Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Voorstel van wet van de leden Dittrich, Halsema en Van Nieuwenhoven houdende regels omtrent de vaste boekenprijs (Wet op de vaste boekenprijs) (28652)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2004-2005, pag. 29-42

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

03-11-2004

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

nr. 2, pagina 29-42

12-10-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28652Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Noot 1 (zie blz. 16): Rapport van de commissie tot Onderzoek van de geloofsbrief van de heer C. P. ThissenPagina 46-46
Presentie en opening (dinsdag 12 oktober 2004)Pagina 15-16
Lijst van besluiten (dinsdag 12 oktober 2004)Pagina 42-42
Behandeling van het verslag van de commissie voor de verzoekschriften over het adres van T.J. en W. Gleeson te Hoek van Holland betreffende kwijtschelding van een belastingaanslag (XVII-A)Pagina 16-16
Behandeling van het wetsvoorstel Voorstel van wet van de leden Dittrich, Halsema en Van Nieuwenhoven houdende regels omtrent de vaste boekenprijs (Wet op de vaste boekenprijs) (28652)Pagina 16-29
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Voorstel van wet van de leden Dittrich, Halsema en Van Nieuwenhoven houdende regels omtrent de vaste boekenprijs (Wet op de vaste boekenprijs) (28652)Pagina 29-42
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 12 oktober 2004)Pagina 42-45
Diverse wetsvoorstellenPagina 16-16

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 86 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:het wetsvoorstel Voorstel van wet van de leden Dittrich, Halsema en Van Nieuwenhoven
houdende regels omtrent de vaste boekenprijs (Wet op de vaste boekenprijs)
(28652).De beraadslaging wordt hervat.De heer Dittrich (D66):Mevrouw de voorzitter. Ik dank de leden van de Kamer voor hun positieve,
soms positief-kritische en soms alleen kritische inbreng. Verder dank ik de
Kamer voor de voortvarendheid waarmee zij het voorstel in behandeling heeft
genomen. Ik sta thans alleen achter het katheder. De beide andere indieners
laten zich verontschuldigen: mevrouw Halsema omdat zij in het spitsuur van
het leven wat problemen heeft met haar levensloop en echt een heel dringende
reden had om weg te gaan, en mevrouw Van Nieuwenhoven omdat zij heel drukke
bezigheden heeft in de Tweede Kamer. Beiden hebben wel gezegd dat dit niets
te maken heeft met de inhoud van datgene wat de Eerste-Kamerleden naar voren
hebben gebracht. Daar waren wij namelijk alledrie van onder de indruk.De heer Jurgens (PvdA):Heeft de heer Dittrich in het Reglement van orde nagekeken of het mogelijk
is dat in de Eerste Kamer slechts één indiener een wetsvoorstel
verdedigt?De heer Dittrich (D66):Ik weet uit eerdere ervaringen dat, ook al wordt een initiatiefwetsvoorstel
door meer personen ingediend, er maar één persoon namens de
indieners het woord voert. Ik weet ook dat de Eerste Kamer dit bij eerdere
gelegenheden goed heeft gevonden. Ik neem dan ook aan dat dit een bestendig
gebruik is in deze Kamer.De heer Jurgens (PvdA):De ruime ervaring van de heer Dittrich bij het verdedigen van initiatiefwetsvoorstellen
komt hem nu te stade.De heer Dittrich (D66):De datum van 1 januari komt met rasse schreden dichterbij. Dankzij
de medewerking van de Kamer is het nu haalbaar dat het wetsvoorstel voordien
in het Staatsblad komt, als de Kamer daar althans mee instemt. Met alle respect
en erkentelijkheid voor de suggestie van de heer Van Middelkoop om het de
statenprijs te gaan noemen, moet ik zeggen dat het, als het aan mij ligt,
wel de Wet op de vaste boekenprijs blijft heten. Ik heb mij laten informeren
dat, als wij de naam nu nog willen wijzen, wij dan met een novelle moeten
komen. En dat zou weer de nodige voeten in de aarde hebben. Bovendien is het
begrip "vaste boekenprijs" redelijk ingeburgerd. Ik kan mij echter ook herinneren
dat een van onze collega's, toen hij ooit in een televisieprogramma onverhoeds
de vraag kreeg voorgelegd wat hij van de vaste boekenprijs vond, zei dat die
maar snel uitgereikt moest worden. Er is dus ook nog wel wat zendingswerk
te verrichten. Ik ben net als mijn collega-initiatiefnemers verheugd over
de instemming die is uitgesproken. Ik zal dan ook niet meer uitvoerig ingaan
op de redenen waarom wij met het initiatiefvoorstel zijn gekomen. Ik zal dat
wel doen als ik op het betoog van de heer Van der Lans kom, maar vooralsnog
wil ik mij beperken tot de zaken die hier aan de orde zijn geweest, de vragen
die zijn gesteld, en de opmerkingen die zijn gemaakt.Ik sta om te beginnen stil bij het thema Europa, waar verschillende leden
over hebben gesproken. De verhouding tot het Europese recht is natuurlijk
een belangrijk gegeven. Diverse sprekers, waaronder de heren Jurgens en Van
Middelkoop, hebben gepleit voor een wat steviger houding ten opzichte van
Europa. Wij moeten geen toestemming vragen, maar laten zien dat wij zelf vinden
dat dit wetvoorstel in lijn is met het Europese recht. Met die intentie ben
ik het van harte eens. Feitelijk hebben wij ons ook zo gedragen. Immers, wij
hebben het wetsvoorstel opgesteld en ingediend, wetend dat de Europese Commissie
initiatieven op dit terrein, om het maar heel voorzichtig te zeggen, niet
echt propageert. Er komt echter een moment waarop het ook voor de voortgang
en de haalbaarheid verstandig is om de opvatting van de Commissie te toetsen,
gegeven de onmiskenbare bevoegdheden die de Commissie nu eenmaal heeft op
grond van het Europees verdrag. Wij dachten dat het ook goed was om de leden
van de Tweede Kamer en de Eerste Kamer zo veel mogelijk van het gevoelen van
de Europese Commissie op de hoogte te brengen. Vandaar dat er ambtelijke voorbesprekingen
zijn geweest en dat de minister van Economische Zaken uiteindelijk
een brief heeft gestuurd waarin hij de inschatting doet dat het wetsvoorstel
Europa-bestendig zal blijken te zijn. Ik moet zeggen dat ik aangenaam getroffen
was door de inzet van de Eerste-Kamerleden op het punt van Europa. In de Tweede
Kamer was de vraag of het wetsvoorstel Europa-bestendig zou zijn, een bron
van discussie en zorg, terwijl ik hier in de Eerste Kamer juist wordt opgeroepen
om zelfbewust aan de Europese Commissie te laten zien hoe wij met dat onderwerp
omgaan.Het tweede punt dat ik aan de orde wil stellen, betreft de evaluatie van
de prijzen van schoolboeken. De heer Woldring heeft gevraagd hoe het zit met
de toezegging die ik in de Tweede Kamer gedaan heb om de prijsontwikkeling
van schoolboeken te betrekken bij de evaluatie van de Wet op de vaste boekenprijs,
en hoe die toezegging zich verhoudt tot de brief van minister Van der Hoeven
van 30 juni over hetzelfde onderwerp. Voor het antwoord hierop kan ik
het beste verwijzen naar datgene wat ik in de Tweede Kamer heb gezegd. Ik
heb daar gesteld dat het eigenlijk om twee zaken gaat, namelijk de evaluatie
van de Wet op de vaste boekenprijs en de evaluatie van de prijsontwikkeling
van schoolboeken. Ik heb toen gezegd dat ik vind dat die twee losgekoppeld
zouden moeten worden en dat in een apart debat met de minister van OCW bekeken
zou moeten worden of de prijsontwikkelingen rond het schoolboek niet veel
eerder dan na vijf jaar geëvalueerd kunnen en moeten worden. Ik vind
nog steeds dat die evaluatie niet behoeft te wachten tot de evaluatie van
het onderhavige wetsvoorstel. Uit de brief van 30 juni heb ik begrepen
dat de minister van OCW vindt dat de vinger aan de pols moet worden gehouden
bij het prijsbeleid van scholen. Onze opvattingen staan dus niet tegenover
elkaar, maar staan in elkaars verlengde. Dat neemt echter niet weg dat het
heel goed is om, wanneer de Wet op de vaste boekenprijs over vijf jaar wordt
geëvalueerd, dan ook te bekijken hoe het met de schoolboeken is gegaan.
Wellicht kan in die evaluatie gebruikgemaakt worden van de evaluatie die de
minister van OCW op een veel eerder moment zal doorvoeren voor de schoolboeken
en de prijsontwikkeling ter zake. Ik kom op de kritische opmerkingen die de heer Van Middelkoop gemaakt
heeft over artikel 12 van het wetsvoorstel en de invulling die wij bij algemene
maatregel van bestuur aan dat artikel geven. De heer Van Middelkoop maakt
uit de bewoordingen daarvan op dat de overheid zich op grond van artikel 12,
zoals het thans is geformuleerd, zou kunnen en mogen bemoeien met de interne
structuur van een hele bedrijfstak. Ik denk dat het goed is om nog even het
perspectief van artikel 12 te schetsen. Artikel 12 is in het wetsvoorstel
opgenomen om het mogelijk te maken dat het boekenvak en de bladmuziekbranche
blijvend kunnen beschikken over een efficiënte en werkzame distributie-infrastructuur.
Die infrastructuur is vervolgens ook weer van belang voor de eindafnemers,
de kopers in de winkel. Bij de uitwerking van artikel 12 moet steeds worden
bedacht dat dit bij een toetsing aan artikel 81 van het Europees Verdrag –
die immers mogelijk blijft – geen problemen mag opleveren. De AMvB moet
daarom de grondslag bevatten voor het maken van afspraken tussen representatieve
organisaties van uitgevers en boekverkopers, al dan niet in samenspraak met
een of meer distributeurs. De afspraken hebben uitsluitend tot doel een distributie-infrastructuur
in stand te houden die gericht is op de spreiding en de beschikbaarheid van
boeken en muziekuitgaven in Nederland. De voordelen hiervan moeten de afnemers
ten goede komen door middel van een mogelijkheid voor eindafnemers om zonder
extra kosten boeken in een boekenwinkel te kunnen bestellen en deze zonder
veel omhaal in bezit te krijgen. In de praktijk betekent dit het volgende.
Als u naar een boekhandel gaat en een boek wilt kopen dat niet aanwezig, wordt
er in de computer gekeken en wordt het boek besteld. Vaak is het dan al de
volgende dag of twee dagen later in de winkel. Dit gebeurt via het Centraal
Boekhuis waar de boeken opgeslagen liggen. De klant kan het boek dan zonder
extra kosten verkrijgen. De inhoud van de afspraken kan ook niet verdergaan
dan op een aantal onderdelen strikt noodzakelijk is: de inrichting van de
infrastructuur, de tarieven en de voorwaarden die gelden voor of verband houden
met bewaring voor uitgevers in het Centraal Boekhuis en de levering aan verkopers
van boeken en muziekuitgaven door middel van die infrastructuur. De afspraken
zullen dus ook niet verder mogen gaan dan de daarbij te hanteren minimummarges.
De concrete afspraken moeten uiteraard door de marktpartijen zelf gemaakt
worden. Zij moeten daarvoor gelegitimeerd zijn. Daartoe behoort dat zij verplicht
zijn te blijven binnen de kaders die de algemene maatregel van bestuur aangeeft.
De gevolgen van deze afspraken worden zichtbaar in de efficiency en de effectiviteit
van de distributie van boeken en muziekuitgaven.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Het zal zo'n vaart wel niet lopen, maar het principiële punt zit
in het gegeven dat er een wat lastige samenwerking bestaat tussen aan de ene
kant de overheid die de AMvB slaat en de sector zelf. De formulering zoals
deze nu luidt, is een facultatieve formulering. Acht de heer Dittrich het
mogelijk dat de afspraken die nu al bestaan in de sector voldoende zijn?De heer Dittrich (D66):De AMvB's zou ik willen bespreken als ik de heer Schouw antwoord geef
op zijn klemmende vraag of al die AMvB's vóór 1 januari
klaar zijn en hoe zich dat verhoudt tot de tekst van de wet. Ik zal daarbij
de vraag van de heer Middelkoop meenemen.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Mijn vraag heeft niets te maken met de vraag van de heer Schouw. Bij deze
AMvB staat helemaal niet dat hij vóór 1 januari geslagen
moet worden. Hij is facultatief. Laten wij ons beperken tot de materie waarover
u zojuist uitvoerig antwoord gaf, te weten de overheidsverantwoordelijkheid
met betrekking tot de distributie-infrastructuur. Mijn principiële zorg
betreft de vraag hoever de overheidscompetentie nu eigenlijk gaat. De heer
Dittrich zei zelf zo-even dat er allerlei mitsen en maren zijn en dat dit
en dat strikt moet worden toegepast maar dat staat niet in de tekst van artikel
12. Daar kan in principe alles. De overheid kan het zelfs helemaal overnemen.De heer Dittrich (D66):Uw Kamer heeft gevraagd of het wel nodig dat er zoveel AMvB's zijn en
of het niet beter zou zijn de hoofdlijnen in de wetstekst vast
te leggen. Ik heb daarop geantwoord dat dit een initiatiefwetsvoorstel is.
Wij hebben niet de regering aan het werk gezien, wij hebben dit als Kamerleden
zelf moeten doen omdat de regering geen actie heeft ondernomen op dit punt.
Als de regering een AMvB maakt, vinden wij het belangrijk dat deze via een
voorhangprocedure aan de Kamer wordt voorgelegd. Dan kom ik bij de beantwoording
van uw vraag. Wij willen weten waar de regering mee komt. Stel dat de regering,
uw gedachtelijn volgend, zegt: wij gaan de distributie helemaal regelen. In
dat geval kunnen wij zeggen dat dat niet conform artikel 12 is. Het is dus
niet de bedoeling dat de overheid de distributie helemaal voor haar rekening
gaat nemen. Wij willen dit aan de marktpartijen laten, met inachtneming van
de kaders die artikel 12 stelt. Zouden wij het niet eens zijn met acties,
dan zullen wij dat bij de bespreking van de algemene maatregel van bestuur
naar voren brengen.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Voorzitter. Ik heb op dit punt nog een vraag en ik zou het op prijs stellen
als ook de staatssecretaris daarop reageerde. Ik heb namelijk de indruk dat
de gedachtewisseling met de heer Dittrich niet alles oplost. In feite erkent
hij mijn zorg dat op basis van dit artikel van alles mogelijk is, maar vervolgens
zegt hij: gelukkig hebben wij het redmiddel van de voorhangbepaling, zodat
de Tweede of de Eerste Kamer kan voorkomen dat de minister of de staatssecretaris
op een volstrekt onaanvaardbare manier met dit artikel aan de haal gaat.De heer Dittrich (D66):Een extra argument bij mijn verdediging is nog dat onze hoofddoelstelling
met dit wetsvoorstel is het codificeren van de bestaande praktijk. U schetst
een situatie die afwijkt van de bestendige praktijk. Als die afwijking zich
inderdaad voordoet, zal de Kamer daarop moeten reageren. Echter, de hoofddoelstelling
van het wetsvoorstel is het vastleggen van de huidige praktijk. Wij gaan niet
verder, maar doen daar ook niets aan af.De heer Jurgens (PvdA):Voorzitter. De gedachtewisseling heeft nu een hoog theoretisch gehalte,
terwijl ik dat niet van de heer Van Middelkoop gewend ben. Ik wil daarom een
praktisch voorbeeld geven en noem het Centraal Boekhuis. Dat is tot stand
gebracht door de uitgevers en de boekhandelaren in Nederland en functioneert
buitengewoon goed. Ik kan mij voorstellen dat de algemene maatregel van bestuur
regelt dat het Centraal Boekhuis niet alleen werkt voor de leden van de vereniging
met een lange naam, maar voor alle personen die boeken willen distribueren.
Zoiets zou passen bij het beoogde, vrije systeem. Doelt de heer Dittrich op
zo'n mogelijkheid? Ik begrijp in ieder geval dat niet bedoeld wordt hetgeen
de heer Van Middelkoop als mogelijkheid noemt, dat bijvoorbeeld de overheid
het Centraal Boekhuis overneemt.De heer Dittrich (D66):Daarom ben ik ook dankbaar voor de vragen van de heer Van Middelkoop.
Die bieden mij de gelegenheid om te zeggen dat het uitdrukkelijk niet de bedoeling
van de medewetgever is om allerlei regelingen te treffen die de marktpartijen
zelf kunnen treffen. Het is dus absoluut niet de bedoeling dat de overheid
de huidige praktijk van de distributie voor haar rekening gaat nemen.De heer Van der Lans (GroenLinks):Het is dan duidelijk wat niet de bedoeling is, maar ik wil weten wat wel
de bedoeling is. Dat is interessanter. Is er, gelet op het huidige functioneren
van het Centraal Boekhuis, reden om nu of spoedig na 1 januari een algemene
maatregel van bestuur op te stellen die dat functioneren zou verbeteren?De heer Dittrich (D66):Zoals u weet plegen alle marktpartijen overleg over de vraag hoe de distributie
in de praktijk gestalte kan krijgen als er eenmaal een wet op de vaste boekenprijs
is. Wij hebben doelbewust voor een open formulering gekozen, omdat dit onderwerp
natuurlijk een relatie heeft met het gestelde in de Mededingingswet en de
Europese regels. Als wij te veel met deze wet zouden regelen, kunnen wij van
de EU te horen krijgen dat de bepalingen in strijd zijn met de mededingingbepalingen.
In dat geval hebben wij een probleem. Daarom staat in de wettekst een open
formulering. Bij het opstellen van de algemene maatregel van bestuur moet
worden nagegaan hoe wij op een praktische manier en conform de bestaande regelingen
het best kunnen handelen.De heer Jurgens (PvdA):Dan heb ik nog de praktische vraag: zal straks het Centraal Boekhuis beschikbaar
zijn voor allen die boeken wensen te distribueren? Zal dat met de AMvB worden
geregeld of wordt in deze mogelijkheid niet voorzien?De heer Dittrich (D66):Wij houden ons daar nu nog niet mee bezig. Misschien kan ik later in mijn
betoog op deze vraag antwoorden. Ik weet niet wat ik aanricht voor het Centraal
Boekhuis als ik hierop direct antwoord. Als medewetgever wil ik verre van
blijven van verkeerde uitspraken.De heer Van Middelkoop heeft opmerkingen gemaakt over artikel 6 van ons
voorstel. Kortweg komt zijn opmerking neer op de vraag: wat doet het Commissariaat
bij opruimingen? De heer Van Middelkoop zei te vrezen voor de situatie waarin
het Commissariaat moet instemmen, niet alleen met de opruiming als zodanig,
maar met het opruimen van elke boektitel en dat het dat ook nog eens van tevoren
moet doen. Dat wordt met artikel 6 absoluut niet bedoeld en het is ook niet
de consequentie van lid 1, onder c. Het Commissariaat voor de media zal niet
vooraf toestemming geven, maar een verkoper die wil gaan opruimen, moet dit
wel vooraf melden. Het Commissariaat voor de media moet vooraf worden ingelicht
dat er een opruiming op komst is en naar aanleiding daarvan in de gelegenheid
worden gesteld om te gaan controleren. Het gaat per slot van rekening om een
wezenlijke afwijking van de geldende vaste prijzen in een lokale situatie,
waar de andere verkopers zich – wellicht deels voor dezelfde boeken –
wel aan de vaste boekenprijs moeten houden. De melding gaat over de uitverkoop
zelf, niet over individuele titels. Het Commissariaat voor de media plaatst
deze op de website, zodat ook het publiek daar zelf zijn voordeel mee kan
doen.Er is ook nog een vraag gesteld over het binnentreden van woningen. Artikel
138b van de Mediawet geeft alleen toestemming aan toezichthouders in het kader
van de Mediawet. Het Commissariaat voor de media heeft, voor zover het toezicht
op de vaste boekenprijs betreft, geen bevoegdheid om woningen
binnen te gaan.Ik kom nog even terug op de opmerking van de heer Van Middelkoop over
de parlementaire jeugdzonde in het kader van de voorhangprocedure. Ik heb
daar al kort op geantwoord. Misschien is het een vrucht van jarenlange parlementaire
ervaring. Mevrouw Van Nieuwenhoven heeft mij dat tijdens het betoog van de
heer Van Middelkoop in het oor gefluisterd. Het wetsvoorstel dat we nu behandelen,
is in die zin uniek dat het geen kabinetsvoorstel maar een initiatiefwetsvoorstel
is. Het voorstel wordt gelukkig gesteund door een overgrote meerderheid van
de Tweede Kamer en laten we hopen ook van de Eerste Kamer. De bewindslieden
zullen betrokken zijn bij de uitvoering in het kader van de algemene maatregelen
van bestuur. Als het wetsvoorstel tot wet verheven wordt, ligt de verantwoordelijkheid
voor de uitvoering niet meer bij de initiatiefnemers maar bij de betrokken
minister en staatssecretaris. Zij stellen de AMvB's op. Wij hebben er alle
vertrouwen in dat dit goed zal gaan, maar wij houden toch graag een oogje
in het zeil. Ik weet dat de heer Van Middelkoop, toen hij nog in de Tweede
Kamer zat, altijd veel werk maakte van zijn controlefunctie. Hij doet dat
als lid van de Eerste Kamer ook. Het zal hem daarom deugd doen dat er een
voorhangprocedure is. Deze is weliswaar niet ontworpen voor deze situatie,
maar er wel perfect op toegesneden. Overigens kan de Kamer dit gewoon laten
passeren als zij het eens is met de AMvB's die het kabinet voornemens is in
te voeren. Deze moeten trouwens ook nog aan de Raad van State worden voorgelegd.De heer Schouw heeft opgemerkt dat rekening moet worden gehouden met het
feit dat de wet per 1 januari 2005 in werking treedt, terwijl er nog
geen vastgesteld uitvoeringsbesluit is. Dat is op zich geen beletsel om de
wet in werking te laten treden. De hoofdlijnen voor de vaststelling en de
toepassing van de vaste prijs, voor de boekenclub en het toezicht zijn in
de wettekst opgenomen. De uitvoeringsmaatregelen betreffen de toegestane kortingen,
de bijzondere prijzen. Wij denken daar als initiatiefnemers als volgt over,
zonder daarmee de primaire verantwoordelijkheid van de staatssecretaris en
het Commissariaat voor de uitvoering van de wet over te willen nemen. Ik neem
aan dat de staatssecretaris hier ook zelf op zal ingaan. De wet geeft voldoende
houvast voor de uitvoering, maar wel in de strengste vorm. Zonder een nadere
regeling voor korting is immers geen enkele korting toegestaan. Hetzelfde
geldt voor de bijzondere prijzen en feitelijk ook voor de boekenclub. De strengheid
van de wet garandeert dat er niet gestunt kan gaan worden met boekenprijzen.
Het is bij het opstellen van de wet een belangrijk uitgangspunt geweest dat
zoveel mogelijk moest worden aangesloten bij de bestaande situatie. Hetzelfde
uitgangspunt zal naar ons weten ook gehanteerd worden bij het opstellen van
de algemene maatregelen van bestuur, bijvoorbeeld door te kijken naar de reglementen
van het handelsverkeer, zoals die nu gelden. Zolang de algemene maatregel
van bestuur er nog niet is, is het logisch om te verwachten dat het Commissariaat
bij zijn toezicht de reglementen als leidraad kan nemen en dat die wordt neergelegd
als een door het Commissariaat te hanteren beleidslijn. Een bijkomend voordeel
daarvan is dat de in het verleden opgebouwde jurisprudentie rond de reglementen
van het handelsverkeer nog steeds een rol kunnen spelen bij het beoordelen
van zaken. Wij menen dat die visie wordt gedeeld door het Commissariaat. De
staatssecretaris zal daar straks nog op ingaan.De heer Schouw (D66):Ik dank de heer Dittrich voor de beantwoording van deze prangende vraag.Hij zegt dat het Commissariaat daarbij de leidraad kan hanteren omdat
de uitwerking mogelijkerwijs niet gereed is. Is het hanteren van een leidraad
door het Commissariaat voor de media juridisch 100% waterdicht? Dat lijkt
mij als juridische leek boterzacht in vergelijking met de maatregel die wij
willen.De heer Dittrich (D66):Het is natuurlijk beter als er een algemene maatregel van bestuur is,
maar wij komen na 1 januari, voordat de algemene maatregel van bestuur
gelding krijgt, niet in een vacuüm terecht. Het hanteren van een leidraad
die ook wordt gepubliceerd op onder andere de website van het Commissariaat
voor de media, heeft voor het publiek een heel heldere connotatie. Dat is
de manier waarop het Commissariaat bepaalde conflicten en geschillen beoordeelt
en bepaalde situaties bekijkt. De buitenwereld weet dus welke richting het
op gaat en diezelfde richting wordt ook nu gevolgd. Er zijn dus geen verrassingen
voor de praktijk.De heer Van Middelkoop heeft mevrouw Halsema gevraagd of zij zeker weet
dat dit wetsvoorstel, als het kracht van wet krijgt, de toetsing aan de Grondwet
in het kader van haar initiatiefwetsvoorstel kan doorstaan. In de pauze moesten
wij snel wegrennen om te gaan stemmen over het wetsvoorstel van mevrouw Halsema
in de Tweede Kamer. De eindstemming daarover is tot donderdag aangehouden.
Er is wel gestemd over de ingediende amendementen. Eigenlijk wil ik het wel
op z'n Rotterdams zeggen: zeker weten. De Wet op de vaste boekenprijs belemmert
nergens de vrijheid van meningsuiting, de vrijheid van drukpers of de vrijheid
van godsdienst. Onder de Wet vaste boekenprijs mag iedereen alles blijven
schrijven en publiceren. Alleen wanneer je een uitgave in de publieke verkoop
brengt, moet je er een vaste prijs voor bepalen. Met de hoogte van de prijs
en de wijze van berekening bemoeit het wetsvoorstel zich niet. Daarnaast geeft
het wetsvoorstel uitvoering aan het gestelde in artikel 22, derde lid, van
de Grondwet. Zo hebben wij dat ook toegelicht in de nota naar aanleiding van
het verslag. Ten slotte wil ik hieraan toevoegen dat de Raad van State ons
wetsvoorstel grondig heeft bekeken en daarin geen strijdigheid heeft ontdekt
met de Grondwet.Juist de heer Van Middelkoop moet zich ervan bewust zijn dat het voorstel
van mevrouw Halsema nog geen kracht van wet heeft. In de Tweede Kamer spant
het erom. Naar ik meen, zullen wij daarover aanstaande donderdag stemmen.
Mevrouw Halsema zei nog tegen mij: schijnbaar mag uit de vraag van de heer
Van Middelkoop worden afgeleid dat het voorstel constitutionele toetsing op
steun in de Eerste Kamer, of in ieder geval van de fracties van de ChristenUnie
en de SGP, kan rekenen. Zij rekende zich op dat punt een beetje rijk.De heer Jurgens (PvdA):De volgende redenering kan de heer Dittrich er wellicht toe brengen om aanstaande donderdag tegen het voorstel van mevrouw Halsema te stemmen.
Ik kan mij zeer wel voorstellen dat een rechter redeneert dat het boek volgens
artikel 7, lid 1, van de Grondwet een dienstig middel is om gedachten en gevoelens
te openbaren en dat het leggen van beperkingen daarop ten aanzien van de prijs
zodanig in strijd is met dit artikel dat de wet daarmee in strijd moet worden
geacht. Als dat feitelijk gebeurt, zou de heer Dittrich door donderdag voor
het wetsvoorstel van mevrouw Halsema te stemmen, zijn eigen wetsvoorstel onderuithalen.De heer Dittrich (D66):Er is vrijheid voor de uitgever om de prijs vast te stellen. In uw voorbeeld
zouden mensen die het boek willen kopen, daarvan afzien, omdat de prijs te
hoog is. Ik kan mij niet voorstellen dat een uitgever zo'n hoge prijs vaststelt,
want dan kan hij zijn boek niet verkopen.De heer Jurgens (PvdA):Gemeenten hebben tot het eind van de negentiende eeuw beperkingen van
de drukpers gepleegd. Toen is er een hele jurisprudentie opgebouwd, omdat
de rechter wel verordeningen aan de wet mag toetsen, en dus ook aan de Grondwet.
Op grond daarvan kun je de conclusie trekken dat de rechter zich hierin vrij
zou voelen. Het gaat erom of wij dat willen. Als de wetgever vandaag vaststelt
dat dit wel kan, zou dat verder onaantastbaar moeten zijn. Je kunt een redenering
opbouwen, zoals destijds ook is gebeurd, dat dit een dienstig middel is voor
het verspreiden van gedachten en gevoelens, dat het vaststellen van een vaste
prijs belemmerend werkt voor die verspreiding van gedachten en gevoelens en
dat er dus een strijd aanwezig moet worden geacht. Mocht dat wetsvoorstel
ooit de Eerste Kamer bereiken, dan krijgen wij discussies of de beslissing
over zo'n zaak bij de wetgever wordt gelegd, dus of de wetgever de Grondwet
uitlegt, of dat er ruimte wordt gelaten aan de rechter om er anders over te
denken. Daar moet de heer Dittrich heel goed over nadenken.De heer Dittrich (D66):U kijkt mij aan alsof u mij oproept om tegen dat wetsvoorstel te stemmen.
Of is dat niet zo?De heer Jurgens (PvdA):Zoals behoort in dit huis, is het een geheel hypothetisch geval. De heer
Dittrich staat voor een keuze, waar ik hem slechts op wijs.De heer Dittrich (D66):Ik zal dit ter harte nemen. Wij hebben nog een extra fractievergadering,
waar wij heel kritisch naar het wetsvoorstel over constitutionele toetsing
zullen kijken. Ik zie zelf geen enkele strijd met de Grondwet, dus ik zie
het voorbeeld inderdaad als heel hypothetisch. Wij zullen er nog even goed
naar kijken.De heer Jurgens zei in zijn inleiding dat er ontzettend veel Engelstalige
termen in ons wetsvoorstel staan. Hij heeft een heel rijtje ervan opgesomd.
Ik had al in de kantlijn geschreven: mea culpa, maar dat is ook geen Nederlands.
Toen dacht ik: dan zeg ik sorry, maar de vraag is of dat goed Nederlands is.
Ik ben het in het algemeen en ook bij dit wetsvoorstel eens met de heer Jurgens
dat de Nederlandse wetgever zoveel mogelijk Nederlandse of Friese termen moet
gebruiken. Wanneer wij dat niet hebben gedaan, hadden wij dat wel moeten doen.
Ik probeer die termen in het mondelinge gedeelte zoveel mogelijk te vermijden.De heer Van der Lans heeft ontzettend veel fundamentele vragen gesteld.
Hij vroeg heel mooi wat er gebeurt achter de deur van de vaste boekenprijs
en wat voor ontwikkelingen en tendensen daar aan de gang zijn. Hij heeft een
aantal klemmende voorbeelden genoemd van ontwikkelingen die hem zorgen baren,
maar dat geldt ook voor de indieners.Verschillende andere sprekers hebben erbij stilgestaan dat de vaste boekenprijs
honderd jaar bestaat. De heer Van Middelkoop heeft een mooi voorbeeld van
Godfried Bomans aangehaald, dat meteen in je hoofd blijft zitten. Ik moest
daar de hele tijd aan denken, toen ik naar de heer Van der Lans luisterde.
In die honderd jaar dat wij de vaste boekenprijs in Nederland kennen, is er
vaak getwijfeld aan de werking ervan, soms door uitgevers, dan weer door verkopers,
dan weer door de overheid. Alleen enkele geharde economen kennen geen twijfel.In die periode is er ook regelmatig sprake geweest van fusies, ketenvorming,
grootwinkelbedrijven, discussies over marges en kortingen. Zij zijn eigenlijk
van alle tijden. Het risico bij dit soort ontwikkelingen is dat men scherp
ziet wat dichtbij is en dat wat verder weg ligt al snel minder bedreigend
lijkt. Elke keer als zich een ontwikkeling voordeed, stond echter de vaste
boekenprijs in meer of mindere mate ter discussie. Vaststaat dat in die honderd
jaar bij mijn weten nog nooit een instrument is geweest dat beter past bij
de situatie in Nederland dan de vaste boekenprijs. Ik houd het daarmee bij
de typering van de heer Van Middelkoop. De vaste boekenprijs is een kras oudje
dat wij in ere moeten houden en waaraan wij nog veel plezier kunnen beleven.De zorgen van de heer Van der Lans komen voort uit een betrokkenheid bij
het boek als cultuurgoed en bij de noodzaak van het in stand houden van een
divers, goed gespreid en toegankelijk aanbod. Dat heeft ons gemotiveerd om
het wetsvoorstel in te dienen. Ik krijg uit het betoog van de heer Van der
Lans de indruk dat hij verder wil gaan dan het wetsvoorstel, juist om kleine
boekhandels en kleine uitgevers verder te beschermen. Wij hebben ons in het
wetsvoorstel beperkt tot wat wij zien als het essentiële element, namelijk
de vaste boekenprijs. Wij hebben ervan afgezien om nog meer te willen regelen
dan in de huidige praktijk op een privaatrechtelijke manier is geregeld. Dat
is niet omdat wij de ontwikkelingen niet zien of niet willen zien. De heer
Van der Lans heeft die indringend beschreven. Die ontwikkelingen doen zich
nu voor en hebben zich ook in het verleden in meer of mindere mate voorgedaan.
Soms gebeurde dat op de manier zoals de heer Van der Lans heeft beschreven.
Soms gebeurde dat op een andere manier. Dat is ook zorgelijk, zeker voor sommige
boekverkopers of uitgevers.Een voorbeeld is dat van de licenties, waarbij uitgevers verschillende,
slechts in uitvoering en niet in tekst van elkaar afwijkende uitgaven op de
markt brengen met verschillende vaste prijzen. Deels gaat het om exclusieve
oplages die alleen toegekend worden aan specifieke, grote ketenverkopers.
Daarvan bestaat reeds een voorbeeld. Dat is een zorgelijke ontwikkeling. Als
een winkelketen een bepaalde uitgave alleen tegen een bepaalde prijs mag verkopen,
misschien lager dan andere uitgaven van hetzelfde boek, schiet die immers
onder de duiven van de reguliere boekhandel. De uitgeverijen
die zich daarmee bezighouden, zetten dus de infrastructuur en de beschikbaarheid
van het boekaanbod onder druk. Wij maken ons daarover zorgen. Wij zien het
ook als een bevestiging dat de vaste boekenprijs niet alle concurrentie weghaalt
in het boekenvak en de bladmuziekbranche. Het blijft een kwestie van de markt.Wij hebben eerder betoogd zeer huiverig te zijn om op dit gevoelige terrein
van de meningsuiting en de informatieverstrekking meer te regelen bij wet
dan wat strikt noodzakelijk is. Wij hebben met de vaste prijs een bodem willen
leggen die voldoende stabiel is en kansen biedt, ook voor kleine uitgevers
en assortimentsboekhandels, om binnen een concurrerende omgeving te blijven
bestaan. De heer Van der Lans signaleert dat er een ontwikkeling gaande is
naar steeds minder specialistische boekhandels. Ik durf dat te ontkennen.
Er zijn kinderboekhandels, homoboekhandels en esoterische boekhandels. Er
zijn in de markt dus wel degelijk boekhandels die zich richten op een bepaald
segment en die bestaansrecht hebben. De ervaring tot nu toe leert dat de vaste
prijs een voldoende instrument is. Wij zien echter een aantal ontwikkelingen.
Wij denken dat met name de evaluatie, die niet vanachter de tekentafel in
Den Haag, maar in nauwe samenspraak met de praktijk plaatsvindt, een goed
meetinstrument is om te bekijken of de ontwikkelingen een wetswijziging in
de toekomst noodzakelijk maken. Nu zijn wij daarvan nog niet overtuigd, maar
het is natuurlijk mogelijk dat zich in de toekomst zulke tendensen voordoen.
Nogmaals, als wij dingen specifieker willen regelen, zullen wij heel goed
moeten bekijken hoe die zich verhouden tot de Mededingingswet of Europa, maar
op zichzelf staan wij er open voor. Wij denken dat het in de evaluatie moet
worden bekeken. Overigens hebben wij natuurlijk ook uitgebreid gesproken met
kleinere uitgeverijen en kleinere boekhandels. Er doemt een heel verschillend
beeld uit op, in die zin dat wij ook positieve en niet zo sombere geluiden
te horen hebben gekregen.Mevrouw Van den Broek heeft indringend gesproken over de SMART-criteria
en de toepassing daarvan. Zij heeft gezegd: als wij die op dit wetsvoorstel
toepassen, kunnen wij niet anders dan tot de conclusie komen dat wij tegen
dit wetsvoorstel moeten stemmen. Dat verdriet mij. Eerlijk gezegd, denk ik
ook niet dat alles meetbaar is volgens de methodiek van de Algemene Rekenkamer
en de SMART-criteria. Desalniettemin denken wij dat bij de evaluatie zoveel
mogelijk zal moeten worden gemeten om vast te stellen wat de ontwikkelingen
zijn, waar de zwakke plekken zitten, wat verbeterd kan/moet worden. Wij menen
dat wij zoveel mogelijk van een nulsituatie moeten uitgaan en zoveel mogelijk
moeten bekijken wat er gebeurt nadat dit wetsvoorstel als wet in werking is
getreden. Ik vond het ook een nogal vergaande uitspraak dat de VVD-fractie
zal stemmen tegen alle wetsvoorstellen die niet SMART-bestendig zijn, want
er zijn ontzettend veel wetsvoorstellen aan de orde, ook nog in de Tweede
Kamer, waarbij er sprake is van aannames en verwachtingen en waarbij via evaluaties
en dergelijke moet worden bekeken hoe die in de praktijk uitpakken. In vele
gevallen kan niet van tevoren worden gezegd: als wij gaan meten, komt dat
eruit. Er zijn heel veel wetsvoorstellen die zaken betreffen die niet zo tastbaar
zijn, maar wel van groot belang zijn voor de samenhang in de samenleving.
Ik zou het betreuren als de VVD-fractie van al dat soort wetsvoorstellen zou
zeggen: dit wetsvoorstel is niet SMART-bestendig, dus zijn wij ertegen.Mevrouw de voorzitter. Ik besef dat ik niet ben ingegaan op een heleboel
zeer interessante beschouwingen die de leden van de Eerste Kamer hebben gehouden.
Wij hebben die ter harte genomen. Vaak waren het beschouwingen die uiteindelijk
het wetsvoorstel ondersteunden. Gelet op uw verzoek om niet al te lang aan
het woord te zijn, meen ik om binnen de mij toegemeten tijd te kunnen blijven
dat soort beschouwingen niet van verder commentaar te moeten voorzien dan
behalve van de algemene opmerking dat ik de Kamerleden dank voor hun inzet
en hun betrokkenheid en voor de steun die zij hebben uitgesproken aan de initiatiefnemers.Staatssecretaris Van der Laan:Voorzitter. Mij blijft de terecht zeer bescheiden rol over om aanvullend
punten te bespreken waarop concrete vragen zijn gesteld aan mij als staatssecretaris
en vertegenwoordiger van het kabinet. Ik begin met de vragen over de relatie
met de Europese Unie in dezen. Ik ben het overigens met diverse sprekers eens
dat wij zelf bepalen of er sprake is van strijdigheid met Europese regelgeving.
Dat neemt niet weg dat je als kabinet wel je verantwoordelijkheid neemt om
je te vergewissen van opvattingen van de Commissie en zelf af te wegen of
je het risico neemt dat er uiteindelijk een procedure wordt gestart. Het is
belangrijk dat het kabinet nadrukkelijk met de Europese Commissie heeft overlegd
als ondersteuning aan de indieners. Het directoraat-generaal Concurrentie
heeft al een positief geluid laten horen. Er zijn positieve informele signalen
van het directoraat-generaal Interne markt. In die zin verwacht het kabinet
niet dat de Commissie zal overgaan tot een rechtsprocedure als het wetsvoorstel
wordt aangenomen.Verder is de vraag gesteld of wij als Europees voorzitter een en ander
op Europees niveau willen lostrekken. Welnu, dit is de afgelopen jaren vrij
onvruchtbaar gebleken. Daarnaast is er een vrij pragmatisch probleem dat moet
worden opgelost. De houding van de Commissie en de juridische vormen die op
nationaal niveau zijn gekozen, waarvoor de Commissie ook ruimte heeft gegeven
met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel voor cultuur, zijn ervoor
verantwoordelijk dat elk land zijn eigen regels stelt en zelf bepaalt of het
een vaste boekenprijs wil hebben. Ik vind dat ook wij moeten respecteren dat
ieder land daarin zijn eigen afwegingen maakt, juist vanwege de vrijheid tot
cultuurbeschermende maatregelen op het gebied van cultuurpolitiek. Mijn antwoord
is dus zeer concreet: nee, dit voorzitterschap is niet van plan om dit in
te brengen; wij hebben geen probleem en vinden tevens dat elk land voor zichzelf
moet bepalen of een vaste boekenprijs uit hoofde van cultuurpolitiek gerechtvaardigd
is.Andere vragen gingen over dit initiatiefwetsvoorstel en de evaluatie van
de wet. De verwachtingen van de VVD-fractie verbaasden mij enigszins. Er is
eigenlijk geen effect te verwachten van deze wet, het betreft de continuering
van de huidige situatie. Praten over een evaluatie impliceert
de verwachting dat alles blijft zoals het was, namelijk een bescherming van
de pluriformiteit van het boekenaanbod in Nederland middels de vaste boekenprijs.
Er vinden al jarenlang metingen plaats van pluriformiteit van het titelaanbod,
aantal boekhandels en prijsstelling. Al die gegevens zijn jaarlijks beschikbaar.
Eventuele nieuwe opvallende ontwikkelingen hebben waarschijnlijk niets te
maken met deze wet: het betreft immers de continuering van de status quo.
Wellicht is het interessanter om na te gaan welke andere ontwikkelingen in
de boekenmarkt tot veranderingen kunnen leiden, zoals de heer Van der Lans
suggereerde. Over vijf jaar zou dat terecht een aandachtspunt zijn. Deze wet
codificeert wat reeds bestaat, veranderingen tegen die tijd kunnen dan slechts
verklaarbaar zijn uit andere ontwikkelingen. Beoordelingen zijn dus pas over
vijf jaar aan de orde.Mevrouw Van den Broek-Laman Trip (VVD):Wat is dan uw mening over de conclusies in de SCP-nota Boek en markt?
Het SCP stelt daarin dat het eigenlijk niet efficiënt is en dat het ook
niet goed kan worden gemeten.Staatssecretaris Van der Laan:Uit internationale vergelijkingen blijkt dat in landen met kleinere taalgebieden
zoals België een duidelijke verschraling van het aantal boekhandels optreedt,
evenals een grotere eenzijdigheid van het type boekhandel. Inderdaad, de Librissen
en AKO's floreren, maar de verfijnde, heel specifieke boekhandels belanden
duidelijk in een veel zwakkere positie. België is zeer vergelijkbaar
met Nederland. Overigens zoekt België op dit moment hierover contacten
met ons land: het overweegt de vaste boekenprijs weer in te voeren omdat het
niet blij is met de inmiddels geconstateerde effecten.Mevrouw Van den Broek-Laman Trip (VVD):Deze opmerking over de herinvoering in België verrast me. Hierover
ging expliciet een van mijn vragen in het verslag. De initiatiefnemers stelden
heel duidelijk dat België dit niet overweegt, dat daar geen initiatieven
hiertoe bestaan. Ik was daar verrast over, want in de nota Boek en markt stond
dat België dit wel overweegt.Staatssecretaris Van der Laan:Op dit moment heeft men nog geen wetsvoorstel ingediend. Er zijn dus nog
geen concrete stappen gezet, maar uit ambtelijke contacten en subtiele politieke
contacten blijkt dat men hierover nadenkt.Voorzitter. Ik sluit mij aan bij de antwoorden van de indieners op de
vragen over de evaluatie van de schoolboeken. Aanvullend kan ik nog wel zeggen
dat ik uit overleg met minister Van der Hoeven heb begrepen dat in het onderzoek
naar de prijsstelling van schoolboeken wellicht ook aandacht kan worden besteed
aan de afschaffing van de vaste prijs van schoolboeken. Overigens zal het
dan waarschijnlijk vooral gaan om een nulmeting, omdat de periode die met
dit onderzoek gemoeid is, te kort is om een zichtbare ontwikkeling te constateren.De regering is ervoor verantwoordelijk dat de AMvB tijdig in werking treedt.
Ik kan de Kamer ter geruststelling zeggen dat de AMvB zijn voltooiing nadert.
De theoretische mogelijkheid dat deze AMvB er niet komt, is dus niet aan de
orde. Voor alle duidelijkheid: het betreft één AMvB die alle
artikelen omvat. Het is de verwachting dat de voorhangprocedure voor deze
AMvB uiterlijk in het eerste kwartaal van start gaat.Sommigen hebben aangegeven bevreesd te zijn voor een lacune in de regelgeving.
De indieners hebben echter terecht aangegeven dat er geen sprake is van een
lacune, omdat de AMvB ruimte zal bieden voor kortingen en bijzondere prijzen.
Zolang die ruimte door de AMvB wordt geboden, kan er immers niets raars gebeuren.
De indieners hebben verder terecht betoogd dat het nadrukkelijk de bedoeling
is van de regering om aan te sluiten bij de huidige situatie. Het wetsvoorstel
en de AMvB zijn dus bedoeld om de huidige situatie te codificeren.In de toekomst zal iedereen zich kunnen aansluiten bij het Centraal Boekhuis.
De exclusiviteit van het Centraal Boekhuis zal namelijk worden opgeheven.De opbrengst van de boetes gaat naar de minister van OCW. Dit geld zal
vervolgens worden gebruikt voor de bekostiging van het Commissariaat voor
de media. Het is verder de verwachting dat de boetes de kosten niet zullen
overschrijden. De kosten worden namelijk geraamd op ongeveer € 250.000
en de boete-inkomsten op € 100.000 tot € 150.000. Als
de wet goed wordt nageleefd, zullen de kosten dus alleen maar relatief hoger
worden.De Algemene Wet Bestuursrecht, vierde tranche, zal bepalen dat de opbrengst
van boetes dient te gaan naar het orgaan dat de boetes oplegt. Dit is een
kabinetsvoorstel, hetgeen betekent dat ook de minister van Financiën
hiermee heeft ingestemd. Ik zei overigens ook dat de kosten niet zullen worden
overschreden om de indruk weg te nemen dat wij in algemene zin uit boetes
het Commissariaat voor de media gaan betalen voor haar andere taken. Het is
dus niet de verwachting dat dit zal gebeuren, omdat de boetes uit de Mediawet
moeten worden besteed aan algemene mediazaken.Artikel 3 biedt voldoende garanties om een U-bochtconstructie via het
Nederlandstalige deel van België te voorkomen.De heer Van Raak heeft een vraag gesteld over de hoge prijs van readers.
Ik was enigszins verbaasd over deze vraag, omdat op het ministerie niets bekend
is over problemen rond de prijs van readers. Misschien dat hoge prijzen incidenteel
voorkomen – je kunt dat natuurlijk nooit uitsluiten – maar dan
nog weet ik niet wat daarvan de oorzaak is en waartegen ik die hoge prijs
moet afzetten. Voor een reader worden meestal passages uit een flink aantal
boeken gebruikt. Als de prijs van al die boeken gezamenlijk hoger is dan de
prijs van de reader, moet het wel een heel dure reader zijn! Ik sluit het
niet uit. Het gebeurt wel eens in incidentele gevallen. Het gaat dan om artikelen
in tijdschriften, ten opzichte waarvan je sowieso een wat andere positie hebt.
In het algemeen is ons wat dat betreft geen informatie bekend. Voor mij is
er geen aanleiding om daarbij in te grijpen. Dit komt bij het feit dat ik
daartoe geen bevoegdheden heb.Volgend jaar kom ik met een nota over het leesbevorderingsbeleid. In het
bijzonder zijn in dit verband genoemd vrouwen en ouderen, en de mannen die
wat minder presteren op dat punt. Wat daarmee is bewezen, mag men zelf invullen.De heer Van der Lans zegt signalen te hebben dat niet alleen de vaste
boekenprijs de pluriformiteit volledig kan garanderen. Hij gaf de vraag in
overweging of nog andere dingen mogelijk zijn. De vaste boekenprijs
is een belangrijk element voor de pluriformiteit. Dat heeft zich de laatste
eeuw bewezen. Dát lijkt mij voldoende bewijs. Het is misschien wel
de "smart" van de VVD-fractie. Ook de rol van het Centraal Boekhuis is cruciaal
voor de pluriformiteit. Wij vergeten dat wel eens. Wij behouden die rol. Het
Centraal Boekhuis garandeert namelijk een minimummarge bij inkoop van kleine
aantallen door de boekhandels. Deze regeling van de minimummarge komt in de
AMvB. Het is een belangrijke voorwaarde om de pluriformiteit te waarborgen.
Daarmee is het namelijk interessant, zowel voor de boekhandel als voor de
uitgever, om voor kleinere doelgroepen met kleinere oplagen het aanbod te
regelen. Wij hebben niet het voornemen om met andere maatregelen aan de slag
te gaan. In het kader van de evaluatie over vijf jaar zullen wij dit echter
nadrukkelijk bezien in termen van andere maatschappelijke of economische ontwikkelingen
die een en ander mogelijk beïnvloeden.Daarmee ben ik gekomen aan het eind van de beantwoording van de vragen
die aanvullend aan mij zijn gesteld. Ik dank u wel.De heer Jurgens (PvdA):Voorzitter. Ik ben de heer Dittrich erkentelijk voor zijn mea culpa op
het punt van het gebruik anglicismen in de memorie van toelichting. Overigens
is "mea culpa" kerklatijn en dat is een onderdeel van de Nederlandse taal
geworden. Dat is met het Engels nog niet het geval. Wat mij opvalt is dat
geen van beide sprekers, noch de heer Dittrich, noch de staatssecretaris,
is ingegaan op de vergelijking die ik zeer bewust heb gebruikt, namelijk die
met de publieke omroep en de bibliotheken. De vraag is of de overheid hierbij
moet optreden en moet proberen bescherming te bieden aan bepaalde vormen van
informatie- en cultuurdragers. Je moet zulke kwesties in een grotere context
plaatsen. Naar mijn gevoel past het wetsvoorstel in de context van steun aan
de publieke omroep om een minimumaanbod van een bepaald soort programma's
mogelijk te maken. Hetzelfde geldt vanzelfsprekend voor de context van het
bibliotheekwerk, dat er op 600 plaatsen in Nederland voor zorgt dat het ruime
aanbod aanwezig is. Als je het onderwerp in die context plaatst, zie je het
ook wat makkelijker en niet als een soort rara avis. Dat is overigens geen
kerklatijn, maar klassiek Latijn. Je ziet het dan als iets wat gewoon past
in het algemene overheidsbeleid. Dat wordt zeer breed gedeeld, door vele partijen.De staatssecretaris zegt geheel terecht dat het passend is om je ervan
te vergewissen wat het standpunt is van de Europese Commissie, die straks
wellicht een infractieprocedure kan starten. Dat je dat doet is prima. Mijn
vraag aan de heer Dittrich was echter waarom men daarmee pas zo laat was begonnen.
Als je in oktober 2002 een wetsvoorstel indient, is het verstandig om tegelijk
Europese deskundigheid in te winnen. Dat moet niet alleen gebeuren bij de
Commissie, maar ook gewoon in Nederland. Wij hebben in Nederland namelijk
uitstekende kenners van het Europees recht.Ik vind het jammer dat de staatssecretaris niets bij het voorzitterschap
wil inbrengen over de kwestie. Ik waardeer op zichzelf haar standpunt wel.
Zij vraagt zich af of er wel een probleem is dat moet worden opgelost. Je
moet natuurlijk dingen doen waarmee je problemen oplost. Haar voorgangers
hebben echter in 1997 een uitdrukkelijk verzoek aan de Commissie gedaan om
een onderzoek te verrichten naar de betekenis van artikel 151, lid 4, de cultuurexceptie,
voor de toepassing van de verdragsartikelen die verband kunnen houden met
grensoverschrijdende vaste boekenprijzen. Het is dan raar dat de Commissie
dat uitdrukkelijke verzoek zeven jaar later nog niet heeft gehonoreerd. Kan
de staatssecretaris toch informeren naar wat er met dat onderzoek is gebeurd?
Als het niet is uitgevoerd, wil ik weten waarom dat het geval is.Ik heb ook gevraagd of er een protocol moet worden ingevoerd dat dit mogelijk
maakt. Ik ben het met de staatssecretaris eens dat daarover pas moet worden
gedacht als zou blijken dat het systeem toch door de zeer strenge regels van
Europese mededinging zou worden ondergraven. In dat geval zou erover moeten
worden nagedacht of er niet een zeer uitdrukkelijke verdragsbepaling of protocol
zou moeten worden gemaakt om dat mogelijk te maken, zoals dat is gebeurd bij
de subsidie aan de publieke omroep in het protocol bij het Verdrag van Amsterdam.
Ik ben het met haar eens dat het misschien nu nog niet het moment is om dat
te doen. Het is misschien iets wat wij wellicht in de toekomst zouden moeten
gebruiken.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Voorzitter. Ik dank de heer Dittrich en de staatssecretaris voor de antwoorden
die wij hebben gekregen. Ik heb de indruk dat dit debat niet overbodig is
geweest, zoals altijd in dit huis. Ik denk dat wij wat extra toelichtingen
hebben gekregen die de goede lezing van de wetstekst in een later stadium
ten goede kunnen komen. Ik kan billijken dat de heer Dittrich geen novelle
meer naar de Tweede Kamer stuurt om de naamgeving te veranderen. Ik heb daar
ook niet om gevraagd. Hij kan ervan verzekerd zijn dat ik al heel tevreden
ben als binnen de commissie Cultuur van deze Kamer af en toe het woord "Statenprijs"
valt. Wat het volk zegt, zien wij verder wel. U hoeft dus geen novelle in
te dienen.Er blijft een discrepantie bestaan tussen de tekst van artikel 12 en de
goede bedoelingen die de heer Dittrich ons voorhield. Ik wil hem hier ook
best in volgen omdat er niet meer wantrouwen moet worden verspreid dan strikt
genomen noodzakelijk is. Ik wil deze delegatie als volgt lezen. De mogelijkheid
van een AMvB wordt benut om eventueel de distributie-infrastructuur bij te
sturen als dat nodig is om redenen die samenhangen met de doelstelling van
dit wetsvoorstel. Het wetsvoorstel gaat om het bevorderen van de pluriformiteit.
Als die in gevaar komt, kan de mogelijkheid van de AMvB worden benut. Mag
ik het zo interpreteren? Is dat zijn bedoeling? Dat voorkomt een andere lezing
die op basis van de wetstekst mogelijk is, namelijk dat de overheid de gehele
distributie-infrastructuur zou kunnen overnemen.Ik heb ook wat meer duidelijkheid gekregen over artikel 6, lid 1, onder
c. In geval van opruiming hoeft de vaste boekenprijs dus niet te worden gehanteerd.
De winkelier kan volstaan met het doen van mededeling aan het Commissariaat
voor de media dat hij opruiming gaat houden. Ik heb mij afgevraagd wat de
zin nog is van die bepaling. Er zijn veel winkeliers die zo ongeveer permanent
opruiming houden of daar een afgeschermd hoekje voor hebben.
Soms wordt de boekwinkel juist daardoor aantrekkelijk. Ik wil het Commissariaat
vragen of het vooral wil gaan controleren als het geen mededeling krijgt.
Als het dat doet, heeft de mededeling nog wel zin. Ik vind het eerlijk gezegd
een vrij zinloze papierhandel die toch zal ontstaan. Elke winkelier moet voortdurend
mededelingen doen aan het Commissariaat voor de media. Het is niet het grootste
punt, maar ik vind het niet fraai.Het volgende punt betreft de voorrangbepalingen. Ik vond de uitleg van
de heer Dittrich dat er een extra oogje in het zeil moet worden gehouden omdat
het een initiatiefwetsvoorstel is nogal curieus. Ik vind het legislatief wat
gezocht, maar politiek wel aardig. Hij zal het echter met mij eens zijn dat
dit niet leidt tot de conclusie dat er sprake is van een voorwaardelijke delegatie,
namelijk dat ook nog de mogelijkheid moet worden gecreëerd om allerlei
kleine dingen de status van wet te geven. Misschien kan hij op dit punt een
kleine tegemoetkomende beweging maken.Soms worden er in de marge van debatten ook heel aardige opmerkingen gemaakt.
Ik vond de observatie van de heer Jurgens heel scherp, ik was er zelfs een
beetje jaloers op. Hij hield de heer Dittrich en de staatssecretaris niet
ten onrechte voor dat als men op dit terrein pluriformiteit een belangrijk
oogmerk wil laten zijn van de cultuurpolitiek, dit ook voor het mediabeleid
moet gelden. Ik denk dat dit een heel goede opmerking was, die natuurlijk
ook allerlei politieke nevenoogmerken dient – dat begrijp ik wel –
maar niettemin intrinsiek waar is.Mevrouw de voorzitter. Ik spreek nogmaals mijn waardering voor dit initiatief
uit. Het zou misschien passend zijn geweest om aan het eind van deze vergadering –
wellicht komt dit nog – de heer Dittrich een boekenbon te overhandigen,
maar die hebben wij niet in voorraad en misschien is het ook niet passend.
Wellicht kan het daarom op deze manier in een wat meer fictieve vorm gebeuren;
ik verzoek hem om vooral ook zijn beide vrouwelijke collega's en mede-initiatiefneemsters
later te betrekken in de waardering die hij nu van mijn zijde heeft gekregen.De heer Schouw (D66):Mevrouw de voorzitter. Mijn fractie dankt de initiatiefnemers en ook het
kabinet voor de vlotte en volledige beantwoording. Ik heb nog een vijftal
korte opmerkingen.Ik zeg dank voor de heldere toelichting en uiteenzetting betreffende de
situatie die zal ontstaan na 1 januari. Dat ligt nu vast in de Handelingen
en ik denk dat dit helpt.Wie denkt dat de vaste boekenprijs niet werkt om breedte en diepte in
het assortiment te krijgen, zoals het Sociaal en Cultureel Planbureau, die
nodig ik van harte uit om een dagje met mij mee te gaan naar hetzij Antwerpen,
hetzij Brussel, want dan zul je ontdekken dat in die twee grote wereldsteden
het aantal boekwinkels buitengewoon beperkt is, laat staan het aantal gespecialiseerde
boekwinkels. Ik heb, met andere woorden, het rapport van het Sociaal en Cultureel
Planbureau, waarop methodisch nogal wat is af te dingen, niet nodig om te
zien dat het gewoon werkt. Je loopt door de stad en je ziet het: boekwinkels
zijn daar bijna niet te vinden. Als je het vergelijkt met een grote stad in
Nederland, dan is het zonneklaar dat de werking van de vaste boekenprijs in
dit land wel voldoet aan de doelstellingen.Ik heb iets recht te zetten in de richting van de heer Dittrich ten aanzien
van het aantal wetten waartoe hij onder meer het initiatief heeft genomen.
Ik heb hem daarbij een beetje onrecht gedaan door hem te vergelijken met de
heer Vermeend die er hier vijf over de eindstreep heeft getrokken. Inmiddels
zijn wij erachter dat van die vijf van de heer Vermeend er drie weer zijn
ingetrokken, zodat er per saldo twee overblijven en daarmee is de heer Dittrich
nu al de absolute winnaar.Na deze aardige opmerking is er een bodempje voor een wat minder aardige
opmerking, namelijk voor een kritische opmerking over de mijns inziens wat
beperkte visionaire kijk van de indieners op de internationalisering en commercialisering
van het uitgeversvak en van de boekhandel als geheel. Het idee dat achter
de vaste boekenprijs ligt, betreft de niet afdwingbare kruisbestuiving die
zou moeten plaatsvinden. Wij hebben daar kritische opmerkingen over gemaakt
en ik vind de beantwoording wat dunnetjes op dit punt. Immers, deze beantwoording
richt zich er een beetje op dat dit eigenlijk iets van alle tijden is en dat
het misschien nog wel toeneemt. Ik denk dat wij op termijn echt naar een ander
soort systeem zullen moeten als wij de diepte en de breedte van het assortiment
willen handhaven. Misschien kunnen de indieners daar wat kritischer over zijn.Tot slot meld ik dat de inspirerende woorden betreffende de SMART-formule
mijn fractie buitengewoon aanspreken. Wij stellen voor om ten aanzien van
de stelselwijziging bij volksgezondheid en de bijbehorende tien wetten eens
te kijken, samen met de VVD-fractie, in welke mate de SMART-doelstellingen
daarop van toepassing kunnen zijn.De heer Van Raak (SP):Voorzitter. Ik ben vandaag niet voor niets uit bed gekomen. De VVD-fractie
heeft een prachtig staaltje van liberaal maakbaarheidsdenken laten zien. Ik
ben het er zeker mee eens dat wij de uitvoerbaarheid van de wet moeten toetsen,
ook aan de SMART-beginselen. Ik kan wat dat betreft een heleboel voorbeelden
noemen. Defensie, is dat SMART? Het districtenstelsel, is dat SMART? Is subsidie
aan politieke partijen SMART? Is de Europese Grondwet SMART? Net als de heer
Schouw zal ook ik dit SMART-middel heel slim gebruiken in de komende debatten
die wij ongetwijfeld nog met onder anderen de liberale bewindspersonen gaan
voeren.Wel een beetje voor niets ben ik uit mijn bed gekomen, als het gaat om
de antwoorden van de heer Dittrich. Mijn taak als lid van deze Kamer is het
beoordelen van de besluitvorming. Daarom voelde ik mij genoodzaakt om het
aan de overkant gevoerde debat over de verhouding tussen schoolboeken, algemene
boeken en wetenschappelijke boeken nogmaals onder de aandacht te brengen.
Ik meen goede redenen te hebben om te kunnen stellen dat dit debat niet op
de juiste manier is gevoerd en dat de beantwoording van de heer Dittrich niet
overtuigend was. De heer Dittrich heeft ervoor gekozen om daarover hier niets
te zeggen. Dat vind ik te weinig. Ik wil graag vóór dit wetsvoorstel
stemmen maar dan moeten wij hierover wel eerst een debat voeren.
Het gaat om de vraag waarom schoolboeken niet onder het regime van de vaste
boekenprijs zijn gebracht. Misschien heeft het te maken met de hoge prijs
van schoolboeken en misschien is aan de overkant een keer afgesproken om die
dan maar los te laten. Is het uit de vaste boekenprijs halen van schoolboeken
wel het juiste middel? Moet er een vrije markt voor schoolboeken komen? Heeft
dat alleen zin als er sprake is van concurrentie? Hoe moet die markt gaan
functioneren? Mijn fractie is er een voorstander van om schoolboeken ook onder
deze wet te brengen.Verder heb ik de heer Dittrich gevraagd waarom bepaalde wetenschappelijke
schoolboeken wél onder de vaste boekenprijs zijn gebracht. Waarom kan
dat dan wel? De heer Dittrich heeft mij niet overtuigd met zijn antwoord dat
alle wetenschappelijke boeken gelijkgesteld kunnen worden met algemene boeken
en dat het één markt is.Ik wil op een ander moment de reader nog eens onder de aandacht van de
staatssecretaris brengen. Ik moet mijn studenten readers aanbieden die € 50
of € 60 kosten. Slim als mijn studenten zijn, wordt er één
reader gekocht die dan wordt gekopieerd. Dat mag niet. Dat zeg ik ook maar
zij houden zich er nooit aan! Ik doe mijn best om ook deze wet te handhaven
maar het lukt moeilijk.Wetenschappers die betaald worden om iets te schrijven, leveren teksten
af die vervolgens worden opgenomen in readers voor studenten die aan dezelfde
instituten studeren als waar deze wetenschappers werken. Waar gaat dat geld
dan heen? Het is meer een algemene vraag die de heer Jurgens en Van Middelkoop
ook hebben gesteld.Als boeken heel duur zijn, waar gaat het geld dan naar toe? Naar de auteur,
de uitgever, de boekhandel? Hoe wordt zeker gesteld dat kruisbestuiving plaatsvindt?
Ik heb behoefte aan een visie hierover van de initiatiefnemers. Waarom denken
zij dat kruisbestuiving plaatsvindt, zeker nu er sprake is van schaalvergroting
en een andere manier van inkopen?Tot slot ben ik het met de heer Jurgens en de heer Van Middelkoop eens
dat cultuurpolitiek ook mediapolitiek is. Daarover komen wij ongetwijfeld
binnenkort te spreken.Mevrouw Van den Broek-Laman Trip (VVD):Voorzitter. Ik wil de staatssecretaris complimenteren met haar antwoord
aan de heer Jurgens dat het niet nodig is om deze zaak bij de Europese Commissie
aanhangig te maken. Ik steun haar van harte in haar beleid om ons cultuurbeleid
zoveel mogelijk op nationaal niveau gestalte te geven.Met betrekking tot het meten heb ik gerefereerd aan de discussie die wij
hier drie weken geleden hebben gevoerd. Daarbij zijn kamerbreed twee moties
aanvaard die hierop betrekking hadden. Ik denk niet dat wij vandaag moeten
spreken over de vraag hoe je bijvoorbeeld defensiezaken meet. Dat hadden wij
drie weken geleden in de discussie moeten meenemen. Ik doe in deze Kamer een
poging om al wat wij destijds hebben besproken en waarover wij het allen eens
waren een beetje in de praktijk te brengen. Men kan zeggen: wat dat meten
betreft, ben ik het niet met u eens. Dat is dan prima, maar laten we elkaar
wel steeds een spiegel voorhouden en nagaan of wij wel een efficiënt
beleid voeren en of wij dat ook efficiënt uitvoeren. Bij de bespreking
van andere wetten zullen wij zeker op deze aspecten letten.Mijn derde opmerking is een reactie op de stelling van de heer Van der
Lans dat je alles niet aan de markt kunt overlaten. Het is echter interessant
om te weten dat wat het verspreiden van boeken betreft dat wel honderd jaar
lang het geval is geweest.De heer Van der Lans vond het een zorgpunt dat sommige kleine uitgevers
zeiden dat de discussie over de vaste boekenprijs achterhaald is. Ik heb al
drie keer gezegd: goede boeken, goede uitgevers, veel lezers en bloeiende
boekhandels zijn buitengewoon belangrijk. Wij zijn echter bang dat dit wetsvoorstel
in de komende jaren een geheel andere uitwerking heeft dan wij beogen. Daarom
wensen wij de staatssecretaris veel succes bij de evaluatie.De heer Woldring (CDA):Mevrouw de voorzitter. Ik dank de initiatiefnemers en de staatssecretaris
voor hun antwoorden.Het gaat de CDA-fractie nog om de evaluaties: de evaluatie die de minister
van O, C en W vanaf 1 januari 2005 zal uitvoeren en de evaluatie die
binnen vijf jaar na het tot stand komen van deze wet zal worden uitgevoerd.
Ik stipuleer dat deze evaluaties met elkaar te maken hebben. De evaluatie
van de prijs van de schoolboeken wordt betrokken bij de evaluatie van dit
wetsvoorstel binnen vijf jaar. Uit de woorden van de staatssecretaris heb
ik begrepen dat op grond van de evaluatie er eventueel de mogelijkheid is
dat de prijs van de schoolboeken onder de werking van deze wet komt. Ik wens
op dit punt duidelijkheid. Als ik geen goede samenvatting geef, hoop ik dat
alsnog wordt gezegd wat de juiste is. De fractie van het CDA hecht veel waarde
aan het aangelegen punt van de prijsontwikkeling van de schoolboeken. Het
is voor haar een punt van grote zorg.De heer Van der Lans (GroenLinks):Voorzitter. Ik zal mijn inbreng kort houden en niet nog een keer aan de
opmerkingen van de VVD en de smart toets refereren. Dat is al vaak genoeg
gebeurd en bovendien komen wij hierover nog te spreken.Ik dank de initiatiefnemers voor de beantwoording van de vragen. Mijn
inbreng had een zorgelijke toonzetting en die heeft zij nog steeds. Ik heb
niet het idee dat de initiatiefnemers in staat zijn om mijn zorgen weg te
nemen. Het gaat mij erom dat er een goede verhouding moet zijn tussen het
middel, de vaste boekenprijs, en het doel, een pluriform en breed aanbod.
Die twee zaken moeten in een juiste verhouding tot elkaar staan. Het middel
is helder. Daarover bestaat weinig verschil van mening, maar de vraag is hoe
je het doel vaststelt, hoe je het realiseert en hoe je daarop voldoende grip
krijgt. Het antwoord op die vraag is een stuk moeilijker. Uit de discussie
heb ik begrepen dat mijn sombere voorspelling dat de AMvB met betrekking tot
artikel 12 er nooit zal komen, niet juist is. Die AMvB zal er wel degelijk
komen. Ook de exclusiviteit van het Centraal Boekhuis wordt opgeheven. Dat
zijn allemaal kleine winstpunten. Verder wordt de minimummarge vastgelegd.
Die is er volgens mij nu al. Deze punten maken de pluriformiteit enigszins
tastbaar. Ik zou het heel goed vinden als wij niet over vijf jaar gaan
monitoren, maar als wij nu al in staat zijn om het element van de pluriformiteit
te monitoren. Daardoor zouden wij jaarlijks zicht op de markt krijgen en weten
wat de ontwikkelingen zijn. Is er nog een breed aanbod? Wat is het aandeel
van de bestsellers? Met het antwoord op die vragen komen wij te weten of datgene
wat als het ware achter de gevel van de vaste boekenprijs gebeurt, nog wel
datgene is wat wij willen. Ik wil op dat punt graag nog wat duidelijkheid
van de staatssecretaris krijgen. Ik zou het verkeerd vinden als we vijf jaar
zouden wachten. Het zou goed zijn als er met de uitgeverij en de boekenbranche
een systematiek ontwikkeld werd van een jaarlijkse monitoring en jaaroverzichten
op het gebied van de pluriformiteit.Mevrouw Van den Broek-Laman Trip (VVD):Ik ben het van harte eens met de vraag van de heer Van der Lans aan de
staatssecretaris. De staatssecretaris heeft alleen zojuist gezegd dat ze dit
al jaren doet.De heer Van der Lans (GroenLinks):Dan herhaalt ze het nog maar een keer. Hoe vaker het hier gezegd wordt,
hoe gemakkelijker wij haar eraan kunnen houden. Het gaat heel specifiek om
een programma waarmee inhoud wordt gegeven aan en zichtbaar wordt gemaakt
wat pluriformiteit is. Het gaat dan ook over verkoopcijfers, bestsellers,
de positie van kleine uitgeverijen etc. De staatssecretaris zou dit beter
in beeld moeten brengen. Ik volg niet alle cijfers, maar ik heb het idee dat
de operationalisering van het begrip pluriformiteit zoals die nu plaatsvindt,
niet hetzelfde is als wat ik ermee beoog en dat het beter zou kunnen.De heer Dittrich eindigde zijn betoog met de opmerking dat het een kras
oudje is, dat we in ere moeten houden. Dat is absoluut waar. Maar we moeten
van deze complexe wet in de toekomst misschien een jonge hond maken, die de
nieuwe ontwikkelingen de baas kan worden. Ik hoop dat dit perspectief aan
deze discussie kan worden meegegeven.De heer Dittrich (D66):Dank u wel, mevrouw de voorzitter en leden van de Eerste Kamer. Ik stel
voor dat ik per spreker de gemaakte opmerkingen nog even langsloop.De heer Jurgens heeft in dit debat ook weer laten zien dat hij heel erg
veel weet van de publieke omroep en het bibliotheekwezen. Ik wil daar kort
over zijn. Er bestaan zowel voor de publieke omroep als voor het bibliotheekwezen
allerlei wettelijke regelingen. Dat was alleen niet het geval voor de vaste
boekenprijs. Daar was alleen een privaatrechtelijke regeling. We brengen deze
nu over naar een publiekrechtelijke regeling. Ik kan mij overigens heel goed
voorstellen dat de heer Jurgens vergelijkingen trekt. Er is in de memorie
van toelichting uitgebreid stilgestaan bij het bibliotheekwezen, omdat dit
een onderdeel is van leesbevordering en het toegankelijk maken voor het grote
publiek. Dat geldt in wezen ook voor de publieke omroep. Ik wil dat graag
gezegd hebben zonder dat ik me in verdere details begeef over de Mediawet.
De heer Jurgens weet dat we hierover in de Tweede Kamer nog allerlei discussies
hebben, die ongetwijfeld terug zullen komen in de Eerste Kamer. De heer Jurgens
kan in die debatten vergelijkingen trekken met de vaste boekenprijs.De heer Jurgens heeft verder gevraagd waarom er zo laat door de indieners
naar de aspecten van het Europese recht is gekeken. Waarom is niet veel eerder
contact gezocht vanuit de "zelfbewuste houding" waarover hij het had? Wij
hebben besloten om eerst de schriftelijke inbreng van de Tweede Kamer af te
wachten op ons initiatiefwetsvoorstel. Toen bleek dat de meeste fracties veel
vragen hadden maar zich in grote lijnen iets konden voorstellen bij een wettelijke
vastlegging van de vaste boekenprijs, hebben wij besloten via de ambtelijke
kanalen richting Europa te gaan. Zoals ik in de beantwoording in de Tweede
Kamer al heb gezegd, is het ons opgevallen dat het enorm lang duurt voordat
er uit Europa heldere en eenduidige antwoorden komen op vragen. Er zijn verschillende
afdelingen met verschillende opvattingen. Verschillende directoraten-generaal
hebben hiernaar gekeken. Wij weten uit allerlei overleg dat hier onderling
verschil van mening over was. Het heeft dus erg lang geduurd. We zijn nu echter
blij dat er veel contact is en dat we vanuit het vooroverleg goed kunnen inschatten
hoe Europa erover denkt.De heer Van Middelkoop stond nog een keer stil bij artikel 12. Ik kan
zeggen dat de algemene maatregel van bestuur wordt benut om bij te sturen
wat betreft de infrastructuur voor de distributie, als dat nodig is voor de
doelstellingen van de wetgeving. Dat heeft hij ook gevraagd.Artikel 12 is een kanbepaling. De heer Van Middelkoop heeft gevraagd waarom
het niet op een andere manier is opgeschreven. In mijn eerste reactie heb
ik verwezen naar het Europees recht en de Mededingingswet, maar ik moet ook
de aanwijzing voor de regelgeving erbij gebruiken. Zonder kanformulering zou
je al gauw een verplichting hebben tot het maken van een algemene maatregel
van bestuur. Dat is uit wetstechnisch oogpunt niet verkieslijk. Dat gebeurt
alleen als de wet anders niet uitvoerbaar is. Om die reden zijn wij op de
kanbepaling uitgekomen. De staatssecretaris heeft al gezegd dat deze eraan
komt.Onder artikel 12 zal er voor ieder toegang tot het centraal depot moeten
zijn, zoals de staatssecretaris naar voren heeft gebracht. Ik onderstreep
dat dit onder gelijke voorwaarden is. Dat is heel belangrijk. Het kan zelfs
zo zijn dat er meerdere depots mogelijk zijn.Ik onderstreep ook dat met artikel 12 een voortzetting van de huidige
situatie wordt beoogd, zij het met wat kleinere aanpassingen.De heer Van Middelkoop heeft nog een aantal opmerkingen gemaakt over artikel
6, en vooral over de opruimingsbepaling. Hij heeft gevraagd of deze niet erg
gedetailleerd is en of het Commissariaat voor de media dan heel veel dingen
moet doen. Als er een melding wordt gedaan aan het Commissariaat voor de media,
heeft dit de mogelijkheid om te controleren. Soms wordt het op een spoor gebracht,
doordat een melding op de website wordt geplaatst en andere boekhandels, uitgeverijen
en het publiek die website kunnen zien en tegen het Commissariaat kunnen zeggen
dat er iets niet pluis is. Dan kan het Commissariaat in actie komen. In eerdere
discussies heb ik dit wel het piepsysteem genoemd. Dit is nu ook de praktijk.Ik moet mijn verontschuldigingen aanbieden aan de heer Van Raak, omdat ik inderdaad wel erg kort heb gereageerd op zijn bijdrage. Dat
heeft ermee te maken dat zijn bijdrage naadloos aansloot bij die van mevrouw
Vergeer in de Tweede Kamer, maar dat is niet verwonderlijk. De heer Van Raak
heeft volkomen gelijk dat hij nog eens heeft gevraagd naar de schoolboeken
en de wetenschappelijke boeken. Wij hebben heel goed geluisterd naar de invalshoek
die hij heeft gekozen en gekeken naar de praktijk. Hij heeft gevraagd waarom
het wetenschappelijke boek anders wordt behandeld dan het schoolboek.Het antwoord is dat er twee herkenbare markten zijn. Die van het schoolboek
is makkelijk af te zonderen vanwege de verplichting tot afname en de massale
levering op vaste tijdstippen, met een specifiek kooppubliek. Dat is echt
anders bij het wetenschappelijke boek, dat ik niet gelijk wil stellen met
het algemene boek. Als de heer Van Raak die indruk had, heb ik die verkeerd
gewekt. Het is wel zo dat dit heel erg door elkaar heen loopt. Daarbij wordt
er gekocht op losse, gevarieerde tijdstippen. Het kooppubliek is gemêleerd,
omdat niet alleen wetenschappers wetenschappelijke boeken kopen, maar ook
andere mensen. Om die reden behandelen wij het wetenschappelijke boek net
als het algemene boek, maar wij hebben het daaraan niet gelijk gesteld.De heer Van Raak (SP):Het is niet de gewoonte van mijn fractie om dezelfde vragen te stellen
als aan de overkant. De heer Dittrich heeft erg slecht naar mij geluisterd.
In die zin ben ik erg teleurgesteld in hoe het debat is verlopen. Ik heb iets
wezenlijk anders aan de orde gesteld. Ik heb gesproken over het schoolboek.
Het zou mijn keuze zijn om het onder de wet te laten vallen. Mijn centrale
vraag aan de heer Dittrich is niet waarom hij het schoolboek niet ook onder
wet laat vallen. Dat debat is aan de overkant gevoerd. Mijn vraag is hoe het
komt dat de heer Dittrich alle soorten wetenschappelijke boeken en het algemene
boek onder één markt denkt te kunnen laten vallen. Ik heb niet
gezegd dat het wetenschappelijke boek hetzelfde is als het schoolboek. Ik
heb de heer Dittrich gevraagd of hij het met mij eens is dat er bij het wetenschappelijke
boek zeer veel variëteit is. In sommige vakgebieden zoals geschiedenis
worden algemeenachtige boeken gepubliceerd. Er zijn ook vakgebieden in de
natuur- en menswetenschappen waarbij boeken veel meer een onderwijsachtig
en specialistisch karakter hebben. Als wij toch aan het opdelen zijn, waarom
krijgen deze specifieke wetenschappelijke boeken dan niet een aparte categorie?
Deze boeken zijn toch wezenlijk anders dan algemene wetenschappelijke boeken
en algemene boeken? Waarom hiervoor geen aparte categorie? Kan de heer Dittrich
dat aangeven? Is dat geen reden om deze categorie boeken, zeg maar de specialistisch
wetenschappelijke boeken met een geheel andere status dan de algemeen wetenschappelijke
boeken, uit de boekenprijs te halen?De heer Dittrich (D66):De vraag is mij nu heel helder. Het antwoord ligt in de grijze gebieden.
Het gaat dan over wetenschappelijke boeken die in de richting van schoolboeken
gaan. Wij hebben gemeend daarover in de wetstekst een kortingsbepaling op
te moeten nemen, bijvoorbeeld voor degenen die de verplichting hebben zo'n
boek af te nemen dat onder de vaste boekenprijs valt. Wij hebben gezegd dat
dit een grijs gebied is. Mensen kunnen dan met vertoon van bijvoorbeeld een
collegekaart laten zien ingeschreven te staan bij een onderwijsinstelling
en een korting te willen bedingen. In die zin hebben wij, aansluitend bij
de praktijk van nu, gemeend voor de grijze gebieden een voorziening te moeten
treffen die spoort met wat wij nu kennen. Wij codificeren immers de praktijk.
Er zijn ook wetenschappelijke boeken die voor een heel ander publiek interessant
zijn. Die vallen sowieso onder de werking van het algemene boek. Er zijn ook
specialistische wetenschappelijke boeken. Als daarop een verplichting zit
in het kader van een onderwijsinstelling, is het artikel dat een korting geeft
van toepassing.De heer Van Raak (SP):Dit debat kunnen wij niet voeren in een tweede termijn. Het gaat mij niet
om een grijs gebied, maar om de vraag of er sprake moet zijn van een aparte
categorie. Wij hebben nu niet de tijd voor dit debat. Dat is teleurstellend.
Bij het volgende initiatiefwetsvoorstel van de heer Dittrich wil ik hem vragen
wat beter te luisteren en het debat eerder aan te gaan. Dat voorkomt dat wij
het debat uit de weg moeten gaan.De heer Dittrich (D66):Het spijt mij dat de heer Van Raak teleurgesteld is. Mevrouw Vergeer heeft
in de Tweede Kamer gezegd te overwegen, een initiatiefwetsvoorstel te maken
om schoolboeken onder de vaste boekenprijs te brengen. Dat is een uitgelezen
moment om ook naar de wetenschappelijke boeken te kijken en hoe die zich tot
de schoolboeken verhouden.Jammer dat ik de heer Van Raak teleurstel. Ik probeer de rest van mijn
antwoorden zodanig te brengen dat hij wat enthousiaster raakt.Ik kom bij de beantwoording van de vragen van de heer Schouw. Die heeft
onder andere het SCP uitgenodigd om meer naar Brussel en Antwerpen te gaan
om te zien hoe verschralend het loslaten van de vaste boekenprijs werkt. Ik
hoop dat hij dan ook de VVD-fractie in de Eerste Kamer mee wil nemen. Het
valt immers goed te meten hoe het uitpakt. Ik hoor dat er in Antwerpen twee
algemene boekenwinkels zijn en in Brussel drie. Mensen klagen daarover.Mevrouw Van den Broek vraagt hoe het zit met initiatieven voor de vaste
boekenprijs in België. Waar wij zeggen dat er niks wordt overwogen, heeft
de staatssecretaris daarover iets anders gezegd, aldus mevrouw Van den Broek.
Er zijn nog geen wetsvoorstellen in de maak. Er was een plan voor een initiatiefwetsvoorstel
van iemand die nu niet meer in het Belgische parlement zit. Er wordt evenwel
wel degelijk overwogen om terug te keren naar de vaste boekenprijs. Daarom
heeft men ook contact gezocht met de initiatiefnemers en misschien ook wel
rechtstreeks met de regering, maar dat weet ik niet. Ik kan in ieder geval
vertellen dat ik met de premier van België, de heer Verhofstadt, hier
in Nederland heb gesproken over de vaste boekenprijs en dat hij zeer geïnteresseerd
was in hoe dat in Nederland wordt geregeld en in eventuele mogelijkheden voor
een regeling in België.Mevrouw Van den Broek-Laman Trip (VVD):Ik hoor dit met veel belangstelling aan. Ik vind het jammer dat het niet
in de nota naar aanleiding van het verslag stond.De heer Dittrich (D66):Omdat het niet leidt tot concrete initiatieven in de zin dat er een wetsvoorstel
wordt gemaakt. Men oriënteert zich op hoe het hier gaat. Ik weet van
de liberale Europese-Parlementsfractie, de ELDR, die nu overigens anders heet,
dat mevrouw Sanders, u welbekend, een gloedvol voorstander was van de vaste
boekenprijs. Zij heeft ook een- en andermaal gepleit voor de vaste boekenprijs
in Europa. Ik heb begrepen dat zij zelfs binnen de VVD daarover warme woorden
heeft gesproken.De heer Schouw heeft gezegd dat hij heel erg weinig heeft gehoord over
de kruisbestuiving. De heer Van Raak heeft ook gesproken over de kruisbestuiving.
Eigenlijk spreken wij in dezen niet van kruisbestuiving, maar van kruissubsidiëring.
De meerderheid van de uitgevers en de boekverkopers doen aan kruissubsidiëring
wat onder andere blijkt uit het rapport dat indertijd is gemaakt in opdracht
van minister Jorritsma en staatssecretaris Van der Ploeg, zij het dat het
niet op individueel niveau aantoonbaar is. Wij willen het in het kader van
de evaluatie wel degelijk monitoren en onderzoeken op geaggregeerd niveau.
Wij weten in ieder geval dat de meerderheid van de uitgevers en verkopers
eraan doet en eraan wil blijven doen. Wij zien dan ook dat een heleboel uitgeverijen
naast bestsellers ook veel boeken uitgeven die helaas niet goed verkopen.
Wij zien dat zij risico's nemen met debutanten en dergelijke. Slechts een
heel klein deel van de uitgevers houdt er zich niet op grote schaal mee bezig.
Dit punt wordt dus meegenomen in de evaluatie.Mevrouw Van den Broek heeft naar voren gebracht dat er wat de vaste boekenprijs
betreft al honderd jaar marktwerking is. Op zichzelf heeft zij daarin gelijk,
maar het is natuurlijk wel een marktwerking die sterk is gereguleerd, omdat
er vaste afspraken zijn gemaakt. Het is niet te vergelijken met een geheel
vrije open markt. Het interessante van ons wetsvoorstel is dat wij de afspraken
en de jurisprudentie die is opgebouwd overplanten en een wettelijke grondslag
geven.De heer Woldring heeft nogmaals klemmend onder onze aandacht gebracht
de prijsontwikkeling van schoolboeken die de CDA-fractie in de Eerste Kamer
grote zorgen baart net als overigens de CDA-fractie in de Tweede Kamer. Nogmaals,
in de evaluatie van de vaste boekenprijs zal daaraan aandacht worden besteed,
maar wij hebben al in de Tweede Kamer gezegd dat dit onderwerp, omdat het
een meer algemeen punt van zorg is, er als het ware veel eerder uitgelicht
moet worden en dat het gewenst is dat de minister van Onderwijs er specifiek
naar kijkt. Deze minister moet überhaupt naar het hele thema schoolkosten
kijken, dus ook naar lesgeld. Vorige week zijn er in de Tweede Kamer bij de
algemene financiële beschouwingen opmerkingen over gemaakt. Er is ook
een motie aangenomen over het paal en perk stellen aan het lesgeld. Van alle
kanten wordt gekeken naar hoe de schoolkosten in de hand kunnen worden gehouden.
De brief van de minister van 30 juni is een welkome aanvulling daarop.Tot slot de opmerkingen van de heer Van der Lans. Hij had een wat sombere
invalshoek, maar werd wat minder somber nadat er meer duidelijkheid was gekomen
over de exclusiviteit van het Centraal Boekhuis die wordt opgeheven en over
de minimummarge. Maar er zijn inderdaad zorgelijke ontwikkelingen. Hij zei
dat er jaarlijkse monitoring moet komen om te bepalen of de ontwikkelingen
op het terrein van pluriformiteit en levensvatbaarheid voor kleine boekhandels
en uitgevers wenselijk zijn, met mogelijk ingrijpen als gevolg. Ik ben het
met hem eens dat dit goed moet worden bekeken. Ik weet dat dit in het boekenvak
zelf sterk wordt gemonitord. Zodra er gevaarlijke ontwikkelingen optreden,
ontstaat hierover in het boekenvak zelf discussie. Het is ook mogelijk dat
het Commissariaat voor de media op bepaalde zaken stuit en dit in het jaarverslag
onder de aandacht brengt. Uiteraard zal de Kamer dit ook in de gaten moeten
houden. Inderdaad is een bespreking hiervan na vijf jaar wellicht te laat.
Ik kan mij voorstellen dat er eerder wordt ingegrepen, afhankelijk van de
ernst van de ontwikkelingen. Deze initiatiefnemers zullen dit heel goed in
de gaten houden, want wij willen inderdaad dat de vaste boekenprijs een "jonge
hond" wordt en geen "kras oudje", en allerlei nieuwe ontwikkelingen aankan
waardoor de sterke elementen worden behouden. Als daarvoor eerdere bijsturing
noodzakelijk is, dan moet die er komen. Hiermee ben ik gekomen aan het eind van mijn betoog. Ik dank de Kamerleden
nogmaals voor hun inbreng.Staatssecretaris Van der Laan:Voorzitter. Ik ga kort in op de opmerkingen op mijn inbreng. In reactie
op de woorden van de heer Jurgens, die het vreemd vindt dat ik het onderwerp
vaste boekenprijs niet wil inbrengen in Europees verband en dat Nederland
dit in 1977, onder zijn toenmalige voorzitterschap wel deed, het volgende:
het voorschrijden van de tijd maakt het logisch om dit nu te laten liggen.
Laten wij ook onze zegeningen tellen, want als dit bij de Commissie aan de
orde wordt gesteld, is de uitkomst onbekend. Daar heersen nu zeer verschillende
krachten met zeer verschillende opvattingen en als dit al serieus wordt behandeld,
duurt het nog jaren voordat men er daar uit is. Dat lijkt me allemaal verloren
energie. De Commissie wil er haar vingers niet aan branden. Dat respecterende,
verkiest het voorzitterschap om zijn voorstel van 1977 niet te rappelleren.
Het is een niet principiële, maar vrij pragmatische invalshoek. De effectiviteit
lijkt me ermee gediend.Ik sluit mij volledig aan bij hetgeen de indieners hebben gezegd over
de AMvB. Deze zal regelen dat er goede afspraken komen over de infrastructuur.
Voor alle duidelijkheid: de AMvB legt de inhoud niet vast, maar stelt de kaders
voor de nadere inhoudelijke invulling voor de verschillende partijen. Het
is zeker niet de bedoeling dat de AMvB de rol van de afspraken gaat overnemen.
Het contract binnen de markt wordt daarin dus niet bepaald. Nee, wij leggen
in de AMvB de kaders vast waarbinnen de marktpartijen afspraken kunnen maken.
De AMvB komt er in ieder geval!In de evaluatie die over vijf jaar wordt gehouden, kunnen ook de effecten
van de wet op de schoolboeken worden meegenomen. Dat zijn dus de effecten
die het gevolg zijn van het niet opnemen van de prijs van schoolboeken in
deze wet. Dat aspect kan zonder enig probleem in deze evaluatie worden meegenomen.
Ik wijs er echter wel op dat de huidige evaluatie van de schoolboeken veel
sneller informatie zal opleveren. Het is dan ook zeer de vraag
of het nodig is om de prijs van schoolboeken mee te nemen in de evaluatie
die over vijf jaar wordt gehouden. De prijs van schoolboeken wordt immers
permanent gemonitord in verband met de kostenreductie binnen het onderwijs.De heer Van der Lans heeft gevraagd naar een herhaling van de evaluatie
op de punten die op dit moment worden gemeten. Dat zijn de pluriformiteit
van het titelaanbod, het aantal boekhandels en de prijsstelling. De vagere
term "de breedte van het aanbod", het totale assortiment, wordt niet systematisch
in kaart gebracht. Dat is bijna ondoenlijk, omdat de meetbaarheid van deze
term zeer ingewikkelde indicatoren vergt.De boekenbranche heeft de verantwoordelijkheid op zich genomen om te monitoren.
Dat is ook in het belang van de branche. Het is immers hun markt. Zij zijn
bezig met de pluriformiteit en doen er alles aan om die goed in kaart te brengen.
Om kosten en bureaucratie te vermijden is het volgens mij niet gewenst om
een inspanning te leveren voor een monitor die bovenop de inspanningen van
de branche komt. Ik denk dat dat een tikje overbodig is. Ik denk dat wij het
dan ook niet moeten doen. Gericht onderzoek naar aanleiding van signalen kan
in de toekomst door het Commissariaat worden gedaan. Zodra die signalen tot
ons komen is het zeker zinvol om een onderzoek in te stellen. Een systematische
monitoring vind ik dus een beetje te veel van het goede. Het kost zoveel personele
en financiële inspanning dat ik denk dat wij het niet moeten doen.Voorzitter. Ten slotte bedank ik u voor de gelegenheid om namens het kabinet
het woord te mogen voeren.De beraadslaging wordt gesloten.Het wetsvoorstel wordt zonder stemming aangenomen.De voorzitter:De aanwezige leden van de fractie van de VVD wordt conform artikel 121
van het Reglement van orde aantekening verleend, dat zij geacht willen worden
zich niet met het wetsvoorstel te hebben kunnen verenigen.De heer Van Middelkoop heeft volgens mij gezegd dat hij het passend zou
vinden om de heer Dittrich een boekenbon aan te bieden. Het moet mij van het
hart dat ik het passender vind om hem als Kamervoorzitter hartelijk te feliciteren
met zijn succes. Bij deze felicitaties valt immers elke boekenbon, van welke
omvang dan ook, in het niet!Sluiting 17.54 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20042005-29-42.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl