Behandeling van de wetsvoorstellen:  - Aanpassing van een aantal wetten in verband met de invoering van de Wet premiedifferentiatie en marktwerking bij arbeidsongeschiktheidsverzekeringen, de Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen, de Wet arbeidsonge- schiktheidsvoorziening jonggehandicapten en de Organi- satiewet sociale verzekeringen 1997 (Aanpassingswet nieuwe en gewijzigde arbeidsongeschiktheidsregelingen) (25415);  - Nadere wijziging van een aantal sociale zekerheidswetten en enige andere wetten, houdende wijziging/intrekking van de Wet Werkloosheidsvoorzining, eenvormige definiëring van de term gezamenlijke huishouding en technische alsmede enige andere wijzigingen (Veegwet SZW 1997) (25641)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1997-1998, pag. 650-661

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

16-01-1998

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

nr. 14, pagina 650-661

23-12-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25415Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 25641Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Afscheid de heer StaalPagina 622-622
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Goedkeuring van de op 26 juli 1995 te Brussel tot stand gekomen Overeenkomst op grond van Artikel K.3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie tot oprichting van een Europese Politiedienst (Europol-Overeenkomst) (Trb. 1995, 282); en van het op 24 juli 1996 te Brussel tot stand gekomen Protocol opgesteld op grond van Artikel K.3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, betreffende de prejudiciële uitlegging, door het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen, van de Overeenkomst tot oprichting van een Europese Politiedienst (TB. 1996, 225) (25339)Pagina 641-650
Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen: - Herziening van het afstammingsrecht alsmede van de regeling van adoptie (24649) en - Wijziging van een aantal wetten in verband met de herziening van het afstammingsrecht alsmede van de regeling van adoptie (25189)Pagina 617-622
Noot met statistieken van de Eerste KamerPagina 668-668
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Werkloosheidswet, houdende onder meer verlenging van de periode gedurende welke de uitkeringen ten laste van een wachtgeldfonds komen (25617)Pagina 661-667
Presentie en opening (dinsdag 23 december 1997)Pagina 603-603
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Burgerlijk Wetboek en van enige andere wetten in verband met de regeling van de splitsing van rechtspersonen (24702)Pagina 611-617
Behandeling van het wetsvoorstel Goedkeuring van de op 26 juli 1995 te Brussel tot stand gekomen Overeenkomst op grond van Artikel K.3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie tot oprichting van een Europese Politiedienst (Europol-Overeenkomst) (Trb. 1995, 282) en van het op 24 juli 1996 te Brussel tot stand gekomen Protocol opgesteld op grond van Artikel K.3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, betreffende de prejudiciële uitlegging, door het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen, van de Overeenkomst tot oprichting van een Europese Politiedienst (Trb. 1996, 235) (25339)Pagina 603-610
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Aanpassing van een aantal wetten in verband met de invoering van de Wet premiedifferentiatie en marktwerking bij arbeidsongeschiktheidsverzekeringen, de Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen, de Wet arbeidsonge- schiktheidsvoorziening jonggehandicapten en de Organi- satiewet sociale verzekeringen 1997 (Aanpassingswet nieuwe en gewijzigde arbeidsongeschiktheidsregelingen) (25415); - Nadere wijziging van een aantal sociale zekerheidswetten en enige andere wetten, houdende wijziging/intrekking van de Wet Werkloosheidsvoorzining, eenvormige definiëring van de term gezamenlijke huishouding en technische alsmede enige andere wijzigingen (Veegwet SZW 1997) (25641)Pagina 650-661
Behandeling van het wetsvoorstel Verlenging van de zittingsduur van de raden van de gemeenten Gulpen en Wittem in verband met de samenvoeging van deze gemeenten (25739)Pagina 622-622
Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de regeling betreffende het verlenen van bijdragen van rijkswege aan de Algemene Kas, bedoeld in artikel 71 van de Ziekenfondswet, en het Algemeen Fonds Bijzondere Ziektekosten, alsmede tot het treffen van een wettelijke basis voor het verlenen van rijksbijdragen aan de instellingen die een publiekrechtelijke ziektekostenvoorziening uitvoeren (23652); - Wijziging van de artikelen 3a en 15 van de Ziekenfondswet (24419); - Wijziging van de Ziekenfondswet in verband met aanpassing van de gronden voor ziekenfondsverzekering (herstructurering Ziekenfondswet) (25687)Pagina 628-641
Stemming over een motie, ingediend bij de behandeling van het wetsvoorstel Regels omtrent de kamers van koophandel en fabrieken, te weten de motie-Stevens c.s. inzake heroverweging gebiedsindeling van de kamer van koophandel voor Zuid-Holland Zuid (Gedrukt stuk Eerste Kamer 25029, nr. 33e)Pagina 622-622
Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen: - Herziening van het afstammingsrecht alsmede van de regeling van adoptie (24649); - Wijziging van een aantal wetten in verband met de herziening van het afstammingsrecht alsmede van de regeling van adoptie (25189)Pagina 623-628

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 66 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van de wetsvoorstellen: Aanpassing van een aantal wetten in verband met de invoering van de Wet premiedifferentiatie
en marktwerking bij arbeidsongeschiktheidsverzekeringen, de Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering
zelfstandigen, de Wet arbeidsonge- schiktheidsvoorziening jonggehandicapten
en de Organi- satiewet sociale verzekeringen 1997 (Aanpassingswet nieuwe en
gewijzigde arbeidsongeschiktheidsregelingen) (25415);Nadere wijziging van een aantal sociale zekerheidswetten en enige andere wetten,
houdende wijziging/intrekking van de Wet Werkloosheidsvoorziening, eenvormige
definiëring van de term gezamenlijke huishouding en technische alsmede
enige andere wijzigingen (Veegwet SZW 1997) (25641).De beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Voorzitter! Vandaag bij de behandeling van de Veegwet 1997 en de Aanpassingswet
PEMBA zijn de aspecten rechtszekerheid, uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid
weer volop in het geding. Van verschillende kanten is in het kader van de
Veegwet met name stilgestaan bij de noodzaak van een meer zorgvuldige voorbereiding
van de wetgeving. De beantwoording van de in dit kader gestelde vragen vond
de CDA-fractie niet overtuigend. Natuurlijk hebben wij er begrip voor dat
het soms bij een complexe operatie onontkoombaar is dat er onvolkomenheden
in de wet sluipen. Dit neemt niet weg dat het dan om uitzonderingen moet gaan.
Een enkele reparatie ligt dan in de rede.Naar ons gevoel is er echter sprake van een negatieve spiraal, mede als
gevolg van haastwerk en soms van doordrammen, ondanks herhaalde waarschuwingen.
Reparatiewetgeving wordt dan als het ware uitgelokt en is op voorhand ook
voorzienbaar. Dit nu wijst de CDA-fractie van de hand. De voorbeelden liggen
voor het oprapen, maar blijken ook vaak pas na verloop van tijd. Het is dan
ook geen wonder dat het foutenpercentage bij de uitvoering van de sociale
werknemersverzekeringen is toegenomen. Wat overigens ook opvalt is het verschil
in benadering van de uitvoeringsorganisaties van de sociale verzekeringen
ten opzichte van die van de gemeenten.In Binnenlands Bestuur van 12 december 1997 moesten wij lezen dat de gemeente
Amsterdam de Wet boeten en maatregelen slechts gedeeltelijk uitvoert. Er is
overeenstemming met het departement bereikt over een "gestripte" wet. Dit
is werkelijk te gek voor woorden en in feite een niet te aanvaarden vorm van
rechtsongelijkheid. De staatssecretaris moet zich kunnen indenken dat deze
mededeling van een wethouder onze argwaan wekt over het realiteitsgehalte
van de voorgestelde wijziging in het kader van de Algemene kinderbijslagwet,
die thans ook aan de orde is en waarover afspraken met de gemeenten moeten
worden gemaakt. Wij komen daarop terug.In het kader van de Aanpassingswet PEMBA worden vervolgens binnen een
bestek van vijf maanden een nota van verbetering en vijf nota's van wijziging
ingediend. Deze moeten in een dusdanig tempo worden behandeld dat van een
zorgvuldige analyse nauwelijks sprake kan zijn; dit wat de procedures betreft.
Het zal de staatssecretaris niet verbazen dat de CDA-fractie
de inhoudelijke wijziging van de Veegwet zoals voorgesteld in de nota van
wijziging onder artikel LXIX, Wet inschakeling werkzoekenden, onder E, terzake
van een wijziging van de Algemene kinderbijslagwet alsnog aan de orde wil
stellen.Allereerst lijkt het ons niet juist dat onverhoeds bij nota van wijziging
van 4 november 1997 in een wetsvoorstel ter reparatie van technische onvolkomenheden
een wijziging van inhoudelijke aard wordt voorgelegd. Deze wijziging is derhalve
ook niet aan het oordeel van de Raad van State onderworpen. Dit klemt temeer
omdat de rechtsgrond voor deze wijziging naar onze overtuiging ontbreekt.
Het antwoord dat de wijziging alleszins gerechtvaardigd is, gezien de verantwoordelijkheid
van ouders voor hun kinderen, is sterk aanvechtbaar. Uiteraard dragen de ouders
verantwoordelijkheid, ook voor het onderhoud c.q. de verzorging van hun kinderen,
maar reeds sedert 1941 is sprake van een recht op kinderbijslag als tegemoetkoming
in deze kosten.Bij de wijziging van de AKW per 1 oktober 1995 zijn de onderhoudsvoorwaarden
voor het recht op kinderbijslag juist ook voor thuiswonende kinderen van 16
en 17 jaar sterk vereenvoudigd. De onderhoudskosten behoeven niet meer te
worden aangetoond in die gevallen dat het vanzelfsprekend is dat het kind
voor rekening van de aanvrager komt. In die gevallen kan worden volstaan met
de inkomenstoets. Werkloze kinderen krijgen kinderbijslag, maar dienen wel
als werkzoekende bij de arbeidsvoorzieningsorganisatie ingeschreven te staan.
De ratio van de voorgestelde wijzigingen op dit moment ontgaat ons dan ook.
Nog afgezien van begrippen als "vrijwel alle arbeid is passend" en "het door
toedoen van het kind niet aangeboden worden of beëindigd worden van een
dienstbetrekking" – citaten uit het antwoord – die nog enige ruimte
voor een verscheidenheid aan interpretaties laten. Zonder een nadere precisering
kunnen zij tot een ongelijke behandeling leiden. Ik begrijp dat de uitvoeringsorganisaties
nu zelf een invulling moeten verzinnen voor wat in dit geval verwijtbaar is.Bovendien kan dit wetsvoorstel ongelijkheid teweegbrengen. Zoals bekend
worden door 16- en 17-jarige jongeren vaak scholingstrajecten afgebroken.
Is het begrip "door eigen toedoen" dan ook niet op hen van toepassing?Er zit een gat, omdat voor jongeren van 16 en 17 jaar een traject van
een jaar in het kader van de WIW moet worden doorlopen. Dat betekent dat zij
in dat jaar zich nog helemaal niet op de arbeidsmarkt hebben begeven, maar
wel bemiddeld worden en weer kunnen terugkomen, omdat het scholingstraject
nog niet aanwezig is. Kortom, dat loopt volstrekt niet rond.Naast deze bezwaren van inhoudelijke aard, spelen ook uitvoeringstechnische
problemen een rol. Er wordt wel erg gemakkelijk gesteld dat tussen de Sociale
verzekeringsbank en de gemeenten afspraken dienen te worden gemaakt, met name
over de verstrekking van informatie door gemeenten. Wij hebben net een hele
discussie achter de rug over de informatiemogelijkheden bij de gemeenten.
Op welke termijn dient dit te geschieden? Is het wel bij alle gemeenten mogelijk?
Wij behoeven slechts naar de discussie over de WIW te verwijzen en het zojuist
geciteerde artikel uit Amsterdam, waar wel een heleboel kinderen wonen. Kunnen
de gemeenten beëindiging van de dienstbetrekking onder alle omstandigheden
op de voet volgen? Het gaat ook om jongeren die in het eerste jaar nog niet
in het traject zitten. Hoe kun je dat volgen als de werkgever niet terugmeldt
dat het kind de betrekking niet heeft aanvaard? De ouders merken het dan pas
achteraf. Dat is ons inhoudelijk, principiële bezwaar. Vaak zal het gaan
om jongeren uit zwak-sociale gezinnen.Wij achten het vrijwel uitgesloten dat dit alles per 1 januari aanstaande
geregeld kan zijn. In dit kader zijn wij benieuwd naar het standpunt van de
SVB over de uitvoeringstechnische kant.Een andere vraag betreft de uitvoering in het buitenland. Was de controle
op de inschrijving bij een vergelijkbare instelling als onze arbeidsvoorzieningsorganisatie
al moeilijk, de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid van de voorgestelde wijziging
lijken uitgesloten. Het gaat natuurlijk maar om een beperkt aantal gevallen,
maar zoiets kan toch niet? De CDA-fractie acht deze inhoudelijke wijziging
in het kader van de veegwet niet verantwoord en zou het op prijs stellen als
deze zou kunnen worden teruggenomen om meer ruimte te scheppen, of zou kunnen
worden uitgesteld. In het licht van het wetsvoorstel tot beperking van de
export van uitkeringen zal nog een principiële discussie moeten worden
gevoerd over het overgaan op het territorialiteitsbeginsel in samenhang met
gewaarborgde handhaafbaarheid op basis van de verdragsrelatie. Zeker nu is
er geen aanleiding om nieuwe maatregelen in te voeren waarvan onoverkomelijke
handhavingsproblemen te verwachten zijn.Een volgende opmerking betreft de overgebleven beleidsmatige knelpunten
die een aanpassing van de wet- en regelgeving noodzakelijk maken, met name
terzake van de samenloop AAW/WAO met een WW-uitkering. Op zijn minst hadden
wij zoveel maanden later enig inzicht verwacht in de vraag, op welke termijn
voor welk knelpunt een oplossing tegemoet kan worden gezien. Ook de aangekondigde
diepgaande studies vragen om planning. De staatssecretaris zal deze vraag
ongetwijfeld hebben verwacht en een antwoord hebben laten voorbereiden. In
ieder geval moet intussen wel duidelijk zijn, of er thans over de gehele linie
reeds sprake is van een uniforme gevalsbehandeling, terwijl het tevens van
belang is nu te vernemen, of er zal worden gekozen voor compensatie vanuit
de WW bij een gedeeltelijke afschatting als gevolg van een herbeoordeling,
of voor een inkomenssuppletieregeling, of voor nog weer een andere oplossing.
Dat acht ik niet uitgesloten. Wat hiervan ook zij en hoe gecompliceerd dit
ook is, de staatssecretaris kan zich niet permitteren, al te lang de toch
aanzienlijke problemen onopgelost te laten. Het is niet niks als het LISV
in zijn brief van 14 mei 1997, dus een kleine acht maanden geleden, schrijft:
"Rechtszekerheid en rechtsgelijkheid komen hierdoor in opspraak." Het LISV
kan ernaast zitten, maar dan wil ik dat beargumenteerd horen. Dan is de kou
uit de lucht. Als er dan meer tijd nodig is, moet dat maar. Maar het kan niet
zo zijn dat de staatssecretaris nu alleen zegt dat hij nog tijd voor studie
nodig heeft omdat het een complexe materie is.Het antwoord op de gestelde vragen over de ANW-problematiek levert
in samenhang met de bestudering van de behandeling van de brief "Problematiek
Algemene Nabestaandenwet" nog de navolgende opmerkingen op. Welke wijzigingen
zijn nu exact te verwachten in het aparte wetsvoorstel over de ANW? In ieder
geval de introductie van de herlevingsbepaling en de voornemens inzake de
samenwoonsituatie van een nabestaande, die een gezamenlijke huishouding met
een meerderjarig stiefkind voortzet. Maar zijn er nog meer wijzigingen te
verwachten? Het kabinet heeft er weliswaar voor gekozen, de reeds genoemde
wijzigingen te concentreren in één apart voorstel tot aanpassing
van de ANW. De CDA-fractie is daar geenszins gelukkig mee. Realiseert het
kabinet zich dat hierdoor een heel moeilijke, zo niet onaanvaardbare situatie
ontstaat voor een bepaalde groep nabestaanden? Hoe denkt de staatssecretaris
hiervoor een oplossing te vinden, die ook voor de uitvoeringsorganisatie werkbaar
is zolang we het wetsvoorstel niet hebben en de datum van 1 januari 1998 nu
voor de deur ligt? Juist deze kwetsbare groep kunnen wij het toch niet aandoen
om een bepaalde wetsuitvoering op te leggen, en dat straks weer te moeten
herzien? Ik moet eerlijk zeggen dat ik zelf niet weet, hoe dat wetstechnisch
moet. Maar er is een heel duidelijk probleem.Het moet ons in de kwestie van de gezamenlijke huishouding en in relatie
hiermede van de geformuleerde onweerlegbare rechtsvermoedens van het hart,
dat het langzamerhand wel de hoogste tijd wordt dat dit huis zijn licht kan
laten schijnen, niet alleen over de AMvB met betrekking tot de registraties,
gelet op de verwachte praktijk bij correctie van een foutieve registratie,
maar ook over een notitie waarin de materie van het onweerlegbaar rechtsvermoeden
diepgaand wordt uiteengezet. Alleen bij een duidelijke toezegging terzake
kan de CDA-fractie afzien van een beschouwing hierover in tweede termijn.
Bewust is dat in eerste termijn nagelaten om wat uitvoeriger op de wijziging
van de AKW in te kunnen gaan. De gewisselde stukken vragen echter om een meer
diepgaande beschouwing die, ook al zal collega Van de Zandschulp dit zeker
doen, naar ons gevoel vanavond niet kan en zal worden afgerond. Waarom de
indertijd gedane toezegging niet uitgevoerd?Met betrekking tot de Aanpassingswet PEMBA wil de CDA-fractie nog een
enkele opmerking maken over de inkomenseffecten voor de ouderen. Niet voor
niets was deze vraag geformuleerd als een vraag om duidelijkheid te scheppen.
Immers, van ouderen mag in het algemeen niet worden verwacht – trouwens
langzamerhand van nog maar zeer weinig burgers – dat zij de materie
van de Sociale Nota beheersen en daaruit voor hun individuele geval zo gemakkelijk
de juiste informatie kunnen halen. Het overzicht van maatregelen dat relevant
is voor de koopkrachtontwikkeling in 1998, zoals ons in antwoord op de gestelde
vragen is gegeven, is toch redelijk ontoegankelijk. In ieder geval is ons
het koopkrachtbeeld voor 1998, ook voor ouderen, en hierbinnen de specifieke
PEMBA-maatregelen, nu wel duidelijk. Hieruit blijkt overigens dat de negatieve
verwachtingen van alleenstaande ouderen met aanvullend inkomen – opnieuw
zij weer – maar ook van de gehuwden uit dezelfde inkomenscategorie niet
helemaal onterecht zijn; de consequenties voor de koopkracht variëren
van 0 tot min 0,75%. In het antwoord wordt aangegeven dat er geen sprake is
van koopkrachtverbetering, maar dat het beeld dooreen genomen koopkrachtbehoud
zou laten zien. Dat valt derhalve voor deze categorie niet mee, ja zelfs tegen.Het lijkt ten slotte dan ook zaak, op de effecten voor de gehele groep
een heldere en eenvoudige toelichting te geven. Die wordt node gemist. Er
is grote onrust onder de ouderen ontstaan over hetgeen deze groep per 1 januari
aanstaande weer te wachten staat. Ik heb het antwoord van de staatssecretaris
op dit punt tweemaal moeten lezen voordat ik precies in de gaten had wat de
inkomenseffecten zouden zijn. Naar mijn mening kun je dit soort maatregelen
niet meer met goed fatsoen zonder uitleg eind december doorvoeren. Het blijft
rommelen, maar ik hoop dat de staatssecretaris mij het gevraagde kan toezeggen.
Ik heb geen problemen meer met het principe. Het kabinet heeft het goed gedaan.
Ik wijs erop dat de groep van de alleenstaande ouderen wel teleurgesteld is.
Het totale plaatje geeft echter geen aanleiding tot het maken van grote problemen.
Het schort – zoals gezegd – alleen aan een heldere en eenvoudige
voorlichting. Daartoe doe ik dit oude jaar nog een oproep.De heer Van de Zandschulp (PvdA):Mijnheer de voorzitter! Vijftig pagina's gedrukte wetstekst levert een
Veegwet op. Zeventig pagina's gedrukte wetstekst zijn er nodig voor een aanpassingswet
PEMBA. Samen levert dit honderdtwintig pagina's tekstwijzigingen in de socialezekerheidswetten
en enkele aanpalende wetten op aan de vooravond van de jaarwisseling. De ambtenaren
die deze sisyfusarbeid verzet hebben, verdienen mijn respect.Het monstrueuze resultaat geeft echter wel te denken. Het tempo van systeemwijzigingen
en andere wetswijzigingen is de afgelopen jaren te geforceerd geweest. De
ene wijziging was nauwelijks geïmplementeerd, laat staan geëvalueerd,
of de volgende wijziging buitelde er al weer overheen. Nieuwe wetgeving was
soms onvoldoende doordacht en stak op onderdelen slordig in elkaar. Het afbreukrisico
is groot gebleken. De complexiteit is zo groot geworden dat de foutenmarge
in de uitvoering wel moest toenemen. Het stelsel is zo onoverzichtelijk geworden
dat het nauwelijks meer valt uit te leggen aan belanghebbenden, hulpverleners
en het grote publiek. Leesbare handboeken zijn een schaars goed geworden.
Uitgevers en auteurs die er zich nog wel aan wagen, lopen een groot risico.
Ik zag zaterdag in de boekhandel dat er toch enkele gidsjes over de Algemene
nabestaandenwet in de handel zijn. Die kunnen nu met de tweede reparatiewet
in de steigers naar de papiervernietigingsmachine worden gestuurd.Welke beleidsmatige conclusies trek ik hieruit? Er is primair behoefte
aan een moratorium op nieuwe stelselwijzigingen in de sociale zekerheid. Dat
is geen pleidooi voor de rust van het kerkhof. Er is alle reden voor een terugblik
op het recente verleden, voor een evaluatie en voor een reparatie van knelpunten.
Er blijft behoefte aan onderhoud, aan actualisering aan de hand van veranderende
arbeids- en samenlevingspatronen.Daarnaast is er behoefte aan althans enige stroomlijning en vereenvoudiging.
Ik zeg dit met enige aarzeling. Een complexe samenleving kan niet zonder complexe
wetgeving. De simplistische leuzen over basisinkomen, basisuitkering en ministelsel
heb ik steeds bestreden. Maar enige stroomlijning en enige systematische herformulering –
bijvoorbeeld van de dagloonregeling of van de van de vrijlatingsbepalingen
die per wet verschillen – moeten toch mogelijk zijn. Ik vraag mij zelfs
af of het niet wenselijk is om sommige wetten, bijvoorbeeld de WAO, die de
afgelopen jaren verschillende malen over de kop zijn gegaan, systematisch
te herschrijven. Ook de complexe WW behoeft dringend enige vereenvoudiging,
al was het maar dat wij in situaties van gedeeltelijke werkloosheid en gedeeltelijke
werkhervatting kiezen voor inkomensverrekening in plaats van arbeidsurenverrekening.
Ook bij een bescheiden ambitieniveau is er nog voldoende werk aan de winkel.Voorzitter! Ik beken nederig dat ik niet alle 120 pagina's tekstuele wijzigingen
van Veegwet en Aanpassingswet PEMBA nauwkeurig doorgevlooid heb. Ik verwed
er veel om dat geen enkele parlementariër dat gedaan heeft en ook dat
geeft te denken. Ik beperk mij nu tot zaken die in de schriftelijke voorbereiding
aan de orde zijn geweest. Ik sluit mij aan bij de vragen van mevrouw Van Leeuwen
over de kinderbijslagwet en over de planning van een betere regeling van samenloop
tussen WW en WAO. Mijn vragen bij de schriftelijke gedachtewisseling van beide
wetsvoorstellen zijn in het algemeen goed beantwoord. Op één
onderdeel moet ik echter een ernstig voorbehoud maken.Deze Veegwet wordt aangegrepen voor een verdere opmars van het onweerlegbaar
rechtsvermoeden over het bestaan van een gezamenlijke huishouding in de socialezekerheidswetten.
Het onweerlegbaar rechtsvermoeden werd voor het eerst geïntroduceerd
in de nieuwe Algemene bijstandswet in 1996. In vier evident veronderstelde
situaties neemt de gemeente een gezamenlijke huishouding aan zonder dat betrokkene
tegenbewijs mag leveren. Ik stel voorop dat de uitvoerders in het verleden
inderdaad te weinig wapens hadden tegen zogenoemde partnerfraude en regelwinkelen.
Een andere bewijslastverdeling, bijvoorbeeld een weerlegbaar rechtsvermoeden,
vind ik in de evident veronderstelde situaties dan ook acceptabel.De Raad van State schreef destijds in zijn advies dat aan de introductie
van een onweerlegbaar rechtsvermoeden "belangrijke bezwaren" verbonden zijn.
De raad wees er verder op "dat in situaties waarin het overduidelijk is dat
er sprake is van een gezamenlijke huishouding en daarover geen enkele twijfel
is, de betrokkene er bij het bestaan van de mogelijkheid om tegenbewijs te
leveren toch niet in zal slagen aannemelijk te maken dat er geen sprake is
van een gezamenlijke huishouding". Tijdens het debat in de Eerste Kamer over
de nieuwe Algemene bijstandswet erkende minister Melkert dat het voor de wetgever
kennelijk niet mogelijk is om op formele wijze een antwoord te geven op alle
denkbare casusposities. In de bijstandswet was dat ook niet nodig. B en W
kunnen, dankzij het individualiseringsartikel, eventueel afwijken van het
principe van gezinsbijstand, aldus minister Melkert.Daarna sloeg het onweerlegbaar rechtsvermoeden op dezelfde wijze opnieuw
toe in de Algemene nabestaandenwet, echter zonder individualiseringsartikel.
In het debat erover met staatssecretaris Linschoten hebben wij gesteld: óf
die vier veronderstelde evidente situaties blijken altijd evident te zijn,
dan volstaat een weerlegbaar rechtsvermoeden, óf, in uitzonderlijke
gevallen, gaan die veronderstelde evidenties toch niet op; dan eisen rechtsbeginselen
dat betrokkene ten minste het recht krijgt om tegenbewijs te leveren. Staatssecretaris
Linschoten reageerde als volgt."Dit is een zaak waarover ik nog eens goed wil nadenken. Ik zeg de heer
Van de Zandschulp toe dat ik hier nader op zal terugkomen als hij mij de gelegenheid
geeft om na te denken wat wijsheid is."Nu wordt opeens voorgesteld om dit onweerlegbaar rechtsvermoeden in alle
socialezekerheidswetten in te voeren. Van de toegezegde nadere bezinning is
niets te merken. Het wordt een technische aanpassing en een harmonisatie genoemd.
Mijn fractie heeft in het verslag gevraagd om een grondige beschouwing op
grond van algemene rechtsbeginselen over de aanvaardbaarheid van een onweerlegbaar
rechtsvermoeden. Het summiere antwoord van het kabinet luidt: het kabinet
onderkent de bezwaren die kleven aan het opnemen van een onweerlegbaar rechtsvermoeden.Voorzitter! Een onweerlegbaar rechtsvermoeden botst met mijn rechtsgevoel
en zeker als het om zo'n essentiële vraag gaat als wel of niet een uitkeringsrecht,
dat wil zeggen wel of niet een zelfstandig inkomen. Ik heb mij afgevraagd
of in onze wetgeving hiervoor een parallel te vinden is. Het is mij niet bekend.
Ik ken wel ficties, meestal ten voordele van betrokkenen, en fortaitaire bedragen,
in het algemeen heel redelijk vastgesteld. Ik ken ook enkele weerlegbare rechtsvermoedens
zoals het rechtsvermoeden van overlijden of, zo meteen in het arbeidsrecht,
een rechtsvermoeden van het bestaan van een arbeidsovereenkomst. Mij is niets
bekend wat lijkt op dit onweerlegbare rechtsvermoeden in de sociale zekerheid.Ik heb in het verslag ook gevraagd waarom een weerlegbaar rechtsvermoeden
niet toereikend zou zijn. De reactie van het kabinet is iets uitvoeriger,
maar wel van een treurig niveau. Zo verwijst de staatssecretaris naar een
uitspraak van de Hoge Raad uit 1992 – nog onder de vigeur van de oude
bijstandswet – waarin ondanks het bestaan van een samenlevingscontract
de Hoge Raad geen gezamenlijke huishouding aanwezig acht. Ik heb dat arrest
gelezen. Het samenlevingscontract speelt in dat arrest slechts een zeer ondergeschikte
rol. Het valt niet in te zien, aldus de Hoge Raad, dat uit de feiten en omstandigheden
van deze casus kan worden afgeleid dat betrokkenen gezamenlijk voorzien in
de huisvesting. Een gezamenlijke huisvesting is een zelfstandige voorwaarde,
zodat de vraag van, kort gezegd, de financiële verstrengeling niet meer
aan de orde komt indien eenmaal is vastgesteld dat van gezamenlijke huisvesting
geen sprake is geweest.Onder de nieuwe Algemene Bijstandswet – met of zonder onweerlegbaar
rechtsvermoeden; dat doet hier helemaal niet terzake – zou de Hoge Raad
tot dezelfde conclusie kunnen komen, want ook in de nieuwe Algemene Bijstandswet
is een gezamenlijke huisvesting, nu geformuleerd als "hoofdverblijf in dezelfde
woning", maar dat komt op hetzelfde neer, een zelfstandige
voorwaarde. De verwijzing naar dit arrest van de Hoge Raad is dus hier in
het geheel niet relevant en de vraag waarom een weerlegbaar rechtsvermoeden
niet zou volstaan, is niet beantwoord.De hantering van dit onweerlegbaar rechtsvermoeden in andere sociale zekerheidswetten
dan de bijstand als sluitstuk heeft een extra complicatie: die andere wetten
kennen geen van alle een individualiseringsartikel. Het kabinet stelt hierover:
"Deze sluitstukfunctie" – van de bijstandswet – "is ook van belang
voor de sociale verzekeringswetten. Indien een persoon wordt afgewezen vanwege
het feit dat zich een situatie van onweerlegbaar rechtsvermoeden voordoet,
bestaat uiteraard altijd de mogelijkheid bijstand aan te vragen. De gemeente
is in de beoordeling van de situatie gehouden dezelfde criteria te hanteren.
Bij de afweging van de omstandigheden kan evenwel het in de ABW opgenomen
individuali- seringsbeginsel uitkomst bieden indien het gaat om zeer onbillijke
situaties." Ik vind dat een vreemde redenering. Marie heeft recht op een ANW-
of IOAW-uitkering. De mogelijkheid bestaat dat het grove instrument van het
onweerlegbaar rechtsvermoeden leidt tot een onjuiste beslissing. Die constatering
leidt dan niet tot herstel binnen de ANW of de IOAW, nee, Marie wordt aangeraden
om het nog maar eens te proberen bij de bijstand, want dat is de enige wet
die een escape kent voor een zeer onbillijke uitkomst.Voorzitter! Ik besef dat ik spreek over een punt dat slechts in zeer uitzonderlijke
gevallen iets uitmaakt. Maar dan maakt het veel, zo niet, alles uit. Ook al
gaat het waarschijnlijk slechts om een handjevol gevallen, dan is het nog
geen gevecht om des keizers baard. Het is een debat over rechtsbeginselen.
Ik meen dat een weerlegbaar rechtsvermoeden binnen onze rechtsorde valt en
dat een onweerlegbaar rechtsvermoeden, in ieder geval over zulke belangrijke
zaken als wel of geen recht op uitkering, erbuiten behoort te vallen.De ambtsvoorganger van deze staatssecretaris heeft aan de Eerste Kamer
toegezegd dat het kabinet zich nader zal bezinnen op de vraag wat hier wijsheid
is. Die toezegging is tot op heden niet gehonoreerd. Ik vraag daarom nu van
het kabinet om die belofte alsnog in te lossen via een nota of notitie aan
het parlement, waarin een principiële beschouwing is opgenomen over de
vraag of een onweerlegbaar rechtsvermoeden een aanvaardbaar instrument is
in onze wetgeving en, zo ja, onder welke condities en in welke situaties.
Verder wil ik de vraag beantwoord zien of in de situaties waarover wij het
vandaag hebben, een weerlegbaar rechtsvermoeden niet evenzeer toereikend zou
zijn.Indien de staatssecretaris mij zo'n notitie toezegt op afzienbare termijn
en indien wij daarover dan opnieuw open kunnen discussiëren, dan denk
ik dat de staatssecretaris en ik toch in vrede kerstfeest kunnen vieren.Mevrouw Gelderblom-Lankhout (D66):Voorzitter! Mij voorbereidend op de Veegwet ben ik even in mijn geheugen
nagegaan hoelang wij nu praten over het begrip "gezamenlijke huishouding".
Ik herinner mij dat mijn maidenspeech ging over de stelselwijziging sociale
zekerheid, met staatssecretaris De Graaf in 1986. Reeds toen spraken wij over
de problemen bij het exact vaststellen wat je onder dat begrip moet verstaan
en hoe je dat moet definiëren.Het is nu elf jaar later, de avond voor kerstavond. Wij hebben een veegwet,
die naar de mening van mijn fractie – wat dit betreft sluit ik mij aan
bij de heer Van de Zandschulp – eigenlijk alleen maar een wet zou moeten
zijn die wat niet te moeilijke en niet te omstreden reparaties bij elkaar
zou vegen, zodat wij dat in één grote hap, eigenlijk als hamerstuk,
zouden kunnen afdoen. Helaas is dat niet het geval. Opnieuw moeten wij praten
over het rechtsvermoeden, het onweerlegbaar rechtsvermoeden en in de ANW het
onherstelbaar rechtsvermoeden, zeg ik erbij, omdat als de Sociale verzekeringsbank
vaststelt dat er sprake is van een gezamenlijke huishouding, het ANW-recht
onherroepelijk vervalt.Kortheidshalve sluit ik mij aan bij de vragen van mevrouw Van Leeuwen
over de kinderbijslag en wil ik mij vanavond vooral beperken tot de Algemene
nabestaandenwet en wat het rechtsvermoeden daar betekent en hoe dat werkt.
Daarover is zeer veel onrust onder weduwen. Het wordt nu gehanteerd als een
onweerlegbaar rechtsvermoeden. Ik heb zojuist al gezegd dat het in dit geval
ook een onherroepelijk rechtsvermoeden is.De vier voorwaarden waarvan de staatssecretaris melding doet in de beantwoording,
zijn als volgt. Er is sprake van een onweerlegbaar rechtsvermoeden, indien
mensen hun hoofdverblijf in dezelfde woning hebben, zij eerder gehuwd zijn
geweest of een gezamenlijke huishouding hebben gehad, uit hun relatie een
kind is geboren, zij een geldend samenlevingscontract hebben.De punten 2, 3 en 4 lijken mij niet erg ingewikkeld. Het gaat erom wat
de definitie is van een hoofdverblijf in dezelfde woning. Ik heb daar gewoon
concrete vragen over. Ik kom hierop terug, omdat hier bij de behandeling van
de ANW uitdrukkelijk is gezegd dat mensen niet bang hoeven te zijn dat zij
hun huis uit moeten, want het is mogelijk om bijvoorbeeld één
kamer te verhuren. ƒ 5000 hoeft niet opgegeven te worden aan de inkomstenbelasting,
want wij willen het verhuren van kamers gemakkelijker maken. Dat is allemaal
staand beleid.Er is toen op geen enkele manier aangegeven dat dit verhaal niet klopt,
omdat het risico bestaat dat er een samenleving, een samenwonen, of "één
hoofdverblijf hebben" geconstateerd zou kunnen worden, als men verhuurt. Daar
lopen wij nu tegenaan. Ik heb de indruk dat dit nooit de bedoeling is geweest,
maar daarover is zeer veel onrust.Het voorbeeld. Weduwe A heeft een woning met hypotheek. Zij kan de hypotheek
niet meer afbetalen en besluit weduwe B in huis te nemen, die vervolgens minder
huur hoeft te betalen. Zij hebben verder niets met elkaar, behalve dat zij,
omdat die woning nu eenmaal maar één keuken en één
badkamer heeft, die gezamenlijk gebruiken. Er is echter geen sprake van samenwonen
of samenleven. Zij koken niet samen, zij eten niet samen, maar zij gebruiken
beiden de keuken. Is hier nu sprake van een gezamenlijk hoofdverblijf? Men
woont immers op hetzelfde adres. Als dit niet zou kunnen, dan hebben wij hiermee
onbedoeld hiermee weduwen veroordeeld tot eeuwige eenzaamheid. Dat kan nooit
de bedoeling van deze wet zijn geweest.Voorzitter! Ik heb de staatssecretaris een voorbeeld gegeven en hij heeft daarop gereageerd met de opmerking, dat dat nu is geregeld
via de reparatie die met de Tweede Kamer besproken is. Dat is naar mijn gevoel
maar ten dele waar, want dat gaat over het geval van een weduwe die iemand
anders gaat verzorgen. Maar wat gebeurt er als deze weduwe zelf verzorging
nodig heeft? Geldt die verbetering ook voor zo'n geval? Of is het zo dat,
als weduwe B weduwe A gaat verzorgen, beiden dan hun ANW-uitkering verliezen?De tweede vraag betreft het nichtje. Ook daarover heeft de staatssecretaris
de mij gegeven brief gekregen. De vader is niet in staat om een kind alleen
te verzorgen en het kind gaat bij een tante wonen. Valt dat nu dadelijk onder
dat nieuwe artikel 23? En hoe gaat het als wij onverhoopt geen kans zien om
deze reparatie hier binnen afzienbare tijd te behandelen? Dat betekent naar
mijn gevoel dat de Sociale verzekeringsbank nu moet zeggen: dit is een vorm
van samenwonen; wij zijn gehouden om de wet uit te voeren. En dan krijgen
wij vervolgens hier de reparatie. Maar ja, jammer dan, de ANW-uitkering is
vervallen. Hoe denkt de staatssecretaris dat probleem op te lossen? Het is
prachtig dat er nu een akkoord is met de Tweede Kamer over reparatie, maar
de wet zoals zij er nu ligt, gaat 1 januari in. Hoe gaat de staatssecretaris
dit aanpakken?Voorzitter! Ik heb nog twee problemen. In het antwoord staat bij het onweerlegbaar
rechtsvermoeden: als men kan aantonen dat het onjuist is, dan is de uitkeringsinstantie
gehouden om uit te gaan van de gewijzigde juiste registratie. Ik lees echter
op pagina 8 van het antwoord: de Sociale verzekeringsbank kán in deze
situatie vervolgens uitgaan van de juiste registratie. Dat is dus een kan-bepaling
en geen zal-bepaling. Ik denk dat dit een discretionaire bevoegdheid is die
aan degene die vraagt om uit te gaan van de juiste registratie, niet afdoende
zekerheid biedt. Kan de staatssecretaris aangeven of deze kan-bepaling voldoende
is om die zekerheid te geven?Zou het niet goed zijn om een termijn in te stellen waarbinnen de Sociale
verzekeringsbank moet reageren? Ik vergelijk dat met een situatie die de staatssecretaris
zal kennen uit de tijd dat hij nog wethouder was. In de bouwwereld duurde
het vroeger veel te lang voordat B en W besloten of een bouwvergunning al
dan niet verleend werd. Er was immers geen termijn aangegeven. Thans is dat
veranderd: de bouwvergunning is verleend wanneer B en W binnen een bepaalde
termijn niet gereageerd hebben. Ik denk dat het goed zou zijn als de Sociale
verzekeringsbank met een vergelijkbare clausule zou worden geconfronteerd.
Dan is de ANW-uitkering gecorrigeerd tenzij de Sociale verzekeringsbank binnen
een bepaalde termijn reageert en met argumenten aantoont waarom het niet hersteld
wordt. Ik stel voor om daarbij dezelfde termijn van zes weken aan te houden.
Is de staatssecretaris bereid, een dergelijke termijnbepaling vergelijkbaar
met de ruimtelijke ordening in de sociale zekerheid op te nemen? Ik zie het
liefst dat dit verdergaat dan alleen de Sociale verzekeringsbank en dat het
ook geldt voor andere uitkeringsinstanties. Dit alles ter bevordering van
de rechtszekerheid van betrokkenen.De voorzitter:Is de staatssecretaris bereid om direct te antwoorden?Staatssecretaris De Grave:Vanwege de laatste vraag over de AAW zou ik graag een schorsing van tien
minuten willen.De vergadering wordt van 20.16 uur tot 20.25 uur geschorst.Staatssecretaris De Grave:Mijnheer de voorzitter! Het lijkt mij gepast om de leden van uw Kamer
te zeggen dat ik mij realiseer dat, zoals de heer Van de Zandschulp terecht
memoreerde, de hoeveelheid papier die in de richting van de Kamer is gegaan
voor de behandeling van wat de Veegwet is gaan heten, zeer omvangrijk is.
Eigenlijk is die hoeveelheid té omvangrijk voor wat ik ook zelf onder
een Veegwet zou willen verstaan. Echter, dit is een gevolg van de grote hoeveelheid
wetgeving die op het terrein van de sociale zekerheid in de afgelopen jaren
tot stand is gekomen. Hoe zorgvuldig en hoe grondig wetgevingsprocessen ook
plaatsvinden, het is onvermijdelijk dat op bepaalde punten de praktijk een
slag complexer blijkt te zijn dan men vooraf kon bedenken. Het is altijd beter
om in dergelijke situaties via een Veegwet tot verbeteringen en reparaties
te komen dan om die ongerechtigheden te laten bestaan.Overigens, bij mijn medewerkers is het pleidooi van de heer Van de Zandschulp
voor een moratorium met groot applaus ontvangen. In elk geval is daardoor
dáár een goede kerstsfeer ontstaan. Ik heb tijdens de behandeling
van de begroting voor Sociale Zaken aan de overzijde al meegedeeld dat ik
mij ook zelf wel iets bij zo'n moratorium kan voorstellen. Inderdaad, niet
alleen in deze kabinetsperiode, maar ook in perioden die daaraan vooraf zijn
gegaan, zijn de sanering van en de structuurveranderingen in de sociale zekerheid
doorgezet. Ook door de kabinetten-Lubbers is wat dit betreft heel wat op de
schop genomen. Als gevolg van de wellicht mede door die maatregelen sterk
verbeterde sociaal-economische situatie is het mogelijk om op een aantal punten
te overwegen, de stelselherzieningen voorlopig in de ijskast te zetten en
ons te concentreren op vragen over systematiek en samenhang in alle gewijzigde
regels en regelingen.De Kamer weet van mij dat ik hier een samenhang zie met een forse inspanning,
gericht op verbetering van de uitvoeringsorganisatie. De gedachte om nu die
organisatie de gelegenheid te geven om te wennen aan alle nieuwe regels en
hier en daar nog wat reparatie en onderhoud te plegen, opdat een verankering
wordt verkregen van de nieuwe systematiek in de praktijk, lijkt mij geen ongelukkige.
Verder zullen wij zien in hoeverre een nieuw kabinet en een nieuw regeerakkoord,
brandend van ambities, deze lijn zullen dragen. Ik zal in elk geval –
als mij dat gegeven is – de gedachten die wat dit betreft nu in dit
huis zijn geuit, meenemen om ze te bestemder plaatse neer te leggen. Uiteraard
is dit afhankelijk van de situatie in mei en de daarop volgende maanden.Voorzitter! Ik dank de leden van uw Kamer voor het feit dat niet alleen
bij de schriftelijke voorbereiding van deze behandeling vele zaken aan de
orde zijn gesteld, maar dat ook tijdens contacten in de afgelopen dagen de
belangrijkste reacties van de Kamer aan mij zijn voorgelegd. Dit heeft mij
de gelegenheid geboden om mij goed voor te bereiden. Wellicht zullen wij als
gevolg daarvan de behandeling van deze onderwerpen op een christelijk
tijdstip kunnen afronden. Daar zal ik in elk geval een poging toe wagen; dit
geheel is lastig en omvangrijk genoeg.Voorzitter! Allereerst richt ik mij op de Algemene kinderbijslagwet. Ik
veronderstel alle argumenten maar bekend die hierbij een rol hebben gespeeld;
ik zal ze niet allemaal reveleren. Het heeft zeker te maken met de wijziging
van de wetgeving in het kader van de WIW, die de minister van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid heeft behandeld. Hierbij is dit punt in zijn consistentie
en samenhang onvoldoende meegenomen. Daarom heeft het een plaats in de Veegwet
gekregen.Het is duidelijk dat het begrip verwijtbare werkloosheid ook in de huidige
wet een plaats heeft. Wanneer een betrokkene in het kader van de JWG-opleiding
door eigen toedoen niet kan werken, is er ook nu de mogelijkheid van het inhouden
van kinderbijslag. De heer Van de Zandschulp en mevrouw Van Leeuwen hebben
er echter gelijk in dat het wetsvoorstel een stap verder gaat. Hierin kan
er sprake zijn van verwijtbare werkloosheid, niet alleen in het kader van
de sluitende regeling van de JWG, maar ook in de normale relatie met een werkgever.Hierbij speelt de uitvoerbaarheid een rol. De Sociale verzekeringsbank
zal samen met onder andere het LISV en de gemeenten moeten organiseren dat
de informatie voor de beoordeling of er sprake is van verwijtbare werkloosheid,
ook bij haar terechtkomt. Terecht zei mevrouw Van Leeuwen dat de Sociale verzekeringsbank
deze expertise niet zelf heeft. Voor het organiseren hiervan is nog enige
tijd nodig, maar deze is er de komende maanden ook. Zoals bekend is, wordt
de kinderbijslag per kwartaal betaald en wij hebben dus de komende drie maanden
de gelegenheid om het te organiseren.Zoals mevrouw Van Leeuwen opmerkte, hangt hiermee de vraag samen of de
regeling uitvoerbaar en handhaafbaar is. Juist omdat de WIW een stap verder
gaat dan de bestaande situatie rondom verwijtbare werkloosheid in samenhang
met de kinderbijslagwet, vroeg zij mij indringend, nog eens te zien of deze
uitbreiding bijzondere complicaties voor de uitvoerbaarheid geeft. Ik ben
ertoe bereid dit toe te zeggen. Naar mijn mening moet het niet verder gaan
dan situaties van echt verwijtbare werkloosheid, waarbij de betrokkene er
dus zelf echt niets aan doet; het gaat hierbij overigens om 16- en 17-jarigen.
Verder moet de regeling natuurlijk wel degelijk uitvoerbaar zijn voor de Sociale
verzekeringsbank. Ik ben er dus toe bereid, de tijd die wij nog hebben, de
komende drie maanden, te gebruiken om naar aanleiding van de vragen van mevrouw
Van Leeuwen nog eens goed te beoordelen of de systematiek, die ik ten principale
juist acht, in de praktijk voldoende uitvoerbaar en handhaafbaar is.Ik kom bij het onweerlegbaar rechtsvermoeden.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):De staatssecretaris vergeet het aspect van het buitenland. Naar mijn overtuiging
is de regeling in dit verband op geen enkele wijze handhaafbaar. Mijn vraag
was dan ook of wij er met elkaar naar kunnen streven om deze zaak te laten
samenvallen met de behandeling van de export van uitkeringen. Het is mogelijk
dat de staatssecretaris op dit punt toch bepaalde maatregelen moet treffen.Staatssecretaris De Grave:Inderdaad heb ik dit punt niet apart genoemd, omdat het onder mijn beoordeling
van de handhaafbaarheid en uitvoerbaarheid van de regeling valt. Deze kennen
in het buitenland een bijzondere complicatie, omdat zij zeer afhankelijk zijn
van de vraag of de desbetreffende autoriteiten in een land ertoe in staat
en bereid zijn, de informatie aan de Sociale verzekeringsbank te verstrekken
die nodig is voor een beoordeling van mogelijke verwijtbaarheid. Dat kent
in het buitenland bijzondere elementen. Er zijn landen waarmee wij voldoende
verdragen hebben gesloten en ook voldoende bepalingen hebben afgesproken om
die informatie wel te krijgen, maar ten aanzien van sommige andere landen
zal dat minder zijn. In die zin is er een relatie met het wetsvoorstel Beperking
export uitkeringen. Ik zal dat zeker ook in die samenhang bezien en het mede
beoordelen op dat aspect, voorzover het gaat om de situatie in het buitenland.
Ik wijs overigens mevrouw Van Leeuwen er wel op dat het aantal gevallen waar
we het hier over hebben, heel beperkt is. Niettemin is het terecht dat zij
nog eens mijn aandacht voor dat punt vraagt, voorzitter.Voorzitter! Met uw instemming wil ik nu overgaan naar het boeiende thema
van het onweerlegbare rechtsvermoeden. Ik moet de heer Van de Zandschulp gewonnen
geven, ook bij nalezing van het gewisselde met mijn ambtsvoorganger, dat op
dit punt inderdaad sprake was van een toezegging, in de zin van: senaat, ik
wil er nog eens goed naar kijken wat nu wijsheid is. Dat is natuurlijk wel
gebeurd, zij het niet in die mate van explicietheid dat het ook heeft geleid
tot een concrete conclusie die vervolgens aan uw Kamer is medegedeeld. Het
kabinet is van oordeel dat in de praktijk, in de logische samenhang met de
wettelijke introductie van het onweerlegbaar rechtsvermoeden in zowel de Bijstandswet,
als de ANW, de logische consistentie van regelgeving is dat je dit vervolgens
ook naar andere regels van de sociale verzekering doortrekt. Niettemin, het
ware beter geweest – ik zeg dit ronduit – als zo'n toezegging
ook het vervolg had gekregen in een concrete afweging van argumenten en vervolgens
een conclusie, die dan ook aan uw Kamer was medegedeeld. Dat lijkt me inderdaad
de correcte methode. Dat is niet gebeurd, voorzitter, en dat was minder correct.Nu naar de inhoud van de zaak. Ik vind inderdaad dat een onweerlegbaar
rechtsvermoeden juridisch een zeer scherp instrument is. Dat moet je dus gebruiken
op het moment dat je als wetgever het gevoel hebt, dat zonder dit instrument
handhaving van regels niet of onvoldoende mogelijk is. Nu weten we allen,
zeker degenen die daar in de praktijk mee te maken hebben gehad – ik
kijk naar mevrouw Gelderblom, die dit weet vanuit haar ervaring als wethouder
in een grote stad, terwijl ik mijnerzijds misschien mag wijzen op mijn ervaring
in een ietsje grotere stad... Ik begrijp dat mevrouw Gelderblom geen wethouder
is geweest; neemt u mij niet kwalijk.Mevrouw Gelderblom-Lankhout (D66):Voorzitter! Ik heb het nooit verder gebracht dan fractievoorzitter.Staatssecretaris De Grave:Nu, er zullen er onder u zijn die zullen zeggen dat dit misschien een
nog grotere verantwoordelijkheid is. Ik weet dat niet precies. Maar in ieder
geval weet u er voldoende van om te weten dat in die grote steden het begrip gezamenlijke huishouding niet eenvoudig ligt. Als u verzucht
dat uw maidenspeech in 1986 al over het begrip gezamenlijke huishouding ging,
mag ik er misschien op wijzen – al moet ik altijd voorzichtig zijn met
vergelijkingen – dat ik mij herinner, dat in 1983 het begrip gezamenlijke
huishouding in de fiscaliteit al een grote rol speelde en dat ik mij ook toen
al, als zeer jong Kamerlid, daarover mocht uitspreken.Dat neemt allemaal niet weg, voorzitter, dat het in de praktijk van alle
dag, zeker in de grote stad, met die enorme diversiteit aan verschillende
mogelijkheden waarop mensen hun leven inrichten, vele heel moeilijk te beoordelen
situaties oproept voor de uitvoering. Hoezeer ook aan de ene kant moet staan
dat burgers moeten weten waar ze recht op hebben, we moeten toch aan de andere
kant onze ogen niet sluiten voor het feit dat er velen onder ons zijn die
vanuit enig calculerend gedrag dat zodanig willen vormgeven, dat de ideale
en maximale uitkeringssituatie ontstaat. Daarin moet de wetgever, zo geloof
ik, proberen het evenwicht te vinden. We praten hier over sociale zekerheid
en dat houdt in dat het moet gaan naar mensen die het echt nodig hebben. We
kennen allemaal de problematiek rond het gegeven dat twee keer een individueel
uitkeringsniveau een gezamenlijk inkomen oplevert dat vaak op een niveau ligt
dat beduidend hoger is dan het niveau waarvan andere mensen, die daar toch
hard voor moeten werken, moeten rondkomen. Dat betekent dat we ook vanuit
de handhaafbaarheid van het systeem evenwicht moeten hebben tussen aan de
ene kant gerechtvaardigde belangen van burgers en hun rechtspositie, en aan
de andere kant geloofwaardigheid en handhaafbaarheid van datgene wat we als
wetgever op het punt van de gezamenlijke huishouding hebben geformuleerd.
Dat gezegd hebbend, blijft de vraag of wij op het terrein van de socialeverzekeringswetgeving
het begrip "onweerlegbaar rechtsvermoeden" echt nodig hebben. Ik knip nu even
de bijstand van de socialeverzekeringswetgeving af. Ik doe dat omdat, zoals
de heer Van de Zandschulp al terecht zei, wij bij de bijstand de individualiseringsbepaling
hebben die het mogelijk maakt om in de bijstand in zo'n geval naar bevind
van zaken te kunnen handelen. Wij missen dat in de socialeverzekeringswetgeving.
Daar is de regelgeving alles of niets, een beetje zwart/wit.Voorzitter! Om een heel lang verhaal kort te maken en dus niet op al die
elementen afzonderlijk in te gaan en argumenten pro en contra te geven –
ik geloof dat ik het algemene beeld al heb geschetst – meen ik, mede
gelet op een eerdere toezegging aan uw Kamer, dat er termen aanwezig zijn
om de gevraagde notitie aan de Kamer te leveren. Nogmaals, die notitie zal
beperkt zijn tot het terrein van de sociale verzekeringen en daarin zullen
wij de vraag beantwoorden of wij het begrip onweerlegbaar rechtsvermoeden
echt nodig hebben. De bewijslast om aan te tonen dat je het voor die handhaafbaarheid
nodig hebt, ligt bij het kabinet. Ik neem aan, dat uw Kamer bereid is om in
dat kader te kijken naar de geloofwaardigheid van de wetgever met betrekking
tot de handhaving in de praktijk van deze complexe materie. Maar ik ben bereid
om op dat punt die notitie toe te zeggen. Ik meen dat de gevraagde termijn
voor die notitie drie maanden was, maar wij zullen ernaar streven om die nog
voor het demissionair worden van dit kabinet bij uw Kamer te doen bezorgen.Voorzitter! Dat brengt mij bij een andere vraag van mevrouw Van Leeuwen
en wel naar de samenloop tussen AAW, WAO met de WW. Dat is een zeer complexe
materie, waarover vrij uitvoerig overleg met het LISV heeft plaatsgevonden
en dat geldt niet alleen voor deze samenloop maar voor heel veel samenloopbepalingen.
Zij stelt terecht vast, dat naast een heleboel punten die in zeer goed overleg
met het LISV wel zijn opgelost op die specifieke samenloop nog een aantal
technische complicaties ligt die door mijn departement nog niet tot een oplossing
zijn gebracht. Ik erken en betreur dat, maar het is een taaie en complexe
materie. Er zijn ook geen problemen in de goede samenwerking met het LISV,
maar er zijn nog wat zaken die nog niet voldoende op een rijtje zijn gezet
om definitief tot een conclusie te kunnen komen. Ik zeg mevrouw Van Leeuwen
wel toe, dat ik het stellige voornemen heb om die afweging op het specifieke
punt van de samenloop AAW, WAO met WW in de maand januari te maken, ook al
omdat de praktijk er spoedig van moet horen. Ik wijs er overigens op, dat
er in de brief van het LISV van 14 mei waarin die termen stonden, heel veel
punten stonden die eigenlijk allemaal naar tevredenheid zijn opgelost en dat
dit punt is overgebleven. Mijn departement heeft dus wel degelijk zeer alert
gereageerd op dit punt en, nogmaals, als dergelijke termen worden gebruikt –
en dat gebeurt meestal niet lichtzinnig – gaan er ook bij mijn departement
een paar signalen op oranje.Voorzitter! Mevrouw Van Leeuwen en anderen hebben opmerkingen gemaakt
over de inkomensgevolgen van de PEMBA-wetgeving voor met name de ouderen.
Die opmerkingen zijn wel degelijk van belang. Zij weet natuurlijk als geen
ander dat ook aan de overzijde bij de behandeling van de begroting voor Sociale
Zaken daarover zeer uitvoerig is gesproken. Eigenlijk ben ik haar wel erkentelijk
voor de ruiterlijke wijze waarop zij dit onderwerp heeft behandeld. Zij zei
dat het kabinet eigenlijk wel goed zijn best heeft gedaan. Zij moest vaststellen
dat, hoewel het heel complex en ingewikkeld is met alle reparatie, het ernaar
uitziet dat toch voor alle ouderen er koopkrachtbehoud is gegarandeerd. Maar
zij meende dat dit toch wel teleurstellend mag worden genoemd voor een specifieke
groep ouderen, want de ouderen die alleen AOW hebben, zitten zeer fors, meer
dan 4%, in de plus. Maar ja, dat mag ook wel een keertje. Het gaat om een
speciale groep alleenstaanden met aanvullend inkomen die toch nog altijd op
die nul uitkomen. Dat is vergeleken met de koopkrachtvooruitgang van anderen
natuurlijk niet riant, maar er is wel een uiterste inspanning van het kabinet
om het daarheen te geleiden. Het was door de PEMBA-operatie best ingewikkeld
om dit uitgangspunt te kunnen realiseren.Dit vergt zeer veel uitleg en voorlichting aan betrokkenen. Daarvoor staat
veel op stapel, zowel wat de voorlichting betreft samen met de betrokken uitvoeringsorganisaties
als wat de verwachte belangstelling betreft in de richting van het departement.
Er zijn extra mensen aangetrokken voor de bemensing van de antwoordtelefoons
en voor de beantwoording van brieven. Wij verwachten vrij veel reacties van
betrokkenen, ook omdat het zo ingewikkeld is om het uit te leggen. Wij hebben
de nodige maatregelen genomen om zo adequaat mogelijk te kunnen
voldoen aan de behoefte aan toelichting en informatie op dit punt, omdat wij
ons realiseren dat veel ouderen er behoefte zullen hebben dat er zo spoedig
mogelijk helderheid en informatie komt.Mevrouw Gelderblom heeft een aantal indringende vragen gesteld over de
Algemene nabestaandenwet, ook naar aanleiding van brieven die zij op dit punt
heeft ontvangen. Ik neem aan dat wij allemaal regelmatig brieven krijgen over
dit onderwerp. Die hebben aanleiding gegeven tot een aantal niet onbelangrijke
en betekenisvolle reparatiemaatregelen. Die brieven leiden tot de conclusie
dat er zich situaties kunnen voordoen die niet bedoeld of beoogd zijn. Elke
keer als die brieven komen moet er opnieuw worden bekeken of er zich in de
praktijk een probleem voordoet en zo ja, of het zichzelf zal oplossen dan
wel of er redenen zijn om die situatie wel juist te achten.Mevrouw Gelderblom vraagt of het onweerlegbaar rechtsvermoeden niet een
onherstelbaar rechtsvermoeden wordt. Een van de reparatiemaatregelen is juist
dat het onherstelbare element rond de ANW wordt weggenomen. Op het moment
dat de Sociale verzekeringsbank vaststelt dat er sprake is van een gezamenlijke
huishouding, waardoor beiden hun ANW-uitkering zouden verliezen, krijgen wij
de periode van zes maanden die het de betrokkenen mogelijk maakt om de situatie
te herstellen. Daardoor kan er sprake zijn van herstel van ANW-rechten. De
onherstelbaarheid die erin zat wordt inderdaad gewijzigd. Ik vind dat heel
belangrijk, juist vanwege de samenhang met de complexiteit van het begrip
"gezamenlijke huishouding". Het bleek in de praktijk toch moeilijk werkbaar
om een zo complex begrip te combineren met de onherstelbaarheid van het intrekken
van rechten. Op grond van die afweging vond ik het in de praktijk niet goed
te handhaven en ook niet goed te verdedigen. Als betrokkenen op een adres
wonen met een uitkering, zul je hen in de gelegenheid moeten stellen om die
situatie te herstellen.Voor veel betrokkenen is het van belang om te weten wanneer de situatie
van de gezamenlijke huishouding intreedt. Je kunt daarbij allerlei casusposities
bedenken. Er zijn zoveel casussen denkbaar dat het verstandig is om niet per
casus een antwoord te geven, maar de structuur zo helder mogelijk te maken.
Bezien moet worden of in de praktijk de uitvoeringsorganisatie voldoende handvatten
heeft om in redelijkheid een beslissing te kunnen nemen die helder en uitlegbaar
is. De Sociale verzekeringsbank heeft richtlijnen ontwikkeld, waarin al deze
elementen een rol spelen. Het blijft uiteindelijk een kwestie van het beoordelen
van al die individuele gevallen aan de hand van criteria. Het blijft een beoordelingselement
in zich houden. Het is geen wiskunde; je kunt het niet in de computer stoppen
en vervolgens rolt er een antwoord uit.De kern is helder. Het moet gaan om een gezamenlijke huishouding. Er moet
een behoefte zijn, er moet een afspraak zijn gemaakt om een gezamenlijke huishouding
te voeren. Daar zit ook een element in van het voor elkaar zorgen, een verstrengeling
van financiële belangen, een wederzijdse zorgplicht. Als die elementen
ontbreken, kom je al heel snel in een commerciële relatie. Ik probeer
mij in te leven in het hypothetische voorbeeld van mevrouw Gelderblom. Twee
mensen wonen achter één deur, hebben twee leefruimten, maar
delen de keuken en badkamer. Er wordt huur betaald. Voor de rest is er niets.
Als sprake is van een reële huur en als geen sprake is van verstrengeling
van financiën, van het gezamenlijk doen van het huishouden, van een wederzijdse
zorgplicht – ik wijs op de checklist van de SVB – komt het mij
voor dat het gaat om een commerciële relatie. Men mist een aantal cruciale
elementen dat een rol speelt bij de beantwoording van de vraag of sprake is
van een gezamenlijke huishouding. Zo geformuleerd lijkt mij het antwoord te
geven aan de hand van de huidige criteria. Er zijn natuurlijk allerlei tussensituaties
denkbaar. Dat blijft altijd lastig. Vandaar dat de herstelperiode van zes
maanden is ingevoerd. Men kan dan de elementen die er voor de SVB aan hebben
bijgedragen om te komen tot het oordeel dat sprake is van een gezamenlijke
huishouding, wijzigen om het recht op de ANW-uitkering te behouden.Mevrouw Gelderblom heeft een interessante gedachte geopperd. Zou het gelet
op de grote belangen voor betrokkenen niet redelijk zijn om de SVB aan een
termijn te binden? Zij gaf het voorbeeld uit de ruimtelijke ordening. Dat
is natuurlijk een heel ander terrein. Bestuurders hebben altijd een hekel
aan termijnen waarbinnen zij moeten beslissen. Dat is maar lastig. Ik wil
deze gedachte niet bij voorbaat verre van mij werpen. Ik haast mij overigens
om te zeggen dat de SVB tot op heden een zeer goede uitvoeringsconduitestaat
heeft. Ik wijs op de rapporten, onder andere van het CTSV. Ik heb de SVB daar
van harte mee gecomplimenteerd. De indruk mag dus niet ontstaan dat dit een
reactie is op een uitvoeringspraktijk die veel te wensen overlaat. De gedachte
van een termijn waarbinnen betrokkenen zekerheid moet worden geboden, vind
ik dus niet bij voorbaat verwerpelijk. Ik wijs mevrouw Gelderblom erop dat
het wetsvoorstel inzake reparatie ANW, dat bij de Raad van State ligt, een
goede gelegenheid biedt om te beoordelen of een termijn hierin een plaats
moet krijgen. Eventueel kan zo'n termijn aan het wetsvoorstel worden toegevoegd.De voorzitter:Naar mij blijkt, heeft de Kamer behoefte aan een korte schorsing.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Mijnheer de voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor de wijze, waarop
hij is ingegaan op het beperkte aantal problemen. De moeilijke vragen die
ik heb gesteld, hebben een beantwoording gekregen waarmee ik in de komende
tijd kan leven. Ik loop ze nog even na.Voorzitter! Ik heb het gevoel dat de staatssecretaris de problematiek
van de Algemene kinderbijslagwet wat onderschat. Het gaat er niet alleen om
dat je pas na drie maanden de kinderbijslag hoeft uit te betalen. Het gaat
ook om de wijze, waarop de Sociale verzekeringsbank als uitvoeringsorganisatie
kan controleren of in het jaar waarin geen dienstbetrekking zal worden aangeboden –
in het kader van de WIW hoeft dat pas na één jaar – sprake
is van verwijtbaar gedrag. Ik denk dat dit heel moeilijk te controleren is,
juist voor de kwetsbare groep jongeren waar het hier om gaat. Maar het is
niet alleen een vraagstuk van de staatssecretaris: dit punt
had eigenlijk in de WIW moeten worden opgelost. Als de staatssecretaris toezegt
dat hij in nauwe samenwerking met de minister zal pogen om een stel regels
voor controle op verwijtbaar gedrag op te stellen, en als de staatssecretaris
tevens toezegt dat dit gebeurt in overleg met de uitvoeringsorganisatie ben
ik, ondanks de inhoudelijke bezwaren die de CDA-fractie blijft houden, voor
het moment tevreden. Ik zie de uitspraak van de staatssecretaris op dit punt
als een harde toezegging om opnieuw te bezien, hoe de uitvoeringstechnische
problemen moeten worden opgelost.Over de handhaafbaarheid nog het volgende. Ook al gaat het om een klein
aantal gevallen in het buitenland, toch blijf ik zeggen dat dit naar mijn
overtuiging geen werkbare situatie is, zodat bij een volgende wetswijziging,
of in het kader van de Wet export van uitkeringen, uitzonderingen moeten worden
geformuleerd.Met de toezegging van de notitie over het vraagstuk van het onweerlegbaar
rechtsvermoeden en met de toegezegde discussie daarover die ik met grote interesse
tegemoet zal zien – ik zal daar te zijner tijd met grote inzet aan bijdragen –
kan ik voor vanavond volstaan.Over de problematiek van de samenloop van de AAW/WAO-uitkeringen met de
WW-uitkeringen heb ik genoteerd dat er een stellig voornemen is om in januari
het kabinetsstandpunt af te ronden. Ik heb verder tot mijn grote vreugde genoteerd
dat er goede voorlichting zal komen over de ouderenproblematiek. Het zou mij
een lief ding waard zijn als op dit punt vanuit één punt gecoördineerd
voorlichting wordt gegeven. Als de problematiek per PEMBA- en fiscale maatregel
apart wordt uitgelegd, blijkt in de praktijk dat door de bomen het bos niet
meer wordt gezien. Misschien zouden Financiën, Sociale Zaken en Werkgelegenheid
en WVS samen toch tot een goede gecoördineerde aanpak kunnen komen.Ik blijf er moeite mee houden dat op 1 januari aanstaande de herlevingsbepaling
in de ANW nog niet in werking zal treden. Ik ben blij dat de desbetreffende
wetswijziging met terugwerkende kracht wordt ingevoerd, maar dit biedt nog
geen soelaas voor de situatie op 1 januari. De staatssecretaris heeft erop
gewezen dat de voornemens bekend zijn en dat de uitvoeringsinstanties de regels
in die zin kunnen interpreteren. Voorzitter! Dat is op de grens, maar gelet
op de groepering waar het hier om gaat, kan ik ermee leven.De heer Van de Zandschulp (PvdA):Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor zijn beantwoording. Ik incasseer
met genoegen dat hij een notitie zal uitbrengen over de hantering van het
onweerlegbaar rechtsvermoeden bij het begrip "gezamenlijke huishouding". Ik
ga ervan uit dat er naar aanleiding van die notitie opnieuw een open discussie
met het parlement ontstaat, waarbij het mogelijk is om uiteindelijk voor een
andere wetstekst te kiezen.Voorzitter! De staatssecretaris heeft gezegd dat in de notitie onderscheid
gemaakt moet worden tussen de bijstandswet en de sociale verzekeringswetten.
Ik ben het met hem eens dat de bijstandswet op dit punt een aparte positie
inneemt omdat deze wet een individuali- seringsartikel kent. Toch is deze
escape voor mij niet volledig bevredigend omdat het individua- liseringsartikel
slechts is geformuleerd als een bevoegdheid van B en W en niet als een rechtsmiddel
van de burger. Niettemin bestaat er op dit punt onderscheid tussen de bijstandswet
en alle andere socialezekerheidswetten. Dit zijn overigens niet alleen de
socialeverzekeringswetten, maar ook de IOAW, de IOAZ en de Toeslagenwet.Voorzitter! Ik kom terug op de kwestie van de samenloop tussen WAO en
WW. De staatssecretaris wees erop dat over de technische complicaties overlegd
wordt met het LISV. Bij de samenloop tussen WAO en WW doet zich echter ook
een beleidsmatige vraag voor. Ik heb daar in het verslag de aandacht op gevestigd.
Ik heb het voorbeeld genoemd van een jonge vrouw van 32 jaar die in de WAO
belandde. Voor die leeftijdsgroep kent de WAO geen loongerelateerde uitkering,
maar krijgt men meteen een lagere vervolguitkering. De vrouw uit het voorbeeld
werd vrij kort daarna afgeschat en kwam in de WW terecht. In dat geval neemt
de WW het lagere vervolgdagloon van de WAO over. Deze vrouw zei tegen mij:
Willem, nu word ik eigenlijk dubbel gestraft door de WAO-tussenfase: het WAO-label
vermindert mijn kansen om weer aan het werk te komen – werkgevers zijn
daar nogal huiverig voor – en door die tussenfase heb ik een lagere
WW-uitkering gekregen.Voorzitter! Het WAO-gat dat in vele andere gevallen wel gerepareerd is,
wordt in dit voorbeeld een WW-gat. Ik denk niet dat dit de bedoeling was van
de wet. Ik neem aan dat de staatssecretaris hieraan aandacht zal besteden
als hij op korte termijn nadere voorstellen doet om de samenloop tussen WAO
en WW op een meer bevredigende wijze te regelen.Mevrouw Gelderblom-Lankhout (D66):Voorzitter! De staatssecretaris heeft volstrekt gelijk dat er scherpe
instrumenten nodig zijn om te voorkomen dat mensen gaan "regelwinkelen". Dat
bestrijd ik ook niet. Het gaat er echter om dat mensen die niet aan regelwinkelen
doen, in een situatie terecht kunnen komen die wij niet bedoeld hebben toen
wij met pijn en moeite akkoord zijn gegaan met de ANW. De twee brieven die
ik noemde waren er slechts twee uit een hele stapel, maar het waren heel schrijnende
voorbeelden.Voorzitter! Ik ben een gelukkig mens, want ook mijn vraag of er een termijn
moet worden ingesteld om de rechtszekerheid van betrokkenen te vergroten is
door de staatssecretaris welwillend ontvangen. Dat betekent dat door ons bevriende
fracties aan de overkant werk zal moeten worden verzet, maar ik neem aan dat
allen daartoe bereid zijn na de mooie toezeggingen die de staatssecretaris
vanavond gedaan heeft.Mevrouw Van den Broek-Laman Trip (VVD):Voorzitter! Ik wil graag melden dat de leden van de VVD-fractie deze discussie
met belangstelling hebben gevolgd. Wij hebben in eerste termijn niet het woord
gevoerd, omdat vanmorgen al bleek dat de inbrengen elkaar zo overlapten, dat
het zonde van de tijd zou zijn.In het antwoord van de staatssecretaris viel mij op dat hij bijna om de
zin aangaf hoe ingrijpend en ingewikkeld de huidige wetten zijn en
hoeveel wetgeving er de laatste jaren op dit terrein over ons heen is gekomen.
Ik zou naar aanleiding hiervan de wens willen uitspreken dat het huidige en
het volgende kabinet zich de komende jaren concentreren op een correcte en
zorgvuldige uitvoering van de nu bestaande wetten. Wat dat betreft sluit ik
mij aan bij de "mortuariumopmerking" van de heer Van de Zandschulp. Ik ben
er alleen niet zo'n voorstander van om dat woord te gebruiken. Ik zou het
anders formuleren. Daarnaast kan ik nog meedelen dat wij de discussies en
de nadere notities op het punt van de kinderbijslag en het onweerlegbaar rechtsvermoeden
met belangstelling zullen afwachten.Staatssecretaris De Grave:Voorzitter! Ik kan na deze korte tweede termijn van de kant van de Kamer
constateren dat al mijn toezeggingen met gretigheid genoteerd zijn. Er werd
tegen mij gezegd: het is geen Sinterklaas; het is kerst.De heer Van de Zandschulp (PvdA):Er worden kerstcadeautjes uitgedeeld.Staatssecretaris De Grave:Maar daar ben ik geen voorstander van. Als vader van twee jonge kinderen
weet ik hoezeer er wordt gehecht aan de Sinterklaasviering.Voorzitter! Het gaat in wezen om de vraag of de inbreng in materiële
zin elementen bevat die interessant genoeg zijn om aan zaken een bepaald vervolg
te geven. Ik heb niet het gevoel dat ik nu zo vreselijk veel concessies heb
moeten doen. Ik heb ook niet het gevoel dat ik de toezeggingen uit mijn tenen
heb moeten halen. Soms moet je een concessie doen waar je sterk tegen bent,
maar die je wordt afgedwongen. Dat is nu niet het geval. Nu was er sprake
van een uitwisseling van argumenten. Er zijn door mensen die nog vaak met
hun voeten in de klei van de praktijk staan of daar niet al te lang geleden
in hebben gestaan zaken naar voren gebracht die een goede aanvulling zijn
op hetgeen is voorgesteld. Ik heb er dan ook geen enkel probleem mee om toezeggingen
te doen. Het gaat er tenslotte om dat er verbeteringen plaatsvinden. Wij zitten
hier niet bij elkaar om lijstjes bij te houden waarop staat hoeveel toezeggingen
er nu precies worden gedaan.Voorzitter! Dat gezegd hebbend ben ik wel blij met de inbreng in tweede
termijn. Blijkbaar was mijn inbreng in eerste termijn voor de meeste leden
van deze Kamer toereikend. Ik loop nog een paar opmerkingen kort langs. Aan
het adres van mevrouw Van Leeuwen kan ik opmerken dat mijn opmerkingen over
de AKW en mijn toezegging op dat punt bedoeld zijn om de situatie rondom de
uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid nog eens nader te bezien. Mevrouw Van
Leeuwen is de mening toegedaan dat ik desondanks de problematiek toch onderschat.
Ik kan haar dan zeggen dat een gewaarschuwd mens voor twee telt. Wij zullen
daar zeker op letten. Ik wil niet bij voorbaat aannemen dat de situatie met
betrekking tot het buitenland onwerkbaar is, omdat wij met een aantal landen
wel degelijk goede afspraken hebben gemaakt over uitwisseling van informatie.
Ik geef echter toe dat de buitenlandproblematiek in dit kader een aparte behandeling
vergt. Zoals zij overigens terecht heeft opgemerkt, kan deze bij het wetsvoorstel
over export van uitkeringen een plaats krijgen.Naar ik meen, is over het onweerlegbaar rechtsvermoeden wel alles gezegd.
Ook ik verheug mij op het vervolg van die discussie. Het kabinet zal op dit
punt moeten bewijzen dat dit beginsel van het onweerlegbaar rechtsvermoeden
op het terrein van de sociale verzekering een plaats moet krijgen. Ik herhaal
dat ik dat wil doen op de terreinen waarvoor ik primair de verantwoordelijkheid
draag. Ik abstraheer dus even van de bijstand. Het is echter inclusief de
elementen waarop dat individualiseringsartikel niet van toepassing is. Dat
is voor mij immers het onderscheidende criterium geweest. Als de senaat er
overigens behoefte aan heeft om bijvoorbeeld met de minister over dat element
in de bijstand te spreken, dan is dat volgens mij altijd mogelijk. Ik wil
de notitie daarop concentreren. Dat lijkt mij ook heel redelijk omdat de bijstand
allerlei aparte problemen kent en de handhaafbaarheid daarbij toch wat anders
ligt dan bij de sociale verzekeringen. Laat ik daar maar mee beginnen.Ik ben mevrouw Van Leeuwen dankbaar voor haar suggestie over de voorlichting.
Ik zal bekijken of je die op een bepaalde plek moet coördineren. Ik weet
niet of je dit op een plaats moet concentreren, maar coördineren lijkt
mij goed. Ik ga er eigenlijk van uit dat het gebeurt. Ik weet dat veel afstemming
heeft plaatsgevonden tussen Sociale Zaken en Financiën, maar ook met
de Sociale verzekeringsbank. Via de voorzitter geef ik dit signaal even door
aan de tribune. Ik neem aan dat dit op stille plaatsen terechtkomt. Het is
immers heel erg belangrijk dat die voorlichting zo adequaat en zo snel mogelijk
wordt gegeven. Dat geldt zeker voor ouderen voor wie het heel moeilijk is
om te precies te begrijpen wat er allemaal aan de hand is. Wij hebben overigens
zeven groepen onderscheiden: alleenstaand, alleen AOW, samenwonend, gehuwd,
enz. Daar hebben wij aparte voorlichting voor ontwikkeld, opdat zij voor mensen
in specifieke omstandigheden een adequate rol kan spelen.Dan kom ik op de mogelijkheid van herstel inzake gezamenlijke huishouding/ANW.
Mevrouw Gelderblom en mevrouw Van Leeuwen hebben hier nog over gesproken.
De mogelijkheid van herstel is inderdaad opgenomen in de reparatiewet ANW.
Die is nog niet van kracht. Dat klopt. Die moet nog in de Tweede Kamer worden
behandeld. Ik ga ervan uit dat dit snel kan gebeuren. Formeel houdt dit echter
in dat die wet nog niet in werking is getreden op het aangegeven moment. Dat
is zeker waar. Er is echter intensief contact op dit punt met de Sociale verzekeringsbank.
Naar mijn mening bestaat er geen twijfel over dat de Sociale verzekeringsbank,
die weet dat deze wet eraan komt en ervan uitgaat dat deze wet zal worden
aangenomen in de Tweede en Eerste Kamer, op dit gegeven zal anticiperen. Hierbij
kan wel een waarschuwingssignaal worden gegeven. Naar de mening van de Sociale
verzekeringsbank kan er sprake zijn van een gezamenlijke huishouding. De herstelperiode
gaat dan met terugwerkende kracht in op het moment dat die wet in werking
treedt.Er rest mij nog een opmerking in de richting van de heer Van de Zandschulp.
Naar ik meen, ben ik al ingegaan op het onderscheid bijstand/socialezekerheidswetten
en het individualiseringsartikel. Hij merkte op dat de samenloopproblematiek –
daarop heb ik geantwoord naar aanleiding van opmerkingen van mevrouw Van Leeuwen –
niet alleen techniek bevat. Dat is correct. Er zit wel degelijk een beleidsmatig
aspect in, namelijk de vraag in welke mate je in die situatie vanuit de WW
suppleert. Het is inderdaad niet alleen maar techniek. Met "de techniek" bedoelde
ik alleen maar te zeggen dat ik de techniek moet kennen voordat ik op een
verantwoorde wijze een afweging kan maken en kan bezien hoe met deze casus
verstandig kan worden omgegaan.Ik meen dat ik hiermee de opmerkingen in tweede termijn heb beantwoord.De beraadslaging wordt gesloten.De wetsvoorstellen worden zonder stemming aangenomen. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19971998-650-661.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl