Voortzetting van de behandeling van:  - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 1998 (25600 XIV);  - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Landbouw-Egalisatiefonds, Afdeling A, voor het jaar 1998 (25600 B)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1996-1997, pag. 736-753

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

06-12-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

nr. 11, pagina 736-753

08-10-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25600-XIVToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 25600-BToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Binnenlandse Zaken (VII) voor het jaar 1998 (25600 VII)Pagina 779-813
Lijst van ingekomen stukken (woensdag 8 oktober 1997)Pagina 813-814
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 10 oktober 1996)Pagina 698-698
Interpellatie-Van Gijzel, gericht tot de minister van Verkeer en Waterstaat, over het onderzoek naar de BijlmerrampPagina 753-765
Voortzetting behandeling van het rapport van de Tijdelijke commissie klimaatverandering (24695), en van de motie-Dijksma c.s. over relevante beleidsmaatregelen naar aanleiding van het rapport van de commissie (24695, nr. 7)Pagina 663-667
Behandeling verslagen van de commissie voor de Verzoekschriften over een aantal in haar handen gestelde adressen (24425, nrs. 144 t/m 177)Pagina 637-637
Behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 1998 (25600 XIV); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Landbouw-Egalisatiefonds, Afdeling A, voor het jaar 1998 (25600 B)Pagina 718-736
Behandeling wetsvoorstel Invoering van en aanpassing van wetgeving aan de Vaststellingswet titel 7.10 Burgerlijk Wetboek (arbeidsovereenkomst) (Invoeringswet titel 7.10 Burgerlijk Wetboek) (24770); het wetsvoorstel De gevolgen van de privatisering van het ABP voor de pensioenen en uitkeringen van het personeel van de Koninklijke Hofhouding (Wet gevolgen privatisering ABP voor het personeel van de Koninklijke Hofhouding) (24813)Pagina 637-637
Behandeling voorstel van rijkswet Goedkeuring van het op 27 februari 1995 te Stockholm tot stand gekomen Verdrag tot oprichting van het Internationaal Instituut voor democratie en verkiezingsondersteuning (Trb. 1995, 257) (24577, R1562)Pagina 674-677
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 1998 (25600 XIV); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Landbouw-Egalisatiefonds, Afdeling A, voor het jaar 1998 (25600 B)Pagina 736-753
Regeling van werkzaamheden (donderdag 10 oktober 1996)Pagina 661-663
Behandeling wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969 met het oog op het tegengaan van uitholling van de belastinggrondslag en het versterken van de fiscale infrastructuur (24696)Pagina 680-698
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 30 september 1997 over de oprichting van een stichting Kenniscentrum Wageningen en de reorganisatie van het DLO-instituut voor agrobiologisch en bodemkundig onderzoekPagina 711-718
Voortzetting behandeling van het rapport van de Tijdelijke commissie klimaatverandering (24695)Pagina 637-661
Behandeling wetsvoorstel Wijziging van de Wet van 12 december 1991 tot wijziging van het fiscale regime voor onderhoudsvoorzieningen en spaarvormen alsmede van het fiscale regime voor verzekeraars en directiepensioenlichamen (24677)Pagina 677-680
Presentie en opening (woensdag 8 oktober 1997)Pagina 711-711
Regeling van werkzaamheden (woensdag 8 oktober 1997)Pagina 736-736
Presentie en opening (donderdag 10 oktober 1996)Pagina 637-637
Behandeling voorstel van wet tot wijziging van enige bepalingen in het Wetboek van Strafvordering (de dagvaardingstermijn voor de politierechter, de oproeping in kantongerechtszaken en het instellen van hoger beroep) (24510)Pagina 667-673
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 25 september 1997 over SchipholPagina 766-779

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 114 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten
van het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar
1998 (25600 XIV);het wetsvoorstel Vaststelling
van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Landbouw-Egalisatiefonds,
Afdeling A, voor het jaar 1998 (25600 B).De algemene beraadslaging wordt hervat.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! Met minister Van Aartsen hebben wij voor het eerst sinds vele
jaren een man van buiten als landbouwminister, geen boerenvoorman van CDA-huize
maar een ambtenaar van VVD-signatuur die politicus is geworden.
Dat was een kleine revolutie.Het ministerie van LNV is als geen ander jarenlang het domein geweest
van een sterk maatschappelijk middenveld, het groene front. De voormalige
ministers van LNV slaagden er nooit in de vastgelopen landbouwkar uit de stront
te trekken en op een nieuw pad te leiden. Er werd gepraat, gebeld, gelobbyd
en er gebeurde geen donder.Bij de laatste begroting van deze minister in deze kabinetsperiode is
voor mij de centrale vraag: Was het bewind van deze eerste niet-christen-democratische
landbouwminister sinds mensenheugenis een zegen of een vloek voor het land?Dit jaar is het jaar van de waarheid geworden voor de varkenshouderij.
De varkenspest heeft de kwetsbaarheid van de intensieve varkenshouderij genadeloos
blootgelegd. Voor iedereen – ook voor de boeren zelf – is het
duidelijk dat men op deze voet niet verder kan. Het is triest dat dit inzicht
pas doorbreekt nadat er een ramp heeft plaatsgevonden; een ramp voor dieren,
boeren en boerinnen en met een kostenplaatje van 4 mld., waarvan 2 mld. voor
de Nederlandse Staat.GroenLinks pleit al sinds haar bestaan – en ook onze voorgangers
hebben dat gedaan – voor een ingreep in de bio-industrie. Wij hebben
daarover nooit twijfel laten bestaan in onze verkiezingsprogramma. Zo heeft
mijn voorganger Bram van Oojik bij de behandeling van het NMP 1992 een vurig
pleidooi gehouden voor aanpak van de varkenssector. "Het groeit en het groeit
maar", zo zei hij, "en dat gaat ten koste van het milieu, het dierenwelzijn
en het landschap."Het is goed dat de minister deze stap zet, al is de aanpak van de varkenspest
op een hele trage wijze begonnen. De minister is wel wat laat geweest met
het nemen van een aantal maatregelen dat dringend nodig was, zoals bijvoorbeeld
het inzetten van het fokverbod.Voorzitter! Het is dus goed dat de stap gezet is, maar het is laat. De
minister heeft immers bij zijn aantreden gezegd dat hij dat mestdossier eens
flink zou gaan aanpakken. Ook hij heeft het laten sloffen en onder druk van
boerenacties eindeloos water bij de wijn gedaan. Beleidsdoelen van het vorige
kabinet – een evenwichtige bemesting in het jaar 2000 en zo niet, een
inkrimping van de veestapel – zijn met het nieuwe mestbeleid naar achteren
gehaald.De minister zou de bezem erdoor halen, maar ook hij is in het begin vastgelopen
in de modder van het groene front en van de cultuur op zijn departement. Beter
laat dan nooit zullen we maar zeggen, maar het heeft een hoop ellende en een
hoop centen gekost.Voorzitter! Mijn fractie brengt vandaag een notitie uit over de toekomst
van de varkenshouderij. Wij steunen de minister in zijn aanpak: 25% krimp
in het jaar 2000. Wij zeggen echter niet: alle varkens zijn gelijk. Biovarkens
en scharrelvarkens moeten anders aangepakt worden. Voor bedrijven met fokzeugen
zou er meer krimp moeten plaatsvinden dan voor bedrijven met mestvarkens.
De export van biggen moet gericht worden aangepakt. Ook menen wij dat zeer
grote bedrijven extra zouden moeten inleveren. Deze ingreep in de sector mag
zeker niet tot een forse schaalvergroting leiden. Wij vragen ons overigens
af of er, ook na het jaar 2000, niet meer krimp nodig is. En is het voorgestelde
beleid voor kwetsbare gebieden in het land, zoals zandgronden, niet onvoldoende?
Wat heeft de minister voor ogen?Wij menen dat het nu beschikbaar gestelde geld onvoldoende is om de zaak
fatsoenlijk aan te pakken. Natuurlijk zijn het milieu en het dierenwelzijn
uitermate belangrijk. Maar ook de sociale kant van het vraagstuk mag niet
vergeten worden. Het lijkt ons goed dat, naast de 475 mln., in ICES-verband
extra geld wordt ingezet voor de aanpak van de varkenshouderij en, breder,
de intensieve veehouderij. Wij komen daarover later nog uitvoerig in deze
Kamer te spreken.Ik vraag vervolgens aandacht voor de ellende in andere bio-industrietakken.
Het gaat dan om de kippen en de kalveren.De heer Ter Veer (D66):Voorzitter! Wat is in de definitie van mevrouw Vos een groot bedrijf dan
wel een zeer groot bedrijf? Aan hoeveel duizend varkens per bedrijf denkt
zij? Ik heb het dan over vleesvarkens.Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik ga uit van het oordeel van de Koninklijke Nederlandse maatschappij
voor diergeneeskunde. De KNMD heeft op basis van onder meer dierenwelzijn
gesproken over 4000 vleesvarkens en, in het geval van een gesloten bedrijf,
over 200 fokzeugen en 200 mestvarkens. De KNMD sprak voor een vermeerderingsbedrijf
over 400 fokzeugen. Dat zou de maximale grootte zijn. Los van mijn oordeel
daarover zouden deze aantallen als maximum gehanteerd kunnen worden. Bedrijven
met aantallen boven het maximum zouden extra mogen worden gekort.Dan kom ik bij de kippen en de kalveren, waarvoor wij in onze notitie
een aantal voorstellen doen. Is de minister bereid om de uitvoering van het
kalverbesluit naar voren te halen? Er zou in ieder geval gestart worden in
het jaar 2004. Maar moeten wij niet al in 2000 de kisten aan de kant zetten
en groepshuisvesting op gang brengen? Voor de kippen is er nog zeer weinig
geregeld. Is de minister bereid om voor leghennen en vleeskippen de eisen
van de scharrelhouderij als uitgangspunt te nemen en om met dat doel wetgeving
op gang te brengen, zodat ook voor deze dieren het dierenwelzijn in de komende
jaren fors kan worden verbeterd? Kan Nederland, vooruitlopend op wat in de
EG gebeurt, het voortouw nemen?De heer Huys (PvdA):Voorzitter! Mij zijn de doelstellingen rond de scharrelhouderij ook erg
lief. Ik wijs er wel op dat er binnen de scharrelhouderij, op het punt van
het dierenwelzijn maar ook op het punt van het milieu, nog een en ander niet
deugt. Er zijn een paar interessante alternatieven in ontwikkeling. Ik wil
mij dan ook niet vastprikken op de scharrelhouderij. Dat lijkt mij geen goede
weg.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! Ik sta uiteraard open voor deze suggestie van de heer Huys.
Maar ik noem dit met name, omdat het uit het oogpunt van dierenwelzijn belangrijk
is om veel meer ruimte te geven aan kippen dan nu het geval is. Ik kan mij
voorstellen dat er aanpassingen nodig zijn in dit systeem. Maar ik verneem
graag of de minister bereid is om ook op dit terrein wettelijke maatregelen
voor te bereiden. Ik verneem ook graag hoe het met de nertsenfokkerij staat.
Wordt het plan van aanpak uitgevoerd? Kan de minister ons daar zicht op geven?Voorzitter! Ook het bestrijdingsmiddelengebruik is een onderwerp waarover
ik de minister vaak kritische vragen heb gesteld. Ik moet vaststellen dat
de doelstelling van minder kilo's is gehaald. Maar het milieu is er nog niet
vreselijk veel mee opgeschoten. Er zijn nog steeds tien middelen in gebruik
die 75% van de milieuschade veroorzaken. Ik had van de minister een voortvarender
aanpak verwacht op het punt van de sanering van deze middelen. Ook zou ik
graag zien dat de milieukwaliteit van de minister een meer centrale plaats
in het bestrijdingsmiddelenbeleid kreeg. Hij heeft op dit punt al een toezegging
gedaan.De heer Keur (VVD):Voorzitter! Ik heb collega Vos al vele malen horen zeggen dat het beleid
dat wij tot nu toe hebben gevoerd met het MJPG, geen effect heeft op het milieu.
Hoe komt ze daar nu bij? Wat zij zegt is niet waar. Dat meent zij toch niet?Mevrouw Vos (GroenLinks):Ja, dat meen ik wel. Misschien ben ik beknopt geweest en zou ik mijn uitspraken
iets kunnen nuanceren. Ik wijs er echter op dat uit RIVM- en RIZA-rapporten
blijkt dat de waterkwaliteit er niet op vooruit is gegaan. De meest schadelijke
middelen zijn juist niet gesaneerd. Er worden wel minder kilo's bestrijdingsmiddelen
gebruikt, maar het uiteindelijke effect daarvan op de kwaliteit van het milieu
is zeer gering. Deze uitspraak doe ik op basis van wetenschappelijk onderzoek.De heer Keur (VVD):Voorzitter! Het zou te ver voeren om hier gedetailleerd op in te gaan.
Ik hecht eraan gezegd te hebben dat wat mevrouw Vos nu zegt, volstrekte onzin
is en dat zij buiten de werkelijkheid staat. Ik wijs erop welke effecten zijn
opgetreden nadat iedereen zich ervan bewust was dat het milieu minder geweld
moest worden aangedaan met gewasbeschermingsmiddelen. Ik blijf de uitspraken
van mevrouw Vos dan ook bestrijden. Zij wil eigenlijk niets meer, en dat kan
niet. Er zal geproduceerd moeten kunnen blijven worden. Ik had eigenlijk veel
liever gehad dat zij had gezegd: mensen, stop maar met alles. Dan zou mevrouw
Vos veel eerlijker zijn, want dit wil zij.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! Dit is volstrekt flauwekul. Ik vraag mij af wie hier midden
in de werkelijkheid staat en wie niet. Ik ben met de heer Keur van mening
dat er goede dingen gebeuren en dat inderdaad minder bestrijdingsmiddelen
gebruikt worden. Het gaat echter om het uiteindelijke resultaat en dat is
nog absoluut onvoldoende. Met het beleid van deze minister had op dit punt
veel meer kunnen gebeuren in deze periode.De heer Keur (VVD):Voorzitter! Ik ben blij dat wij in dit huis van mening mogen verschillen.
Ik vind de uitspraken van mevrouw Vos niet goed beargumenteerd en ik vind
het jammer dat zij zo over deze zaak blijft denken. Als zij zegt: er gebeurt
niets, vind ik dat bezijden de waarheid.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! De woorden "er gebeurt niets" heb ik niet in mijn mond genomen,
maar het beleid op dit punt is nu absoluut onvoldoende.Voorzitter! Ik weet dat ik mijn betoog snel moet afronden. Ik wil de minister
nog vragen om ook op het gebied van de biologische landbouw steviger aan te
pakken. GroenLinks heeft tijdens de algemene beschouwingen gepleit voor een
impuls van 50 mln. per jaar meer. Wij vinden in ieder geval voor de afzet
van producten uit de melkveehouderij een forse impuls nodig. Ook voor kennis
en onderzoek zou de inzet van veel extra geld belangrijk zijn. Eveneens zal
uiteindelijk veel nodig zijn voor de areaalvergroting.Ten slotte wil ik de minister vragen: wil hij nog echt de eerste minister
van het landelijk gebied worden? Ik zou het een mooie zaak vinden als hij
bij de onderhandelingen over de inzet van de gelden voor de economische structuurversterking
het spel veel harder speelde en ernaar zou streven om te komen tot investeringen
in natuur en in plattelandsvernieuwing in brede zin. Wat wij tot nu toe hebben
gezien in de missiebrief is absoluut onvoldoende: er wordt te weinig gedaan
voor de natuur en ook te weinig voor de investeringen in plattelandsvernieuwing.
Kortom, ik vraag de minister op deze punten fors werk te maken van de ideeën.
Ik wil afronden met te zeggen: de minister van Aartsen die volgens mij te
veel met pappen en nathouden is bezig geweest bij het mestbeleid, het bestrijdingsmiddelenbeleid
en bij plannen voor de jacht en de biologische landbouw, mag van mij in 1998
het veld ruimen, maar de Van Aartsen die wij recentelijk zien bij de aanpak
van de varkenshouderij mag van ons met zijn beleid doorgaan en het karwei
afmaken. Ik zou zeggen: doorbijten, minister.De heer Blauw (VVD):Voorzitter! De VVD-fractie heeft er onlangs met veel genoegen kennis van
genomen, dat Zijne Koninklijke Hoogheid prins Willem-Alexander zou kunnen
leven met de gedachte ambassadeur te zijn voor de Nederlandse landbouw. Op
onze steun kan hij op voorhand rekenen. Om een echte Groningse term te gebruiken:
dat kon minder, een prima sector met een prima man voor een prima product
op pad.In dankbaarheid aanvaardt de VVD-fractie de positieve reactie van LTO
Nederland met betrekking tot deze landbouwbegroting. De behandeling van deze
landbouwbegroting kent een aantal beperkingen. Wij spreken later nog over
de varkenshouderij, over het natuurbehoud in de breedst mogelijke zin en over
de visserij. Ik ga nu in op een aantal hoofdelementen met betrekking tot het
nationale deel van de begroting.Voor de lunchpauze hebben wij terecht al veel aandacht aan de lastenverlichting
besteed. Het geven van financiële middelen aan de ondernemer om hem zelf
naar eigen goeddunken te laten investeren, is voor de VVD-fractie altijd een
hot item geweest. Ik steun graag de opmerking van collega Huys dat het toch
een prestatie is dat er per bedrijf gemiddeld ƒ 5900 voor de komende
vier jaar wordt gerealiseerd. Daarbij moet bedacht worden dat er geen gemiddeld
bedrijf bestaat. Natuurlijk zijn er ook bedrijven die zich aan de onderkant
bevinden. Wij hebben daar vanmorgen uitgebreid met mevrouw Van Ardenne over
gesproken. Deze bedrijven zijn voornamelijk te groeperen onder het begrip
"starters". Hoewel de tante Agaath-regeling dankbaar is ontvangen –
het feestje van het NAJK is net gehouden – wil ik de minister vragen,
daar nog eens naar te kijken. Een aantal jaren geleden heb ik namens mijn
fractie een voorstel gedaan dat nu is terug te vinden in de vorm van de SOR,
de startersovernamereserve. Dit is een evenknie van de spaarregeling voor
werknemers. Ik verneem hier graag een reactie van de minister op.De VVD-fractie heeft eerder gemeld dat haar berichten bereiken dat bedrijfsovername
en nieuwbouw moeilijke punten zijn. Zo'n 40% tot 50% van de investeringen
in de nieuwbouw in de intensieve veehouderij betreffen de productierechten,
bedrijfsovernames, melkquota enzovoorts. De overheid moet daar iets aan doen.
Het probleem is echter dat de overheid hier weinig invloed op heeft, omdat
dit zich op de vrije markt voordoet. De overheid kan alleen maatregelen nemen
in het kader van het fiscale regime. Ik stel de minister voor in overleg te
treden met Financiën en de Kamer zo snel mogelijk rapport uit te brengen
over de volgende twee punten. Bij alle productierechten moet het afschrijvingsregime
afgeschaft worden. Daarbij wordt ook de zogenaamde stakingswinst afgeschaft.
Dit betekent dat productierechten fiscaal in dezelfde sfeer terechtkomen als
grond. Ik hoor hierop graag een reactie van de minister.Voorzitter! Als je als consument door de supermarkt loopt, vliegen de
vlindertjes, de bijtjes, de vogeltjes, de boompjes en de kikkertjes je om
de oren. Ieder zichzelf respecterend merk heeft zo zijn eigen milieukeur.
Een consument die bewust wil winkelen, wordt daardoor geleid zonder dat er
sprake is van voldoende borging en van voldoende informatie. Er is zo langzamerhand
een oerwoud van keurmerken, labels en etiketten ontstaan: Aarden naar waarden,
het kikkertje van de Konmar en noem maar op. Het is een landbouwbelang dat
de consument eerlijk wordt geïnformeerd. Ziet de minister mogelijkheden
om daar enige ordening in aan te brengen? Eventueel zal ik tweede termijn
een motie op dit punt indienen.Voorzitter! De vaste commissie heeft een werkbezoek aan de Verenigde Staten
afgelegd. Een belangrijk onderdeel betrof het begrip "genetisch gemodificeerde
organismen". Dit is wat anders dan genetisch gemanipuleerde organismen. Wij
hebben vast moeten stellen dat grote multinationale organisaties, maar ook
andere landen zoals de Verenigde Staten, in hun denken en in hun handelen
veel verder zijn dan wij in Nederland. Op de toepassing van deze technieken
wordt in Europa in het algemeen en in Nederland in het bijzonder schrikachtig
gereageerd. De VVD-fractie maakt zich zorgen. Er zijn bijzonder veel octrooien
in buitenlandse handen, terwijl deze ontwikkeling van immense betekenis is.
Er kan een nieuwe revolutie door veroorzaakt worden in verband met de wereldvoedselvoorziening
en met het milieu. Het gevaar is groot dat wij in Nederland achterop raken.
Ik vraag de minister, hierover in overleg te treden, bijvoorbeeld met Niaba.
Wellicht kan er een goede voorlichtingscampagne gestart worden over de betekenis
van de toepassing van nieuwe technieken in de plant- en dierveredeling. In
de Verenigde Staten vindt dat al plaats op het niveau van het lager onderwijs.
Ik hoor daar graag een reactie op van de minister.De heer Stellingwerf (RPF):Voorzitter! Mag ik de heer Blauw hier een vraag over stellen, zoals ik
dat ook aan de CDA-fractie heb gedaan? Het lijkt in Amerika één
groot succesverhaal. Ziet de VVD wellicht mogelijke bedreigingen in deze ontwikkelingen?
De heer Blauw zegt zelf dat we aan het begin van een proces van revolutionaire
ontwikkelingen staan. Dat kan ook betekenen dat er enorm grote risico's inzitten
die wij nu nog niet kunnen overzien.De heer Blauw (VVD):Dat is ten principale een realistische vraag. Dat geldt voor iedere nieuwe
ontwikkeling. Je kunt van geen enkele nieuwe ontwikkeling tot achter de komma
duidelijk de gevolgen overzien. Het is jammer dat u niet mee was naar de Verenigde
Staten. Dan had u kunnen zien hoe dat zich daar ontwikkelt. Daar is op dit
moment 40% van het areaal resistente soja, maar de individuele ondernemer
die die rassenkeuze maakt, heeft ook zijn verantwoordelijkheden. Op het ministerie
van landbouw in de Verenigde Staten is men van mening dat men wel scherp moet
blijven maar dat de nieuwe technologie niet van dien aard is dat men schrikachtig
moet zijn. Ik vind dan dat wij daarmee door moeten gaan. Er worden wereldwijd
proeven genomen in verband met stressbestendigheid van de basisvoedselgewassen –
droogte, koude, vocht – met het oog op een toenemende oogstzekerheid.
Als wij het echt goed voorhebben met het milieu en de wereldvoedselvoorziening,
dan kunnen wij onze ogen hier niet voor sluiten. De wereld om ons heen gaat
door.De heer Stellingwerf (RPF):Voorzitter! Dat wil ik ook niet. De heer Blauw heeft gelijk
als hij zegt dat het met alle nieuwe ontwikkelingen zo is. Maar erkent hij
dat het hier om een zeer fundamentele nieuwe ontwikkeling gaat, die te maken
heeft met onze erfelijke eigenschappen tot in verre geslachten?De heer Blauw (VVD):Dat weet ik niet. Ik kan me voorstellen dat we de ontwikkeling bezorgd
blijven volgen. Het gaat me echter veel te ver om vast te stellen dat genetisch
gemodificeerde maïs, rijst, tomaten en tarwe hun doorslag vinden in onze
erfelijke eigenschappen. Je kunt angst hebben voor een dergelijk beeld, maar
je kunt dat niet waarmaken.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! Is er in de visie van de VVD een duurzame plaats voor consumentenkeuzevrijheid?
Ik bedoel dat dan in combinatie met de discussie over het keurmerk van zojuist.De heer Blauw (VVD):Ja, natuurlijk.De heer Van der Vlies (SGP):U zegt "natuurlijk", maar zal dat ook consequenties hebben voor de toepasbaarheid
van de genetische gemodificeerde grondstof?De heer Blauw (VVD):Voorzitter! Wij hebben het kabinetsbeleid van harte gesteund op het stuk
van de etikettering, namelijk onder voorwaarde op het etiket aanmelden dat
er een GMO-product in het flesje of in het pakje kan zitten. Gelet op de ontwikkelingen
om ons heen voorspel ik echter dat wij niet ver verwijderd zijn van de situatie
dat wij slechts die artikelen kunnen etiketteren waarvan wij zeker weten dat
het er niet in zit. Dat zijn de ecokeurmerken. Daar zit het niet in. Als je
de wereldwijde ontwikkeling op je netvlies hebt en naar de vrije handel in
grondstoffen en halffabrikaten kijkt, dan voorspel ik dat we binnen de kortste
keren overspoeld worden door producten van deze technologie.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! Ik zal dat beeld niet betwisten. Het zou mij echter tot de
conclusie brengen om dan juist in te zetten op het duurzame karakter van een
etikettering, zodat consumenten die keuzevrijheid ten principale behouden.
Denkt de VVD daar ook zo over?De heer Blauw (VVD):Ik ben dat met u eens.De heer Woltjer (PvdA):Ik kan een heel stuk meegaan met het verhaal van de heer Blauw over de
GMO's. Maar vindt hij nu dat de regelgeving op Europees niveau moet worden
veranderd of vindt hij dat we de consumenten moeten bijspijkeren zodat het
aantrekkelijker wordt voor bedrijven om deze ontwikkelingen meer in hun technieken
op te nemen?De heer Blauw (VVD):Voorzitter! Ik behandel het nationale deel. Ik heb ook tegen de minister
gezegd dat het wellicht het overwegen waard is om in overleg te treden met
Niaba om te kijken op welke wijze je voorlichting kunt geven over deze ontwikkeling.
Als wij de schrikreactie blijven manifesteren zoals wij dat nu doen, dan komen
wij op termijn achter. Alle octrooien komen dan in andermans handen. Dat is
niet in het nationale landbouwbelang.Voorzitter! Ik vervolg mijn betoog. Wat het structuurbeleid betreft, is
er een ontwikkeling gaande, met name in de gebieden waar sprake is van een
wat kleinschalige landbouw, die de nodige aandacht verdient. Als bedrijven
worden beëindigd – dat aantal zal eerder toe- dan afnemen –
verwordt de boerderij tot burgerwoning. Vaak ontstaat de situatie dat de aanpalende
ondernemer de gronden opkoopt, dus volstrekt voldoet aan de toekomstige normstelling
van schaalvergroting en desnoods van extensivering, maar hij kan zijn gebouwen
niet aanpassen omdat de verlaten boerderij een burgerwoning is geworden, waarvoor
op grond van de Wet milieubeheer andere afstandscriteria gelden. Wil de minister
hier samen met zijn collega van VROM naar kijken en ons over dat probleem
nader rapporteren?De plattelandsvernieuwing is vanmorgen reeds aan de orde gesteld. Wij
krijgen enigszins de indruk dat dit uitermate waardevolle initiatief dreigt
te verslonzen: kamperen bij de boer en streekeigen producten; die markten
raken wat vol. Feitelijk is plattelandsvernieuwing meer, namelijk de mogelijkheid
om op een gelijkwaardige wijze te communiceren met de rest van de samenleving,
zoals ook in het stedelijk gebied gebeurt. Plattelandsvernieuwing betreft
een probleem van bereikbaarheid, riolering en milieu. Zij is een informatieprobleem.
De 350.000 op het platteland wonende gezinnen zijn niet bekabeld. Binnenkort
komt de glasvezelkabel. Met andere woorden: de vervolgdimensie van plattelandsvernieuwing
is in onze zienswijze het aanbieden van de basisvoorwaarden opdat de economische
dragers op het platteland kunnen blijven. Graag een reactie van de minister.Wij hebben een wankel evenwicht in de Kamer bereikt ten aanzien van Minas.
Ik steun collega Huys op het punt van het respecteren van de Kamerafspraken:
30 kilo is 30 kilo, 2,5 GVE is 2,5 GVE, een mei-meiboekhouding is in boeren-Nederland
een praktisch gegeven en er dient dan ook gerapporteerd te worden. Ik kom
in tweede termijn op de andere onderwerpen terug.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Voorzitter! Ik constateer dat de heer Blauw en ik het niet zo oneens zijn
op nogal wat belangrijke onderdelen van het landbouwbeleid als vanmorgen nog
leek. Hij noemde het GGO-onderzoek, de structuurversterking, de plattelandseconomie
of -vernieuwing – de heer Blauw gebruikte in dat verband zelfs de term
"verslonzen" – en lastenverlichting. Vorig jaar heeft de VVD-fractie
gevraagd, de knelpunten te repareren. Op dit moment ligt daarvoor niets op
tafel. De heer Blauw doet alleen nieuwe voorstellen, hij maakt dus een vlucht
naar voren. Voldoet deze begroting aan hetgeen hij verwachtte ten aanzien
van de reparatie in de sfeer van lastenverlichting ten behoeve van de kleine
bedrijven?De heer Blauw (VVD):Ik kan daar nu geen duidelijk antwoord op geven. Ik erken dat het voor
ons beiden een aandachtspunt is. Ik kan niet geheel overzien op welke wijze
het gemiddelde bedrag van ƒ 2000 lastenverlichting in 1998 neerslaat.
In het lijstje waarop wij beiden varen, samengevat in de Voorjaarsnota, is
dit gegeven nog niet verwerkt. Het staat als een paal boven water dat het
kritische moment van bedrijfsovername – weinig kapitaal, veel vreemd
vermogen – duidelijk herkenbaar is. Ik heb daarvoor extra aandacht gevraagd
via de SOR. Dat is overigens niet nieuw, want de VVD-fractie
doet dat al een aantal jaren.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):U had vorig jaar al om reparatievoorstellen voor dit jaar gevraagd. Voldoet
deze begroting daaraan?De heer Blauw (VVD):Ik heb al gezegd dat ik dit niet geheel kan overzien, omdat ik niet weet
op welke wijze het bedrag van ƒ 2000 neerslaat. Vorig jaar werd gesproken
over ƒ 3900 in drie jaar. Nu komt er ƒ 2000 bij. Vandaar dat
LTO Nederland zo enthousiast was. Wij hebben het bericht in Oogst kunnen lezen.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Voorzitter! Ik heb een correctie ten behoeve van de Handelingen. Het gaat
om gemiddeld ƒ 3900 lastenverlichting per bedrijf. Daar komt geen cent
bij. Voor de kleine bedrijven is het slechts een minimum.De heer Blauw (VVD):Het gaat om ƒ 3900 voor het gemiddelde bedrijf in de afgelopen
drie jaar. Het voorgenomen beleid dat is afgesproken bij de algemene beschouwingen
en vastgelegd in de Miljoenennota levert nog eens ƒ 2000 op.De voorzitter:Als hierover verschil van inzicht bestaat, zal dat uit de Handelingen
blijken.De heer Keur (VVD):Voorzitter! Internationaal landbouwbeleid staat de laatste tijd volop
in de belangstelling. Dat dit te maken heeft met de op handen zijnde uitbreiding
van de Europese Unie behoeft geen betoog. Krantenkoppen wisselen elkaar in
hoog tempo af om melding te maken van ideeën van de Europese Commissie
of van de Europese commissaris Fischler en natuurlijk van de ministers van
landbouw die tijdens formele of informele toppen hun visie geven op het toekomstige
gemeenschappelijk landbouwbeleid.De agrarische sector in Nederland ziet veel bedreigingen, omdat de Agenda
2000 eens temeer aangeeft dat de lijn van inkomensondersteuning in plaats
van prijsondersteuning zal worden doorgezet. De onzekerheid die de krantenkoppen
bij de Nederlandse agrarische ondernemers teweegbrengt, wordt nog eens aangewakkerd
door de voorgestelde prijsverlagingen voor rundvlees, melk en granen in de
Agenda 2000. Ik wil enig begrip opbrengen voor deze angst van de Nederlandse
agrarische ondernemer. Immers, na de hervorming door MacSharry in 1992 is
gebleken dat de Nederlandse agrarische ondernemer slechts mondjesmaat meedeelde
in de Europese koek. Is de minister dit met mij eens?Na publicatie van de Agenda 2000 zijn er heftige reacties gekomen vanuit
de belangenorganisaties, variërend van – ik citeer – uitbreiding
EU over de rug van de Nederlandse boer tot inkomensdaling van ƒ 4000
in de akkerbouw tot ƒ 26.500 in de veehouderij! Ik las dat in artikelen
in het Agrarisch Dagblad.De heer Woltjer (PvdA):Gelukkig ken ik nu de bron. Ik verbaas mij er steeds over dat men met
dit soort getallen rekent, omdat nergens de concrete voorstellen van de Europese
Commissie zijn gepubliceerd. Ik vroeg mij af hoe dergelijke berekeningen gemaakt
worden. Ik kan mij alleen voorstellen dat men uitgaat van het allerergste
geval, waarna men tot dit soort conclusies komt. Ik heb tegen mevrouw Van
Ardenne gezegd dat ik grote bezwaren heb tegen het feit dat men ervan uitgaat
dat de boer de kosten moet dragen van de uitbreiding. Op die manier gaat men
uit van een verkeerde suggestie en wekt men tegenstand op tegen die uitbreiding,
omdat de betrokkenen dan denken daarvan het slachtoffer te worden.De heer Keur (VVD):Als de heer Woltjer even geduld had gehad, had hij gehoord dat het nog
erger wordt. Het beeld dat zich aftekent, is dat men angstig is en zich bedreigd
voelt. Ik heb niet gezegd dat het feiten waren. Ik citeerde slechts enkele
artikelen. Ik ben het volstrekt met de heer Woltjer eens dat de exacte gegevens
daarover nog niet voorhanden zijn. Daarover verschillen wij niet van mening.Ook een artikel in De Telegraaf loog er niet om. Ik citeer: melkveehouder
dupe EU-hervormingen. Vervolgens wordt uitgelegd dat een bedrijf met 4 ton
melk van ruim 32 ha en met 56 melkkoeien maar liefst tot 35% oftewel ƒ
36.500 moet inleveren op het bruto ondernemersinkomen. Als je dit zou voorstellen
aan welke beroepsgroep dan ook in Nederland, leidde dat minimaal tot een volksopstand.Met het Verdrag van Rome in gedachten, met name artikel 39, waarin staat
dat tegenover een goede consistente voedselvoorziening een redelijke beloning
moet staan, zou ik de minister het volgende willen vragen. Is de minister
het met mij eens dat wij tijdens het lopende proces tot uitbreiding van de
Europese Unie ons moeten bezinnen over de verdeling en herverdeling van de
inkomenssteun tussen de verschillende lidstaten? Als blijkt dat Nederland,
gezien onze productiewijze in de dierlijke sector en ons areaal in de plantaardige
sector geen medestanders vindt voor een betere verdeling van de steun aan
producenten, acht de minister het dan verstandig en mogelijk van meet af aan
te pleiten voor een uitkering per staat of per kilogram melk, dan wel te pleiten
voor andere criteria voor duurzame hoogproductieve gebieden? Denkend daaraan
valt ook de kop in het weekblad Oogst op. Die luidde "EU-beleid doet Nederlandse
stierhouderij de das om". Tot nu toe heeft de minister zich in zijn uitlatingen
beperkt tot de negatieve gevolgen, die de hervormingsvoorstellen voor de zuivelsector
hebben. Wat is zijn mening over de uitwerking van die hervormingsvoorstellen
op de rundvleessector en de granen? Mijn fractie vindt het onaanvaardbaar
als Nederlandse agrarische ondernemers fors moeten inleveren in vergelijking
met hun collega's in andere lidstaten.Zou de minister willen reageren op een gedachte die al vaker is geopperd,
ook in de Agenda 2000, om het uit te keren bedrag aan een onderneming te binden
aan een plafond? De VVD-fractie ziet dat als een mogelijkheid om uitwassen
te voorkomen.Voorzitter! De VVD-fractie is blij met de Europese besluitvorming over
de I&R-regeling en de etikettering van rundvlees, om zodoende zo snel
mogelijk het vertrouwen van de consument terug te winnen. Ook integrale ketenbeheersing
moet daaraan bijdragen, maar komt met betrekking tot IKB-rund in Nederland
slecht van de grond. Wat zou de reden daarvan kunnen zijn? Hoe kunnen wij
in de toekomst hele ketens stimuleren? Is de minister van plan
zich hiervoor in te zetten in Europees verband?De VVD-fractie zal zich niet verzetten tegen de handhaving van het quoteringsstelsel
tot 2006, zoals wordt gesteld in de Agenda 2000. Zij maakt wel bezwaar tegen
het feit dat de hervorming van de olie-, wijn- en tabaksmarkt gewoon niet
van de grond komt. Voorstellen hieromtrent blijven maar uit of worden telkens
uitgesteld. Is de minister het met mij eens dat hier broodnodig mee aan de
slag moet worden gegaan en wat zijn de vooruitzichten in dezen?Voorzitter! Ik begon mijn verhaal met de bedreigingen die men in agrarisch
Nederland ziet. Natuurlijk moet ik daaraan toevoegen dat mijn fractie en ik
ook veel kansen zien met 100 miljoen meer consumenten in een uitgebreide EU,
met daarin Nederland als grootste exporteur van landbouwproducten. In het
jaar 1996 is er weer meer de grens over gegaan, waarbij de tuinbouwsector
hoog scoorde. Door prijsverlagingen zal de toegang tot de wereldmarkt uiteindelijk
de kansen voor Nederland vergroten. Bedreigingen omzetten in kansen, dat is
het motto voor de toekomst.Het voorgaande zal ook gelden met betrekking tot de WTO-onderhandelingen.
De markt wordt groter en de concurrentie indringender, maar dat zal ook kansen
bieden. In de begroting wordt uitgesproken dat een tijdige standpuntbepaling
van de Europese Unie in WTO-verband van groot belang is. Mijn fractie onderschrijft
deze visie. Een bezoek van de vaste commissie aan de Verenigde Staten dit
jaar leerde ons al snel dat de farm bill daar de hoofdmoot was: inkomensondersteuning
per bedrijf die afgebouwd wordt over zeven jaar en verder telen voor de wereldmarkt.
Met andere woorden: laten wij onze borst maar nat maken voor de WTO-onderhandelingen
en stevig inzetten in het belang van onze nationale en Europese landbouw.De problemen tussen de EU en de VS omtrent de hormoonproblematiek slepen
zich echter maar voort. De EU lijkt in dit geval het onderspit te delven en
voor de GMO's tekent zich eenzelfde beeld af. Wat is de opstelling van de
minister in dezen en wat is zijn opstelling op dat terrein in EU-verband?De heer Woltjer (PvdA):De heer Keur waarschuwt voor de Amerikanen, hun farm bill en de effecten
daarvan en roept op tot een slagvaardig handelen door Europa. Wat bedoelt
hij daar precies mee? Bedoelt hij dat de beschermingsconstructies, de exportsubsidies,
enzovoorts, allemaal maar door moeten gaan? Of zegt deze liberale collega
dat wij ons op een andere manier moeten verdedigen tegen de Amerikaanse concurrentie?De heer Keur (VVD):De heer Woltjer heeft mijn antwoord op die vraag al vaker gehoord. Als
de onderhandelingen met de VS in het kader van de WTO-ronde weer opnieuw beginnen,
zal de Europese Unie zich sterk moeten maken voor haar positie ten opzichte
van de positie van Amerika. Daarmee bedoel ik dat op hetzelfde speelveld moet
worden geopereerd. Dat betekent dat Amerika en Europa dezelfde kansen moeten
hebben op het punt van de export. De boodschap is: gelijke monniken, gelijke
kappen.De heer Stellingwerf (RPF):Voorzitter! De heer Keur vraagt de minister naar zijn inzet, maar de minister
heeft dat in zijn antwoord op de schriftelijke vragen al volstrekt duidelijk
gemaakt. De minister wil ook ethische aspecten in die discussie inbrengen.
Hoe kijkt de VVD-fractie daar nu tegenaan?De heer Keur (VVD):Ik zal eerst aangeven waarom die vraag bij mij is blijven hangen. Ten
tijde van de hervormingen van MacSharry in 1992 dachten wij ook op voorhand
dat wij dat zouden kunnen regelen en goed geregeld hadden, terwijl het achteraf
niet zo denderend bleek uit te pakken. Ik wil er derhalve van tevoren bij
de minister op aandringen om de positie van de EU c.q. Nederland duidelijk
te maken.De heer Stellingwerf (RPF):Als toen is gebleken dat het niet helemaal werkte en de minister nu juist
voor een aanscherping kiest, is het van groot belang als de heer Keur zegt
het er van harte mee eens te zijn.De heer Keur (VVD):Het is nooit verkeerd om een minister nogmaals aan te sporen, ook al is
het een minister van de eigen partij.Ik vervolg mijn betoog en verkeer daarbij nog in EU-verband. Dat deed
mij even denken aan, bijvoorbeeld, de export van kaas naar Amerika. Ik hoop
dat de minister zich voortvarend en blijvend wil inzetten voor de export van
kaas middels een nulrestitutie naar Amerika. Dat is van groot belang voor
onze export. Naar ik begrijp duiken er immers steeds weer problemen op.Voorzitter! Dat het opheffen van fytosanitaire en veterinaire handelsbelemmeringen
middels opgestarte programma's hoge prioriteit heeft, doet mij goed. De minister
spreekt van het voorzichtig zichtbaar worden van resultaten. Mag ik hieruit
opmaken dat wij op koers liggen of kunnen wij misschien nog wat versnellen?
Ik hoor graag een reactie van de minister.Om de concurrentiepositie van de Nederlandse agrarische ondernemingen
op een hoog niveau te houden, is de agroconcurrentiemonitor van groot belang.
Toen ik het woord de eerste keer las, dacht ik dat de minister gewoon "meetlat"
bedoelde. Ik vond het wel een heel bijzonder woord. Kan de minister aangeven
welke criteria gehanteerd worden om tot een goede vergelijking tussen de lidstaten
te komen? Immers, Nederland staat bol van de herstructureringen, zoals in
de glastuinbouw, de rundveehouderij, de varkenshouderij en het gewasbeschermingsmiddelenbeleid.
Deze moeten leiden tot een duurzame landbouw en uiteindelijk tot een lagere
kostprijs. Van groot belang is dan ook om Europees binnen eenzelfde speelveld
te opereren.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):De heer Keur brengt de discussie terecht bij de concurrentiepositie. Tot
nu toe heb ik van hem noch van de heer Blauw gehoord dat het belangrijk is
om over voldoende kennis te beschikken en dus ook te investeren in kennis.
Is de heer Keur van mening dat het met het oog op alle veranderingen rondom
de WTO en de Europese Unie belangrijk is om voldoende te investeren in kennis
en vindt hij dat dit op het moment ook genoeg gebeurt?De heer Keur (VVD):Wij moeten twee dingen gescheiden houden. Investeren in kennis moet altijd,
in iedere afzonderlijke sector en op ieder beleidsveld. Mij gaat het om de
positiebepaling van Nederland ten opzichte van andere landen middels criteria.
Ik vraag de minister welke criteria er gehanteerd worden bij het naast elkaar
plaatsen van de landen en bij de bepaling hoe landen opereren.
Kennis is sowieso nodig. Ik wil echter graag de feitelijkheden op een rijtje
hebben op verschillende terreinen. Zo kan bekeken worden hoe de landen op
dezelfde markten naast elkaar opereren.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Dat is helder voor de vergelijking. Vindt de heer Keur het echter in deze
tijd acceptabel dat het bedrag ten behoeve van landbouwkennisonderwijs terugloopt?
Dat is immers al een aantal jaren het geval. Is dat een acceptabele trend?De heer Keur (VVD):Het feit dat de middelen voor ondersteuning van kennis teruglopen, moet
gezien worden in het totale kader. Er wordt anders onderwijs gegeven. Die
wereld verandert ook. Als het met minder geld kan en moet, moeten wij dit
niet uitsluiten. Dat wil voor mij niet zeggen dat de kwaliteit a priori minder
wordt.Voorzitter! De minister schrijft in de begroting dat het bedrijfsleven
in 1998 over het instrument kan beschikken. Hoe ziet dat instrument er dan
uit? Moet ik denken aan een soort meetlat in de vorm van een boekje, een strip,
een liniaal of een rolmaat, die de boeren toegestuurd krijgen? Vervolgens
ga ik ervan uit dat de uitkomsten van de concurrentiemeetlat ook door de overheid
gebruikt zullen worden om het beleid bij te stellen als blijkt dat Nederland
in een nadelige concurrentiepositie verkeert. Ik vraag de minister of mijn
veronderstelling juist is.Bestaat de kans dat door de Nederlandse voortvarendheid, bijvoorbeeld
bij de herstructurering van de varkenshouderij, de ons omringende landen de
productie overnemen met alle gevolgen van dien voor gezinsbedrijven en werkgelegenheid
in Nederland? Kan de minister aangeven of hij vindt dat er Europese regelgeving
moet komen om voor landen een gelijke uitgangspositie te creëren? Graag
een reactie van de minister op dit punt.Zou de minister overigens iets kunnen zeggen over het feit dat volgens
de berichten de Europese marktverordening voor varkens geen quotering per
land zou toestaan? Wat kan dit voor Nederland betekenen? Voorts wil de VVD-fractie
nogmaals, wellicht ten overvloede, aandringen om na een hopelijk spoedige
afloop van de varkenspestcrisis de discussie over het non-vaccinatiebeleid
op de Europees-politieke agenda hoge prioriteit te geven. De VVD-fractie blijft
van mening dat vaccinatie een uitkomst kan bieden als preventiemiddel voor
epidemieën. Ook kunnen daarmee epidemieën snel beteugeld worden.
Is de minister het hiermee eens en hoe kijkt hij hiertegenaan met het oog
op de toekomst?Ik zeg de minister dank voor zijn inzet om de akkerbouwpremies niet te
verlagen, opdat de kosten van de BSE-crisis gedekt kunnen worden. Ik reken
erop dat hij deze lijn voortzet.Terugkijkend op drieënhalf jaar ministerschap constateer ik dat deze
minister de belangen van de Nederlandse agrarische sector onverstoord en met
grote inzet heeft verdedigd. In Brussel heeft hij naar hartelust kunnen onderhandelen
en ritselen om er voor de Nederlandse landbouw uit te slepen wat erin zat.
Ik heb hem leren kennen als een man die zich niet zomaar laat piemelen. Mijn
complimenten daarvoor! De wateroverlast, de mestproblematiek, de BSE-crisis
en de varkenspest hebben ook hem echter wat meer grijze haren bezorgd. Maar
ja, hoe wijzer des te grijzer.De heer Ter Veer (D66):Voorzitter! De landbouwpolitiek heeft goed geboerd onder Paars. De grootste
verandering die Paars teweeg heeft gebracht, is dat de alleenheerschappij
van het CDA bij landbouw is doorbroken. Voor de beeldvorming van de landbouwsector
in de maatschappij is dat positief geweest.Wat de sectoren betreft, kunnen wij constateren dat de tuinbouw als eerste
een nieuw toekomstplan presenteerde. Dit plan is in de Kamer al uitvoerig
besproken. De regeling structuurverbetering glastuinbouw is inmiddels opengesteld.
Wij gaan ervan uit dat de sector voortvarend aan de slag gaat. Dat geldt ook,
als ik denk aan de 10 mln. voor het noorden. Het Samenwerkingsverband Noord-Nederland
heeft een uitgewerkt plan door het LEI laten opstellen. Waar is het wachten
nog op?Minder tevreden is mijn fractie over het feit dat nu blijkt dat bij grootschalige
warmtekrachtkoppeling niet de maximale milieukansen zijn benut. Het is een
gemiste kans dat de CO2 daaruit niet wordt benut. Wij begrijpen
niet hoe dit heeft kunnen gebeuren in een tijd waarin aandacht en geld voor
CO2-reductie ruimschoots aanwezig zijn.Wat de varkenshouderij betreft heeft de minister het voortouw genomen.
Deze branche staat nog een moeilijke exercitie te wachten. Die discussie zal
nog lastig worden. J.J. Voskuil en 7500 anderen hebben zaterdag een oproep
gedaan: de bio-industrie de wereld uit, te beginnen met Nederland. D66 kiest
voor een opstelling waarin zij de minister volgt: een krimp van 25%. Verleden
week heb ik er al aandacht voor gevraagd of wij nu niet alvast met het opkopen
van varkensrechten kunnen beginnen. Graag verneem ik hierop de reactie van
de minister.De heer Huys (PvdA):Om varkensrechten te kunnen opkopen, moeten die er wel eerst zijn. Als
er nu toch zou worden overgegaan tot het opkopen van varkensrechten zonder
dat er sprake is van een bepaalde richting, doet dat de structuur weinig goed.
Is de heer Ter Veer het met mij eens dat als er wordt opgekocht, waar ik ook
een voorstander van ben, dit gericht moet worden op de zeughouderijen? De
balans tussen zeughouderijen en vleesvarkenshouderijen komt dan meer in evenwicht.De heer Ter Veer (D66):Varkensrechten die ik nu bedoel, zijn gelijk aan mestproductierechten.
Voorts ben ik het met uw suggestie eens. Er is een overschot aan biggen, wat
een van de onevenwichtigheden in de varkenssector is. Daarop moet het beleid
dan ook primair gericht worden.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):De kwestie van de mestproductierechten is al eerder aan de orde geweest.
Het opkopen kan buitengewoon verstorend werken, als dat eenzijdig door de
overheid wordt gedaan. Is dat uw voorstel en, zo ja, ziet u daarin geen storende
factor?De heer Ter Veer (D66):In mijn voorstel is het geen storende factor, omdat het om een eenmalige
aanbieding gaat: de overheid stelt een opkoopregeling open onder het motto
"wie het eerst komt, het eerst maalt en op is op". De snelle beslisser
is dus in het voordeel. Als het geld dat daarvoor beschikbaar is, namelijk
de 475 mln., op is, is deze opkoopregeling aan haar einde. Dit bedrag staat
er al twee jaar voor gereserveerd, maar er is nog geen cent van uitgegeven.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Het bedrag van 475 mln. is er niet voor bedoeld om nu zomaar een varkensrechtenopkoopregeling
open te stellen. Ik vergelijk het even met bijvoorbeeld het idee van een grondbank
in de tuinbouw. Wij hebben daarbij geprobeerd, productie weg te nemen ten
behoeve van sanering en ontwikkeling. Toen is het door de overheid niet gedaan,
juist om weg te blijven van die markt.De heer Ter Veer (D66):De 475 mln. was ervoor bedoeld om door de sector van een plan te worden
voorzien. De sector is twee jaar lang uitgenodigd om aan te geven hoe het
geld nuttig besteed zou kunnen worden. Nu voorstellen steeds uitblijven, neemt
D66 het initiatief over, door te zeggen: wij denken dat het het beste op die
manier kan. De regering regeert, maar wij komen met een voorstel aan de regering.
Gelet op het feit dat de sector van de varkenshouderij ook op dit punt niet
thuis geeft, vragen wij of de suggestie die wij doen, een goede suggestie
is.De heer Van der Vlies (SGP):De 475 mln. uit de mestdiscussie was toch bedoeld voor de financiering
van een breder plan, met diverse doelstellingen en instrumenten? Bij uitblijven
van het plan kiest de heer Ter Veer voor één instrument. Is
dat al met al niet wat te eng om tot een goede en, laat ik zeggen, warme herstructurering
te komen? Dan zou het immers terechtkomen bij de wijkers, terwijl de blijvers
ook wel wat nodig hebben uit het plan.De heer Ter Veer (D66):De 475 mln. deel ik in tweeën. Dan is er 240 mln. voor het opkopen
van mestproductierechten en 240 mln. voor de noodzakelijke herinvesteringen
ter verbetering en versterking van de structuur. De 240 mln. voor het opkopen
is het deel warme sanering. Wij willen dat allemaal en wij hebben daar allemaal
op aangedrongen.De heer Van der Vlies (SGP):Dus uw voorstellen reiken voor dit moment tot het plafond van 240 mln.?De heer Ter Veer (D66):Dat is correct.Voorzitter! Dan de sector melkveehouderij. Hoeveel zelfverzekerder ligt
de situatie bij de melkveehouderij? Jan Kees Vogelaar heeft tot ieders verbazing
uit eigen beweging gezegd: "Economischer produceren? Ja, maar wel zo dat wij
daar maatschappelijke waardering voor krijgen." Hij denkt die te verwerven
door zwaar in te zetten op de grazende koe in de groene wei. Zij is de beste
ambassadeur voor de boeren. Dierwelzijn gaat bij Vogelaar boven een molecuultje
ammoniak meer of minder, maar tegelijkertijd zegt hij te streven naar twee
koeien per hectare. Dat brengt mij bij de vraag hoe het staat met de uitwerking
van de motie-Ter Veer op stuk nr. 29 uit het Minas-debat: 30 kilo is 30 kilo
en geen 20 kilo.De grote verandering van Paars is het hameren op het aambeeld dat landbouwbeleid,
landbouwpolitiek meer omvat dan hetgeen zich op het boerenerf afspeelt. Helaas
door schade en schande afgedwongen oriënteert de landbouw zich weer op
haar maatschappelijke positie. De minister verdient lof hiervoor. De CBTB
en de KNBTB zijn één gesprekspartner, maar de consument, de
burger is een even belangrijke. Voor D66, die altijd de totale productiekolom
van de landbouwsector heeft gekoesterd, zijn dit drie vruchtbare jaren geweest.
Wij zijn er echter nog niet. Met vier jaar Paars verlos je de Nederlandse
landbouw niet van veertig jaar CDA-kramp. Het Agrarisch Dagblad organiseerde
een verkiezing van de Agrarische ondernemer 1997. In de jury zagen wij uiteraard
de onvermijdelijke namen uit landbouwbobo-Nederland. Met een sterretje werd
apart aandacht gevraagd voor het enige bijzondere jurylid van buiten de landbouw.
De desbetreffende mijnheer blijkt te werken bij het Centraal bureau voor de
levensmiddelenhandel. En toen wist ik het zeker: de emancipatie is nog bij
lange na niet voltooid! Voor D66 is het voeden van 15 miljoen Nederlanders
landbouwpolitiek in optima forma. Deze genoemde mijnheer behoort dus gewoon
tot de landbouwfamilie. Kortom, er is nog veel werk aan de winkel.Het Voedingscentrum Nederland leidt nog altijd een zieltogend bestaan.
Nederlanders eten nog steeds te veel junkfood en voedsel van een ongezonde
samenstelling. Wij eten te veel vet en te weinig roomboter. Het gebrek aan
aandacht voor dit probleem staat in schril contrast met de uitvoerige discussies
die wij hebben over een PPM'etje te veel of een nitraatmolecuultje op de verkeerde
plaats.De heer Woltjer (PvdA):Ik hoor de heer Ter Veer ineens het verschil maken tussen het eten van
vet en roomboter. Kan hij dat eens uitleggen? Ik dacht namelijk dat het ook
niet gezond was als je te veel roomboter at.De voorzitter:Misschien kan het een kort antwoord zijn, want dit is geen uitgesproken
beleidsvraag.De heer Ter Veer (D66):Het is een smaak waarover niet valt te twisten. Als je dit in Frankrijk
aan de orde stelt en moet uitleggen waarom wij zo weinig roomboter eten, dan
zeggen de Fransen, die dit totaal niet begrijpen: wij moeten toch ook leven,
oftewel il faut vivre aussi!Voorzitter! Je zou je ook kunnen afvragen hoeveel energie je moet steken
in het maken van een nog lekkerdere ijslolly, of zoals men ook wel zegt een
pakje boter op een stokje, vooropgesteld natuurlijk dat dit een onderzoeksopdracht
van het nieuwe technologisch topinstituut in Wageningen zou zijn. De fractie
van D66 zou graag zien dat ook de sociaal-maatschappelijke kant van de voeding
en voedingswetenschappen wordt ondergebracht bij het TTI in Wageningen. Ik
overweeg daarover een motie in te dienen.Boer Cazemier in Tolbert heeft onlangs de pijp van het riooloverstort
met beton volgegoten. Dat is een ruwe maatregel, maar in ieder geval loopt
het overtollige rioolwater niet meer in de sloot naast zijn weiland maar blijft
het in het domein van de wethouder publieke werken aan wie het water toebehoort.
Om een lang verhaal kort te maken, er is weer een jaar verstreken zonder dat
aan het riooloverstortprobleem iets is gedaan. Deze regering behoort zich
dat aan te trekken; graag krijg ik hierop commentaar.De afbouw van het landbouwschap is op een oor na gevild, met dank aan
het middenveld dat zich heeft gericht naar de nieuwe machtsverhoudingen waarbij
beleid, belangenbehartiging en uitvoering zijn ontvlochten. Ik mis mijn oud-collega
Jan van Noord van het CDA. Met hem heb ik menig debat over dit onderwerp gevoerd.
Gelukkig komt zijn politiek geesteskind, Klaasje Eisses, de gelederen van
het CDA versterken. In het totaal telt de CDA-lijst tien landbouwadepten bij
de eerste 40. Als je zoveel boerentalent op je lijst hebt, hoeft Jaap de Hoop
Scheffer bij de algemene politieke beschouwingen de landbouw niet te behandelen.
Laten we ons troosten; het CDA de boerenstemmen en wij de rest.Afbouwen van het landbouwschap is één ding, de zaak netjes
ordenen een ander. De fractie van D66 wil graag een agentschap voor de dierziektebestrijding
analoog aan wat we hebben bij de plantenziektekundige dienst. Ik overweeg
hierover een motie in te dienen.Plattelandsontwikkeling: uithuilen en opnieuw beginnen is hier het devies.
Het drieluik van de nota Dynamiek en vernieuwing handelde over de landbouwkundige
vernieuwing, de kennisinfrastructuur en de plattelandsontwikkeling. Het laatste
examenvak levert een onvoldoende rapportcijfer op. De boeren zijn allang weer
uitgekeken op dit nieuwe speeltje en de burgers hebben niet geweten dat het
er ooit is geweest. De bestseller van Geert Mak, Hoe God verdween uit Jorwerd,
kwam te laat om tussentijds nog een koerscorrectie mogelijk te maken. Daarin
staat immers precies beschreven waar plattelandsontwikkeling om draait en
wat je allemaal wel en niet moet doen. Het fenomeen behoeft herdefinitie.
Plattelandsontwikkeling is het koesteren, liefderijk cultiveren van de groene
ruimte tussen de steden daarbij inbegrepen de dorpen, de cultuurhistorische
monumenten en de bodemarcheologie. In dit gekoesterde platteland is er ruimte
voor zoveel economische activiteit dat daarmee voldoende zelfstandigheid gewaarborgd
wordt. Die is niet te vinden in landbouw alleen. Niet nog meer minicampings
of nog meer zelfkazers die daar brandnetelkruiden in klutsen. Kruidenkaasknutselaars
zijn niet het goede antwoord. We moeten de landbouw voorbij. Kleinschalige
industrie en dienstverlening, onder meer recreatie, zullen moeten dienen ter
compensatie van de nog steeds teruglopende werkgelegenheid in de grondgebonden
landbouw.De heer Huys (PvdA):Voorzitter! Het spijt mij, maar ik vind dat collega Ter Veer een karikatuur
maakt van alle mensen die op hun eigen wijzen bezig zijn om wel aan plattelandsvernieuwing
te doen binnen de landbouw en daarbuiten, met landbouwactiviteiten en zonder
landbouwactiviteiten. Als je Geert Mak als getuige oproept, ben je wel heel
ver van huis. Dat betekent dat je verzandt in nostalgie en helemaal niets
betekent voor de ontwikkeling van het platteland.De heer Ter Veer (D66):Dan hebben u en ik dat boek verschillend ervaren terwijl wij het aan het
lezen waren. Ik kan het in één zin samenvatten. We moeten het
zoeken in landbouw, maar daarnaast de landbouw voorbij. Dat laatste element
is tot op heden niet uit de verf gekomen en daarom lopen wij het geweldige
risico, dat dit heel dierbare onderwerp ons politiek uit de vingers zal glippen
en dat wij moeten constateren dat al onze goede bedoelingen geen resultaat
blijken op te leveren.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Begrijp ik goed, dat dit de kritiek van de heer Ter Veer op de minister
is?De heer Ter Veer (D66):Dat is correct. Ik werk dat nog verder uit in de rest van mijn betoog.
Als elk jaar 2500 melkveehouders de emmer aan de wilgen hangen, kan Jan Douwe
van der Ploeg daarvoor nooit compensatie aandragen. In het platteland zoals
wij denken dat het verder aangepakt moet worden, kunnen extra impulsen worden
gegeven aan recreatie en kleinschalige industrie. Daarnaast moet paal en perk
worden gesteld aan de instroom van forensen en renteniers, d.i. de witte schimmel.
Het aantasten van de mooie dorpsgezichten moet worden bestreden en planologische
bescherming is geboden.De heer Blauw (VVD):Voorzitter! Ik ben wat verbaasd over de witte schimmel. Er is nogal wat
economie op gang gekomen op het platteland, omdat de jonge spontane vutter
met enige kapitaalkracht juist naar het platteland ging. Een deel van de Drentse
economie – het zogenaamde Drentenieren – is daarop gebaseerd en
er is een initiatief, dat ook door de minister van Landbouw wordt ondersteund,
genaamd De blauwe stad in Groningen. Herstel en vernieuwing van platteland
is daarop gebaseerd. En nu mag het ineens niet meer!De heer Ter Veer (D66):Het mag nog maar het mag niet bij elk dorp en bij elk gehucht. Mijn pleidooi
is erop gericht dat je juist de aantrekkelijke dorpen en de dorpsgezichten
die nog niet beschermd zijn maar waarvan we allemaal vinden dat we ze graag
zo zouden willen houden, een steun in de rug krijgen. Als er meer mensen komen,
laten we dan niet op twintig plekken tien huizen bouwen, maar laten we op
twee plekken 100 huizen bouwen.En plotseling hebben we dan het voorbeeld bij de hand hoe het kan. De
discussie over de Groene Hartnota moet ter voorbeeld worden gesteld aan de
rest van Nederland. Alle door mij zojuist genoemde elementen zaten in die
discussie. En we zijn heel verheugd dat dit kabinet 30 mln. extra voor het
Groene Hart beschikbaar heeft gesteld. Voor het Groene Hart moet een plan
komen waarin landbouw, recreatie, toegankelijkheid van de natuur en ruimtelijke
beleving geïntegreerd worden. Met name de toegankelijkheid door middel
van paden door en langs agrarische functies zou een essentieel onderdeel moeten
vormen van dit plan. Boeren zouden voor het onderhoud van de paden een aanvulling
op hun inkomen moeten krijgen. Met deze paden kun je een verbinding leggen
tussen de stad, het boerenland en de natuur. De WLTO heeft in soortgelijke
zin een pleidooi gehouden.Voorzitter! Een andere vraag betreft de herijking van de verplichtingenstand
RVK – ruilverkaveling – en de SGR – structuur groene ruimten.
D66 wil daarover graag nader worden geïnformeerd en wij kondigen alvast
maar aan dat wij bij de formatie zullen pogen de ruilverkaveling in de ban
doen.Ook met betrekking tot het agrarisch onderwijs stelt de fractie van D66
een formatieonderwerp aan de orde. Het lager en middelbaar agrarisch onderwijs
wil zij overhevelen naar het ministerie van OCW. Boerenkinderen
behoren hun opleiding te krijgen midden in de samenleving. Landbouw is een
krimpende bedrijfstak, zodat weinig afgestudeerden in die sector terechtkomen.
De jongeren blijven enerzijds het isolement van de boerenstand koesteren,
gelijk de cultuur waarin je als boer anders bent dan de rest. Daartegenover
stelt de heer Kooijman, bestuurder van de AOC-raad, dat de AOC lang niet alleen
kinderen van boeren opleidt. Dan vervalt op grond van dit argument de reden
voor de bijzondere positie.De heer Blauw (VVD):Het beeld is mij niet helder. Ik ben het met collega Ter Veer eens dat
een vaktechnische opleiding in de agrarische sector een meerwaarde krijgt
als je ook met andere delen van de samenleving in contact komt. Maar het beeld
dat de heer Ter Veer nu schetst, dat je die contacten dus niet hebt, is volstrekt
achterhaald. Ik kan niet begrijpen wat op basis van die argumentatie de meerwaarde
van het idee van D66 is om landbouwonderwijs over te hevelen naar minister
Ritzen. Juist bij landbouwonderwijs bestaat een hele nauwe relatie tussen
bedrijfsleven, onderwijs en markt. Voor communicatie met de rest van de wereld
bestaan binnen de huidige situatie heel veel mogelijkheden.De heer Ter Veer (D66):Wij hebben het niet over een landbouwbelang. Wij hebben het niet over
de vraag of wij de landbouw iets gunnen of iets afnemen. Wij hebben het over
een vorming, een scholing, een opleiding van jongelui van 12 tot 16 jaar.
Wij vinden het heel normaal dat kinderen tot de leeftijd van 12 jaar allemaal
samen op één vorm van lagere school zit. De directeur van de
landbouwschool stelt dat jongelui van 12 jaar meer belangstelling hebben voor
hun eigen konijnen dan voor de koeien van hun vader. Dan denk ik dat je die
jongelui een dienst bewijst door hen op de middelbare school samen te brengen
met andere jongelui. Op die middelbare school kan best een onderwijsrichting
zijn toegespitst op landbouwonderwijs, maar naar mijn mening is het veel beter
dit over te hevelen naar OCW. Dan ben je meteen verlost van die monstrumconstructies
die er bestaan in het AOC, waar men een hele provincie of zelfs twee provincies
onder een bestuurlijke eenheid heeft gebracht.De heer Van der Vlies (SGP):Nu het stokpaard landbouwschap van de heer Ter Veer weer op stal kan,
haalt hij er het andere stokpaard van de fractie van D66 uit. Dat vind ik
niet zo profijtelijk. De verbazing verwoord door collega Blauw, sloeg ook
bij mij toe.Over landbouwbelang gesproken, een van de inhoudelijke argumenten om het
te houden als nu het geval is, is de samenhang tussen onderwijs, onderzoek
en voorlichting; de wijze van financiering daarvan en de verticale kolom daarin.
Zet u dat nu overboord?De heer Ter Veer (D66):Dit is een discussie met een lange voorgeschiedenis. Ik heb bij herhaling
gezegd dit een achterhaald idee te vinden. Wij ondersteunen dat niet. Wij
willen wel dat de overheid zich inzet voor landbouwkundige ontwikkelingen.
Wij vinden dat er voor de overheid een restanttaak is op het gebied van voorlichting.
Bij onderwijs maken wij een significant onderscheid tussen lager en middelbaar
onderwijs aan de ene kant en hoger en universitair onderwijs aan de andere
kant. Dat lager en middelbaar onderwijs willen wij bij OCW voegen, met een
vaktechnische impuls daarbij vanuit het ministerie van LNV. Laat de jongelui
samen met anderen zijn op die brede scholengemeenschap.U moet zich ook bezinnen op de vraag wat wij doen met de evaluatie van
de basisvorming. Die evaluatie is nu aan de gang en zal volgend jaar een grote
rol gaan spelen op de politieke agenda. Bij de lagere landbouwscholen is er
absoluut geen sprake van een evaluatie. Dat kan nooit de bedoeling van de
wetgever zijn en dus ook niet van u als controleur van die wetgever!De heer Van der Vlies (SGP):Laat dat dan zo zijn. Ik daag de heer Ter Veer echter uit om een begin
van een bewijs te leveren dat het probleem zoals hij dat schetst, inderdaad
urgent is en een draagvlak heeft bij betrokkenen.De heer Ter Veer (D66):Het is urgent en het draagvlak proberen wij te krijgen via deze discussies.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Een draagvlak moet komen vanuit de betrokkenen. U probeert hier in de
Kamer een draagvlak te krijgen, mijnheer Ter Veer.Ik constateer dat het aantal leerlingen voor VBO-groen explosief toeneemt
ten opzichte van de overige VBO's. Ik kan mij niet aan de indruk onttrekken
dat dit voor u een argument is om de school in te lijven bij de ROC's.Uw argument dat deze leerlingen met andere leerlingen moeten kunnen omgaan,
zou ook kunnen gelden voor de hogere agrarische scholen en voor het wetenschappelijk
onderwijs? Trekt u die lijn door?De heer Ter Veer (D66):Nee. Ik leg de grens bij lager en middelbaar onderwijs. Het hoger en universitair
onderwijs wil ik bij het ministerie van LNV laten.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Waarom?De heer Ter Veer (D66):Er komt een omslagpunt. Bij lager en middelbaar onderwijs wordt het onderwijs
aangeboden, worden jongelui gevormd in de onderwijsstromen. Bij het HBO en
universitair onderwijs horen de iets oudere jongelui bij de familie van landbouw.
Dat onderwijs heeft als opdracht om grensverleggend bezig te zijn, nieuwe
ontwikkelingen en nieuwe technieken tot stand te brengen. Dat onderwijs hoort
te worden gestuurd vanuit het departement van LNV. Dat departement kan daarbij
een grote rol vervullen.De voorzitter:Ik verzoek de leden korte vragen te stellen, temeer omdat dit thema niet
brandnew is.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Nee, maar het is wel het discussiëren waard. Het is een tamelijk
hardnekkig fenomeen. Het duikt steeds op. Voor beide onderwijsstromen geldt
dezelfde redenering. Ik vind het niet consequent dat de heer Ter Veer zegt:
ik trek een streep bij het lager en middelbaar beroepsonderwijs. Die leerlingen
stromen vaak door naar niet agrarische economieën.De heer Ter Veer (D66):Mevrouw Van Ardenne doelt op de groene school, de VBO-school die zo succesvol
is. Ik heb mijn buurjongetje, die op zo'n school zit, gevraagd of
er allemaal boerenkinderen bij hem op school zitten. Nee, antwoordde hij,
wij leren gewoon techniek algemeen. Voor techniek algemeen moet je naar het
gewone voorbereidend beroepsonderwijs.De heer Huys (PvdA):Voorzitter! Ik kan de redenering van collega Ter Veer op het punt van
het VBO en het middelbaar agrarisch onderwijs goed volgen. Ik ben het in belangrijke
mate met hem eens. Maar om vervolgens de cesuur te leggen bij hoger agrarisch,
moeten wel goede overwegingen naar voren worden gebracht. Zouden daarvoor
niet dezelfde argumenten kunnen gelden als voor het VBO en het middelbaar
agrarisch onderwijs?De heer Ter Veer (D66):Ik ben bereid dat te doen. Wij hebben een open discussie over een heel
oud onderwerp.De heer Blauw (VVD):Voorzitter! Wij hebben toch een volstrekt vrije schoolkeuze in Nederland?
Als jonge mensen gemotiveerd zijn om die keuze te maken, waaruit leidt collega
Ter Veer dan af dat hij het beter weet?De heer Ter Veer (D66):Ik constateer dat het verdedigen van die agrarische scholen altijd tot
een pavlovreactie leidt. Die reactie blijkt heel snel verklaard te kunnen
worden door het feit dat er een venijnige houding is in de richting van het
departement van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen. De agrarische scholen
zouden zoveel beter passen bij het departement van LNV.De heer Blauw (VVD):Van onze zijde komt er in ieder geval geen pavlovreactie. Wij willen er
graag over praten, als u ons kunt overtuigen van de meerwaarde. Daar bent
u tot op dit moment nog niet in geslaagd.De heer Ter Veer (D66):Zulke nieuwe ideeën hebben ook meer dan tien minuten nodig, voorzitter.De heer Stellingwerf (RPF):Mijnheer de voorzitter! Wie de landbouwbegroting voor 1998 beziet, zal
wellicht tot de conclusie komen dat wij het hier hebben over een weinig dynamische
sector. Ten opzichte van de begroting van dit jaar is er weinig veranderd.
De nieuwe begroting staat, zacht gezegd, ook niet bol van de nieuwe ideeën.
Maar toch is dat een vertekend beeld.Er zijn immers weinig sectoren in de Nederlandse samenleving die de laatste
jaren zo massief met crises zijn geconfronteerd als juist de landbouw. Gezien
de geheel specifieke aard van de landbouwsector is het veelzeggend dat men
desondanks het hoofd boven water heeft kunnen houden. Wij hebben het hier
immers niet over een sector waarvan de basis bestaat uit een beperkt aantal
grote industriële ondernemingen, maar over een sector die is opgebouwd
uit vele duizenden relatief kleine bedrijven, vaak nog gezinsbedrijven. Dit
leidt er onder andere toe dat de individuele ondernemer weinig tot geen invloed
heeft op de prijsvorming. Daarnaast werkt de landbouw met planten en dieren,
met levende wezens, schepselen die een eigen benadering vergen. En ten slotte
is men in grote delen van de sector sterk afhankelijk van het klimaat en van
het ecosysteem. Dat gaat gepaard met de nodige wisselvalligheid. Keer op keer
wordt duidelijk dat deze factoren leiden tot een geheel specifieke sectorproblematiek.
De problemen zijn hier al duidelijk aan de orde geweest: milieu, dierenwelzijn,
dierziekten en prijsvorming en kwaliteit in tuinbouw en akkerbouw. Ook de
visproblematiek is niet onbekend.Waar het om gaat, is dat zowel overheid als samenleving erkennen dat de
landbouw, gelet op de geheel eigen aard daarvan, om een geheel eigen benadering
vraagt. Als er een periode is geweest waarin dat duidelijk is geworden, is
dat wel in de afgelopen kabinetsperiode. Deze minister, niet afkomstig uit
de sector zelf, heeft dat wel heel direct ervaren. Ik meen dat wij mogen concluderen
dat deze minister tot nog toe duidelijk heeft gemaakt rekening te willen houden
met die eigen aard van de sector en tegelijkertijd de hedendaagse problemen
samen met de sector te willen aanpakken. In een aantal gevallen is hij succesvol
geweest.Voorzitter! Ik wil de behandeling van deze begroting ook aangrijpen om
mijn waardering uit te spreken voor al die duizenden mannen, vrouwen, gezinnen
die dag in dag uit en jaar in jaar uit en ook al vele geslachten lang bezig
zijn in deze primaire sector. Deze sector is onmisbaar voor de Nederlandse
voedselvoorziening en zij heeft sterk bijgedragen aan de vorming van het Nederlandse
landschap. De mensen in deze sector hebben vaak jarenlang moeten knokken om
het hoofd boven water te houden. Jarenlang hebben zij moeten accepteren, dat
hun welvaartsontwikkeling geen gelijke trek hield met die van de Nederlandse
bevolking. Dat vraagt om doorzettingsvermogen en ook om een arbeidsethos dat
in de stedelijke samenleving zeldzaam is geworden. Je zou kunnen stellen dat
er in dezen sprake is van een tweedeling: stad en het platteland. Mensen uit
de stad hebben er vaak geen benul meer van waarmee men op het platteland bezig
is of hoe hun voedsel überhaupt wordt geproduceerd. Dat is een verontrustende
ontwikkeling, omdat met die tweedeling ook het noodzakelijke begrip voor een
gehele sector op de tocht komt te staan. Zo kan het gebeuren dat zich op het
platteland een varkenspestepidemie van ongekende omvang afspeelt, terwijl
tegelijk binnen de stedelijke cultuur niet stil wordt gestaan bij dit toch
nationale drama dat reeds vele miljoenen dieren het leven heeft gekost.Die ontwikkeling leidt er ook toe dat te gemakkelijk kritiek op de landbouwsector
wordt uitgeoefend als het gaat om de milieu- en de dierwelzijnsproblematiek
zonder dat men de hand ook in eigen boezem steekt. Vele milieu- en welzijnsproblemen
hangen immers samen met de onwil van de consument om een hogere prijs voor
zijn voedselpakket te betalen. Dat heeft ook te maken met de onmacht van de
politiek om hier een oplossing voor te kunnen vinden. Laten wij wel beseffen
dat wij met de huidige prijzen relatief veel te weinig betalen voor zo'n primaire
levensbehoefte als ons voedsel.Kritiek op de landbouw is al met al kritiek op onszelf. Dit moet ten principale
tot de conclusie leiden dat veel problemen in de landbouwsector vooral gezamenlijke,
maatschappelijke problemen zijn en dat we gezamenlijk naar oplossingen daarvoor
moeten blijven zoeken. Ziet ook deze minister dit zo? Ik heb hem recent in
het kader van de varkenspest opmerkingen horen maken, waaruit blijkt dat de
bestrijding van dierziekten toch vooral een zaak van de sector
zou moeten worden. Ik neem niet aan dat de minister daarmee bedoeld heeft
te zeggen: als er onverhoopt een nieuwe varkenspest komt, wil ik daar eigenlijk
niet zoveel meer mee te maken hebben, dan moet de sector vooral zelf de problemen
oplossen.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! Ik ben het eens met de heer Stellingwerf, dat iedereen, ook
de consument, zijn verantwoordelijkheid in het geheel heeft. Vindt hij echter
niet dat er in de landbouw wel degelijk milieuproblemen en problemen met het
dierwelzijn zijn? Acht hij de sector zelf ook verantwoordelijk voor de oplossing
daarvan?De heer Stellingwerf (RPF):Uiteraard, voorzitter! Maar wat merk je wel eens in de maatschappelijke
discussie? Dat eenzijdig de schuld wordt gelegd bij de sector. Het beeld,
dat alleen de sector schuld heeft, wil ik nuanceren. Natuurlijk heeft de sector
ook voor de oplossing van problemen met het milieu, het dierwelzijn en de
dierziekten, zoals varkenspest, een grote eigen verantwoordelijkheden. Dat
erken ik voluit. In dat verband wordt ook iets gedaan. Mijn fractie heeft
een aantal overleggen en wetsbehandelingen meegemaakt en uit de opmerkingen
die wij daarbij gemaakt hebben, kan mevrouw Vos opmaken dat onze fractie erkent
dat de sector op dit punt verantwoordelijkheid heeft. Daarover is geen twijfel
mogelijk.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! Ik vind de opmerkingen van de heer Stellingwerf interessant.
Hij spreekt over een scheiding tussen stad en platteland. Echter, soms wordt
iets te gemakkelijk gezegd: de mensen in de stad weten er niets van. Bijna
worden de mensen in de stad schuldig gehouden voor de problemen die zich in
de sector voordoen. Ik ben het met de heer Stellingwerf eens, dat ook consumenten
verantwoordelijkheden hebben, maar je kunt toch moeilijk hen als eersten verantwoordelijk
houden voor hetgeen nu in de landbouw misgaat.De heer Stellingwerf (RPF):Ik was even vergeten dat u in een stad woont. Ik heb er echter op willen
wijzen dat op dit punt ontzettend veel voorbijgaat aan heel veel mensen die
in een meer stedelijk gebied leven. Dat heeft ook structurele oorzaken. Onder
andere komt dit door de prijsvorming. De mensen in de stad kunnen, evenmin
als de boeren individueel, daar veel aan doen, maar ik meen dat het goed is
hier een keer goed op te wijzen en te zeggen dat de dingen niet zo zwart-wit
zijn als men zou denken. Misschien is alles ook niet zo zwart-wit als ik het
nu doe voorkomen. Nu de landbouwsector in veel gevallen eenzijdig de schuld
krijgt, is het wel eens goed om naar de andere kant te kijken. De consumenten
hebben ook een verantwoordelijkheid. Zij moeten bereid zijn om die producten
te kopen. Men heeft daartoe de vrijheid, alleen het gebeurt veel te weinig.
Beide aspecten dienen in beeld te komen.Voorzitter! De landbouw wordt steeds meer beheerst door biotechnologische
ontwikkelingen. Wij moeten ons afvragen of wij dergelijke ontwikkelingen wel
willen. Wij kunnen wel hoge verwachtingen van de biotechnologie hebben, maar
wij dienen niet uit het oog te verliezen dat wij nog maar aan het begin van
een ontwikkeling staan. De komende decennia kunnen vele onvoorziene schaduwzijden
tot onze eigen schade en schande en die van onze kinderen, openbaar worden.
Wij weten in wezen nog zeer weinig en wij accepteren risico's die wij op dit
moment niet kunnen overzien. Ontwikkelingen op dit gebied zijn revolutionair
en hebben ook een revolutionaire snelheid, gelet op het tempo van de klassieke
veredeling, die zich altijd binnen de natuurlijke grenzen heeft bewogen. In
mijn ogen mag een minimumeis gesteld worden bijvoorbeeld ten behoeve van een
vorm van landbouw die zich hiertegen verzet. Ik doel hiermee uiteraard op
de biologische landbouw, die straks wellicht een enclave zal blijken te zijn
waarop teruggevallen moet worden om de genetische variatie en kwaliteit veilig
te stellen.De heer Blauw (VVD):Voorzitter! De heer Stellingwerf spreekt over extra risico's ten opzichte
van traditionele veredeling. Welke risico's zijn dat dan? Alleen als men buiten
de soort modificeert, betreedt men een kwetsbaar gebied. Waar is nu ten principale
het verschil tussen een gemodificeerd product binnen de soort en de in de
natuur regelmatig voorkomende mutant?De heer Stellingwerf (RPF):Het principiële verschil is dat hetgeen er in de natuur plaatsvindt
binnen de kaders van die natuur valt. In laboratoria en high-techinstituten
wordt iets volkomen kunstmatigs gecreëerd.De heer Blauw (VVD):Een mutant is een plotseling optredende wijziging die erfelijk is. Dat
is een gemodificeerd product ook. Het is binnen de soort gerealiseerd.De heer Stellingwerf (RPF):Dat ontken ik ook niet. Mutatie speelt zich af in natuurlijke processen.
High-techinstituten krijgen echter de opdracht om nieuwe soorten te creëren
of binnen een soort genenpakketten te veranderen om andere eigenschappen te
laten ontstaan. De afgelopen dagen is een onderzoek van het Duitse ministerie
van Defensie gepubliceerd. Daaruit blijkt dat genentechniek in de toekomst
een van de grootste bedreigingen kan zijn. Genetische manipulatie kan ook
gebruikt worden voor het ontwikkelen voor biologische en chemische wapens.
Ook dat soort aspecten moet in de redenering betrokken worden.De heer Blauw (VVD):Dat is zeer oneigenlijk. Dat je met een lucifer een vat vol met benzine
kunt aansteken met alle desastreuze gevolgen van dien, wil toch niet zeggen
dat de lucifer niet deugt?De heer Stellingwerf (RPF):Daarmee geeft de heer Blauw aan dat er sprake is van een verschil in schaal.
Wij hebben het niet over lucifers maar over een fundamentele ontwikkeling.
Er wordt "gerommeld" – misschien wel heel gericht – met de genenstructuur
van levende organismen. Daar is men nog veel te kort mee bezig om te kunnen
zeggen dat er geen risico's aan verbonden zijn. Pas over twintig jaar kunnen
zich zaken openbaren die wij nu nog niet kunnen vermoeden.De biologische landbouw moet kunnen functioneren zonder dat zij last heeft
van de landbouw waarbij wel wordt gewerkt met genetisch gemanipuleerde gewassen.
Ik heb hier al eerder op gewezen, maar nooit een reactie op gekregen. Als
 beide vormen naast elkaar bestaan, is er een groot gevaar van
vermenging van erfelijke eigenschappen. Er moet een soort buffer worden gecreëerd,
waardoor gegarandeerd wordt dat er geen vermenging kan optreden. Misschien
moeten wij in de toekomst met veel grotere eenheden werken waar alleen maar
biologische landbouw wordt bedreven.De minister is bij de beantwoording van de feitelijke vragen ingegaan
op de komende WTO-onderhandelingen. Hij geeft aan dat naast schadelijkheidseisen
ook ethische eisen aan productmethoden mogen worden gesteld. Wij zijn blij
met die inzet en verzoeken de minister, aan te geven op welke wijze hij op
dit punt de discussie met de Kamer wil voorbereiden.Jonge ondernemers in de landbouw moeten veel kosten maken om een bedrijf
over te nemen. Zij profiteren per definitie weinig van fiscale maatregelen,
omdat hun belastingafdracht vanwege de hoge financieringslasten vaak laag
is. Wij zouden deze groep tegemoet kunnen komen door bijvoorbeeld een regeling
te treffen vergelijkbaar met de spaarloonregeling. Is de minister bereid,
voorstellen in die richting bij het komende belastingplan in te brengen?Een ander punt waarmee jonge melkveehouders geconfronteerd worden, zijn
de toenemende prijzen van de melkquota. Dit probleem is weliswaar recent aan
de orde geweest en op de lange baan geschoven – dat erken ik –
maar het is misschien goed hier toch te komen tot een soort en-en-optie, die
zowel recht doet aan de jonge ondernemer als aan de verhuurder van melkquota.
Het NAJK heeft hieromtrent een voorstel gedaan. Wil de minister zich op dergelijke
ideeën nog eens nader bezinnen?Voorzitter! Ik wil ook nog een opmerking maken over de biologische melkveehouderij.
De belangstelling onder melkveehouders om om te schakelen naar biologisch
is groot. We zitten echter in een patstelling. Dit zou kunnen veranderen wanneer
er een aanvullende premie voor de biologische melkveehouderij wordt gecreëerd.
Zou de minister een onderzoek willen instellen naar het effect en de mogelijkheden
van een additionele premie voor deze vorm van melkveehouderij?Voorzitter! De realisering van de ecologische hoofdstructuur loopt achter
op de taakstelling. Grote eenheden natuur komen moeizaam tot stand. Wat doet
de minister om te zorgen dat de provincies en de gemeentes de EHS daadwerkelijk
vastleggen in de streek- en bestemmingsplannen? En hoe denkt hij de financiële
problemen op te lossen? De huidige financieringsmogelijkheden zijn niet geïndexeerd.
Dat moet toch op te lossen zijn.Voorzitter! Tot slot: is er binnen de ICES-gelden nog voldoende ruimte
om ook de komende kabinetsperiode aan de realisering van de EHS handen en
voeten te geven en misschien tot een inhaalslag te komen?De heer Ter Veer (D66):Voorzitter! De heer Stellingwerf heeft een pleidooi gehouden voor meer
subsidie voor de biologische melkveehouderij. Moet ik dat zo zien, dat dit
bovenop de subsidie komt die Henk Brouwer heeft gekregen om in Drachten zijn
melkfabriek voor biologische melkveehouderijproducten te starten?De heer Stellingwerf (RPF):Voorzitter! Ik ken Henk Brouwer niet. Het lijkt me echter van belang,
waar individuele boeren op dit moment niet die overstap kunnen maken op grond
van financiële overwegingen, om op dat expliciete punt nog net een zetje
te geven, zodat men die overstap wel kan maken. Daar gaat het mij om.De heer Ter Veer (D66):Ik heb juist begrepen dat Henk Brouwer voor al die boeren samen zijn fabriek
bouwt en dat hij daarvoor van alle kanten al een heleboel subsidie heeft gekregen.De heer Stellingwerf (RPF):Dan praten we over een verschillend probleem, voorzitter!De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! De behandeling van de begroting gaat over toekomstig beleid,
maar het is ondenkbaar dat bij de laatste LNV-begroting van dit kabinet niet
gesproken zou worden over de dingen die gebeurden. Het lopende begrotingsjaar
heeft immers in het teken gestaan van een nog steeds heersende varkenspest,
iets wat in oktober vorig jaar nog niet te voorzien was. Ook het komende begrotingsjaar
kan voor zulke situaties zorgen. Dat onderstreept nog eens onze afhankelijkheid
van de Heere God in al ons doen en laten.De minister heeft in de toelichting op zijn begroting gesproken over de
veranderende rol van de overheid. Hij constateert dat er op het punt van het
dierenwelzijnsbeleid een herijking van de verantwoordelijkheidsverdeling
tussen overheid en bedrijfsleven noodzakelijk is.De SGP-fractie is met de minister van mening dat de varkenspestcrisis
als katalysator heeft gewerkt om over dat vraagstuk na te denken. Uit de stukken
heeft mijn fractie echter niet duidelijk kunnen afleiden welk eindbeeld de
minister voor ogen staat. Ter gelegenheid van de opening van het academisch
jaar van de Landbouwuniversiteit Wageningen op 1 september jl. heeft de minister
gezegd dat hij problemen in de intensieve veehouderij verwacht, wanneer deze
er niet in slaagt haar omgang met dieren op een overtuigende wijze te veranderen.
Ik citeer: "en dat is wellicht meer intuïtief invoelen dan met aanvechtbare
cijfers en betwistbare aannames te bewijzen valt". Die intuïtie wordt
toch geen grond om een fundamentele herverdeling van verantwoordelijkheden
te bewerkstelligen? Kortom, wat staat de minister voor ogen bij die herverdeling
van verantwoordelijkheden? Ik hoor daar graag iets meer over in dit beleidsdebat.Voorzitter! Er bestaan rond de situatie in de varkenshouderij nog veel
onzekerheden. Deze zomer heeft de minister zijn beleidsvoornemens voor de
herstructurering bekendgemaakt. Daarover is nog niet met de Kamer van gedachten
gewisseld, maar ik wil wel gezegd hebben dat de plannen in hun húídige
vorm voor de SGP-fractie niet aanvaardbaar zijn. We komen daar uiteraard nog
over te spreken. Ik doe nu de klemmende oproep aan de minister om ter wille
van het broodnodige draagvlak voor zijn plannen, de ideeën uit de sector
zeer serieus tegemoet te treden. Wat vindt hij van de sectorplannen, zoals
deze aan hem zijn gepresenteerd? Van belang daarbij is de reactie van landbouwcommissaris
Fischler op de herstructureringsplannen. Hij heeft zich afgevraagd of de voorgestelde
maatregelen inpasbaar zijn in de Europese regelgeving. Intussen weten wij
dat de commissaris verkeerd is begrepen.Ik stel toch de volgende vragen. Heeft de minister contact gehad met Brussel
over de herstructureringsvoorstellen? Zo ja, welke? Zijn er keiharde garanties
verkregen dat zijn voornemens zonder meer haalbaar zijn in Europees perspectief?
Gehoord de landbouwcommissaris, ook in zijn meest recente interview, lijkt
het er echter niet op. Er moet nog een juridisch waterdicht systeem ontworpen
worden, zo heet het daar. Waarom zet de minister zijn plannen in hun huidige
vorm dan toch door? Met de in het geding zijnde belangen moet op zorgvuldige
wijze worden omgegaan. Ik heb ook nog een vraag over de financiering van de
plannen. De minister geeft aan dat de gelden uit het structureringsfonds –
475 mln. – verbreed moeten worden ingezet, zie pagina 3 van de memorie
van toelichting op de begroting. Wat bedoelt de minister hier eigenlijk mee?
Gezien de maatregelen die genomen moeten worden, denkt mijn fractie dat er
vooral meer geld op tafel moet komen. Immers, de 475 mln. zijn een uitvloeisel
van de mestdiscussie. Door de varkenspest is de problematiek alleen maar indringender
geworden en een koude sanering willen wij geen van allen.Voorzitter! De gevolgen van de mineralenboekhouding zullen op bedrijfsniveau
langzamerhand duidelijk worden. Op het punt van de stikstofcorrectie –
ik heb de motie-Ter Veer op dat punt indertijd medeondertekend – bestaat
onenigheid tussen de minister en het landbouwbedrijfsleven en onduidelijkheid
voor de individuele ondernemer. Op voorhand is de SGP-fractie er niet van
overtuigd dat de minister de motie-Ter Veer conform de bedoeling uitvoert.
Graag meer daarover. Hoe reageert de minister op berichten uit de bloembollensector,
waar de Minas-papieren ook op de deurmat zijn gevallen? Moet dat niet pas
per 1 januari 2002? Mijn fractie pleit nog eens voor een goede begeleiding
van het Minas-project door middel van een adequate voorlichting. Wil de minister
ten slotte ingaan op het feit dat de Europese Commissie, Nederland voor het
Europese Hof wil dagen omdat ons land zich niet houdt aan de nitraatrichtlijn?Voorzitter! Het stimuleringskader is een van de instrumenten die passen
in het beleid gericht op de individuele ondernemer. In de praktijk doen zich
knelpunten voor. Het aantal toewijzingen bedraagt nog slechts een fractie
van het aantal aanvragen. Hoe komt dat? Het vernieuwingsproces mag niet worden
gehinderd door moeilijkheden rond de uitvoering van de regeling, zo luidt
mijn stelling.Het beleid omtrent het particulier natuurbeheer kan rekenen op steun van
de SGP-fractie. Boeren zijn in staat een goed natuurbeheer te realiseren binnen
de eigen bedrijfsvoering. Daarbij blijft ondersteuning van de overheid nodig.
Evenzeer als wij ervoor moeten waken dat de totale omvang van natuurterreinen
in ons land niet afneemt, moeten wij ervoor waken dat landbouwgronden door
allerlei ontwikkelingen – grootschalige recreatie, woningbouw, de verstedelijking,
infrastructurele grootschalige projecten, industrie – niet steeds schaarser
worden. Moeten wij, naast een ecologische hoofdstructuur, ook niet werken
aan een agrarische hoofdstructuur om daar waar dat nodig is op een verantwoorde
en planmatige wijze verweer te bieden tegen die processen? Ik overweeg op
dat punt in tweede termijn een motie in te dienen.Mevrouw Vos (GroenLinks):Wij zitten toch middenin een agrarische hoofdstructuur? Ik snap niet waar
u op doelt.De heer Van der Vlies (SGP):Aan die agrarische hoofdstructuur wordt geknabbeld en meer dan dat. Wij
hebben een zekere onrust dat er processen gaande zijn, geïnitieerd vanuit
allerlei beleidsbelangen, die de agrarische sector op verlies plaatsen. Ik
heb er oog voor dat dit niet overal kan worden voorkomen. Wat resteert, waar
wij aan hechten en waarvan wij verklaren dat het behoort tot de agrarische
hoofdstructuur, moeten wij beschermen, zo goed als wij terecht zijn opgekomen
voor de ecologische hoofdstructuur. Er moet een evenwicht zijn. Mijn bedoeling
is een ruimtelijke inplanning van een en ander, maar dat is lastig. Je kunt
op dat kleine stukje grond dat wij met elkaar bewonen niet alles optimaliseren.
Er zullen offers moeten worden gebracht. Maar de agrarische sector behoeft
niet altijd de sluitpost te zijn. Hij kan een evenwaardig belang hebben naast
de andere die ik zojuist heb genoemd. Mijn intentie is een meer planmatige
aanpak.Wij horen daar weinig van, maar voorzover er wat naar buiten komt, kan
ik toch wel de conclusie trekken dat deze minister in het kabinet indringend
in gesprek is met zijn collega's die andere beleidsterreinen in hun portefeuille
hebben. Er zijn bijvoorbeeld gevechten gaande over het Groene Hart. Deze minister
moet een instrument hebben vanuit een door de Staten-Generaal
geaccordeerd plan, namelijk een agrarische hoofdstructuur – dat woord
is een toespeling op de ecologische hoofdstructuur, waartoe wij gezamenlijk
hebben beslist – zodat hij stevig verweer kan bieden en meer planmatig
dan tot nu toe het geval is, althans voorzover het mij voorkomt.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! Ik ben het met de heer Van der Vlies eens dat het open houden
van landelijk gebied om allerlei reden van groot belang is. Ik ben wel benieuwd
wat naar zijn mening moet gebeuren met de extra vraag om woningbouw en andere
soortgelijke aanspraken. Moet voor dergelijke aanspraken absoluut geen nieuwe
ruimte meer beschikbaar zijn? Betekent dit indikken, meer woningen per hectare?
Kiest hij voor dat soort oplossingen? Ik zou daar graag iets over horen.De heer Van der Vlies (SGP):Dat is een oplossingsrichting. Wij zullen het daarmee niet redden. Woningbouw
is een belangrijke activiteit. Wij zullen mensen aan een woning moeten helpen.
In onze visie is dat onontkoombaar. Maar woningbouw kan echt niet overal.
Dat dragen wij als fractie uit. Voorts verwijs ik naar ons stemgedrag bij
nogal wat grootschalige infrastructurele projecten die hun uitstraling hebben
binnen die regio op het gebied van woningbouw, industriële vestiging
en dergelijke.De heer Huys (PvdA):Voorzitter! Voordat de heer Van der Vlies zijn motie indient, dient hij
twee zaken nog eens in overweging te nemen. Wij hebben al een structuurschema
Groene ruimte, waarin uitdrukkelijk is aangegeven welke agrarische gebieden
er zijn in dit land. Mijn tweede overweging is dat de laatste 25 jaar de agrarische
cultuurgronden met ongeveer 15% à 20% zijn afgenomen. In diezelfde
periode is de agrarische productie met 25% tot 50% toegenomen. Het betreft
voor een niet onbelangrijk deel producten die wij met exportsubsidie en interventie
overeind moeten houden. Vindt de heer Van der Vlies nu werkelijk dat wij te
ver gaan met het knabbelen aan agrarische gronden?De heer Van der Vlies (SGP):De heer Huys weet met mij dat in het structuurschema Groene ruimte de
agrarische functie wordt beschreven, maar het hoofdaccent ligt op de verwevenheid
van functies. Dat was goed. Dat moest gebeuren. Ik vang signalen op uit de
samenleving. Het is dan ook niet toevallig dat diverse woordvoerders van diverse
fracties nu over dit probleem spreken. Ik ervaar dat de landbouwfunctie in
den brede – specificatie per regio is mogelijk – zich bedreigt
begint te voelen onder al die processen. Ik zie best wel dat ondanks de inkrimping
van het areaal, de productie de laatste decennia is toegenomen. Bij dat laatste
kun je ook je vragen stellen. Die moeten wij ook stellen en beantwoord zien
te krijgen. Dat neemt niet weg dat wij planmatig en beleidsmatig met die zaak
moeten bezig zijn. Dat is mijn stelling in dit debat. Ik hoop dat de heer
Huys dit met mij eens is. Ik zal die motie uiteraard pas indienen als naar
mijn mening de stand van de discussie daartoe aanleiding geeft. Als het gebeurt,
verwacht ik van hem een positieve grondhouding.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Op zich kan ik deze redenering goed volgen. Ik heb niet zo uitvoerig als
de heer Van der Vlies dat nu doet, aandacht besteed aan dit punt. Ik heb wel
het element van landbouwcompensatie genoemd. Ik weet niet of hij dat ook heeft
betrokken bij zijn beschouwing. Zou landbouwcompensatie een onderdeel kunnen
zijn van het instellen van zo'n hoofdstructuur? Het komt ook voor in de ecologische
hoofdstructuur.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! Bij de ecologische hoofdstructuur waarover wij indringende
debatten hebben gevoerd, was dat een van de instrumenten om de doelstelling
naderbij te brengen. Als er zo'n agrarische hoofdstructuur komt, zou dat een
instrument kunnen zijn. Ik zou het niet tot het enige willen verklaren. Ik
wil die discussie open ingaan met de mogelijkheden die zich daarbij aandienen.De voorzitter:Bent u klaar?De heer Van der Vlies (SGP):Eerlijk gezegd niet. Ik was wel klaar met dit blokje.De voorzitter:Bij andere collega's houd ik opeens een papiertje omhoog waarop het aantal
minuten staat aangeven. Deze interruptie heeft ongeveer dezelfde functie.De heer Van der Vlies (SGP):Dat had ik al begrepen. Ik zal mijn betoog inkorten.Voorzitter! Ik zal mij beperken tot nog één punt: de biologische
landbouw. Het stimuleren daarvan spreekt de SGP-fractie aan. Grootste knelpunt
is de afzet op de vooral binnenlandse markt. Hoe staat de minister tegenover
het pleidooi om biologisch geteelde producten onder het zo laag mogelijke
BTW-tarief te brengen, om aldus via prijsprikkels de afzet op de binnenlandse
markt te bevorderen? Ik hoor graag een concreet antwoord op deze vraag. Ook
daarover zal eventueel een motie kunnen worden ingediend. De textielproducten
vallen nog onder het hoge tarief en kunnen sowieso omlaag. De levensmiddelen
vallen onder het tarief van 6%. Die zouden onder het tarief van 5% kunnen
vallen. Dat zou een incentive kunnen zijn voor de biologisch geteelde producten.De heer Van Middelkoop (GPV):Mijnheer de voorzitter! Het valt niet te ontkennen dat minister Van Aartsen
de scepsis die hem bij zijn aantreden ten deel viel, ruimschoots heeft overwonnen.
Zeker bestuurlijk is de mijns inziens noodzakelijke distantie tussen enerzijds
de minister en zijn departement en anderzijds het agrarisch middenveld vergroot
en heeft de overheid nieuw gezag verworven. Ik vind dat winst. Met voorgangers
van deze minister is meer dan eens gedebatteerd over de toekomst van het LNV-departement.
Daarbij kwam de vraag aan de orde of het als een zelfstandig departement de
21ste eeuw moet ingaan en of het overlevingswaarde heeft. Naar mijn oordeel
is dat wel het geval. Het is interessant om na drie jaar van deze minister,
met zijn bestuurlijke ervaring, te horen wat zijn antwoord op die vraag is.
Hij moet daar een bevindelijk antwoord op kunnen geven.Voorzitter! Er moet verder gewerkt worden aan een meer dier- en milieuvriendelijke
sector. Daarbij doet de vraag zich voor of de bedragen die voor het dier gezondheidsbeleid worden uitgetrokken, wel voldoen. Is de sector
draagkrachtig genoeg om aan de gewenste veranderingen bij te dragen? Ook rijst
de vraag of het diergezondheidsbeleid niet ten koste gaat van de financiële
ruimte voor het milieubeleid. Ik doel op de 475 mln. die is uitgetrokken voor
de herstructurering van de varkenssector. Dat is toch een wat merkwaardige
vestzak-broekzakbeweging. Dat bedrag was immers al bestemd voor de uitvoering
van de Integrale notitie mest- en ammoniakbeleid. Ik zie ook wel in dat de
overlap tussen beide beleidslijnen evident is, maar gemakshalve wordt er kennelijk
aan voorbijgegaan dat structuurbeleid meer is dan mestbeleid, en dat ook koeien
en kippen mest produceren. Hoe is deze beleidsomslag – of anders geformuleerd:
deze wat andere inzet van die 475 mln. – te verdedigen?Ik heb in de schriftelijke voorbereiding gelezen dat er externe deskundigen
en maatschappelijke organisaties worden betrokken bij de ontwikkeling van
kengetallen voor dierenwelzijn. Dat vind ik een goede zaak. In hoeverre wordt
er in dit proces ook overeenstemming nagestreefd? Kengetallen en de daaraan
te koppelen doelvoorschriften moeten wel geaccepteerd kunnen worden door de
betrokkenen. Het is anders niet denkbeeldig dat de kengetallen alleen maar
worden gezien als lastig en irreëel, zodat het effect op het dierenwelzijn
minimaal is. Het gaat hier toch om de verdere uitvoering van de belangrijke
Gezondheids- en welzijnswet voor dieren. Ik hoor graag een reactie van de
minister op dit punt.Voorzitter! Zonder dat ik andere sectoren tekort wil doen, vraag ik aandacht
voor de economische positie van de rundveehouderij. Hoge kosten en tegenvallende
opbrengsten spelen de bedrijven parten. In de memorie van toelichting wordt
terecht gewezen op de noodzaak van kostenbewaking. Zonder die kostenbewaking
zullen bestaande bedrijven vaker vastlopen en zal de term "bedrijfsovername"
uit het woordenboek van de sector verdwijnen. Zoals bekend, zijn verschillende
landbouworganisaties met dit onderwerp bezig. Welke bijdrage levert de minister
aan die discussie? Is hij bereid zich in te zetten voor een betere beheersing
van de quotummarkt? Ook de gedachtevorming over het leasen van quota moet
doorgaan. Dat is een gedachtevorming die wij vorig jaar onder leiding van
de heer Ter Veer zijn gestart. De structurele verhuur die nu mogelijk is,
heeft weinig meer te maken met een flexibele toepassing van de melkquotering,
waar de mogelijkheid tot verhuur toch voor bedoeld was. De minister heeft
in januari toegezegd zich nader over het leasen te zullen beraden in relatie
tot de discussie op Europees niveau. Hoe staat het hiermee? Kunnen wij de
komende maanden concrete plannen van de minister verwachten ter beheersing
van de quotummarkt?Voorzitter! Ik kom bij het stimuleringskader. Begin dit jaar werd het
kader in de agrarische sector aangekondigd onder het motto "u innoveert, LNV
stimuleert". Een groot aantal subsidieaanvragen was het gevolg, maar de meeste
aanvragers kwamen van een koude kermis thuis. De informatie was weliswaar
uitdagend, maar de scherpe selectie van de beoordelingscommissie maakte aan
de hooggespannen verwachtingen een eind. Kortom, de criteria voor de subsidieverstrekking
waren onvoldoende duidelijk en zij zijn dat nog, zo hoor ik. De minister legde
tijdens het algemeen overleg van 18 december vorig jaar de nadruk op de inbreng
van onderaf en op de initiatieven uit de sector die hij wilde stimuleren.
Juist daarom moesten de criteria niet zo strikt zijn. Met de vele afgewezen
aanvragers moet ik echter concluderen dat de beoordeling te streng of de informatie
te onvolledig is geweest. Welke actie zal de minister ondernemen om de uitvoering
van een stimuleringskader, toch een belangrijk onderdeel van zijn ministeriële
activiteiten van de afgelopen jaren, te verbeteren?Voorzitter! Ik heb nog enkele korte vragen. Wij hebben een tijdje geleden
de motie-Blauw aangenomen over de toekomst van het Landbouwschap. Ik ontving
een dezer dagen een brief waarin stond dat het daarbij gaat om de overname
van taken van dat schap. Wat daarbij ontbrak was een financiële paragraaf.
Heel concreet wil ik weten wat structureel uit de boedelscheiding voor rekening
van het departement van LNV komt.Een heel andere vraag betreft de plattelandsvernieuwing. In 1998 krijgt
Groningen 35 mln. voor het project De blauwe stad. Ik vind dat prima. Ik heb
toch enkele vervolgvragen. Is de verdere financiering al zeker gesteld en
hoe komen de bestuurlijke verantwoordelijkheden voor dat project te liggen?Ik heb twee vragen over de werking van het Minas. Hoe staat het met de
gedachtevorming over de mogelijke invoering van een premie voor bedrijven
met een zeer gunstige mineralenbalans als tegenwicht voor de ingevoerde heffing?
Hierover hebben wij een motie aangenomen. Hoe moet ik de opmerking van minister
De Boer plaatsen in het blad 19NU van deze maand, waaruit blijkt dat zowel
de landbouwminister, minister Van Aartsen, als minister De Boer zelf bij voorbaat
grote twijfels heeft over de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid van een premiestelsel?
Als ik minister De Boer goed lees, kunnen wij dat wel vergeten. Ik hoor graag
een antwoord op deze vraag van minister Van Aartsen. Een tweede vraag betreft
de werking van de pachtnormen bij de uitvoering van de Minas-wet. Mij bereiken
signalen dat de regelgeving te star is om flexibel met de mestwetgeving om
te kunnen gaan. Wordt dit aspect bij de evaluatie van de Pachtwet betrokken?Voorzitter! Ter afronding zeg ik heel kort iets over Europa. Deze zomer
las ik enerzijds dat de minister de plannen van eurocommissaris Fischler letterlijk
onaanvaardbaar noemde en anderzijds dat het ministerie de plannen noodzakelijk
achtte. Waar staat Nederland nu? Wat zijn de vooruitzichten met betrekking
tot het compenseren van alle boeren voor lagere garantieprijzen? Dat is toch
de inzet van de minister? Worden er ook alternatieven ontwikkeld? Mag ik in
dit verband horen wat de minister vindt van de suggestie van het Nederlands
agrarisch jongerenkontakt om verder te werken met de conclusie van het LEI-onderzoek
naar een productiebeheersingsscenario?De algemene beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Wij zijn hiermee gekomen aan het einde van de eerste termijn van de kant
van de Kamer bij de landbouwbegroting. De minister zal morgenochtend om 10.15
uur antwoorden.De vergadering wordt enkele minuten geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19961997-736-753.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl