
bij dure commerciële partijen. GroenLinks wil geen afbraak, maar juist
modernisering. De huidige regeling voor VUT en prepensioen zou juist zo snel
mogelijk moeten overgaan in een brede levensloopregeling, waarbij werkgevers
en werknemers collectieve afspraken mogen maken over de financiering, de overheid
deze afspraken fiscaal ondersteunt en alle werknemers in Nederland zelf besluiten
wanneer en hoe ze met verlof gaan tijdens of aan het eind van hun werkzame
leven, een combinatie van solidariteit en keuzevrijheid. Dát is modernisering,
niet omdat het leuk is, maar omdat het moet.Dit kabinet weet met de vergrijzing op komst niks beters te verzinnen
dan terug naar de oude tijd, terug naar 65 jaar, terug naar 40 uur per week.
Dit kabinet denkt de deelname aan betaald werk te bevorderen door de knoet
te gooien over de huidige voltijdse werknemers, en negeert de rest. Sterker
nog, het breekt bestaand arbeidsmarktbeleid voor allerlei groepen af, verklaart
de emancipatie voltooid en weet vervolgens niet eens iets te doen met 2 miljoen
kanslozen, als ik de minister van Sociale Zaken tenminste goed heb begrepen.GroenLinks zet daar een radicaal ander perspectief tegenover. Mensen moeten
niet méér werken, méér mensen moeten werken, vrouwen,
jongeren, ouderen, mensen van buitenlandse komaf. Daarom is die genoemde modernisering
van de levensloopjuist zo nodig, opdat mensen kúnnen werken, niet voortijdig
afbranden en afhaken, maar kunnen kiezen hoe zij hun werk combineren met privé.Als het kabinet zo graag wil dat iedereen langer gaat doorwerken, waarom
hoor ik het dan nooit over de kwaliteit van arbeid. Herman Wijffels, de voorzitter
van de SER, sprak er nadrukkelijk over als een alternatieve route op weg naar
een breder arbeidsaanbod. Waarom wordt het negentiende-eeuws aandoende arbeidsklimaat
niet door dit kabinet aangeklaagd? Mensen worden voortijdig afgeschreven,
weggegooid, gedumpt in een regeling. Waarom spreekt het kabinet de werkgevers
niet krachtiger aan om de arbeid te humaniseren en ook van hen een bijdrage
voor de toekomst te vragen? Zo leuk is het voor zoveel mensen vaak vandaag
de dag niet om nog langer door te werken. Ik zei het al, Herman Wijffels sprak
daar terechte woorden over en ik vraag het kabinet om een reactie.Er zijn veel alternatieven voor dit kabinetsbeleid. Gelukkig erkent de
CDA-fractie dat sinds vanmiddag ook, in tegenstelling tot de premier die voortdurend
roept dat er geen alternatief is. Ons alternatief voor korte én lange
termijn staat beschreven in de nota Honderd procent samenleven, die vorige
week is gepresenteerd. Ik zou de minister van Financiën toch om een reactie
willen vragen, want ik vond dat de waarnemend premier de vorige week wel heel
kort door de bocht ging. Zou het kabinet serieus willen reageren op de taboes,
de vele taboes die dit kabinet instandhoudt? Ik noemde het al: het taboe van
de hypotheekrenteaftrek. Een tijdbom voor de schatkist. Alle economen vinden
dat het anders moet, zelfs lobbyclubs zoals de Nederlandse Vereniging van
Banken en de Vereniging Eigen Huis zijn het daarover eens. Er is nog maar
één groep die vindt dat die aftrek moet blijven: dit kabinet.
Taboe.Dan een ander taboe, vanavond al weer ruimschoots gedemonstreerd door
de heren De Nerée en Blok, namelijk het taboe op de eerlijke verdeling
van vergrijzingslasten, ook aanbevolen door de Raad van State. Dan gaat het
precies om de generatie die gewerkt heeft en AOW-premie heeft afgedragen in
de goede jaren, de jaren zestig en zeventig, met een lage premie. Laat het
nu dezelfde generatie zijn die ons opgezadeld heeft met een hoge staatsschuld
eind jaren tachtig. Die generatie is nu met pensioen. Die zit nu in Wassenaar,
stemt op de VVD en wordt nu keurig uit de wind gehouden. Fiscalisering van
de AOW zou bijdragen aan een eerlijker verdeling van de vergrijzing, maar
dat is kennelijk alweer een taboe.Een ander taboe. Nederland is en blijft een renteniersland. Arbeid hoog
belast, vermogen laag belast. Wanneer trekken wij dat recht? Er wordt niets
aan gedaan. Het was een taboe onder Paars, het is nog steeds een taboe onder
Balkenende I en Balkenende II.Vervolgens het taboe op een radicale verandering van de investeringsagenda.
Een bedrag van 80 mld gaat mevrouw Peijs uitgeven aan nog meer asfalt, waar
wij al voldoende van hebben. Waar blijft dan die onderwijsrevolutie die wij
zo nodig hebben om bijvoorbeeld de kanslozen een plek te geven op de arbeidsmarkt,
om inderdaad van Nederland een kenniseconomie te maken? Waar blijft die verschuiving
van het budget?Verder noem ik het taboe op het aanspreken van werkgevers. Er is geen
een maatregel van dit kabinet – en dat zijn er veel – die op de
een of andere manier iets vraagt van werkgevers. Het enige wat dit kabinet
doet, is hun uit de wind houden en vervolgens in budgettair krappe tijden
1,2 mld euro vennootschapsverlaging toepassen. Dit kabinet helpt Shell, maar
helpt Shell ook dit land? Ik dacht van niet.Dan de milieuschuld. Is het inderdaad waar wat mevrouw Halsema de vorige
week zei, dat die schuld gewoon doorgeschoven wordt naar het volgende kabinet?
De milieuschuld? Dan durft de minister van Financiën hier vanmiddag te
zeggen: wij doen het voor onze kinderen? Hoe is het in hemelsnaam mogelijk
dat dit kabinet durft te zeggen dat het ons land voorbereidt op de toekomst. Voorzitter. Dan de miljoenennota. Even een iets andere toon, even iets
vrolijker. Echt waar, het is een leuk stuk geworden. De nota is dunner, mooier
en beter leesbaar. Dat is een compliment. Ik zie ook dat het kabinet doelen
heeft. Dat is mooi, daar kunnen wij over spreken. Een hoge economische groei
moet in 2007 bereikt worden. Dat is een economisch topjaar in het verkiezingsjaar
2007. Het kabinet streeft dus eigenlijk naar versterking van de conjunctuur.
Het is hoogst merkwaardig dat uitgerekend deze minister van Financiën,
de uitvinder van het trendmatig begrotingsbeleid, hiermee komt. Heeft dit
kabinet dan niets geleerd van de afgelopen 10 jaar, dat de Nederlandse economie
juist een versterkte conjunctuurbeweging doormaakt, dat dit voor gigantische
problemen zorgt op de arbeidsmarkt en in de overheidsfinanciën? Hoe kan
je dan streven naar een zo hoog mogelijke groei in 2007? Dat is niet keizen
voor een economisch verstandig beleid maar voor een politiek gemotiveerd beleid.Dan een ander punt. Het kabinet zegt beheersing van loonkosten te willen
nastreven, maar de private uitvoering van de WAO zal zorgen voor een verhoging
van de lasten in de komende jaren van 10 tot 15 mld. Dat moet wel opgebracht
worden in rap tempo. Gecombineerd met het mislukken van het voorjaarsoverleg
lijkt mij dat allemaal het tegengestelde te bereiken van wat dit kabinet beoogt.Verder heeft het kabinet het voortdurend over langetermijndoelstellingen,
zoals voorbereiding op de vergrijzing. Het valt ons op dat in tegenstelling
tot vorig jaar eigenlijk alle arbeidsparticipatiedoelstellingen zijn verdwenen
of weggemoffeld. In de miljoenennota is er nog maar eentje over, een arbeidsparticipatie
van ouderen van 40% in 2007. Wat is de stand van vandaag? 39%! Vooruitgang
1%. De trend is al harder. Wat is dit nu voor doelstelling? Dat is gewoon
weergeven wat er sowieso gaat gebeuren.In de begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid staat nog wel iets
over bijzondere groepen. Vorig jaar had dit kabinet gelukkig nog het doel
om de langdurige werkloosheid te verminderen, om vrouwen aan de slag te krijgen
en om de arbeidsparticipatie van etnische minderheden te bevorderen. Al die
doelen zijn verdwenen. Alleen het streefcijfer voor jeugdigen is nog over.
De jeugdwerkloosheid mag zijn opgelopen van 13% nu tot 15% in 2007. Het kabinet
doet er beter aan om terug te gaan naar de doelstellingen van vorig jaar.
Hier zit precies de angel. Het beleid voor bijzondere groepen wordt afgebroken,
want het resultaat is er niet naar. De werkloosheid loopt op, bijzondere groepen
komen extra in de knel en dus laat het kabinet zijn doelstelling maar vallen.
Is dat voorbereiden op de vergrijzing? Is dat ervoor zorgen om mensen die
klaar staan om de arbeidsmarkt te betreden echt aan de slag te krijgen? Ik
zie er helemaal niets van.De score van het kabinet op het gebied van arbeidsparticipatie is beneden
alle peil. Ik sprak al over de jeugdwerkloosheid, maar dit geldt ook voor
vrouwen. Het kabinet streeft naar een participatiegraad van vrouwen van 65%
in 2010. Dit is overigens een oude doelstelling. Wij zitten nu op een participatiegraad
van 55% en de groei is er geheel uit. Vervolgens verklaart minister De Geus
het emancipatiebeleid voor voltooid. Hoe haalt hij het in zijn hoofd! Als
het kabinet het werkelijk serieus meent met de aanpak van de vergrijzing,
zullen er vrouwen nodig zijn die op de arbeidsmarkt aan de slag kunnen. Daar
is beleid voor nodig, maar dat is er niet. Het beleid dat er was, wordt afgebroken.
Kinderopvang wordt onbetaalbaar, met name voor mensen met lage inkomens. De
levensloopregeling functioneert niet. En dan zegt dit kabinet de samenleving
voor te bereiden op de vergrijzing.Migranten idem dito. De doelstelling was vorig jaar een participatie van
54% in 2005. Het gaat echter hartstikke slecht. Dit percentage ligt nu onder
de 48. Met de commissie-Blok kunnen wij vaststellen dat het nog verder de
fout ingaat, terwijl de migrantenparticipatie in 2001, dus onder Paars, nog
bijna 60% was. De werkloosheid onder migranten neemt verontrustende vormen
aan. Terwijl wij twee jaar lang een debat hebben gevoerd over het belang van
integratie en van betaald werk, veegt dit kabinet deze doelstelling van tafel.
Geen beleid, men laat het aan de markt over. Ook hier weer geen voorbereiding
op de vergrijzing.Bij interruptie is al gesproken over de koopkrachtgevolgen van het kabinetsbeleid
in 2005, met name voor chronisch zieken en gehandicapten. Mijn
fractie vindt het te gênant voor woorden dat de meerderheid van de Kamer
vorige week heeft afgewezen dat zichtbaar wordt wat de echte koopkrachteffecten
zijn van het pakket voor 2005 voor chronisch zieken en gehandicapten. Ik vraag
het dus maar opnieuw aan de minister. De koopkrachtgevolgen zijn niet helder.
Wij moeten toch niet weer – zo zeg ik ook tegen het CDA – tot
november wachten voordat zij wel helder worden. Ik zou wensen dat het kabinet
zich wat inschikkelijker betoont.Voor de komende jaren zie ik het volgende beeld. Deze minister van Financiën
wacht vrij onverstoorbaar op betere conjuncturele tijden. De eerste meevallers
zijn op komst. Dan zal ineens de korte termijn weer vooropstaan: zie je wel,
het beleid werkt, het helpt. Het VVD-project is dan eigenlijk weer een stapje
verder. De sociale zekerheid is weer wat gekortwiekt, de inkomenssolidariteit
in de zorg is verbroken, de WAO goeddeels afgeschaft, het poldermodel ondergelopen
en de publieke dienst weer een kopje kleiner gemaakt. De VVD-kiezer ontvangt
ongetwijfeld op tijd weer een mooie lastenverlaging. Dat is het scenario van
de VVD. En het CDA? Dat mag het uitleggen. Premier Balkenende zei laatst in
Forum: politici moeten aangeven waarheen de reis gaat. Ik wacht eigenlijk
nog steeds op zijn antwoord.Vorige week hebben wij met de staatssecretaris van Onderwijs gesproken
over de uitvoering van de motie-Rabbae inzake het terugploegen van ten onrechte
uitgekeerde gelden naar het hoger onderwijs. Deze motie wordt door dit kabinet
niet meer uitgevoerd. Ik vraag niet om uitleg, maar om uitvoering van de motie.
Mocht het kabinet weigeren om de motie-Rabbae uit te voeren, dan dien ik in
tweede termijn een nieuwe motie in.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. Het kost de minister van Financiën behoorlijk wat moeite
om de touwtjes opnieuw aan elkaar te knopen. Zowel nationaal als internationaal
zorgt het EMU-saldo voor veel hoofdbrekens. Opnieuw ligt er een begroting
met stevige maatregelen. Maatschappelijk verzet is er meer dan genoeg. Hete
hoofden en koude harten, dat schiet niet op. De SGP wil op een eerlijke en
dus constructieve wijze het regeringsbeleid beoordelen; vorige week en ook
nu.Ik zal vanavond later de economische invalshoek centraal stellen, maar
eerst iets anders. Gemeenschappelijke doelen voor de regering en de SGP-fractie
zijn het bevorderen van de gemeenschapszin en het aanspreken van mensen op
het dragen van eigen verantwoordelijkheid voor zichzelf en voor de omgeving.
Die verlegging van verantwoordelijkheden moet wel gedragen worden door mensen
en moet passen in de omgeving van mensen. Er moeten hulpverleners, mantelzorgers
enz. als het ware klaarstaan voor het geval dat. Mijn fractie is er niet van
overtuigd dat die capaciteit, dat zorgvermogen, beschikbaar is. Zo komt de
Wet maatschappelijke ondersteuning eraan. Mijn vraag aan de regering en deze
bewindslieden is: kan op de een of andere manier net als het vrijwilligerswerk
ook de mantelzorg niet worden gestimuleerd of aantrekkelijker worden gemaakt,
bijvoorbeeld door een fiscale regeling? Ik heb daar geen concrete voorstellen
voor. Ik vraag om het denkproces daarover op te starten, opdat in samenhang
met de per 1 januari 2006 voorziene introductie van de Wet maatschappelijke
ondersteuning die regeling operationeel zou kunnen zijn.Met betrekking tot het vrijwilligerswerk heeft de staatssecretaris mij
vorig jaar toegezegd om de fiscaal onbelaste normen voor vrijwilligerswerk
te heroverwegen. Daar heb ik daarna niets meer over gehoord. Als je het hebt
over "versterken van de sociale samenhang in de samenleving", zijn dit instrumenten
en die moeten dan ook gevolgd worden door bijbehorende daden. Graag een reactie.Blijvende aandacht voor de kwetsbare groepen van chronisch zieken, gehandicapten
en bepaalde categorieën ouderen is noodzakelijk. De bodem is echt bereikt,
zoals ik vorige week ook al heb gezegd. De SGP-fractie waardeert overigens
dat er na alle misère van vorig jaar en na de reparaties die in de
loop van dit jaar zijn geïntroduceerd – de resultaten daarvan kennen
wij nog niet echt – in het voorliggende pakket meer dan vorig jaar naar
is gestreefd om deze groepen te ontzien. Ik erken dat, maar tegelijkertijd
is nog heel veel onduidelijk. Er is ook onbekendheid met de beschikbare compensatiemaatregelen,
met allerlei regelingen. Die bekendheid moet worden vergroot. Wat wil de regering
daaraan doen? Goede informatie is hard nodig. Ik hoor gestadig dat de Belastingdienst
te vaak slecht bereikbaar blijkt te zijn voor deze groepen, maar ook meer
in het algemeen, waarschijnlijk door overbelasting. Dat is gewoon een praktisch
punt, maar ik hoor dat te vaak. Hoe zit dat en is dat geen verbeterpunt?Ik wil na deze wat kritische noot ook een compliment geven aan de staatssecretaris.
Een paar maanden terug vroeg ik in een algemeen overleg zijn aandacht voor
de regeling rond het weekendvervoer voor gehandicapten. Over de technische
details spreken we later – er is een wetsvoorstel in procedure –
maar er ligt intussen wel een ruimhartige oplossing, waarvoor dank.Dit kabinet zet het mes in de vennootschapsbelasting. Natuurlijk, een
aantrekkelijk internationaal vestigingsklimaat is belangrijk, maar een groot
deel van het Nederlandse bedrijfsleven lijkt daar vooralsnog weinig mee op
te schieten. Kleinere bedrijven worden te vaak uit het oog verloren, terwijl
zij wel de basis vormen van onze economie. Om één voorbeeld
te noemen: veel kleine bedrijven lopen ertegenaan dat overdracht aan de volgende
generatie moeilijk is. Graag krijg ik de toezegging dat deze bewindslieden
samen met hun collega's van EZ aan de slag gaan om de fiscale, sociale en
economische positie van het midden- en kleinbedrijf in den brede en in de
schakering die er is, te verbeteren, zodat ook het nationale vestigingsklimaat
aantrekkelijk blijft.Vorige week is al uitgebreid gesproken over de afschaffing van het grijze
kenteken. Mijn fractie heeft de plannen van de coalitiepartijen op dit punt
gesteund. Veel hangt echter nog wel van de uitwerking af, zeker als het gaat
om de particulieren. Voor grotere gezinnen betekent het afschaffen van het
grijze kenteken een forse extra lastenverhoging. Dat hangt samen met oneigenlijk
gebruik, maar dat is wel al vele jaren gedoogd. Is de regering bereid om te
komen met een voorstel om die lastenverhoging van ongeveer € 1000
op jaarbasis uit te smeren over bijvoorbeeld vier jaar, zodat zij hun uitgavenpatroon
daarop kunnen afstemmen? Ook stelt mijn fractie voor om de toeslag op de aanvullende
kinderkorting bij drie of meer kinderen op te hogen. Daartoe heb ik een wijzigingsvoorstel
geformuleerd, in lijn met onze stemverklaring over de motie-Verhagen c.s.
van vorige week. Voorzitter. Ik verzoek u om deze opstelling als noot aan
de Handelingen toe te voegen.De voorzitter:Ik neem aan dat tegen het opnemen van een noot in de Handelingen geen
bezwaren bestaan.(De noot is opgenomen aan het eind van deze editie.)1De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. Het blijft ook voor mijn fractie onbegrijpelijk dat men het
hete hangijzer van de hypotheekrenteaftrek niet durft aan te raken. Die koudwatervrees
had ik van dit kabinet niet verwacht. Zorgvuldigheid, geleidelijkheid en behoedzaamheid
zijn geboden, maar wij zullen er toch een keer aan moeten geloven.Voor wat betreft de VUT, prepensioen en levensloop had ik geen tekst voorbereid
omdat ik al vermoedde dat het in de loop van deze dag uitvoerig aan de orde
zou komen. Vanmiddag is weer eens gebleken dat dit een zeer beladen onderwerp
is. Wij vinden de verlaging van de leeftijd voor de overgangsregeling van
57 naar 55 jaar een stap vooruit. Ook vinden wij dat de inbouw van de 40 dienstjaren
geregeld moet worden. Verder noemen wij de mogelijkheid van deeltijdpensioen.
De levensloopregeling dient aan concrete thema's te worden gekoppeld: zorg,
studie en pensioen. Voordat dit onderwerp door de Kamer wordt besproken, willen
wij voorts de gevolgen voor kleine bedrijven wegen. Vorige week heb ik bij
herhaling aandacht gevraagd voor het voorstel van de RMU met betrekking tot
een bemiddeling. Ik heb toen de namen van Van Schendelen en Van der Hoeven
genoemd. Nu is ook de naam van de heer Wijffels genoemd. Ik begrijp de positie
van de regering, maar er zal toch een keer wat moeten gaan gebeuren. Wie hanteert
de oliespuit?De algemene beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Aangezien de Groep Lazrak en de Groep Wilders zich massaal hebben afgemeld,
zijn wij gekomen aan het einde van de eerste termijn. De bewindslieden zullen
morgenmiddag antwoorden. Dat zal iets later zijn dan op het schema staat,
namelijk om ongeveer 13.40 uur. Om precies 13.30 uur zal namelijk een van
onze overleden medewerkers worden herdacht.Sluiting 22.18 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20042005-299-329.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl