Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het ministerie van Algemene Zaken (III) voor het jaar 2004 (29200 III)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2003-2004, pag. 629-637

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

03-02-2004

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

nr. 14, pagina 629-637

20-01-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29200-IIIToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 20 januari 2004)Pagina 644-648
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Huursubsidiewet en enkele andere wetten (introductie van een nieuwe procedure voor huurders die een aanvraag om toekenning van huursubsidie indienen) (28777)Pagina 623-628
Lijst van besluiten (dinsdag 20 januari)Pagina 644-644
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Huursubsidiewet en enkele andere wetten (introductie van een nieuwe procedure voor huurders die een aanvraag om toekenning van huursubsidie indienen) (28777)Pagina 637-644
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het ministerie van Algemene Zaken (III) voor het jaar 2004 (29200 III)Pagina 629-637
Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het ministerie van Algemene Zaken (III) voor het jaar 2004 (29200 III)Pagina 618-623
Presentie en opening (20 januari 2004)Pagina 617-617
Benoeming van een plaatsvervangend griffier (EK A)Pagina 617-618

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 64 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het ministerie van
Algemene Zaken (III) voor het jaar 2004 (29200 III).De beraadslaging wordt hervat.Minister Balkenende:Mevrouw de voorzitter. Het komt niet vaak voor dat de begroting van Algemene
Zaken in deze Kamer wordt behandeld. Dat is misschien niet eens zo verwonderlijk.
Mijn begroting is in budgettair opzicht een kleintje. De heer Kox heeft daar
indringend over gesproken toen hij het had over het bedrag van 52 mln en wat
je daar allemaal niet voor kreeg. Het gaat om 52 mln aan uitgaven en 14 mln
aan ontvangsten. Het bedrag van 52 mln wordt voor 48% besteed aan communicatiebeleid
en voor 22% aan coördinatie van het algemeen regeringsbeleid. Dat zijn
de getallen waarover wij spreken. Geheel in lijn met het streven naar formulering
van meer prioriteiten en doelstellingen in de begroting conform het VBTB-proces,
zijn ook in de AZ-begroting inhoudelijke speerpunten aangegeven. Dat maakt
deze begroting, hoewel klein, interessant. Ik merk op dat de geachte afgevaardigden
daarop aanhaken.De onderwerpen waren vandaag heel duidelijk gemarkeerd. Het ging over
het WRR-rapport over waarden en normen en de last van het gedrag. De heer
Noten is daar indringend op ingegaan. Hij sprak over de vraag hoe de democratie
evolueert. Hij sprak zelfs van een emotiedemocratie en hij wees in dat verband
op enkele rapporten. Ik zal daar straks op ingaan. Er is ook gesproken over
de monarchie en als afgeleide daarvan de positie van het Kabinet van de Koningin.
Ook werd gesproken over de openstelling van paleizen. Er is ook ingegaan op
het voorzitterschap van Nederland van de Europese Unie. Ik zal per onderwerp
antwoord geven.In de eerste plaats wens ik de heer Noten van harte geluk met zijn maidenspeech
als fractievoorzitter in dit huis. Deze gelukwens past bij de belangrijke
functie die hij gaat uitoefenen in deze "chambre de réflexion". Ik
zie uit naar een goede samenwerking en boeiende debatten met hem. Hij heeft
daarvoor al een eerste belangrijke aanzet gegeven in zijn betoog, waarvoor
ik ook graag mijn waardering uitspreek. Hij is ingegaan op de waarden die
ons binden en heeft daarin het element van gemeenschappelijkheid benadrukt.
Tegelijkertijd gaf hij terecht aan, dat dit zich niet moet richten tot bepaalde
partijen of bepaalde groepen. Hij heeft terecht ook aangegeven dat de toenmalige
minister van zijn eigen groepering, mevrouw Dales, heel indringend heeft gesproken
over de integere overheid. Ik herinner mij ook zeer wel het pleidooi in zijn
partij om de strijd aan te binden tegen "hufterigheid", zoals dat werd genoemd.
Daarmee heeft hij een heel herkenbaar verhaal neergezet en gepleit voor een
verbreding van het debat. Daarvoor ben ik hem zeer erkentelijk. Zoals gezegd,
zie ik uit naar veel en goede debatten met hem en met de Kamer in het algemeen.Ik sta nu eerst stil bij het onderwerp "waarden en normen". De overdracht
en handhaving van waarden en normen blijft voor het kabinet en mijzelf een
belangrijk thema. Dat dit ook voor anderen geldt, is vandaag gebleken, want
alle sprekers in eerste termijn zijn erop ingegaan. Dat aandacht van overheidswege
voor dit onderwerp op zijn plaats is, wordt ondersteund door het feit dat
in alle geledingen van de samenleving intensief over waarden en normen wordt
gesproken. Wij zien het in de media, in gezinnen, op straat, in winkels en
op het werk. Overal worden talloze discussies gevoerd over de manier waarop
mensen in Nederland met elkaar omgaan, en de rol die waarden en normen daarbij
spelen. Dat waarden en normen als onderwerp hoog op de maatschappelijke agenda
staan, strookt eveneens met de resultaten van de belevingsmonitor die het
kabinet in augustus vorig jaar aan beide Kamers van de Staten-Generaal heeft
gezonden. Daaruit blijkt dat mensen in het dagelijks leven een groot gebrek
aan respect en goede omgangsvormen ervaren. Ik zie dat ook in de stroom brieven
die wij van burgers en organisaties over dergelijke onderwerpen krijgen. Dat
is ook door de Kamer gemarkeerd in het debat van vandaag. De heer Noten bracht in dit verband de interessante vraag naar voren of
de burger niet moet worden gezien als coproducent van beleid. Dit zegt veel
over de opstelling van de overheid in de richting van de burger waar het gaat
over het vraagstuk van waarden en normen. Uit de belevingsmonitor blijkt overigens
wel dat de burger van de overheid verlangt dat regels serieus worden genomen
en dat, wanneer er zaken moeten worden aangepakt, de overheid krachtdadig
optreedt. Dat verwachtingspatroon van de burger is de ene kant van het verhaal:
niet gedogen, aanpakken van zaken en weten wat er in de samenleving leeft.
De andere kant van het verhaal is dat het gaat om interactie. De burger wenst
begrip voor zijn situatie en zijn leefwereld. Als er initiatieven zijn in
de samenleving – daar zit het element van coproductie – dan moet
je die zeker oppakken. Ik zal hier zo nog iets meer over zeggen. Het vraagstuk
van waarden en normen kan echter niet adequaat aangepakt worden zonder interactie
met burgers en organisaties. Er zijn dus eigenlijk twee sporen: ten eerste
een overheid die niet gedoogt, die zaken aanpakt en die op die manier recht
doet aan de gevoelens van burgers, en ten tweede een overheid die openstaat
voor interactie en initiatieven vanuit de samenleving zelf.Het gevoel van onvrede waar ik het zo-even over had, grijpt terug op een
aantal ontwikkelingen in de samenleving die enerzijds wijzen op een verruwing
van de omgangsvormen onderling en anderzijds te maken hebben met een gebrek
aan betrokkenheid bij elkaar en verantwoordelijkheidsbesef voor de gemeenschap.
Ook de toename van het aantal geweldsdelicten in de samenleving leidt tot
een toenemend gevoel van onveiligheid. Vorige week hebben wij allemaal een
afschuwelijk voorbeeld gezien van een zinloos geweldsincident met fatale afloop.
Een leerling van het Terracollege in Den Haag schoot een docent dood; een
voorbeeld van een gebeurtenis die meer en meer symbool staat voor een verharding
van de samenleving.Ook in de media is de aandacht voor het vraagstuk van waarden en normen
de afgelopen tijd onverminderd groot geweest. Deze mediabelangstelling valt
mede te verklaren door het recent verschenen advies van de Wetenschappelijke
Raad voor het Regeringsbeleid over waarden, normen en de last van het gedrag.
Het kabinet heeft het zeer gewaardeerd dat de WRR veel werk heeft gemaakt
van een verkenning van de begrippen "waarden" en "normen" en de problemen
die hiermee samenhangen. De heer Noten heeft hier ook op gewezen. Om helderheid
te krijgen in het debat, is het nodig om duidelijk te zijn over definities.
Hiermee onderschrijf ik datgene wat de heer Platvoet hierover heeft gezegd.
Door duidelijkheid over definities kan het debat ook gestructureerder worden.
Het rapport van de WRR biedt een behulpzaam kader waarbinnen de maatschappelijke
discussie over het onderwerp op een geordende manier kan worden gecontinueerd,
ook in deze Kamer.Het kabinet zal een bijdrage aan deze maatschappelijke discussie leveren
door eind februari of begin maart met een kabinetsreactie op het rapport te
komen. In deze reactie zal het kabinet niet alleen aandacht besteden aan de
gemeenschappelijke waarden in een pluriforme samenleving, de rol van formele
en informele normen en de verantwoordelijkheid van de samenleving zelf, maar
ook ingaan op de rol van de overheid. Ten aanzien van de gemeenschappelijke
waarden spreekt de WRR zowel over de kernwaarden van de democratische rechtstaat
als over de zogenaamde kleine deugden. Wij zullen ook nader ingaan op dat
onderscheid tussen de waarden van de rechtstaat en de kleine deugden. Die
moeten elkaar trouwens wel beïnvloeden; het rapport van de WRR is daar
duidelijk over. Voorts zal worden gepoogd om met de kabinetsreactie zo veel
mogelijk aan te sluiten bij concrete beleidsinitiatieven. De heer Platvoet
heeft het kabinet daartoe ook duidelijk uitgenodigd. Binnen afzienbare tijd
zal dit onderwerp aan de orde komen.Verder heeft de heer Platvoet gevraagd hoe het kabinet het vraagstuk van
waarden en normen aanpakt en of er structuur achter die aanpak zit. Toen wij
hierover begonnen te spreken, hebben wij een aantal zaken beoogd. Wij wilden
graag meer publieke aandacht voor en discussie over het vraagstuk van waarden
en normen. Overal wordt inmiddels over dit vraagstuk gesproken. Het tweede
was dat wij voortdurend hebben gewezen op het belang van decentrale initiatieven.
Wat gebeurt in de samenleving? Wat gebeurt er in scholen en in gemeenschappelijke
organisaties, zoals sportverenigingen? Het derde punt was dat het ons ging
om een beleidsmatige concretisering. Daarnaast wilden wij een verdieping van
het debat, onder andere via een studie van de WRR. De concrete vertaalslag
van een visie op het belang van waarden en normen voor de samenleving naar
concrete acties en verantwoordelijkheden achten wij dus van groot belang.
Wij moeten niet alleen over waarden en normen praten, wij moeten vooral de
daad bij het woord voegen. Dat betekent dat waarden en normen herkenbaar moeten
worden in het beleid en vooral op die terreinen die zich daarvoor bij uitstek
lenen, zoals onderwijs, veiligheid, justitie, jeugdbeleid en integratie.In de begrotingshoofdstukken worden juist op die terreinen concrete maatregelen
genoemd in relatie tot de versterking en handhaving van de waarden en normen.
Dit bovenop het algemene uitgangspunt dat dit kabinet een eind wil maken aan
de gedoogcultuur. Minder regels, maar de regels die er zijn ook handhaven.
Bij genoemde beleidsmatige concretisering gaat het onder meer over een maatschappelijke
stage in het onderwijs en over waarden en normen als herkenbare doelen in
het onderwijs. Verder noem ik het op wijk- en buurtniveau stimuleren van het
gesprek tussen allochtone en autochtone jongeren over de wederzijdse opvattingen
en verwachtingen. Daarnaast wijs ik op de gezinscoach in het kader van het
jeugdbeleid en over het aansprakelijk stellen van ouders voor schade die hun
kinderen aanrichten. Ook noem ik de programma's voor de versterking van de
handhaving van wetten en regels en aandacht voor waarden en normen bij de
inburgering. En zo kan ik nog meer voorbeelden noemen.De Kamer wordt hiervan op de hoogte gehouden door onder andere de begrotingsstukken.
Ook in de reactie op het WRR-rapport zal het kabinet ingaan op de concrete
acties die in het kader van waarden en normen kunnen worden ondernomen. Dat
neemt natuurlijk niet weg dat mensen in dit land primair zelf verantwoordelijk
zijn voor een fatsoenlijke en respectvolle omgang met elkaar, voor de opvoeding
van hun kinderen en voor de leefbaarheid in straat en buurt.Dat brengt mij bij de vraag van de heer Kox wat wij als overheid vooral
niet moeten doen. Een deel van het antwoord op die vraag is al gegeven door
de heer Noten. Deze heeft namelijk gezegd dat wanneer het gaat over waarden
en normen voor twee zaken moet worden opgepast. De eerste is dat er geen politisering
mag plaatsvinden, in de zin dat het een onderwerp zou zijn voor een bepaalde
partij of groepering. Het is veel breder. Ik ben dat geheel met de heer Noten
eens. Wij hebben juist die verbreding nodig om het debat inhoudsvol te kunnen
voeren met respect voor elkaars standpunten. De tweede opmerking die hij terecht
maakte was dat wij moeten oppassen voor ridiculisering. Je kunt er grappen
over maken maar bij normen en waarden gaat het wel over het leven van mensen
en de wijze waarop mensen met elkaar omgaan. Verder zeg ik de heer Kox na
dat wij ook moeten voorkomen dat wij de verantwoordelijkheid van de samenleving
zelf zouden ontkennen of zouden willen overnemen.De heer Platvoet (GroenLinks):De minister-president zegt dat er geen sprake mag zijn van politisering
op dit punt. Dat past ook een beetje in het pleidooi van de heer Noten die
aangegeven heeft dat het debat op een vrij algemeen niveau gevoerd moet worden.
Ik pleit er juist voor om wat concreter te zijn op dit punt, bijvoorbeeld
door het in VBTB-termen te vertalen. De minister-president heeft gesproken
over het herstel van normen en waarden. Heeft hij daarbij het oog op concrete
voorstellen om bepaalde wetten in te trekken of om wetswijzigingen aan te
brengen?Minister Balkenende:Ik wil nu niet vooruitlopen op de kabinetsreactie op het rapport van de
WRR. In de lijn van datgene wat in dat rapport naar voren komt, heb ik wel
aangegeven dat je bijvoorbeeld moet inspelen op de waarden die ten grondslag
liggen aan de rechtsstaat. Zoals de WRR aangeeft, is dat overigens nog niet
voldoende. Er zijn ook nog de kleine deugden die nodig zijn om de waarden
van de rechtsstaat verder te kunnen ontwikkelen. Daarnaast zijn er de normen.
Je hebt te maken met de normen die de overheid heeft gesteld.
Zijn dat de enige normen in de samenleving? Wis en waarachtig niet! Je hebt
bijvoorbeeld ook te maken met de codes van scholen en sportverenigingen. Wij
zeggen steeds dat wij geen gedoogcultuur willen hebben en dat wij vinden dat
de wetten nagekomen moeten worden, maar daar moet het niet bij blijven. In
het rapport van de WRR wordt ook een appel gedaan op de overheid om haar eigen
regels serieus te nemen. De WRR heeft het over waarden en pluriformiteit.
Ik ben het ermee eens dat wij het debat over waarden niet moeten ontlopen.
De waarde pluriformiteit hoort bij een samenleving als de onze, maar wij moeten
ook erkennen dat er een gemeenschappelijke waarde nodig is om vreedzaam en
respectvol met elkaar te kunnen samenleven. Dat zal in het debat verder vorm
en inhoud moeten krijgen.Wij moeten de verantwoordelijkheid van de samenleving niet overnemen of
ontkennen. Er zijn tal van initiatieven van groepen burgers en organisaties
waarin recht wordt gedaan aan het vraagstuk van waarden en normen. Er zijn
supportersverenigingen die in actie komen tegen verbaal geweld bij vandalisme.
Ik wijs op sportclubs als Feyenoord, Cambuur en NEC. De amateurclub de Rotterdamsche
Leeuw organiseert een fair play-competitie voor de jeugdelftallen. Er zijn
scholen die kinderen spelenderwijs leren hoe je respectvol met elkaar omgaat.
Daarvoor bestaan inmiddels goede lespakketten en de ervaringen daarmee zijn
positief. Ook de ouders, autochtoon en allochtoon, zijn enthousiast. Er zijn
tal van kleine en grote gemeenten met creatieve acties. Een aantal steden
zet bijvoorbeeld jongeren die in aanraking zijn gekomen met de politie in
bij de beveiliging van winkelcentra, stations en evenementen. Dat biedt een
alternatief voor de straatcultuur en blijkt positief uit te pakken voor de
omgangsvormen. Ik wijs ook op het maatschappelijk verantwoord ondernemen binnen
veel Nederlandse bedrijven. Nederland behoort op dat terrein tot een van de
koplopers in Europa. Ook de communicatie zal van belang zijn. Een van de manieren
om de initiatieven op een interactieve manier voor derden toegankelijk te
maken, is de lancering van de internetsite 16miljoenmensen.nl. Deze site zal
medio februari operationeel zijn.In het kader van het debat over waarden en normen heeft de heer Noten
gesproken over de manier van omgaan met de publiciteit. Hij had een aantal
scherpe waarnemingen. Zo had hij het onder andere over de mediademocratie.
Hij zei dat wij het risico lopen dat de mediademocratie zal overgaan in een
emotiedemocratie. Wij kunnen daarvan allemaal de concrete voorbeelden noemen.
Er is ook gewezen op de adviezen van de RMO en de ROB. Er zijn enkele centrale
vragen en één daarvan is de vraag welke rol de media tegenwoordig
spelen in de driehoeksverhouding van burgers, overheid en politiek. Vooral
het RMO-rapport gaat daarop in. Een andere vraag is hoe parlement en regering
gegeven een bepaalde relatie met de media hun werk doen. De vraag wat bestuurders
en volksvertegenwoordigers zelf kunnen doen om de relatie met de media te
verbeteren, komt vooral in het ROB-advies aan de orde. De leden van het kabinet
hebben evenals Kamerleden veel te maken met de media. Het is ook niet moeilijk
om de mechanismen die RMO en ROB beschrijven te herkennen. Ik heb buiten deze
Kamer al eens gezegd dat het niet aan mij is om de pers de maat te nemen,
maar ik ben blij met de discussie die in journalistieke kring op gang is gekomen.
Een open gesprek hierover vormt een goede basis voor het zoeken naar oplossingen.Alvorens in te gaan op de rol van de overheid en de openbare informatievoorziening
zal ik eerst een enkel woord wijden aan de media. Door onafhankelijke nieuwsgaring
en berichtgeving en door het bieden van een platform voor discussie houden
de media de pluriformiteit van de publieke meningsvorming in stand. Daarmee
leveren zij een onmisbare bijdrage aan het democratische gehalte van de samenleving.
Dat is een groot goed en daar moeten wij zuinig op zijn. Nu constateert de
RMO dat de berichtgeving soms gepaard gaat met fouten en slordigheden. Incidenten
worden vaak uitvergroot. In de weergave van veel media heet een discussie
al snel een conflict en een meningsverschil een rel. Je ziet een tendens waarbij
de media meer focussen op personen en minder op de zaak zelf en dat baart
velen zorgen. De reactie van een flink aantal betrokkenen geeft aan dat men
bereid is zichzelf een spiegel voor te houden.Dan zal ik nog ingaan op de rol van de overheid zelf. De ROB stelt onder
andere dat de vervlechting met de media door de politiek ook in stand wordt
gehouden door praktijken als lekken, proefballonnen en de inzet van communicatie
voor eigen politiek-strategische doelen. De raad pleit op dit punt voor kritisch
zelfonderzoek. Wij moeten als politici deze discussie over onze rol zeker
aandurven. Het is goed om als overheid ook de eigen werkwijzen, professionele
standaarden en ethische uitgangspunten van tijd tot tijd kritisch tegen het
licht te houden. Overigens wordt bij de overheid een aantal van de aanbevelingen
die de ROB heeft gedaan al verwerkt. Kijkend naar mijn eigen portefeuille,
het algemene communicatiebeleid, kan ik zeggen dat RVD en ministeries al veel
overheidsinformatie actief openbaar maken. Zo wordt volop gebruikgemaakt van
de mogelijkheden die internet biedt om informatie voor iedereen toegankelijk
te maken. Mede naar aanleiding van het advies van de commissie Toekomst overheidscommunicatie
is al veel in gang gezet dat bijdraagt aan het vergroten van transparantie,
openheid en interactiviteit van de rijksoverheid. Ik zie het pleidooi van
RMO en ROB zo, dat wij die lijn verder moeten doortrekken. Er blijft natuurlijk
genoeg werk en stof voor discussie over. De discussie zal vooral moeten worden
gevoerd tussen de drie hoofdrolspelers in het veranderende medialandschap:
media, parlement en regering. Hier is vandaag een aantal belangrijke aanzetten
daartoe gegeven. In onze reactie op deze publicatie zullen wij er uiteraard
verder op ingaan.Ik kom nu bij een ander punt dat aan de orde is gesteld en wel in het
bijzonder door de heer Platvoet. Dat betreft het koninklijk huis. Hij heeft
enkele kwesties aan de orde gesteld: Margarita en de vragen rond mevrouw Mabel
Wisse Smit. Hij heeft in dat kader gesproken over ministeriële verantwoordelijkheid
en vroeg of die niet achterhaald is. Ik vind het te snel om te stellen dat
de ministeriële verantwoordelijkheid achterhaald is en dat er sprake
is van een dwangbuis. Ik wijs erop dat de ministeriële verantwoordelijkheid
voor de koningin volledig is en dat dit voortvloeit uit de Grondwet. Voor andere leden van het koninklijk huis is deze ministeriële verantwoordelijkheid
aanwezig voor zover een lid van het huis betrokken is bij de uitoefening van
de koninklijke functie en het openbaar belang wordt geraakt. Leden die niet
of nauwelijks ondersteuning bieden aan de koninklijke functie vallen dus niet
voor al hun doen en laten onder die ministeriële verantwoordelijkheid.
Ik wijs er overigens op dat de kring van de leden van het koninklijk huis
met de Wet lidmaatschap koninklijk huis uit 2002 in dit perspectief ook is
beperkt. Dit is toen uitvoerig behandeld en uw Kamer heeft er als medewetgever
mee ingestemd.De heer Platvoet heeft vervolgens de indringende vraag gesteld hoeveel
tijd ik besteed aan het koninklijk huis. Ik zie u lachen, voorzitter, maar
het is toch een open en eerlijke vraag van de heer Platvoet?De voorzitter:Wij zijn in blijde verwachting van het antwoord.Minister Balkenende:Ik ga uiteraard geen opsomming geven van het aantal dagdelen dat ik besteed
aan alles wat samenhangt met het huis. Dat ik er tijd aan besteed is duidelijk,
maar de omvang is in overeenstemming met mijn verantwoordelijkheid als minister-president.
Het past bij een constitutionele monarchie met politieke verantwoordelijkheid
van de ministers voor het staatshoofd. Daaraan moet tijd worden besteed. U
weet dat ik formeel 36 uur per week werk. Voor het overige is het werk in
vrije tijd. Laten wij het er maar op houden dat ik een aanzienlijk deel van
mijn vrije tijd besteed aan het koninklijk huis.De heer Platvoet heeft de vraag gesteld of de toekomst van de monarchie
kwetsbaar is. Anders dan de heer Platvoet zie ik geen reden om te praten over
de kwetsbare monarchie. De Nederlandse bevolking draagt de monarchie en het
Huis van Oranje. Ik denk niet dat hij en ik het gaan meemaken dat die steun
eraan ontvalt. Sterker nog, met de geboorte van prinses Amalia is de toekomst
nog hechter geworden.Voorts is aan de orde gesteld de positie van het Kabinet der Koningin.
Ook de heer Platvoet sprak daarover. Wat de ministeriële verantwoordelijkheid
voor de koning in de grondwettelijke zin van het woord betreft, geldt dat
alle ministers verantwoordelijk zijn voor hetgeen hun onderscheiden taken
raakt en dat de minister-president de bijzondere verantwoordelijkheid draagt
voor de koning in algemene zin. In het nieuwe KB inzake het Kabinet der Koningin
dat in werking is getreden op 1 januari 2004 en in de toelichting daarbij
is nog eens vastgesteld dat er ook in dit opzicht sprake is van een volledige
ministeriële verantwoordelijkheid, met inbegrip van de posities van de
onderscheiden ministers. Dat komt mede tot uitdrukking in het feit dat het
Kabinet der Koningin nu is opgenomen in hoofdstuk III van de rijksbegroting
naast het ministerie van Algemene Zaken en de commissie van toezicht betreffende
de inlichtingen- en veiligheidsdiensten. Deze opzet doet recht aan de ministeriële
verantwoordelijkheid, maar ook aan de onderscheiden staatkundige posities
van deze drie organisaties. Over dit onderwerp is uitvoerig van gedachten
gewisseld in de Tweede Kamer. Met name de heer Van Beek van de VVD-fractie
heeft nog eens aangegeven dat deze lijn het zou moeten worden. Uiteindelijk
is die ook in de regeling neergelegd.De heer Kox heeft gesproken over de openstelling van paleizen. De heer
Kox vond de passage in mijn begroting over de openstelling van de paleizen
mager. In de Tweede Kamer is er inderdaad over gedebatteerd. Een motie van
de LPF over meer openstelling is toen niet aanvaard. Een externe commissie
heeft een en ander uitgebreid onderzocht. Ik hoor geen nieuwe argumenten op
het gebied van de fysieke onmogelijkheden – het zijn immers alleen historische
gebouwen – en op het gebied van de veiligheid; een gebied dat de afgelopen
twee jaar om voor de hand liggende redenen meer nadruk heeft gekregen. Ik
zie dus ook geen argumenten voor een ander standpunt. Dat laat onverlet dat
het nodige wordt gedaan aan publiekstoegankelijkheid, ook via internet. In
dit verband wijs ik op de in de begroting genoemde voorbeelden.De heer Kox vroeg nog naar de gevolgen voor de begroting van een eventuele
IGC tijdens het Nederlandse voorzitterschap en de verwezenlijking van de Nederlandse
wensen. Dat is een terechte vraag omdat ook in het publieke debat dit aspect
aan de orde is. Op dit moment staat nog niet vast dat Nederland de IGC gaat
afronden. Het Ierse voorzitterschap zal eind maart doen verslag doen aan de
Europese Raad. Dan weten wij meer. Premier Ahern heeft aangegeven dat hij
zich inzet voor bilaterale consultaties. Daarna volgt een assessment, waarna
verslag wordt gedaan in de Europese Raad. Het is momenteel dus nog te vroeg
om te speculeren over een eventuele Nederlandse betrokkenheid. Dat is afhankelijk
van de bilaterale consultaties van het Ierse voorzitterschap. De kosten van
het voorzitterschap zijn opgenomen in de begroting van Buitenlandse Zaken.
Daarin is voorzien in de mogelijkheid van extra kosten van bijvoorbeeld een
IGC. Een eventuele behandeling van de IGC heeft geen gevolgen voor de begroting
van Algemene Zaken.De heer Kox (SP):Je kunt er inderdaad niet over speculeren, maar wel zeker is dat Ierland
het niet gaat afronden. Is het realistisch om te verwachten dat dat in de
tweede helft van het jaar gaat gebeuren? Als Nederland voor de afronding moet
zorgen, doet de regering er wijs aan om in deze periode haar punten binnen
te krijgen. De praktijk leert immers dat het voorzitterschap vaak achteraan
staat.Minister Balkenende:Tijdens de Europese Raad van december heb ik uiteraard aandacht gevraagd
voor de glasheldere Nederlandse punten. De andere partners zijn op de hoogte
van die punten. In een telefonisch contact verleden week met premier Ahern
is in algemene zin gesproken over de voortgang van het proces en ook toen
heb ik nog eens gewezen op de Nederlandse punten. Wij blijven dat doen, maar
ik ga nu niet speculeren over de vraag of de afronding op ons bordje komt.
Ik wijs er nog wel op dat naarmate het proces langer duurt, het risico van
ontrafeling groter wordt. Er moet dus naar worden gestreefd dat spoedig oplossingen
worden bereikt, want wij schieten er niets mee op als er onduidelijkheid blijft
bestaan. Het zou natuurlijk heel mooi zijn geweest als inmiddels de definitieve
conclusies waren getrokken. Per 1 mei hebben wij immers te maken met de formele
toetreding van nieuwe lidstaten. Er moet dus druk op de ketel blijven en het
Ierse voorzitterschap is op dit ogenblijk druk bezig, te bezien wat de mogelijkheden
zijn. Zoals gezegd, het is niet een gemakkelijk jaar. Er zijn
Europese verkiezingen en er komt een nieuwe Commissie. Er is het nodige aan
de hand in Europa. Desalniettemin moeten wij tempo houden in het realiseren
van iets wat van groot belang is voor de toekomst van Europa, te weten een
nieuwe constitutie.De heer Noten (PvdA):Voorzitter. Ik dank de minister voor zijn vriendelijke woorden. Ik ben
blij dat hij mijn inbreng op prijs heeft gesteld. Het omgekeerde is ook het
geval. Voordat ik daarop terugkom, wil ik proberen een antwoord te geven op
enkele vragen van de heer Kox. Hij vroeg wat de kernwaarden zijn voor de PvdA.
Daar kan ik natuurlijk uitgebreid op ingaan, maar dat zal ik niet doen. Het
is overigens niet een gemakkelijke maar wel een belangrijke vraag. Ik zou
kunnen proberen om die vraag te vertalen in de gebruikelijke politieke standpunten
zoals wij die in dit huis bij de behandeling van de andere begrotingen of
van wetsvoorstellen innemen. Ik heb in mijn eerste termijn al aangegeven dat
ik dit weinig zinvol vind. Natuurlijk hebben wij opvattingen over de AOW of
de WAO, over de toegankelijkheid van het onderwijs en de zorg en over de wachtlijsten.
Ik denk niet dat hij dit bedoelt. Hij vraagt wellicht wat ons beginselprogramma
is en wat onze kernwaarden zijn. Ik heb er al een aantal genoemd: pluriformiteit
en gelijkheid. Overigens ben ik van mening dat gelijkheid geen bureaucratisch
uitgangspunt is, maar een waarde. Ook solidariteit behoort tot die kernwaarden
en dan als organisatieprincipe en hiervoor zou ik – als het even kan –
graag het woordje internationale zetten.Ik kan verder gaan, maar ik nodig de heer Kox graag uit voor een discussie
met mij en mijn partijleden. Wij werken aan een herijking van ons beginselprogramma
en wij komen hier zeker op terug. Ik zal hem een exemplaar van dit nieuwe
programma sturen en hem kennende, zal hij dit ongetwijfeld van zijn commentaar
voorzien.Ik vind het echter niet zinvol om dit te koppelen aan de discussie over
normen en waarden, want hierover kunnen wij op elk willekeurig moment van
gedachten wisselen. Ik wil mij nu beperken tot de bijzondere aspecten in deze
discussie.De minister-president is ook ingegaan op de vraag wat de rol van dit huis
is als het gaat om waarden; ik laat het woord normen nu even achterwege. Wat
is de rol van de Kamerleden? Hoe laten wij in ons gedrag zien welke waarden
wij aanhangen en welke ons verbinden? Ik heb geprobeerd hier in eerste termijn
iets over te zeggen, maar misschien ben ik niet scherp genoeg geweest. Ik
denk dat het tijd is om met elkaar dit gesprek te voeren, misschien buiten
de actualiteit en misschien binnen enige intimiteit. Als het kabinet ons daartoe
zou uitnodigen, zou mijn fractie graag meedoen aan zo'n gesprek op voorwaarde
dat er geen camera bij aanwezig is zodat wij echt samen kunnen onderzoeken
wat ons hierin bindt. Dan pas komt de vraag aan de orde hoe wij dit vertalen
in concreet beleid.In dit verband wil ik reageren op een opmerking van de heer Platvoet en
die overigens zo vaak wordt gemaakt: als het maar meetbaar is in concrete
resultaten. Ik begrijp dit wel, maar ik heb ooit een vriendin gehad die steeds
opnieuw zei dat ik niet genoeg van haar hield. Dit doet mij hieraan denken.
Overigens had zij gelijk, maar zij heeft mij ook nooit duidelijk kunnen maken
wanneer het dan wel genoeg was. Begrijpt u wat ik bedoel? Dit geldt ook voor
waarden. Wanneer is het af? Wanneer is het genoeg of te weinig? Hoeveel kilo
wilt u? Wij zouden eens moeten vaststellen dat die vragen als zodanig niet
te beantwoorden zijn en dat wij dit ook niet moeten proberen, omdat wij dan
het debat ridiculiseren. Dit moeten wij niet doen, want dit helpt ons niet
verder.De heer Platvoet (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter. Ik heb de minister-president gevraagd of het beleid
wordt geconcretiseerd. Hij heeft in zijn antwoord aangegeven dat dit de bedoeling
is. Betreurt de heer Noten dit?De heer Noten (PvdA):Nee, maar ik heb geprobeerd iets anders naar voren te brengen. Ik vind
het erg goed dat de minister-president erkent dat er een tweesporenbeleid
is: aan de ene kant wordt tegemoet gekomen aan de wens van burgers om een
einde te maken aan het gedoogbeleid, aan de andere kant worden initiatieven
van burgers en organisaties gesteund. Hij gaf een aantal voorbeelden van mensen
of organisaties die hun eigen verantwoordelijkheid nemen en vormgeven door
onderlinge afspraken. Dit kan gaan van pestprotocollen tot fair play-toernooien.
Ik kan mij hier van alles bij voorstellen en ik ondersteun dit van harte.Ik wil aan deze discussie de vraag toevoegen naar ons gedrag. Hoe gaan
wij om met publiciteit? Hoe waarborgen wij in dit huis in onze relatie met
het kabinet onze uitgangspunten over de democratische rechtstaat die ons verbinden?
Dit sluit het andere niet uit, maar ik probeer er iets aan toe te voegen.
Ik ben daarom blij met de reactie van de minister. Ik heb wel één
zorgpunt. Hij is het met me eens dat de discussie niet moet worden gepolitiseerd
en geridiculiseerd, maar zulks roept bij mijn fractie de vraag op hoe er structuur
in moet worden aangebracht, die tevens ergens toe leidt. Het huidige proces
baart me zorgen. Het kabinet neemt een standpunt in naar aanleiding van een
rapport. Vervolgens wordt over dat standpunt van het kabinet een debat gevoerd.
Zal dit inderdaad niet leiden tot politisering en ridiculisering? Eerlijk
gezegd, denk ik dat in dat geval beide juist wel aan de orde zullen zijn.
Daarom ga ik terug naar mijn voorstel in eerste termijn, dat ik wellicht niet
scherp genoeg heb gebracht: ik denk dat de vertaling van het WRR-rapport naar
een politiek standpunt niet alleen in de boezem van het kabinet zou moeten
plaatsvinden, maar, door de grenzen van partijen heen, in een beleidsintieme
omgeving tot stand moet worden gebracht. Mocht het kabinet mijn fractie in
dit huis daarvoor uitnodigen, dan zal zij daaraan graag deelnemen. Dit huis
zou daar een uitstekende rol in kunnen spelen.De heer Platvoet (GroenLinks):U brengt verrassende dimensies in dit debat: eerst uw liefdesperikelen,
nu weer intieme beleidsdiscussies. Begrijp ik uw woorden goed? Vindt u dat
het debat over normen en waarden dus níet in de volle openbaarheid
moet worden gevoerd, zonder journalisten? Dat is een opmerkelijke opvatting,
te meer daar wij allen vinden dat de Eerste Kamer het juist zou verdienen
om meer in de volle openbaarheid te functione ren. Of verlost
u mij anders uit mijn onbegrip.De heer Noten (PvdA):U hebt gelijk: het is buitengewoon opmerkelijk als je zegt dat je niet
altijd verder komt door onderzoeksvragen onmiddellijk in de openbaarheid te
gooien. U begrijpt het dus goed.De heer Platvoet (GroenLinks):Vindt u dan dat het WRR-rapport vertrouwelijk had moeten zijn?De heer Noten (PvdA):Nee, absoluut niet. Ik kom nu in een volgende fase: een wetenschappelijk
rapport dat ons helpt bij de definitie van begrippen moet worden vertaald
naar politieke acties. Ik heb er onvoldoende vertrouwen in dat er, met de
wijze waarop het debat nu wordt georganiseerd, daadwerkelijk gemeenschappelijke
acties zullen komen. Ik denk inderdaad dat er enige beleidsintimiteit nodig
is om te onderzoeken wat ons in de discussie in feite verbindt, in plaats
van wat ons scheidt.De heer Kox (SP):U begon met de opmerking dat de kwantificering van waarden niet zo gemakkelijk
is. Bij "houd je genoeg van me" is "ik houd van je" ook gekwantificeerd, en
ook nog een positieve waarde. Het is bij u toch niet alleen maar treurigheid
troef? Maar je moet kwantificeren, niet om te zien of we genoeg hebben –
een zich ontwikkelende maatschappij heeft immers nooit genoeg – maar
om te bezien of er vooruitgang is: worden we gelijkwaardiger, worden we meer
solidair, pluriform? Daarover zou ik graag meer horen. Ik ben het ermee eens
dat het voeren van een debat verder gaat dan klakkeloos volgen wat de regering
zegt en ook dat dit ruim moet worden opgevat. Ik vind echter ook dat de PvdA
moet zeggen waar zij staat; ze kan niet zomaar verwijzen naar een beginselprogramma
dat nog moet komen. Ik neem aan dat u ook zonder beginselprogramma niet "waardenloos"
bent. Die beginselen moeten nog worden uitgediept om inderdaad tot een gelijkwaardig
gesprek te komen. Ik zou het plezierig vinden als wij met die voorwaarden
zo'n gesprek kunnen voeren; in dat geval ben ik uw medestander.De heer Noten (PvdA):U geeft bijna een samenvatting van hetgeen ik wilde zeggen. Uiteraard
vind ik dat er uiteindelijk concrete, meetbare resultaten moeten worden bereikt.
Die vertalen zich naar een toename van eigen initiatieven en bewustwording.
Daar ben ik het volstrekt mee eens. Het mag echter niet vrijblijvend zijn
of worden. Tegelijk stel ik vast dat er een soort veiligheid nodig is voor
partijen om in deze discussie daadwerkelijk verder te komen. Dat kan niet
voor de camera want daar is die veiligheid niet aanwezig. Dat probeerde ik
te zeggen en dat bedoel ik met het woord "intimiteit". Wij moeten elkaar die
ruimte gunnen. Ik begrijp dat er behoefte is aan een beginselprogramma; wij
hebben die behoefte ook. Dat programma komt er ook, maar daar wil ik nu niet
anderhalf uur aan wijden.De heer Platvoet (GroenLinks):Voorzitter. Uit zijn beantwoording begrijp ik dat de minister van Algemene
Zaken meegaat in een aantal punten dat ik naar voren bracht met betrekking
tot de reactie van het kabinet. Ik moet afwachten op welke wijze daaraan inhoud
wordt gegeven, maar daarover komen wij nog te spreken. Ik doel nu op de definitiekwestie
ten aanzien van de eigen positie van de overheid op het gebied van normen
en waarden en de concreetheid van het regeringsbeleid. Ik neem aan dat de
Eerste Kamer daarover op een gepast en tijdig moment komt te discussiëren.Ik kom graag nog op een aantal punten terug, zoals op het afrekenen met
de gedoogcultuur. In juridische kringen leeft het dispuut dat gedogen een
nuttige functie kan vervullen als wetgeving verouderd is of niet meer kan
rekenen op brede maatschappelijk steun. In die gevallen kan gedoogbeleid gelden
in de overgangsituatie naar nieuwe wetgeving. De afschaffing van de gedoogcultuur
is een populair onderwerp, maar dat type gedogen is zeer goed te verdedigen
als dat te zijner tijd leidt tot nieuwe wetgeving. Mag ik ervan uitgaan dat
de minister deze definities van gedoogcultuur meeneemt en niet alleen de platte
definities hanteert?De stelling van de heer Noten dat er niet gepolitiseerd mag worden en
dat de discussie gevoerd moet worden in een beleidsintieme omgeving begrijp
ik niet goed. Het is natuurlijk een beproefde managementstrategie om eerst
binnenskamers tot overeenstemming te komen en vervolgens gezamenlijk naar
buiten te treden, maar op dit punt lijkt mij dat niet de manier waarop de
politiek moet opereren. Pluriformiteit is een belangrijke waarde binnen de
Partij van de Arbeid. Die moet tot uiting komen in het politieke debat, te
meer daar pluriformiteit op dit punt in de maatschappij manifest is. Ik begrijp
dan ook niet goed waartoe een en ander moet leiden. Ik denk ook niet dat het
de bedoeling van de minister-president is.Ik heb in eerste termijn gezegd dat ik vermoed dat er voor een deel een
neoconservatieve agenda gehanteerd wordt, hoewel ik dat vermoeden pas kan
hard maken als het standpunt van de regering en de concrete maatregelen bekend
zijn. Als deze neoconservatieve elementen bevatten, dan ligt de politieke
discussie – gelukkig – onmiddellijk op straat. Ik neem aan dat
de Partij van de Arbeid daaraan op dat moment op een pittige manier zal deelnemen
vanwege zijn sociaal-democratische achtergrond.De heer Noten (PvdA):Ik begrijp uw verwarring en die gun ik u ook. De relatie met het managementdenken
is mij echter niet helemaal duidelijk. De politiek is vaak verweten eerst
met elkaar te spreken en pas daarna extern te communiceren. Ik geef slechts
aan dat die handelwijze soms zin heeft. Het heeft soms zin om eerst met elkaar
te spreken en dan pas de rest van de wereld te woord te staan. Af en toe wordt
daarmee wat ruimte gecreëerd. Probeert u het eens. Ik sluit niet uit
dat u het als heel aangenaam zult ervaren.De heer Platvoet (GroenLinks):Ik wil in de koffiekamer best met de heer Noten over dit onderwerp praten,
maar ik vind dat dit debat in de openbaarheid moet worden gevoerd. Dit geldt
nog te meer indien het kabinet met een neoconservatieve agenda op de proppen
komt.Mijn volgende onderwerp betreft de monarchie. De minister van Algemene
Zaken heeft de wetswijziging genoemd waaraan de Eerste Kamer als medewetgever
heeft meegewerkt. De ministeriële verantwoordelijkheid geldt nu voor
een kleiner aantal leden van het koningshuis. Dat is natuurlijk waar. Het
frappante is nu juist dat zowel mevrouw Mabel Wisse Smit als
mevrouw Margarita de Bourbon de Parme volgens deze wet geen lid is van het
koninklijk huis. Uitgerekend zij hebben, ook in het kader van de ministeriële
verantwoordelijkheid, veel stof doen opwaaien. Dit heeft tot veel discussie
in de politiek geleid. Ik vind het geen al te sterk argument dat er met de
nieuwe wet minder aan de hand zou zijn. Integendeel, omdat in de 21e eeuw
leden van het koninklijk huis assertiever zijn en er een open mediamaatschappij
is, is dit een niet meer te handhaven instrumentarium. In tegenstelling tot
de minister-president doe ik geen voorspellingen; wij zullen wel zien hoe
dit zich verder ontwikkelt. Ik voorspel echter dat ons nog veel meer van dit
soort akkefietjes te wachten staan.Ik heb de minister-president gevraagd hoeveel tijd hij kwijt is aan het
koninklijk huis. Hij heeft geantwoord dat hij 36 uur per week werkt en dat
hij het in zijn vrije tijd doet. Ik heb een rekensommetje gemaakt. Er zit
zeven keer 24 uur in een week, dat is 168 uur. Daar trek ik de 36 uur van
af die hij krachtens zijn cao blijkbaar moet besteden aan het werk. Ik geef
hem elke nacht acht uur slaap; dat is royaal, zodat hij goed kan uitrusten.
Dat is bij elkaar 56 uur. Dan blijft er aan vrije tijd 76 uur over voor de
minister-president. Hij is een gezinsman, dus ik trek er nog 26 uur af voor
het gezin. Hij gaat naar de kerk; dat is twee uur in de week. Ik weet niet
of dat een goede schatting is, want ik kom daar nooit. Ik kom dan uit op 48
uur vrije tijd die de minister-president aan het koningshuis besteed. Dat
vind ik onverantwoord veel.De heer Kox (SP):Voorzitter. Na recente publicaties dacht ik dat wij politici niet moeten
spreken over wat wij in onze vrije tijd doen. Daar komt alleen maar ellende
uit voort!De minister-president heeft gezegd dat 2004 het jaar wordt van de concretisering
van het debat. Hij ziet de reactie van het kabinet op het rapport van de WRR
als een goed beginpunt. Dat ben ik met hem eens. Ik deel de mening van de
fractievoorzitter van de PvdA over de wijze waarop dat zou moeten gebeuren.
Tegelijkertijd begrijp ik dat de regering een reactie moet geven op dat rapport;
dat is een taak van de regering. Ik wil de minister-president vragen of hij,
naar aanleiding van de opmerkingen van de heer Noten en mijzelf, ideeën
heeft over hoe wij er een algemener debat van kunnen maken. De regering in
dit land gaat namelijk niet over de waarden, hoewel de regering daarin een
belangrijke zeggenschap behoort te hebben en initiatieven dient te nemen.
Dat geldt echter ook voor politieke partijen. Ik zeg dan ook tegen de heer
Noten dat ik niet op zijn beginselprogramma zit te wachten. Nee, ik wacht
op hetgeen waarop ik de PvdA mag afrekenen in het concrete beleid. Dat mag
de regering ook weten; anders kan de een alles zeggen terwijl de ander alles
moet beantwoorden.De minister-president heeft ook gezegd dat de zaken na een algemene reactie
en een debat moeten worden geconcretiseerd. Hij heeft gezegd dat het daarbij
om andere begrotingen gaat, waarop hij niet kan worden afgerekend. Ook kan
dit alles niet voor het bedrag van 58 mln euro worden geleverd. Dat heb ik
allemaal begrepen. Hij noemt een aantal voorbeelden, die ook de mijne zijn,
zoals de maatschappelijke stage in het onderwijs. Daarmee wordt een programmapunt
verwezenlijkt dat de SP al lange tijd nastreeft. Verder zegt de minister-president
dat er betere contacten moeten komen tussen allochtone en autochtone jongeren.
Dat is een uitstekend streven, maar ik zou dit willen aanvullen met contacten
tussen autochtone en allochtone ouderen. Als er ergens eenzaamheid is in de
maatschappij, is het wel bij deze groepen, die vaak veroordeeld zijn om langs
elkaar heen te leven en wonen. Verder wil hij dit punt verder concretiseren
door de hier bestaande waarden en normen bij de inburgering te betrekken.
Daarbij moest ik denken aan mijn periode als beginnend raadslid in 1984, toen
ik stelde dat het niet slecht zou zijn als naar Nederland komende migranten
onze "waarden en zeden" zouden kennen. Ik zal niet vertellen waartoe die uitspraak
allemaal leidde, maar alle partijen in Nederland, althans in Tilburg, waren
van mening dat ik daarmee de grens van het oorbare ver had overschreden. Gelukkig
kunnen wij het daarover twintig jaar later eens worden.De minister-president heeft ook concreet aangegeven wat wij niet moeten
doen, en ook op dat punt deel ik zijn mening. Dit onderwerp moet niet worden
gepolitiseerd, het is niet van iemand. Het moet gaan over de punten waarover
wij het met zijn allen eens zijn. Dan blijft er nog genoeg over om het met
elkaar over oneens te zijn, en dat maakt dit land zo aangenaam. Bij de algemene
beschouwingen heb ik aangegeven dat op basis van ons beider uitgangspunten,
wij elkaar op een aantal punten zouden moeten vinden. Als dit niet lukt, doen
wij iets fout, de minister-president, ik of wij samen. In dit land delen wij
veel meer waarden dan vaak in de praktijk lijkt. Daarnaast ben ik het met
de minister-president eens dat er niet moet worden geridiculiseerd. Zaken
als "normen en waarden" klinken wel suf, maar deze zijn wel erg belangrijk.
Als het aansnijden hiervan suf en burgerlijk is, laat dat dan maar zo zijn.
De minister-president geeft terecht aan dat alle barometers duidelijk zijn:
het volk wil af van het gebrek aan respect voor zaken die voor veel mensen belangrijk
zijn. Men wil naar een samenleving waarin de waarden en normen die men samen
deelt, onderdeel van de werkelijkheid zijn.Door de minister-president is een aantal praktische voorbeelden gegeven,
bijvoorbeeld ten aanzien van voetbalsupporters. Mijn partij is mede oprichter
van het Comité Echte Fans, in samenwerking met verenigingen van voetbalsupporters.
Deze actiegroep keert zich tegen vandalisme, tegen hufterigheid. Supporters
moeten echter ook met respect worden behandeld; als je van voetballen houdt,
ben je niet per definitie iemand die in een soort varkenskooi moet worden
gedreven om naar een voetbalwedstrijd te kijken.Maatschappelijk verantwoord ondernemen is een ander goed voorbeeld dat
door de minister-president werd gegeven. In dat licht staan mensen van mijn
partij bij de Aldi voor de deur om te zeggen: luister naar de minister-president
en handel maatschappelijk verantwoord als ondernemer. Aldi doet dat namelijk
niet. De minister-president geeft verder aan dat de goede voorbeelden op internet
moeten worden gezet. Daarnaar ben ik erg benieuwd. Als hij nog meer voorbeelden
wil hebben van goed gedrag in deze samenleving – dat is er wel degelijk
heel veel – wil ik hem die graag leveren. Op de rol van de media wil ik nu niet verder ingaan. Ik deel echter de
mening van de minister-president en de opmerkingen van de heer Noten daarover.Mijn grote zorg is dat wij het weliswaar eens zijn over de grote gedachten,
maar niet over de concrete praktijk. Daar zit de grootste vijand van het debat
over waarden en normen. Als het concrete beleid van de regering mensen het
idee geeft "zij hebben geen boodschap aan mij", dan heeft dat effecten op
hun gedrag. De minister-president noemde het voorbeeld van een scholier die
zijn docent vermoordt omdat hij het ergens niet mee eens is. Dit is verschrikkelijk,
maar toch is het niet zoals sommigen hebben gezegd "waanzin". Het is een handelen
op basis van een asociale gedachtegang van iemand die geïsoleerd is van
de normale sociale waarden en normen in ons land. Als wij dit willen voorkomen,
zullen wij moeten investeren in de sociale structuur. Ik zeg niet dat dergelijke
voorvallen daarmee kunnen worden voorkomen, maar als er niet wordt geïnvesteerd,
zullen wij daarmee wel vaker worden geconfronteerd.Ik kom nog even terug op het punt van het openstellen van de paleizen.
Op Paleis Soestdijk wonen volgens mij toch echt maar twee mensen. Ik zag bijna
een mooie rol weggelegd voor prins Bernhard bij de openstelling. De minister-president
heeft gezegd dat de monarchie nog lang zal bestaan. Ik vrees dat evenzeer
als de minister-president het hoopt. Dat paleis is voor veel mensen een symbool
van die monarchie. Waarom kan dat dan niet open worden gesteld?Over het Nederlands voorzitterschap zei de minister-president: daarover
wil ik niet speculeren; hoe langer wij wachten hoe rafeliger het wordt. Dit
doet het slechte in mij als mens omhoog komen. Mijn idee over de noodzaak
van een Europese Grondwet is iets minder urgent dan van de minister-president.
Als ik op dit punt kan meehelpen om te vertragen, zal ik het niet laten.Minister Balkenende:Voorzitter. Ik dank de geachte afgevaardigden voor wat zij in tweede termijn
nog naar voren hebben gebracht. In hun bijdragen zitten enkele gemeenschappelijke
punten, zoals de vraag op welke manier wij met elkaar omgaan in het debat
over een rapport van de WRR. Op deze kwestie en andere zal ik ingaan. De heer
Noten heeft terecht gezegd dat het in dit debat, maar ook in andere debatten,
moet gaan om de bijzondere aspecten van normen en waarden. Je kunt het onderwerp
enorm uitbreiden. Zoals hij in eerste termijn al zei, kun je dan heel brede
beleidsdiscussies krijgen die zelfs te maken kunnen hebben met morele superioriteit.
De vraag is echter of de discussie dan niet wordt vervaagd. Als wij praten
over normen en waarden, gaat het vooral om de vraag op welke manier mensen
met elkaar omgaan, in wat voor type samenleving zij willen wonen en wat de
zorgen zijn die hen bezig houden. Daarbij focussen wij de discussie vooral
op een aantal onderwerpen, zoals in het rapport van de WRR gebeurt inzake
het gedrag.De waarde van de inbreng van de heer Noten is dat hij de discussie niet
abstract laat zijn. Hij vraagt klip en klaar wat een en ander betekent voor
het functioneren van de Eerste Kamer en hoe de Kamer daarmee omgaat. De manier
waarop de Kamer het debat verder wil entameren, raakt in eerste instantie
haar interne verantwoordelijkheid. Het kabinet staat altijd graag open voor
het debat. Dit raakt het vraagstuk van de beleidsintieme discussie, waar ik
mij overigens buiten houd. De heer Platvoet vroeg op welke manier je dat precies
moet duiden en dat zie ik zelf ook. Moet een discussie daarover in vertrouwelijkheid
worden gevoerd, terwijl wij over waarden juist een open debat willen? Het
lijkt mij goed als ik de interne beraadslaging in de Kamer afwacht. De Kamer
moet in elk geval weten dat wij altijd graag bereid zijn van gedachten te
wisselen over een reactie van het kabinet.De heer Noten heeft evenals de andere sprekers gevraagd naar de structuur
van de discussie. Wat gebeurt er als de kabinetsreactie is gekomen? Ik hoop
eerlijk gezegd dat wij niet een debat voeren omdat een kabinet met een reactie
komt. Wij debatteren in de eerste plaats omdat het gaat om het type samenleving
dat wij voor ogen hebben. Wat de heer Kox zei, sprak mij zeer aan. Hij had
het over voorbeelden van goed gedrag. Dat hebben wij nodig. Wij zijn gewend
aan negativisme en slechte dingen. Laten wij echter ook de goede dingen benoemen.
Laten wij over het onderwerp spreken omdat het mensen geweldig bezighoudt.
Ik heb bijvoorbeeld de belevingsmonitor genoemd. Keer op keer blijkt dat het
vraagstuk van omgang met elkaar en van waarden en normen hoog scoort bij mensen.
Daarom praten wij erover en niet omdat een kabinet met een reactie komt. De
reactie is een voertuig om het debat te genereren. Dat geldt zowel voor de
Tweede Kamer als voor deze Kamer. Ik verwacht eerlijk gezegd dat een debat
over een WRR-rapport en een kabinetsreactie niet alleen een politieke discussie
zal zijn, maar dat zij ook in maatschappelijke organisaties en verbanden wordt
gevoerd. Het onderwerp is op veel plekken aan de orde.Ik heb al eerder aangegeven wat de inzet van het kabinet is. Wij willen
aandacht voor de thematiek en oog voor decentrale initiatieven. Ik heb een
aantal concrete voorbeelden genoemd van wat wij beleidsmatig voor ogen hebben.
Bovendien willen wij een inhoudelijke verdieping van het debat. Over een aantal
punten zijn de heer Platvoet en ik het eens. Het is goed dat er meer helderheid
komt over de terminologie en dat de discussie meer wordt gefocust op bepaalde
onderwerpen. De eigen positie van de overheid is daarbij een concreet punt.
De heer Platvoet zegt dat hij het debat wil voortzetten en dat zeg ik hem
graag na. In reactie op wat ik naar voren heb gebracht, sprak hij over de
gedoogcultuur. Ik heb gezegd dat je van het gedogen af moet. De heer Platvoet
is bekend met de juridische discussie daarover. In bepaalde omstandigheden
is gedogen denkbaar, namelijk als het onderdeel is van het toegroeien naar
een nieuwe situatie. Ik kan mij daarbij iets voorstellen als een regeling
haar nut heeft verloren en niet meer gedragen wordt. De periode zal echter
kort moeten zijn. Als zo'n geschiedenis te lang wordt, ontstaat het probleem
van vage normen en daarmee schiet niemand iets op. Ook dat punt is in juridische
kring naar voren gebracht.Het is goed dat wij hebben gesproken over politisering. Wij moeten ervoor
oppassen dat de discussie wordt gemonopoliseerd door een partij of een bepaalde
groep. Zij moet juist breed worden gevoerd. De heer Noten heeft hiervoor gepleit.
Ik ben hem daarin bijgevallen. Dat laat echter onverlet dat
je bij de invulling van het debat van mening kunt verschillen daarover. Dat
moet ook, want het hoort bij een levendige democratie. Ik ben blij dat wij
die zaken zo goed naar voren hebben gebracht. De opmerking over de neoconservatieve
agenda die de heer Platvoet mogelijk veronderstelde is een aanknopingspunt.
Ik stel het op prijs dat hij in tweede termijn zei dat hij nog niet alle aanknopingspunten
heeft om een conclusie te trekken. Hij wacht eerst de reactie af. Ik heb gesproken
over de waarden van de rechtsstaat en over de kleine deugden. Ik heb het gehad
over concrete voorbeelden en decentrale initiatieven. Wij kunnen nog een hele
discussie voeren over conservatisme en christen-democratie, maar dat is misschien
meer iets voor een beleidsintieme discussie in de koffiekamer. Ik wacht graag
het oordeel over het standpunt van het kabinet en het rapport van de WRR af.
De discussie wordt uiteraard vervolgd.De heer Platvoet sprak over de ministeriële verantwoordelijkheid
en het lidmaatschap van het koninklijk huis. De kwestie-Margarita was geen
kwestie van ministeriële verantwoordelijkheid omdat zij zelf onder de
ministeriële verantwoordelijkheid viel, maar omdat de AIVD erbij betrokken
was. Dat is het aanknopingspunt geweest. Mevrouw Wisse Smit valt ook niet
onder de ministeriële verantwoordelijkheid, maar prins Johan Friso wel.
Aanvankelijk was ook sprake van een aanvraag voor een toestemmingswet. De
wet op het lidmaatschap van het koninklijk huis hangt samen met duidelijkheid
over de verdeling van verantwoordelijkheden.De heer Platvoet heeft een veronderstelling gedaan over het aantal uren
in de week dat ik besteed aan het koninklijk huis en ook over mijn gezin.
Op het laatste ga ik niet in op grond van de gedachte van de soevereiniteit
in eigen kring. Hij weet niet hoe lang het kerkbezoek duurt. Mocht hij behoefte
hebben om dat een keer te meten, laten wij dan eens samen gaan.De heer Kox heeft terecht gewezen op de vraag hoe wij het debat over het
WRR-rapport gaan voeren. Een algemeen debat is niet alleen een kwestie van
de politiek, maar het is een stuk breder. Hij deed enkele suggesties, bijvoorbeeld
over contacten tussen autochtonen en allochtonen, niet alleen van groepen
jongeren, maar ook van groepen ouderen. Dat hoeft het kabinet niet te organiseren,
maar de notie dat mensen met elkaar in gesprek moeten raken is van groot belang.
Tijdens een werkbezoek in Rotterdam heb ik gezien hoe autochtone en allochtone
mensen samenwerken aan conflictbeheersing en conflictoplossing.Waarden en normen in het kader van de inburgering betreffen algemene zaken
in de Nederlandse samenleving. Het is bijvoorbeeld van belang hoe wij denken
over gelijke rechten in de samenleving, bijvoorbeeld voor de positie van de
vrouw. Ook dat hoort bij waarden en normen in een samenleving. Er zijn talloze
voorbeelden van goed gedrag te noemen. Laten wij die naar voren brengen. Dat
element moet op de website duidelijk aan de orde komen. Dat is goed voor de
leerprocessen.De heer Kox deed mij het aanbod met het oog op het EU-voorzitterschap
ontwikkelingen te vertragen. Van dat aanbod maak ik maar liever geen gebruik.De beraadslaging wordt gesloten.Het wetsvoorstel wordt zonder stemming aangenomen. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20032004-629-637.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl