Voorzetting van de behandeling van het wetsvoorstel:  Gemeentelijke herindeling in een deel van de provincie Utrecht (26904)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1999-2000, pag. 1672-1687

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

19-07-2000

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

nr. 35, pagina 1672-1687

04-07-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26904Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Presentie en opening (dinsdag 4 juli 2000)Pagina 1639-1639
Voorzetting van de behandeling van het wetsvoorstel: Gemeentelijke herindeling in een deel van de provincie Utrecht (26904)Pagina 1672-1687
Stemming over een motie, ingediend bij de behandeling van de Wet studiefinanciering: de motie-Schuurman c.s. inzake het instellen van een onderzoek naar de kwaliteit van het universitaire onderwijs (26873, nr. 209e)Pagina 1688-1688
Stemming in verband met het wetsvoorstel gemeentelijke herindeling in een deel van de provincie Utrecht (26904)Pagina 1688-1688
Behandeling van het wetsvoorstel: Gemeentelijke herindeling in een deel van de provincie Utrecht (26904)Pagina 1639-1655
Gezamenlijke behandeling van de wetsvoorstellen: Wijziging van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek en de Wet op het voortgezet onderwijs in verband met de modernisering van de universitaire opleiding tot eerstegraads leraar voortgezet onderwijs (26692); Voorschriften tbv van de instroom van leraren in het primair en voortgezet onderwijs (Interimwet zij-instroom leraren primair en voortgezet onderwijs) (27015)Pagina 1688-1708
Stemming over een motie, ingediend bij de behandeling van de notitie overgangsrecht in de sociale zekerheid: de motie-Jaarsma c.s. inzake codificatie van een toetsingskader overgangsrecht in paragraaf 4.14 van de Aanwijzingen voor de regelgeving (25900, EK 87, nr. 87c)Pagina 1687-1688
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel: Nieuwe regels omtrent het openbaar vervoer, besloten busvervoer en taxivervoer (Wet personenvervoer 2000) (26456)Pagina 1655-1672

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 82 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voorzetting van de behandeling van het wetsvoorstel: Gemeentelijke herindeling in een deel van de provincie Utrecht (26904).De beraadslaging wordt hervat.Minister De Vries:Mijnheer de voorzitter! Ik ben uw Kamer erkentelijk dat wij vandaag, op
de laatste dag voor uw zomerreces, nog over dit wetsvoorstel kunnen spreken.
Ik hecht er zeer aan – ik heb dit bij meerdere gelegenheden verklaard –
dat we proberen de liggende wetsontwerpen nu ook a tempo af te handelen. Ik
denk dat we dan na de zomer nog een aantal wetsontwerpen moeten doen, maar
dat we dan ook de onzekerheid die er rond een aantal voorstellen in het land
bestaat, door een besluit kunnen wegnemen.Vorige week hebben we met elkaar mogen spreken over de herindelingen in
Overbetuwe en West-Overijssel. In dat debat is ook uitvoerig stilgestaan bij
algemene aspecten van het herindelingsbeleid. Daar zou ik dan ook vandaag,
met uw goedvinden, maar kort over willen zijn, alhoewel mevrouw Bemelmans
nog uitvoerig heeft stilgestaan bij de filosofie die op dit punt gehanteerd
zou moeten worden. Het is mij de afgelopen maanden gebleken dat er nogal wat
verschillen zijn met de visie die de CDA-fractie in de Eerste Kamer in ieder
geval op dit punt uitdraagt; er zijn ook wel eens wat verschillen met wat
er elders wordt uitgedragen. Dat is helemaal niet erg; ik geloof dat we daar
helder over moeten zijn. Kennelijk is ook in eigen kring nog niet helemaal
uitgekristalliseerd wat wij eigenlijk zouden moeten doen. Het lijkt mij verstandig
dat de voor- stellen die wij aan u voorleggen op maat zijn toegesneden en
rekening houden met de bijzonderheid van elke situatie. Het is heel moeilijk
om algemene kaders te maken waarin alles met een schaartje kan worden geknipt.
Zo ligt het niet. Elk herindelingsvoorstel vraagt toch zijn eigen maatvoering,
onafhankelijk van het gegeven dat er ook algemene uitgangspunten moeten worden
gehanteerd.Inmiddels zijn herindelingsvoorstellen voor Limburg en een tweede voorstel
voor Twente onderweg naar uw Kamer. Ook voor de betrokken gemeenten in deze
gebieden is het van groot belang dat wij de discussie snel afronden. Het is
u bekend dat ik een plan voor Den Haag en omstreken ter inzage heb gelegd.
Ik heb met u in de krant gelezen dat er in het Noord-Brabantse nogal wat is
losgemaakt in verband met mogelijke voorstellen voor Eindhoven. In een later
stadium zullen wij ons daarin moeten verdiepen.Ik merk in de richting van de heer Holdijk op dat het absoluut geen moedeloos
makende discussie is. Integendeel, ik heb tijdens de behandeling in de Tweede
Kamer geconstateerd dat het wetsvoorstel Twente de steun van de heer Schutte
heeft verkregen, dus er zit af en toe wat beweging in. Ik weet natuurlijk
niet of die zich hier doorzet, maar ik heb er toch verwachtingen over.Er zijn mogelijke ideeën rond de stuurgroep krachtige gemeenten,
de stuurgroep-De Zeeuw, die enkele malen in uw Kamer is aangehaald. Ik had
het stellige voornemen om voor de zomer een reactie daarop te geven, maar
vind het raadzaam om er ook zelf extra tijd voor te nemen. Die zal waarschijnlijk
in de loop van dit reces verschijnen. Het is belangrijk om er goed naar te
kijken. De stuurgroep-De Zeeuw heeft gekeken naar gebieden waar al een hele
tijd geen herindeling aan de orde is geweest en heeft indicaties gegeven van
mogelijke problemen. Mevrouw Schoondergang heeft er terecht aan gerefereerd
dat de stuurgroep zich niet eenzijdig oriënteert, maar spreekt over zowel
samenwerking als herindeling. Zij noemt die twee instrumenten een Siamese
tweeling. Wij weten allemaal wat een Siamese tweeling is. Die kun je niet
zomaar losknippen. Het kan misschien wel, maar het is toch risicovol.Vandaag spreken wij over Utrecht. Ook dit onderwerp heeft een lange voorgeschiedenis,
in feite langer dan de dossiers die wij de afgelopen weken hebben behandeld.
De herindelingsprocedure is voorafgegaan door het advies "Grote steden, grote
kansen" van de commissie-Montijn uit 1989. Ik herinner mij nog levendig dat
dit rapport indertijd werd gepubliceerd en insloeg als een bom. Het was ook
een verademing voor velen die het gevoel hadden dat het belang van de stad
in ons land was miskend. Ik ben het helemaal met de heer Terlouw eens dat
het niet noodzakelijk is om eenzijdig alleen maar de lof van de steden te
zingen, maar dat steden ook buiten- gewoon sterke dragers van cultuur en dynamiek
in onze samenleving zijn. Het rapport-Montijn was inder- tijd voor iedereen
zeer welkom. Bij de lof van de grote stad denk ik vaak aan een boek dat de
heer Van Thijn daarover heeft geschreven. Daar kan iedereen terecht. Overigens
heeft ook mevrouw Dales het nodige gezegd over de verdiensten en de betekenis
van de stad.De Raad voor het binnenlands bestuur bracht in 1996 het advies "Het bestuur
in grootstedelijke gebieden" uit, waarin de grootstedelijke problematiek werd
aangesneden. Die problematiek vraagt een bestuurlijke oplossing.
Bovendien werd de ruimtenood, met name van Den Haag en Utrecht, genoemd in
die rapporten. Vanaf Montijn hebben wij de verschillende BON-nota's, Bestuur
op niveau, gezien. Ik noem BON-1, BON-2, BON-3 en de Kader- wet bestuur in
verandering, waaraan in de discussie is gerefereerd. Op basis van de Kaderwet
is uiteindelijk het Bestuur regio Utrecht in het leven geroepen.Vanaf 1994 is sprake van een kentering in het denken over be- stuurlijke
organisatie. Het was wenselijk om snel een perspectief te bieden op de definitieve
bestuurlijke vormgeving van het grootstedelijk gebied, waaronder de regio
Utrecht. Daarbij is de keuze voorgelegd tussen stadsprovincies of herindelingen.
Voor de meesten stond wel vast dat er een bestuurlijke oplossing nodig was
voor het probleem.Mevrouw Schoondergang zei dat naar haar opvatting geen reële alternatieven
voor het huidige voorstel zijn overwogen. Dat is niet helemaal juist. Er is
een hele tijd gekoerst op een vormgeving die haar plek uiteindelijk binnen
een stads- provincie zou krijgen. Daar is echter een eind aan gemaakt. Daarop
moet datgene worden gedaan wat nodig is, maar dan op een andere wijze, namelijk
via een herindeling. Dat er geen alternatief is voor het bijstaan van de grote
steden om de nodige bestuurskracht te kunnen ontwikkelen over een goed gebied
met een diversiteit aan bewoners en mogelijkheden tot ontwikkeling, staat
sinds Montijn buiten kijf.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):De minister moet mijn woorden correct weergeven. Ik heb gezegd dat men,
door het afblazen van de stadsprovincie, overgestapt is op de automatische
piloot van gemeentelijke herindeling en schaal- vergroting, zonder bij die
discussie reële alternatieven te betrekken.Minister De Vries:Ik was indertijd niet zo dicht bij de discussie betrokken als mevrouw
Schoondergang, maar ik meen mij te herinneren dat er wel degelijk een intensieve
discussie heeft plaatsgevonden over de vraag hoe wij verder moeten. Het is
zeker niet zo dat de collega's aan de overzijde naar een automatische piloot
hebben gezocht. Zij zijn weloverwogen gekomen tot een andere keuze.De gemeente Utrecht opteerde aanvankelijk voor een stadsprovincie. De
heer Terlouw heeft de opvatting dat daar vaak niet genoeg is nagedacht over
de restproblematiek. Terugkijkend op de discussie, meen ik dat die constatering
volstrekt middenin de roos is. Immers, je kunt het je nauwelijks voorstellen
dat de provincie een stadsprovincie van allure in haar midden heeft. Wat moet
de gewone provincie in die regio dan nog doen? Het zou een veel verder gaande
discussie vergen om die weg in te slaan. Dat is ook een van de redenen waarom
het concept van de stadsprovincie op sterven na dood is. Ik hoor daar overigens
uit de kring van de heer Terlouw af en toe ook wel weer warme woorden over
spreken. Zo is het altijd mogelijk om in elke partij mensen te vinden met
andere opvattingen. Ik vind dat heel goed.In 1996 is door het provinciebestuur een herindelingsprocedure ingeleid.
De provincie Utrecht is deze exercitie begonnen met een brede oriëntatie.
Zij heeft zelfs buiten de provinciegrenzen gekeken. Dat voorstel is in de
loop der tijd afgeschaald. Thans worden slechts 6 van de 34 bestaande gemeenten
bij het voorstel betrokken. De Tweede Kamer heeft gediscussieerd over de vraag
of de ambities van de provincie wel groot genoeg waren. Ik denk dat het deze
Kamer wel goed voorkomt dat een voorstel is ingediend waarvan zowel de provincie
als de rijksoverheid van mening is dat het tot een samenhangende beoordeling
moet leiden, zonder dat sprake is van uitdijing naar andere onderwerpen.Het nadenken bij de provincie is niet gestopt. Ik ben zelf ook met een
aantal zaken bezig. Ik heb de voorbereiding aangevangen van een voorstel om
Vianen bij de provincie Utrecht onder te brengen. Ook is een voorstel in voorbereiding
om de huidige gemeenten Loosdrecht, 's-Graveland en Nederhorst den Berg als
nieuwe gemeente in de provincie Noord-Holland samen te voegen. Dat betekent
dat Loosdrecht, overigens met hartelijke instemming van die gemeente, zou
verhuizen naar de provincie Noord-Holland. Kennelijk is het overschrijden
van een provinciegrens toch niet zo bedreigend als het overschrijden van een
gemeentegrens. Dan is er nog een interne discussie gevoerd over Oudewater
die overigens ook publiek is gevoerd. De vraag is daarbij geweest of Oudewater
van de provincie Utrecht naar de provincie Zuid-Holland zou moeten gaan. Ik
ben zelf tot de conclusie gekomen dat dit op het ogenblik toch niet voldoende
beargumenteerd wordt, dus ik heb besloten om dat te laten rusten.In de uiteindelijke ontwerpregeling van de provincie en dus ook in het
wetsvoorstel zijn er geen voorstellen te vinden over Montfoort, Oudewater,
Lopik en de Utrechtse Heuvelrug. De provincie is daarvoor bezig met strategische
gebiedsperspectieven. Ik geloof dat dit ondersteunend kan zijn om straks een
oordeel te vormen over de versterking van het lokaal bestuur. In ieder geval
kan een sterke gemeente aan dat soort strategische gebiedsperspectieven een
goede invulling geven. Bijvoorbeeld de nieuwe gemeente De Bilt zal zeker een
draagvlak hebben om zo'n proces aan te vatten. Sprekend over de stuurgroep-De
Zeeuw meen ik dat de discussie over de Utrechtse Heuvel- rug misschien toch
wel weer een zetje krijgt, maar de Kamer kent mijn opvatting: ik vind dat
nu eerst de gemeenten er zelf over na moeten denken en dat de provincies dat
proces moeten stimuleren en ondersteunen, ook ingevolge de opdracht van de
stuurgroep.De heer Terlouw verzuchtte in zijn betoog dat wanneer wij dit alles hebben
afgewerkt, het moment wellicht aangebroken is om een tijd niets te doen wat
betreft herindelingen. Ik weet niet of hij daarin helemaal gelijk krijgt,
want de dynamiek van de samenleving, waarmee de bestuurlijke vormgeving gelijke
tred moet houden, zal ons toch blijven achtervolgen.Bij de behandeling van dit wetsvoorstel is in het bijzonder de vraag aan
de orde geweest of de procedure wel correct is afgehandeld. Ik ben er zeer
van overtuigd dat er een correcte procedure is geweest. De commissie-Van Splunder
heeft de door gedeputeerde staten voorbereide ontwerpregeling beoordeeld.
Het desbetreffende advies heeft toenmalig staatssecretaris Van de Vondervoort
destijds niet willen overnemen. Dat was haar goed recht, want de commissie
adviseert en de minister of de staatssecretaris moet dan een besluit nemen.
Het feit dat er commissies bestaan, wil nog niet zeggen dat al hun adviezen
gevolgd moeten worden. Verder wijs ik nog op de discussie
die is gevoerd over de juistheid in bestuurlijk opzicht van verdere procedures.
Bij bestudering van alle stukken kom je daarbij tot de conclusie dat ook dat
een correcte aanpak is geweest. Het is mij bekend dat Vleuten-De Meern een
kort geding heeft aangespannen. Daarover is in de Tweede Kamer ook het nodige
gezegd. In het vonnis van de kortgedingrechter is de gemeente Vleuten-De Meern
overigens op alle punten in het ongelijk gesteld, dus zowel wat betreft de
duurzaamheid van gegeven grenzen als ten aanzien van het perspectief dat men
dacht te hebben op verder voortbestaan. De rechter heeft zelfs gezegd dat
er geen sprake is geweest van onbe- hoorlijk bestuur. Ik deel dan ook het
oordeel van de heer Luijten dat hier geen verwijt te maken valt. In de schriftelijke
gedachtewisseling heb ik zelf opgemerkt dat ik weliswaar kan billijken dat
die gemeente ergens voor strijdt, maar dat er mijns inziens geen sprake is
geweest van bestuurlijk incorrect handelen.Kern van het debat van vandaag is de samenvoeging van de gemeenten Utrecht
en Vleuten-De Meern tot een nieuwe gemeente Utrecht met ruim 250.000 inwoners.
Ik denk dat als het gaat om de aanpak van de grootstedelijke vraagstukken,
het nieuwe gemeentebestuur van Utrecht die met nieuwe energie, nieuwe middelen
en nieuwe mogelijkheden ter hand zal kunnen nemen. Dan gaat het om ruimtelijk
beleid, regionaal-economisch beleid, om volkshuisvesting en om de realisering
van tal van voorzieningen en dat niet alleen voor de nieuwe locatie. Het gebied
van Utrecht, dat in omvang sterk toe- neemt, maakt het mogelijk om binnen
de nieuwe gemeente tot verschuiving van prioriteiten, allocaties en locaties
te komen, die van belang zijn voor een gemeente die nogal wat problemen heeft.Die problemen zijn overigens in lang niet alle grote gemeenten hetzelfde.
Ik meen dat de gemeente Amsterdam op het ogenblik niet taalt naar herindeling.
Die heeft daar geen behoefte aan, want die kan zichzelf binnen de gegeven
oplossingen voor de komende jaren uitstekend redden. Den Haag en Utrecht hebben
echter een andere problematiek. Dan is de vraag of wij met dit wetsvoorstel
daar een adequaat antwoord op geven. Ik denk dat dat het geval is. Ik denk
dat het draagvlak van de stad Utrecht sterker wordt, in sociale zin, in economische
zin en in financiële zin. Niet alleen het inwoneraantal zal toenemen –
dat heeft ook financiële aspecten – maar de bevolkingssamenstelling
zal ook diverser en evenwichtiger worden. Utrecht is namelijk een van die
steden waar burgers die het iets beter hebben vaak hun toevlucht moeten zoeken
buiten de stad, omdat zij in de stad niet onder dak kunnen komen. Het is daarom
goed dat er een meer diverse en evenwichtiger bevolkingssamenstelling komt
en dat het gemeentebestuur van Utrecht straks ook in staat zal zijn om binnen
de stad meer beleid te voeren op diversiteit en om te zorgen dat er geen geïsoleerde
gebieden in de stad ontstaan die zich in ongunstige zin onderscheiden van
andere gebieden, wat betreft veiligheid, samenstelling van de bevolking, draagkracht
enz. Dat heeft voor de stad Utrecht betekenis, maar ook voor de regio.Utrecht is een centrumgemeente bij uitstek. Het is niet alleen een centrumgemeente
in de provincie, maar ook in ons land. Het heeft gelukkig een sterk aantrekkende
economische positie. Die stad moet echter ook in staat zijn om dat zelf te
dragen. Ik luister dan ook graag naar de heer Terlouw, die de betekenis van
sterke steden, ook in het nieuwe Europa, heeft onderstreept.Ik heb al het een en ander gezegd over alternatieve varianten die aan
de orde zijn geweest. De voorkeur van Utrecht zelf ging altijd uit naar een
stadsprovincie van de stad Utrecht. Dat is echter een gepasseerd station en
ik meen dat het niet erg is dat wij daar niet gestopt zijn. Dan moeten wij
vandaag echter wel bereid zijn om die stad in een nieuw concept kansen te
geven.Verschillende leden hebben erop gewezen dat er nogal veel aandacht is
voor het sterkere financiële draagvlak dat Utrecht door dit voorstel
zal krijgen. Dat leidde zelfs tot de vraag: dat mag toch geen motief zijn
voor herindeling? Dat mag natuurlijk nooit hét motief voor herindeling
zijn. Het is echter wel een van de aspecten die ervoor zorgen dat het draagvlak
voor stedelijke voorzieningen ook door meerdere schouders gedragen kan worden.
Het leidt tot een meer solide situatie, die Utrecht ook nodig heeft en die
de regio nodig heeft. Utrecht zal na de herindeling beschikken over meer ruimte
en ook over meer ruimte die op termijn tot ontwikkeling kan komen. De ontwikkelrisico's
blijven echter bestaan, maar die zullen door een sterkere stad gedragen kunnen
worden. Ik denk aan de integratie van de A2 tussen de Leidsche Rijn en de
oude stad. Daar moeten nog plannen voor ontwikkeld worden die alle kracht
van een stevige stad zullen vergen.Nu kan men zeggen dat dit voor Utrecht een goede optie is, maar tegelijkertijd
moet ik met de Kamer constateren dat het erg zuur is voor de gemeente Vleuten-De
Meern – die sinds 1954 op een goede wijze haar huishouding heeft bestierd –
dat de ontwikkeling van de stad ertoe leidt dat aan het bestaan van Vleuten-De
Meern als zelfstandige gemeente een eind moet komen. Er spelen geen negatieve
overwegingen ten aanzien van de gemeente Vleuten-De Meern. Zij is alleen onderdeel
van de stedelijke ontwikkeling in de regio. Rond de oude kernen ontstaat een
nieuw stadsdeel. De heer Luijten wees erop dat in 1953/1954 ook een dergelijke
kwestie aan de orde is geweest. De kleine kernen buiten de stad kunnen er
niets aan doen dat de stad groeit. Er lijkt mij echter geen reden om Leidsche
Rijn in twee steden te splitsen.Het is de vraag of de pas enkele jaren geleden getrokken gemeentegrens
een goed integraal bestuur van een wijk in de weg mag staan. Die vraag beantwoord
ik met een onge- clausuleerd "nee". Dit betekent uiteraard niet dat Vleuten-De
Meern iets fout heeft gedaan. Deze gemeente krijgt alleen een andere context.
Er ontstaat een nieuwe wijk met 80.000 tot 100.000 inwoners en in de beleving
van de burgers wordt die wijk één geheel.De directe positieve effecten worden niet meteen na inwerkingtreding van
de wet zichtbaar. De positie van de stad Utrecht wordt structureel versterkt,
waardoor op termijn de grootstedelijke problemen beter aangepakt kunnen worden.
Het argument dat deze herindeling goed is voor de ontwikkeling van Utrecht
en zijn inwoners is absoluut geen drogreden. Het omdraaien van knop lost echter
zelden meteen alle problemen op. Dit kan alleen bij een puur financieel probleem.
Utrecht heeft echter moeilijkheden van geheel andere aard.Met dit wetsvoorstel worden voorwaarden geschapen voor een goed integraal
bestuur voor een grote nieuwe stedelijke locatie. De stad
Utrecht krijgt de mogelijkheid, dit integraal bestuur te realiseren. Wij vertrouwen
erop dat de nieuwe gemeente die opgave tot een goed einde zal weten te brengen.De ontwikkeling van Leidsche Rijn is voor de stad Utrecht en voor de regio
van majeure betekenis. Er worden 30.000 nieuwe woningen gebouwd, waarmee een
nieuwe stad van ruim 80.000 inwoners wordt gerealiseerd. Samen met de inwoners
van Vleuten-De Meern maakt dit al gauw 100.000 inwoners. Met het aan de orde
zijnde voorstel wordt het mogelijk dat die nieuwe locatie een geheel vormt
die een goed onderdeel zal zijn van de bestaande stad.Mevrouw Schoondergang vroeg af zich welke voorzieningen voor Leidsche
Rijn door de stad Utrecht worden aangeboden. In het master- plan is een en
ander terug te vinden. Bij de kruising A2 en de spoorlijn richting Den Haag
is een stadsdeelcentrum gepland. Daar komt een groot winkelareaal voor de
gehele locatie met culturele voorzieningen, een mediacentrum, een nevenvestiging
van de Utrechtse bibliotheek, welzijnvoorzieningen, zoals een inloopcentrum
voor verslaafden. Er worden daar dus allerlei voorzieningen die in een stad
op een goede manier een plek moeten krijgen, centraal gerealiseerd. Deze staan
ook in het masterplan Leidsche Rijn genoemd. Het is van belang dat niet alleen
de ontwikkeling van nieuwe locaties verzekerd is, maar dat ook de samenhang
met de bestaande stad gerealiseerd wordt en dat niet een gedeelte van wat
voor iedereen een nieuwe wijk lijkt te zijn, doorkruist wordt door een administratieve
tweedeling, waar de bewoners op termijn geen boodschap aan zullen hebben.
Er zullen daar processen van vernieuwing en herontwikkeling gaan plaatsvinden.
Naast woningbouw is ook de ontwikkeling van bedrijvigheid van groot belang.
Wij hebben het hier over een gebied waar strategische locaties gevormd moeten
worden, bijvoorbeeld langs de autosnelwegen A12 en A2. Ik denk dat de stad
Utrecht zich met een goede ontwikkeling van Leidsche Rijn als een onderdeel
van die stad de komende 20 jaar voorspoedig zal kunnen ontwikkelen. Het is
prachtig als we op die termijn verstandig kunnen zijn.Mevrouw Tan heeft er uitgebreid op gewezen dat zij het eens is met de
stelling dat schaalvergroting soms nodig is, zeker als het om samenhangende
gebieden gaat. Zij vraagt er tegelijkertijd aandacht voor dat, hoewel dat
soms een contradictie lijkt, er ook behoefte blijft bestaan aan schaalverkleining.
Je moet niet proberen om alleen maar groot te denken, maar je moet ook klein
denken. Het is voor burgers belangrijk om zich te kunnen identificeren met
en verantwoordelijkheid te dragen voor de omgeving waarin zij wonen. Ik moet
enigszins terughoudend zijn omdat de gemeenteraad van Utrecht straks een nieuwe
samenstelling zal hebben, waar naar ik aanneem heel wat mensen bij zullen
zijn die uit Leidsche Rijn komen, als we tenminste mogen geloven dat het voorbeeld
van Rosmalen ook navolging zal vinden. Het motiveert de mensen vaak om erbij
te zijn en te zeggen: Het is anders gelopen dan wij gewild hadden, maar Utrecht
zal goed weten dat wij nu ook volwaardige burgers van die stad willen zijn.
Dat betekent dat men er zelf de nodige aandacht aan zal geven. Ik kan wel
zeggen dat het van groot belang is om aandacht aan de positie en de identiteit
van de inwoners van het nieuwe stadsdeel te geven. Ik denk dat de energie
die nu in Vleuten-De Meern blijkt te bestaan, een enorme katalysator kan zijn
om ervoor te zorgen dat het in die wijk ook totstandkomt. Utrecht heeft een
traditie van bestuurlijke deconcentratie en wijkcommissies. Die arrangementen
worden, zoals het gemeentebestuur bericht heeft, voorbereid voor Leidsche
Rijn.Ik hoef met mevrouw Schoondergang mijn fantasie niet te provoceren om
te denken dat men op den duur wel wat verder zou kunnen gaan. Dat zou mij
niet verbazen. Ik weet dat de gemeente Utrecht daar ook over na zal denken
en moeten denken, want die vraag komt in alle grote steden steeds meer op.
Sommige steden hebben al zeer vergaande voorzieningen op dit punt getroffen.
De nieuwe gemeenteraad van Utrecht zal de afweging moeten maken over de meest
wenselijke vormen van binnengemeentelijk bestuur. Ik denk dat deze herindeling
daar als een belangrijke katalysator gaat werken. Dat is de ervaring bij dit
soort operaties in het verleden geweest. Misschien heeft dat ook een positieve
invloed op de politieke participatie van vele burgers in de gemeente Utrecht.Ik heb in de Tweede Kamer daar het een en ander over gezegd. Toen de Kamer
plotseling al te gretig inging op mijn uitspraken daarover, heb ik voorgesteld
om daar nog eens rustig over te spreken in het najaar. Ik weet niet of het
nodig is om ook financieel aan processen van binnengemeentelijke deconcentratie
of decentralisatie steun te geven. De gemeenten die dat op het ogenblik doen,
doen dat op eigen kracht. Het allerbelangrijkste is dat men de voordelen voor
de gemeenten en de burgers in die gemeenten gaat inzien en dat de gemeenten
langs die route tot besluitvorming op dat punt komen. Ik onderstreep van harte
het betoog dat gehouden is over het belang en het bevorderen van cohesie.
Ik ben het ook zeer met mevrouw Tan eens dat het bestuur zijn pappenheimers
moet kennen maar dat de pappenheimers ook het bestuur moeten kennen. Bestuurders
van de stad horen in die stad met regelmaat zichtbaar te zijn. Er zijn verschillende
modaliteiten waarop dat geregeld kan worden. Men hoort een presentie te hebben
in de stad, want het bestuur is van de burgers en de burgers zijn niet van
het bestuur.Ik heb zojuist al iets gezegd over andere grenscorrecties die overwogen
zijn, maar er is naast dit wets- voorstel nog iets bijzonders aan de hand:
de provincie Utrecht heeft een aantal eigen correcties gepland die zij op
basis van de Wet Arhi kan laten plaatsvinden. Ik wil eerst alle twijfel wegnemen
over de vraag of er iets oneigenlijks gebeurd zou zijn, maar ik heb toch het
gevoel dat dit niet helemaal chic is. Je wilt een voorstel immers in een integraal
kader voor je neus hebben. Ik vind het aan de slordige kant dat er naast dit
voorstel nog iets gebeurt wat uit andere bron bekend wordt en dat wij niet
precies weten hoe dat allemaal beargumenteerd wordt. Ik zal proberen te bevorderen
dat, als er zo'n plan is in samenloop met een wetsvoorstel tot grenscorrectie
of herindeling, wij dat plan bij het wetsvoorstel proberen te betrekken. Logisch
gezien heb ik echter helemaal niets op die correcties aan te merken. Lage
Weide is een bedrijventerrein dat voor een belang- rijk deel van Maarssen
naar Utrecht overgaat. Dat is goed voor de ontwikkeling van
dat terrein. Zowel bij het beheer van de processen als bij herontwikkeling
kan daardoor een brede regie plaatsvinden.De toevoeging van de polder Rijnenburg, die nu op het grondgebied ligt
van Nieuwegein, aan Utrecht maakt bij een grondige beoordeling de totale herindeling
duurzamer. Dat is niet onredelijk, want dat past in het algemene herindelingsbeleid,
waarin wij bij voorkeur flink vooruit proberen te kijken. De provincie, het
BRU en Utrecht zelf gaan ervan uit dat hier op termijn gebouwd kan worden.
Dat is overigens nog niet beslist, want die besluitvorming moet plaatsvinden
in het kader van de Vijfde nota. Die nota is er nog niet en wordt op het ogenblik
voorbereid; ik kan daar dus niet op vooruitlopen. De bestemming van dat gebied
in de nabije toekomst zal zeker een discussiepunt worden.De heer Terlouw heeft een vraag gesteld over de samenvoeging van De Bilt
en Maartensdijk: wat is een bufferfunctie? Ik heb mij weliswaar laten verleiden
om het woord "bufferfunctie" tussen aanhalingstekens te gebruiken, maar het
is natuurlijk geen echte buffer met een ander gebied. De gemeente Utrecht
heeft voorgesteld om te komen tot een opdeling van Maartensdijk. Dat was op
zich een hanteerbare optie. In het streven om zo dicht mogelijk bij plannen
te blijven die door de provincie zijn voorbereid, heeft het kabinet dat voorstel
overgenomen. In de Tweede Kamer heeft daarover een uitgebreide gedachtewisseling
plaatsgevonden, waarna de Kamer ervoor heeft gekozen om De Bilt en Maartensdijk
samen te voegen. Dat loopt parallel met het voorliggende voorstel ten aanzien
van Woerden en Harmelen, dat ervoor zorgt dat rond Utrecht stevige buurgemeenten
ontstaan die in de dialoog met de stad hun mannetje kunnen staan. Dat lijkt
mij belangrijk; het is een zeer dichtbebouwd gebied, waar de accenten buiten
het stedelijk gebied van Utrecht, met name bij Woerden en Harmelen, door het
Groene Hart natuurlijk heel anders liggen, terwijl ook de rustige, groene
bebouwing die in De Bilt en Maartensdijk heeft plaatsgevonden, een eigen waarde
heeft.Ik heb mij in de Tweede Kamer dus niet verzet tegen dat voorstel; ik heb
gezegd dat het een redelijke optie is en het maakt de situatie in zeker opzicht
ook iets eenvoudiger, hoewel wij moeten nadenken wat er wellicht nog moet
gebeuren bij de zogenaamde BALL-gemeente. Daarbij gaat het om Breukelen, Abcoude,
Loenen en Loosdrecht. Ik heb al gezegd dat er ook plannen in voor- bereiding
zijn om 's-Graveland, Nederhorst den Berg en Loosdrecht tot een combinatie
te brengen. Dat heeft wel enige logica als wij letten op de ligging van de
Loosdrechtse Plassen. Maar goed, deze voorstellen zijn nog in een beginstadium
en zullen wij de komende tijd verder moeten ontwikkelen.De heer Terlouw (D66):Maartensdijk wilde graag betrokken zijn bij een strategische visie op
het plassengebied. Waarom is die voorkeur dan niet gevolgd? Was het zo belangrijk
om De Bilt te versterken? Als dat inderdaad zo belangrijk was, waarom heeft
de provincie dan niet voorgesteld om héél Maartensdijk bij De
Bilt te voegen? Blijkbaar was het dus toch niet zo belangrijk en dan zeg ik:
geef zo'n gemeente dan de kans om bij een ontwikkeling te horen die ze graag
wil.Minister De Vries:Ja, die gedachtegang wil ik zeker niet fundamenteel bestrijden. De gedachtegang
van de provincie is geweest dat Maartensdijk gesplitst zou moeten worden.
Er is inderdaad een zichtbare tweedeling in die gemeente. Het ene deel oriënteert
zich vooral op het plassengebied, waar de vegetatie anders is, terwijl het
andere deel meer kijkt naar de natuurlijke voorzieningen in Hollandsche Rading
en De Bilt. De provincie ging ervan uit dat, als een deel van Maartensdijk
bij Maarssen gevoegd zou worden, er als vanzelfsprekendheid een betrokkenheid
bij het plassengebied zou ontstaan. In de Tweede Kamer is gesteld dat dit
niet gewenst was, omdat dit zou leiden tot gemeenten waar niemand op zit te
wachten. Verder is in de Tweede Kamer over- wogen dat het niet goed zou zijn
om Maartensdijk in tweeën te splitsen, nu het al zo lang één
geheel vormt, en dat overgang van Maartensdijk naar De Bilt een prima versterking
van De Bilt zou zijn. Ik denk wel dat het aandacht verdient om ervoor te zorgen
dat het deel van de nieuwe gemeente dat een oriëntatie heeft op het plassengebied,
bij de gebiedsoriëntaties in de nieuwe gemeente betrokken wordt, maar
verder zijn de gemaakte keuzes volgens mij goed te verdedigen.In ieder geval heeft de Tweede Kamer geoordeeld dat het bestuurlijk veel
verstandiger zou zijn om heel Maartensdijk bij De Bilt te voegen, waar dan
een wat grotere gemeente zou ontstaan. Volgens mij was er in Maarssen ook
geen grote ambitie om het andere deel van Maartensdijk bij zichzelf te voegen.
Een andere uitkomst was zeer wel mogelijk geweest, met uitzondering van het
blijven bestaan van Maartensdijk als aparte gemeente. Maartensdijk, een kleine
gemeente met nog geen 10.000 inwoners, zou in dit gebied weinig toekomst gehad
hebben.Men kan zich afvragen – de heer Terlouw heeft dat op zichzelf terecht
gedaan – of er ook nog alternatieven in de richting van Loenen en Loosdrecht
onderzocht hadden kunnen worden. In dat geval waren er wel andere zwaartepunten
gekomen, terwijl het doel was om door middel van een herindeling bij Utrecht
de centrumfunctie van Utrecht waar te maken, waarbij gezorgd zou moeten worden
voor sterke randgemeenten die op een goede manier met de stad zouden kunnen
samenwerken, maar ook sterk zouden staan in de verdediging van hun eigenheid
in het kader van de dialoog met de stad. Het zoeken van alternatieven in de
richting van Loenen en Loosdrecht zou toch minder te maken hebben met versterking
van de centrumfunctie van Utrecht. Overigens denk ik dat het verstandig is
om de uitkomst van de nu geëntameerde discussie maar af te wachten. De
provincie Utrecht heeft, zoals gezegd, indertijd een knip aangebracht, maar
er is nu een beweging in Loosdrecht richting 's-Graveland en Nederhorst den
Berg, wat op zichzelf tot een heel goede oplossing kan leiden.Ook mevrouw Tan heeft aandacht gegeven aan de positie van Maartensdijk.
Ik heb zojuist al gezegd dat het een bewuste keuze was om tot versterking
van de randgemeenten te komen, waarbij de provincie voor iets anders heeft
gekozen dan de Tweede Kamer uiteindelijk heeft gedaan, hoewel ook de keuze
van de Tweede Kamer versterking van randgemeenten betekent. Eigenlijk past
het doel van dit ontwerp wel bij de toezegging die ik de Kamer vorige week
heb gedaan, ook al had die natuurlijk geen betrekking op dit wetsvoorstel.
Ik heb toegezegd dat zal worden geprobeerd zo dicht mogelijk
te blijven bij het echte probleem dat wij willen oplossen en dat de samenhang
zo nauw mogelijk zal worden bepaald. Die samenhang was in dit geval dat als
wij de stad Utrecht vergroten wij ook zorg te dragen hebben voor stevige rand-
gemeenten, niet om beter met de rug naar de stad te kunnen gaan staan, maar
om een betere bestuurlijke dialoog met die stad te kunnen voeren en de eigen
prioriteiten beter over het voetlicht te kunnen brengen.Ik denk dat voor de gemeente De Bilt die toegroeit naar zo'n 42.000 inwoners
wel degelijk de mogelijkheid bestaat te komen tot een proces dat meer perspectief
geeft op haar toekomst. Ik ben daar niet pessimistisch over.Mevrouw Tan (PvdA):Voorzitter! Ik zou graag van de minister willen horen wat zijn idee is
van de positie van Maartensdijk, dan samengevoegd met De Bilt, na voltooiing
van het SGP-traject, het traject strategisch gebiedsperspectief. Ik neem aan
dat als dat traject is afgerond, wij een soort van vlekkenkaart krijgen over
hoe de gemeenten zich hebben georiënteerd, hoe zij omgaan met het traject
van herindeling en samenwerking. In hoeverre is er dan nog ruimte voor de
nieuwe gemeenten om te kijken met wie zij zich op welke manier kunnen verhouden?Minister De Vries:Ik ga ervan uit dat binnen de strategische perspectieven ook de ruimte
bestaat om voor delen van uitgestrekte gemeen- ten specifieke keuzes te maken.
Het is niet zo dat elke gemeente hetzelfde strategisch perspectief hoeft te
hebben. Het kan zijn dat voor onderdelen aansluiting wordt gezocht bij een
ander gebiedsperspectief, want het gaat om iets anders dan een herindeling.
Ik wacht even af wat er op tafel gaat komen, maar zeg nu alvast dat ik niet
uitsluit dat men zegt: hier zitten duidelijke relaties met een ander gebied.
Het land is nu eenmaal ingedeeld via gemeenten, maar vele, misschien wel de
meeste problemen gaan over de grenzen van de gemeenten heen. De samenhang
in de problematiek zou in zo'n perspectief bewaard moeten kunnen blijven.
Dat signaal wil ik hier graag afgeven.Er zijn nog enkele opmerkingen gemaakt over Woerden en Harmelen. Ondanks
het feit dat Woerden nog niet zo lang geleden een herindeling heeft meegemaakt,
leert een blik op de kaart al snel dat, wil je naast de nieuwe stadswijk van
100.000 inwoners het Groene-Hartkarakter van Harmelen en Woerden goed bewaken,
het zeer voor de hand ligt om tot samenvoeging van Woerden en Harmelen te
komen. Dat levert ook weer een iets sterkere gemeente op die steviger in de
schoenen zal staan. Wij zouden in Nederland risico lopen als gebieden die
ook vanuit een bepaald perspectief bescherming verdienen niet de bestuurskracht
kregen om dat op een adequate wijze te doen. De omvang van de huidige gemeente
Harmelen naast de grote stad Utrecht maakt naar mijn smaak die positie echt
te kwetsbaar. Ik ben met de heer Terlouw van mening dat samenvoeging een goede
zaak is.De heer Luijten heeft de geschiedenis raadplegend er nog eens op gewezen,
dat discussies als deze zich in deze regio al eerder hebben voorgedaan. Mevrouw
Bemelmans zegt: het lijkt wel of de laatste tijd de discussies toenemen. Ik
denk dat zij zich daarin vergist. Ik maak het pas dertig jaar mee. Ik moet
zeggen dat de discussies over gemeentelijke herindeling altijd even levendig
zijn als vandaag de dag. Maar als wij even met de heer Luijten terugwandelen
in de geschiedenis en in deze regio kijken, dan zien wij dat precies dezelfde
soort discussies al veel eerder hebben plaatsgevonden. Het enige wat ik constateer,
is dat de heer Beel, een voorganger van mevrouw Bemelmans in politieke zin,
toen nog helder wist te verdedigen dat de grote stad z'n ruimte moet hebben.
Mevrouw Bemelmans kijkt daar vandaag de dag wat voorzichtiger tegenaan. De
argumentatie van de heer Beel maak ik vandaag graag tot de mijne. Alles wat
de heer Luijten met grote zorg heeft geselecteerd uit de toespraak van de
heer Beel is vandaag de dag ook toepasselijk. Ik neem aan dat zij daar aandachtig
naar geluisterd heeft.Mevrouw Bemelmans-Videc (CDA):Natuurlijk, maar het punt is dat de minister en met hem de woordvoerder
van de VVD woorden citeren die in 1953 zijn uitgesproken toen er sprake was
van een wezenlijk andere situatie. Ik vind dit een wat oneigenlijke vergelijking
en daarmee een drogreden.Minister De Vries:U gebruikt het woord "drogreden" nogal vaak, maar er is duidelijk sprake
van een vergelijkbare situatie als u de herindeling van de gemeente Zuilen
in ogenschouw neemt. Het gaat om een stad die zich uitbreidt en er zijn dorpen
in de omgeving die onder het bereik van die stad komen te liggen. Het valt
naar mijn smaak echt niet te verdedigen dat Vleuten-De Meern moet worden gehandhaafd
als je weet dat het inwonertal van die gemeente meer dan gaat verdubbelen
in de komende jaren. Er ontstaat dus een nieuwe stad en dan moet je je afvragen
waar die nieuwe stad bestuurlijk moet worden gesitueerd. Het lijkt mij dat
er sprake moet zijn van integraal bestuur vanuit de stad waaruit de nieuwe
stad voortkomt.Mevrouw Bemelmans-Videc (CDA):Voorzitter! Uw redenering komt op het volgende neer: zodra een dorp of
een middelgrote stad in de omgeving van een nog grotere stad uitgroeit tot
een echte grote stad, is de tijd van annexatie aangebroken.Minister De Vries:Ik vind dat bij elke stedelijke agglomeratie bezien moet worden wat er
precies aan de hand is. In het verleden heeft zich in deze regio iets voorgedaan
dat sterke gelijkenis heeft met wat zich nu voordoet. Daarom zeg ik de argu-
menten van de heer Beel op mijn eigen manier na. Er is een uitbreiding van
een stad en dat betekent dat Vleuten-De Meern onderdeel van die stad gaat
worden.De heer Bierman (OSF):Ik ben blij dat de minister het voorbeeld van Zuilen noemt. De reden van
de herindeling was het voorkomen van problemen van de grote stad. Ik denk
aan verbetering van de gezondheidszorg, veiligheid enz. Geconstateerd moet
echter worden dat door het bij Utrecht trekken van Zuilen de problemen van
laatstgenoemde gemeente bepaald niet zijn opgelost.Minister De Vries:Ik denk dat Utrecht nog wel meer problemen heeft en dat het daarom een
goede zaak is te streven naar een integraal bestuur.Voorzitter! Het perspectief op een stadsprovincie heeft aan glans verloren,
hoewel er af en toe nog wel pleidooien voor worden gevoerd. Ik meen echter
dat dit concept op sterven na dood is; sommige regio's hebben
heel goede redenen om dat niet te betreuren. De Kaderwet heeft dus niet meer
het perspectief van voorbereiding van een stadsprovincie. Daarom ook is in
het regeerakkoord vastgelegd dat de Kaderwet moet worden beëindigd Dat
laat echter onverlet dat indringend moet worden nagedacht over de vraag wat
er gewenst is aan samenwerkingsvormen in stedelijke regio's. Vandaar dat er
in Rotterdam en Amsterdam een evaluatie plaats- vindt. Een dezer dagen zal
ik mij wenden tot de huidige kaderwetgebieden en uiteraard ook tot de provincies
waarin ze gelegen zijn. Uiteraard zal dat in de grootst moge- lijke openheid
gebeuren en ik hoop dat wij daarover in het najaar van gedachten kunnen wisselen.
Het is immers belangrijk te weten waar je naar toe wilt met de samenwerking.
Ik hoor hierover nogal diverse geluiden uit de regio's, maar die moeten wij
eens integraal wegen met het oog op de vraag welk instrumentarium daarbij
zou kunnen passen. Wij zullen er dus over moeten nadenken of er in de groot-
stedelijke regio's behoefte zal blijven bestaan aan bijzondere vormen van
samenwerking en over hoe wij daar inhoud aan kunnen geven. Ik heb zelf de
indruk dat het goed is om tempo te maken met de gedachtewisseling daarover,
omdat wij anders weer voor het afgrijselijke dilemma komen te staan dat wij
moeizaam tot stand gekomen instrumenten weggooien zonder dat wij die al kunnen
vervangen door instrumenten die wij beter vinden. Ik zal deze discussie dan
ook met de grootst mogelijke spoed entameren, omdat de kaderwet tegen het
einde van deze kabinetsperiode exit is.Mevrouw Bemelmans heeft er nog voor gepleit, deze discussie te laten voorafgaan
aan de discussie over herindeling. Als wij dat in de afgelopen tien jaar hadden
gedaan, telkens als er weer een nieuw bestuurlijk concept moest worden gezocht,
dan zouden wij de dyna- miek van het lokale bestuur volledig tot stilstand
hebben gebracht. Ik herhaal graag wat ik verleden week heb gezegd: als het
lokale bestuur ons ter harte gaat, moeten wij ervoor zorgen dat het sterk
is. In een wereld waarin centralistische tendensen toch al veel kansen krijgen,
in een Europa waarin de communicatie zich ook weinig gelegen zal laten liggen
aan bestuursvormen, moet je zorgen voor gemeenten met bestuurskracht die daarmee
kunnen omgaan. Maar er is altijd maatwerk nodig, al naar gelang de gemeente
waarom het gaat en in de samenhang die geboden is, zonder te majoreren in
verband met andere zaken. Laten wij dus niet op andere discussies wachten,
maar de discussie afronden die wij in de afgelopen tien jaar over Utrecht
gevoerd hebben. En ik hoop dat ik in de komende jaren nog met deze Kamer van
gedachten zal kunnen wisselen over regionale samenwerking.Mevrouw Bemelmans-Videc (CDA):Voorzitter! Ik dank de minister voor zijn antwoord, al zal het hem niet
verbazen als ik erbij zeg dat dit voor ons voor een belangrijk deel oud nieuws
bevatte. Ik heb in mijn inleiding getracht, een aantal fun- damentele vraagstukken
uiteen te zetten, maar daarop is hij niet ingegaan. Toch vormen die het hart
van de discussie die wij moeten voeren. Inderdaad heb ik deze vraag- stukken
in bredere zin aan de orde gesteld, maar dat is nu eenmaal de aard van fundamentele
vraagstukken; die dienen zich niet aan in op de casus gerichte bewoordingen,
maar in meer algemene bewoordingen. Wij hebben richtlijnen nodig, anders weten
wij niet hoe wij het aan de burgers moeten uitleggen. En ik vraag me af hoe
de fracties die straks vóór dit wetsvoorstel zullen stemmen,
dit zullen doen.Het is opvallend dat de minister opnieuw redeneert vanuit de positie van
de gemeente Utrecht. Zonder het belang van de grootstedelijke problematiek
ook maar één moment te onderschatten, moet ik zeggen dat deze
eenzijdigheid een zekere onrechtvaardigheid in zich bergt. Ik moet opnieuw
constateren dat een randgemeente blijkbaar geen intrinsieke waarde heeft.
Dit lijkt mij een teken aan de wand voor andere randgemeenten. Ik merk dat
er in de discussie onder anderen door de woordvoerster van de PvdA-fractie
gezocht wordt naar compensatie voor het – naar onze mening onnodig –
opheffen van een uitstekend functionerende gemeente. Nu roepen processen van
centralisatie – zo ervaren de samenstellende gemeenten dit per definitie –
natuurlijk altijd weer een behoefte aan compenserende decentralisatie op:
wijkraden, een nieuwe laag op een lager niveau. Wij maken dus een extra laag
beneden, terwijl wij een hogere laag wilden vermijden.Het strategische gebiedsperspectief wordt niet echt als een alternatief
geduid; ik hoorde de minister dit op verschillende manieren zeggen. Het mag
ondersteunend zijn, maar eigenlijk niet meer dan dat. Dat weet de provincie
Utrecht, die nu vol enthousiasme hiermee bezig is, dan ook weer. De minister
zegt dat dit de volgende sjabloon is, met de volgende discussie, en vroeg
zich af of we moeten wachten totdat deze uitgewoed is voordat we eens beslissingen
nemen. Wij zien het als een serieuze oefening – ik zou de provincies
en de gemeenten hieraan willen houden – in datgene wat wij en velen
in deze Kamer als alternatief voor herindeling zien. Ik heb de fractie van
de Partij van de Arbeid naar aanleiding van de discussie over Twentestad horen
spreken van niet vrijblijvende samenwerking in plaats van herindeling. Als
het dat kan zijn, moet het een goede kans gegund worden.Ik heb geprobeerd, uit het betoog van de minister een toekomstbeeld te
destilleren, waarnaar hij zelf voortdurend verwijst en dat ik hem zo graag
had ontlokt. Ik zie het volgende toekomstbeeld verrijzen. Vleuten-De Meern
mag zich erin verheugen dat het een mooie wijk van 80.000 tot 100.000 inwoners
wordt. Jawel, het krijgt een wijkraad en er wordt op een gigantisch wijkniveau
een soort replicatie van het centrale bestuur in Utrecht gepleegd. Ik zei
het al: dat wordt een extra bestuurslaag naar beneden, terwijl men een extra
bestuurslaag naar boven wilde vermijden. Die laag in het bestuur is wezenlijk.
Er wordt niet voor niets gecentraliseerd in de richting van de grote stad
en de burger is niet gek; die zal proberen daar te participeren. De afstand
tot die bestuurslaag wordt echter groter, hoe je het ook wendt of keert.De minister wenst het nieuwe Vleuten-De Meern veel vernieuwing en herontwikkeling
toe. Gebeurt dit nu dan niet?De minister en de woordvoerster van de Partij van de Arbeid wijdden warme
woorden aan sociale cohesie. Dit doet ons altijd vreselijk goed. Ook wij vinden
sociale cohesie uitermate belangrijk, maar wij breken deze niet eerst
af om haar vervolgens opge- wekt weer op te bouwen.Wat is de les van vandaag, wat is de les van deze discussie? Ik formuleer
het wat scherp. Randgemeenten die serieus en betrouwbaar samenwerken met hun
grotebroergemeente, lopen het risico te worden geannexeerd. Er zullen in ons
land altijd randgemeenten blijven, tenzij Nederland één grote
stad wordt; dan hebben wij helemaal geen problemen meer. Een in sociaal en
politiek opzicht uitstekend functionerende gemeente wordt opgeheven omwille
van een toekomst die naar ons gevoel echt onbevredigend uitgewerkt is gebleven.
Nogmaals, ik nodig de partijen die straks voor het voorstel stemmen, ertoe
uit dit aan de burgers uit te leggen.Het wordt tijd voor een afsluitende wilsuiting. Er is veel gesproken;
nu gaat het erom wat men wil en wat men wezenlijk vindt. Het zal u niet verbazen,
voorzitter, dat de fractie van het CDA zal tegenstemmen. Wij willen hiermee
niet alleen een negatief signaal afgeven, maar uitdrukkelijk ook een positieve
uitnodiging aan de minister om in samenspraak met provincies en gemeenten
het herindelingsbeleid te heroverwegen.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Voorzitter! De essentie van de discussie lijkt mij de vraag of het al
of niet noodzakelijk is, de ruimte voor de grote stad, de centrumgemeente,
te vergroten. Het is mij opgevallen – ook mevrouw Bemelmans noteerde
het – dat de centrumgemeente en niet de regio centraal staat. Dit is
merkwaardig. De argumentatie voor of tegen het vergroten van het grondgebied
van een centrumgemeente verloopt, zo is mij opgevallen, langs elkaar kruisende
lijnen. Ik heb gezocht naar een voorbeeld en ik heb dit gevonden in de wiskunde:
het zijn kruisende lijnen die elkaar nooit snijden. Zij komen niet bij elkaar
en er is dus geen contact, terwijl alles toch gewoon in het Nederlands gesproken
wordt.Ik zou een paar opmerkingen willen maken naar aanleiding van het betoog
van de minister. De minister baseert zijn betoog op de door hem noodzakelijk
geachte claim op meer ruimte voor de stad, voor de almaar uitdijende grote
stad. Immers, het voorbeeld van 1953 is illustratief: er is toen uitgedijd
en het dijt nu verder uit. Tot hoever laten wij een centrum- stad uitdijen?
Ik heb in voorgaande jaren al eens gezegd: is dat tot de grenzen van Nederland?
Hebben we dan één grote stad? Dat was gechar- geerd, maar we
komen aardig in die richting. Ik zou aan de minister willen vragen of hij
enig idee heeft, wanneer de centrumstad tot de conclusie moet komen: nu is
het wel genoeg wat we hebben; we zullen op een andere manier om moeten gaan
met onze problemen.De heer Luijten (VVD):Ik vind dit een heel interessante opmerking van de vertegenwoordigster
van Groen- Links, voorzitter. Maar wat vindt GroenLinks daar nu van?Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Dan heeft de heer Luijten niet goed geluisterd naar alle betogen die ik
heb gehouden in al die jaren. Ik heb steeds gezegd: op een gegeven ogenblik
loopt een stad tegen de grenzen op. De randgemeenten kunnen bouwen voor de
behoefte van de inwoners van de grote stad. De grote stad moet zijn problemen
in de regio oplossen, in samenwerking met alle gemeenten rondom de centrumstad.
Dat propageer ik al jaren; dat is mijn oplossing voor die uitdijende stad.
Op een gegeven ogenblik is deze aan zijn grens.De heer Luijten (VVD):Dus u bedoelt niet de stad, maar u bedoelt de gemeente? De gemeente mag
niet meer groeien, maar de stad zal blijven groeien?Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Dan gaan wij ons verliezen in definities van wat een stad is en wat een
gemeente is. Je hebt stadsgrenzen en je hebt gemeentegrenzen en voor een deel
vallen die samen.De heer Luijten (VVD):Ik vreesde namelijk net, voorzitter, dat Groen- Links de bevolkingspolitiek
zou gaan invoeren, want ik zie toch steden gewoon groeien. Dat zie je toch
gebeuren? Je kunt dan wel het idee hebben dat je dit op de een of andere manier
kunt tegenhouden en daarom was ik zo benieuwd hoe GroenLinks dat zou willen
realiseren.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):U ziet geen steden groeien; u ziet de bevolking van een stad groeien.
Ik heb het in mijn eerste termijn nog aangegeven: ik begrijp niet waarom een
stad steeds wil bouwen voor de eigen inwoners op het eigen grondgebied. De
gemeenten rondom de grote stad kunnen voor de uitdijende bevolking van die
grote stad bouwen. Als u dan vraagt wat GroenLinks ervan denkt, als het gaat
om de grenzen van de uitdijende stad, dan hoop ik dat ik nu duidelijk ben
geweest.Voorzitter! Ik had een opmerking gemaakt over de centrumvoorzieningen
in het Utrechtse deel van Leidsche Rijn, die dan voor het hele gebied van
Leidsche Rijn zouden dienen; die waren al gepland in het masterplan, van het
begin af aan. Toen was men akkoord dat daar centrumvoorzieningen zouden komen
voor heel Leidsche Rijn en nu wordt het opeens aangevoerd als een argument
voor samenvoeging. De minister weet toch ook dat het op het moment de trend
is om allerlei centrumvoorzieningen in buitenwijken van grote steden te situeren?
Kijk maar naar Amsterdam-Zuidoost, rondom de ArenA. Daar komt een enorm "pretpark" –
zo zou ik het bijna willen noemen – in de zin van allerlei voorzieningen.
Mensen schijnen zich tegenwoordig veel prettiger te verpozen in grote bioscopen
en theaters die niet meer in het centrum van de stad zijn gelegen. Dat is
gewoon een nieuw beleid. Ook die centrumvoorzieningen daar in Leidsche Rijn
kunnen derhalve prima functioneren voor de hele regio.Wat betreft de opmerkingen over het wijkgericht werken vind ik dat de
minister zich er wel erg makkelijk vanaf maakt door te zeggen, dat het een
taak is van de gemeente. Het is ook de verantwoordelijkheid van de gemeente.
Er worden inderdaad warme woorden gewijd aan de sociale cohesie, maar dat
kwam mij een beetje cynisch voor – het spijt me dat ik het zo moet zeggen –
gelet op voorstellen waarbij we die sociale cohesie eerst afbreken en dan
proberen deze op de een andere manier weer op te bouwen. Dat is dus geen argument.De minister probeerde mij even vast te zetten. Ik zou de uitspraak in
het rapport van de stuurgroep krachtige gemeenten hebben onder- schreven dat
de situaties van regio- nale samenwerking en gemeentelijke herindeling
een Siamese tweeling zijn. Ik citeerde de memorie van antwoord. Dat wil niet
zeggen dat het voor mij een Siamese tweeling is.Minister De Vries:Maar voor de commissie-De Zeeuw wel.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Dat klopt, maar de minister legde het ook bij mij. Dat doet er verder
niet toe. Hij beargumenteerde dat je die Siamese twee- ling van gemeentelijke
herindeling en regionale samenwerking niet van elkaar kunt losmaken zonder
fatale gevolgen. Je moet dat echter ook niet losmaken van de context waarin
dat rapport is geschreven in regio's waarin schaalvergroting misschien noodzakelijk
is. Je kunt het niet veralgemeniseren in die zin dat je altijd schaalvergroting
nodig hebt om regionale samenwerking tot stand te brengen.Als de kaderwet eindigt, zal er ondanks alle schaalvergrotingen in de
laatste jaren in een regio altijd nog samenwerking nodig zijn. Laten wij nu
eindelijk eens ophouden met die structuurdiscussies. Laten wij energie stoppen
in het oplossen van problemen. Niet vrijblijvende regionale samenwerking is
een manier. Dan zul je inderdaad snel moeten beginnen, want in 2003 loopt
de kaderwet af. In de regio Groningen zijn Groningen, Drenthe en 12 gemeenten
een samenwerkingsvorm begonnen. Daarover hebben zij vier jaar gedaan met vallen
en opstaan. Dat is een heel proces.De minister heeft mijn vragen over de polder Rijnenburg echt onbevredigend
beantwoord. Deze grenscorrectie valt helemaal binnen de wettelijke mogelijkheden
van de provincie. Daar valt niets op af te dingen. Ik heb ook steeds gezegd
dat het een bevoegdheid van de provincie is. Wel wordt hiermee vooruitgelopen
op landelijk ruimtelijkeordeningsbeleid. De gemeente Utrecht heeft niets aan
een polder met een agrarische bestemming. Utrecht heeft er in de toekomst
alleen wat aan, als daar gebouwd mag worden. Tot 2010 ligt er in het landelijk
beleid een agrarische bestemming op. Het past tenminste in het beleid van
het Groene Hart. Ik vind het volstrekt oneigenlijk dat de regering toelaat
dat via een bestuurlijk instrument ruimtelijkeordeningsbeleid wordt gemaakt.
Dat kan gewoon niet. Ik heb gevraagd wat deze minister daarvan vindt. Ik heb
er eigenlijk geen antwoord op gekregen. Ik wil wel eens weten wat minister
Pronk daarvan zegt, want dit valt onder zijn beleid. Is de minister het met
mij eens, wat ik hoop, dat je gemeentelijke herindeling niet kunt gebruiken
om vooruit te lopen op ruimtelijkeordeningsbeleid?Voorzitter! Het zal voor niemand een grote verrassing zijn, maar ik moet
nog even vertellen dat Groen- Links straks tegen dit wetsvoorstel zal stemmen.De heer Holdijk (SGP):Voorzitter! Ik dank de minister voorzover hij expliciet of impliciet op
onze vragen en opmerkingen in eerste termijn is ingegaan.Ik heb in eerste termijn de discussies over de gemeentelijke herindeling
inderdaad moedeloos makend genoemd en wel omdat onze fracties en de regering
nauwelijks een stap nader tot elkaar komen in deze discussie. Overigens hebben
wij vorige week, maar ook de voorafgaande jaren wel bewezen dat wij geen dogmatische
tegenstanders zijn van gemeentelijke herindeling. Hoe het gaat met de herindeling
Twente, zullen wij na het zomerreces zien.Dat moedeloos makende van de discussie zit niet alleen in het feit dat
er andere beslissingen worden genomen dan ons lief is. Dat maken kleine fracties
natuurlijk veelvuldig mee. Daar hebben ze mee te leven. Het moedeloos makende
zit vaak in de argumentatie en in de wat intuïtieve inzichten die een
doorslaggevende rol spelen. Het viel mij in de eerste termijn van de minister
nog weer eens op dat hij nogal eens de woorden "naar mijn smaak" bezigt. Deze
woorden illustreren het intuïtieve karakter van inzichten die een rol
spelen bij dit soort processen. Het verschil met andere onderwerpen zit bij
gemeentelijke herindelingen mogelijkerwijs hierin, dat door herindelingen,
wanneer de betrokken gemeenten en de bevolking van nut en noodzaak niet overtuigd
kunnen worden, iets kostbaars in onze samenleving verloren kan gaan. Misschien
is ons denkraam te klein, maar de winst van schaalvergroting op termijn is
voor ons niet overtuigend.Feitelijke ontwikkelingen, bijvoor- beeld in de behoefte aan leef- en
werkruimte, kunnen aanleiding en reden zijn voor grenscorrecties en eventueel
ook herindelingen. In zoverre kan ik het zelfs met de heer Luijten eens zijn.
Aan de gedachte dat de feitelijke ontwikkelingen hun tol eisen, zullen ook
sterke buurgemeenten geen enkele verhindering in de weg kunnen leggen, hoe
sterk we ze ook maken. Als het proces van vergroting en uitdijing doorgaat,
zullen ook sterke buur- of buffergemeenten daar vroeg of laat een prijs voor
hebben te betalen. Bij de samenvoeging van Utrecht en Vleuten-De Meern zijn
de genoemde feitelijke ontwikkelingen niet aan de orde, zo heb ik in eerste
termijn betoogd. De eigenlijke grotestadsproblemen waarmee Utrecht wordt geconfronteerd,
zullen door de annexatie van Vleuten-De Meern niet opgelost worden. Je kunt
dat niet in een handomdraai bewerkstelligen. Voor Vleuten-De Meern hopen wij
dat de echte grotestadsproblemen van Utrecht door deze annexatie niet op een
wijze verbreid en verspreid worden, dat ook deze plattelandsgemeente in die
problemen gaat delen. Misschien wel in de oplossingen, maar niet in de problemen.
Dan zouden wij pas echt contraproductief bezig zijn.De geschiedenis van 1953 zou ons dat kunnen leren. Deze geschiedenis heeft
bewezen dat de echte grote- stadsproblemen, dus exclusief de behoefte aan
ruimte, niet worden opgelost met annexaties.Wij hopen dat de huidige coalitie- fracties er spoedig in zullen slagen
om tot een andere benadering van het lokale bestuur te komen en de idee loslaten
dat groter de oplossing van problemen betekent.De minister heeft zo-even bevestigd dat de kaderwet in 2003 een einde
neemt en dat er verschillende voorkeuren bestaan als het gaat om de toekomstige
samenwerking in de regio. Ik heb ook geconstateerd dat er in dezen misschien
wel verschillen van opvatting bestaan tussen de verschillende bewindslieden.
Eerder vandaag hebben wij met de minister van Verkeer en Waterstaat een discussie
gehad over de wet personenvervoer 2000. Ik moet mij toch sterk vergissen als
ik uit haar opmerkingen niet heb opgemaakt dat zij verwacht dat de kaderwet
niet verdwijnt, dit in het licht van genoemde wet personenvervoer
2000. Het is wellicht goed dat minister De Vries, wanneer die verschillen
er inderdaad zijn, hij die duidelijk maakt, en wanneer die er niet zijn, hij
dat uitspreekt.Voorzitter! Men zal begrepen hebben dat het er niet naar uitziet dat onze
fractie steun aan dit wetsvoorstel zal kunnen geven.Mevrouw Tan (PvdA):Mijnheer de voorzitter! Ik dank de minister voor zijn uitvoerige beantwoording.Ik ben blij met zijn opmerkingen over Maartensdijk omdat daarin doorklinkt
dat ondanks deze herindeling en de koppeling van die gemeente aan De Bilt,
hij nog mogelijkheden ziet om straks, na voltooiing van het traject van de
strategische gebiedsperspectieven, delen van die nieuwe gemeente ruimte te
geven ten aanzien van de vraag welke verbindingen voor hen de meest logische
zijn, gezien de uitkomst van dat traject en gezien de identiteit en de karakteristieken
van delen van Maartensdijk en delen van de andere regiogemeenten.De heer Ruers heeft mij in eerste termijn de concrete vraag gesteld welke
voordelen wij zien in de samenvoeging van de gemeenten Utrecht en Vleuten-De
Meern. Welnu, sterker dan wellicht bij andere fracties, ligt bij ons het accent
op het ontwikkelen van de Leidsche Rijn. Dat hebben wij ook in de dialoog
met de gemeentebestuurders van Vleuten-De Meern gezegd. Het gaat bij het zoeken
naar partners in dit traject mede om bestuurlijke kracht. Grootstedelijk gezien
zijn er inder- daad problemen en het grootstedelijk bestuur is mede in verband
daarmee nog onderhevig aan kritiek, maar tegelijkertijd menen wij dat men
de ogen niet moet sluiten voor de bestuurskracht die bij de grote steden merkbaar
aanwezig is. Het is voor ons een belangrijk argument geweest om in te stemmen
met deze herindeling. In eerste termijn heb ik namens mijn fractie uitgebreid
stilgestaan bij de sociale cohesie. Tot mijn vreugde proef ik uit de woorden
van de minister dat hij instemt met onze visie dat de binnengemeentelijke
decentralisatie niet als panacee moet worden gezien. Wij zien het als een
goed instrument, hetgeen niet wegneemt dat je ook naar andere instrumenten
moet kunnen kijken en dat je gemeenten daarvoor de ruimte moet geven. Ten
aanzien van de bestuurlijke aandacht heeft de minister gezegd dat het bestuurlijke
voortouw ligt bij de gemeenten. Wij zijn dat op zichzelf met hem eens, maar
dat neemt niet weg dat onzes inziens BZK ook nog wel een rol heeft hierbij.
Wat betreft de financiering heeft de minister gezegd dat die tot nu toe op
eigen kracht wordt gedaan. Dan kom ik terug op het spoor van de collega's
hier. Zij hebben gevraagd wat de nadelen zijn. Er zijn risico's als het gaat
om het opzoeken van de bestuurskracht van de grote stad. Is dat niet een extra
bestuurslaag, zo is gevraagd. Wij denken van niet. Als wij kijken naar de
bestaande praktijk van de manier waarop het Rijk en de vier grote steden met
elkaar omgaan, dan zien wij niet zozeer dat probleem van die lagen, maar het
reële probleem is dat die grootstedelijke bestuurders zich bezighouden
met grootstedelijke zaken. De gemeente Utrecht heeft onlangs het plan voor
het centrum goedgekeurd. Dat zal de nodige aandacht vergen. Het mag dan niet
zo zijn dat Vleuten-De Meern, als onderdeel van de stad een buitengebied wordt.
Vandaar dat wij ook aandacht hebben gevraagd voor die sociale cohesie. Het
gaat dan niet om het fonds op zich. Het gaat meer om de bestuurlijke aandacht.De minister heeft aangehaald dat ik het woord "zuur" heb gebruikt. Wij
vinden dat deze herindeling nodig is, met name om Leidsche Rijn goed tot ontwikkeling
te brengen, niet alleen als Vinex-locatie, maar ook daarna. Wij vinden het
echter zuur voor de inwoners van Vleuten- De Meern. Wij zouden wensen dat
wij mogelijkheden vinden om van deze zijde hen, voorzover nog mogelijk, in
die teleurstelling tege- moet te komen. Wij onderschrijven de herindeling,
maar het gaat ons erom dat aan de inwoners duidelijk wordt gemaakt dat wij
waardering hebben voor de manier waarop zij daar functioneren: niet eerst
afbou- wen en dan weer opbouwen, maar full speed doorgaan en proberen geen
gat te laten ontstaan in de relatie bestuur-bestuurde.Ik heb geen antwoord gekregen van de minister op mijn vragen over de evaluatie.
De Wet Arhi schrijft evaluatie na twee jaar voor. De minister heeft in zijn
schriftelijke beantwoording gewezen op die kwaliteitsmonitor. Wij hebben daar
aarzelingen bij, gezien de overlast en de onlustgevoelens die dat met zich
mee brengt. Wij hebben de minister gevraagd om te denken aan zelfevaluatie
en visitatie, waarbij inderdaad het gemeentelijke het voortouw heeft, zowel
de stad Utrecht, als allerlei andere groepen in het gebied. Dat betekent dat
er een relatie is tussen BZK en het Grotestedenbeleid. Als het gaat om de
sociale cohesie moeten er vanuit BZK aandacht en wellicht meer middelen voor
zijn. De collega-minister van het Grotestedenbeleid moet er ook aandacht aan
besteden om te voorkomen dat sociale cohesie te veel abstract beleden blijft
en onvoldoende tot uitdrukking komt in concrete, toetsbare activiteiten als
onderdeel van te financieren projecten. Verder moeten BZK en GSB samenwerken
als het gaat om die methode van zelfevaluatie en visitatie. En dit alles in
de hoop dat dit traject in de toekomst iets meer garanties biedt voor de inwoners
en voor toekomstige herindelingstrajecten. Er moet worden gekeken of langs
die weg niet kan worden gezocht naar processen die minder afbreukrisico hebben.De heer Ruers (SP):Voorzitter! Ik dank de minister voor zijn beantwoording, maar ik moet
wel aangeven dat hij op veel punten waar ik in eerste termijn aandacht voor
heb gevraagd, niet is ingegaan. Dat vind ik bijzonder teleurstellend. Ik denk
dan aan het draagvlak, de menselijke maat, de lokale democratie. Ik ben echter
van een oppositiepartij en dat maakt waarschijnlijk toch verschil in de beantwoording.Een van de dingen die de minister heeft opgemerkt, moet ik bestrijden.
Hij heeft gezegd dat Utrecht na herindeling beschikt over meer ruimte. Dat
is volgens mij niet het geval. Ook als Vleuten-De Meern wordt geannexeerd,
zal er niet meer ruimte beschikbaar komen voor de stad Utrecht, want men weet
wat er is gebeurd in Vleuten-De Meern en wat er vastligt. Daar ontstaat dus
geen extra ruimte. Dat argument is er dus niet.Verder is mij opgevallen dat verschillende mensen cijfers hebben genoemd
over de uitbreiding van de stad en wat dat voor het aantal inwoners gaat betekenen.
Ik heb begrepen dat het om 30.000 huizen gaat. Volgens mijn
gegevens is de gemiddelde bezetting 2,3 en daarmee kom ik uit op 69.000 inwoners,
afgerond 70.000. Dat is wel wat anders dan de 100.000 die door sommigen is
genoemd. Van die 70.000 komt tweederde gedeelte sowieso op het grondgebied
van Utrecht te wonen. Sommigen wonen er al.Wat doet men nu in feite als men Vleuten-De Meern annexeert? Wat schiet
Utrecht ermee op in cijfers en woningen? Eigenlijk is dat heel weinig. Men
krijgt er in het Leidsche Rijn-gebied 20.000 woningen bij terwijl Utrecht
op dit moment al 105.000 huizen heeft. Die 10.000 van Vleuten-De Meern vormen
mijns inziens een verwaarloosbare hoeveelheid woningen als men kijkt naar
het totale bestand van de stad Utrecht. Het stelt heel weinig voor voor Utrecht.
Het ruimteprobleem wordt er niet mee opgelost; de aantallen woningen en mensen
die men ermee binnenhaalt, zijn zeer beperkt. Echter, voor een goed functionerende
gemeente als Vleuten-De Meern maakt het zeer veel uit. Voor haar is het "to
be or not to be".De minister en anderen hebben gewezen op de noodzaak van het in één
hand houden van de regie. Men wijst in dit verband op de sociale infrastructuur.
Voorzitter! Ik moet vaststellen dat een onderbouwing van die stelling ontbreekt.
Waarom zou de sociale infrastructuur van Vleuten-De Meern niet voldoende zijn?
Mijns inziens heeft die gemeente bij de huidige omvang bewezen dat zij prima
een goede sociale infrastructuur kan bewerkstelligen. Waarom zou het beter
zijn om die stad op te heffen?Tegen deze achtergrond heb ik mij verbaasd over de opmerking van de woordvoerder
van de PvdA in de Tweede Kamer, waar hij sprak over de geëigende bestuurlijke
schaal. Ik vraag mij af welke schaal dat dan wel is. Waarom is de schaal van
Vleuten-De Meern ongepast als die gemeente zelfstandig blijft? Ik zie dat
niet. Voorts heeft mevrouw Tan in tweede termijn in het voordeel van de stellingen
van de regering gezegd, dat het voordeel van herindeling zou zijn gelegen
in de bestuurskracht van de grote stad. Ik zou haar hierover enkele vragen
willen stellen. Waar blijkt nu die bestuurskracht van de grote stad uit? Schiet
die bestuurskracht bij Vleuten-De Meern tekort? Hebben wij zoveel gezien van
de bestuurskracht van de grote stad in het kader van het huidige beleid van
Utrecht? Ik verwijs naar de zeer omvangrijke grootstedelijke problemen die
zich daar voordoen. Dat kan toch moeilijk een bewijs zijn van grootsteedse
bestuurskracht. Ik zou zelfs zeggen: het tegenovergestelde is waar. Dat argument
gaat mijns inziens niet op.Verder zie ik niet goed wat de genoemde regie zou kunnen veranderen wanneer
men nagaat op wat voor een prima manier men nu samenwerkt en ook in de toekomst
kan samenwerken. Het gebied is daarop toegesneden en afspraken zijn gemaakt.
Alle voorwaarden voor een goede samenwerking zijn aanwezig, mits de politieke
wil er maar is. Volgens mij is het laatste de crux waar het om draait.In dit verband is het mij opgevallen dat de heer Terlouw heeft aangegeven
dat hij twijfels heeft over dit voorstel. Hij twijfelt wel maar uiteindelijk
volgt hij toch niet de stem van zijn hart en geweten. Uiteindelijk gaat hij
toch, waarschijnlijk vanwege de regeringscoalitie, dit voorstel steunen. Voorzitter!
Juist voor D66 zou dit een enorme misser zijn. Immers, als men het over bestuurlijke
vernieuwing en een democratische invulling van het bestuur heeft, moet men
niet op een dergelijke manier met een goed functionerende gemeente als Vleuten-De
Meern omgaan.Het zal wel duidelijk zijn, voorzitter, dat wij niet erg gelukkig zijn
met dit voorstel. De prangende vragen die vandaag en ook eerder zijn gesteld,
zijn niet beantwoord. De minister heeft de meeste vragen überhaupt niet
beantwoord. Zeer teleurstellend vinden wij het dat de lokale democratie vandaag
het kind van de rekening is. Het is een zwarte dag voor de lokale democratie
als dit voorstel wordt aanvaard. Ik kan de beslissing van good old Herman
Bode, tot voor kort partijgenoot van de bewindsman, dan ook heel goed invoelen.
Afgelopen week zegde hij zijn lidmaatschap van de Partij van de Arbeid op,
omdat hij zwaar teleurgesteld is in het functioneren van de Partij van de
Arbeid op het punt van de lokale democratie. Dat lijkt mij veelzeggend.De heer Luijten (VVD):Voorzitter! Namens de fractie van de VVD dank ik de minister voor zijn
antwoord. Het zal hem niet verbazen dat wij ons goed in het antwoord kunnen
vinden. Wij vinden het antwoord ook gedegen. Ik zou het niet over mijn lippen
kunnen laten komen om een antwoord als niet goed te kwalificeren, als je niet
te horen krijgt wat je wilt horen.Er ontstaat een nieuwbouwgebied met de omvang van de stad Delft. Dat gebied
zal straks enige samenhang moeten hebben. Het is niet handig om het door een
bestuurlijke grens te doorsnijden. Bovendien vinden wij, in tegenstelling
tot mevrouw Schoondergang, wel dat een stad de plicht heeft om voor de eigen
inwoners te bouwen. Als zij dat niet doet, zou de sociale samenhang in die
stad wel eens kunnen komen te vervallen. Het economische draagvlak van de
stad zou wel eens zo smal kunnen worden, dat je er echt grote problemen krijgt.
Zo'n stad kan dan bergafwaarts gaan.De reden voor het voorstel is niet dat Vleuten-De Meern op dit moment
niet goed zou functioneren. Dit moment is er echter over tien jaar niet meer.
Dan praten wij over een heel andere situatie. Wij vinden het beter dat de
bestuurlijke regie dan ook anders is.De minister heeft een helder antwoord gegeven over de kaderwet. De kaderwet
houdt op. Wij hebben hem gevraagd in de discussie en de inventarisatie de
grootstedelijke problematiek mee te nemen. Ik begrijp uit zijn antwoord dat
dit gebeurt. Ik ben het ermee eens dat er tempo gemaakt zal moeten worden.
Tegen de tijd dat de kader- wet er niet meer is, moeten wij toch weten hoe
het verder gaat. De VVD vindt dat maatwerk op zijn plaats is. Er moet niet
een nieuwe regeldichtheid à la de kaderwet komen, waarbij van bovenaf
alles gelijk aan iedereen wordt opgelegd. Wij zouden graag zien dat er gewoon
een nationaal, provinciaal en gemeentelijk niveau was, waar men onderling
invult hoe men in principe gaat samenwerken. Wij willen, als dat nodig is,
zoveel mogelijk maatwerk per regio.De minister heeft gezegd dat er nogal wat staat te gebeuren in deze regio.
Hij noemde onder andere Loosdrecht en Vianen, in één adem. De
VVD hoopt dat die dan weer niet samen in één wetsontwerp zijn
 opgenomen. De vorige week, bij de behandeling van de herindeling
van West-Overijssel, hebben wij ook aangegeven dat wij zo'n problematiek afzonderlijk
willen kunnen beoordelen.Ik heb aangehaald wat minister Beel en baron De Vos van Steenwijk in 1953
zeiden. De analogie was treffend. De heer Stekelenburg was zo vriendelijk
om mij te melden, dat hij destijds inwoner van Zuilen was. Hij herinnerde
zich de situatie nog levendig. Hij zei dat er nu een monument staat met de
tekst: Als gemeente opgeheven, als gemeenschap gebleven. Zo zal het hier straks
ook zijn. Dat verandert helemaal niet. Mensen uit Den Haag gaan nog steeds
naar Scheveningen. Dat verandert niet. De analogie houdt daar wel op, want
in 1953 stemden slechts drie CHU-leden van deze Kamer tegen. Dat zal nu anders
zijn.De heer Terlouw (D66):Mijnheer de voorzitter! De minister is ingegaan op mijn vragen en opmerkingen.
Ik denk dat wij elkaars standpunten goed begrijpen. Er is wat dat betreft
eigenlijk geen reden om het woord te vragen voor een repliek.Dat ik hier toch sta is omdat de heer Ruers mij even aan het denken zette.
Zijn opmerking brengt mij nog tot een vraag aan de minister. Hij bespeurt
bij mij een zekere tegenzin tegen gemeentelijke herindelingen. Dat bespeurt
hij goed, vooral als het gaat om het platteland. Ik houd van kleinschaligheid
op het platteland. Mijn fractie vindt dat wij niet moeten herindelen als het
niet strikt noodzakelijk is. Ik had de vorige week dan ook grote moeite met
de voorstellen voor West-Overijssel.Voor grote steden is dat wat anders. Ik heb vanmorgen getracht, iets van
mijn visie op de ontwikkeling van Europa weer te geven. Ik ben ervan overtuigd,
dat de grote stad een heel belangrijke rol zal spelen en dat het onvermijdelijk
is dat steden groter en invloedrijker worden. Om die reden zullen wij voor
het wetsvoorstel stemmen.Mevrouw Bemelmans-Videc (CDA):Wat betekent de uitspraak van de heer Terlouw voor zijn toekomstige stemgedrag
en dat van zijn fractie over herindeling?De heer Terlouw (D66):Er is een regeerakkoord waarin staat dat in het algemeen de voorstellen
van de provincies gevolgd zullen worden. Dat heeft bij ons verleden week de
doorslag gegeven toen het voorstel over West-Overijssel behandeld werd. Nu
is dat iets minder nood- zakelijk, omdat ik de waarde van het vergroten van
een stad inzie. Om die reden kunnen wij voor het wetsvoorstel stemmen. De
minister zei echter nog iets interessants. Hij zei dat hij in het vervolg
goed wil bekijken wat de gemeentes ervan vinden. Nu zijn niet alleen fracties
van regeringspartijen en fracties van de Eerste Kamer, maar ook kabinetsleden
aan het regeerakkoord gebonden. Hoe denkt de minister er nu over als de gemeentes
er een andere mening dan de provincie op na houden, maar de provincie desalniettemin
dergelijke voorstellen doet?Ik kan het iets anders formuleren. De minister liet doorschemeren dat
hij het voorstel ten aanzien van Maartensdijk over de opdeling niet geweldig
vond, maar de Tweede Kamer heeft nu eenmaal anders beslist en hij legt zich
daarbij neer. De mogelijkheid dat Maartensdijk zich op het plassengebied kan
oriënteren, vindt de minister een interessante gedachte, maar hij heeft
dit niet in het wetsvoorstel gezet omdat, naar ik aanneem, de provincie volgens
het regeerakkoord gevolgd moest worden, althans, waar mogelijk en in het algemeen.
Ik wil de minister de uitspraak ontlokken hoe ver dat gaat, hoe hij dit interpreteert
en welke criteria hij aanlegt om af te wijken van wat een provinciaal bestuur
op dit vlak voorstelt.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):De heer Terlouw merkte op dat het wenselijk is als coalitiepartijen zich
aan het regeer- akkoord houden. Hij wees erop dat daarin staat dat de regering
in principe de provincies volgt. In het regeerakkoord staat echter ook dat
kan worden overgegaan tot grenscorrecties of gemeentelijke herindeling indien
zich ruimtelijke knelpunten voordoen of samenwerkende gemeenten er onvoldoende
in slagen om bevredigende oplossingen te vinden. In mijn eerste termijn heb
ik uitvoerig betoogd dat die situaties zich niet voordoen. De heer Terlouw
kan zich uitstekend aan het regeerakkoord houden en toch tot de ontdek- king
komen dat in deze situatie het voorstel niet gevolgd hoeft te worden op basis
van dit regeerakkoord.De heer Terlouw (D66):Volgens de opgesomde criteria is er in die gevallen een reden voor gemeentelijke
herindeling. Er is echter nog een reden, namelijk als de provincies een voorstel
op dit punt doen. Afgezien van het feit of de argumenten die mevrouw Schoondergang
hier opsomt voor dit geval geldig zijn, bestaan er voor mij twee andere argumenten:
het belang en de kracht van de grote stad en het regeerakkoord. Het regeerakkoord
op zichzelf is echter al een zwaarwegende reden voor een regeringsfractie.De heer Bierman (OSF):Er bestaat nog een mogelijkheid, die ik in mijn eerste termijn heb genoemd.
Er staat dat men kan kiezen voor een ingreep, een annexatie of een herindeling.
Hier zit een verschil in dat de heer Terlouw nu niet aan- grijpt. Hij had
dan ook volgens het regeerakkoord kunnen opereren door te zeggen of het één
of het ander, maar niet allebei.De heer Terlouw (D66):Dat is waar, alleen bestaat in dit geval het argument dat wij er voor
zijn dat het gebeurt op grond van eigen over- wegingen die ik vanmorgen omstan-
dig uiteen heb gezet toen ik sprak over de toekomst van de grote stad in Europa.De heer Bierman (OSF):Als de heer Terlouw grote problemen heeft met een bepaalde herindeling,
stemt hij toch voor.De heer Terlouw (D66):In het geval van Twentestad bijvoorbeeld hebben wij tegengestemd. Wij
wegen de veelheid van argumenten af en de ene keer valt het naar rechts, dan
naar links, soms naar voren en soms naar achteren.De heer Bierman (OSF):Voorzitter! Ik heb het gevoel dat de minister niet op mijn vragen is ingegaan.
Ik kan hem daarvoor dus niet bedanken. Ik wil hem echter wél danken,
want door niet op mijn vragen in te gaan is het mogelijk dat hij een bevestiging
geeft van het gevoel dat ik steeds meer krijg, namelijk dat er sprake
is van een vooringenomenheid die de hele procedure is gaan doordesemen. Die
vooringenomenheid houdt in dat gemeentelijke herindeling móet: linksom,
rechtsom, het maakt niet uit. Ook na een eerste grenscorrectie moet er toch
heringe- deeld worden. Als ik het mis heb, wil ik dat nú van de minister
horen. Die vooringenomenheid leidt immers bij komende herindelingsprocessen
weer tot eenzelfde discussie. Ik heb er mét de heer Holdijk zo langzamerhand
tabak van. Ik ben dus voor die niet-vrijblijvende samenwerking op strategisch
niveau.Als wij deze herindeling accepteren, is de ellende dat het voor gemeenten
juist een reden is om dwars te gaan liggen bij eventuele activiteiten waarbij
die samenwerking juist moet worden bereikt. Dat is voor mij een punt van grote
zorg.Ik heb de minister horen zeggen dat hij met zijn ingrepen zo dicht mogelijk
bij de problemen wil blijven. Grotestadsproblematiek slaat neer in bepaalde
buurten, zo ook in Utrecht. Die buurten blijven daar gewoon liggen en of daaraan
nu Leidsche Rijn wel of niet aan toegevoegd wordt, dat verlicht die problemen
niet. Sterker nog, in sommige gevallen wordt het nog erger. Kanaleneiland
bijvoorbeeld ontvolkt nu doordat degenen die weerbaarder zijn daar wegtrekken
en zich in Leidsche Rijn vestigen. Met andere woorden: het hele Vinex-proces
versterkt alleen maar de grotestadsproblematiek omdat die in het Utrechtse
deel ligt.Als versterking van de sociale cohesie een redmiddel is, waarom wordt
dan geprobeerd die te realiseren voor 100.000 inwoners ineens? De inwoners
van Vleuten-De Meern zijn immers hun plechtankers kwijt en de nieuwe bevolking
van Leidsche Rijn komt daarbij, dus bij elkaar 100.000 inwoners. Dat geeft
een veel grotere taak voor de minister voor het Grote Stedenbeleid om tot
sociale cohesie te komen dan wanneer het de helft was geweest. En dat had
gekund. Dan hadden slechts 50.000 mensen in het nieuwe Leidsche Rijn problemen
gehad met identificatie en voor die andere 50.000 van Vleuten-De Meern was
de oude cohesie blijven bestaan. De bestuurstaak wordt dus ook veel zwaarder
gemaakt.Voorzitter! De Bilt met een deel van Maartensdijk krijgt ongeveer 42.000
inwoners. Dat is dan krachtig genoeg om zelfstandig te zijn en zal voldoende
tegenwicht kunnen vormen tegen de gemeente Utrecht die dus heel groot gaat
worden als dit voorstel wordt aangenomen. Maar Vleuten-De Meern is groter
dan De Bilt plus Maartensdijk. Waarom kan die gemeente dan niet op dezelfde
wijze een tegenwicht bieden?Ik vind het zo niet fijn gaan. Het is absoluut rommelig. De argumentatie
klopt niet. En evenals bij de heer Terlouw is er bij mij sprake van een enorme
tegenzin, ik zou haast spreken van weerzin. Ik stem dan ook tegen. Dat is
míjn signaal.Ik denk ook niet dat wij met het hier en daar plaatsen van een simpel
monument – zoals de heer Luijten voorstelt – de sociale cohesie
kunnen realiseren. Ook in Zuilen is dat niet gelukt, dat is gewoon een probleemwijk
geworden van de grote stad Utrecht.Ik moet tot de conclusie komen dat hetgeen hier aan de gang is, niet alleen
zuur is voor Vleuten-De Meern, maar dat wij te maken hebben met een welhaast
verzuurd proces. Ik dring dan ook aan op een herbezinning met betrekking tot
de herindelingen. Wij staan voor het zomerreces. Er komen nog een aantal herindelingsvoorstellen
aan. Ik zou het de minister niet willen aandoen, dat hij over voorstellen
die hij nu eenmaal geërfd heeft op deze wijze moet argumenten. Ik vermoed
dat zijn hart uitgaat naar intergemeentelijke samenwerking maar dan niet vrijblijvend.Kortom, voor alle duidelijkheid, voorzitter, ik moet mijn stem aan dit
wetsvoorstel onthouden.Minister De Vries:Mijnheer de voorzitter! Ik zeg de heer Bierman dank voor zijn medeleven.
In het algemeen is het heel plezierig dat mensen zich proberen in te leven
in de gemoedstoestand van anderen en getuigenissen afleggen van hun gevoelens
daarbij. Ik moet erop wijzen dat het in dit geval helaas ten onrechte is.
Ik stel deze gedachtewisseling met de Kamer zeer op prijs. Ik verveel mij
daar ook geen moment bij. Ik zie dan ook graag uit naar volgende discussies.Mevrouw Bemelmans heeft in eerste termijn een prachtige parodie gegeven
op de toespraak van Marc Anthony in een van de toneelstukken van Shakespeare.
De dramatische impact daarvan kwam bij dit onderwerp echter wat minder goed
over dan in het toneelstuk zelf. In tweede instantie heeft mevrouw Bemelmans
geen sonnet van Shakespeare gekozen, alhoewel er een paar sonnetten zijn die
zeer geschikt zijn om zich te laten vertalen naar de discussie die wij vandaag
hebben. Niettemin dank ik haar voor haar eerste termijn en de literaire kwaliteit
ervan.Mevrouw Bemelmans-Videc (CDA):Voorzitter! Mag ik de minister uitnodigen om een sonnet te presenteren
waarin het gedachtegoed dat hij hier wil representeren, ook zo boeiend tot
uitdrukking komt als ik dat vanmorgen heb trachten te doen?Minister De Vries:Mijnheer de voorzitter! Ik weet absoluut niet of ik mij op dit gebied
met mevrouw Bemelmans kan meten. Ik bereid mij evenwel op een volgende keer
voor.De problematiek van Utrecht is volgens mevrouw Bemelmans eenzijdig belicht.
Ik vind het jammer dat zij dat heeft gezegd, temeer daar zij zelf nauwelijks
een woord aan de problematiek van Utrecht gewijd heeft. Die problematiek is
er en die behoort ook door bestuurders onderkend te worden. Wij horen daar
een reactie op te geven. Of wij nou zeggen dat die problematiek alleen maar
erg is of dat het om kansen gaat, de stad Utrecht speelt in het onderhavige
voorstel wel een heel belangrijke rol. Wat mij enigszins bevreemdt, is dat
mevrouw Bemelmans niet heeft gezien dat het heel goed kan zijn om binnen een
grote stad bestuurlijke activiteiten te ontwikkelen of te laten ontwikkelen.
Het is toch geen nieuwe gedachte dat het vergroten van de schaal tegelijkertijd
de noodzaak oproept om naar een kleinere schaal te kijken. Ik woon zelf in
een dorp dat qua omvang bijna is verdubbeld. Er moet eens gekeken worden hoe
je met elkaar omgaat. Dat is overigens ook vaak zo in plattelandsgemeenten.
Vaak hebben die vele kernen. De kern krijgt vanuit het gemeentebestuur instrumenten
aangereikt om de eigenheid tot bloei te laten komen. Dat is dus helemaal niet
nieuw. Ik denk dat het belangrijk is om te onderkennen dat je tegenwoordig
voor veel problemen, ook gezien de deskundigheid die daarvoor nodig is, en de schaal van de problematiek, een maat nodig hebt, maar dat
je daarbinnen moet bekijken of je mensen niet op een kleinere schaal tegemoet
kunt komen. Het is toch waarachtig niet zo dat een gemeente met een centrale
voorziening de enig denkbare gemeente is. Dat geldt bestuurlijk echter ook
niet. Ik zie er dan ook naar uit om daar nog eens over door te praten met
mevrouw Bemelmans en andere leden van de Kamer. Misschien kan dit zich in
het najaar afspelen. Er zit echter abso- luut gaan contradictie in dat je
twee dingen tegelijk moet kunnen toepassen. Ik zal overigens de laatste zijn
om in dit kader te zeggen dat wij naar andere bestuurslagen toe moeten. Ik
ben daar helemaal niet zo'n voorstander van. Met drie bestuurslagen –
dan vergeet ik gemakshalve Europa even – kunnen wij volgens mij behoorlijk
uit de voeten. Af en toe zul je misschien een uitbouw of een aanbouw nodig
hebben, maar met drie bestuurslagen blijft het vrij overzichtelijk. Men zal
mij er niet gauw voor kunnen vinden om een zelfstandige nieuwe bestuurslaag
in ons land te introduceren. Binnen die bestuurslagen moet evenwel bekeken
worden of het mogelijk is om een plaats te geven aan een grote wijk.Mevrouw Bemelmans heeft gezegd dat de les van vandaag zou zijn dat randgemeenten
die serieus en betrouwbaar samenwerken, het risico lopen om geannexeerd te
worden en dat wij misschien dus wel op weg zijn naar een grote stad in Nederland.
Ik wil dit weerspreken; ik vind dit echt buiten proportie. Randgemeenten die
serieus samenwerken, kunnen dat soms tot in lengte van jaren doen. Het kan
echter ook zo zijn dat het uitdijen van een stad ertoe leidt dat de randgemeenten
langzamerhand onderdeel van die stad gaan worden. Wij bepalen nu niet met
elkaar dat er in Leidsche Rijn een stad of een stadsdeel ontstaat met een
omvang van honderdduizend inwoners, dat is veel eerder bepaald. Er zijn Vinex-locaties
aangewezen waar huizen worden neergezet. Nu is de bestuurlijke opgave, hoe
we met dat nieuwe stadsdeel om moeten gaan. Moeten we dat voor de helft onder
de regie van één gemeentebestuur zetten en voor de andere helft
onder die van een andere gemeente, of beschouwen wij dat integraal als een
onderdeel van die stad waar men aan vastzit en waaruit men in belangrijke
mate voortkomt? Ik hoor de heer Holdijk in dit verband nog spreken over plattelandsgemeenten.
Maar Vleuten-De Meern is natuurlijk binnen de kortste keren geen plattelandsgemeente
meer, maar onderdeel van een stadswijk die nu wordt gebouwd. Het karakter
van die gemeente gaat totaal veranderen. Ik denk dat het wel belangrijk is
om dat een beetje scherp in het vizier te houden. Wij plegen hier een nieuwe
aanbouw aan een stad, waar de voormalige gemeentegrenzen alle relevantie verliezen,
omdat er natuurlijk ook in die wijk samenhang zal komen.Mevrouw Bemelmans heeft mij uitgenodigd om in samenspraak met de provincies
en de gemeenten te komen tot een herziening van het herindelingsbeleid. Met
alle respect – het spijt mij dat ik daarover niet zo aardig kan zijn,
want dat is mijn aard niet – maar dat is een vraag van bijna alle tijden,
want er schijnt geen herindelingsbeleid te bestaan dat altijd in alle opzichten
bevalt. Wij hebben pas twee jaar geleden een nieuw beleidskader gemaakt, en
wel op verzoek van deze Kamer. Daar zal niet iedereen het mee eens zijn geweest;
ik meen dat ik dat wel eens heb mogen beluisteren. Dat gebeurt dus met enige
regelmaat. De heer Boorsma heeft uiteengezet, dat ook het CDA een beleidskader
heeft, ontwikkeld door de heer Van Dijk en mevrouw Van der Hoeven. Dat beleidskader
wordt in de fracties in de Tweede en de Eerste Kamer kennelijk wel eens anders
gelezen. Mijn behoefte om vandaag een nieuw beleidskader te gaan ontwikkelen,
is dus echt heel klein. Ik geloof niet dat dat helpt. Ik geloof dat we een
aantal criteria en uitgangspunten hebben, waarvan je zegt: als we daar ons
verstand bij blijven gebruiken en niet proberen om hier een mathematische
formule voor herindelen of niet-herindelen uit te destilleren, kunnen we een
heel eind komen. Ik wil dus bepaald niet ingaan op die uitnodiging.Voorzitter! Mevrouw Schoondergang heeft gezegd dat zij het niet met mij
eens is, mij overigens iets nieuws vertellend: ik wist niet dat kruisende
lijnen elkaar niet snijden. Maar dat komt kennelijk in de wiskunde voor. Als
je op de aarde gaat staan, zie je natuurlijk wel vaak dat lijnen elkaar op
kruispunten snijden. De bedoeling van mijn betoog was, in mijn antwoorden
ervoor te zorgen dat die aansluiting hebben op de vraag. Dat dat niet helemaal
gelukt is, is dan betreurenswaardig, maar dat kan ik verder niet helpen. Mevrouw
Schoondergang zei dat de stad uitdijt. Dat is het verhaal van 1953, wat door
de heer Luijten schitterend is neergezet. Tot hoever laten wij de stad uitdijen,
vroeg zij. Wij zijn op het ogenblik niet bezig de stad te laten uitdijen,
we hebben een tijd geleden besloten dat er aan die stad Vinex-locaties vastgebouwd
moeten worden en dat dat de goede locaties waren. Ik weet niet of zij het
daarmee eens was, maar dat is het besluit geweest dat in dit land genomen
is. Er zal straks aan Utrecht vast een wijk komen te zitten met honderdduizend
inwoners. Je moet namelijk de inwoners van Vleuten-De Meern erbij tellen.
De vraag die mevrouw Schoondergang stelt, is in feite een vraag van ruimtelijke
ordening. Daar zullen we straks aan de hand van de Vijfde nota weer uitvoerige
discussies over krijgen. Als zij zegt, wat teleurgesteld te zijn, omdat geen
antwoord is gegeven op de vraag over de polder Rijnenburg, zeg ik haar dat
ik dat antwoord niet kan geven, omdat dat straks in de Vijfde nota aan de
orde zal zijn. Ik weet alleen dat men bij de provincie, in de regio en bij
de stad Utrecht hoopt en verwacht dat daar in de toekomst woningbouw mogelijk
zal zijn. Dat is op het ogenblik niet de bestemming. Daar zal straks in de
Vijfde nota, die thans door de heer Pronk wordt voorbereid, antwoord op moeten
worden gegeven. Ik kan dat nu niet.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):U heeft er dus geen enkele moeite mee dat er een grenscorrectie, een gemeentelijke
herindeling plaatsvindt, vooruitlopend op een eventueel andere bestemming
van de polder? De gemeente Utrecht heeft er niets aan, want het betreft een
agrarische bestemming. Wat heeft een grote stad daaraan? De enige reden om
de polder over te doen gaan naar de gemeente Utrecht is bebouwing. Tien jaar
lang is er in het kader van het Groene-Hartbeleid de functie agrarische bestemming
aan gegeven. Waarom vindt u het logisch en vanzelfsprekend dat er een bestuurlijk
instrument wordt toegepast vanwege een toekomstig ruimtelijkeordeningsbeleid?De voorzitter:De vraag is duidelijk.Minister De Vries:Inderdaad, de vraag is duidelijk, maar ik kan geen duidelijker antwoord
geven dan dat het ruimtelijkeordeningsbeleid altijd met bestuurlijke instrumenten
tot stand moet komen, dat het de provincie, de gemeente en de regio Utrecht
vrij staat om een mening te hebben over wat er ergens moet gebeuren en dat
in de Vijfde nota terzake een beslissing zal moeten worden genomen. Ook al
lopen zaken niet geheel synchroon, het staat als een paal boven water dat
er in het kader van de Vijfde nota een beslissing moet worden genomen.De heer Holdijk heeft erop gewezen, geen dogmatisch tegen- stander te
zijn van herindelingen, ook al zou de statistiek op dit punt die indruk kunnen
wekken. Ik neem daar graag kennis van. Ik kijk uit naar gelegenheden waarbij
dit zal blijken.De heer Holdijk heeft mijn taalgebruik, te weten de woorden "naar mijn
smaak", gekritiseerd. Ik wil bij sommige dingen echt tot uitdrukking brengen
dat het mijn opvatting is. Ik dring die meestal niet aan anderen op, maar
ik moet mijn opvatting hier wel verdedigen. Dat ik daarbij de woorden "naar
mijn smaak" gebruik, zal met mijn afkomst te maken hebben.Het gaat om de feitelijke ontwikkeling, zo zeg ik met nadruk tegen de
heer Holdijk. Wij zullen zien wat er straks zal staan. Het is vandaag aan
ons om aan te geven op welke wijze daar bestuurlijk mee omgegaan moet worden.De heer Holdijk heeft nog een vraag gesteld over mevrouw Netelenbos. Ik
begrijp dat zij vanmiddag een wetsvoorstel heeft verdedigd waarin rekening
wordt gehouden met de huidige bestuurlijke instrumenten. Ik kan verder niet
oordelen over de verwachtingen van mevrouw Netelenbos. Ik heb de heer Luijten
de afspraken terzake genoemd.Ik kom op de inbreng in tweede termijn van mevrouw Tan. Wat Maartensdijk
betreft: ik zal daar nog expliciet met de provincie over spreken en contact
laten opnemen met de gemeente om de hier ontwikkelde gedachte meer handen
en voeten te geven. Ik onderstreep dat het ontwikkelen van het gebied Leidsche
Rijn een essentiële opgave is. Dit moet integraal gebeuren. Ik ben het
met haar eens dat dit bij gemeentelijke decentralisatie, deconcentratie –
er zijn vele woorden voor die niet altijd even consistent gebruikt worden –
belangrijke aandachtspunten zijn, die naar mijn overtuiging steeds belangrijker
worden. Ik beluisterde bij mevrouw Tan de suggestie dat ik, omdat ik het belangrijk
vind, daar ook wel geld aan zal willen uitgeven. Ik heb er meer behoefte aan
om met de Tweede Kamer en desgewenst ook met deze Kamer daarover door te spreken,
om na te gaan of gestimuleerd kan worden dat de opvattingen erover meer uitgekristalliseerd
kunnen worden. Het is geen onom- streden punt. Er zijn vormen van gemeentelijke
decentralisatie, deconcentratie waarvan sommigen vinden dat zij wel wat ver
gaan. Ik ben er dus echt op uit om in die discussie wat meer common ground
te krijgen, zodat wij allemaal kunnen zeggen dat wij een lijn te pakken hebben
die van betekenis is. Ik hoop dat dit ook voor het CDA zal gelden. Ik ben
het ermee eens dat wij niet over een nieuwe bestuurslaag moeten denken, want
die zoektocht is in het verleden ook niet zo geweldig bevallen.De heer Bierman vroeg waarom wij de sociale cohesie eerst afschaffen en
vervolgens weer opbouwen. Ik vind dat de werkelijkheid hiermee wordt miskend.
Wat er gebeurt, is dat een gemeente verdwijnt. Het is toch heel merkwaardig
om te denken dat de sociale cohesie via het gemeentebestuur door de mensen
wordt beleefd? Als men in Vleuten-De Meern en in de nieuwe wijken met elkaar
aan het werk gaat, ontstaat daardoor sociale cohesie, maar die wordt toch
niet door de plaatselijke politiek in twee dorpskernen bepaald?De heer Bierman (OSF):Voorzitter! Het ging mij erom dat de bestuurlijke taak wordt verzwaard
door een schaalprobleem. Vleuten-De Meern wordt nu een deel van een grote
stad en dat was het eerst niet. Daardoor wordt het met grotestadsproblematiek
geconfronteerd. Dan moet er een andere vorm van cohesie worden gerealiseerd
voor allemaal: oude kern plus hele Vinex. Dan wordt de taak zwaarder dan wanneer
je het met de helft kunt doen, dus wanneer Vleuten-De Meern 50.000 inwoners
zou krijgen.Minister De Vries:Het is aan de mensen die er wonen en aan het gemeentebestuur om daarover
te spreken, maar die sociale cohesie ligt niet op het vlak van 100.000 inwoners.
Er zijn verschillende wijken binnen deze nieuwe wijk. Zij zullen allemaal
het nodige doen om met elkaar gemeenschapsactiviteiten te ontwikkelen.De heer Bierman (OSF):98% van de meedoende mensen was voor het zelfstandig houden van Vleuten-De
Meern. Dat geeft aan dat er grote cohesie is.Minister De Vries:Ja, ik denk dat men het daar gauw over eens is in Vleuten-De Meern. Ik
denk dat de heer Terlouw ook gelijk heeft, als hij zegt dat men deze acties
in Utrecht niet heeft gedaan en misschien ook niet nodig vond. Het lijkt mij
geen kunst voor deze grote stad om minstens zoveel handtekeningen te verzamelen
als in Vleuten-De Meern zijn opgehaald. Ik geloof dat men voorzichtig moet
zijn met het toekennen van betekenis daaraan. Ik heb wel eens eerder over
enquêtes en zogenoemde referenda gezegd dat het wel belangrijk is dat
al degenen die met de uitkomst van dat referendum te maken hebben, daarbij
betrokken zijn. Een referendum onder voor- of tegenstanders helpt niet. Ik
geloof dat het verstandig is om in het openbaar bestuur de ogen open te houden
voor argumenten die door de andere kant worden gewisseld, want anders wordt
het echt een dialoog voor doven.Mevrouw Tan heeft gevraagd of de evaluatie via formele instrumenten moet.
Ik geloof wel dat wij met die monitor door moeten gaan die ik heb aanbesteed,
zoals ik vorige week uiteen heb gezet. Ik denk dat deze nuttig is. Misschien
is er ook ruimte om aan evaluatie en zelfevaluatie te doen.In artikel 92 van de Wet Arhi staat dat binnen twee jaar na een herindeling
de daarbij betrokken gemeenten aan gedeputeerde staten aangeven of en zo ja
op welke wijze uitvoering is gegeven aan het bepaalde in de Gemeentewet dat
met binnengemeentelijke decentralisatie te maken heeft. Dit is een van de
aspecten die hierbij aan de orde kunnen komen.Misschien staat dit artikel niet iedereen op het netvlies gebrand, maar
ik ben graag bereid om te bezien of wij daaraan de nodige bekendheid
kunnen geven. Iedereen wordt geacht de wet te kennen, maar er komen er per
dag zoveel bij. Het is misschien goed om een vergeten artikel nog eens onder
de aandacht te brengen.Bij het grotestedenbeleid, dat ook binnen de muren van het departement
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties gestalte krijgt, is collega
Van Boxtel voortdurend bezig met vragen van samenhang en diversiteit. Hoe
bevorderen wij dat samenlevingsproblemen die te maken hebben met diverse achter-
gronden, op een goede manier worden opgepakt? Ik zal de opmerkingen die hierover
zijn gemaakt in verband met deze wijk, aan hem overbrengen, maar ik weet zeker
dat wij hierover niet van mening verschillen. Daar moet grote aandacht voor
zijn. Hij is via het grotestedenbeleid natuurlijk voort- durend in dialoog
met de grote steden om daar ook inhoud aan te geven.Mevrouw Tan (PvdA):Voorzitter! De achtergrond van mijn verzoek aan de minister om daar extra
aandacht aan te besteden, is niet omdat ik denk dat er in beleidsmatig opzicht
geen aandacht voor is. Maar de kritiek op de manier waarop het nu gaat, is
dat die aandacht zich nog te veel beperkt tot passages in abstracto –
als ik het zo mag uitdrukken – en dat die te weinig hard wordt gemaakt
in concrete toetsbare activiteiten bij voorwaarden van te financieren projecten.
Daar ging het mij vooral om. Het moet niet bij intenties blijven, maar het
moet meer worden geconcretiseerd. Het moet meer worden vertaald in toetsingscriteria
voor te financieren projecten.Minister De Vries:Dat zal ik allemaal aan de collega voorleggen. Ik zal ook bevorderen dat
wij daar goede antwoorden op krijgen, want wij moeten tenslotte ook implementeren
wat wij in mooie zinnen opschrijven. Wij moeten zelf criteria ontwikkelen
om te kijken of dat dan ook gebeurt. Ik ben het daar dus mee eens en ik zal
het met hem bespreken.Dan heeft de heer Luijten vastgesteld dat onze opvattingen met betrekking
tot dit wetsvoorstel zeer dicht bij elkaar liggen. Hij zei dat hier een nieuwbouwgebied
ontstaat van de omvang van de huidige gemeente Delft en dat je daar toch geen
artificiële bestuurlijke scheidslijn gaat inbrengen. Dat maakt het dan
ook weer wat zichtbaarder. Het gaat niet om de vraag of Vleuten-De Meern het
goed heeft gedaan. Het ging in 1953 of 1954 ook niet om de vraag of de gemeenten
voor Vleuten-De Meern het goed gedaan hadden. Het gaat om de noodzaak om je
bestuur- lijke organisatie aan de ontwikkelingen aan te passen en dat vergt
maatwerk. Dat vergt criteria waar- over je met elkaar van gedachten kunt wisselen
en op een gegeven moment ook besluitvorming.De heer Terlouw was door een van de collega's op het idee gebracht om
mij een moeilijke vraag voor te leggen. Hij vroeg welke criteria de minister
zou hanteren om af te wijken van een voorstel van de provincie. Dat is een
moeilijke vraag, omdat mijn wens om de provincies te volgen ten minste tweeledig
is. In de eerste plaats is daarover een afspraak gemaakt tussen de partijen
die deze coalitie vormen. Dat is een formele reden. In de tweede plaats heb
ik een reden die meer te maken heeft met het gezag dat ik graag zou zien dat
de provincies ontwikkelen op dit gebied. Dat zijn wij ze ook verschuldigd
als we kijken naar wat zij aan bestuurlijke inzichten op tafel hebben gelegd.
Dat is een reden waarom ik daar niet snel van zou afwijken, maar ik kan mij
omstandigheden voorstellen die aanleiding geven om te zeggen dat ik het voorstel
dat op tafel komt niet geheel kan ondersteunen. Die vraag zou zich kunnen
voordoen als de samenhang in het voorstel zodanig is dat ik die niet kan onderschrijven,
dus dat wij tot een splitsing moeten besluiten. Het zou ook kunnen zijn dat
onder- delen daarvan in strijd zijn met hetgeen in samenhang met al de problemen
wel noodzakelijk is. Dat zijn dus al heel duidelijke toetsingscriteria, maar
ik zou mij het liefst niet vermeien in het zoeken van die criteria.Bij het bestuderen van de wetsvoorstellen probeer ik toch echt grondig
te begrijpen hoe die discussies in het voortraject zijn gegaan. Dan zijn zaken
die bij een eerste oogopslag misschien een vraag oproepen vaak wel weer te
duiden. Ik wil het niet allemaal beter weten dan de provincies, tenzij er
echt een zwaarwegende overweging is om te zeggen dat het zo eigenlijk niet
kan. Dat is net zoals met de problematiek bij benoemingen van burgemeesters.
Ik kom nu wel met een parallellie die natuurlijk wel weer van een andere orde
is. Ook daar volg je bij voorkeur de vertrouwenscommissie. Heel bijzondere
omstan- digheden zouden dan wel eens reden kunnen zijn om dat niet te doen.
Ik aarzel in ieder geval om daarvoor algemene regels aan te geven. Als het
goed is aangedragen, vind ik dat regel zou moeten zijn dat de minister dat
aan de Kamer voorlegt. Die heeft natuurlijk haar eigen rol, zeker de Tweede
Kamer, en ook ruimte om te wegen en te meten. Dan moet de minister maar kijken
of hetgeen de Kamer in haar wijsheid naar voren heeft gebracht een wetsontwerp
overlaat dat hij nog verder wenst te verdedigen. Om daar zelf naar veel ruimte
te zoeken, zou mijn voorkeur niet hebben.Voorzitter! Ik was getroffen door de weliswaar middellijke inbreng van
de heer Stekelenburg in dit debat, want de heer Luijten was zo vriendelijk
om dat voor te dragen. Als een gemeente wordt opgeheven, verdwijnt daarmee
inderdaad niet de gemeenschap. Ik ben ervan over- tuigd dat dit ook in Vleuten-De
Meern niet het geval zal zijn. Die gemeente heeft daar echt een veel te lange
geschiedenis voor. Wie het oude raadhuis bekijkt – ik mocht daar laatst
een trouwerij meemaken – weet dat men al vele eeuwen in staat is geweest
om zijn eigen identiteit te handhaven. Ik ben er zeker van dat dit ook de
komende jaren mogelijk zal zijn in een totaal nieuwe context.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Mij is verzocht om over dit wetsvoorstel hoofdelijk te stemmen. Voordat
wij daartoe overgaan, schors ik de vergadering enkele ogenblikken.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19992000-1672-1687.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl