Behandeling wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafvordering en de Gratiewet (herziene gratieregeling en regeling inzake schadevergoeding voor voorlopige hechtenis) (23960)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1995-1996, pag. 726-731

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

16-01-1996

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

nr. 17, pagina 726-731

16-01-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 23960Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling wetsvoorstel Goedkeuring van de op 26 april 1994 te Charleville-Mézières tot stand gekomen Verdragen inzake de bescherming van de Maas respectievelijk de Schelde (Trb. 1994, 149 en 150) (24041)Pagina 722-726
Behandeling wetsvoorstellen Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Binnenlandse Zaken (VII) voor het jaar 1996 (24400 VII); Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Gemeentefonds voor het jaar 1996 (24400 C); Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Provinciefonds voor het jaar 1996 (24400 D); en wetsvoorstellen tot wijziging van deze begrotingen voor 1994 (24301, 24314 en 24315)Pagina 696-709
Voortzetting behandeling wetsvoorstellen Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 1996 (24400 XIV); Wijziging van hoofdstuk XIV (Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij) van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten voor het jaar 1994 (slotwet/rekening) (24309); Vaststelling begroting van de uitgaven en de ontvangsten Landbouw-Egalisatiefonds, Afdeling A, voor 1994 (24313)Pagina 677-688
Behandeling wetsvoorstel De kwaliteit van zorginstellingen (Kwaliteitswet zorginstellingen) (23633)Pagina 688-696
Lijst van besluiten (dinsdag 16 januari 1996)Pagina 759-760
Behandeling Planologische kernbeslissing: partiële herziening tweede Structuurschema verkeer en vervoer (23661, nrs. 4 en 5)Pagina 709-722
17de vergadering; 16 januari 1996Pagina 677-677
Behandeling wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafvordering en de Gratiewet (herziene gratieregeling en regeling inzake schadevergoeding voor voorlopige hechtenis) (23960)Pagina 726-731
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 16 januari 1996)Pagina 760-761
Voortzetting behandeling wetsvoorstellen Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Binnenlandse Zaken (VII) voor het jaar 1996 (24400 VII); Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Gemeentefonds voor het jaar 1996 (24400 C); Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Provinciefonds voor het jaar 1996 (24400 D); en wetsvoorstellen tot wijziging van deze begrotingshoofdstukken voor 1994 (24301, 24314 en 24315)Pagina 731-759

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 41 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is de behandeling van: 
 
 het wetsvoorstel Wijziging
van het Wetboek van Strafvordering en de Gratiewet (herziene gratieregeling
en regeling inzake schadevergoeding voor voorlopige hechtenis) (23960).
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt geopend.
 
 
 
 
 
 De heer Glasz (CDA):
 
 Ik wil over twee onderwerpen, voorzitter, van gedachten wisselen. Het
eerste is: wat leert ons de meer dan 30% gratiescore? In de tweede plaats
wil ik stilstaan bij de ontwikkeling van de schadevergoeding door toepassing
van dwangmiddelen door de Staat en de vraag of de wetgever moet ingrijpen.
 
 Ik heb al eerder gepoogd, de gedachtenwisseling in de schriftelijke behandeling
te concentreren, maar dat is niet zo bevredigend verlopen. Hoe is dat gegaan?
Ik beperk mij tot twee voorbeelden. Nadat ik in het voorlopig verslag had
geconstateerd dat in de meeste gevallen op een gratieverzoek gunstig wordt
geageerd op grond van financiële omstandigheden, stond ik in de memorie
van antwoord te lezen: Anders dan de leden van deze fractie meenden, gaat
het voornamelijk om omstandigheden, gebonden aan de persoon van de veroordeelde.
Nu meenden de leden van deze fractie niets anders dan wat de minister zelf
heeft laten weten in de Tweede Kamer. Ik vermeld de vindplaats: de nota naar
aanleiding van het verslag van 27 maart 1995, blz. 7. Daar staat dat de financiële
omstandigheden met ruim 21% het hoogste scoren. De minister debatteert dus
eigenlijk met zichzelf.
 
 Het tweede voorbeeld. Nadat ik gevraagd had om een beoordeling van het
percentage van 30 kreeg ik eerst geen antwoord en na insisteren eigenlijk
weer niet. Voor het geven van de kwalificatie dat de minister die score niet
verontrustend vindt, volgt als motivering van dit ons weinig verder brengend
antwoord dat het de minister nauwelijks zou passen, een oordeel uit te spreken
over de kwaliteit van de rechterlijke advisering. Dit klinkt respectabel,
maar de praktijk is anders. Bij het gratieadvies pleegt de rechter vrijwel
steeds het advies te volgen van het OM. Ik dacht dat de minister er nu juist
naar streefde, mijns inziens terecht, om meer greep op het OM te krijgen en
dat het gratieadvies veel te maken heeft met beleid.
 
 Voorzitter! Genoeg hierover. Ik gaf deze voorbeelden om duidelijk te maken
dat beantwoording in deze zin niet aanmoedigt om de schriftelijke discussie
voort te zetten. Ik vind dat de beantwoording onnodig defensief is en daarom
minder produktief. Als van de kant van Justitie meer openheid was geboden
en vooral meer toegankelijkheid voor een nuttige dialoog, zou wat mij betreft
met de schriftelijke behandeling misschien kunnen zijn volstaan. De beantwoording
was onnodig defensief, omdat de politieke lading bij dit wetsvoorstel wat
ons betreft vrijwel geheel ontbreekt. Mijn fractie steunt immers en stemt
in met dit wetsvoorstel. Er zijn echter een paar achtergronden die zo belangrijk
zijn dat zij aandacht verdienen en misschien wel tot actie moeten leiden.
 
 Ik leg nu graag mijn twee punten aan de minister voor. Ik vind een honoreringspercentage
van gratieverzoeken tot gemiddeld 32,5 over de jaren 1990-1994 verrassend
hoog. Vanuit de invalshoek van de justitiabelen is een kans van 1 op 3 er
een die men niet gauw laat liggen. Zij wordt dan ook bijna stelselmatig aangegrepen.
Dat is ook de indruk bij de rechtbank te Amsterdam, waar op mijn verzoek een
kleine rondvraag is gedaan onder de vice-presidenten. De kosten voor de aanvragers
zijn minimaal. Een simpel briefje – een advocaat is daarbij niet nodig –
is genoeg om de gratiemachine in beweging te zetten.
 
 Is dit nu verontrustend? Het hangt er maar vanaf hoe je het bekijkt. Het
levert het justitiële apparaat een stroom werk op, van politie tot OM,
van de rechter tot de top van justitie, en het duurt minstens een half jaar.
En het gekke is dat naar de perceptie van de door mij informeel gesondeerde
vice-presidenten in navolging van het OM zelden positief wordt geadviseerd.
Over de hoge score van meer dan 30% was men dan ook buitengewoon
verbaasd. Mijn zegsman voegde er overigens aan toe dat na advisering nooit
het uiteindelijke resultaat gerapporteerd werd. Misschien verdient dit toch
aanbeveling; ik geef dit maar door, het is kennelijk een wens bij de justitie.
Er werden wel algemene overzichten van de afdoening van gratieverzoeken verstrekt,
als bijlage bij de memorie van toelichting bij de begroting van Justitie.
Ik zeg "werden", want ik meen dat dit bij de begroting voor 1996 niet meer
zo is. Ik weet het niet zeker, ik kon een dergelijk overzicht niet vinden.
Ingeval ik mij niet vergis, vraag ik de minister naar de reden van het achterwege
laten van het gebruikelijke overzicht, want cijfermatige analyses zijn belangrijk
voor het beleid. Zo zoek ik naar een verklaring voor de hoge gratiescore.
 
 Wat bij mijn Amsterdamse rondgang wel als een zich geregeld voordoend
verschijnsel te herkennen is, is de gang van zaken bij de adviezen van het
OM tot omzetting van gevangenisstraf in dienstverlening. Het gaat dan met
name om lang gestraften die niet voor dienstverlening in aanmerking komen
en die nog zes maanden hebben te gaan. Het gratiemiddel wordt dan door het
OM aangegrepen, zij het op oneigenlijke wijze, om die laatste zes maanden
om te zetten. Wat de bedoeling daarvan kan zijn, kan ik slechts raden, maar
ik denk dat het gaat om verlichting van het capaciteitstekort in het gevangeniswezen.
En als dat raden realiteitswaarde heeft, rijst dus de vraag of er bewust beleid
schuilgaat achter de hoge gratiescore.
 
 Deze veronderstelling wordt zeker gevoed als je de samenhang beziet met
de problematiek van de "lopende vonnissen". Het duurt gemiddeld minstens een
jaar voordat er aan veroordeelden die bij gebrek aan plaatsruimte nog niet
gedetineerd zijn, een reserveringsdatum bekend kan worden gemaakt. Dit genereert
natuurlijk gronden voor gratie, want zolang men nog op vrije voeten is, doen
zich altijd wel omstandigheden voor waarmee de rechter ten tijde van de strafoplegging
geen rekening heeft kunnen houden. Dat dit intussen naar mijn idee tot rechtsongelijkheid
leidt tussen lopende vonnissen en al afgewikkelde vonnissen en dat dit zelfmelding
niet lijkt te bevorderen, laat ik nu maar buiten beschouwing. In verband met
de krappe tijd zal ik dit niet verder uitwerken.
 
 Voor zover het beleid de hoge gratiescore verklaart, zal de minister die
score niet verontrustend vinden. Het cijfer blijkt dan tevens een indicator
voor het capaciteitstekort in het gevangeniswezen. Ik verwerp deze verklaring
niet, maar het lijkt in ieder geval goed om deze analyse uit te voeren, om
na te gaan of dit inderdaad een bevestiging is waarmee de verbazing misschien
geneutraliseerd kan worden.
 
 Voorzitter! Mijn tweede onderwerp vloeit voort uit de aanpassing van de
regeling voor schadevergoeding ter zake van voorlopige hechtenis. Kan de wetgever
met bekwame spoed orde brengen in een problematiek, die overigens niet beperkt
blijft tot de voorlopige hechtenis, maar die ook de toepassing van dwangmiddelen
betreft en uitdijt naar het civielrechtelijke leerstuk van de onrechtmatige
daad? Je kunt de vraag ook anders stellen: moet het optreden van de politie
en het OM, aanvankelijk gebaseerd op redelijke vermoedens van schuld en dus
rechtmatig, later, als van schuld toch niet of onvoldoende is gebleken, alsnog
tot schadevergoeding door de Staat leiden? En in de litteratuur buigt men
zich daarbij over het probleem of het indertijd op goede gronden rechtmatig
geoordeelde optreden al dan niet alsnog voor onrechtmatig moet worden gehouden.
 
 Tussen haakjes, ik ga er bij deze vraagstelling van uit dat politie en
OM optimaal zorgvuldig zijn opgetreden. Ik zeg dit omdat ik in een vorig leven
als deken van de Nederlandse orde van advocaten het openbaar ministerie ernstig
heb bekritiseerd vanwege de publiciteit waarmee men zich toen bij zijn optreden
placht te omgeven, waardoor verdachten op voorhand al onnodig schade leden.
Ik verloochen dat leven niet, ik sta onverminderd achter dat standpunt; optimale
zorgvuldigheid blijve dus het uitgangspunt. Maar de problematiek waarom het
gaat, is de vraag of wat toen rechtmatig was, nu onrechtmatig kan worden.
Deze problematiek vraagt dringend om duidelijkheid, want de praktijk om de
Staat aan te spreken voor schade als gevolg van vervolging en hechtenis neemt
onheilspellende vormen aan. In één week hebben wij kennis kunnen
nemen van de aankondiging van wel drie forse claims, die dan ook breed zijn
uitgemeten in de media. Men zie het Parool van 10 januari over de Octopus-groep,
die de Staat heeft gedagvaard. Het tweede voorbeeld was gisteren op de televisie
te zien en vandaag in de ochtendbladen te lezen, het geval van twee journalisten
van de stichting Opstand die 0,5 mln. zeggen te claimen. En ten slotte kon
men eveneens gisteren via de televisie en vandaag uit de ochtendbladen vernemen
dat de heer Van den Nieuwenhuyzen een claim aankondigde die wel wat hoger
zal uitpakken, nadat de officier in de RDM-zaak alsnog vrijspraak requireerde.
 
 Een mogelijke overmaat aan claims gedijt in een sfeer van onduidelijkheid.
Landsadvocaat De Wijkerslooth spreekt in nr. 7 van het rechtsgeleerdenmagazine
Themis uit 1993, waarin hij de rechtspraak en de litteratuur op dit punt onder
de loep neemt, van steeds ingewikkelder wordende constructies in de sfeer
van de onrechtmatige daad die zich opeenstapelen. De praktijk verkeert in
onzekerheid, evenals de rechter. Die onzekerheid is zeer geschikt voor een
fnuikende werking op het functioneren van de politie en het OM. Ik deel de
mening van Corsten in een noot onder de uitspraak van de Hoge Raad NJ95, nr.
512, dat het moeilijk te verteren is dat optreden van politie en justitie
dat ex tunc redenerend rechtmatig is en dat meestal zelfs geboden is, achteraf
het etiket "onrechtmatig" krijgt opgedrukt. Hij concludeert dat ingrijpen
door de wetgever geboden is. Dit is een gezaghebbend geluid van Corsten en
terecht is deze noot bij het genoemde arrest in de stukken van de regering
aangeroerd.
 
 Ik heb begrepen, voorzitter, dat het departement op dit onderwerp studeert.
Dat is goed, maar de tijd dringt. Ik geef de minister dan ook in overweging,
hieraan hoge prioriteit toe te kennen. Verder ben ik zeer belangstellend naar
haar reactie op hetgeen ik heb aangeroerd.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Le Poole (PvdA):
 
 Voorzitter! Ik heb niet echt een toespraak voorbereid. Mijn fractie is
het eens met het wetsvoorstel. Het is heel goed dat daarmee knelpunten verholpen
worden. 
 
 De vragen die de heer Glasz stelt, zijn weliswaar terzijde, maar toch
heel interessant. Het komt mij inderdaad voor dat een gratieverzoek voor mensen
een makkelijk middel is om na te gaan of zij iets aan hun straf veranderd
kunnen krijgen. Ik ben persoonlijk wat minder verontrust over het percentage
toewijzingen van gratieverzoeken dan de heer Glasz. Naar mijn idee is de rechter
daar namelijk zelf bij. Hij is er absoluut niet aan gehouden om het openbaar
ministerie te volgen. Hij moet dat ook niet doen, als hij of zij een afwijkende
mening heeft. In mijn ervaring zal dat ook niet gebeuren. Kennelijk is de
rechter in die verzoeken waarbij hij toewijzing geadviseerd heeft, van mening
dat het achteraf gezien beter is om het zo te doen als in het gratieverzoek
aan de orde wordt gesteld.
 
 Het omzetten van gevangenisstraf in dienstverlening is volgens mij ook
geen slecht idee. In het algemeen moet, wanneer met een ander middel dan gevangenisstraf
volstaan kan worden, dit namelijk de voorkeur hebben. Ik meen dat in de strafrechtspleging
een haast algemeen aanvaard uitgangspunt is dat gevangenisstraf een ultimum
remedium moet zijn. Mijn fractie vindt dat ook een goed beleid. Overigens
interesseert het mij wel of de minister nader kan ingaan op de vraag van de
heer Glasz hoe het komt dat er zoveel gratieverzoeken worden toegewezen.
 
 De heer Glasz heeft gesproken over schadevergoeding, toegewezen na gebruik
van dwangmiddelen. Daarbij gaat het in het bijzonder om voorlopige hechtenis.
Inderdaad is het aantal verzoeken om schadevergoeding verontrustend. Dit geldt
ook voor de bedragen die daarbij aan de orde zijn. Ik denk dat dit vraagstuk
niet beperkt is tot de strafrechtspleging; dat is in het algemeen aan de orde,
dus ook in het bestuursrecht en algemeen civielrecht. Daarbij worden steeds
meer schadevergoedingen toegewezen naar aanleiding van overheidsoptreden dat
achteraf onrechtmatig blijkt te zijn, zo is mijn indruk, hoewel ik er geen
onderzoek naar gedaan heb. Het lijkt mij een goed idee dat daar in heel algemene
zin naar gekeken wordt en dat dit niet beperkt wordt tot de strafrechtspleging.
 
 Ik heb dus grote belangstelling voor het antwoord van de minister op de
vragen van de heer Glasz.
 
 
 
 
 
 De heer Holdijk (SGP):
 
 Voorzitter! Belangrijke punten van geschil bestaan er wat dit wetsvoorstel
betreft, niet meer tussen de minister en de drie protestant-christelijke fracties.
De beantwoording van vragen en opmerkingen onzerzijds in twee termijnen was
adequaat te noemen. Dit betekent echter nog niet dat wij in alles overeenstemmen.
 
 Daar is in het kader van de herziening van de gratieverlening het door
ons aangesneden punt van de benedengrens van ƒ 500 voor geldboeten.
Dit in onze ogen principiële punt is door de regering beslist op argumenten
van praktische aard. Gegeven de omvang van de problemen waarmee wij in de
strafrechtspleging worden geconfronteerd, kan ik mij echter geenszins veroorloven
deze praktische gronden te negeren, zo zegt de minister in de memorie van
antwoord aan deze Kamer. Met nadruk voegt zij hieraan toe dat budgettaire
overwegingen bij dit voorstel geen rol hebben gespeeld. De grens van ƒ
500 wordt verdedigbaar geacht, gezien het huidige consumptie- en bestedingsniveau.
 
 Dat aan de keuze van de arbitraire grens een afweging van het belang van
de veroordeelde bij kwijtschelding tegen de lasten en de kosten van de gratieprocedure
voor de overheid ten grondslag ligt, blijkt reeds uit de memorie van toelichting.
Wij hebben en houden onze reserves, uitgaande van de stelling dat gratiëring
een fundamenteel instrument van de overheid is om een verandering aan te brengen
in een strafoplegging, indien de billijkheid zulks op grond van bijzondere
of nieuwe omstandigheden met zich brengt. Aan een gratieverzoek kan een zeer
principiële overtuiging van iemands pretentie van onschuld ten grondslag
liggen en zeker niet in de eerste plaats het financiële belang.
 
 Een algemeen verschijnsel in de rechtspraktijk is evenwel dat de ultieme
graad van rechtvaardigheid soms moet worden opgeofferd aan de eisen van doelmatigheid.
In zulke gevallen komt het echter wel zeer aan op de zuiverheid van argumentatie,
zeker wanneer wij ons in de sfeer van het strafrecht bevinden. Aan financiële
afwegingen van de zijde van de overheid komt in die context niet de grootste
overtuigingskracht toe, zo wil ons voorkomen.
 
 Tegen het andere deel van het wetsvoorstel inzake schadevergoeding voorlopige
hechtenis hebben wij geen bedenkingen meer, nu vaststaat dat verrekening van
een toegekende schadevergoeding alleen mogelijk is met geldsommen die verschuldigd
zijn op grond van een vonnis of arrest dat is gewezen in een strafzaak (artikel
90, derde lid, Wetboek van Strafvordering).
 
 De onderhavige wijziging van de regeling betreffende schadevergoeding
wegens gebruik van dwangmiddelen bij strafvordering geeft ons aanleiding de
vraag aan de minister voor te leggen, of zij geen argumenten aanwezig oordeelt
om zich binnen afzienbare tijd eens grondig te bezinnen op de regeling, vervat
in de artikelen 89 en 90 "Strafvordering". Ontwikkelingen in de jurisprudentie
en beschouwingen in de literatuur zouden die aanleiding kunnen vormen. De
heer Glasz heeft al een aantal feiten genoemd. Hij heeft ook naar literatuur
verwezen. Ik moge onder andere wijzen op het mijns inziens fundamentele artikel
van de heer De Kok in Regtsgeleerd Magazijn Themis van november 1993, pagina's
435 en volgende. De regeling zou eens moeten worden bezien in relatie tot
algemene principia van ons (overheids)aansprakelijkheidsrecht en de uitgangspunten
van de artikelen 5 en 6 van het EVRM. Graag verneem ik hierop de reactie van
de minister.
 
 
 
 
 
 Minister Sorgdrager:
 
 Voorzitter! De vragen van de leden vallen eigenlijk uiteen in drieën.
De heer Glasz heeft twee punten aangedragen. Hij vroeg hoe het zit met het
percentage van 30 en de gronden die daarbij horen. De heer Holdijk vroeg zich
nog eens af hoe het zit met de grens van ƒ 500 en de principiële
overwegingen daarbij. Wat de schadevergoedingsmaatregel betreft uitte de Kamer
haar zorg over de enorme toename van de bedragen en de toename van het aantal
ingestelde vorderingen tot schadevergoeding. Ik neem aan dat het laatste er
ook bij hoort. In het algemeen gesproken concludeer ik met vreugde dat de
Kamer instemt met het wetsontwerp als geheel. Ik zal dan ook
verder ingaan op de specifieke vragen.
 
 Eerst de schriftelijke voorbereiding. Het geheel nog eens nalezende, moet
ik de heer Glasz gelijk geven dat hierin wat ons betreft adequater gereageerd
had kunnen worden. Dat ben ik met hem eens. Mijn excuses hiervoor. Ik zal
proberen, dit in de toekomst te voorkomen.
 
 Dan wat de 30% betreft. Op het eerste gezicht lijkt het een hoog percentage.
Maar als wij de uitsplitsing zien en als wij zien wat de gratieverlening inhoudt
en op basis waarvan het gebeurt, dan moet ik tot de conclusie komen dat wij
ons daar niet echt veel zorgen over hoeven te maken, anders dan wanneer het
het gevolg is van een te lang verloop van tijd tussen vonnis en executie.
Het laatste geef ik iedereen die dit zou zeggen onmiddellijk toe. Het is nogal
eens gebeurd dat er een te lang verloop in tijd was. Ik vind dat dat in ieder
geval teruggedrongen moet worden. Het duurt echter soms wel enige tijd voordat
een straf geëxecuteerd wordt, zowel een geldboete als een vrijheidsstraf.
 
 Ik ga nu in op de geldboete. Een flink percentage van de gunstige adviezen
betreft de financiële omstandigheden. Het gaat dan om kwijtschelding
of vermindering van een geldboete. Dat heeft niets te maken met celcapaciteit.
Het heeft ook niet te maken met andere niet principieel strafrechtelijke overwegingen,
maar gewoon met de vraag of iemand in nieuwe omstandigheden verkeert, vergeleken
met het moment van de zitting, waardoor het niet meer redelijk zou zijn om
de straf van de geldboete nader te executeren. Het kan inderdaad zo zijn dat
iemand in een bepaalde tijd in financiële moeilijkheden terecht is gekomen
of iets dergelijks. Dat is dan de reden voor kwijtschelding. Mevrouw Le Poole
heeft natuurlijk volledig gelijk als zij zegt dat de rechter heel wel in staat
is om zich een oordeel te vormen. Ik denk dat de rechterlijke macht, de zittende
magistratuur, het niet leuk zal vinden als de indruk ontstaat dat zij hierin
slaafs het OM volgt. Ik heb eerlijk gezegd ook niet de indruk dat dit gebeurt.
Het feit dat het advies van het OM en de rechter en vervolgens van het ministerie –
formeel van mij dus – in dezelfde lijn ligt, kan alleen maar aantonen
dat in dergelijke gevallen gratieverlening iets heel redelijks is. Zo wil
ik dat ook zien.
 
 Een andere grond voor gratieverlening wordt gevormd door medische omstandigheden.
Dat kan men ook zien in het staatje op pagina 7 van de nota naar aanleiding
van het verslag. Het gebeurt dan meestal op basis van een advies van de geneeskundig
inspecteur, die vaak naar aanleiding van signalen van een huisarts de situatie
onderzoekt. Als iemand medisch ongeschikt wordt bevonden door de geneeskundig
inspecteur van het ministerie, willen wij een vrijheidsstraf niet executeren.
Dat is niet de bedoeling van de strafoplegging. Hierbij gaat het ook om een
flink percentage.
 
 Er is ook een percentage, zoals de heer Glasz aanhaalde, waarbij de vrijheidsstraf
wordt omgezet in een alternatieve straf. Vaak is dat mogelijk als een deel
van de straf is uitgezeten, terwijl er nog een restant is dat korter is dan
zes maanden. Als iemand een tijd in vrijheid is geweest en als het goed gaat,
vind ik dat er alle reden is om op dat moment te zeggen dat die persoon niet
nog een keer in detentie moet, maar dat hij of zij een kans moet krijgen om
door middel van een alternatieve straf aan de strafoplegging te voldoen. Het
kan hierbij ook gaan om een strafoplegging van minder dan zes maanden sec.
Dat zie je nogal eens gebeuren als iemand niet op de zitting is verschenen.
Dan kan geen alternatieve straf opgelegd worden. Later komt men dan, geconfronteerd
met het vonnis, tot de conclusie dat het beter is om een alternatieve straf
voor te stellen. Als men daar moeite voor doet, is het alleszins redelijk
om daaraan tegemoet te komen. Maar nogmaals, als het is op basis van een tijdsverloop
dat onredelijk is en dat te wijten is aan de overheid, dan zeg ik dat het
verkeerd is. Ik ben bezig, dat terug te dringen. Als het gaat om het tijdsverloop
dat te wijten is aan het gedrag van de veroordeelde, zal er in het algemeen
minder reden zijn voor gratiëring op grond van het argument tijdsverloop.
 
 Met andere woorden, het is niet zo dat er een beleid achter schuilt van
het manipuleren met celcapaciteit en dergelijke. Dat is absoluut niet waar.
Iedere zaak wordt op haar eigen merites bekeken. Als er geen reden is voor
gratie op grond van de zaak zelf, wordt er geen gratie verleend, ook niet
op grond van het argument dat het weer een cel scheelt. Men moet maar van
mij aannemen dat dat niet de bedoeling is.
 
 Ik kom bij de grens van ƒ 500. Het is inderdaad waar dat hierbij
in hoofdzaak argumenten van praktische aard een rol hebben gespeeld. Voor
ieder vonnis geldt dat de rechter bij het opleggen van de straf rekening houdt
met de draagkracht van de veroordeelde. Het zal bij de zitting worden meegenomen
dat iemand in moeilijke financiële omstandigheden verkeert. Feit is wel
dat zich daarna, net als bij iedere andere zaak, veranderingen in de omstandigheden
kunnen voordoen. De vraag is dan hoe je dat weegt. Er is het principiële
argument dat iemand altijd de gelegenheid moet kunnen hebben om gratie aan
te vragen. Dat gebeurt overigens niet op grond de onschuldpretentie, want
daar is het middel van gratie niet voor. Als iemand alleen maar aanvoert dat
hij eigenlijk onschuldig is, wordt het gratieverzoek altijd afgewezen, omdat
het een zaak is die bij de zitting aan de orde is geweest. Het kan echter
ook zijn dat er nieuwe omstandigheden zijn die dat zouden moeten aantonen.
Daar is dan een andere procedure voor, namelijk die van de herziening. Dat
argument geldt dus niet. Het gaat er meer om of de persoonlijke omstandigheden
bij het bedrag dat lager is dan ƒ 500, geen reden meer zijn voor de
gratie, omdat die gratieverlening onmogelijk is geworden. Ik denk dat je dit
met elkaar moet afwegen. Vaak gaat het om kleinere bedragen. Dan mag je dat
argument wel doorslaggevend laten zijn, zeker omdat wij weten dat in de lex
Mulder, waarin dit soort bedragen ook als maximum gelden, ook geen gratiemogelijkheid
aanwezig is. In die zin zijn beide met elkaar vergelijkbaar. Wat de heer Holdijk
zei, namelijk dat het principe het hierbij moet afleggen tegen het praktische
argument, is inderdaad waar. Wij hebben die keuze gemaakt, omdat een gratieverzoek
ook ontzettend veel werk betekent. Het verzoek gaat naar de politie. Die moet
een verslag uitbrengen, na onderzoek of de feitelijke grondslag juist is.
Er moet onderzocht worden of de omstandigheden inderdaad zijn zoals is opgegeven.
Er moet een huisbezoek gebracht worden, enz. Daarna moet het OM een verslag
uitbrengen. Daarna doet de rechter dat. Dan komt het bij ons. Dat is toch
een hoop werk. Je kunt daartegen inbrengen dat het strafproces
duur is en dat je daar verder niet naar moet kijken. Dat kan ik mij voorstellen.
Het is in wezen ook zo, maar het moet niet tot het uiterste doorgevoerd worden,
vind ik.
 
 De schadevergoeding aan gewezen verdachten is een zaak die vaak moeilijk
verteerbaar is. Als je ziet dat bepaalde maatregelen in het begin van de fase
van het proces toch terecht zijn genomen en als achteraf blijkt dat er een
vrijspraak volgt, kun je je afvragen of het wel terecht is dat zulke hoge
bedragen geclaimd en toegewezen mogen worden. De laatste jaren zien wij dat
er sprake is van een enorme stijging van het aantal toegewezen zaken en van
de hoogte van de bedragen. Tegelijkertijd zie je ook dat rechters niet sowieso
een hoge claim honoreren. Er wordt wel degelijk gematigd, waarbij op grond
van redelijkheid en billijkheid een bedrag wordt toegewezen. Op zich moet
het principe van artikel 89 en van artikel 591a van het Wetboek van Strafvordering
wel overeind blijven. De vraag is wel of je het moet doortrekken naar de rechtmatige
overheidsdaad die achteraf onrechtmatig is gebleken. Er is echter ook de mogelijkheid
van schadevergoeding bij een rechtmatige overheidsdaad. Dat hele complex zijn
wij aan het bestuderen. Ik vraag mij ook af of het allemaal zo moet, maar
het gaat meer om de hoogte van de bedragen en de mogelijkheden dan om het
principe. Als jou door overheidsoptreden iets is aangedaan wat ten opzichte
van jou als particuliere persoon niet terecht is, moet je ook de mogelijkheid
hebben, hiervoor een schadevergoeding te krijgen. De vraag is alleen hoeveel
en in welke gevallen. Ik heb bij de begroting aangekondigd dat de Kamer een
voorstel hiervoor kan tegemoetzien. Laat ons nog even studeren. Er zit heel
veel aan vast en het is, zoals mevrouw Le Poole heeft gezegd, heel algemeen.
Het gaat niet alleen om strafrecht. Het gaat heel veel om civiel recht, maar
ook om bestuursrecht. Wij willen het graag in een groot geheel bekijken.
 
 
 
 
 
 De heer Glasz (CDA):
 
 Voorzitter! Ik dank de minister zeer voor haar antwoord. Ik ben blij met
haar mededeling dat ook zij meent dat de schriftelijke beantwoording niet
optimaal is geweest. Wij zitten wat dit betreft geheel op één
lijn.
 
 Ik heb gezien dat cijfers niet meer bij de begroting worden geleverd.
Misschien wil de minister dit laten nakijken, want ik heb niet van haar begrepen
dat er enige bedoeling achter ligt. Cijfers zijn toch goed voor de analyse.
 
 Ik neem er kennis van dat achter de hoge score geen beleid schuilt, zoals
in mijn gedachten misschien opkwam doordat ik geen goede verklaring ervoor
kon vinden. Dan blijft het punt over dat de betrokken rechters in Amsterdam
er verbaasd over zijn. Misschien kan dit worden verholpen door wat terugrapportage.
Ik weet niet of het er in de procedure nog bij kan dat de rechters uiteindelijk
horen wat er met hun advies gebeurd is.
 
 Terecht wees mevrouw Le Poole erop dat de claimcultuur een fenomeen is
dat in veel breder verband aan de orde is. Wij hebben net van het WODC een
boekje gekregen over Amerikaanse toestanden, waarin overigens dit aspect nu
net niet belicht wordt. Hierover hebben wij al eens bij een wetsvoorstel gevraagd
wanneer de regering denkt zekere sectoren te limiteren met gebruikmaking van
artikel 120 of daaromtrent van Boek 6. Ik meen dat ik deze vraag ook weer
gesteld heb bij een overigens niet verschrikkelijk belangrijk wetsvoorstel
over de aansprakelijkheid van de binnenschippers. De regering neemt tot dusver
het standpunt in dat de ontwikkeling van de jurisprudentie moet worden afgewacht
om te zien of het echt ongewenste vormen zal aannemen, alvorens ingrijpen
wordt overwogen. Het is best mogelijk dat het moment daarvoor komt. Dit is
een beperkt onderdeel, maar het is wel van belang. De praktijk vraagt om ordening.
Ik zeg nogmaals: claims gedijen binnen onduidelijkheid. Kan de minister er
dus iets naders over zeggen wanneer de vruchten van de studie er komen en
wanneer het duidelijk is of de wetgever hier iets aan gaat doen?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Le Poole (PvdA):
 
 Voorzitter! Het enige wat ik in tweede termijn nog wil zeggen, is dat
ik de studie over schadevergoeding voor rechtmatig en onrechtmatig overheidsoptreden
met belangstelling tegemoet zie, maar dat ik vind dat het een genuanceerd
verhaal moet zijn. Je kunt niet zeggen dat mensen die schade hebben ondervonden
door overheidsoptreden, helemaal geen schadevergoeding mogen hebben. Zoals
het nu is, vind ik het echter verontrustend.
 
 
 
 
 
 Minister Sorgdrager:
 
 Voorzitter! Ik zal nakijken of de cijfers aan de begroting ontbreken.
Daar zit geen bedoeling achter. Als zij ontbreken, kan ik de Kamer de cijfers
bij de behandeling van de begroting van Justitie in deze Kamer verstrekken.
Dan kan het op die manier rechtgezet worden.
 
 Mij staat bij dat er wel aan de rechters teruggerapporteerd wordt, maar
ik ben er niet geheel zeker van. Ook dit zal ik nakijken, want het is redelijk
om het wel te doen. Ik vind het volstrekt logisch dat iemand die een advies
heeft uitgebracht, later te horen krijgt wat er met dat advies gebeurd is.
Ik zal het nazien en, als het niet gebeurt, bekijken of er mogelijkheden zijn
om het in de procedure op te nemen.
 
 In het strafrecht is een matiging van de claimcultuur in ieder geval wel
mogelijk. Artikel 89 geeft voor de voorlopige hechtenis een mogelijkheid.
Dat is langzamerhand een vast bedrag, maar het gaat natuurlijk meer om de
andere kosten die geclaimd worden. Die moeten dan wel een gevolg zijn van
het ondergaan van die voorlopige hechtenis. Als iemand ten onrechte in de
publiciteit is gekomen, is dat in feite niet het gevolg van het ondergaan
van voorlopige hechtenis. Dit soort problemen speelt altijd een rol in de
discussie en worden vaak weer in mindering gebracht op het totale geclaimde
bedrag. Ik ben het er geheel mee eens dat de praktijk om ordening vraagt.
 
 Ik zal de Kamer binnenkort in elk geval laten weten wanneer zij een wetsvoorstel
hierover kan tegemoetzien. Ik vind het een beetje moeilijk om het nu te zeggen,
omdat het nogal ingewikkeld is en er nogal wat materiaal aan onderzoek bij
nodig is.
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 
 
 
 Het wetsvoorstel wordt zonder stemming aangenomen.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt van 20.50 uur tot 21.05 uur geschorst.
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19951996-17-726-731.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl