Aan de orde is het debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 17 december 2007 over de Nederlandse bijdrage aan ISAF na augustus 2008
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2007-2008, pag. 2953-2979

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

14-02-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

nr. 37, pagina 2953-2979

18-12-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27925Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2008 (31200 XVI)Pagina 2926-2928
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (XIV) voor het jaar 2008 (31200 XIV)Pagina 2924-2925
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI) en van de begrotingsstaat van het Waddenfonds voor het jaar 2008 (31200 XI)Pagina 2922-2922
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Enige wijzigingen in de Pensioenwet, de Wet verplichte beroepspensioenregeling en enige andere wetten (31226),en over: - de motie-Luijben over voorstellen om dreigende armoede na het afschaffen van de partnertoeslag te voorkomen (31226, nr. 27); - de motie-Luijben over het instellen van een nationaal pensioenfonds (31226, nr. 28) en 2 andere moties (de nrs. 29 en 30)Pagina 2932-2933
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het gemeentefonds voor het jaar 2008 (31200 B)Pagina 2930-2930
Aan de orde is het debat over het verslag van de Europese TopPagina 2937-2953
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafvordering ter versterking van de positie van het slachtoffer in het strafproces (30143)Pagina 2907-2908
Aan de orde zijn de stemmingen over de voorstellen in de bijlage bij de brief van de vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit over het burgerinitiatief 'Stop fout vlees' (31060, nr. 1)Pagina 2934-2934
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2008 (31200 XIII)Pagina 2923-2924
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van de Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 2008 (31200 IXA)Pagina 2921-2921
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het provinciefonds voor het jaar 2008 (31200 C)Pagina 2930-2930
Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de Landbouw- en Visserijraad, te weten: - de motie-Ouwehand c.s. over het voorleggen van de Nederlandse implementatie van de Europese transportverordening aan de Europese Commissie (21501-32, nr. 249); - de motie-Ouwehand/Polderman over het door lidstaten zelf beslissen over toelating van gengewassen (21501-32, nr. 251); - de motie-Ouwehand/Polderman over het niet langer pleiten voor versnelling van de toelatingsprocedure voor ggo-gewassen (21501-32, nr. 252) en 2 andere moties (de nrs. 253 en 254)Pagina 2931-2932
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van de Staten-Generaal (IIA) voor het jaar 2008 (31200 IIA)Pagina 2918-2918
Aan de orde is de stemming over een motie, ingediend bij het debat over het verslag van de Europese Top (21501-20, nr. 362), te weten: de aangehouden motie-Pechtold over het ontwerpen van een vlaginstructie (21501-20, nr. 364)Pagina 2931-2931
Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de strategische agenda hoger onderwijs en wetenschapsbeleid, te weten: - de motie-Leijten over de doorstroom van universitaire bachelorfase naar masterfase (31288, nr. 2); - de motie-Leijten over het niet verlagen van de eerste geldstroom (31288, nr. 3); - de motie-Leijten c.s. over verbetering van de medezeggenschap in het hoger onderwijs (31288, nr. 4) en 7 andere moties (de nrs. 5 t/m 11)Pagina 2914-2915
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat (XII) voor het jaar 2008 (31200 XII)Pagina 2922-2923
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2008 (31200 VII)Pagina 2920-2920
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Fonds economische structuurversterking voor het jaar 2008 (31200 D)Pagina 2930-2931
Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2008 (31200 VIII), te weten: - de motie-Jasper van Dijk over een schot in de lumpsumfinanciering tussen het onderwijspersoneel en het overige deel (31200 VIII, nr. 87); - de motie-Jasper van Dijk over een koppeling tussen beloning en opleiding (31200 VIII, nr. 88); - de motie-Jasper van Dijk over versterking van de volwasseneneducatie (31200 VIII, nr. 89) en 19 ander moties (de nrs. 90 t/m 108)Pagina 2915-2917
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 21 december 2005 te Middelburg tot stand gekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Vlaams Gewest inzake het gemeenschappelijk nautisch beheer in het Scheldegebied (Trb. 2005, 312) (30863)Pagina 2917-2917
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van de Raad van State, de Algemene Rekenkamer, de Nationale ombudsman, de Kanselarij der Nederlandse Orden, het kabinet van de Gouverneur van de Nederlandse Antillen en van het kabinet van de Gouverneur van Aruba (IIB) voor het jaar 2008 (31200 IIB)Pagina 2918-2918
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2008 (31200 VIII)Pagina 2920-2921
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 18 december 2008)Pagina 2979-2982
Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij de behandeling van de wetsvoorstellen Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat (XII) voor het jaar 2008 (31200 XII) en Vaststelling van de begrotingsstaat van het Infrastructuurfonds voor het jaar 2008 (31200 A), te weten: - de motie-Roemer over het capaciteitsplan voor het spoor (31200 XII, nr. 30); - de motie-Roemer over een onafhankelijk onderzoek naar instandhouding van de Beneluxtrein (31200 XII, nr. 31); de motie-Roemer over een nationaal net voor de interliner (31200 XII, nr. 32); en 24 andere moties (de nrs. 33 t/m 48 en 50 t/m 57)Pagina 2908-2911
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 18 december 2007)Pagina 2905-2907
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 21 december 2005 te Middelburg tot stand gekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden, enerzijds en de Vlaamse Gemeenschap en het Vlaams Gewest, anderzijds inzake de samenwerking op het gebied van het beleid en het beheer in het Schelde-estuarium (Trb. 2005, 316) (30864)Pagina 2917-2917
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Algemene Zaken (III) voor het jaar 2008 (31200 III)Pagina 2918-2918
Vragen van het lid Van der Vlies aan de minister van Economische Zaken over de stroomstoring in de Bommeler- en Tielerwaard (mondelinge vragenuur)Pagina 2897-2900
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 21 december 2005 te Middelburg tot stand gekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Vlaams Gewest inzake de beëindiging van de onderlinge koppeling van de loodsgeldtarieven (Trb. 2005, 328) (30866)Pagina 2917-2917
Aan de orde is de stemming over een motie, ingediend bij het notaoverleg over het emancipatiebeleid, te weten: de motie-Koser Kaya over het genderneutraal maken van pensioenregelingen en oudedagvoorzieningen (30420, nr. 70)Pagina 2936-2936
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van de begroting van Jeugd en Gezin (XVII) voor het jaar 2008 (31200 XVII)Pagina 2928-2928
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van Koninkrijksrelaties (IV) voor het jaar 2008 (31200 IV)Pagina 2918-2918
Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2008 (31200 XVI), te weten: - de motie-Kant over een medication review (31200 XVI, nr. 43); - de motie-Koser Kaya c.s. over voorstellen voor innovatie in de zorg (31200 XVI, nr. 62); - de motie-Koser Kaya c.s. over een plan van aanpak arbeidsmarktbeleid in de zorg (31200 XVI, nr. 63)Pagina 2936-2936
Aan de orde is het debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 17 december 2007 over de Nederlandse bijdrage aan ISAF na augustus 2008Pagina 2953-2979
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2008 (31200 VI)Pagina 2919-2919
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Scheepvaartverkeerswet en enige andere wetten in verband met het op 21 december 2005 te Middelburg tot stand gekomen verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Vlaams Gewest inzake het gemeenschappelijk nautisch beheer in het Scheldegebied (Trb. 2005, 312) (30867)Pagina 2917-2917
Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij de behandeling van de wetsvoorstellen Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2008 (31200 XV) en Vaststelling van de begrotingsstaat van het Spaarfonds AOW (E) voor het jaar 2008 (31200 E), te weten: - de motie-Ulenbelt over handhaving van de tewerkstellingsvergunningen voor Roemenen en Bulgaren (31200 XV, nr. 25); - de motie-Ulenbelt over opnieuw invoeren van de regulering van het verkeer van werknemers uit MOE-landen (31200 XV, nr. 26); - de motie-Ulenbelt over de problemen door de ongecontroleerde instroom van arbeidsmigranten uit de MOE-landen (31200 XV, nr. 27) en 27 ander moties (de nrs. 28 t/m 53 en 29544, nr. 108)Pagina 2911-2914
Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de Scheldeverdragen, te weten: - de motie-Polderman over onderzoek naar een alternatief voor ontpoldering van landbouwgronden (30862, nr. 9); - de motie-Koppejan c.s. over de instelling van een onafhankelijke commissie (30862, nr. 11); - de motie-De Krom over de rol van de minister-president bij gedwongen ontpoldering (30862, nr. 12)Pagina 2918-2918
Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de Zuiderzeelijn, te weten: - de motie-Roemer over alsnog besluiten tot de aanleg van de Zuiderzeelijn (27658, nr. 37); - de motie-Roemer over onderzoek naar een spoorverbinding tussen de Flevolijn en de spoorlijn Amsterdam-Utrecht (27658, nr. 38); - de motie-Van Gent/De Krom over alsnog besluiten tot investering in een snelle spoorverbinding tussen de Randstad en het Noorden (27658, nr. 39) en 2 andere moties (de nrs. 40 en 41)Pagina 2934-2934
Vragen van het lid Agema aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het bericht dat steeds meer artsen worstelen met de vraag of er tegemoetgekomen moet worden aan het weigeren van een mannelijke arts door moslima's (mondelinge vragenuur)Pagina 2902-2905
Vragen van het lid Blok aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over het bericht 'CPB vreest nieuw WAO-drama' (mondelinge vragenuur)Pagina 2900-2902
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 21 december 2005 te Middelburg tot stand gekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Vlaams Gewest betreffende de uitvoering van de ontwikkelingsschets 2010 Schelde-estuarium (Trb. 2005, 310) (30862)Pagina 2917-2917
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet kinderopvang en enige andere wetten in verband met het herstel van enkele onvolkomenheden in de Wet kinderopvang en het opnemen van een klachtenregeling voor oudercommissies in die wet alsmede in verband met de overgang van het beleidsterrein kinderopvang naar het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (31134)Pagina 2935-2936
Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij het debat over kwaliteitszorg cure en care, te weten: - de motie-Van Gerven over medicatiefouten met NSAID's (28439, nr. 20); - de motie-Schippers over omschakeling van productgerichte naar functiegerichte omschrijving (28439, nr. 21).Pagina 2933-2933
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 2008 (31200 IXB)Pagina 2921-2921
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 2008 (31200 F)Pagina 2931-2931
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2008 (31200 V)Pagina 2918-2919
Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij het debat over het burgerinitiatief 'Stop fout vlees' (31060), te weten: - de motie-Van Velzen over veehouderij zonder dierenleed, milieuschade en massale import van veevoersoja (31060, nr. 9); - de motie-Van Velzen over een beloning voor maatregelen die verder gaan dan de wettelijke minimumeisen (31060, nr. 10); - de motie-Van Velzen over terugdringing van de maatschappelijke effecten van de veehouderij (31060, nr. 11) en 11 andere moties (de nrs. 12 t/m 22)Pagina 2934-2935
Aan de orde is de stemming over een motie, ingediend bij het debat over uitbetaling bedrijfstoeslag, te weten: de motie-Snijder-Hazelhoff/Jacobi over het uitbetalen van voorschotten op bedrijfstoeslagen (28625, nr. 53)Pagina 2932-2932
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Infrastructuurfonds voor het jaar 2008 (31200 A)Pagina 2928-2930
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2008 (31200 XV)Pagina 2925-2926
Presentie en opening (dinsdag 18 december 2008)Pagina 2897-2897
Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de ambulancezorg, te weten: - de motie-Schippers over een noodplan waarmee de overheidsnormen zo spoedig mogelijk worden gehaald (29835, nr. 44); - de motie-Schippers over het volgens de regio Rotterdam-Rijnmond inleveren van twee ambulances te veel (29835, nr. 45); - de motie-Agema over verbetering van de veiligheid van ambulancepersoneel (29835, nr. 46) en 2 andere moaties (de nrs. 47 en 48)Pagina 2933-2934
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Spaarfonds AOW (E) voor het jaar 2008 (31200 E)Pagina 2931-2931
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2008 (31200 X)Pagina 2921-2921
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Huis der Koningin (I) voor het jaar 2008 (31200 I)Pagina 2918-2918
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het BTW-compensatiefonds voor het jaar 2008 (31200 G)Pagina 2931-2931
Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van de begroting Wonen, Wijken en Integratie (XVIII) voor het jaar 2008 (31200 XVIII)Pagina 2928-2928

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 209 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is het debat naar aanleiding van een algemeen
overleg op 17 december 2007 over de Nederlandse bijdrage aan ISAF
na augustus 2008.De voorzitter:Ik heet de bewindslieden van Defensie, van Buitenlandse Zaken en voor
Ontwikkelingssamenwerking van harte welkom bij dit debat. Het is een soort
derde termijn, omdat er gisteren al uitvoerig van gedachten is gewisseld over
dit onderwerp. Ik hoop dat wij daar in dit debat iets van kunnen merken. Een
derde termijn betekent dat dit de enige termijn is. Mocht iemand voornemens
zijn om moties in te dienen, dan moet dat in deze termijn gebeuren. De spreektijd
is vastgesteld op 10 minuten per fractie, maar die tijd hoeft niet volledig
te worden gebruikt.De heer Van Baalen (VVD):Voorzitter. De VVD-fractie stemt in met de verlenging van de Nederlandse
militaire betrokkenheid in Uruzgan, indien de regering ook in deze termijn
helder uitspreekt dat de afspraken met de NAVO inhouden dat er na eind 2010
geen Nederlandse troepen meer in Uruzgan zijn gelegerd. Dat besluit hebben
wij als VVD-fractie vanmiddag op basis van consensus genomen. Dat houdt in
dat elk lid van onze fractie de verantwoordelijkheid neemt voor de verlenging
van deze missie. Wij zullen onze steun in het publieke debat over Uruzgan
verdedigen en daarmee bijdragen aan een versterkt draagvlak voor het optreden
van onze soldaten.Zij tonen in Afghanistan echte moed. Zij brengen echte offers. Inmiddels
zijn 12 soldaten omgekomen en velen zijn voor het leven getekend teruggekeerd.
Het thuisfront wordt hard op de proef gesteld. Wij dienen dan ook politiek
moedig te zijn en een onomwonden keuze te maken. Dat zijn wij aan onze soldaten
en hun naasten verplicht. Wij zijn ervan overtuigd dat zij die offers niet
tevergeefs hebben gebracht en in de toekomst ook niet tevergeefs zullen brengen.
Hadden wij niet de volle overtuiging gehad dat de twee extra jaren van onze
Uruzganmissie een concrete bijdrage zouden leveren aan meer stabiliteit, meer
veiligheid en meer toekomstperspectief voor de inwoners van Uruzgan en daarmee
voor Afghanistan als geheel, dan zouden wij geen steun aan verlenging hebben
gegeven. Een veiliger Afghanistan is echter niet alleen het belang van de
Afghanen, maar ook in het directe belang van Nederland en de bondgenoten.
Afghanistan mag nooit meer een uitvalsbasis vormen voor terroristen die onze
veiligheid en vrijheid bedreigen.De minister van Defensie heeft de volle politieke verantwoordelijkheid
genomen voor de instandhouding van de krijgsmacht. Dat betekent dat niet-begrote
extra kosten van de missie-Uruzgan niet ten laste van de krijgsmacht komen,
maar elders zullen worden opgevangen, volgens dezelfde systematiek als die
destijds onder minister van Financiën Zalm en minister van Defensie Kamp
werd gehanteerd. Dat stelde viceminister-president en minister van Financiën,
Bos, afgelopen vrijdag. Dit werd door de minister van Defensie in het algemeen
overleg van gisteren onomwonden bevestigd. Dat betekent voor de VVD dat wij
er bijvoorbeeld van uitgaan dat bij de Voorjaarsnota wordt geregeld dat de
gereedstelling voor de inzet in Afghanistan financieel niet wordt afgewenteld
op de reguliere oefenprogramma's. Compensatie zal dan ook buiten de Defensiebegroting gevonden worden. Tevens zal er altijd voldoende nazorg beschikbaar
zijn. Hierop zal nooit worden gekort. Australië, de nieuwe partnerlanden
binnen de Task Force Uruzgan en het Afghaanse nationale leger, de ANA, zijn
tezamen met Nederland, sterker dan de som der delen. De Commandant der Strijdkrachten
heeft dit, onder politieke verantwoordelijkheid van de regering, bevestigd.
Er zullen lopende de militaire missie in Uruzgan geen nieuwe militaire verplichtingen
worden aangegaan die drukken op de voor Uruzgan benodigde capaciteit of die
de krijgsmacht uithollen. Tot en met eind 2010 heeft Uruzgan de absolute prioriteit.
De rechtspositie van onze militairen is gegarandeerd.De VVD-fractie voert geen oppositie over de ruggen van Nederlandse soldaten,
en heeft daarom het aan de Kamer op 30 november voorgelegde besluit op
zijn merites en inhoud beoordeeld. Op basis van de harde toezeggingen van
de regering heeft de VVD-fractie besloten met dit besluit in te stemmen. Wij
zullen de komende jaren actief bijdragen aan de discussie binnen en buiten
de Kamer over de ontwikkelingen in Uruzgan en Afghanistan. De moed van onze
soldaten is daarbij voor de VVD-fractie een steun.De heer Marijnissen (SP):Gisteren is het debat met de regering voornamelijk door de woordvoerders
gevoerd. Ik was daar dus niet bij. Ik heb dat debat uiteraard wel gevolgd.
Daarom stel ik de heer Van Baalen de volgende vraag. Tijdens dat debat vroeg
de heer Van Baalen expliciet aan de regeringsvertegenwoordigers of zij geloofden
dat het over twee tot drie jaar beter zou zijn in Uruzgan of dat zij daarvan
overtuigd waren. Heeft hij op die vraag een overtuigend antwoord gekregen?De heer Van Baalen (VVD):Ja. Ik heb het de drie ministers zelf, met de hand op het hart, gevraagd.
Zij zeiden dat zij overtuigd waren dat de situatie beter zal zijn dan nu.
Dat betekent dat er een basis is voor een normaal leven in Uruzgan en daarmee
in Afghanistan. Dit werk kan worden voortgezet door een combinatie van andere
bondgenoten dan Nederland en het Afghaanse nationale leger. De VVD-fractie
is daar eveneens van overtuigd.De heer Marijnissen (SP):Voorzitter. Vandaag vindt de politieke afronding plaats van een debat
dat zich al maanden voortsleept. Het is duidelijk dat het kabinet het er erg
moeilijk mee heeft gehad. Dat is heel erg goed te begrijpen. De successen
in Uruzgan blijven uit. Beloftes door de NAVO zijn verbroken. De risico's
zijn groot, zowel voor onze soldaten als voor de burgers daar. Er zijn geen
andere NAVO-landen bereid gevonden om een substantiële bijdrage te leveren
in Uruzgan. De kosten zijn hoog. Ook is er hoegenaamd geen draagvlak onder
de Nederlandse bevolking. Het is dus te begrijpen dat het kabinet een uitermate
moeilijke beslissing heeft moeten nemen.Ik noem het weblog van de heer Kamp. Hierin stelt onze voormalige minister
van Defensie expliciet dat hij aan de NAVO heeft laten weten dat Nederland
bereid is het twee jaar te doen. De belangrijkste voorwaarde hiervoor was
dat de NAVO accepteert dat het haar verantwoordelijkheid is om voor een opvolger
te zorgen. Dit is ook nog eens schriftelijk bevestigd. Ik roep de volgende
uitspraak in herinnering die de premier in februari 2006 deed: "over
twee jaar zal de Nederlandse inzet worden overgenomen door andere NAVO-landen".
Artikel 5 van het Verdrag van Washington schrijft onderlinge solidariteit
voor, in de trant van: allen voor één, één voor
allen. Ik heb de minister-president reeds bij de algemene beschouwingen ondervraagd
over de gemankeerde solidariteit bij de NAVO. Destijds heb ik geen duidelijk
antwoord gekregen.Mag ik de heren die het kabinet vertegenwoordigen, de ministers, een uitspraak
voorhouden van de secretaris-generaal van de NAVO van 30 januari 2006
in de Herald Tribune? Hierin zegt hij: de NAVO is een alliantie gebaseerd
op solidariteit, waarbij de leden niet kunnen uitzoeken aan welke missie zij
wel en aan welke missie zij niet meedoen. Ik stel vast dat dit blijkbaar niet
voor alle landen geldt. Wat is het woord van de Nederlandse regering immers
waard nu wij toch besluiten om te blijven? De regering stelt dat Nederland
na augustus 2010 geen "lead nation" meer zal zijn in Uruzgan. Mijn
collega heeft hierover in de commissievergadering reeds vragen gesteld. Betekent
dit dat wij eventueel toch in Uruzgan blijven, maar dan niet als "lead
nation", of gaan Nederlandse militairen naar een andere locatie in Uruzgan?
Immers, ook in dat laatste geval is de genoemde stelling waar. Wat houdt zij
precies in?Behalve het argument dat de NAVO geen opvolger kan vinden, heeft deze
regering allerlei argumenten aangevoerd om de verlenging van de missie te
rechtvaardigen. De stelling was: wij kunnen de Afghanen niet in de steek laten.
Volgens mij is dan de vraag terecht wat wij in 2010 zullen doen. Laten wij
de Afghanen dan wel in de steek? Stel dat hetzelfde dilemma dat zich nu aan
ons presenteert, zich weer voordoet. Hoe gaan wij dit dan beantwoorden? Er
is gesteld dat alles voor niets zou zijn geweest. Het zou kapitaalvernietiging
zijn. Mensen zouden voor niets gesneuveld zijn. Dit zijn levensgevaarlijke
redeneertranten die in de geschiedenis vaker zijn gebruikt. Ik kan de voorbeelden
noemen, voorbeelden van militaire missies waarbij eveneens gezegd werd: wij
kunnen niet vertrekken, want anders is alles voor niets geweest. Dat zijn
drogredeneringen die mij in ieder geval niet overtuigen.Gisteren was de vraag aan het kabinet: gelooft u dat het beter zal zijn
in 2010 of bent u ervan overtuigd? Ik denk dat wij ook moeten vragen: bent
u er zeker van? Ik weet dat het leven heel weinig zekerheden kent. Mag de
Kamer echter, nu gedurende een verblijf van een jaar ervaring is opgedaan,
aan de verantwoordelijke regering vragen of er een mate van zekerheid is en
daarbij een plausibele toelichting ontvangen? De "wereldgemeenschap"
ging naar Afghanistan na de aanslagen op het World Trade Center in New York
op 11 september 2001. Wij gingen er naar toe om terrorisme te bestrijden,
in het bijzonder Al Qaida. Hoe effectief is het inzetten van een oorlog, inclusief
alles wat daarbij hoort, inclusief bombardementen, in de strijd tegen het
terrorisme? Dat is de grote vraag van mijn fractie. Als wij de berichten mogen
geloven, groeit de aanhang van de taliban in Uruzgan. Dit staat zelfs in de
brief van de minister. Van opbouw in dit deel van Afghanistan is bijna geen
sprake. Laten wij hierbij niet vergeten, dat wij al bijna zes jaar bezig zijn.De minister van Buitenlandse Zaken noemde gisteren vier redenen waarom
de regering wil dat wij de missie verlengen. Hij had het over
mensenrechten, over solidariteit, over veiligheid en over geloofwaardigheid.
Ten aanzien van mensenrechten en solidariteit heb ik stellig de indruk dat
de westerse wereld, inclusief Nederland, vaak uit het oog verliest dat wij
niet te maken hebben met een gelijksoortig land als Nederland. Wij hebben
te maken met een van de armste landen ter wereld. Slechts drie landen zijn
armer. Wij hebben te maken met een land dat tribaal is ingericht. Wij hebben
te maken met een land waar zeer veel corruptie en fraude voorkomen en waar
de drugshandel welig tiert. Dat is de laatste jaren niet afgenomen, maar toegenomen.
Wij moeten dat verdisconteren in onze afweging. Ik geloof niet dat een parlementair
democratisch systeem, zoals in Nederland bestaat, in een gefingeerde staat
als Afghanistan zomaar geïmplementeerd kan worden. Ik denk dat wij alleen
maar kunnen uitgaan van de situatie aldaar, van de reële situatie en
niet van een bedachte situatie.Dan hebben wij het dus over mensenrechten; ik ga het kabinet niet ondervragen
over de mensenrechten in Nederland in de zestiende of zeventiende eeuw, of
in de veertiende of vijftiende eeuw. Het gaat over solidariteit; ik weet niet
wat bommen aan solidariteit bijdragen. Het is natuurlijk zeer discutabel om
dat punt op te voeren. Het kabinet spreekt over veiligheid daar en in Nederland.
Bevordering van veiligheid met bombardementen; ik weet eerlijk gezegd niet
waar de minister van Buitenlandse Zaken dit wil waarmaken. De veiligheid in
Nederland zou gediend zijn met de oorlog in Afghanistan. Ik denk echter eerder
dat het andersom het geval is en dat het onveiliger wordt. Ik zeg niet dat
dat voor de SP-fractie het doorslaggevende argument is, maar ik begrijp niet
wat de minister van Buitenlandse Zaken er precies mee bedoelt. Het laatste
argument betreft de geloofwaardigheid. Ik heb meerdere woordvoerders, van
de coalitiefracties en van andere partijen, gehoord die zeiden dat het een
ramp voor de NAVO is als Nederland weggaat uit Afghanistan. Ik vind dat een
erg gevaarlijke manier van redeneren. Ik herinner mij nog het woord "geloofwaardigheid"
ten tijde van de oorlog in Vietnam of aan de vooravond van de bombardementen
op en de aanval op Irak. In het geval van Irak werd evenzeer gezegd dat ten
behoeve van de internationale gemeenschap tot oorlog werd overgegaan.Wat is nu de Nederlandse strategie? Dat is voor de SP-fractie de grote
vraag. Er mag dan binnenkort in Boekarest over gesproken worden, de vraag
is wat Nederland in Afghanistan te zeggen heeft. In Afghanistan gaat het toch
om de oorlog van de Verenigde Staten en Nederland neemt daarnaast deel aan
ISAF? Het is maar zeer de vraag of Nederland mee kan praten.De morele verontwaardiging over taliban en over terrorisme wordt door
allen hier gedeeld. Daar hoeven wij elkaar niet op af te rekenen. Het gaat
om de heel eerlijke vraag of wij hier Realpolitik bedrijven of dat het toch
een politiek is die gebaseerd is op wensdenken. De SP-fractie heeft het stellige
idee dat het om die laatste vorm gaat. Het is de paradox van de maakbaarheid.
Daar waar de SP altijd probeert de maakbaarheid in Nederland overeind te houden,
voor mijn part de illusie overeind te houden dat wij als politiek nog iets
voor dit land kunnen betekenen en nog iets kunnen veranderen, wordt dat vaak
door anderen hier tegengesproken. Hoe kan dan verklaard worden dat als het
om de maakbaarheid van Afghanistan gaat, men ineens zo optimistisch is, terwijl
wij daar te maken hebben met een tribale samenleving en met een land dat tot
op het bot is verdeeld? Dat is dan toch een illusiepolitiek?De SP-fractie zegt niet dat Nederland Afghanistan in de steek moet laten.
Integendeel, bij de algemene beschouwingen heb ik het al expliciet gezegd –
de minister voor Ontwikkelingssamenwerking heeft dat in eerste aanleg verkeerd
begrepen – en ik wil het hier nog wel een keer zeggen: de SP-fractie
is bereid de financiële middelen die Nederland kan vrijspelen door niet
door te gaan met die missie, om en nabij 1 mld., zo te investeren in Noord-
en West-Afghanistan. Als wij in staat zijn om daar woningbouw te plegen, waterleidingen
aan te leggen voor schoon drinkwater, zorg te realiseren en infrastructuur
aan te leggen, kunnen wij de mensen in Afghanistan met hun achtergrond bewijzen
dat de moderniteit hun iets te bieden heeft aan zekerheid, welvaart en welzijn.
Het is daarom dat mijn fractie geen steun kan geven aan de voorstellen van
het kabinet. Ik dien hierover de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat Nederland met een bijdrage van twee jaar aan de Task
Force Uruzgan invulling heeft gegeven aan de bondgenootschappelijke solidariteit
binnen de NAVO;van mening dat overeenkomstig de met de NAVO gemaakte afspraken de Nederlandse
deelname aan de Task Force Uruzgan per 1 augustus 2008 moet worden beëindigd,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Marijnissen. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 282(27925).De heer Marijnissen (SP):Voorzitter. Steun aan Afghanistan betekent voor ons stoppen met de oorlog.De heer Voordewind (ChristenUnie):Voorzitter. Ik wil mijn derde termijn beginnen met het nogmaals uitspreken
van het grote gevoel van verantwoordelijkheid dat mijn fractie ervaart bij
dit belangrijke besluit over de verlenging van de missie in Uruzgan. Het gaat
hierbij om een politieke afweging over de inzet van onze militairen, zonen,
echtgenoten, vaders en in sommige gevallen moeders en dochters, in, zoals
de artikel 100-brief zegt, "een risicovolle missie". Wij treuren
mee met de families en de gezinnen die hun vaders of echtgenoten al hebben
verloren in de strijd in Afghanistan. De fractie van de ChristenUnie weet
zich echter ook verbonden met hen die verdrukt worden of in armoede moeten
leven. Vanuit een positie van welvaart en overvloed is Nederland in staat
om andere landen die het veel minder hebben dan wij, bij te staan. Dit betekent,
zoals de profeet Micha in de Bijbel een jonge koning adviseert
op de vraag wat de belangrijkste taak is bij het bestuur van een land: recht
doen aan de armen, trouw zijn en nederig blijven. Door de wijze waarop de
internationale gemeenschap in de afgelopen zeven jaar Afghanistan heeft kunnen
bijstaan, wordt steeds meer recht gedaan aan de Afghaanse bevolking, die 30
jaar gebukt is gegaan onder een oorlog. Afghanistan is het op drie na armste
land ter wereld. Het ging gebukt onder een regime dat niets moest hebben van
democratie, mensenrechten en bescherming van minderheden. Meisjes en vrouwen
kregen er geen onderwijs en hadden geen of zeer beperkte toegang tot gezondheidszorg.
De situatie voor 31 miljoen inwoners was uitzichtloos. Daarbij zij gezegd
dat ook de dreiging van nieuwe terroristische aanslagen voor de ChristenUnie
een reden is om betrokken te zijn bij de opbouw van vrede en stabiliteit in
Afghanistan.Er zijn in de eerste en tweede termijn veel vragen gesteld, ook door onze
fractie. Dit laat zien dat de beslissing tot verlenging ook voor de ChristenUnie
een worsteling vormde. Wij hebben kritische kanttekeningen geplaatst bij de
omvang van de wederopbouwactiviteiten en het civiel maken daarvan, het aandeel
van derde landen, de hardheid van de einddatum, de financiën, het bestrijden
van de toevoer van nieuwe taliban via het grensgebied met Pakistan en, ten
slotte, de cruciale nazorg voor de terugkerende Nederlandse militairen. De
ChristenUnie dankt de ministers voor de uitgebreide toelichting op de artikel
100-brief en de aanvullende antwoorden. Voor de fractie van de ChristenUnie
was en is voor een weloverwogen besluit van cruciaal belang om te weten dat
er bij de verlenging met nog twee jaar alle vertrouwen bestaat dat Nederland
een wezenlijke bijdrage aan de wederopbouw in Uruzgan kan leveren, met inbegrip
van alle beperkingen en alle onzekerheden. Dat vertrouwen is door deze drie
ministers gisteren uitdrukkelijk uitgesproken.De ChristenUnie is blij met de toezegging van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
in het debat van gisteren om meer ontwikkelingsdeskundigen toe te voegen aan
de ambassade in Kabul en aan het PRT. Het eerder genoemde aantal van twee
extra OS-werkers gaf voor ons te weinig de gepresenteerde accentverschuiving
naar wederopbouw weer. Alleen met voldoende OS-deskundigen kunnen wij samen
met de Afghanen bouwen aan duurzame ontwikkeling en wederopbouw in Uruzgan.
Het is goed dat de minister de Kamer een plan van aanpak heeft toegezegd om
inzichtelijk te maken welke concrete projecten en welke doelen ons in de komende
twee jaar voor ogen staan en door wie deze projecten worden uitgevoerd. Hiermee
heeft de Kamer straks een instrument in handen om de wederopbouwactiviteiten
goed te gaan volgen.Met betrekking tot het aandeel van derde landen hebben de ministers ons,
voor zover dat kon, duidelijkheid gegeven en toegezegd dat er nog voor 1 juli
een totaaloverzicht naar de Kamer komt. Ook is de ChristenUnie met betrekking
tot de hardheidsdatum van deze missie tevreden met de brief van de SG van
de NAVO. Vanaf nu zal de NAVO dus op zoek moeten gaan naar een opvolger voor
Nederland in 2010. Dat is nu glashelder.Als het gaat om de financiën, is de ChristenUnie blij met de harde
toezegging van deze minister van Defensie dat de instandhouding van de krijgsmacht
door deze missie niet mag worden aangetast. Dit heb ik hem gisteren letterlijk
zo horen zeggen. Het is prachtig dat de minister het belang van de motie van
de ChristenUnie, de Partij van de Arbeid en het CDA met die strekking onderstreept.
Slijtage, vervanging en alle kosten die direct verbonden zijn aan de missie,
worden buiten de begroting van Defensie betaald.Wij danken de bewindslieden voor de toezegging naar aanleiding van de
vraag van de ChristenUniefractie om teruggekeerde militairen nog beter in
beeld te houden, ook na die zes maanden. Dank ook voor de brief daarover en
voor de extra aandacht voor de postactieve militairen. Ik wil een ander moment
kiezen om uitgebreid met de minister verder te praten over de financiële
aspecten van de veteranenzorg en de nazorg voor terugkerende militairen. Ik
wil dan ook spreken over de eventuele kosten van missies.Alles afwegende vindt de ChristenUnie het verantwoord om de huidige missie
met twee jaar te verlengen. Met deze verlenging maken wij het mogelijk om
na de opstart van twee jaar de komende twee jaar te werken aan de eerste overdracht
van taken en duurzame wederopbouwprojecten. Mijn fractie heeft er alle vertrouwen
in dat na deze vier jaar Nederland een wezenlijke bijdrage heeft geleverd
aan de stabiliteit en de wederopbouw van de provincie Uruzgan. Mijn fractie
stemt daarom in met deze verlengingsmissie. Zij wenst daarbij de militairen
en hun familie wijsheid, moed, geduld en vooral Gods zegen toe.De heer Pechtold (D66):Voorzitter. Wanneer militairen worden uitgezonden door Nederland, gaan
zij op basis van een democratisch genomen besluit, verankerd in onze grondwet.
Dat is de grondslag voor de legitimiteit van hun opdracht. Zij riskeren daarmee
hun leven, vaak hun jonge leven. Ik spreek hierbij mijn waardering voor en
steun aan hen uit. Onze erkentelijkheid kan niet groot genoeg zijn voor de
gesneuvelden en degenen die voor het leven getekend zijn. Deze steun verbindt
ons. Dat gold ook tijdens de afgelopen jaren. De afweging die wij vanavond
maken moet zorgvuldig zijn. Zij moet ook transparant zijn. Daarom is het goed
dat wij in deze plenaire zaal het uiteindelijke besluit nemen. Daarom dienen
hier de voorzitters van de fracties te staan.Tijdens het algemeen overleg kwamen de verschillende partijen met lijstjes.
Er werd, zo bleek, ook een boodschappenlijstje van D66 verwacht. Op dat boodschappenlijstje
had wellicht wat meer saffraanteelt moeten staan en wat meer munitie, of extra
Tsjechen en een helikopter. Ik bespeurde enig ongeloof toen ik niet een dergelijk
lijstje op tafel legde. Zo willen wij dit soort beslissingen echter niet nemen.
In onze visie getuigt het erbij "plussen" van derde landen, financiën
of militairen van een nadruk op binnenlandse overwegingen en uitvoeringsvraagstukken.
De Kamer zou niet op de stoel van de militair moeten willen zitten. De missie
als geheel wordt niet significant sterker van dergelijke veranderingen. Zij
leiden in een vroeg stadium af van de wezensvraag. De missie is, als het goed
is, door en door voorbereid. Er is een half jaar extra voor genomen.Ik heb tijdens het debat gevraagd naar de aspecten die voor ons van doorslaggevend
belang zijn. D66 wilde horen van het kabinet in hoeverre die aspecten terugkomen
in het besluit om deze missie te verlengen. Alleen die toelichting en de kracht
van argumenten van het kabinet hadden ervoor kunnen zorgen
dat mijn fractie vertrouwen had in deze missie. Dit vertrouwen is belangrijker
dan extra financiële middelen of een groep extra militairen uit een derde
land. Voor vertrouwen hebben wij geen extra voorstellen nodig, maar een robuust
kader waarbinnen de missie wordt uitgevoerd. Mijn conclusie zal zijn dat mijn
fractie dat vertrouwen voor deze missie niet kan geven.Op punten heeft het kabinet ons gisteren overtuigd. Minister Koenders
heeft een overtuigend pleidooi gehouden om vooral over de grenzen heen te
blijven kijken en onze verantwoordelijkheid te nemen in Afghanistan. Ook heeft
het kabinet helderheid geschapen over de financiële armslag van de missie.
Het kabinet heeft de twijfel van onze fractie op dit punt weggenomen. Als
mijn fractie de missie in haar geheel weegt, ontbreekt het ons echter aan
voldoende vertrouwen om haar te steunen.Ten eerste constateren wij dat het ontbreekt aan een eenduidige strategie
van de internationale gemeenschap voor Afghanistan en de omringende landen.
D66 heeft hier veel naar gevraagd. Het antwoord is mager. Er is wel een internationale
strategie, maar deze is te versnipperd. De NAVO houdt er een eigen strategie
op na, evenals de EU, de VN en de Verenigde Staten. De onderlinge samenhang
is niet helder en de langetermijnvisie is niet concreet. Minister Verhagen
heeft gisteren zijn intenties hierover uitgesproken, maar resultaat is niet
eerder dan medio 2008 te verwachten. Dat is ruim vijf jaar na de inval en
daarmee veel te laat.Ten tweede blijkt het bondgenootschap onderling weinig solidair. NAVO-partners
blijken niet bereid om Nederland af te lossen of substantieel te steunen.
De heldere afspraak dat Nederland twee jaar zou blijven, blijkt weinig waard.
Ja, de regering heeft aangegeven dat het voor haar nu wel menens is, maar
nee, dit zegt niets over de rest van de NAVO. Hoe kunnen wij vertrouwen op
een belofte die eerder is gebroken? Dit gebrek aan onderlinge solidariteit
is schadelijk voor de NAVO en creëert een schijnveiligheid voor de bevolking
van Uruzgan.Ten derde komt het goede werk dat Nederlanders zouden kunnen doen, niet
tot zijn recht op deze plek, in deze provincie Uruzgan. Minister Koenders
heeft een goed verhaal. Dat laat onverlet dat hij ons er niet van heeft kunnen
overtuigen dat de Nederlandse inspanningen het beste in Uruzgan tot hun recht
kunnen komen. Zat hij maar in het noorden, waar hij echt aan de slag zou kunnen,
en waar het opbouwwerk duurzamer kan zijn en meer ingebed kan worden in lokale
initiatieven.Ten vierde heeft mijn fractie geen vertrouwen in de omvang van de huidige
missie. De veiligheidsoperaties van de Nederlanders in Uruzgan zijn van zeer
hoog niveau, maar helaas is de schaal van de missie zodanig dat de inktvlek
amper kan groeien. Daarvoor zouden juist meer militairen nodig zijn. Gisteren
stelden wij ons hardop de vraag: is deze ISAF-missie naar Uruzgan het beste
instrument om de Afghanen kansen te bieden op een betere toekomst? Daarop
moeten wij helaas "nee" antwoorden.Er zijn nog enkele andere zaken die voor mijn fractie hebben meegewogen.
Er is een grote discrepantie tussen enerzijds het beeld dat deze regering
over de huidige missie en de verlenging naar buiten brengt en anderzijds de
realiteit waarmee Nederlandse militairen in Uruzgan te maken hebben. Dat is
niet alleen schadelijk voor het vertrouwen van burgers in hun regering, die
transparante besluiten moet nemen, maar ook voor militairen die in Uruzgan
zitten of uit Uruzgan terugkomen. Zij worden geconfronteerd met een kloof
tussen wat zij hebben meegemaakt en hoe Nederland ernaar kijkt.Eerder heb ik iets gezegd over de financiering van de missie. Het huishoudboekje
klopt, maar mijn fractie heeft zorgen die niet in meer geld voor deze missie
zijn uit te drukken. Zorgen die de consequentie zijn van eerdere tekorten
en bezuinigingen die nu drukken op de missie. Zorgen die ook door militaire
vakbonden naar voren zijn gebracht: de uitzenddruk, het grote verloop en de
uitstroom van ervaren militairen, de tekorten aan medisch personeel. Als onze
krijgsmacht in 2010 moet zijn wat deze in 2006 was – zoals gisteren
hard werd geëist en beloofd – dan hadden deze zorgen allang moeten
worden aangepakt. Uitstroom van ervaren middenkader maak je niet in twee,
drie jaar goed. Medisch personeel trek je niet uit een blik. Wij hebben het
hier niet over materieel, wij hebben het over mensen.D66 schrikt niet terug voor het sturen van militaire missies naar crisisgebieden
en falende staten, ook niet als dit betekent dat Nederlandse militairen zware
gevechten moeten leveren. Wij willen een deugdelijke en realistische internationale
strategie. Wij willen dat de regering daar open over is. De minister-president
vraagt onze steun voor een missie in oorlogsgebied. Hoe legitiem kan hij dat
doen als hij niet bereid is zijn eerdere steun aan een oorlog helder te verantwoorden?
Dit is niet zomaar te scheiden. Wij zijn niet overtuigd van deze missie. D66
kan dan ook niet anders dan zich uitspreken tegen het besluit van de regering
zoals voorgesteld in de artikel 100-brief. Wij zullen voor de motie van de
heer Marijnissen stemmen.De heer Wilders (PVV):Voorzitter. Zoals ik ook gisteren heb gezegd, is de PVV-fractie voorstander
van het voeren van de strijd tegen het internationaal terrorisme en de taliban.
Wij zijn dan ook voorstander van de aanwezigheid van de NAVO en van andere
landen, zoals Australië, in Afghanistan. Dat is niet alleen goed voor
de stabiliteit in Afghanistan maar ook goed voor de rest van de wereld, dus
ook voor Nederland.De Nederlandse militairen in Afghanistan doen ook goed werk. Laat daar
geen enkel misverstand over bestaan. Zij bevechten de opposing military force,
de OMF genaamd, waaronder de taliban en zij proberen – maar dat lukt
niet altijd – goodwill te kweken bij de bevolking in Uruzgan. Daarvoor
verdienen zij ook de complimenten van mijn fractie.Desondanks stelt de fractie van de Partij voor de Vrijheid zich de vraag
of Nederland na 1 augustus 2008 nog eens voor twee jaar als lead nation
in Uruzgan actief moet blijven. Ook in deze afrondende derde termijn hecht
ik eraan de belangrijkste argumenten daarvoor te geven. Om te beginnen de
regering zelf. De minister-president – collega Marijnissen verwees er
al naar – heeft hier begin 2006 in de Kamer in niet mis te verstane
bewoordingen aangegeven dat Nederland na twee jaar zal vertrekken. Ik citeer
hem nog maar eens in dat plenaire Kamerdebat. "Over twee jaar zal de
Nederlandse inzet worden overgenomen door andere NAVO-landen. Zo wordt bijgedragen
aan een spreiding van de lasten over alle bondgenoten." Ik heb de minister-president daarin vertrouwd en hij heeft mijn vertrouwen beschaamd. Ook de
oud-minister van Defensie heeft begin september van dit jaar, nog maar enkele
maanden geleden, de woorden van de minister-president onderschreven. Hij zei
dat hij duidelijk tegen de NAVO heeft gezegd dat Nederland niet langer dan
twee jaar in Afghanistan zou blijven en dat deze afspraak ook schriftelijk
is bevestigd.Ik hoop maar dat wij allemaal niet voor de gek zijn gehouden, maar de
feiten spreken wel voor zich. Het gaat om uitspraken van de minister-president
en uitspraken van de oud-minister van Defensie. De secretaris-generaal van
de NAVO, de heer De Hoop Scheffer, heeft eerder deze week hoogstpersoonlijk
een passage uit het verslag geschrapt van een gesprek dat sommige leden van
dit huis vorige week met hem hadden. Dit was een passage waaruit wij konden
opmaken dat werd bevestigd dat de NAVO nooit – met een streep onder
nooit – heeft gezocht naar een andere lead nation en dat de Nederlandse
regering daar ook nooit om heeft gevraagd.Dat het kabinet gisteravond om de VVD te paaien en binnenboord te krijgen
de brief van de secretaris-generaal van de NAVO over de Nederlandse aftocht
in december 2010 openbaar maakte, is erg aardig en vriendelijk en politiek
zelfs ook nog te begrijpen, maar waar is die andere brief? Waar is die andere
belangrijke brief? Waarom wordt er door de secretaris-generaal van de NAVO,
waarom wordt er door dit kabinet, waarom wordt er door de huidige SACEUR die
wij ook hebben gesproken, waarom wordt er door iedereen zo schimmig gedaan
over de bevestigingsbrief van oud-SACEUR, generaal Jones, over de eindigheid
van de Nederlandse missie in Uruzgan? Het betreft een bevestiging van de brief
die oud-minister Kamp aan de NAVO, aan SACEUR, heeft geschreven. Waarom wordt
die brief niet, desnoods in vertrouwen, naar de Kamer gezonden? Het kabinet
laadt de verdenking op zich dat het wat te verbergen heeft en dat is zeer
kwalijk.De minister van Buitenlandse Zaken heeft gisteren in een onsamenhangend,
warrig en schimmig verhaal geprobeerd het beeld te creëren dat er geen
sprake zou zijn van een gebrek aan solidariteit binnen de NAVO. Hij heeft
professioneel een rookgordijn opgehangen, maar dat gebrek aan solidariteit
binnen de NAVO is er natuurlijk wel degelijk. Slechts een paar NAVO-landen
nemen met een echt substantiële bijdrage verantwoordelijkheid in het
risicovolle zuiden van Afghanistan, zoals het Verenigd Koninkrijk, Canada,
de Verenigde Staten en natuurlijk ook Nederland. NAVO-bondgenoot Australië
nog daargelaten. Waar zijn de forse bijdragen in het zuiden van Afghanistan
van landen als Frankrijk, Duitsland, Italië, Spanje, Griekenland, België
en ga zo maar door? Waar zijn al die landen? Deze landen laten het afweten.
Zij, niet wij, tonen zich niet solidair en laten landen als Nederland opnieuw
de kastanjes uit het vuur halen.Het argument dat landen als Frankrijk en Italië bijvoorbeeld meer
dan Nederland bijdragen aan Kosovo doet helemaal niets af aan mijn argument
van gebrek van solidariteit. Kosovo is namelijk heden ten dage, zeker als
het gaat om het geweldsspectrum en het risico, natuurlijk in de verste verte
niet vergelijkbaar met Zuid-Afghanistan. Gelukkig maar zou ik bijna zeggen.
Ik wil zeker niet geringschattend doen over de aangekondigde aanvullende bijdrage
van landen als Tsjechië, Slowakije en Hongarije. Feit is wel dat deze
landen nooit "lead nation" zullen en kunnen zijn. Feit is ook dat
zij geen grote aantallen militairen leveren en dat deze bovendien niet echt
zullen worden ingezet om te vechten tegen de OMF.De solidariteit binnen de NAVO is dus ver te zoeken wat Zuid-Afghanistan
betreft. Het ronduit slappe verhaal van de minister van Buitenlandse Zaken
van gisteravond doet daar voor geen millimeter aan af. De minister van Buitenlandse
Zaken heeft gisteravond mijn voorstel van tafel geveegd om als niet-"lead
nation" mogelijkerwijs met maximaal 300 militairen nog twee jaar langer
in Uruzgan te blijven. Dat is jammer, maar ik kan hem dat recht natuurlijk
niet ontzeggen. Dat was het enige dat nog op instemming van de PVV-fractie
had kunnen rekenen.Verlenging van de missie in Uruzgan met twee jaar gaat de Nederlandse
belastingbetaler volgens de brief 640 mln. kosten, maar het zou best wel eens
een miljard kunnen worden. Dat is ruim 1 mln. per dag. Laten wij dat geld
nu maar eens besteden in Nederland, aan een betere zorg voor ouderen in verzorgingstehuizen
en aan meer politie en meer veiligheid. Na twee jaar van verantwoordelijkheid
nemen en solidariteit tonen in Afghanistan, ook in financiële zin, is
het binnen de NAVO echt geen schande om ervoor te kiezen, al dat geld nu te
besteden aan het oplossen van problemen in Nederland; integendeel.De fractie van de Partij voor de Vrijheid kan, dit alles overziende, niet
instemmen met het kabinetsbesluit om na 2008 nog twee jaar een Nederlandse
militaire bijdrage aan de ISAF-missie in Afghanistan te leveren. Het ziet
ernaar uit dat een meerderheid van de Kamer wel voor een verlenging is en
dat die verlenging van de uitzending dus wel zal doorgaan. Het spreekt voor
zich, maar ik ben er trots op om het ook uit te spreken, dat – mocht
het ondanks het ontbreken van onze steun – toch tot uitzending komen,
de PVV-fractie vanzelfsprekend alle militairen, alle mannen en vrouwen die
uitgezonden worden, alle kracht, sterkte, succes en – met de grootste
waardering – een behouden thuiskomst toewenst.De heer Van Baalen (VVD):Kent de heer Wilders het Carnegie Heldenfonds? Zo ja, dan weet hij dat
dit een fonds is dat mensen erkent die andere mensen redden. Die niet over
hun schouder naar achteren kijken, in de trant van: de ander had het moeten
doen. Neen, zij doen het zelf. Dat zijn helden, maar u bent geen held!De heer Wilders (PVV):Nederland levert grote helden. Wij hebben twee jaar lang bijgedragen aan
de missie in Uruzgan. Er zijn Nederlandse militairen gesneuveld. Zij hebben
voor die missie hun leven gegeven. Daarvoor kunnen wij alleen maar respect
hebben. Uw eigen fractiegenoot, oud-minister Kamp heeft zich er publiekelijk
druk over gemaakt – wat een held – en gezegd dat wij na twee jaar
niet moesten verlengen. Dat hij zich vandaag heeft geschikt naar de meerderheid
van uw fractie, moet hij zelf weten, maar komt u bij mij niet aan met de opmerking
dat het een gek verhaal is als Nederland na twee jaar zou zeggen: nu moet
een ander NAVO-land in het zuiden van Afghanistan solidariteit tonen. Het
was uw eigen fractiegenoot en oud-minister van Defensie Kamp die volgens zijn
eigen woorden aan de SACEUR heeft bevestigd: na twee jaar gaan wij weg.Mevrouw Van Gennip (CDA):Twee jaar geleden sprak de heer Wilders hier prachtige woorden over de
strijd tegen het internationaal terrorisme en over een vrij en democratisch
Afghanistan. Die woorden heeft hij gisteren in het debat herhaald. Hij heeft
toen gesproken over het gebrek aan solidariteit binnen de NAVO zoals hij dat
ziet. Er zijn echter wel degelijk twaalf landen actief in het zuiden van Afghanistan.
Mijn vraag aan de heer Wilders vandaag is: bent u niet bereid om te steunen
dat Nederland ook de komende twee jaar zijn verantwoordelijkheid neemt voor
de strijd tegen het internationale terrorisme?De heer Wilders (PVV):Het antwoord is volgens mij helder: dat ben ik wel, maar niet op deze
manier in Afghanistan. Laat na twee jaar een ander het maar doen. Laten wij
de verantwoordelijkheid, die wij twee jaar op ons hebben genomen, aan een
ander land overdragen en dat miljard maar besteden aan het oplossen van problemen
in Nederland, zoals met de zorg aan ouderen in verzorgingstehuizen. Ook zouden
wij de politie beter kunnen betalen en uitbreiden. Het is geen schande om
daarvoor te kiezen. Wij hebben namelijk twee jaar onze verantwoordelijkheid
gedragen. Wij hebben daar ook twee jaar veel geld aan besteed. Iedere euro
daarvan was goed besteed. Nu is het aan een ander land. Wij kiezen voor uitgaven
aan het oplossen van problemen in Nederland.Mevrouw Van Gennip (CDA):Voorzitter. Kort samengevat: de PVV onder leiding van de heer Geert Wilders
kiest er dus voor om de komende twee jaar niet aan de strijd tegen het internationaal
terrorisme in Afghanistan mee te doen.De heer Wilders (PVV):Ik ben blij dat u mijn naam nog een keer noemt. Doet u dat vooral vaker.
Wat u verder zegt, is complete onzin.De heer Marijnissen (SP):Voorzitter. Zojuist is hier het woord held gevallen. Ik vind dat in dit
debat buitengewoon onkies. Ik heb er nog eens even over nagedacht. De heer
Wilders is geen held. Ik ben ook geen held. De heer Van Baalen is ook geen
held. Hier zitten geen helden. Het is geen heldenmoed om hier te beslissen,
anderen het leven in de waagschaal te laten stellen. Wil de heer Van Baalen
dat woord in dit verband, in deze discussie niet meer gebruiken, niet aan
het adres van de heer Wilders en niet aan mijn adres, maar vooral ook niet
suggereren dat hij zelf de held is?De heer Van Baalen (VVD):Voorzitter. Mijn fractie is duidelijk geweest: de helden strijden voor
onze veiligheid in Uruzgan. Dat zijn die Nederlandse mannen en vrouwen. Van
iemand die tijdens de algemene politieke beschouwingen zegt dat hij wel verantwoordelijkheid
wil nemen in het noorden en die nu als een dief in de nacht wegsluipt, neem
ik dit niet aan.De heer Marijnissen (SP):Mijnheer Van Baalen, u moet echt eens op uw woorden letten. U wijst wel
met dat vingertje, maar u moet andere mensen er niet van betichten, geen held
te zijn en zodoende suggereren dat u enig risico loopt met de moedige beslissing
van u om er Nederlandse troepen naartoe te sturen. U loopt geen risico, uw
kinderen lopen geen risico, u loopt geen enkel risico. U bent hier dus zeker
niet de held, mijnheer Van Baalen.De heer Van Baalen (VVD):Dat heeft niemand betoogd. De heer Marijnissen kan goed debatteren, maar
daar houdt het ook mee op.De heer Marijnissen (SP):Dan moet u ook de heer Wilders er niet van betichten dat hij geen held
is, want daardoor impliceert u dat u beter bent dan hij en dat bent u op dit
punt in het geheel niet.De voorzitter:Heeft de heer Wilders nog behoefte aan een reactie?De heer Wilders (PVV):Nee, ik heb hier weinig aan toe te voegen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter. Tsja.Eind augustus was ik met de vaste commissie voor Defensie in Uruzgan.
Toen bleek het vanwege de grote onveiligheid en de voortdurende strijd met
de taliban niet mogelijk om Kamp Holland te verlaten. Laat ik zeggen dat juist
in de omstandigheden die wij daar aantroffen, ik diep onder de indruk was
van de inzet en het uithoudingsvermogen van onze Nederlandse militairen, van
de militairen met wie wij daar spraken. De militairen verdienen onze solidariteit.
Die hebben zij, ongeacht onze politieke keuze.Bij terugkeer was ik wel verbaasd toen ik van collega's in de media vernam
dat zij meer vertrouwen hadden in de wederopbouw. Laten wij wel wezen: wij
hadden geen voet buiten Kamp Holland gezet. Wel hadden wij veel gepraat. Dat
leverde op zijn best verwarrende informatie op. Ik herinner mij het antwoord
van een Australische militair op mijn vraag hoe het toenemend aantal burgerslachtoffers
te beoordelen. De man zei: er bestaan geen burgerslachtoffers, want in de
praktijk is het onderscheid tussen taliban en burgers niet te maken. De Australiërs
waren ook heel verbaasd dat wij onderscheid maakten tussen ISAF en Operation
Enduring Freedom, de Amerikaanse terroristenjacht. Dat bestond volgens hen
in de praktijk helemaal niet. Dat bewees waar GroenLinks bang voor was: dat
die scheiding vooral voor binnenlands gebruik is geïntroduceerd. Deze
week zegt de nieuwe Australische minister van Defensie dat de gevechten misschien
wel gewonnen worden, maar de oorlog niet. Volgens hem heeft de vorige Australische
regering een verkeerde voorstelling van zaken gegeven.Dat voedt GroenLinks in de gedachte dat er twee werkelijkheden bestaan.
De officiële werkelijkheid, in de weergave van de regering en van Defensie,
is dat het langzaam, zij het moeizaam, beter gaat in Zuid-Afghanistan. De
andere werkelijkheid is die van ngo's, onafhankelijke journalisten, waarnemers
en de Verenigde Naties. De centrale vraag is: wat is waar? Heeft deze missie
bijgedragen aan het verbeteren van de veiligheid en aan de opbouw van Afghanistan?Ik zet de feiten op een rij. Meer dan zesduizend doden in 2007. Tienduizenden
mensen op de vlucht. De helft van Afghanistan is onveilig, te onveilig voor
hulpverleners. De taliban rukt op. Dezelfde vechtlustige en soms misdadige
krijgsheren maken nog altijd de dienst uit. Er is een grote toename van de
opiumproductie en -handel. Het is cynisch stemmend. Na de komst
van de NAVO in het zuiden is de situatie daar verder verslechterd.De NAVO-aanwezigheid heeft nieuwe taliban aangetrokken uit Pakistan. De
taliban is ook veel sterker dan de regering ons doet geloven. Het zijn niet
grotendeels meelopers maar goed getrainde en ideologisch gemotiveerde strijders,
neotaliban. Het lijkt mij onmogelijk om, zoals minister Van Middelkoop gisteren
deed, een toenemend aantal incidenten te verklaren als een teken van ons succes.Dan is het onbegrijpelijk dat het kabinet opschrijft dat de veiligheid
substantieel is teruggekeerd. En dat terwijl minister Verhagen gisteren tegelijkertijd
opmerkte dat militairen geen slachtoffers hoeven te tellen en dat hij daar
ook geen voorstander van is.Substantiële veiligheid is een wensdroom. Een droom om een mensenrechtelijk
ideaal waarnaar men hevig verlangt dichterbij te brengen. Hoe mooi ook, een
militaire operatie kan nooit enkel gebaseerd zijn op een mensenrechtelijk
ideaal. Ja, je kunt hopen dat stabiliteit wordt verkregen en dat daarna een
begin kan worden gemaakt met echte vrede en wederopbouw. Maar een ideaal moet
altijd, elke dag opnieuw, getoetst worden aan zijn realiteitsgehalte. Dat
ontbreekt hier ten enen male.Hier kampen wij met de realiteit dat ISAF hetzelfde terrein telkens opnieuw
moet heroveren op opstandelingen en dat vrede, veiligheid en democratie verder
weg zijn dan zestien maanden geleden.Zelfs de NAVO geeft het toe. Er is een nieuwe strategie nodig. De strijd
is niet te winnen met militaire middelen. In dat licht vind ik elk moreel
appel op tegenstanders, op critici en sceptici, om de Afghaanse bevolking
niet in de steek te laten hol. Zo'n moreel appel is zelfs gevaarlijk, als
in werkelijkheid de Afghaanse bevolking die veiligheid helemaal niet geboden
wordt; als mogelijk zelfs de risico's van die Afghaanse bevolking door samenwerking
met ISAF groter worden.Waarom zou de regering doorgaan op dezelfde voet? Waarom doorgaan met
dezelfde mooie maar onhaalbare doelstellingen, met dezelfde middelen, op een
paar niet uitgewerkte accentverschuivingen na? Met hetzelfde gebrekkige realiteitsgehalte?
Waarom vraagt het kabinet ons in te stemmen met een missie zonder missie?Twee jaar geleden vroeg het kabinet-Balkenende II ons in te stemmen met
een veiligheids- en opbouwmissie. Het laatste element was vooral toegevoegd
om de PvdA over de streep te trekken. Toen hechtten wij geen geloof aan dit
wensdenken, vanwege de complexe situatie en de vermenging van ISAF met Operation
Enduring Freedom. Wij vreesden dat er van opbouw niets terecht zou komen.
Wij vreesden dat de Nederlandse militairen zouden worden meegezogen in een
escalatie van geweld, in een uitzichtloze oorlog. Wij zijn bang te moeten
vaststellen dat wij daar aanlanden.Dit is de foute weg. Een missie zonder missie. Doorgaan omdat je in een
fuik bent gezwommen waar je niet meer uit komt. Een antwoord op de vraag wat
er dan wel moet gebeuren, is niet heel moeilijk. Het hoofddoel van deze missie
is het stabiliseren van het land. Hiervoor is eerst een vredesakkoord nodig.
Er moet geen sprake zijn van een vijand die zich blijft verzetten tegen buitenlandse
overheersing. Je hebt de steun van de hele bevolking nodig. Er mag geen sprake
zijn van een moeras van tribale belangen. Je hebt Afghaanse bestuurders nodig
die gezag en vertrouwen genieten, geen pseudodemocratisch gekozen parlement
dat wordt bevolkt door drugshandelaren en krijgsheren met bloed aan hun handen.
Vrede kan niet van buitenaf worden opgelegd. Er is dus een politieke strategie
nodig waarin alle partijen zich kunnen vinden. Een neutrale partij moet hierbij
helpen. Die partij zijn de Verenigde Naties. Ook al hebben die tot nu toe
weinig klaargemaakt, een betere optie is er niet. De NAVO is geen neutrale
partij. De Verenigde Naties moeten de Afghaanse regering helpen bij onderhandelingen
met de taliban. Dat er met de taliban moet worden gesproken, daarover lijkt
iedereen het sinds een paar weken eens te zijn, al verschuilt de Nederlandse
regering zich nog wel achter de Afghaanse autoriteiten. Hulp van de Verenigde
Naties is nodig, omdat de huidige Afghaanse overheid, die door het Westen
in het zadel is geholpen, natuurlijk eigen belangen heeft. Die hulp is ook
nodig omdat de Afghaanse regering te weinig capaciteit heeft. Er zijn te weinig
diplomaten en er is te weinig gezag. Waarom durft het kabinet niet te kiezen
voor deze enige realistische weg? Hiervoor moet de huidige missie worden beëindigd.
Dit is een missie zonder missie en een uitzichtloze oorlog. Er moet met de
Afghanen en met de VN worden gezocht naar een politiek alternatief.U, de regering, gaat echter door met de huidige missie. Wat vertelt u
de militairen die worden uitgezonden? Hebt u het over meer opbouw en meer
trainingen voor het Afghaanse leger en de Afghaanse politie? Hebt u het over
het ondersteunen van het Afghaanse bestuur? Is dit een realistische gang van
zaken en een realistische voorstelling van de situatie? Sinds kort corrigeert
u ons als wij per ongeluk het woord "opbouwmissie" gebruiken. U
erkent namelijk inmiddels dat dit woord valse verwachtingen wekt. Ik zou daarom
echter ook willen zeggen: houdt u ons niet voor de gek. En houdt u vooral
de uit te zenden militairen niet voor de gek. De meesten vertrekken met het
idee dat zij Afghanen gaan helpen, maar in de praktijk blijkt dat zij moeten
vechten. Militairen klagen daarover terecht massaal. U zult dus eerlijk moeten
zijn, tegen uzelf en vooral tegen de militairen. De missie waarvoor u kiest,
is een vechtmissie en onze militairen moeten dat weten.In Uruzgan, in het zuiden van Afghanistan, speelt zich de grootste offensieve
oorlog sinds de Koreaoorlog af waarbij Nederland is betrokken. Veldslagen
en operaties als Medusa, Achilles en Chora bleken zeer bloedig te zijn. Anders
dan de vorige keer, kan nu niemand naïviteit claimen of suggereren dat
het om een opbouwmissie gaat. Wij staan voor de vraag of wij meer van deze
vechtmissie willen en of wij Operation Enduring Freedom willen blijven steunen.
Dit is een historische keuze met verstrekkende gevolgen. De tijd zal moeten
uitwijzen of de keuze die de regering maakt, te rechtvaardigen was, en of
het geweld proportioneel was en alleen als uiterste redmiddel is ingezet.
Met een track record van een verslechterde veiligheidssituatie, een verkleinde
inktvlek, een toegenomen aantal incidenten en slachtoffers en een toegenomen
mondiale dreiging van terrorisme, rust er een zware bewijslast op de voorstanders
van voortzetting van de missie. Dit is zeker zo, nu niet wordt geprobeerd
om een onderhandelingsalternatief voor de opstandelingen te ontwerpen of een
wapenstilstand te beproeven. Ondertussen verstoort geweld de kansen voor diplomatie
en ontwikkeling. De fractie van GroenLinks onthoudt zich van steun aan deze
missie.De heer Van Dam (PvdA):Voorzitter, ik wil mevrouw Halsema een aantal vragen stellen. Ik hoop
dat ik daarvoor van u de ruimte krijg. Wij hebben gisteren met de fractiegenoot
van mevrouw Halsema, mevrouw Peters, uitgebreid gesproken over de alternatieve
strategie die door de fractie van GroenLinks is gepresenteerd. Ik citeer daaruit. "Militaire
inzet van Nederland en bondgenoten" – bedoeld wordt dus de NAVO – "blijft
voorlopig nodig." De fractie van GroenLinks verschilt hierin dus kennelijk
niet van mening met de regering en met mijn fractie. Ik kreeg die indruk overigens
wel even uit het betoog van mevrouw Halsema, maar dat ligt misschien aan de
opbouw van haar betoog. Elders op dezelfde eerste pagina, onder het kopje
Kernboodschap, staat: "In plaats daarvan komt er veel meer nadruk op
diplomatie en wederopbouw." Wij hebben gisteren vastgesteld dat dit is
wat de regering wil.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dat heeft de fractie van de heer Van Dam vastgesteld.De heer Van Dam (PvdA):Ook GroenLinks pleit in het desbetreffende stuk voor een opbouwmissie.
Dat stel ik vast. Ook GroenLinks pleit voor een missie waarin de militaire
inzet, wederopbouw en diplomatieke inspanningen hand in hand gaan. Kan mevrouw
Halsema bevestigen dat wij het daarover eens zijn? Moeten die drie zaken hand
in hand gaan?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Een van onze grote bezwaren is dat de 3D-strategie, zoals die wordt gehanteerd
in het zuiden, niet werkt. Offensieven staan diplomatie en ontwikkeling in
de weg. Dat is ons hoofdbezwaar. Wij hebben destijds al aangegeven dat de
samenwerking in Operation Enduring Freedom voor ons niet aanvaardbaar was,
maar die vindt toch plaats. Wij hebben ook gesteld dat het voor ons onaanvaardbaar
was dat sprake was van medeverantwoordelijkheid voor Guantánamo Bay.
Die is er. Daar is bijgekomen dat er in het zuiden grootschalige offensieven
plaatsvinden. Dat is gisteren bevestigd door minister Van Middelkoop. Hij
vindt grootschalige offensieve operaties te rechtvaardigen. Dat is voor ons
onacceptabel.Natuurlijk hebben wij ISAF 1 en 2 gesteund. Dat weet de heer Van Dam.
Wij steunen echter geen offensieve oorlog. Dat hebben wij toen niet gedaan
en dat doen wij nu niet. De PvdA-fractie wil dat wel. Zij wil een paar accentverschuivingen,
maar die doen niets af aan het grote probleem dat er in het zuiden een oorlog
wordt gevoerd die heilloos en uitzichtloos is. Daar doen wij niet aan mee.
Het kenmerk van onze alternatieve strategie is dat daaraan voorafgaat dat
deze missie ophoudt.De heer Van Dam (PvdA):Op het moment dat iemand voor een eenvoudige vraag veel woorden nodig
heeft, is de eenvoudige conclusie dat wij het met elkaar eens zijn dat een
strategie noodzakelijk is, waarin de militaire inzet, wederopbouw en diplomatie
hand in hand gaan. Wij hebben dus geen fundamenteel meningsverschil over de
vraag of zo'n missie nodig is. Het meningsverschil gaat over de invulling
van die missie. Dat wil ik eerst vaststellen.Mevrouw Halsema noemt het een paar accentverschuivingen, maar gisteren
bleek in het debat dat de regering van de zestien accentverschuivingen die
GroenLinks voorstaat er veertien heeft overgenomen, dan wel in haar eigen
plan heeft opgenomen. Mevrouw Peters zei gisteren dat er voor GroenLinks twee
breekpunten zijn. Het ene betreft de Operatie Enduring Freedom, maar daarover
verschillen mevrouw Halsema en ik niet zoveel van mening, behalve over de
vraag of dat uiteindelijk een breekpunt is voor het instemmen met deze missie.
Het andere betreft de offensieve acties. Op het moment dat de taliban of andere
opposanten van de Afghaanse regering grootscheepse acties voorbereiden en
dat wordt waargenomen, mogen de Afghaanse troepen, ondersteund door de internationale
troepen, dan preventief in actie komen in de ogen van mevrouw Halsema, of
moeten zij het laten gebeuren en moeten zij zich laten aanvallen?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Als je heel veel woorden nodig hebt voor het stellen van een vraag, dan
probeer je tegelijkertijd iets uit te leggen. Dat lijkt mij meer voor het
eigen publiek te gelden dan dat de heer Van Dam mij iets probeert uit te leggen.
Ik begrijp heel goed dat de PvdA geen meningsverschil met ons wil. Ik heb
echter slecht nieuws: de PvdA-fractie heeft wel een fundamenteel meningsverschil
met ons. Ik begrijp dat die fractie ons dicht bij haar wil houden en dat zij
niet alleen wil staan in een vechtcoalitie, terwijl zij geen steun meer heeft
aan de linkerzijde. Ik maak het nog een keer duidelijk. Een offensieve oorlog
in Zuid-Afghanistan is voor ons onacceptabel. Samenwerking in Operation Enduring
Freedom is voor ons acceptabel. De PvdA gaat daarmee akkoord, maar wij niet.
De heer Van Dam zegt dat GroenLinks op veertien punten tegemoet is gekomen.
Laat ik hem dan zeggen: dat is flauwekul. Of hij heeft het niet goed gelezen
of hij heeft er iets in willen lezen om politieke reden, niet omdat hij geïnteresseerd
is in onze opvatting.De heer Van Dam (PvdA):Ik geloof dat gisteren ieders vaststelling in het debat een andere was,
maar dat maakt niet uit. Daar was mevrouw Halsema niet bij. Ik stelde mevrouw
Halsema daarnet geen politieke vraag. Dit is een serieuze kwestie. Mevrouw
Halsema zegt dat zij grote problemen heeft met, en grote bezwaren tegen, offensieve
acties. Ik stel haar een inhoudelijke en concrete vraag: in wat voor situaties
vinden die offensieve acties plaats? Dat is namelijk, heel concreet, bijvoorbeeld
als de taliban en andere opposanten een aanval voorbereiden op Afghaanse troepen,
Afghaanse dorpen of internationale troepen. Mijn inhoudelijke vraag, waar
ik een inhoudelijk antwoord op verwacht, is of mevrouw Halsema het gerechtvaardigd
vindt om daartegen preventief in actie te komen. Of vindt zij dat men die
aanval maar moet laten plaatsvinden?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Het is niet aanvaardbaar dat daartegen preventief in actie wordt gekomen,
zoals op dit moment gebeurt. Dit ook om de praktische reden dat het geweld
daardoor endemisch dreigt te worden. De heer Van Dam creëert namelijk
een situatie waarin de taliban niet minder gevaarlijk wordt en minder burgers
bedreigt, maar juist een toenemend aantal burgers bedreigd. Dit is een groot
probleem. Ik stel de heer Van Dam de wedervraag hoe hij kan accepteren dat
er een toenemend aantal burgerslachtoffers valt in Zuid-Afghanistan? Het gaat
niet allen om taliban.De heer Van Dam zei dat ik niet bij het debat was. Dat vind ik een opmerking
onder de gordel. Ik heb geluisterd.De heer Van Dam (PvdA):Niemand die aan onze kant staat, heeft de bedoeling burgerslachtoffers
te maken in Afghanistan. Ik vind niet dat mevrouw Halsema dit mag suggereren.
Als er iemand verantwoordelijk is voor burgerslachtoffers in Afghanistan,
dan zijn het de taliban en andere opposanten van de Afghaanse regering. Laat
dat evident zijn. Waar mijn vraag om draait, is of de Afghaanse troepen, ondersteund
door de internationale troepen, zichzelf mogen verdedigen. Mogen zij de Afghaanse
bevolking verdedigen? Mogen zij hun gezag doen gelden in hun eigen land? De
GroenLinksfractie zegt van niet. Dat is namelijk het punt van de offensieve
acties. De GroenLinksfractie zegt dat dit niet verantwoord is.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Er is een onderscheid tussen Afghaanse troepen en Nederlandse troepen.
Dat is de heer Van Dam toch met mij eens? Natuurlijk kunnen Afghaanse troepen
die rol wel vervullen. Waar het om gaat, is dat de heer Van Dam meewerkt aan
een offensieve actie met een averechts effect. Inderdaad, de taliban zijn
verantwoordelijk voor het geweld dat zij veroorzaken. Daar geef ik de heer
Van Dam groot gelijk in. Hij kiest er echter voor om grootschalige luchtbombardementen
te steunen. Die maken onnodige slachtoffers. Mijn fractie vindt dat onverantwoord.De heer Voordewind (ChristenUnie):Ik heb goed geluisterd naar uw betoog. U schetst daarin twee beelden van
de werkelijkheid: een redelijk beeld en een minder zonnig beeld. Wat zou de
werkelijkheid zijn als Nederland, als ISAF, als de derde landen allemaal zouden
vertrekken uit Uruzgan? Wat is dan de werkelijkheid? U zegt dat de ngo's niet
blij zijn met de verwikkeling van ISAF. Waarom vragen de ngo's die daar met
Nederland samenwerken, dan aan ons om nog twee jaar te blijven?U zegt: wij hebben alle vertrouwen in de VN. En dat terwijl deze organisatie
het zelf niet aandurfde en niet in staat was om in 2001 uitvoering te geven
aan de resolutie die zij zelf had aangenomen en hiervoor terecht de hulp van
de NAVO heeft ingeroepen. Dezelfde VN durven tot op de dag van vandaag geen
permanent kantoor in Uruzgan te openen, ondanks het feit dat hiervan een groot
politiek signaal zou uitgaan. Vanwaar het onvoorwaardelijke vertrouwen in
deze organisatie?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik heb geen onvoorwaardelijk vertrouwen uitgesproken in de VN, ik heb
juist kanttekeningen geplaatst bij de geloofwaardigheid van deze organisatie.
Voor mij vormt deze immers een groot probleem. Ik geloof niet dat wij de geloofwaardigheid
van de Verenigde Naties nog verder moeten aantasten. Het is interessant dat
u zegt dat de Verenigde Naties nog steeds geen kantoor in Uruzgan durven te
openen, terwijl tegelijkertijd een van de belangrijke, zogenaamde "accentverschuivingen"
is dat de VN zo veel actiever zou worden in Uruzgan. Vertelt u mij dus maar
wat waar is.U vraagt wat de werkelijkheid zou zijn als de troepen wegtrekken. Wat
is de werkelijkheid als Nederland er nog twee jaar blijft? Dat is mijn wedervraag.
U kent ook de kaarten die op de voorpagina van de Volkskrant hebben gestaan,
gepresenteerd door de Verenigde Naties. Het is de afgelopen jaren erger geworden.
De presentie van de taliban is groter geworden en de risico's zijn groter
geworden. Hoe kunt u stellen dat sprake is van verbetering? Hoe kunt u zeggen
dat u de bevolking beveiligt, terwijl u deze garantie helemaal niet kunt geven?
Wij vinden dit niet verantwoord. De ngo's leveren een buitengewoon gemengd
beeld op. Dat weet u ook. Ik herinner mij HealthNet TPO, de ngo met het meeste
aantal medewerkers in Afghanistan. 2000 mensen werkten verspreid over het
land voor deze organisatie. Men is vertrokken toen ISAF zijn entree maakte,
omdat men meende als ngo niet meer te kunnen werken.De heer Voordewind (ChristenUnie):Ik stel vast dat de veiligheid in Uruzgan nu aanzienlijk is verbeterd.
Ik denk aan de inktvlekmethode waardoor de voorwaarden worden gecreëerd
om wederopbouwprojecten van de grond te krijgen. Ngo's, gecoördineerd
in het Afghanistan Platform, worden gesteund. Een organisatie als GTZ is bereid
om af te reizen naar Afghanistan.U hebt er vertrouwen in dat de VN betrokken wordt bij de onderhandelingen
met de taliban. Tegelijkertijd zegt u dat onderhandelen met de taliban, met
krijgsheren of wie dan ook, een schimmig proces is en lijkt u aan te geven
dat u eigenlijk niet weet of de VN wel een geschikte onderhandelingspartner
zijn in een dergelijk proces. Het lijkt mij dat u dan zelf de juiste conclusie
dient te trekken.Mevrouw Halsema (GroenLinks):U zegt dat de situatie in Uruzgan aanzienlijk is verbeterd. Zover gaat
zelfs de regering niet. Ik ben dan ook heel benieuwd waarop u zich baseert.
Eigenlijk lijkt mij dit een demonstratie van wat ik eerder betoogde, namelijk
dat er twee werkelijkheden zijn. Ik begin mij echt ernstig zorgen te maken
over de herkomst van uw informatie op basis waarvan u militairen naar Uruzgan
stuurt. Onvermijdelijk zal onderhandeld moeten worden met de taliban. Ik denk
dat u het met mij eens bent dat dit onvermijdelijk is. Inderdaad zullen de
Verenigde Naties hierin een rol moeten spelen. Bovenal zullen de Afghanen
hierin een rol moeten vervullen.Mevrouw Van Gennip (CDA):Denkt mevrouw Halsema werkelijk dat als de ISAF-militairen nu allemaal
Afghanistan zouden verlaten, dat de Afghanen dan beter af zijn?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Mevrouw Van Gennip, weet u wat het grote verschil is tussen de CDA-fractie
en de fractie van GroenLinks? De bewoners in Zuid-Afghanistan zijn er afschuwelijk
aan toe. Dat zijn zij al jaren. U creëert de fictie dat u hen beschermt
en dat u hun lot verbetert. Wij geloven daar niet in. Dat is het grote onderscheid.
Wij denken dat de missie in het zuiden onderdeel van een groter wordend probleem
is en niet een deel van de oplossing.Mevrouw Van Gennip (CDA):De CDA-fractie creëert geen fictie, maar probeert de Afghanen een
perspectief te bieden. Op het moment dat u zegt dat alle ISAF-troepen Afghanistan
maar moeten verlaten, dan biedt u de Afghanen geen perspectief meer. Dat is
het verschil tussen de fracties van het CDA en van GroenLinks. Laat de fractie
van GroenLinks wel of niet de Afghanen in de steek?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dat is een oneigenlijke vraag. De CDA-fractie heeft de Afghanen de afgelopen
jaren niet beschermd. In de afgelopen jaren zijn meer slachtoffers gevallen.
Hoe graag ik het zou wensen en hoe graag ik het voor onze militairen
zou wensen – het gaat evenzeer om hun inzet en hun uithoudingsvermogen –
er heeft geen effectieve bescherming plaatsgevonden in Zuid-Afghanistan en
in Uruzgan. De burgerbevolking loopt gigantische risico's op het moment dat
ze samenwerkt met de militairen. Nu zegt de CDA-fractie dat Nederland in 2010
hoe dan ook weggaat, ongeacht hoe de burgerbevolking er dan aan toe is. U
stelt mij dus een morele vraag, maar in werkelijkheid is het voor de CDA-fractie
evenzeer alleen maar een kwestie van tijdelijkheid. Als u vindt dat nu wegtrekken
betekent dat de mensen daar in de steek worden gelaten, dan kaatst dat hartstikke
hard naar u terug als Nederland in 2010 vertrekt en het dan niet beter gaat.
Ik ben bang dat het niet beter zal zijn.Mevrouw Van Gennip (CDA):Even voor de duidelijkheid: mijn vraag ging over de ISAF-militairen. Dat
betreft dus de brede verantwoordelijkheid en aanwezigheid van de internationale
gemeenschap. U zegt: trek alle ISAF-troepen terug uit heel Afghanistan. Wanneer
is Afghanistan beter af? Is het land beter af als alle troepen vertrekken
of als zij doorgaan?Mevrouw Halsema (GroenLinks):U weet dat wij altijd een onderscheid hebben gemaakt tussen de offensieve
missie in het zuiden en de aanwezigheid van ISAF-troepen in bijvoorbeeld het
noorden. De fractie van GroenLinks zegt dus niet dat alle ISAF-troepen uit
Afghanistan terugmoeten; dat hebben wij nooit gezegd. Wij vinden dat deze
missie in het zuiden moet stoppen. U weet dat wij dat altijd hebben betoogd.Mevrouw Van Gennip (CDA):Voorzitter. Nederland is onlosmakelijk verbonden met wat er in de wereld
gebeurt. Het neemt zijn internationale verantwoordelijkheid. Wij zijn op dit
moment op basis van een VN-mandaat actief in Afghanistan, allereerst om het
Afghaanse volk te helpen na decennia van verwoesting hun land weer op te bouwen.
Wij zijn ook actief vanuit een welbegrepen eigenbelang: Afghanistan aan de
taliban overlaten, betekent zeer waarschijnlijk een narcostaat, een instabiele
regio en een vrijhaven voor internationale terroristen. De CDA-fractie spreekt
haar grote waardering en respect uit voor de militairen en opbouwwerkers die
nu in Afghanistan onder moeilijke omstandigheden geweldig werk doen. Deze
mensen oogsten ook grote waardering van de Afghanen en van bondgenoten van
Nederland. Onze gedachten zijn ook bij de familie en vrienden van de dodelijke
slachtoffers en gewonden.Gisteren heeft een uitgebreid en goed debat plaatsgevonden over de mogelijke
verlenging van de missie in Uruzgan. De CDA-fractie is na zorgvuldige afweging
en na uitgebreide discussies in de afgelopen maanden tot de volgende opvatting
gekomen. Opbouw is de kern van de Nederlandse aanwezigheid in Uruzgan. Veiligheid
is een eerste vereiste voor die opbouw. Opbouw waar het kan, vechten waar
het moet. Maar voor de CDA-fractie is het cruciaal dat de opbouw civieler
wordt en meer kracht, snelheid en breedte krijgt. Wij zijn blij met de inzet
van het kabinet in de artikel 100-brief en met de concrete toezeggingen in
het debat van gisteren. Het PRT wordt civieler; de opbouw van de politie in
Uruzgan wordt verder opgezet; de grote drugshandelaren worden aangepakt, zo
nodig met een breder NAVO-mandaat; de opbouw van goed bestuur wordt opgepakt.
Maar de opbouw van Afghanistan is niet een zaak van ISAF alleen; de VN en
de EU hebben evenzeer een verantwoordelijkheid. De CDA-fractie is blij met
de duidelijkheid dat het kabinet zich sterk maakt voor een zichtbaardere,
een zwaardere en leidender rol van de VN, inclusief een zwaarder mandaat.
Wij verwachten van dit kabinet dat het bij de VN op tafel slaat om te zorgen
dat dat kantoor in Uruzgan opengaat. Aanwezigheid van de Verenigde Naties
in Uruzgan is cruciaal om meer ngo's naar Uruzgan te krijgen en zo de opbouw
civieler te maken. De CDA-fractie is ook blij met de toezegging om de toestand
in Afghanistan te agenderen voor de Europese top van regeringsleiders in juni
2008.Bij de behandeling van de begroting van Buitenlandse Zaken vroeg de CDA-fractie
het kabinet met nadruk om meer te communiceren over de opbouw van Afghanistan.
De mensen in Nederland, en zeker degenen die een familielid of kennis in Uruzgan
hebben, willen graag weten hoe het daar gaat. Ik ben blij dat de PvdA deze
hartenkreet gisteren onderschreef. Wij vragen het kabinet met klem om met
concrete voorstellen te komen voor een proactieve, brede en gebalanceerde
informatievoorziening. Dat is belangrijk voor het draagvlak in de samenleving.Voor de CDA-fractie staat buiten kijf dat de kracht van ons leger in 2010
gelijk moet zijn aan die van 2006. Wij willen niet dat het leger uitgewoond
wordt. Operationele capaciteit en omvang van onze krijgsmacht moeten op peil
blijven. Met minder nemen wij geen genoegen. Deze minister van Defensie heeft
gisteren in het debat heel duidelijk gemaakt dat "deze missie niet mag
leiden tot inboeten aan operationele capaciteit en omvang van de krijgsmacht".
Hij heeft ook duidelijk gemaakt dat hij daarvoor de politieke verantwoordelijkheid
neemt. Wij zullen hem en het kabinet daaraan houden en de ontwikkeling van
de krijgsmacht nauwgezet volgen. Daar kunt u van op aan.De opvolging van de Nederlandse troepen in Uruzgan na 2010 is de verantwoordelijkheid
van de NAVO, niet van de individuele lidstaat Nederland. Dat de NAVO dit erkent,
is kraakhelder geworden uit het gesprek met en de brief van de SG van de NAVO.
De beste exitstrategie is een goed getraind, professioneel Afghaans leger,
dat in volle omvang actief is in alle regio's. Het kabinet heeft gisteren
duidelijk gemaakt dat de groei van het Afghaanse leger niet belemmerd zal
worden door een tekort aan OMLT's. Het kabinet heeft ook duidelijk gemaakt
dat er geen sprake zal zijn van andere grote inspanningen naast deze.Het toetsingskader aflopend, met de duidelijkheid en de toezeggingen dat
de opbouw civieler wordt en dat betere afspraken zijn of worden gemaakt over
de opbouw van de politie, goed bestuur, de aanpak van de drugshandelaren en
de rol van de Verenigde Naties en de Europese Unie, voorts met de garantie
dat onze krijgsmacht niet aan kracht zal inboeten en dat de opvolging in 2010
de verantwoordelijkheid van de NAVO is, kan de CDA-fractie instemmen met de
strategie voor deze missie. Het CDA is zich er ten volle van bewust dat dit
een risicovolle, complexe en zware missie is, dat wij het uiterste vragen
van onze mensen en dat deze missie zeer waarschijnlijk offers zal vergen.
Wij zijn ervan overtuigd dat het om een verantwoorde missie gaat, met afdoende veiligheidsgaranties en met een robuust mandaat. Over de
concrete aansturing van tenminste zes NAVO-partners en de benodigde transportcapaciteit
heeft de regering gisteren toegezegd, ons de komende maanden nauwlettend te
informeren.Wij waarderen de steun van collega-partijen voor deze zware missie, waardoor
het er nu naar uitziet dat deze straks kan rekenen op een breed politiek draagvlak.
Al met al, met zeer veel waardering voor de militairen en opbouwwerkers die
in Uruzgan het moeilijke werk doen en in de volle overtuiging dat onze aanwezigheid
in Uruzgan werkelijk een verschil heeft gemaakt en zal maken, stemt de CDA-fractie
unaniem in met de verlenging van onze militaire missie in Uruzgan tot eind
2010. Wij wensen de militairen, de opbouwwerkers en hun thuisfront kracht,
steun en wijsheid toe.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Als in 2010 de situatie niet gestabiliseerd is – het is er nog onveilig,
de Afghaanse troepen zijn niet in staat om het over te nemen en er is geen
opvolging – laat mevrouw Van Gennip de Afghaanse bevolking dan in de
steek?Mevrouw Van Gennip (CDA):Wij hebben deze keer zeer nadrukkelijk en in een zeer vroeg stadium de
NAVO laten weten dat naar onze opvatting in de komende jaren een heel groot
beroep wordt gedaan op ons leger. Wij zijn ervan overtuigd dat zo'n zware
missie niet nog een keer twee jaar voortgezet kan worden na 2010. Dat zou
te veel vergen van onze krijgsmacht. Daarom vinden wij het noodzakelijk dat
de NAVO zorgt voor opvolgers na 2010.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dat begrijp ik. Ik zie ook hoe zwaar dit drukt op onze krijgsmacht. Natuurlijk
is dit argument legitiem. Dat neemt echter niet weg dat als de situatie in
2010 nog steeds slecht is en er geen opvolgers zijn, het CDA de Afghaanse
bevolking in de steek laat.Mevrouw Van Gennip (CDA):Op dat moment is de relatie met Afghanistan natuurlijk nog lang niet beëindigd.
Wij zullen nog decennialang een opbouwrelatie hebben met Afghanistan. Wij
houden een diplomatieke relatie, een relatie waarin wij ngo's, trainers en
expertise inzetten om de Afghanen te helpen om hun land op te bouwen. Daarom
gaat het uiteindelijk.De heer Van Dam (PvdA):Voorzitter. De Kamer rondt vanavond het debat af over de uitzending van
Nederlandse militairen, maar ook van Nederlandse ontwikkelingswerkers en diplomaten,
naar Uruzgan tussen 2008 en 2010. Dit betreft een grote verantwoordelijkheid,
een van de grootste die wij dragen. Door ons oordeel nemen wij vanavond de
verantwoordelijkheid voor duizenden Nederlandse mannen en vrouwen die ook
tussen 2008 en 2010 in riskante omstandigheden hun goede werk zullen doen.Vanaf 2001 is de internationale gemeenschap betrokken bij de opbouw van
Afghanistan tot een land dat gestoeld is op ontwikkeling en democratie in
de breedste zin van het woord. Om de woorden van Willem Drees aan te mogen
halen: "democratie, niet enkel in de zin van zeggenschap voor de bevolking,
maar als geheel van vrijheid, rechtszekerheid en menselijkheid, van de waarde
van persoonlijkheid tegen onderdrukking en dictatuur." Perspectief op
welvaart, sociale ontwikkeling, onderwijs, gezondheidszorg en vooral op veiligheid
moet de Afghanen vertrouwen geven in de toekomst, een toekomst zonder de brute
onderdrukking van de taliban.Om dit perspectief te kunnen bieden, is de inzet nodig van diplomaten,
hulpverleners en ontwikkelingswerkers, van marechaussees en militairen. Er
moet worden gewerkt aan een politieke oplossing door contact met opstandelingen,
ook met talibanleiders. Er moet worden opgebouwd, zodat er economisch perspectief
ontstaat, los van de papaver- en de drugshandel, zodat kinderen naar school
kunnen en iedereen toegang krijgt tot gezondheidszorg. Er moet helaas ook
gevochten worden. Er moet zwaar gevochten worden, om veiligheid te kunnen
bieden. Wie zegt dat het ene mogelijk is zonder het andere, draait mensen
een rad voor ogen. Je kunt mensen in elke omstandigheid helpen, maar om de
Afghanen duurzaam perspectief te bieden op een betere toekomst is een integrale
aanpak nodig, een aanpak waarin militaire kracht, diplomatieke tact en overtuigende
opbouw hand in hand gaan.Sinds 2001 is veel bereikt in Afghanistan. De economie is fors gegroeid.
De welvaart van veel mensen is verbeterd. Er gaan miljoenen kinderen naar
school. De grote meerderheid van de bevolking heeft toegang tot gezondheidszorg.
Niemand moet zich daardoor echter laten verblinden. Het land is afhankelijk
van drugshandel, wordt geteisterd door corruptie, leidt onder een zwak bestuur
en onder kwetsbare etnische en tribale verhoudingen. Dat alles mag geen reden
zijn om het land en zijn bevolking de rug toe te keren. Wij hebben dit twee
jaar geleden niet gedaan en wij zullen dit ook nu niet doen.Natuurlijk is het met die redenering geen uitgemaakte zaak. Ook idealen
zijn begrensd. Nederland had zijn commitment gegeven voor twee jaar, maar
niet omdat het werk in twee jaar gedaan kon worden. Dat heeft niemand ooit
gedacht. Nederland heeft dit commitment gegeven omdat een zware en riskante
missie als deze het uiterste vergt van onze krijgsmacht en wij dus in internationaal
verband de lasten en de risico's moeten delen. Die afspraak van twee jaar
geleden plaatste mijn fractie voor een groot dilemma: op je strepen staan
en vertrekken of nogmaals je nek uitsteken. De realiteit is dat opvolgers
niet beschikbaar zijn. De realiteit is ook, ondanks de scheve beeldvorming
hierover, dat er belangwekkende resultaten zijn geboekt in Uruzgan. Deze resultaten
zijn moeizaam verkregen en zijn moeilijk zichtbaar, maar wel belangrijk. De
realiteit is ook dat vertrek van Nederland grote consequenties heeft voor
de levens en de toekomst van vele Afghanen in Uruzgan. Geen enkele Afghaan
zou bij vertrek van Nederland ooit nog vertrouwen kunnen stellen in de internationale
gemeenschap.Dit alles afwegend, was onze conclusie dat indien de krijgsmacht het aan
zou kunnen, een nieuwe missie niet onbespreekbaar zou mogen zijn. Dat was
geen gemakkelijke afweging, voor niemand in mijn fractie. De invulling zoals
het kabinet die heeft gekozen, kan onze goedkeuring wegdragen. Nederland doet
het nog één maal, maar begrenst zijn inzet tot 2010 en trekt
daarna zijn troepen terug uit Uruzgan. Dan moeten forse stappen vooruit zijn
gezet, zodat de Afghanen meer zelf kunnen doen.De heer Marijnissen (SP):Ik wil nog even terug naar de rol van de NAVO. De heer
Wilders, mevrouw Halsema en ik hebben een aantal citaten van de minister-president
en van de oud-minister van Defensie Kamp naar voren gebracht waaruit blijkt
dat de NAVO niet heeft gedaan wat zij ons eerder heeft beloofd. Hoe is dat
in de PvdA-fractie gevallen?De heer Van Dam (PvdA):Zoals ik al in het debat van gisteren heb gezegd: wij zitten met zijn
allen in hetzelfde schuitje. Als Kamer hebben wij met het kabinet een afspraak
gemaakt en het kabinet had een afspraak met de NAVO. De heer Wilders heeft
gisteren uiteengezet dat – dit is ook mijn indruk – de NAVO geen
opvolger heeft gezocht en er in elk geval geen heeft gevonden. Ook voor mijn
fractie was dat teleurstellend. Het heeft wel de realiteit gecreëerd
waarmee wij te maken hebben en waarvoor wij onze ogen niet kunnen sluiten.De heer Marijnissen (SP):Daar heb ik alle begrip voor; dat geldt voor ons allemaal. Het is een
feit, dus vervolgens moet wij daarvan uitgaan. Stappen wij er echter met zijn
allen niet wat makkelijk overheen? De minister-president heeft het expliciet
hier gezegd en wij allen hebben het bedoeld en beoogd: twee jaar en niet langer.
Wij waren niet voor die missie, maar iedereen wist dat die na twee jaar sowieso
zou worden beëindigd. De heer Kamp beweert op zijn weblog bij hoog en
bij laag dat de belangrijkste voorwaarde van Nederland was dat de NAVO de
plicht op zich zou nemen om een opvolger te zoeken. De NAVO doet vervolgens
niets en de heer Van Dam zegt: het is teleurstellend. Dat vind ik ook, maar
zouden wij vanavond geen motie moeten aannemen waarin wij dat veroordelen,
waarin wij zeggen dat het eigenlijk schandalig is? De NAVO heeft daarmee de
voortzetting van de missie op het spel gezet, of zij ging er achter de schermen
van uit dat Nederland toch wel zou verlengen. Moeten wij geen signaal afgeven?De heer Van Dam (PvdA):De heer Marijnissen vraagt zich af: stappen wij hier niet te gemakkelijk
overheen? Ik kan hem verzekeren dat mijn fractie hier niet gemakkelijk overheen
is gestapt. Het heeft maandenlang de discussie bepaald. Uiteindelijk zijn
wij tot een afweging gekomen. Er kunnen allerlei oorzaken zijn voor de ontstane
situatie. De afspraak was niet helder, de NAVO heeft de afspraak niet goed
begrepen of de NAVO is laks geweest in het opvolgen van die afspraak. Op basis
van de feiten zoals ik ze nu ken, kan ik dat echter niet beoordelen. Het lijkt
mij dan ook niet kies om daarover een uitspraak te doen. Het heeft wel de
realiteit gecreëerd waarmee wij te maken hebben: er is geen opvolger
en op basis daarvan moeten wij een keuze maken. Die afweging heeft mijn fractie
gemaakt en dat was, nogmaals, geen gemakkelijke.De heer Marijnissen (SP):Het debat over de eerste uitzending vond in februari 2006 plaats, anderhalf
jaar geleden. Beweert de heer Van Dam dat hij echt niet weet of het laksheid
was of een misverstand? Zegt hij: wij weten het niet, zand erover? Ik heb
stellig het idee dat de oud-minister van Defensie heel erg duidelijk is geweest.
Of vertrouwt de heer Van Dam hem niet? Ik heb de neiging om dat wel te doen.
De minister-president is ook heel duidelijk geweest. De heer De Hoop Scheffer
is ook van het CDA, dus die spreken elkaar nog wel eens. Kom op, het is toch
duidelijk dat de NAVO een spel heeft gespeeld? Laten wij dit over onze kant
gaan?De heer Van Dam (PvdA):Alle woordvoerders op dit dossier hebben de afgelopen maanden uitvoerig
gesproken met diplomaten van de NAVO en van Australië. Bij mij heeft
dat niet de indruk gewekt dat de NAVO de afspraak zoals die met de Nederlandse
regering is gemaakt, heeft opgevat als de afspraak dat Nederland in 2008 weg
zou gaan. Wel was duidelijk dat het commitment in 2008 zou aflopen. Of er
sprake was van een misverstand of van moedwil, kan en wil ik op dit moment
niet beoordelen. Op basis van de bekende feiten lijkt mij dat niet kies.De heer Pechtold (D66):De heer Van Dam vroeg zich af: moet je op je strepen blijven staan, moet
je je gelijk willen halen? Vervolgens zei hij: de Kamer had een afspraak met
het kabinet en het kabinet had een afspraak met de NAVO. Zo zei hij het letterlijk.
Wat hebben wij vanavond meer dan toen?De heer Van Dam (PvdA):Volgens mij heeft de Kamer nu een afspraak met het kabinet. Dat is een
afspraak die een andere inhoud heeft dan de afspraak van twee jaar geleden
en die daarmee op geen enkele manier voor misverstand vatbaar is.De heer Pechtold (D66):Wat is er voor misverstand vatbaar wanneer de minister-president hier
bij de eerste uitzending zegt: na twee jaar wordt Nederland afgelost? Dat
was klip en klaar. Er stond geen woord Chinees in het verslag dat wij allemaal
hebben kunnen lezen en dat de afgelopen weken voldoende is aangehaald. U zei
zojuist dat de Kamer een afspraak had met het kabinet. U bevestigde dat en
zei dat het kabinet een afspraak had met de NAVO. U bevestigde dat. Ik vraag
u wat wij vanavond meer hebben dan anderhalf jaar geleden.De heer Van Dam (PvdA):De heer Pechtold weet als geen ander hoe de afspraak twee jaar geleden
was geformuleerd. Hij weet ook als geen ander dat de afspraak van twee jaar
geleden niet net zo scherp geformuleerd was als de afspraak die wij vandaag
hebben. De heer Pechtold zal, net als wij allemaal, gesproken hebben met diplomaten
van de NAVO. De heer Pechtold weet ook dat zij steeds hebben aangegeven dat
de afspraak was dat opvolging een verantwoordelijkheid was van de NAVO en
hun interpretatie was dat de afspraak niet was dat Nederland weg zou gaan.
Op het moment dat de NAVO-diplomaten die afspraak zo hebben geïnterpreteerd:
zie daar het misverstand zoals het is ontstaan of in ieder geval de situatie
zoals deze is ontstaan. De afspraak die wij vandaag voor hebben liggen, is
glashelder. Dat is gisteren door het kabinet ook uitvoerig bevestigd. De afspraak
zoals die er nu ligt, is dat Nederland in 2010 weggaat uit Uruzgan. Daar kan
geen enkel misverstand meer over bestaan.De heer Pechtold (D66):Dan is het dus een misverstand, terwijl het hier duidelijk gewisseld is.
U noemt het een afspraak. Het is een misverstand dat oud-minister Kamp het
op zijn weblog ook zo schrijft. De enige bron die wij in dit misverstand kunnen
raadplegen, is een brief van anderhalf jaar geleden die wij nog steeds niet
mogen zien van dit kabinet. Dit in tegenstelling tot de brief die ons
gisteren op het laatste moment werd voorgelegd. Bent u het niet met mij eens
dat wij die brief moeten zien om het misverstand uit de weg te kunnen ruimen?De heer Van Dam (PvdA):De heer Pechtold weet dat ik hem heb gesteund toen hij die vraag stelde
in deze Kamer, maar dat de regering dat niet heeft toegezegd. Vervolgens heeft
de heer Pechtold daar niet in volhard en was er ook geen meerderheid in de
Kamer die daarin heeft volhard. Volgens mij hebben de heer Pechtold en ik
hier destijds samen om die brief gevraagd en die is niet gekomen.De voorzitter:De heer Pechtold mag nog een laatste keer reageren.De heer Pechtold (D66):De PvdA-fractie zegt nu dat zij mij erin steunt dat die brief boven water
moet komen. Ik heb die steun nooit zo gevoeld dat ik die tot een uitspraak
van de Kamer heb proberen te laten leiden. Nu u dat vanavond zo zegt, zoek
ik samen met u naar manieren om dat misverstand met de NAVO weg te ruimen,
alleen al om de geschiedschrijving op dit dossier compleet te krijgen. Het
is namelijk een belangrijk politiek feit dat het nu ook uw wens is dat deze
brief boven tafel komt. Ik zal mij er even op beraden of dat misschien middels
een motie, met steun van de PvdA-fractie, aan de regering gevraagd kan worden.De heer Van Dam (PvdA):Volgens mij was het op het moment waarop de heer Pechtold dat hier voor
het eerst vroeg, nog relevant voor de besluitvorming. Overigens heeft de minister-president
er geen enkel misverstand over laten bestaan wat er in die brief stond. Dat
heeft hij namelijk wél aan de Kamer aangegeven. Hij heeft namelijk
gezegd dat in die brief stond dat opvolging een verantwoordelijkheid was van
de NAVO. Helderder dan die uitspraak van de minister-president kan het volgens
mij niet zijn. Wij weten hoe dat heeft uitgepakt en op basis daarvan staan
wij hier vanavond.De voorzitter:Nee, mijnheer Pechtold.De heer Pechtold (D66):De heer Van Dam voegt zelf nieuwe dingen toe. Hij zegt hier nu duidelijk
dat de minister-president heeft verklaard dat in die brief staat dat het een
verantwoordelijkheid van de NAVO is. Wij hebben de puzzel bijna compleet.
Dan blijft alleen nog de vraag of die termijn er ook in staat, zoals de heer
Kamp dat volhoudt. Dat willen u en ik weten. U zegt dat het nu geen zin meer
heeft, maar het heeft altijd zin. Het heeft zin om terug te kijken op oorlogen
die wij zijn begonnen. Het heeft zin om vanavond aan de regering te vragen
of wij die andere brief, waarnaar wij samen op zoek zijn en waaruit u delen
citeert, kunnen krijgen, als er gisteren opeens een brief boven water kan
komen van de secretaris-generaal. Ik zal kijken hoe wij dat samen vorm kunnen
geven.De heer Van Dam (PvdA):Ik citeer niet uit een brief die ik niet ken, want ik ken die brief niet.
Ik citeer gewoon simpelweg uit wat de regering aan de Kamer gemeld heeft.
Dat weet de heer Pechtold ook en daar is niets nieuws bij. De vraag is of
vandaag het moment is om terug te kijken of om vooruit te kijken. Volgens
mij nemen wij vandaag het besluit over de periode tussen 2008 en 2010, en
dus moeten wij vooruit kijken.Nederland verlengt nog eenmaal, maar begrenst zijn inzet tot 2010. Daarna
trekt Nederland zijn troepen terug uit Uruzgan. Dan moeten er forse stappen
vooruit zijn gezet, zodat de Afghanen meer zelf kunnen doen. Ook dan is het
werk echter niet klaar. Wie zijn hart laat spreken, zou zeggen: waarom dan
die harde grens in 2010? Je moet echter niet alleen uit goede bedoelingen
je verantwoordelijkheid oneindig voortzetten. Dan komt er een dag waarop je
niet meer in staat bent, die verantwoordelijkheid waar te maken. Wij kunnen
het nog twee jaar aan, maar daarna moeten de Afghanen veel zelf kunnen en
steun krijgen van anderen dan de Nederlanders.Bij het uitzenden van Nederlandse militairen zijn twee vragen van belang.
Is de militaire kant van de missie op orde en is de militaire operatie voldoende
ingebed in een integrale strategie op het gebied diplomatie en opbouw? Daarover
ging gisteren de discussie met het kabinet. Er is sprake van een robuust mandaat
en onze krijgsmacht is goed uitgerust en getraind om deze missie militair
te kunnen volbrengen. Minister Van Middelkoop heeft daarvoor gisteren de volle
politieke verantwoordelijkheid genomen en er geen enkele onzekerheid over
laten bestaan.Daarnaast ging het debat vooral over de vraag op welke manier het commitment
met Afghanistan moet worden vormgegeven. Het kabinet heeft duidelijk aangegeven,
in de nieuwe missie tussen 2008 en 2010 de balans te willen verleggen. Waar
mogelijk moeten de Afghanen zelf meer verantwoordelijkheid gaan dragen. Er
moeten politieke stappen vooruit worden gezet in de verzoening met opstandelingen
en in een integrale benadering van de problemen tussen Pakistan en Afghanistan.
Verder moet de opbouw worden geïntensiveerd en civiel worden uitgevoerd
in plaats van militair. Daarmee gaat de inspanning in Uruzgan een nieuwe fase
in. Op basis van de antwoorden die de regering gisteren heeft gegeven en de
concrete toezeggingen over het Afghaanse leger, de Afghaanse politie, de civilisering
van de opbouw en de totstandkoming van een openbaar opbouwplan, kan er voldoende
vertrouwen zijn dat de nieuwe aanpak ook zijn vruchten zal afwerpen. Op basis
hiervan spreekt mijn fractie haar steun uit aan de nieuwe missie.Er resteren twee vragen. Enkele leden van mijn fractie willen ervan op
aan kunnen dat de strategie die Nederland voor ogen heeft, voldoende zal worden
ingebed in de aanpak van de NAVO in Afghanistan. Ik vraag de regering, daar
nog op in te gaan.Ook bij het begin van de nieuwe missie moet goed worden stilgestaan bij
de terugkeer van militairen. In het debat vroegen wij of de nazorg voor de
17.000 terugkerende militairen en hun thuisblijvers goed is geregeld. De minister
zou dit in een brief aantonen. De brief die de minister ons vandaag heeft
gestuurd, is echter ronduit teleurstellend. De minister lepelt de al bekende
informatie opnieuw op, maar geen woord over de zorg voor de thuisblijvers:
de kinderen, partners of familie, die thuis bezorgd de missie meebeleven.Laat de minister zijn nieuwe staatssecretaris deze boodschap meegeven:
De nazorg en de zorg voor de thuisblijvers is het eerste punt dat mijn fractie
met hem wil gaan bespreken. Onze militairen verdienen respect en goede zorg.Ik sluit af met een woord voor de militairen, maar ook voor de ontwikkelingswerkers
en diplomaten die zullen worden uitgezonden. Mijn fractie is ervan overtuigd
dat hun moed en inzet van grote waarde zullen zijn voor de bevolking van Uruzgan,
voor de toekomst van Afghanistan en voor de veiligheid in de wereld. Wij wensen
hen allen buitengewoon veel succes bij de uitvoering van hun zware en verantwoordelijke
taak, alsmede een behouden thuiskomst.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter. Wij weten waar wij aan toe zijn en wij weten waarvoor wij
het doen. Dat is wat de SGP-fractie betreft de conclusie na het uitvoerige
debat van gisteren over de verlenging van de missie in Uruzgan. Het betreft
een gevaarlijke missie met stevige risico's. Daarover heeft het kabinet geen
misverstand laten bestaan. Toch weegt onze verantwoordelijkheid om de missie
wel te verlengen het zwaarst. Het is een belangrijke missie; een die ertoe
doet. Wij hebben diep respect voor het werk dat de militairen in Uruzgan verrichten.
Zij doen dit voor de toekomst van Afghanistan, maar ook om het internationaal
terrorisme niet opnieuw een vernietigende uitvalsbasis te bieden.Wij wisten vanaf het eerste begin dat werken aan stabiliteit en veiligheid
in deze regio een zaak van zeer lange adem zou zijn. Juist in dit verband
is de verlenging van de Nederlandse missie van groot belang en van grote betekenis.
Onder delen van de Afghaanse bevolking is vertrouwen in de internationale
troepengemeenschap opgebouwd. Dat vertrouwen is echter nog zeer broos. Wie
enigszins de uiterst gewelddadige geschiedenis van dit land kent, zal dat
ook kunnen invoelen. Voor veel Afghanen is het als het ware een tweede natuur
geworden om de kat uit de boom te kijken: wie wordt er de werkelijke machthebber,
die je omwille van je leven te vriend moet houden? Wat als de taliban terugkeert?
Veel Afghanen kennen aarzeling over de vraag of de internationale gemeenschap
nog lang genoeg in hun land zal blijven. Daarnaast weet de Afghaanse overheid
vooralsnog onvoldoende vertrouwen te wekken bij de eigen bevolking. Juist
in dat licht is mijn fractie positief gestemd over de verlenging van de Nederlandse
missie enerzijds en over de manier waarop die missie invulling krijgt anderzijds.
De verlenging onderstreept dat de internationale gemeenschap haar verantwoordelijkheid
wil blijven nemen en de gekozen invulling van de missie onderstreept dat gericht
wordt op een zo krachtig mogelijke opbouw van de Afghaanse veiligheidsstructuur.
Zoals een Afghaanse tolk in het recente boek Uruzgan van de journalist Pasterkamp
heel kernachtig aanstipt: zonder steun van God en het Westen – in die
volgorde – heeft Afghanistan geen toekomst. Het Westen mag ons deze
keer niet in de steek laten. Dat wil mijn fractie van harte beamen.Volgens mijn fractie kleeft hieraan daarom een belangrijk moreel aspect.
Als rijk land hebben wij de grote verantwoordelijkheid om bij te dragen aan
vrede en stabiliteit in landen waar dit ontbreekt. Er waren enkele duidelijke
randvoorwaarden waaraan moest worden voldaan, vond mijn fractie. Die randvoorwaarden
zijn, voor zover redelijkerwijs mogelijk, ingevuld. De verlenging zal niet
worden gefrustreerd door een tekort aan middelen en mensen, onze militairen
kunnen optimaal ondersteund en uitgerust worden, terwijl Defensie na deze
verlenging niet "uitgewoond" zal zijn, zoals dat is gaan heten.
De financiering van het geheel is met voldoende waarborgen omgeven. "Volledig
en degelijk gefinancierd", zoals de minister van Defensie gisteren zei.
De missie zal sterk gericht zijn op de overdracht van zo veel mogelijk verantwoordelijkheden
en taken aan de Afghanen zelf. Nederland moet zichzelf overbodig maken in
Afghanistan. De cruciale opdracht voor ISAF is immers om de komende tijd een
overheidsstructuur te creëren die veiligheid garandeert. Wat dat betreft,
is het van begin af aan een missie met een heldere missie geweest: het tot
stand brengen van een situatie waarin Afghaanse autoriteiten hun invloed en
gezag in de provincie hebben vergroot en in toenemende mate zelfstandig voor
stabiliteit en veiligheid kunnen zorgen.Meerdere landen zijn bereid gevonden om hun schouders onder deze immense
en gevaarlijke klus te zetten. Dit onderdeel had van mijn fractie wel wat
robuuster en royaler mogen uitvallen, maar zij is in ieder geval blij met
de steun die tot nu toe ook van andere landen kon worden verworven. Dit kan
de Nederlandse militaire inzet verlichten.Over de einddatum is het kabinet gisteren duidelijk geweest. Zoals bekend,
had mijn fractie wel wat meer flexibiliteit willen inbouwen, maar dat blijkt
ook vanwege binnenlands politiek draagvlak niet serieus denkbaar, dus ik laat
dat punt verder rusten.Het besluit over verlenging raakt aan leven en dood, een zaak die onze
menselijke verantwoordelijkheid feitelijk ver te boven gaat. Toch stemt mijn
fractie vol overtuiging en van harte in met deze missie. Zij meent in Bijbels
licht dat het uitvoeren van deze militaire missie met als doel het bijdragen
aan een gerechtvaardigde vrede, hier legitiem en geboden is. Om die reden
wens ik de militairen dan ook van harte Gods zegen en hulp toe in hun waardevolle,
maar gevaarlijke werk.Mevrouw Ouwehand (PvdD):Voorzitter. Aan de Nederlandse missie in Uruzgan waren verschillende voorwaarden
verbonden. De missie moest zich wijden aan wederopbouw, zou niet langer duren
dan twee jaar en er zou een strikte scheiding worden aangebracht tussen de
ISAF-missie en Enduring Freedom. Daar is weinig van terechtgekomen. De scheiding
tussen de Nederlandse missie en de Amerikaanse jacht op terroristen valt nauwelijks
aan te brengen. Opbouwen werd vechten. En vertrouwen van de bevolking win
je niet met wapens. Humanitair werk lukt in veel gevallen zo veel beter zonder
militaire hulp dan met.De Nederlandse regering besluit de missie te verlengen op basis van overwegingen
die onvoldoende kunnen worden onderbouwd: draagvlak, perspectief op verbetering,
bijdragen van andere landen en mensenrechten. Maar er is geen draagvlak onder
de Afghaanse bevolking. Het grote aantal burgerslachtoffers, de toegenomen
onveiligheid die zich als een olievlek over het land heeft verspreid, het
toegenomen verzet tegen de militaire machten, aanwezig in het land duiden
op niets anders dan het tegendeel.NAVO-chef De Hoop Scheffer spreekt van "een beslissende test voor
de alliantie". Met andere woorden, wij zijn bezig soldatenlevens op te
offeren voor een trekproef die de kracht van het bondgenootschap moet duiden. Volgens zeggen is het adagium van de taliban "zij hebben
het horloge, wij hebben de tijd". Als het niet lukt tussen nu en augustus
2008 af te bouwen en terug te trekken, waarom zou dat dan wel lukken in de
resterende twee jaar?Nederlanders voelen niet voor deze missie, zoals uit elke opiniepeiling
opnieuw blijkt. Onze bevolking wil geen soldatenlevens opofferen aan een onoprecht
plan. Het verhaal dat wij in Uruzgan zijn om mensenrechten te beschermen,
democratie te vestigen of onderdrukkers te verdrijven is niet vol te houden
voor wie de feiten kent. Wij zijn een oorlog ingerommeld die grimmiger en
slepender is dan dit kabinet wil toegeven. Nederland is in Uruzgan om het
falende buitenlandbeleid van een van onze Noord-Atlantische bondgenoten van
een cover-up te voorzien.De Partij voor de Dieren is van mening dat het genoeg is geweest. De tijd
die ons rest tot augustus 2008 moeten wij benutten om de terugreis voor te
bereiden voor de mannen en vrouwen die in de afgelopen periode hun leven gewaagd
hebben voor onduidelijke belangen en dat nog steeds doen. De Partij voor de
Dieren zal dan ook geen steun verlenen aan verlenging van de militaire missie
in Uruzgan.De heer Van Dam (PvdA):Gisteren hebben wij niet de gelegenheid gehad om met de Partij voor de
Dieren te debatteren. Goed dat de fractie hier nu is. Daarmee ontbreekt slechts één
fractie bij dit debat, het lid Verdonk. De Partij voor de Dieren geeft aan
dat de resultaten die geboekt zijn tijdens de missie in de afgelopen anderhalf
jaar op het gebied van opbouw tegenvallen ten opzichte van de plannen. De
regering heeft aangegeven dat er meer resultaat is geboekt dan wat er tevoren
gepland was. Kan mevrouw Ouwehand nu aangeven waarop zij haar oordeel baseert?Mevrouw Ouwehand (PvdD):Er is vooral sprake van een groter aantal burgerslachtoffers dan vooraf
was ingeschat. Er is sprake van groot verzet. Er is sprake van een wangedachte
met de visie die de Nederlandse regering had op het winnen van de harten van
de bevolking, die uiteindelijk heel anders is uitgepakt. In plaats van het
winnen van de harten van de bevolking op morele gronden is het verzet als
een olievlek over het land verspreid. Dat is precies het omgekeerde van wat
beoogd werd.De heer Van Dam (PvdA):Dat was niet de vraag die ik stelde. Iedereen realiseert zich dat de situatie
in Afghanistan geen rozengeur en maneschijn is en dat daar ook afschuwelijke
zaken gebeuren, waarbij helaas ook te veel slachtoffers vallen. De regering
had de vorige keer plannen gepresenteerd om opbouw te realiseren. De fractie
van de Partij voor de Dieren zegt nu dat de resultaten daarvan tegenvallen.
De regering heeft een uitgebreid overzicht gestuurd van wat er aan opbouw
is gedaan, meer dan wat tevoren was voorzien. Desondanks had u kennelijk nog
meer verwacht. Ik vraag u nogmaals: kunt u nu precies aangeven waar die resultaten
tegenvallen op het gebied van opbouw en wat had u meer verwacht?Mevrouw Ouwehand (PvdD):Ik probeer aan te geven dat wij vooral de resultaten van het opbouwwerk
willen zien in relatie tot de vechtmissie die gevoerd wordt. Wij denken dat
er opbouwdoelstellingen hadden kunnen worden gehaald als wij daar niet met
een hard militair optreden hadden geopereerd. Dus met ieder resultaat zijn
wij blij, natuurlijk, net als de fractie van de PvdA naar ik mag aannemen,
maar wij denken niet dat militair machtsvertoon een goede ontwikkeling is.
Wij denken dat humanitaire hulp op andere manieren had kunnen worden gerealiseerd.
Ik ben benieuwd naar de resultaten die wij op die manier hadden kunnen boeken,
maar de wereld is helaas geen laboratorium, waar je dat soort experimenten
kunt uitvoeren.De heer Van Dam (PvdA):Ik heb nu twee keer gevraagd waarop de fractie van de Partij voor de Dieren
het oordeel baseert dat de opbouwresultaten zouden tegenvallen, terwijl de
regering duidelijk onderbouwt dat die resultaten beter zijn dan was verwacht.
De Partij voor de Dieren geeft daarop tot twee keer toe geen inhoudelijk antwoord.
Ik stel het op prijs dat u deelneemt aan dit debat, maar het zou van respect
getuigen voor het werk dat wordt gedaan als u zich dan ook baseert op de feiten
zoals die uitvoerig door de regering zijn aangeleverd en hier niet het debat
voert alleen maar op basis van onderbuikgevoelens.Mevrouw Ouwehand (PvdD):Ik neem grote afstand van deze woorden van de heer Van Dam. Ik heb geprobeerd
uit te leggen dat volgens de fractie van de Partij voor de Dieren de resultaten
die zijn geboekt met het opbouwwerk in Uruzgan gerelateerd moeten worden aan
de gevechten die Nederland daar heeft gevoerd. Ik zeg nogmaals dat wij mijns
inziens uitstekend opbouwwerk hadden kunnen doen als wij daar niet hadden
gevochten. De fractie van de Partij voor de Dieren wil integraal kijken naar
alle effecten die ons optreden en onze aanwezigheid in Afghanistan veroorzaken.
Dat is de enige visie die wij in deze kwestie naar voren wil brengen.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Minister Verhagen:Voorzitter. De uitzending van Nederlandse militairen in een zware en risicovolle
missie is één van de moeilijkste besluiten waar een regering
en een parlement voor staan. De oprechtheid van de argumenten die daarbij
worden gewisseld, mag als vanzelfsprekend worden verondersteld, van voor-
en van tegenstanders. Wat betreft het besluit van het kabinet waarover wij
gisteren en vandaag hebben gesproken, is het duidelijk dat sprake is van deelname
aan een risicovolle missie met een internationaalrechtelijk en volkenrechtelijk
mandaat. De VN heeft door middel van een resolutie van de VN-Veiligheidsraad
aan de internationale gemeenschap, aan de NAVO, gevraagd om een bijdrage te
leveren en om dat samen als VN, de Europese Unie en de NAVO te doen, inclusief
de coördinerende activiteiten met betrekking tot Operation Enduring Freedom.
Daarover wordt ook gesproken in de laatste resolutie van de Veiligheidsraad.
Juist vanwege de waarden die daaronder liggen, hebben wij destijds en nu ook
gemeend om daar invulling aan te geven. Wij zijn daar dus op uitnodiging van
de VN en op uitnodiging van de Afghaanse regering, een regering die voor het
eerst sinds tijden op basis van vrije verkiezingen tot stand
is gekomen. Wij hebben gekozen voor een voortgezette betrokkenheid vanwege
de mensenrechten, het respect daarvoor, en de waarden die daaronder liggen,
solidariteit, veiligheid en de geloofwaardigheid van de NAVO en de internationale
gemeenschap. Naar de mening van de regering gaat het niet aan dat de mensenrechten
in Afghanistan, nog specifieker in Uruzgan, anders zijn dan bij ons. Het bestrijden
van onderdrukking en onvrijheid is ook daar nodig. Armoede en tribale structuren
doen daar niet aan af. Mensen in Uruzgan willen evenzeer een menswaardig bestaan,
zonder terreur van de taliban. Veiligheid is het kunnen rekenen op bestraffing
van die terreur. Veiligheid is dat je je kinderen naar school kunt sturen
en dat je eigen stam en dorp naast een andere stam kan bestaan. Wij hebben
er heel nadrukkelijk voor gekozen om Zuid-Afghanistan niet aan de taliban
en de warlords over te laten omdat Afghanen anders zouden zijn. Wij hebben
niet gekozen voor de lijn dat hun behoefte aan vrijheid anders zou zijn dan
de onze. Wij hebben ook niet gesteld dat wij hen dus niet hoeven te helpen.
Onze keuze is dat mensenrechten universeel zijn. Ook Afghanen hebben recht
op onze hulp en solidariteit, inclusief, indien nodig, militaire inzet om
dat te realiseren. Wij zijn ervan overtuigd dat wij zo de dag dichterbij brengen
waarop Afghanistan weer op eigen benen kan staan. Het werk van de internationale
gemeenschap is niet af. Dat is ook de reden dat wij samen met alle NAVO-bondgenoten
en samen met vijftien andere landen buiten de NAVO-bondgenoten in Afghanistan,
in Uruzgan, actief willen blijven.Gisteren zijn er duidelijk argumenten uitgewisseld met de Tweede Kamer,
op grond waarvan onze afweging tot stand is gekomen. Ik heb niet de indruk
dat diegenen die zich niet kunnen vinden in het besluit van de regering nog
overtuigd kunnen worden door het herhalen van de argumenten. Ik wil wel een
aantal zaken herhalen, juist om aan te geven dat wij ervan overtuigd zijn
met deze missie een bijdrage te kunnen leveren aan de situatie in Uruzgan.
Ik doe dit ook om te laten zien dat wij leren van de situatie in het afgelopen
jaar en daar ook lessen aan verbinden.Er is op dit moment een eenduidige strategie. Het Afghanistan Compact
is een heldere afspraak tussen de democratische regering Karzai en de internationale
gemeenschap. Ook de NAVO heeft een heldere strategie, van alleen Kabul uitgebreid
naar heel Afghanistan. De opbouw van de Afghaanse capaciteit om zelf de veiligheid
te vergroten, groeit. De Verenigde Naties, de Europese Unie en de NAVO zijn
complementair op het punt van politietraining en op het punt van bestuurlijke
opbouw. Het is duidelijk, ook op basis van juist onze bereidheid om wederom
verantwoordelijkheid te nemen ten aanzien van de ISAF-missie in Uruzgan, dat
wij ook invloed hebben en kunnen hebben op de strategie voor de komende periode.
Wij hebben vanuit de Nederlandse regering zowel in de NAVO-raad van ministers
van Buitenlandse Zaken als in de bijeenkomst van de ministers van Defensie
zeer duidelijk nadere afspraken gemaakt. Daarbij hebben wij onze strategie,
zoals die ook met de Kamer besproken is, uiteengezet. Wij hebben de nieuwe
accenten. Wij willen meer inzetten op de "afghanisering" van veiligheidsstructuren
en ontwikkelingsprogramma's. Wij willen de missie civieler maken en meer rekening
houden met de lokale structuren. Wij hopen dat onze wensen ten aanzien van
de strategie kunnen leiden tot een NAVO-strategie. De heer Van Dam vraagt
of onze inzet op de strategie gevolgd wordt door een NAVO-strategie. In de
NAVO-raad is dit zeer duidelijk bevestigd. Dit is precies de inzet tijdens
de NAVO-top in Boekarest. Ik kan de heer Van Dam en de andere leden van de
PvdA-fractie dus bevestigen dat onze strategie de strategie van de NAVO is.
Door de voor ons essentiële elementen van "afghanisering",
het civieler maken van de samenleving en de gebruikmaking van lokale structuren,
zullen de Afghanen in Uruzgan in 2010 beter af zijn dan nu. Hiervan zijn wij
overtuigd, juist omdat de NAVO en de Europese Unie deze lijn zullen overnemen.Mevrouw Van Gennip vraagt of wij ervoor zullen zorg dragen dat deze gemeenschappelijke
strategie ook vertaald zal worden in een betere vormgeving van de coördinatie
tussen de Europese Unie, de NAVO en de VN. Ik kan bevestigen dat dit inderdaad
onze inzet zal zijn. Tijdens de NAVO-top in Boekarest zal dit punt eveneens
ter sprake komen. Ook op de Europese Raad in juni 2008 zal het onderwerp geagendeerd
kunnen worden. Dat betekent niet dat wij in de tussentijd niet zullen proberen
om elementen te realiseren die wij, mede op grond van onze ervaringen, nu
van belang achten. Dat is ook de reden waarom wij positief staan tegenover
een grotere coördinerende rol voor de Verenigde Naties door middel van
het aanstellen van een zware VN-coördinator ter vervanging van de huidige
vertegenwoordiger van de VN, de heer Koenigs. Dit dient te gebeuren onder
voorwaarde dat deze coördinatie de verantwoordelijkheid van de Afghaanse
regering niet vervangt, maar ondersteunt.De bijdrage van de NAVO en van vijftien andere landen in haar totaliteit
laat zien – ik herhaal – dat sprake is van solidariteit tussen
alle bondgenoten bij de inzet in Afghanistan. 37.000 militairen van alle 26
bondgenoten van de NAVO en van vijftien andere landen zijn actief in Afghanistan.
Meer dan 40 landen zijn dus actief. Ook al kan gesteld worden dat de bijdrage
van andere landen die wij zeer verwelkomen in Uruzgan beperkter is dan waarop
wij gehoopt hadden, dan nog kunnen wij niet zeggen dat wij deze te klein of
te weinig vinden om vervolgens te besluiten dat wij maar beter kunnen weggaan.
Dan zijn wij immers niet solidair met de NAVO en met de Afghanen. Dan weigeren
wij blijkbaar een bijdrage te leveren om zeker te stellen dat er een toekomstperspectief
is en dat Afghanistan niet verwordt tot een uitvalsbasis voor terrorisme.
Met het oog op onze eigen veiligheid en vanuit solidariteit en respect voor
mensenrechten, zeggen wij volmondig "ja" tegen deelname aan ISAF
voor de periode augustus 2008 tot augustus 2010.Naar aanleiding van de vraag van de heer Van Baalen herhaal ik dat wij
glashelder hebben gemaakt dat wij hoe dan ook onze leidende rol in Uruzgan
per 1 augustus 2010 zullen overdragen. De secretaris-generaal van de
NAVO heeft hiervan schriftelijk goede nota genomen. Ik hoop dat de Kamer dit
op waarde weet te schatten, temeer omdat uit de brief die de secretaris-generaal
van de NAVO mij heeft gestuurd, blijkt dat de SACEUR op dit punt duidelijk
op de hoogte is van het feit dat Nederland zijn verantwoordelijkheid als leidende
natie in Uruzgan echt per 1 augustus 2010 zal beëindigen en daarna
zal afbouwen, zodat er per december 2010 geen Nederlandse militaire missie
meer is in Uruzgan. Ook daarvan heeft de secretaris-generaal van de NAVO goede
nota genomen. Regering en Kamer mogen er dus van uitgaan dat
voor zover er na 2010 nog een ISAF-missie in Uruzgan moet worden vervuld en
daarvoor een force generation process moet worden uitgevoerd, Nederland daaraan
geen bijdrage zal verlenen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De regering vermeldt altijd heel nadrukkelijk dat in 2010 de bijdrage
van Nederland als leidende natie aan de ISAF-missie wordt beëindigd.
Veronderstelt dat beëindiging in ieder opzicht of blijft de mogelijkheid
open van deelname in een ander opzicht dan als leidende natie?Minister Verhagen:Ik zeg hier niet dat Nederland na augustus 2010 niet bereid is om deel
te nemen aan NAVO-missies. Ik zeg hier klip en klaar: Nederland zal na augustus
2010 geen bijdrage leveren aan de NAVO Task Force Uruzgan; het zal evenmin
een bijdrage leveren aan de ISAF-missie in Uruzgan als daar na december 2010
een force generation process voor noodzakelijk is.De nieuwe missie is moeilijk, maar is naar de stellige overtuiging van
de regering realistisch en realiseerbaar. Ik heb er alle vertrouwen in. De
regering heeft dit besluit genomen in de volle overtuiging dat Nederland een
verschil kan maken. De situatie zal in 2010 aanmerkelijk beter zijn dan bij
aanvang van de nieuwe missie. Wij doen er dus toe: met onze mensen, onze methode,
onze benadering, ons geduld en ons respect voor de wijze waarop de Afghanen
het zelf moeten doen, kunnen wij hun een beter en duurzaam perspectief bieden.
Als de regering die overtuiging niet had gehad, dan had zij dit besluit niet
naar de Kamer gestuurd en dan had zij niet besloten zo veel moedige mannen
en vrouwen naar Uruzgan en Afghanistan uit te zenden. Ik ben verheugd dat
het regeringsbesluit op een brede instemming in deze Kamer kan rekenen. Als
wij Nederlandse militairen vragen zich ter bevordering van de veiligheid en
het toekomstperspectief van de Afghanen in te zetten met alle risico's van
dien, dan is het goed dat die militairen zich gesteund weten en gewaardeerd
voelen door zo'n brede steun in de Tweede Kamer.De heer Marijnissen (SP):Waarom is eigenlijk de minister-president niet aanwezig bij dit debat?Minister Verhagen:De Tweede Kamer heeft gevraagd om de aanwezigheid van de drie bewindslieden
die hier nu zitten. Wij zijn hier dus op verzoek van de Tweede Kamer. Met
alle respect, maar de Kamer gaat over haar eigen orde. Wij hebben gemeend
de voorzitter op dit punt op deze wijze tegemoet te moeten komen.De voorzitter:Mijnheer Marijnissen, ik kan wat de minister zegt niet ontkennen. De hier
aanwezige bewindslieden zijn gevraagd bij dit debat aanwezig te zijn.De heer Marijnissen (SP):Goed, maar ik herinner mij het debat waar de eerste uitzending aan de
orde was. Toen waren de fractievoorzitters aanwezig, maar ook de minister-president.Minister Verhagen:Toen heb ik in mijn hoedanigheid van fractievoorzitter gevraagd om de
aanwezigheid van de minister-president bij dat debat.De heer Marijnissen (SP):Ik kan alleen maar concluderen dat het kabinet zelf gaat over zijn afvaardiging
naar de Kamer, althans dat argument heb ik hier vaak gehoord. Ik had het toch
gepast gevonden als de minister-president hierbij was geweest.Minister Van Middelkoop:Mevrouw de voorzitter. Wij hebben gisteren uitgebreid gedebatteerd over
het kabinetsbesluit om de missie te verlengen. Een besluit waarmee wij onze
internationale verantwoordelijkheid nemen. De heer Marijnissen heeft goed
begrepen dat het voor het kabinet een moeilijk besluit was. Dank voor dat
begrip. De heer Voordewind sprak over een worsteling in zijn fractie. En ik
herken dat. In de lopende missie is zeer veel energie gestoken. Veel is goed
gegaan, veel is bereikt voor de bevolking. De taliban is er niet in geslaagd,
een serieuze bedreiging voor onze aanwezigheid te vormen. Het is een missie
die een zware last legt op de krijgsmacht, zoals ik gisteren al zei. Na de
verlenging zullen ruim 17.000 militairen in Uruzgan hebben gediend. Dat geeft
wel weer over wat voor een enorme inspanning en prestatie wij het hebben.
Wij blijven aanwezig in de nieuwe missie met een geloofwaardige, robuuste
troepenmacht, waarbij wij de elementen uit de veiligheidsketen in eigen hand
houden.Wij hebben gisteren lang stilgestaan bij het voortzettingsvermogen van
de krijgsmacht. Ik ben blij dat de Kamer vrijwel unaniem, met mij en het kabinet,
van mening was dat deze missie niet mag leiden tot aantasting van de operationele
capaciteiten van de krijgsmacht. Ik kijk in het bijzonder naar mevrouw Van
Gennip die hierover een vraag stelde en ik herhaal dat de operationele capaciteiten
van de krijgsmacht ook in de nieuwe missie zullen blijven gewaarborgd. Het
kabinet staat daarvoor garant, mede in het licht van de toegezegde actualisatie
bij de Voorjaarsnota.Wij doen er bovendien alles aan om onze militairen zo goed mogelijk toegerust
op missie te laten gaan en te laten terugkomen. Ik heb vertrouwen in de opleiding
van de mensen die wij uitzenden, het materiaal dat wij sturen en de robuuste
rechtspositie van onze militairen. Daar waar verbeteringen kunnen worden aangebracht,
willen wij dat en doen wij dat ook. De Nederlandse krijgsmacht is een lerende
organisatie, zeker in een omvangrijke en belangrijke missie als deze, waarin
wij continu bezig zijn met oplossingen vinden voor nieuwe uitdagingen.Het welzijn van onze militairen, en daarmee ook de nazorg, speelt daarin
een belangrijke rol. Ik heb samen met mijn kersverse staatssecretaris, die
ik vanaf deze plek ook graag welkom heet, op verzoek van mevrouw Van Gennip,
de heer Van Dam en de heer Voordewind, vandaag een brief gezonden over die
nazorg. Nederland beschikt over een van de beste nazorgsystemen ter wereld.
Wij doen wat wij nodig achten. Al is het lastig voor alle organisaties die
zich daarmee bezighouden inzichtelijk te maken welke kosten daarmee exact
zijn gemoeid, dat erken ik, maar die zorggarantie is er. Laat ik beloven dat
geld geen rol speelt in dit dossier, dat zeg ik ook aan het adres van de heer
Van Baalen. Dat wat wij verantwoord en nodig achten, zal geschieden. Daarop
wordt niet beknibbeld. De nieuwe staatssecretaris is volledig beschikbaar
om een en ander nog eens uit te leggen en met de Kamer te zoeken naar verbeteringen
als die nodig zijn.Er is gisteren ook veel aandacht geweest, en terecht, voor onze nieuwe
partners in Uruzgan. Deze nieuwe partners komen ons ondersteunen uit solidariteit
en om de last voor de krijgsmacht te verlichten, zo zeg ik aan het adres van
de heer Wilders. Alle landen hebben inmiddels hun besluitvormingsproces doorlopen,
al is het nog een paar maanden wachten wat Hongarije betreft. Ik heb er alle
vertrouwen in dat deze landen zullen blijven voor de duur van onze missie.
Over interoperabiliteit bestaan geen zorgen. De geïntegreerde militaire
structuur van de NAVO dankt haar succes en bestaansrecht aan interoperabiliteit.
41 landen opereren samen in Afghanistan, onder eenhoofdige leiding. Met onze
nieuwe partners in Uruzgan: vier NAVO-lidstaten en Georgië, zal dit niet
anders zijn.Ik herhaal dat deze missie gedegen en volledig is gefinancierd. Dit kabinet
heeft duidelijk laten zien dat het zijn verantwoordelijkheid voor de internationale
rechtsorde wil nemen, ook met militaire missies en de financiering daarvan.
Dat boezemt vertrouwen in. Wat moet, dat gebeurt, en goed. De huidige ramingen
zijn gebaseerd op onze ervaringen tot op heden; wij weten wat wij kunnen verwachten.Kortom, dit is een missie met een duidelijk en realistisch doel. Met vertrouwen
stappen wij opnieuw in deze missie, die meer nog dan tot op heden gericht
zal zijn op de opbouw van de Afghaanse capaciteit. Reeds nu zien wij dat het
Afghaanse nationale leger in aantallen stijgt en dat president Karzai zijn
beloften is nagekomen. Door nog meer inspanningen bij de training en begeleiding
zijn wij op weg naar onze enig juiste exitstrategie; om de verantwoordelijkheid
voor de veiligheid over te dragen aan de Afghaanse veiligheidstroepen. Ik
zeg tegen mevrouw Halsema en mevrouw Ouwehand dat er niets verandert in de
relatie tussen ISAF en OEF in vergelijking met de bestaande situatie. Wel
voeg ik graag toe dat het leeuwendeel van de werkzaamheden die onder OEF worden
verricht, bestaat uit het opleiden, het trainen en het van materiaal voorzien
van het Afghaanse leger. Daar lijkt mij niets mis mee.Ik erken: de risico's zijn en blijven aanzienlijk, maar het belang van
onze missie voor de Afghaanse bevolking, de internationale rechtsorde en onze
betrouwbaarheid als bondgenoot wegen daartegen op. Deze missie moet slagen.
Onze krijgsmacht werkt daarvoor hard, ze laat zien dat ze taken aankan en
dat de omvorming tot een expeditionaire krijgsmacht is geslaagd. Aan het adres
van mevrouw Halsema zeg ik: wij houden onze militairen niet voor de gek. Hoe
durft zij dat te beweren? Nederlandse militairen begrijpen heel goed op wat
voor missie zij worden gestuurd. Daarover laat het trainingsprogramma geen
enkele twijfel bestaan. Wel maken Nederlandse militairen zich soms zorgen
over de vraag of men zich in Nederland wel goed realiseert en realiseerde
dat er af en toe ook hard gevochten werd. Ja, dat is als mogelijkheid voorspeld
in de vorige artikel 100-brief. Dat was een heel goede brief.Wij doen datgene waarvoor wij bestaan en dat doen wij goed. Ik kijk met
vertrouwen uit naar deze nieuwe missie. Het kan niet genoeg gezegd worden:
het draagvlak van de missie is van groot belang, het draagvlak in de samenleving,
maar natuurlijk ook en vooral het draagvlak in uw Kamer. Ik wil alle leden
bedanken voor de waardering die zij hebben uitgesproken voor onze militairen,
ook die leden die geen steun willen geven aan de verlengde missie. Ik rond af. In het bijzonder aan het adres van de heer Van Baalen zeg
ik dat wij gehouden zijn, de zin van de missie uit te leggen. Hierin val ik
hem bij. Ik heb heel goed begrepen wat hij bedoelde met de opmerking dat alle
leden van zijn fractie individueel verantwoordelijk willen zijn voor die verlengde
missie. Het uitleggen van de zin van de missie geldt eens temeer daar ook
nu de risico's serieus genomen moeten worden. Wij weten inderdaad op dit moment
beter dan anderhalf jaar geleden waarover wij het hebben.Wij, Kamer en kabinet, staan in een verantwoordelijkheidsrelatie tot de
uitgezonden militairen. In april van dit jaar moest ik tegenover de Kamer
stilstaan bij het sneuvelen van een korporaal. Ik wees er toen op dat wij
de vraag naar de betekenis van zijn dood niet kunnen en mogen ontlopen. Als
wij daarover zouden zwijgen, om welke menselijke reden dan ook, doen wij zo
iemand onrecht, maar evenzeer de ouders, familie en vrienden die hem als het
ware aan ons afstaan. Ik sloot toen af, en doe dat ook nu, met de woorden
dat zijn inzet, de verantwoordelijkheid die hij, wetend van de risico's, op
zich nam, en ten slotte zijn dood hun betekenis ontlenen aan het doel van
de missie. Dat doel beschrijven wij in termen van de waarden die wij fundamenteel
en universeel achten: de rechtsstaat en de noodzaak van wederopbouw, stabiliteit,
vrijheid, gelijkheid en veiligheid. Die waarden geven betekenis aan het werk
dat wij van onze militairen vragen. Soms gaat die taak letterlijk tot het
uiterste. Ook dan zijn wij de politiek verantwoordelijken.Minister Koenders:Mevrouw de voorzitter. Wij hebben in totaal twaalf uur gedebatteerd. Daaraan
zijn weken en maanden van discussie in de ministerraad voorafgegaan. Wij gaan
met dit besluit niet over één nacht ijs. Ja, het was een moeilijk
besluit. Dat erken ik jegens de heer Marijnissen. Sinds 2001, na jaren van
Russische bezetting, burgeroorlog en de talibanoverheersing van vrouwen, proberen
wij de beste weg te vinden om de Afghanen te helpen zichzelf te helpen en
van de op vier na armste staat ter wereld in een moeilijke geopolitieke context
een min of meer functionele staat te helpen maken. Dat is niet makkelijk en
is niet makkelijk gebleken.Het gaat dus voor iedereen om een moeilijk besluit, maar het gaat niet
om de politiek van de goede bedoelingen. Het gaat ook niet over een vecht-
of opbouwmissie, hoe makkelijk die sjablonen misschien ook zijn om de complexiteit
van de situatie te ontkennen. Irak is niet Afghanistan. Zoals bij elke moderne
stabilisatiemissie in de wereld, of het nu in Afghanistan is of in Sudan of
elders, gaat het om de ingewikkelde mix van het creëren van veiligheid,
het opbouwen van bestuur, het geven van kansen aan mensen en offensief optreden.
Ja, dat laatste moet soms ook. Er ligt nu een uitdrukkelijk verzoek van de
Verenigde Naties, de Afghaanse regering en – dat zeg ik aan de fractie
van GroenLinks – zo goed als alle ngo's, inclusief de Afghaanse ngo's.
Zij verzoeken Nederland te blijven, om een paraplu voor opbouw en veiligheid
te creëren. Deze regering neemt dit verzoek uiterst serieus. Ontwikkelingswerkers
zijn geen militairen en militairen zijn geen ontwikkelingswerkers. Zonder
militaire paraplu was echter noch in geheel Afghanistan, noch in Uruzgan deze mate van voortgang mogelijk. Er bestaat geen oplossing die uitsluitend
militair van aard is en geen oplossing die uitsluitend politiek van aard is.
Ook een wederopbouwmissie staat niet op zichzelf. Dit zeg ik tegen mevrouw
Halsema die het debat verder niet lijkt te volgen. Ik probeer de vragen van
mevrouw Halsema te beantwoorden, maar zij schijnt niet geïnteresseerd
te zijn.De voorzitter:Ik verzoek u om via mij te spreken.Minister Koenders:Er is hard gewerkt om deze missie een duidelijke opbouwcomponent te geven.
Als minister voor Ontwikkelingssamenwerking sta ik voor dit besluit. Ik zie
voldoende perspectief voor de opbouw en ik zie dat velen dit perspectief met
mij delen. Ik ben ervan overtuigd dat met de verlenging van deze breed ingevulde
missie de veiligheid voor de Afghanen, maar ook onze veiligheid, gediend is.
Daarom mogen wij dit zware werk van onze militairen en ontwikkelingswerkers
vragen.In de brief van twee jaar geleden stond over de opbouw voorzichtig geformuleerd
dat een eerste impuls kon worden gegeven aan opbouw. Een bescheiden begin
dus. Nu, op iets meer dan de helft van de missie, zie ik meer dan destijds
voor mogelijk werd gehouden. In het grootste gedeelte van de provincie Uruzgan
hebben mensen toegang tot enige vorm van gezondheidsvoorzieningen. Meer kinderen
dan ooit tevoren gaan naar school. Dit zijn niet alleen jongens, maar ook
meisjes. Dit is een verschil van dag en nacht voor deze mensen. De toenmalige
minister voor Ontwikkelingssamenwerking zegde initieel voor de gehele periode
5 mln. à 10 mln. toe voor wederopbouw. Wij hebben ons inmiddels voor
meer dan 60 mln. gecommitteerd aan concrete plannen, die deels al in uitvoering
zijn, waaronder een flink aantal bijdragen voor meerjarige programma's. Er
is dus sprake van betekenisvolle vooruitgang, die zonder de gemengde missie
niet had kunnen plaatsvinden. Daar hebben de Afghanen wat aan. Daarom hebben
de Afghaanse ngo's ons gevraagd te blijven. Ik zeg de heer Marijnissen naar
aanleiding van zijn interventie dat de mensen in Afghanistan niet in de Middeleeuwen
leven. Dat is niet aan de orde. Mensen leven daar in 2007. Het is niet onze
bedoeling om in Uruzgan een Nederlandse democratie te scheppen. Onze bedoeling
is niet meer en niet minder dan de Afghanen beter in staat te stellen, voor
hun eigen basisveiligheid en basisvoorzieningen op te komen. Er is daarbij
vooruitgang geboekt, die zonder deze militaire missie niet mogelijk was geweest.De heer Marijnissen (SP):Ik heb niet willen zeggen dat men in Afghanistan in de Middeleeuwen leeft.Minister Koenders:Ik ben daar blij om. U zei dit wel, maar dat was misschien niet de bedoeling.De heer Marijnissen (SP):Ik heb een vergelijking getrokken met hoe Nederland in de Middeleeuwen
georganiseerd was.Minister Koenders:Maar dat is absoluut niet vergelijkbaar met Afghanistan.De heer Marijnissen (SP):Ik heb het over tribale verhoudingen. Dat is een wezenskenmerk van Afghanistan.
Er kan daar moeilijk sprake zijn van een nationale staat Afghanistan. Het
is ook heel moeilijk om in de nabije toekomst een nationale democratie in
Afghanistan te realiseren. Dat heb ik proberen duidelijk te maken.Minister Koenders:Daarin ben ik het zeer met de heer Marijnissen eens. Hij doet echter alsof
de Nederlandse regering door een planmatige aanpak binnen twee jaar een soort
Tweede Kamer in Tarin Kowt wil bouwen. Dit zou een naïeve visie zijn,
ook van deze minister voor Ontwikkelingssamenwerking. Wij zouden daar met
een politiek van de goede bedoelingen bezig zijn. Wij zijn daar echter met
reële Afghaanse burgers bezig. De ngo's zijn van drie naar negen uitgebreid.
Moeders ontvangen voor het eerst zorg in het ziekenhuis van Tarin Kowt. Iedereen
ter plekke vraagt ons daarom te blijven. In de veiligheidszone is het nu mogelijk
om de veiligheid te creëren. Wij zijn bereid om daarvoor verantwoordelijkheid
te nemen. De SP-fractie is dat niet. Dat is de consequentie van de opvatting
van de SP-fractie. Natuurlijk is het complex. Als de SP-fractie een eindafweging
moet maken, zegt zij eigenlijk elke keer "nee". De SP-fractie maakt
altijd een andere keuze bij het militair gebruik van middelen om opbouw te
beschermen en verder te brengen. Die andere keuze is legitiem, maar laat de
SP-fractie mij dan niet vertellen dat de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
en de regering een verkeerde visie hebben over de mensen in Afghanistan en
niet weten dat daar tribale verhoudingen heersen. De essentie van die 3D-benadering
is juist om te werken met de tribale verhoudingen, met de shura's. Wij willen
juist niet gelijk schieten, maar mensen wel beschermen als het erop aankomt.
Daarvoor is moed nodig. Die keuze ligt nu voor, ook voor de fractie van de
heer Marijnissen.De heer Marijnissen (SP):Laat ik beginnen met – helaas kwam ik daaraan in mijn termijn niet
toe – onze mensen daar te complimenteren; daarin zit het verschil van
mening niet. Ik ken die mensen, ik spreek ze en heb groot respect voor hun
werk. Dat geldt ook voor de terughoudendheid van de Dutch Approach. Het gaat
nu echter over de politieke keuzes die wij moeten maken. De minister heeft
het fout als hij de standpunten van de SP categorisch wegzet als "altijd
alleen nee". Dat weet hij zelf ook; hij moet dat niet zeggen. Wij hebben
gesteld dat het kansrijker zou zijn, met name voor een minister voor Ontwikkelingssamenwerking,
om dat miljard te investeren in Noord- en eventueel West-Afghanistan. Ook
die taliban zijn maar gewoon mensen, die bezwijken voor de verlokkingen van
vooruitgang, welvaart en uiteindelijk scholing en gezondheidszorg, kortom
bestaanszekerheid. Dat is het verschil van mening. Wij denken dat Enduring
Freedom gecombineerd met de militaire aspecten van ISAF te veel van het slechte
is, namelijk van het militaire geweld. Uiteindelijk zal dat niet de oplossing
brengen. Het frappante is dat ook de PvdA-geestverwanten van de minister dit
herhaaldelijk hebben gezegd.Minister Koenders:Ik waardeer het dat de heer Marijnissen positief is over de 3D-benadering.
Onze mensen opereren inderdaad met de daarbij passende uiterste terughoudendheid,
die respect afdwingt niet alleen in Uruzgan maar ook in andere delen van het
zuiden van Afghanistan. Dit zeg ik niet om onszelf op de borst te kloppen –
het kan allemaal nog veel beter – maar ik stel het op prijs dat de heer
Marijnissen dit feit erkent.Ik heb de heer Marijnissen nog niet zolang geleden gezien in een televisie-uitzending
over een saffraanboer. Op die manier wordt via ontwikkelingssamenwerking werkgelegenheid
gecreëerd en een alternatief geboden voor de papaverteelt. De heer Marijnissen
zal van hem gehoord hebben dat dit niet kan zonder de ISAF-missie. De operatie
Enduring Freedom...De heer Marijnissen (SP):De minister spreekt een veronderstelling uit...De voorzitter:Minister Koenders was nog niet uitgesproken.Minister Koenders:Die veronderstelling is de juiste. Wat de heer Marijnissen ook van Enduring
Freedom vindt, hij zal moeten erkennen dat het belangrijk is om de ISAF-missie
te steunen, omdat deze werkt op basis van de 3D-benadering en zo effecten
sorteert. De consequentie van zijn positie is dat die saffraanboer niet kan
overleven, dat die mensen geen werk hebben, dat zij geen nieuwe gouverneur
krijgen en dat zij straks niet in staat zijn om grotere zelfstandigheid te
creëren.De heer Marijnissen (SP):De veronderstelling klopt niet. Ik heb inderdaad naderhand met die man
gesproken. Ik heb ook gezegd: liever saffraan dan bommen. Het lijkt mij echt
beter om daar saffraan naartoe te brengen dan bommen. Hij heeft echter absoluut
niet gezegd dat hij zijn werk niet zou kunnen doen zonder ISAF.Minister Koenders:Ik hoop dat de heer Marijnissen iets wil aannemen van een minister van
Ontwikkelingssamenwerking die zeer geregeld in Afghanistan is geweest en die
helemaal niet gelooft in louter militaire oplossingen, zeker niet voor ontwikkelingsproblemen.
Ik erken dat er in het zuiden van Afghanistan een enorm probleem is met het
gevoel van de Pathaanse bevolking onvoldoende gerepresenteerd te zijn in het
bestuur van Afghanistan. Het is de essentie van ons beleid om dat bestuur
wel een kans te geven, om die mensen er wel bij te betrekken en wel te praten
met de shura's. In deze tijd is er soms een onderschatting van het kwaad.
Het is helaas zo dat de opbouw en voortgang worden bedreigd. Dat maakt het
nodig om militair op te treden. In die zin stelt de regering zich niet pacifistisch
op.Verreweg het meeste geld voor ontwikkelingssamenwerking gaat overigens
al naar het noorden. Wij hebben eigenlijk al voldaan aan uw wensen. Ik ben
alleen niet bereid om alleen de mensen in het noorden te helpen, want ik wil
de mensen helpen die het het moeilijkste hebben en waarvoor de heer Marijnissen
volgens mij ook zou willen opkomen. Dan vind ik het ook aan hem om duidelijk
te maken dat die mensen geholpen worden door het vertrek van de Nederlandse
troepen. Ik kan dat niet positief zien. Ik wijs hem erop dat wij in de afgelopen
periode handelsactiviteiten zien in Tarin Kowt. Die handelsactiviteiten waren
niet mogelijk zonder een veiligheidszone, waar 40% van de bevolking
van Uruzgan in zit.De eerste nationale programma's bereiken nu Uruzgan waardoor het aantal
scholen is verdubbeld. De veiligheidszone, die groot is, beschermt de mensen
om dat ook zo te houden. Wij ondersteunen inmiddels 160.000 mensen in de provincie.
Dat is de helft van de bevolking. Wij moeten werken vanuit een veiligheidszone,
want anders kunnen wij ze niet bereiken. Ik zie dat mevrouw Halsema van "nee"
knikt. Mevrouw Halsema doet een beroep op dezelfde organisatie, namelijk HealthNet.
Ik heb met de partners daar gesproken en die mensen werken deels buiten de
veiligheidszone. En dat is maar goed ook, want daarvoor hebben zij hun eigen
verantwoordelijkheid. Zij hoeven ook niet militair beschermd te worden. Ontwikkelingswerkers
zijn geen militairen en vice versa. Maar als je niet vanuit een uitbreidende
inktvlek kunt werken, kun je nooit praten over bestendig bestuur. Dan kan
die gouverneur zich daar nooit ontwikkelen. Dan kun je nooit beginnen met
de Afghanisering – wat wij allemaal willen – van de ontwikkeling
van Afghanistan. Ik doe dus het beroep om daar nog eens over na te denken.
Dit is geen missie om offensieve acties te voeren en zo maar links en rechts
de oorlog tegen de terreur te beginnen. Irak is geen Afghanistan. Afghanistan
is een land waarvoor wij in 2001 mede de verantwoordelijkheid hebben genomen.
De Nederlandse regering heeft gezegd dat zij bereid was om dat met een duidelijke
limiet te doen volgens een methode die alom wordt gewaardeerd in de wereld.De heer Marijnissen (SP):Ik doe dit op straffe dat wij alles weer helemaal opnieuw gaan doen, maar
ik zal proberen om het kort te houden. Het verschil van mening zit niet zozeer
in het feit dat de wereldgemeenschap zich heeft te bekommeren om Afghanistan.
Ik wil wel in herinnering roepen dat wij in 2001 als enige fractie tegen de
bombardementen op Afghanistan waren. Daar sta ik nog steeds achter. Wij waren
er ook niet voor om naar Uruzgan te gaan, omdat wij daar de problemen wel
zagen. Ik weet dat er in deze Kamer hoge verwachtingen waren over wat wij
daar zouden kunnen doen. Dat lees ik ook in de brief, de artikel 100-brief
zoals dat in jargon heet. Ik heb vanavond weer eens doorgekeken wat ik aangestreept
heb en waarvan u eerlijkheidshalve – en daar complimenteer ik u voor –
hebt gezegd dat het niet is gelukt of dat het is tegengevallen. Ik geef u
daar een compliment voor dat u dat zo eerlijk allemaal hebt opgeschreven.
Dat noopt toch enigszins tot wat bescheidenheid. Dit kabinet is zeer positief
over de komende drie jaar. Ik zeg u dat wij dat nog moeten zien. Wij weten
niet precies wat er op dit moment wordt voorbereid in het grensgebied tussen
Pakistan en Afghanistan. Daar hebt u ook mee te dealen.Minister Koenders:Zeker.De heer Marijnissen (SP):Natuurlijk gun ik u elk succes dat u daar boekt en ik gun het de Afghanen
nog veel meer, zodat zij ook eens wat vooruitgang in hun leven tegenkomen.
Ik ben alleen buitengewoon pessimistisch over een opbouwmissie – laat
ik dat woord toch nog maar even gebruiken – die uiteindelijk alleen
maar tot opbouw in staat is mede dankzij massief militair geweld. U wordt
daartoe geprovoceerd, want u zoekt dat niet.Minister Koenders:Ik dank de heer Marijnissen voor zijn opmerking. Ik denk dat wij het daarover
inderdaad oneens zijn. Ik zou er nog twee opmerkingen over willen maken. Ten
eerste ten aanzien van het punt van een opbouwmissie. Ik weet dat het in het
politieke debat in Nederland al heel lang de formulering is: het is een opbouwmissie
of een vechtmissie. Het ingewikkelde is nu net dat het beide niet is en ook
niet kan zijn. In een situatie waarin wij Afghanistan nu vinden,
even los van de vraag of u het eens was met de beslissing in 2001, is een
mix van instrumenten nodig. Daarover verschillen wij van mening. Het is in
ieder geval een land in conflict, met vele tribale conflicten en problemen
met vooral de vertegenwoordiging van de Pathanen. Ik hoef er niet al te diep
op in te gaan, want u kent die geschiedenis even goed als ik. Ik zeg ook tegen
mevrouw Halsema dat er niet alleen een politieke oplossing is. Was het maar
zo. Was het maar zo dat je er morgen uitkomt met een politiek vredesverdrag
waarna het pais en vree is. Het is een ontwikkeling die verschillende componenten
betreft. De strategie is gebaseerd op het Afghaanse compact en deze wordt
op het ogenblik herzien om de politieke en civiele component te versterken.
Dat is ook een breed gevoeld doel, breder in de NAVO en in Nederland, zo zeg
ik ook in de richting van de PvdA-fractie. Op die manier kan naar onze opvatting
beter succes worden geboekt. Ik verzet mij echt tegen het beeld, dat vanavond
vooral door de fractie van GroenLinks naar voren is gebracht, dat het een
offensieve oorlogsmissie betreft met links en rechts bommen werpen en burgers
doden. U weet dat dit niet zo is en zo is het tot nu toe ook niet door de
fractie van GroenLinks naar voren gebracht. Ik ben inderdaad enigszins verbaasd
en vind het ook jammer dat wij u niet verder op een positieve manier bij deze
besluitvorming kunnen betrekken. Dat heeft niets te maken met politieke opportuniteit.
Het gaat om een reëel debat, om te bezien met de mix van welke instrumenten
wij de Afghanen het beste kunnen helpen en Afghanistan als staat in een moeilijke
situatie weer kunnen stabiliseren.Ik voel mij na het debat met de vaste Kamercommissie wel gesterkt in de
richting waarin wij gaan. Een grote meerderheid van de Kamer steunt ons. De
meerderheid wil actief kiezen. Uruzgan is een moeilijke provincie. Tegen de
oppositie zeg ik: ik neem dat zeer serieus. Wij hebben het over de op vier
na armste provincie in het op vier na armste land. Los van de veiligheidssituatie
is er dus niet meer voortgang te maken dan wij nu doen. Ik vind als minister
voor Ontwikkelingssamenwerking veiligheid niet eens het primaire probleem.
Het is een essentieel probleem, dat opgelost moet worden; vandaar de militaire
component. De andere problemen zijn: gebrek aan bestuur, corruptie en gebrek
aan capaciteit. Daarmee zijn wij nu bezig. Dat beperkt de voortgang. Wij stellen
u voor om op beide fronten iets te doen door middel van een geïntegreerde
missie.De heer Marijnissen (SP):De minister zei zojuist dat hij in de commissievergadering had geconstateerd
dat een grote meerderheid achter de missie staat. Ik heb het gevoel dat 46
Kamerleden tegen zijn. Dat is bijna een derde. Ik geloof niet, dat dit ooit
eerder is voorgekomen bij het uitzenden van militairen. Met andere woorden:
de regering kan bogen op een grote meerderheid, maar wordt ook geconfronteerd
met de grootst mogelijke minderheid in vergelijking met andere situaties.Minister Koenders:Ten eerste zeg ik dat ik de oppositie zeer serieus neem; daarom hebben
wij dit debat ook. Het blijft zo dat een belangrijke en grote meerderheid
in de Tweede Kamer deze missie steunt. Wij hadden die meerderheid liever nog
groter gezien. Ik had graag gezien dat ook de SP verantwoordelijkheid had
genomen voor deze missie. Dat is niet gelukt, maar in het Kamerdebat is gisteren
duidelijk geworden dat een grote meerderheid verder wil naar het punt van
de opbouw. De minister voor Ontwikkelingssamenwerking zal sowieso ook na 2010
in Afghanistan actief blijven, want het is een zaak van lange adem.Tot slot maak ik nog enkele opmerkingen over vragen die zijn gesteld.
Allereerst is gevraagd om het civiele gezicht van de missie belangrijker te
maken. In Uruzgan moeten binnen de mogelijkheden die de veiligheidssituatie
biedt, drie componenten met elkaar in evenwicht worden gebracht. De PRT moet
civieler worden; de civiele aanwezigheid wordt dan ook uitgebreid. Zoals ik
gisteren heb gezegd, zijn wij met Defensie overeengekomen om een "dedicated
force protection" voor civiele begeleiding van het PRT tijdens deze missie
vorm te geven. Het debat van gisteren gehoord hebbende, nemen wij concreet
de inspanningsverplichting op ons dat de leiding van het PRT op 1 augustus
2009 in civiele handen is.Over het drugsdossier zijn vragen gesteld. Dat zal ons de komende maanden
veel hoofdbrekens bezorgen. Wij moeten ons de komende periode meer richten
op interdictie. De CDA-fractie hecht hier belang aan. Wij zoeken actief naar
mogelijkheden om meer te doen aan het oppakken van drugshandelaars met de
Afghaanse regering, ISAF en het Verenigd Koninkrijk. Wij zullen de Kamer uiteraard
op de hoogte houden van de voortgang. "Get the greedy, not the needy"
is ons devies. Nederland zal niet meewerken aan uitroeiing als er geen alternatieven
zijn. Dat is glashelder. Dit betekent ook dat wij ons blijven inzetten voor
rurale ontwikkeling, waaronder land- en tuinbouw. Daarmee scheppen wij duurzame
alternatieven voor de bevolking van Uruzgan. Ik ben daarom ook blij met de
motie van mevrouw Ferrier c.s. waarin hiervoor nog eens om extra aandacht
wordt gevraagd.Aan met name de heer Van Dam en mevrouw Van Gennip wil ik zeggen dat wij
de boodschap ter harte nemen dat er meer moet worden gecommuniceerd over strategie
en uitvoering. Het gaat inderdaad om een planmatige aanpak en niet over maakbaarheid.
Ik ben het ook eens met de heer Marijnissen dat wij geen ultiem beeld van
maakbaarheid in Afghanistan kunnen scheppen. Dat betekent niet dat je niet
strategisch en planmatig moet opereren. Dat gebeurt, maar duidelijk met de
realiteit ter plaatse voor ogen.De heer Voordewind beloof ik dat in de volgende voortgangsbrief een duidelijk
overzicht zal worden opgenomen van onze opbouwwerkzaamheden. Hij kan daarvan
op aan. Tegen een aantal gewaardeerde leden zeg ik graag dat de Nederlandse
regering er in ieder geval van uit gaat dat haar besluit realistisch is. Het
is niet alleen politiek van goede bedoelingen. Er wordt rekening gehouden
met realisme van internationale solidariteit en welbegrepen eigen belang.
Dit besluit geeft vorm aan het begrip internationale solidariteit en biedt
perspectief aan de mensen in Uruzgan.Ik sta achter dit zware besluit. Ik dank de Kamer voor haar steun, de
suggesties en voor dit belangrijke en interessante debat. Wij hebben elkaar
gescherpt in onze gedachten. Er is in Uruzgan nog een lange weg te gaan. Daarvoor
is uw steun onmisbaar.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.De voorzitter:Er is nu nog gelegenheid voor het indienen van moties.
Ik verzoek de leden zich te beperken tot het indienen van moties als dat verantwoord
is.De heer Marijnissen (SP):Voorzitter. Zoals afgesproken zal ik alleen een motie indienen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de minister-president op 2 februari 2006 in het debat
over de uitzending van Nederlandse militairen naar Uruzgan heeft gezegd dat "over
twee jaar de Nederlandse inzet zal worden overgenomen door andere NAVO-landen";constaterende dat volgens de voormalige minister van Defensie de NAVO
schriftelijk heeft bevestigd dat "de NAVO accepteerde dat de Nederlandse
bijdrage in Uruzgan twee jaar zou duren en dat de opvolging niet een Nederlandse
maar een NAVO-verantwoordelijkheid was";van mening dat de NAVO de gemaakte afspraak over opvolging van de Nederlandse
troepen in Uruzgan niet is nagekomen;spreekt haar teleurstelling uit over deze woordbreuk van de NAVO en verzoekt
de regering, dit standpunt aan de NAVO kenbaar te maken,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Marijnissen, Wilders, Pechtold,
Halsema en Ouwehand.Zij krijgt nr. 283(27925).De heer Van Dam (PvdA):Die teleurstelling delen wij. Dat hebben wij in het debat gewisseld. Als
wij over al onze gevoelens moties gaan indienen, kunnen wij wel bezig blijven.
Wat is het politieke doel van deze motie? Dat is mij niet helder.De heer Marijnissen (SP):Het politieke doel is dat het Nederlandse parlement het er niet bij laat
zitten. Dat het Nederlandse parlement aan de secretaris-generaal en aan de
NAVO als organisatie wil laten weten dat wij het onacceptabel vinden dat Nederland
voor een voldongen feit is geplaatst. Ik begrijp heel goed dat de coalitiefracties
en de andere fracties die in eerste instantie voor de uitzending waren zich
in verlegenheid gebracht voelen, namelijk vanwege het feit dat zij erop aangekeken
worden wanneer Nederland nu zou vertrekken. Ik kan mij er iets bij voorstellen
dat men zich dat aantrekt. Ik kan mij er ook iets bij voorstellen dat dit
heeft meegewogen om alsnog ja tegen deze tweede missie te zeggen. Dat vind
ik eigenlijk ongehoord. Ik wil gewoon van de NAVO en van de Nederlandse regering
weten wat hier precies heeft gespeeld. Dat is mij nog steeds niet helder.
Ik kan nu al aankondigen dat wij nog wel eens een keer om een parlementaire
enquête ISAF/Afghanistan zullen vragen.De heer Van Dam (PvdA):Als het gaat om het overbrengen van gevoelens van teleurstelling zijn
er de afgelopen maanden twee bezoeken gebracht door parlementaire delegaties
aan de heer De Hoop Scheffer. Ik ben bij een van die twee mee geweest; uw
fractie is op geen van die twee mee geweest. U had de kans gehad om dat te
doen. U zegt dat u het er niet bij wilt laten zitten. Als het Nederlandse
parlement het ergens niet bij wil laten zitten, stelt u een motie voor waarin
u de regering voorstelt om iets te doen, niet een motie waarin u voorstelt
om iets uit te spreken. Daarmee laat u het er ook bij zitten. Ik herhaal mijn
vraag. Wat is nu precies het politieke doel van deze motie? Het is voor mijn
fractie relevant om af te wegen wat zij met deze motie moet doen. Heeft deze
motie een politiek doel of is het eigenlijk gewoon een motie voor de bühne
om dit debat maar op die manier te kunnen afronden?De heer Marijnissen (SP):In de eerste plaats wijs ik u erop dat er twee maal een delegatie naar
de NAVO is gegaan. U was er zelf bij één niet aanwezig. Mijn
fractie was bij de andere delegatie niet aanwezig, waarbij u wel aanwezig
was. Over uw aanwezigheid heb ik mij zeer verbaasd. De Kamer had de secretaris-generaal
namelijk hier in Den Haag uitgenodigd. Hij weigerde echter te komen. Ik kan
u zeggen dat wij dit knap schandalig vinden. Wij hebben zijn weigering daarom
beantwoord met een weigering om naar Brussel af te reizen.In de tweede plaats vragen wij het kabinet in de motie om iets te doen.
Als u goed geluisterd had, wist u dat. Wij vragen namelijk aan het kabinet
om de uitspraak van de Kamer over te brengen aan de NAVO en de secretaris-generaal.
Als hem dat onberoerd laat en hij zich hierdoor niet uitgedaagd voelt om openheid
van zaken te geven en de Kamer eerlijk te vertellen wat er is gebeurd, vind
ik dat echt schandalig.De heer Pechtold (D66):Voorzitter. De heer Van Dam en ik hebben zojuist in een interruptiedebat
samen de wens uitgesproken om een van de grondslagen van deze discussie alsnog
boven water te krijgen, namelijk de brief over de datum van 2008. Hiervoor
hebben wij in het verleden samen al eens gepleit. Wij willen deze brief boven
water krijgen, niet om te elfder ure nog andere feiten in te brengen, maar
vooral om te leren van het verleden en daarover goede inschattingen te kunnen
maken. Mijn fractie is hiervan altijd een warm voorstander. Daarom dien ik
de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,van mening dat het van belang is om helder inzicht te hebben in afspraken
ten aanzien van de termijn en aflossing van de Nederlandse bijdrage aan ISAF
in Uruzgan;verzoekt de regering, de brief van SACEUR aan de Commandant der Strijdkrachten
over de afspraken inzake Nederlandse aflossing en de verantwoordelijkheid
daarvoor van de huidige Nederlandse bijdrage aan ISAF in Uruzgan aan de Kamer
voor te leggen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Pechtold, Marijnissen, Wilders,
Halsema en Ouwehand.Zij krijgt nr. 284(27925).De heer Van Dam (PvdA):Naar aanleiding van het interruptiedebat dat wij zojuist hadden, heb ik
de gegevens nog eens even opgezocht. Op het moment dat dit ter sprake kwam,
was ik het inderdaad met de heer Pechtold eens dat het goed zou zijn geweest
als de regering deze brief aan de Kamer had overlegd. Wij zijn nu echter een
stuk verder in de besluitvorming. Inmiddels heeft de Kamer aan de regering
gevraagd wat er in deze brief stond. Op deze vraag heeft de Kamer antwoord
gekregen. Wat de heer Pechtold zojuist stelde, heeft hij in de beantwoording
van de schriftelijke vragen kunnen lezen. Het staat nota bene in vraag 1 van
de schriftelijke beantwoording. Als hij aan het begin van deze beantwoording
begonnen is, moet hij dit antwoord hebben gelezen. Het antwoord heeft hij
dus. Mijn vraag is nu, wat de heer Pechtold impliciet wil zeggen met de motie
die hij nu heeft ingediend. Destijds, toen de brief aan het kabinet werd gestuurd,
had hij daarin zelf zitting. Ik neem daarom aan dat hij de inhoud van de brief
kent en ga er derhalve van uit dat hij het antwoord van het kabinet niet vertrouwt.
Ik ga er altijd van uit dat het kabinet de Kamer juist informeert en dus ga
ik er ook van uit dat de beantwoording van de eerste schriftelijke vraag correct
is en correspondeert met de inhoud van de brief. Ik heb geen reden om aan
te nemen dat dit anders is. De heer Pechtold dient nu echter een motie in.
Hij is kennelijk niet tevreden met het antwoord. Impliceert dit, dat hij het
antwoord van het kabinet op de vraag over de inhoud van de brief niet vertrouwt?De heer Pechtold (D66):Wat een zware woorden gebruikt de heer Van Dam, wat een zeer zware woorden.
Het antwoord op de eerste schriftelijke vraag is, dat het een verantwoordelijkheid
van de NAVO is om de opvolging te regelen. De heer Van Dam weet ook dat je
bij antwoorden van het kabinet altijd moet lezen wat er staat, maar vooral
ook moet lezen wat er niet staat. Nergens in dit antwoord staat of er in de
brief van SACEUR aan de heer Berlijn ook een datum is genoemd. Dat is van
cruciaal belang om te kunnen wegen. Ik kan dus helemaal niet weten of het
kabinet ons volledig informeert. Daarom houd ik staande dat het van belang
is om deze brief te krijgen. Ik hoop dat ik dit samen met de heer Van Dam
kan doen.Verder heeft de heer Van Dam het over mijn vorige functie. Het betrof
een brief van SACEUR aan generaal Berlijn. Zulke brieven werden, zo is gebleken,
door mijn oud-collega van Defensie wel gelezen. Hij citeert er namelijk uit
op zijn weblog. Ik heb echter nooit kennisgenomen van deze brief, maar zou
dit met terugwerkende kracht heel graag willen doen.De heer Van Dam (PvdA):Ik constateer in de eerste plaats dat de inhoud van de brief kennelijk
voor minister Pechtold, in elk geval in 2005, niet van belang was voor de
besluitvorming. De brief was toen niet van belang en nu wel. Het tweede punt
is mijns inziens van wezenlijker belang. Het kabinet heeft de Kamer geïnformeerd
over de inhoud van de brief. U kunt aan de schriftelijke vraag nog vragen
toevoegen. Ik neem aan dat u daarop antwoord krijgt. De vraag is of de heer
Pechtold ervan uitgaat dat dit juist is. Of vertrouwt hij er niet op dat het
kabinet ons juist informeert en wil hij daarom de inhoud van de brief weten?
Het lijkt mij voldoende als het kabinet de Kamer informeert over de inhoud
van de brief, want dan weten wij wat erin staat. Dan weten wij wat er is afgesproken.
Dan kunnen wij daarvan uitgaan.De heer Pechtold (D66):Tot op de dag dat ik de informatie las op het weblog van de heer Kamp
ben ik nooit bekend geweest met die brief. Er worden heel veel brieven aan
collega-bewindslieden gestuurd waar een andere collega-minister nooit kennis
van neemt. Doordat oud-collega Kamp de informatie op zijn weblog meldde, en
de heer Van Dam en ik heel graag meer wilden weten om ons een oordeel te kunnen
vormen, hebben wij de minister-president daar vaak over bevraagd. Deze meldde
dat de brief er wel was, maar dat wij die niet kregen. Mede dankzij ons aanhouden
is vervolgens een deel van de inhoud van de brief openbaar geworden. De heer
Van Dam vraagt nu als lid van de coalitie aan mij of ik vertrouwen heb in
het antwoord van het kabinet. In principe heb ik dat, maar niet als ik het
gevoel heb dat een belangrijk deel van de informatie niet naar buiten komt,
het deel dat betrekking heeft op de afspraak tot een bepaalde datum, of er
was gewisseld dat wij zouden worden opgevolgd en dat dit de verantwoordelijkheid
van de NAVO als totaal was. Ik heb het vooral over de vraag of bekend was
dat wij twee jaar zouden blijven, zoals de heer Kamp op zijn weblog stelde.
Misschien staat dat in de brief, maar dat kan ik niet controleren. Ik vind
wel dat de heer Van Dam dit heel stevig in mijn richting aanzet. Hij zei zojuist
dat hij misschien met een motie zou komen om hetzelfde te bewerkstelligen
als ik wil. Ik ga ervan uit dat hij mijn motie morgen bij de stemmingen gaat
steunen.De heer Van Dam (PvdA):Daarom vraag ik de heer Pechtold om een verheldering van wat hij precies
bedoelt met zijn motie. Mijn fractie moet een afweging kunnen maken over de
ingediende moties. Als ik de heer Pechtold goed beluister, stelt hij dat het
kabinet op één punt onduidelijk is. Dan moet de heer Pechtold
het kabinet om die duidelijkheid vragen. Dan moet hij vragen of er in de brief
sprake was van een datum. Als het kabinet daarop antwoordt, vraag ik mij af
wat de betekenis van deze motie is.De heer Pechtold (D66):Ik kan een zoveelste poging doen, maar ik voel inmiddels een beetje met
de heer Marijnissen mee. Wij worden hier verhoord over onze intenties met
moties, maar het lijkt mij meer dan duidelijk. Gisteren kregen wij als uit
een hoge hoed een brief van de heer De Hoop Scheffer. Hij kon geen kaartje
naar Den Haag kopen. Hij wilde iedereen naar Brussel laten komen, terwijl
wij hier veertien dagen de tijd hadden om hem te ontvangen. Die brief komt
vervolgens een paar uur voor onze vergadering. De brief wordt met veel aplomb
neergelegd, in die zin dat er een stevige afspraak over twee jaar is gemaakt.
Alle partijen die geneigd waren om voor te stemmen, konden
die kapstok met twee handen beetpakken.Ik vraag nu om een brief waar ik pas deze zomer van heb gehoord. Daarin
staat eenzelfde set aan afspraken als waarover wij gisteren helderheid hebben
gekregen door middel van de brief. Er wordt daarin gesproken over "dear
minister" en "beste Maxime". Zo'n persoonlijke brief wordt
zo gekopieerd. Ik vraag mij dan af waarom de brief van anderhalf jaar geleden
niet naar buiten kan worden gebracht. Ik vraag dat met de heer Van Dam. Er
wordt nu gesuggereerd dat ik verkeerde intenties heb, maar ik kan het niet
controleren. Ik vertrouw het kabinet uiteraard. Zo is de oppositie, totdat
het tegendeel wordt bewezen. Als ik merk dat een deel niet is ingevuld, vind
ik het van groot belang dat dit boven water komt.De heer Van der Staaij (SGP):De heer Pechtold maakt een heel nummer van de brief, maar ik heb daar
moeite mee. Klopt het dat die brief destijds bij het eerste debat voor de
fractie van de heer Pechtold totaal niet relevant was?De heer Pechtold (D66):Welk eerste debat?De heer Van der Staaij (SGP):Het eerste debat over Uruzgan, toen het bij D66 zo'n puinhoop was met
betrekking tot wat men aan moest met de missie. Toen had de heer Pechtold
heel andere dingen aan zijn hoofd. Toen was het niet relevant voor zijn meningsvorming
en nu ook niet. Waarom beperkt de heer Pechtold zich dan niet tot de hoofdvragen?
Hij maakt dit debat belachelijk met zijn gezeur over de brief.De heer Pechtold (D66):De SGP heeft deze en de vorige keer de missie trouw gesteund. Ik stelde
zojuist dat de brief toen niet bekend was. Dat kwam deze zomer boven water
en dat sloeg in als een bom. Vanaf dat moment, mijnheer Van der Staaij, heb
ik hier gevraagd om de brief, zijn er schriftelijke vragen over ingediend
en ben ik geïnteresseerd. Ik geef zojuist aan dat ik graag kennis neem
van een brief die gisteren om vijf voor twaalf is ingediend. Ik stel mijn
vraag vanavond om te weten, om te leren.Voorzitter. Ik hoor de hele tijd geluiden uit vak K. Men roept iets als "politieke
spelletjes". Het was de heer Van Dam die dit punt aanraakte. Ik heb hem
daarop geïnterrumpeerd, waarna hij zei dat hij het daarover altijd met
mij eens is geweest. Daar is dit hele politieke spel, heren ministers...De voorzitter:Er wordt niet rechtstreeks gesproken.De heer Pechtold (D66):Voorzitter. Ik zou graag willen dat het kabinet een microfoon krijgt,
want de minister voor Ontwikkelingssamenwerking wil mij wat toevoegen...De voorzitter:Geen sprake van! Mijnheer Pechtold gaat over veel, maar niet over de interrupties.De heer Pechtold (D66):Ik vind het uiterst vervelend dat er in een debat dat ik al de hele avond
serieus neem, nu kreten uit vak K opklinken.De heer Van der Staaij (SGP):Ik concludeer dat de precieze inhoud van de brief voor de heer Pechtold,
voor de fractie van D66, niets uitmaakt voor het standpunt over deze of de
vorige missie. De fractie van D66 was tegen en is nog steeds tegen.De heer Pechtold (D66):In de brief zou kunnen staan dat er een beperking was tot twee jaar. Mijn
fractie heeft tegen de vorige missie gestemd. Mijn fractie zal ook vandaag
tegenstemmen. Een deel van de brief zou een extra argument kunnen betekenen
voor de volledige argumentatie. Daarnaast is het belangrijk voor de geschiedschrijving
omdat er zoveel over gesproken is.De heer Van Baalen (VVD):Het is de heer Pechtold bekend dat als een brief de NAVO-classificatie
confidentieel draagt, het niet mogelijk is zo'n brief te openbaren. De kabinetten-Balkenende
II en III zijn ervan uitgegaan dat er voor opvolging wordt gezorgd, niet zijnde
Nederland. Het huidige kabinet huldigt de interpretatie dat de zinsnede dat
de NAVO zorg draagt voor de opvolging ook kan betekenen dat Nederland daarvoor
in aanmerking komt of zich aanbiedt. Dat is duidelijk geworden. De VVD heeft
het betreurd, want wij vinden dat aflossing betekent dat een ander het overneemt.
Wij hebben ingestemd met de huidige situatie, want gedane zaken nemen geen
keer. Als de heer Pechtold een confidentieel stuk van de NAVO openbaar kan
maken, kan hij heel veel. Ik denk dat het hem niet lukt. Hij zoekt niet alleen
spijkers op laag water, maar ook dingen die niet kunnen.De heer Pechtold (D66):De zoektocht naar de inhoud van de brief begon toen oud-minister Kamp
op zijn weblog melding maakte van deze brief.De voorzitter:Ik vind het allemaal buitengewoon interessant, maar het is een herhaling
van zetten. Volgens mij is alles over dit punt gezegd.De heer Pechtold (D66):Dat had u moeten zeggen bij de vragensteller en niet bij degene die al
zes keer hetzelfde antwoord moet geven.De voorzitter:Ik vind het treurig en ik bespaar u die moeite.Mevrouw Van Gennip (CDA):De heer Marijnissen heeft zojuist twee moties ingediend die bij dit debat
horen. De motie van de heer Pechtold past er niet zo bij. Hij wil antwoord
op een vraag waarop het kabinet al geantwoord heeft. Hij vraagt om openbaarmaking
van een brief, terwijl zijn mening over het wel of niet steunen van de missie...De voorzitter:Ik wil niet flauw zijn, maar u begint ook weer over hetzelfde punt.Mevrouw Van Gennip (CDA):Gaan wij hier debatteren over de hoofdvraag, ja of nee?De voorzitter:Daar probeer ik nu juist aan toe te komen.De heer Pechtold (D66):Voorzitter. Op het gevaar af dat u vindt dat ik in herhaling  verval:
nee, het is van groot belang. Ik plaats het in de traditie van het willen
leren van missies. Ik heb zojuist aangegeven dat het antwoord
op deze motie, namelijk het openbaar maken van dat deel van een datum dat
eventueel nog in de brief kan staan, voor mij optelt bij argumentatie waarvan
ik zojuist in derde termijn heb aangegeven dat die al rond was.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter. De motie die ik zal indienen, is niet bedoeld voor de geschiedschrijving.
Ik dien haar in naar aanleiding van een opmerking die de minister van Buitenlandse
Zaken gisteren maakte, namelijk dat militairen geen burgerslachtoffers hoeven
te tellen en hij daar ook geen voorstander van is.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de regering tot op heden niet kan aangeven hoeveel burgerslachtoffers
er vallen ten gevolge van de NAVO-offensieven in Zuid-Afghanistan waaraan
Nederlandse militairen deelnemen;constaterende dat de offensieven tot gevolg hebben dat familie-inkomens
van gedode burgers wegvallen, dat burgers die gewond raken voor hoge medische
kosten komen te staan, dat de vernieling van woningen en bedrijfsruimten hen
voor grote kosten stelt en dat schade aan gewassen en landerijen ook inkomstenverlies
met zich meebrengt;constaterende dat compensatie tot op heden onvoldoende is;verzoekt de regering, zorgvuldig vast te stellen hoeveel burgerslachtoffers
er vallen bij militaire acties van Nederlandse soldaten en burgerslachtoffers
beter en sneller te compenseren voor medische kosten, materiële schade
en gederfde inkomens, en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Halsema, Marijnissen, Pechtold
en Ouwehand. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 285(27925).Mevrouw Van Gennip (CDA):Ik hoop dat ik het allemaal goed heb gehoord, want was een lange motie.
In de discussie gisteren ging het over de burgerslachtoffers en het tellen
ervan met gevaar voor eigen leven van militairen. Dat vind ik een relevant
verschil in de discussie hier. Op deze manier doet u alsof burgerslachtoffers
er in het geheel niet toe doen. Dat ben ik faliekant met u oneens. De discussie
ging over tellen met gevaar voor eigen leven van militairen. Vindt u dat zij
met gevaar voor eigen leven burgerslachtoffers moeten tellen?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik heb overigens helemaal niet gezegd dat anderen burgerslachtoffers onbelangrijk
zouden vinden. Het lijkt mij juist dat hierin voor- en tegenstanders een gemeenschappelijk
doel hebben, namelijk om het aantal burgerslachtoffers tot een minimum te
beperken.Verder vind ik dat Nederland, het westen hierin een standaard moet stellen.
Ik vind zelfs dat je er risico's bij moet nemen. Het is van groot belang dat
je tegenover degenen tegen wie je vecht en die geen onderscheid maken en voor
wie burgers niet heilig zijn, te allen tijde moet laten zien hoe belangrijk
het is om burgers te beschermen. Daarbij hoort ook dat je precies op de hoogte
bent van het aantal burgerslachtoffers.Ten slotte zou ik nog het volgende willen opmerken. Ongeacht de meningsverschillen,
wens ik het kabinet vanzelfsprekend alle kracht en wijsheid toe bij de verantwoordelijkheid
die het draagt. Vooral wens ik de militairen sterkte toe bij het uitoefenen
van hun moeilijk taak.Minister Verhagen:Voorzitter. Ik dank de leden van de Kamer voor de reactie in vierde termijn.
Nadat wij in twee termijnen gisteren uitvoerig gedebatteerd hebben en argumenten
gewisseld hebben over het kabinetsbesluit over de uitzending van Nederlandse
militairen, en nadat wij vandaag de afwegingen van de fracties in derde termijn
tot ons hebben kunnen nemen, hecht ik eraan te benadrukken dat het kabinet
de stellingname van alle fracties uiteraard respecteert. Ik heb in mijn reactie
op die derde termijn gesteld dat wij verheugd zijn dat een brede meerderheid
in de Tweede Kamer steunt geeft aan ons besluit om Nederlandse militairen
uit te zenden. Ik vond het jammer dat de discussie in vierde termijn zich
concentreerde op een briefwisseling waarvan wij gisteren en in de schriftelijke
antwoorden uitvoerig hebben aangegeven hoe het kabinet er tegenover staat.
Ik beperk mij derhalve tot twee feitelijke opmerkingen naar aanleiding van
hetgeen in vierde termijn is gewisseld en zal mij er voor het overige op richten
de ingediende moties te voorzien van een oordeel van de regering.De brief die gisteren door mij aan de Kamer is verstrekt over het kennisnemen
van de secretaris-generaal van de NAVO inzake de opvatting en het besluit van de regering, kwam niet uit een hoge hoed, niet te elfder ure,
niet vijf voor twaalf, niet plotsklaps, maar op basis van een nadrukkelijk
geformuleerd verzoek van de Tweede Kamer, waaraan dit kabinet gehoor heeft
willen geven, juist om geen onduidelijkheid te laten bestaan over de stellingname
van het kabinet versus de NAVO en om geen onduidelijkheid te laten bestaan
over de appreciatie door de NAVO, omdat daar zeer nadrukkelijk om was gevraagd
door een van de fracties.Feitelijk onjuist is de opmerking van mevrouw Halsema dat ik gisteren
in het debat gezegd zou hebben dat het leger geen burgerslachtoffers hoefde
te tellen. De minister van Defensie sprak over burgerslachtoffers. Ik sprak
over slachtoffers van de zijde van de taliban die ik niet ga tellen. De vraag
van mevrouw Peters was gericht op beide elementen.Dan kom ik op de moties. De heer Marijnissen heeft een motie ingediend
om de deelname aan taskforce Uruzgan per 1 augustus 2008 te beëindigen.
Het zal niet verbazen dat de aanneming hiervan wordt ontraden. Dan is er de
motie van de heer Marijnissen en anderen waarin teleurstelling wordt uitgesproken
over de opstelling van de NAVO. Gezien hetgeen wij gisteren hebben gewisseld
over de zelfstandige besluitvorming van het Nederlandse kabinet en over de
informatie over de opstelling en de inspanningen van de NAVO, wordt de aanneming
van deze motie ook ontraden.Dan kom ik op de motie van de heer Pechtold over de briefwisseling. De
aanneming hiervan wordt door het kabinet ontraden. De motie van mevrouw Halsema
en anderen over burgerslachtoffers is overbodig, voor zover zij compensatie
betreft, en derhalve ontraad ik de aanneming van deze motie eveneens.Mevrouw Halsema (GroenLinks):U zegt dat de motie overbodig is. Door ons wordt niet bestreden dat er
sprake is van enige compensatie, maar ons bereiken heel veel berichten dat
het te weinig en te laat is en dat het niet in verhouding staat tot de geleden
schade.Minister Verhagen:Wij hebben meerdere malen met de Kamer van gedachten gewisseld over het
voorkomen van burgerslachtoffers. Wij hebben in de informatie die wij aan
de Kamer hebben verstrekt, helder aangegeven op welke wijze er in samenspraak
met de Afghaanse regering wordt gekeken naar de compensatie. Derhalve blijf
ik bij de stelling dat deze motie overbodig is en dat de aanneming ervan door
de regering wordt ontraden.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:De stemming over de moties vindt donderdag plaats bij de eindstemmingen.Sluiting 23.42 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20072008-2953-2979.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl