Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de inkomstenbelasting en de vennootschapsbelasting in verband met de invoering van een regulerende energiebelasting (24344)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1995-1996, pag. 1341-1359

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

01-11-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

nr. 20, pagina 1341-1359

01-11-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 24344Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar 1996 (24400-VIII); het wetsvoorstel Wijziging van hoofdstuk VIII (Ministerie van Onderwijs en Wetenschappen) van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten voor het jaar 1994 (Slotwet/rekening) (24302)Pagina 1291-1314
Behandeling van het wetsvoorstel Opheffing van het adviesstelsel in zaken van algemeen verbindende voorschriften en beleid van het Rijk (Herzieningswet adviesstelsel) (24232)Pagina 1364-1382
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (woensdag 1 november 1995)Pagina 1382-1382
Regeling van werkzaamheden (woensdag 1 november 1995)Pagina 1314-1316
20ste vergadering; 1 november 1995Pagina 1291-1291
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de inkomstenbelasting en de vennootschapsbelasting in verband met de invoering van een regulerende energiebelasting (24344)Pagina 1341-1359
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar 1996 (24400-VIII); het wetsvoorstel Wijziging van hoofdstuk VIII (Ministerie van Onderwijs en Wetenschappen) van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten voor het jaar 1994 (Slotwet/rekening) (24302)Pagina 1316-1341
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Algemene wet inzake rijksbelastingen en van enige andere wetten in verband met de invoering van de mogelijkheid tot het doen van aangifte op elektronische wijze (elektronische aangifte) (24341)Pagina 1359-1364

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 186 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is de behandeling van: 
 
 het wetsvoorstel Wijziging
van de inkomstenbelasting en de vennootschapsbelasting in verband met de invoering
van een regulerende energiebelasting (24344).
 
 
 
 
 
 De algemene beraadslaging wordt geopend.
 
 
 
 
 
 De heer Reitsma (CDA):
 
 Voorzitter! Aan de orde is de terugsluis regulerende energiebelasting.
Als het aan de CDA-fractie had gelegen, hadden wij niets hoeven terug te sluizen.
Het wetsvoorstel dat wij enige weken geleden behandeld hebben, het voorstel
van de ecotax, is in de ogen van de VVD-fractie een onding. De CDA-fractie
sluit zich van harte bij dat standpunt van de VVD aan. Wij waren ook van mening
dat dit wetsvoorstel niet in de Tweede Kamer aangenomen had moeten worden.
Misschien biedt de Eerste Kamer nog redding en dan zou er ook niets terug
te sluizen zijn. Maar goed, nu de Tweede Kamer dit wetsvoorstel toch heeft
aanvaard, zijn wij genoodzaakt het geld op een fatsoenlijke manier terug te
sluizen. Als je dat woord in de mond neemt, beginnen eigenlijk de problemen
al. Het geld is namelijk niet op een fatsoenlijke manier terug te sluizen.
Hoe je het ook wendt of keert, er vallen klappen en er vallen slachtoffers.
Ook komt een aantal mensen in de plus. Daarom kun je constateren dat het wetsvoorstel
dat nu aan de orde is ook een onding is. Alleen, het brengt wel voor een aantal
mensen wat in het laatje. Dat geld is er echter eerst uitgehaald. Er is zelfs
meer uitgehaald dat er nu weer in komt.
 
 Wij blijven van mening dat het verstandiger zou zijn geweest om beide
wetsvoorstellen in een keer te behandelen. Nu doen wij namelijk een deel van
de discussie over. De staatssecretaris heeft op dit punt in de schriftelijke
behandeling een uitleg gegeven. 
 
 De opbrengst van dit wetsvoorstel is in de ogen van de CDA-fractie –
dat heeft de staatssecretaris in de schriftelijke voorbereiding ook enigszins
erkend – niet structureel. Er doet zich een daling voor als de doelstelling
van de ecotax tot haar recht zal komen, maar wij twijfelen er zeer aan of
die doelstelling zal worden bereikt. Wij betwijfelen dus dat milieuwinst te
behalen is en dat er op grond daarvan minder geld zal binnenkomen. De opbrengst
wordt echter als structureel ingeboekt, maar die zal waarschijnlijk dalen.
Dus de terugsluis kan eigenlijk niet structureel van aard zijn. Op dit punt
hebben wij grote zorgen.
 
 Het kabinet zegt dat de komende jaren voor genoemde doelgroep een constant
energieverbruik wordt verwacht. Dat staat letterlijk in de nota. Hiermee zegt
het kabinet echter met terugwerkende kracht, dat er in feite geen milieuwinst
te behalen is. De opbrengst in verband met de extra centen op de gas- en de
elektriciteitsprijs zal dan gelijk blijven. Maar het was toch de bedoeling
dat het gasverbruik minder werd en dat minder elektriciteit verbruikt zou
worden en dat er dus sprake zou zijn van een lagere opbrengst? Ik begrijp
het niet meer. De staatssecretaris zegt nu dat voor de genoemde doelgroep
een constant energieverbruik verwacht wordt. Rara, hoe kan dat? Het een spoort
niet met het ander. Het verhaal dat bij het eerdere wetsvoorstel werd gehouden
klopt niet met de noten die zijn aangebracht bij dit wetsvoorstel. Eigenlijk
is dat met terugwerkende kracht een heel hard bewijs, dat de regulerende energiebelasting
geen milieuwinst geeft. Dat zegt het kabinet nu dus ook. Vanwaar deze poespas,
waarom dit onding? Ik begrijp er niets meer van. Laten wij alsjeblieft stoppen
met deze grappenmakerij. Ik constateer in ieder geval, dat collega Lansink
gelijk krijgt.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 In het vorige traject van deze wet hebben wij er ook uitgebreid met collega
Lansink van het CDA over gesproken. Ook het CDA heeft indertijd een regulerende
energieheffing voorgesteld, vanuit het oogpunt dat het belangrijk was om bepaalde
lasten van de arbeid af te halen en te verschuiven naar het milieu. Toen heeft
het CDA ook gezegd dat dit een goede maatregel was. Nu blijft daar helemaal
niets van over. De heer Reitsma zegt nu dat het een onding is en dat het op
geen enkele manier goed in te passen is. Hoe had het CDA dit dan indertijd
voor ogen? Ik begrijp daar niets van!
 
 
 
 
 
 De heer Reitsma (CDA):
 
 Ik wil daar wel inhoudelijk op ingaan, maar ik constateer wel dat wij
dat gedeelte van het debat overdoen. Ik verwijs naar de argumenten die mijn
collega Lansink hier twee, drie, vier keer op een rijtje heeft gezet. Ik heb
daar niets aan toe te voegen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 Dan nog het volgende. Van de heer Lansink kon ik dat ook maar moeilijk
volgen. Hoe had het CDA het idee van dat terugsluizen destijds dan voor ogen?
 
 
 
 
 
 De heer Reitsma (CDA):
 
 Wij hebben altijd gezegd: als je een regulerende energiebelasting introduceert,
dan in Europees verband. Daar voldoet dit niet aan. Ook hebben wij gezegd
dat, als je een regulerende energiebelasting introduceert, je dat via de vergroening
van het belastingstelsel moet aanpakken. Dan moet sprake zijn van een directe
lijn, waarbij je iets heft en vervolgens teruggeeft, in die zin dat er een
stimulerende werking in zit om tot minder energieverbruik te komen. Dit wetsvoorstel
heft iets, maar de terugsluisoperatie heeft alleen te maken met het repareren
van koopkracht en inkomensdaling, zonder dat prikkels zijn ingebouwd om tot
een zuiniger energieverbruik te komen. Nog sterker, veel bedrijven kunnen
geen enkele prikkel uit laten gaan om tot minder verbruik te komen. Die voorbeelden
zijn de vorige keer voldoende aan de orde geweest. Ik erken dat het een moeilijke
zaak is om te komen tot terugsluizen, ook via een werkelijke vergroening van
het belastingstelsel. De heer Lansink heeft het in dat kader over een 1:1-relatie,
via stimulerende maatregelen die het energieverbruik werkelijk terugdringen.
Dit is echter gewoon een ordinaire verhoging van de tarieven, met een aantal
macro-gevolgen. Daarvoor in de plaats komt een pakket maatregelen, waar geen
prikkels in zitten om tot een zuiniger energieverbruik te komen, althans onvoldoende.
Wij leggen daar sterk de nadruk op. Daar voldoet dit niet aan.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 Toch kan ik de heer Reitsma niet volgen. Ik ben het met hem eens dat het
zinvol is om een sterkere prikkel in te bouwen. Ik hoor de fractie van het
CDA ook zeggen dat zij zich zorgen maakt over de zelfstandige, de landbouwer,
gezinnen met kinderen die erop achteruitgaan, maar in het voorstel van het
CDA zouden die er nog veel meer op achteruitgaan, omdat dan helemaal geen
sprake meer is van het terugsluizen richting inkomens of richting zelfstandigen.
 
 
 
 
 
 De heer Reitsma (CDA):
 
 Voor alle duidelijkheid: de weg die nu is ingeslagen, leidt ertoe dat
een groot deel van de gezinnen in de min komt, dat ouderen in de min komen,
dat gehandicapten in de min komen en dat de land- en tuinbouw in de min komt.
Als je de weg van een ordinaire heffing op gaat, dan moet je ook een terugsluisoperatie
hanteren, zodat de zojuist genoemde zwakke categorieën niet in de min
komen. In dit voorstel van het kabinet komen die wel in de min. Daarom zeg
ik: begin niet aan die grappenmakerij, want het heeft geen effect op het milieu
en de werkgelegenheid. Het werkt micro zeer slecht uit. Begin daar niet aan.
Dan wordt voorkomen dat de mensen worden opgezadeld met iets wat zij niet
kunnen opvangen. Dat is mijn harde kritiek op het wetsvoorstel, maar dat heeft
collega Lansink ook helder verwoord.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 Ik ben het met de heer Reitsma eens, waar het gaat om ouderen en gezinnen
met kinderen, dat zeer zorgvuldig moet worden teruggesluisd. Daar dragen wij
ook zorg voor. De heer Reitsma zegt dat je het geld juist moet inzetten voor
gerichte prikkels om het milieu te sparen, maar ik zie daar helemaal niets
van terugkomen. In dat geval zullen ook huishoudens moeten bijdragen aan een
energieheffing. Dat geld moet je dus teruggeven aan die huishoudens, want
anders gaan er verkeerde dingen gebeuren. Ik vind het heel tegenstrijdig dat
de heer Reitsma dan zegt dat dat geld helemaal niet naar die mensen terug
moet, maar dat het gebruikt moet worden voor gerichte milieuprikkels. Dat
kan ik niet volgen.
 
 
 
 
 
 De heer Reitsma (CDA):
 
 Het kernpunt is dat als je een regule rende heffing wilt
introduceren, die heffing een werkelijke invloed moet hebben op het energieverbruik
en de belasting van het milieu. Wij komen tot de conclusie dat deze heffing
niet of nauwelijks leidt tot die belangrijke doelstelling. Er moet dus een
andere instrument komen. Daarna ontstaat de discussie over de terugsluis,
maar over ecotax denkt de CDA-fractie anders dan de fractie van GroenLinks;
dat blijkt ook wel uit de verkiezingsprogramma's.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Giskes (D66):
 
 De heer Reitsma doet nu precies hetzelfde als de heer Lansink heeft gedaan,
vele uren lang, bij de behandeling van het andere wetsvoorstel, namelijk suggereren
dat je een 1:1-compensatie kunt creëren, zonder uit te leggen hoe die
eruit zou moeten zien. Ik krijg alleen het beeld dat er niet goed wordt gecompenseerd,
omdat er ergens wellicht iemand in de min gaat. De heer Reitsma lijkt impliciet
voor te stellen om het zo te doen dat overal mensen in de plus gaan, zodat
er niemand in de min gaat. Dat is natuurlijk een malle voorstelling van zaken.
Ik heb nog steeds niet van het CDA gehoord hoe je daadwerkelijk 1:1 kunt compenseren,
zonder iedereen rechtstreeks precies het geld terug te geven dat hij betaalt.
Daarvoor zijn wij hier niet bezig. Ik vind het dan ook langzamerhand een vrij
vervelende en langdradige discussie worden.
 
 
 
 
 
 De heer Reitsma (CDA):
 
 Dat gebeurt ook als de regeringspartijen dit wetsvoorstel er doorheen
jassen. Het is niet uit te leggen, want het is echt een onding. Dan begint
het ook een beetje een vervelend verhaal te worden als je steeds moet verdedigen
dat het toch doorgaat. Daarom is onze harde stelling, dat je niet aan deze
grappenmakerij moet beginnen. Als je werkelijk – daar is de CDA-fractie
voor – vergroening van ons belastingstelsel wilt hebben, zul je het
via een andere invalshoek moeten doen. Het is ook tekenend dat de Kamer tegen
de staatssecretaris heeft gezegd: komt u eens met een uitgebreide notitie,
waarin staat hoe wij werkelijke vergroening in het belastingstelsel kunnen
realiseren. Dit heeft dus eigenlijk niets met vergroening te maken.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Giskes (D66):
 
 Het is ieders goed recht om steeds te roepen dat het anders moet, maar
als je nooit aangeeft hoe het er dan uit moet zien, vind ik dat je op een
gegeven moment het recht van spreken verliest.
 
 
 
 
 
 De heer Reitsma (CDA):
 
 Ik verwijs naar de uitgebreide toelichting die collega Lansink heeft gegeven.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Giskes (D66):
 
 Maar die heeft ook geen suggesties gedaan.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 De vraag die ik wil stellen, is eigenlijk al gesteld, maar ik zal haar
in een andere vorm nogmaals stellen. Hoe houdt de heer Reitsma staande dat
hij zich zorgen maakt over gezinnen met kinderen, zelfstandigen en dergelijke,
als hij er tegelijkertijd voor pleit de energiebelasting gepaard te laten
gaan met het terugsluizen van de opbrengst en het nemen van energiebesparende
maatregelen? Dat lijkt mij op zijn minst gezegd inconsistent. Verder wil ik
hem vragen of hij zich ervan bewust is dat ook het Centraal planbureau zegt
dat het voor de doelgroep uiteindelijk toch gaat om een energiebesparing van
7%. Ik wijs erop dat er vele andere studies zijn, die zeggen dat de energiebesparing
wellicht veel hoger is. Het is ook enigszins inconsistent dat de heer Reitsma
zegt dat de mensen geconfronteerd worden met een veel hogere energierekening,
terwijl ze die juist kunnen vermijden door wat te besparen door allerlei besparingsmaatregelen
in huis te nemen. Dus ook op dat punt is het betoog van de heer Reitsma inconsistent.
Het lijkt mij dan ook beter dat hij zijn aandacht richt op de terugsluisvariant
waarvoor wij hier vandaag bij elkaar zijn.
 
 
 
 
 
 De heer Reitsma (CDA):
 
 Wij komen tot de conclusie, ondersteund door velen uit de samenleving –
de rapportages zijn bekend – dat dit wetsvoorstel niet of nauwelijks
leidt tot milieuwinst. Verder komen wij tot de conclusie dat, als je een regulerende
heffing introduceert met als doel vergroening van het belastingstelsel, je
deze invalshoek niet moet kiezen. Dat moet je Europees doen, omdat de effecten
van dit wetsvoorstel negatief zijn op het punt van de werkgelegenheid en de
terugsluisoperatie. Daarom lijkt het mij goed dat ik mij verder beperk tot
het terugsluizen, want dat heeft forse consequenties.
 
 
 
 
 
 Mevrouw B.M. de Vries (VVD):
 
 Het kabinet sluist terug door middel van lastenverlichting en dat staat
ook in het verkiezingsprogramma van het CDA.
 
 
 
 
 
 De heer Reitsma (CDA):
 
 Daar heeft mevrouw De Vries gelijk in en dat zal ik niet ontkennen, maar
het gaat nu om de manier waarop wordt teruggesluisd. Wij hadden echter liever
niets teruggesluisd. Ik wil op dit punt graag een nadere toelichting van de
staatssecretaris, omdat de aangekondigde lastenverlichting wel structureel
moet zijn. Die onzekerheid blijft nu hangen. Het mag toch niet zo zijn dat
paars de burgers twee keer pakt.
 
 Het regeerakkoord verplicht paars tot deze ecotax en dus ook tot de terugsluis
en ondersteuning van werkgelegenheid en koopkracht. Dat heeft een aantal negatieve
effecten, die vooral op microniveau merkbaar zijn, zoals in het midden- en
kleinbedrijf, maar vooral ook in de sector land- en tuinbouw. Het is aardig
dat de staatssecretaris in ieder geval compensatie biedt in de sfeer van de
Vpb en dat er een bepaalde zelfstandigenaftrek komt, maar dat is voor een
deel van de ondernemers niet genoeg. Zij blijven in de min zitten. Dat schrijft
de staatssecretaris zelf ook in de memorie van toelichting. Bovendien profiteren
ondernemers niet of nauwelijks van lastenverlichtende maatregelen als zij
tijdelijk of structureel een laag inkomen hebben.
 
 Het is natuurlijk leuk en aardig dat de staatssecretaris zegt dat zij
altijd nog verliescompensatie kunnen toepassen. Als zij echter acht jaar lang
nauwelijks een inkomen hebben, dan valt er niets te compenseren. De betrokken
ondernemers komen dan wel in grote liquiditeitsproblemen. Het gaat vaak om
gezinsbedrijven en die kunnen zich die liquiditeitsproblemen niet permitteren.
Bij sommige ondernemers is er zelfs sprake van een negatief effect van bijna ƒ
10.000. Ik heb geen idee waar die ondernemers van moeten eten. Zij hebben
maar één oplossing en dat is stoppen met de bedrijfsvoering.
Dat kan toch niet de bedoeling zijn van dit kabinet.
 
 
 
 
 
 Mevrouw B.M. de Vries (VVD):
 
 Voorzitter! De heer Reitsma zegt terecht dat acht jaar wel erg lang is
om gebruik te maken van verlies compensatie. Als een ondernemer
acht jaar lang met verlies draait, dan moet hij zich afvragen of hij wel moet
doorgaan. Ik begrijp het punt van de heer Reitsma. Ik zal hier ook nog kort
op ingaan en de staatssecretaris vragen of hij nadere ideeën over dit
onderwerp heeft. Als ik echter als ondernemer acht jaar lang met verlies had
gedraaid, dan had ik al veel eerder op mijn hoofd gekrabd.
 
 
 
 
 
 De heer Reitsma (CDA):
 
 Mevrouw De Vries zou de ondernemers eens de kost moeten geven die de afgelopen
tien jaar gemiddeld een ondernemersinkomen hebben gehad van ongeveer ƒ
10.000 en die wel de bedrijfsvoering hebben doorgezet. Dat zijn er zeer veel
en doordat die ondernemers bereid zijn met hulp van hun familie de onderneming
voort te zetten, hebben wij in Nederland heel wat werkgelegenheid. Die bedrijven
kunnen niet afgeschreven worden, zoals mevrouw De Vries wil. Zij zegt in feite
dat deze mensen maar moeten stoppen. Daarmee geeft zij de betrokkenen met
terugwerkende kracht een schop in de rug.
 
 
 
 
 
 Mevrouw B.M. de Vries (VVD):
 
 U moet realistisch zijn. Iedere ondernemer berekent of zijn bedrijf rendabel
is. Er zijn voorstellen die de liquiditeit in gunstige of ongunstige zin kunnen
beïnvloeden, maar wij moeten wel nuchter zijn. Ik heb geen specifieke
groep van bedrijven op het oog, maar als er acht jaar lang verlies wordt geleden,
moet de ondernemer zich op zijn hoofd krabben.
 
 
 
 
 
 De heer Reitsma (CDA):
 
 Het is wel duidelijk: de VVD-fractie kiest voor de sterken en heeft geen
oog voor ondernemers die in een zwakke positie verkeren. De laatste groep
is bereid genoegen te nemen met een laag inkomen en kan gedurende vele jaren
interen op het bedrijf, omdat er geen opvolger voor het bedrijf is. De VVD-fractie
zegt daarvan: laag inkomen, pech gehad. Deze groep krijgt niet of nauwelijks
compensatie en moet er dan maar mee stoppen. Dat is de keuze van de VVD-fractie.
Die mag zij maken, maar ik veroordeel die keuze.
 
 
 
 
 
 Mevrouw B.M. de Vries (VVD):
 
 Mijn fractie zegt niet: laag inkomen, dan maar stoppen. De heer Reitsma
moet goed naar mij luisteren. Ik heb gesproken over bedrijven waarmee het
jarenlang slecht gaat. Ik heb niet gezegd dat iedere ondernemer elk jaar winst
moet maken. Daar gaat het ook niet om. Ik heb gezegd dat dit punt in zijn
algemeenheid beoordeeld moet worden. Ik ben het met de heer Reitsma eens dat
bepaalde groepen het als gevolg van de maatregelen uit dit wetsvoorstel moeilijk
kunnen krijgen. Daar kunnen wij de staatssecretaris alsnog op aanspreken.
Ik wijs de heer Reitsma erop dat niet alleen de overheid hierin een rol speelt,
maar ook de banken. Banken maken een bedrijfseconomische beoordeling. Soms
stoppen ondernemers ook uit eigen beweging. Ik zeg niet dat bepaalde ondernemers
moeten stoppen. Ik zeg alleen: als je ondernemer bent, loop je bepaalde risico's.
Dat zijn de risico's van het ondernemerschap.
 
 
 
 
 
 De heer Reitsma (CDA):
 
 Voorzitter! De VVD-fractie verdoezelt hier een probleem. Zowel in de agrarische
sector als in het midden- en kleinbedrijf zijn er zeer veel ondernemers die
structureel een laag inkomen hebben, een inkomen in de orde van grootte van ƒ
10.000 à ƒ 15.000 op jaarbasis. De statistieken zijn bekend.
Het gaat om een behoorlijk percentage van deze beroepsgroepen.
 
 Ik vind dat er maatregelen genomen moeten worden om de inkomenspositie
van deze ondernemers te verbeteren. Mevrouw De Vries noemt zelf de ecotax
ook een onding. Maar zij zegt toch: dat is jammer voor die mensen, maar zij
krijgen nog even een hogere rekening gepresenteerd voor gas en elektriciteit;
wij bieden geen mogelijkheden tot compensatie, omdat die namelijk niet meer
vallen onder de fiscale faciliteiten. Daarmee laat mevrouw De Vries die categorie
ondernemers als een baksteen vallen. Het gaat hierbij om een grote groep ondernemers
die hard werken en er met hun gezin achterstaan. De CDA-fractie vindt dat
onverantwoord.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik zou graag een punt over de orde willen aanroeren. Wij hebben de ecotax
hier zeer uitvoerig behandeld. Natuurlijk is er enige overlap. Die ruimte
moet er zijn, maar het voert toch te ver wanneer wij tot een complete herhaling
komen. Ik moet dan punten buiten de orde gaan verklaren.
 
 Ik dring er dus bij iedereen op aan, zich te beperken tot het aan de orde
zijnde punt, wetsvoorstel 24344, en in gedachten te houden dat de andere zaken
enige tijd geleden, overigens nog niet zo lang geleden, zeer uitvoerig en
uitputtend zijn besproken.
 
 
 
 
 
 De heer Reitsma (CDA):
 
 Voorzitter! Ik kan heel concreet zijn: in de agrarische sector werkt deze
compensatie, deze terugsluis zeer onrechtvaardig uit. De bezwaren zijn helder.
Bepaalde bedrijven krijgen geen enkele wijze van compensatie. De sector als
totaal krijgt te weinig. De staatssecretaris schrijft in de stukken "min 20
mln.". De sector profiteert onvoldoende van de verlaging van de OT. Er is
alleen een tegemoetkoming door de verhoging van de zelfstandigenaftrek. Bovendien
komen er in deze sector nauwelijks BV's voor. Ze profiteren dus ook niet van
het opstapje. De conclusie is dat bij deze sector de negatieve uitwerking
van de terugsluisoperatie in feite op een andere manier gerepareerd zou moeten
worden. Ik doe hiervoor straks ook een voorstel.
 
 Ik kijk nu naar het microniveau. Ik geef een voorbeeld, een willekeurige
agrarische ondernemer met een bedrijf met 80.000 vleeskuikens en een inkomen
van ƒ 10.000. Die zijn er genoeg in Nederland. Zij krijgen in 1998
geen enkele compensatie van dit kabinet. Wat is de heffing, de ecotax? Meer
dan ƒ 10.000. Het inkomen van ƒ 10.000 dat ze hadden is dus
in een keer weg. Het inkomen is nul. Hier wordt geen compensatie voor gegeven.
Ik kan dat niet aan deze ondernemer uitleggen.
 
 Ik geef een ander voorbeeld, een varkensbedrijf met 150 zeugen en een
aantal vleesvarkens. Dit type bedrijf komt heel veel voor. Inkomenspositie ƒ
10.000. Dit bedrijf krijgt door de ecotax een heffing van ongeveer ƒ
7500. Compensatie: nul. Deze ondernemer houdt dus door de grappenmakerij van
dit kabinet ƒ 2500 aan inkomen over. Ik kan dit aan deze ondernemer
niet uitleggen. Ik vind het ook onrechtvaardig.
 
 Ik kijk nu naar het midden- en kleinbedrijf. Er is een rapport van het
EIM. Hierin staat dat de heffing voor het bedrijfsleven oploopt tot meer dan
800 mln. Het kabinet heeft in de stukken staan dat de heffing voor het bedrijfsleven 585 mln. is. Kan de staatssecretaris een toelichting
geven op het verschil tussen die getallen? MKB-Nederland komt tot de conclusie
dat er een netto heffing, een tekort voor de kleine bedrijven is van 128 mln.
Daarom stelt de CDA-fractie voor, de zelfstandigenaftrek met ongeveer ƒ
700 te verhogen, zodat het voor de bedrijven die ik heb genoemd, wat rechtvaardiger
uitwerkt. Op microniveau is het nog niet rechtvaardig, maar ik weet op dit
moment ook geen betere oplossing. De dekking voor de voorgestelde verhoging
zoeken wij in het verlagen van de generieke belastingverlaging die het kabinet
heeft aangekondigd. Ik denk hierbij aan de OT, maar van ons mag het ook een
andere invalshoek zijn. In elk geval moet het voor de staatssecretaris budgettair
neutraal zijn; zo reëel ben ik wel. Ik heb getracht, dit in een amendement
neer te leggen, maar dat is technisch nog niet helemaal rond. Ik kondig het
nu vast aan en hoor graag de reactie van de staatssecretaris.
 
 Omdat er groepen blijven die met verlies werken, ook als mijn amendement
zou worden aangenomen, vraag ik mij af of de staatssecretaris aanvullende
mogelijkheden ziet, bijvoorbeeld door de regelingen van het borgstellingsfonds
en het bijstandsbesluit zelfstandigen wat verder op te rekken. Er is nog een
tweede mogelijkheid: misschien kan het kabinet het profijtbeginsel dat voor
de agrarische sector is geïntroduceerd, gedeeltelijk terugdraaien. Dat
is ook een vorm van lastenverlichting.
 
 Zou voorts nog eens kunnen worden bekeken of in de structuurversterkende
maatregelen niet wat meer overheidsgeld kan worden gestopt?
 
 
 
 
 
 Mevrouw B.M. de Vries (VVD):
 
 Voorzitter! Ook de VVD zou in zijn algemeenheid de zelfstandigenaftrek
verder willen verhogen. Maar voor bedrijven die rondom de nul winst halen,
heeft dit toch geen enkele zin? Ik ben het met de heer Reitsma eens dat het
als een oplossing of verzachting werkt als er winst wordt gemaakt, maar als
een ondernemer reeds verliescompensatie ontvangt, of rondom de nul winst haalt,
gaat het verhaal op dat de heer Reitsma zojuist vertelde. Het klinkt heel
sympathiek wat hij zegt, maar ik vraag mij af of het wel een zodanig effect
heeft dat de betrokken groepen hiermee uit de problemen geraken. Voor hen
is dit volstrekt niet voldoende. In mijn ogen heeft het geen zin, omdat de
betrokkenen al in de verliescompensatie zitten.
 
 
 
 
 
 De heer Reitsma (CDA):
 
 Het zou het mooiste zijn wanneer dit hele onding weer werd teruggedraaid,
maar daar heb ik de VVD voor nodig en die is niet bereid om mee te werken.
Maar die fractie zegt wel dat door het CDA een onrechtvaardige terugsluisoperatie
wordt voorgesteld. Ik probeer van die operatie maar te redden wat er te redden
is en daarom doe ik twee voorstellen. Omdat de agrarische sector op min 20
mln. zit, wil ik dat eerst corrigeren. Dat is een macro-verhaal dat neerkomt
op het verhogen van de zelfstandigenaftrek met ƒ 700. Ik constateer
dat hiervan ook wordt geprofiteerd door het MKB, dat zelf ook in de min zit,
ook al houdt het kabinet een ander verhaal. Voor de sector is deze correctie
echter mooi meegenomen.
 
 Vervolgens blijven er op microniveau ook nog ondernemers op nul zitten
en daarvoor wilde ik enkele voorstellen uitwerken die ik zojuist heb genoemd,
zoals het profijtbeginsel en de structuurversterkende maatregelen. Als de
Kamer nog andere voorstellen heeft om deze ondernemers uit de min te halen,
houd ik mij aanbevolen. Mijn creativiteit houdt op een gegeven moment ook
op.
 
 Voorzitter! De werkgelegenheidseffecten zijn twijfelachtig. Het kabinet
zegt dat het maatschappelijke draagvlak voor de regulerende energiebelasting
een voorwaarde is voor enige effecten. Ik heb daar kennis van genomen. De
gevolgen zijn dat de werkgelegenheidseffecten negatief zijn en dat er nauwelijks
energiebesparende effecten van uitgaan. Waar beginnen wij dan aan? De fractie
van het CDA vindt het zorgelijk dat de netto-effecten voor de gezinnen in
1996 en 1997 negatief zijn. Het kabinet zegt dat deze effecten structureel
wel positief zijn, maar het is eigenlijk niet aanvaardbaar dat de gezinnen
in de jaren 1996 en 1997 behoorlijk in de min zitten. Ik vraag het kabinet
om daar toch een oplossing voor te zoeken, want er wordt een zoveelste aanslag
op het gezin gedaan. Wij hebben de forse verlaging van de kinderbijslag nog
maar net achter de rug en dan komt nu weer de aanslag via het gas en de elektriciteit.
 
 Wat is trouwens het oordeel van de zogenaamde minister van gezinszaken
die zich in het kabinet ontpopt heeft? Kan de staatssecretaris daar eens wat
over zeggen? De positie van de gezinnen, met name in de laagste inkomensklasse,
komt door dit paarse kabinet nog meer in de verdrukking. Dan vraag ik mij
in alle eerlijkheid af waar het sociale gezicht van de Partij van de Arbeid
blijft. Laat die dit allemaal over zich heen komen?
 
 Wij vinden dat aanvullende maatregelen nodig zijn, want bij de ouderen
en gehandicapten vallen de klappen. Macro kloppen de cijfers wel. Daarin heeft
de staatssecretaris gelijk, maar het gaat niet om macro; het gaat om de vraag
welke effecten het heeft voor gehandicapten en bepaalde categorieën ouderen.
Daar vallen de klappen en die zijn bikkelhard. De voorgestelde mix van terugsluismaatregelen
heeft voor bepaalde categorieën onverantwoorde negatieve inkomenseffecten.
Het kabinet kiest voor generieke instrumenten. De klappen vallen in de agrarische
sector en bij gezinnen met een sociaal minimum, zieken en gehandicapten. Mijn
fractie vindt dat niet sociaal en niet te verdedigen. De terugsluisoperatie
zal, als die dan toch moet geschieden, specifieker moeten gebeuren. Dit is
haastwerk en dat was het wetsvoorstel van de ecotax ook. Dit is niet meer
uit te leggen, laat staan te verdedigen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw B.M. de Vries (VVD):
 
 Voorzitter! Ik zal vandaag eens lekker kort zijn. Wij praten niet over
de ecotax. Daar hebben wij het inderdaad uitgebreid over gehad. Wij hebben
het over de terugsluis. In het regeerakkoord staat dat dat via lastenverlichting
gaat. De VVD-fractie steunt dat.
 
 Ik heb de heer Reitsma helaas niet gehoord over het jojo-effect dat de
heer Lansink in het ecotax-debat met betrekking tot de terugsluis heeft genoemd,
namelijk het koppelen van de opbrengst van deze wet aan die terugsluis. Misschien
kan de heer Reitsma daar in tweede termijn nog iets over zeggen.
 
 De minister-president heeft ook gezegd dat je niet voor iedereen een sluitende
rekening kunt maken. Dat is zo; dat blijkt ook uit dit wetsvoor stel
en de staatssecretaris beaamt dat ook. Bepaalde bedrijfstakken komen er goed
uit, andere wat minder. Misschien kan de staatssecretaris een korte beschouwing
geven over hoe hij bijvoorbeeld tegen de agrarische sector aankijkt. Ook de
LTO en het MKB-Nederland hebben brieven gestuurd. Zij vragen om de overhevelingstoeslag
niet te verminderen met die 0,19%, maar de zelfstandigenaftrek te verhogen.
Ik vraag mij af of dat wenselijk is. Zoals het pakket er nu ligt, heeft het
de instemming van de VVD-fractie. Nogmaals: in het algemeen zijn wij voorstander
van het verhogen van de zelfstandigenaftrek, maar als je daarmee de probleemgevallen
wilt oplossen, raak je volgens mij geen doel. Dan is het de vraag of je dat
zou moeten doen.
 
 Wat je ook niet kunt doen en waar wij het ook over hebben gehad, is dat
je specifieke doelgroepen fiscaal een bepaalde faciliteit geeft. De belastingmaatregelen
moeten zo generiek mogelijk zijn en het lukt inderdaad niet om dat voor iedereen
helemaal goed te krijgen.
 
 Ik ben aan het eind. Wij stemmen dus in met dit terugsluiswetsvoorstel
en wij geven daar alle zegen aan.
 
 
 
 
 
 De heer Reitsma (CDA):
 
 Mag ik dan een vraag stellen? Als de staatssecretaris in de stukken schrijft
dat de agrarische sector met de terugsluisoperatie, macro gezien, op min 20
mln. uitkomt, vindt u het dan, macro gezien, niet rechtvaardig dat dat gerepareerd
wordt? U zegt immers dat u er micro niets aan doet.
 
 
 
 
 
 Mevrouw B.M. de Vries (VVD):
 
 De tuinbouw valt er al buiten. Dat is gelukkig gerepareerd in het hele
wetsvoorstel. Dit is inderdaad een zorgelijk punt en ik heb de staatssecretaris
zojuist gevraagd of hij nog een beschouwing kan geven: wat zijn de mogelijkheden?
Wij hebben gezien dat het VAMIL-budget verhoogd wordt en ik heb begrepen dat
er ook in de begroting van Landbouw extra aandacht aan wordt besteed om dat
uit te breiden, juist om die sector tegemoet te komen. Net als u vraag ik
op dat punt dus een nadere beschouwing van de staatssecretaris van Financiën.
Ik realiseer mij ook dat specifieke compensatie via fiscale instrumenten ontzettend
moeilijk is. Dit geldt zeker als ik mij aansluit bij uw verhaal dat het gaat
om ondernemingen die rond de nulpositie zitten, dus geen winst maken. Dan
kun je via lastenverlichting überhaupt weinig doen. Immers, men zit dan
toch in de verliescompensatie. Vandaar mijn verzoek aan de staatssecretaris
van Financiën om een nadere beschouwing.
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Mijnheer de voorzitter! Na de discussie over de regulerende energiebelasting
spreken wij nu over de manier waarop wij de negatieve inkomenseffecten hiervan
kunnen compenseren.
 
 Het gaat er nu dus om, de micro-effecten van een macro-economische maatregel
tegen het licht te houden. Zoals ik in het voorgaande debat hierover al heb
opgemerkt, is voor mij een rechtvaardige compensatie het uitgangspunt bij
de terugsluizing. De compensatie kunnen wij niet los zien van de regulerende
energiebelasting. Het doel van deze belasting is om tot energiebesparing aan
te zetten: wie meer verbruikt, zal meer belasting moeten betalen. Maar hiermee
is niet alles gezegd.
 
 Niet iedereen heeft immers een zelfde onvermijdbaar verbruik; dus is ook
de na te streven energiebesparing niet in alle gevallen gelijk. De vastgestelde
heffingsvrije voet van 800 m3 houdt echter geen rekening met dit
verschil in verbruik. Bij de compensatie zal hiermee nadrukkelijk wel rekening
moeten worden gehouden. Dit houdt in dat de compensatie gedifferentieerd moet
zijn. Wij moeten namelijk in gedachten houden dat een onvoldoende compensatie
voor de regulerende energiebelasting demotiverend kan werken en het draagvlak
kan ondermijnen om tot meer energiebesparing te komen.
 
 Een rechtvaardige compensatie beschouw ik dan ook als een compensatie
waardoor een gemiddeld huishouden of bedrijf uit een bepaalde inkomensgroep
of huishoudensgrootte slechts minimaal voor- of nadeel ondervindt. De energiebesparingsprikkel
zal uit de energiebelasting moeten voortkomen en de compensatie zal zo volledig
mogelijk moeten zijn. Anders gezegd: de regulerende energiebelasting regelt
de macro-effecten, dit wetsvoorstel de micro-effecten.
 
 Indien dit uitgangspunt onder de voorgestelde generieke compensatie wordt
gelegd, is er mijns inziens niet in alle gevallen sprake van een rechtvaardige
compensatie. Dat is vooral te wijten aan het feit dat er gekozen is voor een
generieke aanpak, waardoor in specifieke gevallen bij groepen er geen volledige
compensatie is. In het algemeen valt het op dat er gekozen is voor een compensatie
in de sfeer van de directe belastingen. Zo wordt een verlaging van de belastingtarieven
in de eerste schijf voorgesteld. De consequentie hiervan is dat belastingplichtigen
met een inkomen van twee keer modaal met kinderen, meer gecompenseerd worden
dan belastingplichtigen op het niveau van het sociaal minimum.
 
 De regering stelt nog wel enkele compensatiemaatregelen voor voor de laatstgenoemde
groep, maar ik vraag mij af of geen evenwichtiger spreiding van de lastenverlichting
bereikt had kunnen worden door verlenging van de eerste schijf. De werkgelegenheidseffecten
van de belastingverlaging in de eerste schijf zijn marginaal. Bovendien is
er een ander wetsvoorstel dat iets aan de wigproblematiek zal doen.
 
 Als voor verlenging van de eerste schijf wordt gekozen, wordt de compensatie
voor met name eenverdieners gunstiger. Voor de lagere inkomens kan extra compensatie
via een verdere verhoging van de belastingvrije voet worden overwogen. Houdt
dit per saldo niet in dat grotere gezinnen, gezinslandbouwbedrijven en alleenstaanden,
chronisch zieken en gehandicapten meer dan via het onderhavige voorstel gecompenseerd
kunnen worden?
 
 Ik ben niet echt tevreden over het antwoord van de regering in de nota
naar aanleiding van het verslag op de vraag over de compensatie voor gezinnen.
Zo kon er geen eenduidig beeld worden gegeven over de compensatie van gezinnen
met bijvoorbeeld vier kinderen. Het bleef bij een aantal algemene conclusies
en de constatering dat de kinderbijslag met ƒ 25 per kind verhoogd
zou worden. Ik blijf het in dit verband versluierend vinden dat er in de tabellen
waarin de compensatie voor gezinnen is weergegeven, slechts rekening wordt
gehouden met een standaardgezin met twee kinderen. Dat verdringt het probleem
van de grotere gezinnen naar de achter grond. Ik pleit er dan
ook voor dat voortaan ook de koopkrachteffecten voor gezinnen met bijvoorbeeld
vier kinderen in kaart gebracht worden. Juist deze groep huishoudens wordt
door overheidsmaatregelen snel in de portemonnee getroffen. De effecten van
dit soort maatregelen moeten dan ook voortdurend bewaakt worden. Is de regering
daartoe bereid?
 
 De regering is bereid, van jaar tot jaar te bezien of er extra voorzieningen
getroffen moeten worden ter compensatie van huishoudens met kinderen. Mijns
inziens is dat zeker noodzakelijk, als het gaat om grotere gezinnen, dus die
met twee of meer kinderen. Wil de regering dit nadrukkelijk in haar jaarlijkse
afweging betrekken en die aan de Kamer meedelen?
 
 Uit de memorie van toelichting op het wetsvoorstel blijkt mijns inziens
dat ook voor 1996 al aanvullende compensatie nodig is. Ik zou er nogmaals
voor willen pleiten om de kinderbijslag voor 1996 met ƒ 40 te verhogen.
Indien na 1996 mocht blijken, dat de compensatie afdoende is, kan een meer
structurele compensatie worden afgesproken.
 
 Door de systematiek van de generieke compensatie in de sfeer van de directe
belastingen is de groep mensen die chronisch ziek of gehandicapt is, niet
als bijzondere compensatiegroep in de tabellen ondergebracht. Ik zou hier
nogmaals de aandacht voor willen vragen. Het antwoord van de regering in de
nota naar aanleiding van het verslag vond ik minimaal en getuigde van weinig
invoelingsvermogen met deze groep mensen. Deze mensen kunnen hun onvermijdbare
energieverbruik noodgedwongen minder dan anderen terugdringen door het toepassen
van energiebesparingsmaatregelen. Daarom is een bijzondere rechtvaardiging
nodig om deze groep mensen, die ook overigens vaak met bijzondere kosten worden
geconfronteerd, extra te belasten. Dat kan niet zomaar worden afgedaan met
een beroep op het generieke karakter van het compensatiepakket. Ik begrijp
dat deze problematiek moeilijk te kwantificeren is, maar ik blijf het zeer
onbevredigend vinden dat juist voor deze kwetsbare groep mensen zelfs geen
gegevens over energieverbruik beschikbaar zijn en ook geen specifieke maatregelen
zijn overwogen. Ik zou de regering willen uitnodigen, te onderzoeken in hoeverre
de invoering van de regulerende energiebelasting daadwerkelijk financieel
nadeel voor deze mensen oplevert.
 
 De compensatie voor de landbouw blijft ook voor mij een punt van aandacht
en zorg. Het is vooral de vraag of er voldoende evenwicht in het pakket zit.
Sectoren die zowel energie-intensief als arbeidsintensief zijn, betalen enerzijds
een relatief hoge heffing en profiteren anderzijds sterk van de terugsluis
via de verlaging in de overhevelingstoeslag. Dat geldt echter in veel mindere
mate voor landbouwbedrijven. Ook de verhoging van de zelfstandigenaftrek zal
niet altijd uitkomst bieden. Ik verwacht dat gezinsbedrijven geconfronteerd
zullen worden met een negatief netto effect van de regulerende energiebelasting.
 
 De regering spreekt over een relatief bescheiden effect, waarbij op mesoniveau
relatief geringe positieve en negatieve effecten kunnen optreden. Opvallend
vind ik het dat niet over de micro-effecten wordt gesproken. Zullen juist
daar niet de klappen vallen? Dat de regering in dit verband wijst naar het
MKB- en BTW-pakket is weliswaar begrijpelijk omdat hierin diverse lastenverlichtingsmaatregelen
ten behoeve van de landbouw zijn opgenomen, maar mijns inziens waren deze
maatregelen niet bedoeld als compensatie voor de regulerende energiebelasting.
Dus kunnen ze door de regering ook niet als compensatie worden gehanteerd.
Dit pakket zal toch ook niet als compensatie worden aangemerkt als de regering
met maatregelen komt om de mestproblematiek terug te dringen?
 
 Voorzitter! De compensatie voor de invoering van de regulerende energiebelasting
oogt niet op alle punten evenwichtig. Dat heeft vooral te maken met het feit
dat gekozen is voor een generieke compensatie. Hiervan zullen vooral grotere
gezinnen, specifieke landbouwbedrijven en chronisch zieken en gehandicapten
wel eens de dupe kunnen worden. Ik behoud mij daarom het recht voor, in het
belastingplan hierop concreter terug te komen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Giskes (D66):
 
 Mijnheer de voorzitter! Gelukkig wordt in de preambule bij dit wetsvoorstel
niet heel direct een relatie gelegd met de opbrengst van de regulerende energiebelasting,
want de fractie van D66 hoopt dat die opbrengst ernstig tegenvalt. Dat zou
namelijk betekenen dat het pas echt goed gaat met het besparen van energieverbruik
en dus met het afremmen van de CO2-produktie.
 
 Voor ons ligt het wetsvoorstel dat regelt wat er zoal aan lastenverlichting
gaat plaatsvinden in het kader van deze regulerende energiebelasting. In het
regeerakkoord is lastenverlichting afgesproken ter ondersteuning van werkgelegenheid
en koopkracht en ons algemene beeld is dat dit voorliggende wetsvoorstel daar
heel goed aan voldoet. Desondanks hebben wij wel enkele vragen.
 
 In de eerste plaats hebben wij in de schriftelijke ronde de vraag voorgelegd
of er overwogen is om voor de terugsluizing niet zo heel nadrukkelijk de verdeling
in opbrengst bij zakelijk en niet zakelijk gebruik, te volgen. Onzes inziens
is het namelijk denkbaar dat door het stimuleren van koopkracht uiteindelijk
de werkgelegenheid heel goed gediend wordt. Je zou je dan ook kunnen afvragen
of je die opbrengsten en de terugsluizing zo heel rigide parallel zou moeten
laten lopen. Ik zou daarop graag een korte beschouwing van de staatssecretaris
krijgen.
 
 Verbonden daaraan is het feit dat wij in dit wetsvoorstel overgaan tot
een geringe verlaging van het tarief in de eerste schijf. Dat wordt ook als
een prestatie gemeld. We weten echter ook, dat per saldo het tarief voor wat
betreft het belastingdeel het komende jaar weer omhoog gaat. Dat brengt mijn
fractie toch weer tot de constatering, dat er een samenhang is met de grondslag
waarover je belasting en premies heft. Die grondslag lijkt steeds smaller
te worden. De staatssecretaris is kort ingegaan op onze opmerkingen en ik
zou er graag iets meer over horen. Bij de behandeling van het belastingplan
zullen wij daar uitvoeriger op terugkomen.
 
 Voorzitter! Ook de fractie van D66 is niet echt blij met het feit, dat
men zowel in de landbouwhoek als in de horeca en het MKB in het algemeen de
indruk heeft er ernstig op achteruit te gaan. Ik wacht met belangstelling
het antwoord van de staatssecretaris af. Ik kan mij voorstellen, dat hij daarbij
een relatie legt met de andere wetsvoorstellen die ook tot
een lastenverlichting leiden. Op zichzelf is dat mogelijk, maar tegelijkertijd
hebben we onszelf een beetje in de problemen gewerkt door die terugsluis zo
nadrukkelijk apart te willen presenteren om te kunnen beoordelen of hij al
dan niet voldoende is. D66 is geen voorstander van een benadering via diverse
koopkrachtplaatjes, ook niet ten aanzien van de bedrijven. Dat ergens problemen
zullen ontstaan, is nooit te vermijden. Ik blijf bij mijn verwijt aan de heer
Reitsma, dat je alleen helemaal zuiver kunt compenseren als je – 1:1 –
precies teruggeeft wat je geheven hebt. En daar zijn we natuurlijk niet op
uit.
 
 
 
 
 
 De heer Reitsma (CDA):
 
 Voorzitter! Ik neem kennis van de opmerking van mevrouw Giskes, dat zij
niet naar het micro- maar wel naar het macroniveau kijkt. In de stukken wordt
ten aanzien van de landbouw gesproken over min 20 mln. Ik neem aan, dat zij
zich dat aantrekt. Als zij dat wil repareren, zal zij toch gevoelig zijn voor
mijn voorstel?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Giskes (D66):
 
 Ik sta open voor alle voorstellen, maar ik ben er niet van overtuigd dat
dit zo'n goed voorstel is. Ik wacht in ieder geval eerst de reactie van de
staatssecretaris af. Dat we natuurlijk proberen om dit zo goed mogelijk te
organiseren, lijkt mij duidelijk. Nogmaals, ik zal de discussie daarover met
belangstelling volgen.
 
 Voorzitter! Ik heb in de schriftelijke ronde al gezegd, dat het gebruik
van het woord "gezinnen" mij in dit verband niet erg aanstaat. De staatssecretaris
antwoordt, dat hij dit doet omdat het woord "huishoudens" verwarring kan wekken
met bedrijven. Ik stel voor, het andersom te doen: daar waar het woord "huishoudens"
verwarring zou wekken in termen van bedrijven, moet worden omschreven wat
de bedoeling is. In de definitieve wettekst kan daarmee het woord "gezinnen"
geschrapt worden, want dat vind ik echt zeer misplaatst. Niet omdat ik een
hekel heb aan gezinnen, maar het dekt gewoon de lading helemaal niet.
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Voorzitter! Begrijp ik hieruit, dat de fractie van D66 van mening is,
dat wij het daarmee altijd over het "gezin" in de traditionele zin van het
woord hebben?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Giskes (D66):
 
 Neen, "gezin" is een heel goede omschrijving van een eenheid waarin kinderen
opgroeien. Als dat nu ook al wordt uitgebreid tot huishoudens waarin dat niet
het geval is, schept dat alleen maar verwarring. Juist omdat we zo graag discussiëren
over "het gezin", moeten we dat woord niet in dit verband gebruiken.
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Welke uitbreiding wilt u daaraan geven?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Giskes (D66):
 
 Er zijn heel veel alleenstaanden, die je niet als gezin kan omschrijven.
Zij hebben ook een huishouden, zij stoken ook en zij gebruiken ook elektriciteit.
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Ik ben zeer benieuwd wat de staatssecretaris daarvan zal zeggen!
 
 
 
 
 
 Mevrouw Giskes (D66):
 
 Voorzitter! Als er op termijn sprake van is dat ook grootverbruikers van
elektriciteit in de heffing betrokken worden, zal er ook sprake zijn van een
terugsluismaatregel. Ik ben benieuwd of het de bedoeling is om dat weer in
twee aparte wetsvoorstellen te doen dan wel of dat één wetsvoorstel
wordt.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Mijnheer de voorzitter! Er hebben in de afgelopen weken reeds genoeg woorden
geklonken over de invoering van de regulerende energiebelasting, waarbij onder
meer aan de orde kwam of die invoering gewenst was, ja dan nee. Die discussie
is gevoerd en die wil ik uiteraard niet opnieuw voeren.
 
 De compensatiemaatregelen in verband met de invoering van de energiebelasting
zijn ook aan de orde gekomen. De opbrengsten die voortvloeien uit de heffing
van de energiebelasting zullen worden teruggegeven aan hen die de heffing
betalen, de zogenoemde terugsluismaatregelen. Daarover gaat het voorliggende
wetsvoorstel, althans voor één deel. Immers, slechts de terugsluis
aan ondernemingen is aan de orde. De terugsluis aan particulieren komt straks
bij de behandeling van het belastingplan aan de orde.
 
 De fractie van de SGP heeft nog enkele vragen over de compensatie voor
bedrijven. Ik wil vooropstellen dat uitgangspunt van de compensatie dient
te zijn dat er zo volledig mogelijke compensatiemaatregelen moeten worden
genomen, die daarbij zo goed mogelijk over de belastingplichtigen moeten zijn
verdeeld. Daaraan kunnen wij de vraag koppelen in hoeverre de duurzaamheid
van de compensatiemaatregelen kan worden gegarandeerd. Als de maatregelen
effect hebben, zal de opbrengst van de energiebelasting in de loop van de
tijd een neerwaartse tendens laten zien. Hoe paradoxaal dat wellicht ook klinkt:
als het goed loopt, hoopt de staatssecretaris op een verminderende belastingopbrengst
op dit punt. De structureel vormgegeven terugsluismaatregelen leggen een beslag
op de begroting, die in de tijd genomen ongeveer gelijk zal blijven. Een en
ander betekent dat er een steeds groter wordend verschil ontstaat tussen de
opbrengsten en de terugsluis.
 
 Is het waar dat dat verschil moet worden opgebracht uit de algemene middelen?
Zal dit nadrukkelijk geen gevolgen hebben voor de vormgeving van de belastingmaatregelen
die genomen zijn in verband met de terugsluis van energiebelasting.
 
 Naar de mening van de fractie van de SGP is het wetsvoorstel op onderdelen
niet helemaal evenwichtig. Een blik op tabel 1 in de memorie van toelichting
leert ons dat de structurele effecten van het wetsvoorstel voor alle daar
genoemde doelgroepen positief zijn, behalve dan voor de agrarische sector.
Die dreigt er zo'n 20 mln. bij in te schieten. Dat kan twee dingen betekenen.
Of er moeten specifieke, op de sector gerichte maatregelen worden genomen
om dit structureel nadelige effect weg te nemen, of de sector moet een extra
inspanning verrichten om te komen tot een extra energiebesparing, die de nadelige
gevolgen op microniveau ook opheft.
 
 Welnu, een ieder die de sector enigszins kent, weet dat er juist in de
agrarische sector op dit punt enorme inspanningen zijn en worden verricht.
Dit kan niet "beloond" worden met een extra lastenverzwaring op dit punt.
Dus zullen er naar de mening van de fractie van de SGP andere oplossingen
moeten worden gezocht. Zijn die voor de regering ook daadwerkelijk in beeld
geweest? Naar mijn oordeel is hieraan bij de schriftelijke voorbereiding al
te gemakkelijk voorbijgegaan. Overigens wijst de staatssecretaris
er in de nota naar aanleiding van het verslag op, dat de effecten voor de
agrarische sector relatief bescheiden zijn, te weten 0,1%, uitgedrukt als
percentage van de bruto toegevoegde waarde. Dat kan waar zijn, maar tegelijk
constateer ik dat het negatieve netto effect voor de sector, in guldens uitgedrukt,
structureel de helft bedraagt van het totale positieve effect van de totale
terugsluis. Als wij het zo bekijken, valt het wat tegen met het relatief bescheiden
effect. Daaraan moet de staatssecretaris toch ook aandacht besteden.
 
 Ik herinner hem er overigens nog aan dat mij in het debat over de ecotax
in de bedrijvensfeer een toezegging is gedaan, namelijk dat bepaalde categorieën
van bedrijven nog apart zullen worden bezien. Het gaat om bedrijven die milieu-investeringen
pleegden met een relatief hoog energieverbruik. Daar heb ik in de stukken
nog niets van gevonden, al moet ik ook toegeven dat die toezegging nog maar
een paar weken oud is. Maar ik ga er wel van uit dat die toezegging voluit
gestand wordt gedaan.
 
 De MKB-sector Nederland constateert een negatief effect voor zo'n 150
mln. voor deze sector. Zij stellen voor om de zelfstandigenaftrek verder te
verhogen en de overhevelingstoeslag minder dan voorzien te verlagen. Collega
Reitsma heeft misschien de gedachte mede daaraan ontleend. Ook ik zou een
reactie van deze staatssecretaris op die suggestie willen vernemen.
 
 Naast aandacht voor de landbouwsector en de sector van het midden- en
kleinbedrijf hebben wij in een eerder stadium ook aandacht gevraagd voor onder
meer de positie van grote gezinnen, gehandicapten, chronisch zieken en de
sociale minima. De grote gezinnen krijgen te maken met een ophoging van de
kinderbijslag met ƒ 25 per kind, mede ter tegemoetkoming in de kosten
van de energiebelasting. Dat is redelijk hoewel wellicht ook nog niet optimaal.
 
 Op het punt van de gehandicapten en chronisch zieken sluit ik mij kortheidshalve
maar aan bij wat collega Schutte zojuist daarover zei.
 
 Dan blijft over het knelpunt van de sociale minima. De regering erkent
dat er sprake is van een hoger dan gemiddeld energiegebruik bij deze doelgroep.
De tabellen leren ons dat bij een hoger energieverbruik juist de minima er
het meest op achteruitgaan. Mijn fractie hoort graag van de staatssecretaris
een nadere verduidelijking van de volledigheid van de compensatiemaatregelen
in dit opzicht.
 
 Overigens merk ik op dat wij in het kader van het belastingplan van volgend
jaar nog zullen terugkomen op de effecten van de maatregel voor gezinnen.
Daarin zijn immers de terugsluismaatregelen voor de gezinnen in verband met
de energiebelasting ook opgenomen.
 
 
 
 
 
 De heer Stellingwerf (RPF):
 
 Voorzitter! Ik sta hier in plaats van de heer Van Dijke. Die moest plotseling
ergens heen.
 
 Het nut van een aparte behandeling van de terugsluismaatregelen naar aanleiding
van de energieheffing blijft mij ontgaan. Het verslag geeft een soort herhaling
van zetten van de discussie die gevoerd is bij de behandeling van de energieheffing.
De groepen die minder gunstig worden bedeeld bij het terugsluizen komen ook
weer terug in de vragen die in de plenaire behandeling zijn gesteld. Ik wijs
bijvoorbeeld op de maatregelen ten behoeve van gezinnen met kinderen, de landbouwsector,
de horeca, het midden- en kleinbedrijf en de lagere-inkomensgroepen. Een gezamenlijke
behandeling van deze twee voorstellen had deze herhaling kunnen voorkomen.
 
 Het bepalen van terugsluismaatregelen is een afweging tussen een eerlijke
verdeling en een overzichtelijke regeling. Wanneer de fractie van de RPF het
huidige plaatje van terugsluismaatregelen bekijkt, is er, behoudens een enkele
vraag en opmerking, waardering voor het geheel. Het is een voorzichtige start
om te leren hoe zo'n regeling uitpakt en om stap voor stap verder te komen
op dit traject.
 
 Voorzitter! De verlaging van het tarief van de eerste schijf werkt in
de prognoses positief uit voor de werkgelegenheid. De verhoging van de belastingvrije
voet daarentegen werkt negatief uit. Zou op grond van deze gegevens niet te
overwegen zijn, de terugsluizing door middel van een verhoging van de belastingvrije
voet te vervangen door een extra verlaging van het tarief van de eerste schijf?
 
 De staatssecretaris voert ter onderbouwing van de terugsluizing door middel
van een verhoging van de belastingvrije voet aan, het voorkomen van mogelijke
ondercompensatie van de laagste inkomens. Het moge duidelijk zijn dat ik niets
wil afdoen aan een evenwichtige compensatie voor die inkomensgroep. Ik ben
echter wel benieuwd naar de omvang van die ondercompensatie – uitgedrukt
in aantal gezinnen en het gemiddelde bedrag – als wij de voorgestelde
verhoging van de belastingvrije voet vervangen door een verdere verlaging
van het tarief van de eerste schijf.
 
 Voorzitter! Op de vraag naar mogelijkheid van speciale maatregelen voor
zieken en gehandicapten, die naar alle waarschijnlijkheid een hoger energieverbruik
hebben, is het korte antwoord van de staatssecretaris, dat er enkel voor generieke
maatregelen is gekozen. Dit is niet in lijn met de speciale regeling die getroffen
is voor de ouderen; een groep die volgens mij qua energieverbruik te vergelijken
is met zieken en gehandicapten. Wat is de reactie van de staatssecretaris
in dezen?
 
 Voorzitter! De compensatie voor gezinnen met kinderen is minimaal. De
eenmalige verhoging van de kinderbijslag wordt een compensatie voor de energieheffing
genoemd, al maakt die geen onderdeel uit van de terugsluisregelingen. Ik hoop
van harte dat de positieve reactie op het verzoek van de fractie van de PvdA
om extra compensatiemaatregelen voor de jaren na 1996 voor gezinnen met kinderen,
geen loze belofte blijkt te zijn.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Voorzitter! De meeste punten rondom het terugsluizen van energiebelasting
zijn reeds aan de orde geweest. Het hoofdpunt is dat de verhoging van de energielasten
gepaard gaat met een verlaging van de belasting op arbeid. Ik wijs in dit
verband op de verlaging van de inkomstenbelasting en de overhevelingstoeslag.
 
 De fractie van de PvdA stemt ermee in dat de terugsluismaatregelen zoveel
mogelijk worden ingezet voor ondersteuning van de werkgelegenheid. Meer in
het algemeen zijn wij ons bewust van de kanttekeningen die
geplaatst kunnen worden bij het aan twee kanten snijdende zwaard: het idee
dat de zonden – het vervuilen van het milieu – zwaarder belast
worden en de deugden – het verrichten van arbeid – minder worden
belast.
 
 Een belasting op energie wordt voor een kleine open economie als Nederland,
in hoge mate afgewenteld op de factor arbeid. Het gaat niet alleen om een
lastenverlichting maar ook om een lastenverschuiving. Precies om die reden
was het mooier geweest als de energiebelasting en de terugsluismaatregelen
op Europees niveau ingevoerd hadden kunnen worden. Ik wil de regering nogmaals
vragen in overleg te blijven met onze Europese partners om dit in de toekomst
alsnog mogelijk te maken.
 
 Overigens laat de economische literatuur zien, dat zowel een verbetering
van het milieu als een bescheiden stijging van de werkgelegenheid kan plaatsvinden
als de uitgangssituatie er een is van zeer hoge belasting op arbeid en relatief
lage belasting op energieverbruik en tevens als het mogelijk is de burden
van belastingheffing af te schuiven op andere immobiele produktiefactoren.
Mijn argument is dat in Nederland in ieder geval aan de eerste eis is voldaan,
dus dat onze situatie niet optimaal is. Mede daardoor wijst veel recent onderzoek
uit – ook deze opmerking is met name aan de heer Reitsma gericht –
dat zowel de energiebesparende effecten als de werkgelegenheidsbevorderende
effecten van deze maatregel relatief groot zullen zijn. De PvdA-fractie is
heel blij met de maatregel, omdat de kans groot is dat ze inderdaad een tweesnijdend
zwaard zal blijken te zijn.
 
 Er zijn kanttekeningen te plaatsen bij het Athene-model dat het Centraal
planbureau hanteert, maar zelfs berekeningen met dat model suggereren een
bescheiden werkgelegenheidsgroei. En dat is dus waarschijnlijk een onderschatting.
Ook de 7% energiebesparing bij de doelgroep is waarschijnlijk een onderschatting.
Beide ontwikkelingen leiden ertoe dat de PvdA-fractie blij is met het wetsvoorstel.
 
 De PvdA-fractie verzoekt de regering om een inschatting te maken van het
effect van de energiebelasting en de terugsluis op de zogenaamde marginale
kosten van publieke middelen. In het Engels heten ze "marginal cost of public
funds". Het probleem met publieke goederen is dat de kosten hoger zijn dan
alleen de investering. Als je bijvoorbeeld een project van 100 mln. hebt,
zijn dat niet de totale kosten. Het project wordt gefinancierd uit belastingen
en die hebben verstorende effecten. Deze hele operatie van energiebelasting
plus terugsluis zal leiden tot een lagere marginal cost of public funds, lagere
verborgen beleidskosten en dus tot goedkopere publieke goederen. Dergelijke
berekeningen zijn al verricht voor Noorwegen en een aantal andere landen die
misschien met milieubeleid wat verder zijn gevorderd. Er zijn ook standaardberekeningen
in de literatuur over openbare financiën. Wij zien dat het internaliseren
van externe milieu-effecten, precies zoals wij er nu over spreken, leidt tot
een forse daling van de marginal cost of public funds. Dit heeft belangrijke
politieke implicaties, want het suggereert dat er meer ruimte is voor publieke
goederen. In Nederland is de nieuwe onderdirecteur van het Centraal planbureau,
prof. Bovenberg, een expert op dit terrein.
 
 De PvdA-fractie vraagt de regering concreet om zo spoedig mogelijk te
komen met een kwantitatieve schatting van de marginal cost of public funds
van de verschillende belastinginstrumenten en een schatting te maken van de
effecten van de energiebelasting en de terugsluis op deze belangrijke maatstaf
die in de openbare financiën gehanteerd wordt. Wil de regering toezeggen
deze berekeningen te laten uitvoeren door het Centraal planbureau?
 
 De PvdA-fractie constateert dat, als de energiebelasting een daverend
succes blijkt te zijn in de zin dat het energieverbruik en dus ook de opbrengsten
voor de overheid drastisch zullen afnemen, het regulerende effect van deze
energiebelasting fantastisch is. Evenals mevrouw Giskes ben ik van mening
dat het prachtig zou zijn als dit inderdaad gebeurde. Ik verzoek de regering
ons te verzekeren dat, als dit het geval zou zijn, er niet gemorreld zal worden
aan de terugsluis. Ik denk overigens dat ik het antwoord van de regering al
ken. Als de energiebelasting dus een daverend succes wordt vanuit het oogpunt
van milieuverbruik, is dat een tegenvaller voor de minister van Financiën.
Maar dat betekent niet dat de terugsluis die wij vandaag als onderdeel van
het wetsvoorstel bespreken, dan aan de orde zal zijn. Die tegenvaller moet
dan gewoon meelopen in het financieringstekort. Overigens is de PvdA-fractie
van mening dat dergelijke "tegenvallers" inderdaad zullen optreden, als rekening
gehouden wordt met dergelijke gedragseffecten. Hoe schat de regering deze
gedragseffecten en hun budgettaire gevolgen op lange termijn in?
 
 Zelfs het meest liberale blad, The Economist, dat zelfs een PvdA'er als
ik elke week leest, stelt dat een energiebelasting met terugsluis een fantastisch
instrument is. Als het goed regulerend werkt, is dat een daverend succes voor
het milieubeleid. En als het dat niet doet, is het een fantastisch instrument
om overheidsmiddelen binnen te halen. Er zijn dus twee redenen om deze hele
operatie te willen. De regering kiest voor de terugsluis voornamelijk voor
een verlaging van het tarief van de eerste schijf. Volgens het werk van Gelauf,
dat min of meer voor het Centraal planbureau de bijbel vormt, heeft dit inderdaad
meer positieve gevolgen voor de werkgelegenheid dan bijvoorbeeld de verhoging
van de belastingvrije voet of een verlenging van de eerste schijf. De PvdA
vindt dat de invoering van een werknemersaftrek wellicht nog betere gevolgen
heeft voor de werkgelegenheid. Daarop hebben wij ook bij de financiële
beschouwingen gewezen. Terecht zal de regering in haar antwoord wijzen op
het probleem dat verschillende groepen en verschillende bedrijven verschillend
gecompenseerd zullen worden. Kan de regering desalniettemin de gevolgen van
het instrument van de werknemersaftrek op zo kort mogelijk termijn onderzoeken?
Ik doel nu op de gevolgen voor de werkgelegenheid en de koopkracht.
 
 Ik wil vervolgens nog een paar kleine kanttekeningen maken bij de terugsluis.
De heer Schutte heeft een aantal waardevolle vragen gesteld en bij die vragen
wil ik mij aansluiten. Bij die vragen ging het om het feit dat geen gegevens
beschikbaar zijn over het energieverbruik van chronisch zieken en gehandicapten
en dat daarom geen inzicht bestaat in de financiële consequentie van
deze operatie voor deze groep mensen. Ook onze vraag is dus of de regering
in ieder geval wil onderzoeken hoe groot deze financiële consequenties
zijn, zodat wij er zeker van kunnen zijn, dat deze kwetsbare groep mensen
niet onevenredig zwaar benadeeld wordt.
 
 De regering antwoordt dat vanaf 1997 van jaar tot jaar gekeken zal worden
naar compensatie voor huishoudens met kinderen in het kader van de ontwikkeling
van het totale koopkrachtbeeld. De PvdA stemt hier van harte mee in, natuurlijk
op voorwaarde dat – en dat zal natuurlijk gebeuren – rekening
gehouden wordt met het feit dat gezinnen met kinderen relatief veel energie
verbruiken.
 
 Meer in het algemeen stel ik dat de energiebelastingterugsluis niet slecht
hoeft uit te pakken voor de koopkracht. Sterker, gezinnen die hun energieverbruik
laag weten te houden, zullen profiteren van de operatie, terwijl gezinnen
die een te hoog energieverbruik zullen blijven hebben, meer zullen moeten
betalen. Precies deze vermijdbare prikkel zal een bijdrage moeten leveren
aan de gewenste energiebesparing. Bovendien stemt de PvdA in met het feit
dat met de heffingsvrije voet de laagste inkomens enigszins worden ontzien.
 
 Toch heb ik nog een kritische opmerking. De PvdA is voorstander van het
vervallen van de vrijstelling voor grootverbruikers bij de heffing op elektriciteit.
Dat zou naar ik meen 85 mln. opleveren. Daarmee zou bijvoorbeeld de zelfstandigenaftrek
verhoogd kunnen worden. Kan de regering nog eens precies aangeven wat haar
standpunt met betrekking tot deze zaak is?
 
 Ik heb nog een ander puntje. Ik snap het antwoord van de regering niet
op de vraag over ondernemers die het 60%-tarief in de inkomstenbelasting ontwijken
door bijvoorbeeld een vennootschapsplichtige onderneming te gebruiken. Het
argument begrijp ik niet. Het punt is dat ondernemers in bijvoorbeeld de zakelijk
dienstverlening die niet veel energie verbruiken, door de verlaging van het
tariefopstapje dat in de terugsluis besloten ligt, toch onverwacht winfull
profit krijgen. Is dit nu een onbedoeld neveneffect van de operatie? Hoe belangrijk
vindt de regering dit effect?
 
 Mijn laatste punt betreft de glastuinbouw. Dit is een sector met een grote
toevoer van relatief goedkope energie. Voor deze sector is een uitzondering
gemaakt. Als gevolg van deze operatie komt de glastuinbouw uit op een plus.
Dit geldt niet voor de gehele agrarische sector, maar dus wel voor de glastuinbouw.
De regering heeft naar de mening van de Partij van de Arbeid nog steeds geen
goed antwoord kunnen geven op de vraag of deze bevoordeling van één
specifieke, desalniettemin zeer belangrijke sector, gewenst is. De PvdA –
en ik hecht eraan dit met nadruk te stellen – vindt het geen goede zaak
als ook op lange termijn de glastuinbouw vrijgesteld blijft van de gasheffing.
Kan de regering daarom zo spoedig mogelijk rapporteren over varianten waarmee
de glastuinbouw deze vrijstelling niet krijgt en waarmee tegelijkertijd het
geld dat daardoor binnenkomt teruggesluisd wordt naar de sector om energiebesparende
maatregelen te nemen? Dit laat onverlet dat de PvdA er begrip voor heeft,
dat de regering ervoor gekozen heeft de terugsluis niet te gebruiken om bijvoorbeeld
maatregelen zoals de VAMIL-regeling te intensiveren.
 
 De PvdA betreurt het verder dat de CDA- en VVD-woordvoerders – ik
doel nu niet op mevrouw De Vries, maar op de heer Remkes – de regulerende
energiebelasting als een onding bestempeld hebben. De verschuiving van lasten
van arbeid naar energie staat eigenlijk in verkiezingsprogramma's van veel
partijen in deze Kamer, namelijk in die van de PvdA, D66, de VVD en het CDA.
Ik snap daarom niet waarom een zo belangrijke operatie als een onding bestempeld
wordt. Zoiets valt niet uit te leggen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 Voorzitter! De heer Van der Ploeg sprak zojuist over die vrijstelling
voor grootverbruikers. Hij verzocht de regering om te bekijken of daarop kan
worden teruggekomen, zodat ook grootverbruikers voor dat eerste deel, die
50.000 kWh, een heffing gaan betalen. Dat levert geld op, namelijk 85 mln.
In de schriftelijke bijdrage van de fractie van de PvdA las ik dat men dat
bedrag eventueel wil bestemmen voor een verdere verlaging van het opstapje
in de vennootschapsbelasting. De heer Van der Ploeg heeft nu alleen over de
zelfstandigenaftrek gesproken. Betekent dit dat het voorstel over die grootverbruikers
van tafel is?
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Ik wacht eerst de reactie van de staatssecretaris af. Ik ben benieuwd
naar zijn mening over de vraag, als de vrijstelling niet wordt gebruikt, wat
de beste manier is om dat geld in te zetten. Wij hebben in het verslag inderdaad
beide zaken genoemd. De nadruk ligt echter op de zelfstandigenaftrek. Het
kan namelijk zijn, gelet op de andere maatregelen die worden genomen, dat
het tariefopstapje dadelijk toch helemaal wordt geëlimineerd.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 Als dat tariefopstapje helemaal wordt geëlimineerd vanwege die andere
zaken, dan ziet de heer Van der Ploeg van die optie af?
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Dat niet! Wij zijn geen voorstander van de vrijstelling voor grootverbruikers,
als het de heffing op elektriciteit betreft. Dat is overigens al bij de behandeling
van de vorige wet besproken. Vervolgens gaat het erom, als dat geld oplevert,
die 85 mln., hoe dat wordt ingezet. Daarvoor wijzen wij vooralsnog op de mogelijkheid
van het verhogen van de zelfstandigenaftrek.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 Het gaat hier om een bijdrage van de grootverbruikers. Dat zullen voor
een flink deel bedrijven zijn met meerdere mensen in dienst. Heeft de heer
Van der Ploeg niet overwogen om dat bedrag gericht in te zetten voor het bevorderen
van arbeid, bijvoorbeeld door een gerichte afdrachtskorting via deeltijdbanen
tot 32 uur?
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 De vraag hoe je deeltijd kunt bevorderen, is bijzonder interessant. Daar
komen wij overigens uitgebreid op terug bij de behandeling van het belastingplan.
De kwestie hierbij was dat er een zekere asymmetrie bestond tussen grootverbruikers
van gas en grootverbruikers van elektriciteit. Die wilden wij weghalen. Anderzijds,
met het verhogen van de zelfstandigenaftrek en het weghalen van het tariefopstapje
voor de vennootschapsbelasting, konden wij iets doen voor het midden- en kleinbedrijf.
Door dat te stimuleren, verhoog je de werkgelegenheid ook.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Giskes (D66):
 
 Twee vragen ter toelichting. De heer Van der Ploeg vraagt
om een nader onderzoek in verband met de gezinnen. Gaat het om een onderzoek
na invoering van het wetsvoorstel, of hangt zijn instemming met het wetsvoorstel
daarvan af?
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Neen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Giskes (D66):
 
 De heer Van der Ploeg bepleit verder een doorrekening van die marginal
cost of public funds. Hoe zeg je dat eigenlijk in het Zweeds?
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Knäckebröd.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Giskes (D66):
 
 Wat verwacht de heer Van der Ploeg van de uitkomst van die doorrekening?
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 In de literatuur zie je dat dit vrij sterke politieke implicaties heeft,
maar men spreekt altijd over een tweesnijdend zwaard, wanneer het om dit soort
operaties gaat. Daarmee wordt bedoeld dat zowel de kwaliteit van het milieu
wordt verbeterd als de werkgelegenheid. In een kleine open economie wordt
de belasting op energie uiteindelijk echter afgewenteld op arbeid, dus dat
effect moet worden verminderd. In de literatuur komt verder naar voren dat
wellicht sprake is van een driesnijdend zwaard, in die zin dat de kosten van
publieke goederen, inclusief alle verborgen beleidskosten, omdat publieke
goederen moeten worden gefinancierd met belastingen, danig zullen dalen bij
een ecologisering van het belastingstelsel. Voor Noorwegen bedroeg de marginal
cost of public funds 1,8. Dat betekent dat een project van 100 mln. in feite
180 mln. kost, vanwege alle verstorende effecten van de belastingen. Nadat
alle milieu-effecten waren geïnternaliseerd en er een prijs voor was
gerekend, daalde die marginal cost naar 1,3. De kosten van een project voor
klasse-assistenten zouden dan in plaats van 180 mln. slechts 130 mln bedragen.
Met een ecologisering van het belastingstelsel zullen de totale, dus de directe
en de indirecte kosten van publieke goederen dalen. Een groener beleid gaat
dan gepaard met een beleid, waarmee je meer ruimte kunt creëren voor
de collectieve sector. In de literatuur is het voornamelijk een academische
kwestie geweest, maar het heeft belangrijke politieke implicaties. Het geeft
ook andere inzichten in het groener maken van het belastingstelsel.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Giskes (D66):
 
 Ik ken uw achtergrond, maar ik had nog een andere vraag gesteld.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Wij stemmen in met dit wetsvoorstel, maar wij willen wel twee dingen.
Ten eerste het punt dat de heer Schutte heeft aangegeven en dat betreft de
groep van chronisch zieken en gehandicapten. Wij willen dat daar onderzoek
naar wordt gedaan en dat wij dat kunnen volgen. Ten tweede willen wij de huishoudens
met kinderen volgen. De regering heeft eigenlijk al toegezegd dat die van
jaar tot jaar gevolgd zullen worden.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Vos (GroenLinks):
 
 Mijnheer de voorzitter! Mijn fractie heeft tijdens het debat over de invoering
van de regulerende energiebelasting kritische kanttekeningen geplaatst bij
de omvang, de hoogte en de breedte van de door de regering voorgestelde heffing.
Ik zal deze opmerkingen nu niet herhalen. Ook heb ik geen behoefte om de discussie
ten principale over de heffing vandaag dunnetjes over te doen. Mijn fractie
heeft na het debat hierover een finale afweging gemaakt en, met weliswaar
behoorlijk getemperd enthousiasme, voor de invoering van de heffing gestemd.
 
 In dit debat staat de terugsluis centraal en dan met name de terugsluis
naar de bedrijven. In het belastingplan 1996 wordt de terugsluis naar de gezinnen
definitief vastgelegd. In het verslag heeft mijn fractie geopperd dat het
kabinet mogelijk had gekozen voor een vorm van terugsluizen naar het bedrijfsleven,
waarbij niet het maximaal mogelijke effect voor de bevordering van de werkgelegenheid
zou worden bereikt. De nadere motivering van de staatssecretaris voor de keuze
om ook een verlaging van het tariefstapje in de vennootschapsbelasting en
een hogere zelfstandigenaftrek te betrekken bij de compensatie voor de bedrijven,
heeft mijn fractie wat meer gerustgesteld. Het doel om de lasten te verleggen
van arbeid naar milieu mag tot een voordeel van de arbeidsintensieve bedrijvigheid
leiden, maar het moet niet zo zijn dat kleine bedrijven, van één
tot acht gekwalificeerde werknemers, daar de dupe van worden. Dat zijn wij
met de staatssecretaris eens. Wel blijf ik mij afvragen of de verlaging van
het tariefstapje in de vennootschapsbelasting niet al te zwaar is ingezet.
Had het kabinet bijvoorbeeld niet met een verlaging van het stapje met 1,5%
in plaats van 3% kunnen volstaan? Zo was er meer geld overgebleven voor een
hogere afdrachtskorting lage lonen of een afdrachtskorting volwaardig deeltijdwerk.
 
 Het mag zo zijn dat onze twijfel bij de huidige terugsluis naar bedrijven
wat is weggenomen, maar dat neemt niet weg dat wij van mening zijn dat een
mogelijke opbrengst van het wegvallen van de vrijstelling voor grootverbruikers
bij de heffing op elektriciteit in beginsel volledig zou moeten worden aangewend
voor lagere lasten op arbeid. Het betreft hier immers grote energie- en kapitaalintensieve
bedrijven, die best geprikkeld mogen worden om meer arbeidsplaatsen te realiseren.
Ik hoor hierop graag een reactie van de staatssecretaris.
 
 De terugsluis naar de landbouw is per saldo licht negatief. De sector
heeft hierop bij monde van de LTO in een brief gereageerd. Wij vragen de reactie
van de staatssecretaris op deze brief. In mijn eigen oordeel ben ik toch wat
twijfelachtig over het voorstel dat de LTO hier doet. Er is inderdaad een
ondercompensatie voor de landbouwsector, een substantiële ondercompensatie,
maar ook weer niet een buitensporig grote ondercompensatie. Het probleem met
het voorstel van de LTO – dat is ook het voorstel dat de heer Reitsma
hier aan de Kamer heeft gedaan – is dat de gekozen oplossing ten koste
zal gaan van de lagere lasten op arbeid, waardoor er dus lasten niet zozeer
van arbeid naar milieu worden verschoven, maar van kapitaal naar milieu. Dat
zal betekenen dat die overcompensatie van de glastuinsector – die immers
al is vrijgesteld van de heffing – nog groter zal worden en dat vinden
wij toch een probleem bij dat voorstel van de LTO. Ik ben in ieder geval benieuwd
naar de reactie van de staatssecretaris en ik vraag hem of hij nog andere
mogelijkheden ziet om iets aan het probleem van de licht negatieve terugsluizing
naar de landbouwsector te doen. 
 
 Het kabinet kiest verder bij de terugsluizing naar bedrijven voor een
verlaging van het percentage van de overhevelingstoeslag. Tijdens de algemene
beschouwingen heeft mijn collega Rosenmöller een voorstel gedaan, namelijk
om gericht de arbeidskosten voor deeltijdbanen tot en met 32 uur te verlichten
voor de werkgever door hiervoor een specifieke afdrachtskorting in te voeren.
Het oordeel van het kabinet over dit alternatief was toen en is nu negatief.
Graag zou ik zien dat de regering in het kabinetsstandpunt, dat zij over het
pas uitgekomen rapport van de commissie, Toekomstscenario's voor herverdeling
van onbetaalde zorgarbeid, zal opstellen, concreet in zal gaan op de voor-
en nadelen van dit alternatief. Dit moet mogelijk zijn, omdat ook de genoemde
commissie op dit punt met een specifiek voorstel komt. Analoog aan de afdrachtskorting
die is gebaseerd op voltijdwerk zou volgens de commissie ook een afdrachtskorting
voor het scheppen van volwaardige deeltijdbanen mogelijk zijn. De commissie
denkt hierbij aan ƒ 2000 voor iedere werknemer die per week minimaal
20 en maximaal 32 uur werkt. De hoogte van de korting zou kunnen variëren
naar duur en functieniveau, opdat deeltijdarbeid ook voor middenfuncties en
hogere functies wordt ingevoerd.
 
 De commissie adviseert de regering om een nader onderzoek in te stellen
naar de mogelijkheden voor een dergelijke afdrachtskorting. Kan de staatssecretaris
mij toezeggen dat een dergelijk onderzoek zal worden ingesteld? Wanneer kan
de Kamer het standpunt van de regering over dit rapport tegemoetzien? De Kamer
heeft besloten om een nogal zwaar "adviescircus" in werking te stellen, voordat
er uiteindelijk een kabinetsstandpunt komt en wij vragen ons af of dit niet
tot onnodig veel vertraging leidt. Wij hebben graag voor de behandeling van
de wetsvoorstellen die de verlaging van de overhevelingstoeslag en de invoering
van de afdrachtskorting voor lage lonen en langdurig werklozen regelen, meer
duidelijkheid over het standpunt van het kabinet over deze afdrachtskorting
voor volwaardig deeltijdwerk.
 
 Ik heb nog een aantal opmerkingen over de terugsluis voor de huishoudens,
of misschien moet ik over gezinnen spreken. In de nota naar aanleiding van
het verslag stelt de staatssecretaris dat door invoering van de heffingsvrije
voeten in de energiebelasting gedeeltelijk wordt voorkomen dat het effect
van de belasting relatief te zwaar op de gezinnen met lage inkomens drukt.
De woorden "gedeeltelijk" en "voorkomen" intrigeren mij. Waarom kan niet volledig
worden voorkomen dat deze heffing te zwaar drukt op deze gezinnen? Waarom
denkt de staatssecretaris dat hij kan volstaan met een verwijzing naar de
zeer bescheiden algehele koopkrachtstijging van de minima in 1996? Zou een
iets groter accent op de verhoging van de belastingvrije voet niet letterlijk
en figuurlijk de kou uit de lucht kunnen nemen voor deze groep? Wij zijn uiteraard
ook benieuwd of de staatssecretaris ervoor zal zorgen dat de compensatie na
1996 voor de minima met kinderen op een goede manier wordt geboden.
 
 Het heeft mij verheugd dat de staatssecretaris nu ook heeft berekend wat
de inkomenseffecten zijn voor de sociale minima met kinderen. Ik zet echter
vraagtekens bij het woord "berekend", omdat de staatssecretaris heeft gezegd
dat de effecten voor alle minima, of zij nu kinderen hebben of niet, hetzelfde
zijn. Dat heeft ons verrast. Ik hoor graag een nadere toelichting van de staatssecretaris.
De heer Van der Ploeg zei dat gezinnen met veel kinderen meer energie gebruiken.
Hij heeft hier blijkbaar ook twijfels over. Kan de staatssecretaris laten
onderzoeken hoe hoog het energiegebruik is in de categorie van de minima?
Is er een verschil binnen deze inkomenscategorie en wat zijn de effecten van
een dergelijke maatregel? Naar onze mening is er alle reden voor dit onderzoek.
 
 Ik sluit mij aan bij de zorg die de heren Schutte en Van der Ploeg hebben
uitgesproken over de gevolgen van deze operatie voor de gehandicapten en chronisch
zieken. Het is van groot belang dat wordt onderzocht wat die gevolgen zijn
voor deze groepen. Kan de Kamer daarover een rapportage krijgen? Ik vraag
de staatssecretaris, de resultaten van dit onderzoek niet onmiddellijk te
verwerken in een aanpassing van de terugsluis. Het lijkt mij van belang dat
de Kamer eerst inzicht krijgt in het energieverbruik en de mogelijke effecten
daarvan.
 
 Voorzitter! Inzake de verdeling van de meeropbrengst van het Gronings
aardgas verwijst de staatssecretaris naar de dialoog die tot stand lijkt te
komen tussen de Staat en de bedrijven Shell en Esso over de duurzame energiebesparing.
Daar heeft minister Wijers ook op gewezen tijdens de bespreking van de milieu-aspecten
van dit wetsvoorstel. Op welke termijn verwacht het kabinet dat die dialoog
concrete resultaten oplevert? Wordt de Kamer daarover volledig en tijdig ingelicht?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Vermeend:
 
 Voorzitter! Er is door verschillende afgevaardigden ook gesproken over
de regulerende energieheffing zelf. Ik zal daar niet op ingaan. We hebben
een uitvoerig debat gehad over de voors en tegens van de regulerende energieheffing.
Ik beperk me tot de terugsluis. Dat ligt ook meer voor de hand. Dat wetsvoorstel
wordt hier vandaag besproken. Er zijn natuurlijk wel raakvlakken. Daar waar
dit het geval is, zal ik vanzelfsprekend wel ingaan op de vragen.
 
 De belangrijkste vragen die gesteld zijn en de kanttekeningen en de opmerkingen
die gemaakt zijn, hebben betrekking op de terugsluis als zodanig en met name
het samenstel van de terugsluis. Wij hebben, ook in het licht van de doelstelling
van de terugsluis, voortdurend gezocht naar een evenwichtig pakket dat zoveel
mogelijk recht zou doen aan de terugsluisoperatie zelf. Dat betekent dat er
ook gekeken is naar de effecten op de werkgelegenheid, naar de verschillende
sectoren, naar gezinnen, naar huishoudens en naar het zakelijk en het niet-zakelijk
gebruik. Kortom, er is gepuzzeld om te komen tot een zo evenwichtig mogelijke
terugsluis.
 
 Ik ben blij met de opmerking van de heer Stellingwerf dat de terugsluis
over het algemeen op een redelijk evenwichtige wijze is vorm gegeven. Hij
heeft hierbij wat kanttekeningen geplaatst, waar ik nog op terugkom.
 
 Ik wil hier een opmerking maken die ik ook heb gemaakt tijdens het debat
over de energieheffing zelf. We zijn uitgegaan van het gemiddelde verbruik,
bijvoorbeeld per inkomensklasse en we hebben gezocht naar een vormgeving,
een samenstel van terugsluis waarbij het eigenlijke effect
per saldo neutraal zal zijn.
 
 Er zijn verschillende opmerkingen gemaakt over mogelijke alternatieven.
Wij hebben zelf desgevraagd natuurlijk ook andere alternatieven in beeld gehad.
Wij hebben bijvoorbeeld in het kader van het energieverbruik van de minima
gekeken of het wellicht beter zou zijn om binnen een saldo-neutrale operatie
de belastingvrije som te verhogen. Ik zeg dit in de richting van mevrouw Vos.
Aan de andere kant is ook de mogelijkheid aan de orde geweest de belastingvrije
som niet te verhogen maar iets te verlagen en te kijken of een tariefverlaging
een beter effect zou hebben. Kortom, ik heb ook zelf achter de computer gezeten
om te kijken welke mix per saldo het meest evenwichtig zou kunnen zijn. Ik
heb talloze plaatjes en uitdraaitjes op mijn bureau gehad. Uiteindelijk is
dit naar mijn oordeel het beste resultaat, gegeven de doelstelling van een
budgettair-neutrale operatie en het voorliggende wetsvoorstel. Ik verdedig
dit resultaat dan ook voluit.
 
 Ik zal straks ingaan op een aantal specifieke punten, zoals waarom we
niet gekozen hebben voor een extra verhoging van de belastingvrije som of –
andersom – voor een extra verlaging van het tarief of voor een andere
terugsluis die meer effect zou kunnen hebben op de werkgelegenheid. De heer
Van der Ploeg heeft gelijk. Het is best mogelijk te zoeken naar een terugsluis
waarbij je meer nadruk legt op de factor arbeid, op een lastenverlaging voor
werkgevers, waardoor arbeid goedkoop wordt en je zelf aan de onderkant nog
eens zou kunnen terugsluizen. De heer Van der Ploeg heeft gewezen naar Gelauf,
de bijbel van het CPB. Ik heb de Kamer op dat punt op verzoek van de heer
Van der Ploeg ook een notitie toegestuurd. Hierin zijn de modelmatige effecten
te zien van de verschillende maatregelen. De heer Van der Ploeg heeft gelijk
als hij opmerkt dat de modelmatige effecten van een terugsluis die zich uitsluitend
zou toespitsen op het verlagen van de kosten van arbeid voor werkgevers, uit
werkgelegenheidsoogpunt een hoger effect zou hebben. Ik zeg er nadrukkelijk
bij dat hier een andere doelstelling een rol heeft gespeeld, namelijk een
evenwichtige terugsluis. We hebben hierbij ook gekeken naar die sectoren in
de huishoudens waardoor de opbrengst is gerealiseerd en vervolgens hebben
we dat pakket zo evenwichtig mogelijk samengesteld. Vervolgens is het pakket
zo evenwichtig mogelijk samengesteld.
 
 Ik ga niet in op het betoog van de heer Reitsma over de ecotax. Ik ken
de opvatting van het CDA en ik respecteer die. Wat mij overigens nog steeds
niet duidelijk is, is wat nu het plan van het CDA op dit punt is. Ook het
betoog dat de heer Lansink hierover hield, heb ik tot op heden niet begrepen.
Ik houd mij dus aanbevolen voor een initiatief van het CDA ter zake.
 
 Voorzitter! De heer Reitsma merkt op dat de opbrengst van de terugsluis
niet structureel is en dat deze kan dalen, bijvoorbeeld als gevolg van een
verminderd energieverbruik. Hij verwijst daarbij naar bladzijde 2 van de nota
naar aanleiding van het verslag en vraagt mij, uit te leggen hoe het precies
zit. In gewoon Nederlands kan ik hem zeggen dat het "minder meer" betekent.
Enerzijds is er de autonome groei van het energieverbruik en anderzijds is
er in de plaatjes rekening gehouden met het energiebesparingsbeleid waarvan
dit wetsvoorstel onderdeel is.
 
 De heer Reitsma merkt vervolgens op dat sommige sectoren en gezinnen negatief
zouden kunnen uitkomen als gevolg van de terugsluisoperatie. Daarbij ga ik
er wel van uit dat hij doelt op de structurele terugsluis. Wij moeten ons
namelijk realiseren dat er een verschil zit tussen 1996, 1997 en het einddoel,
dus de structurele operatie. In 1996 wordt bijvoorbeeld al volledig de verhoging
van de belastingvrije som doorgevoerd. Een aantal maatregelen gaat dus onmiddellijk
in, terwijl de energieheffing in drie jaar wordt opgebouwd. De cijfermatige
exercitie van de heer Reitsma betreft dus de structurele effecten van het
wetsvoorstel en de effecten die optreden door de uitvoering van de structurele
terugsluis.
 
 In de brief van het MKB die de heer Reitsma aanvoert, valt op dat het
EIM de bron is, zoals blijkt uit het bijgevoegde plaatje. Hierin zit ook het
verschil met het kabinetsvoorstel. Wij hebben bij voortduring aangegeven,
ook in de stukken, dat het EIM heeft aangesloten bij de cijfers van het Centraal
planbureau. Daarvan is later komen vast te staan dat zij een overschatting
van de heffingsopbrengsten te zien geven, en dan ontstaat natuurlijk een heel
ander beeld. Die cijfers kunnen dan ook niet als uitgangspunt worden genomen
voor de stellingname en de opmerkingen van de heer Reitsma. Wij moeten afgaan
op de cijfers die het kabinet hierover heeft verstrekt, en op de terugsluis
van het kabinet. Macro gesproken is zelfs te zien dat de terugsluis hoger
ligt: er zit een verschil in van ongeveer 75 mln. Hierover zijn vragen gesteld
in de stukken en wij hebben aangegeven waaraan dat ligt. Macro gaat er meer
terug dan er macro aan heffing binnenkomt. Ik stel voor, dat wij bij deze
discussie voortaan uitgaan van de cijfers van het kabinet en dan ontstaat
een ander beeld.
 
 De heer Reitsma heeft met enkele andere leden een belangrijk punt naar
voren gebracht en dat is de agrarische sector. Ik moet eerlijkheidshalve zeggen
dat het met het fiscale instrument van de terugsluis buitengewoon moeilijk
is om op de millimeter nauwkeurig te rekenen. De heer Schutte maakte daar
een opmerking over, namelijk dat het vooral generiek is. Op zichzelf is dat
juist, maar tegelijkertijd zijn een aantal voorstellen gedaan die specifiek
zijn, zoals de zelfstandigenaftrek. Dat is een specifiek instrument. Het probleem
is alleen dat in de fiscaliteit geen echte instrumenten voorhanden zijn waarmee
je heel nauwkeurig specifieke situaties een fiscaal voordeel zou kunnen geven.
Daar ligt ook de problematiek. Wij hebben verschillende berekeningen gemaakt
en op basis van de thans voorliggende berekeningen – ik heb al gezegd
dat zij het beste resultaat zijn – zijn wij tot de conclusie gekomen
dat bepaalde sectoren in de plus komen en dat, als je het helemaal uitsplitst,
een sector in de min kan komen.
 
 Als je onze cijfers als uitgangspunt neemt, zie je overigens wel dat de
hele MKB-sector een plus vertoont. Als je het gaat onderverdelen, kun je in
een aantal situaties plussen zien en beperkte minnen. Bij de agrarische sector
is die min op zichzelf aanwezig, zij het beperkt. Op dat punt is in de gedachtenwisseling
die ik met mijn collega van Landbouw heb gehad, wel degelijk ook gekeken naar
de samenstelling van de pakketten MKB en BTW. Ik zeg niet dat die daarvoor
in de plaats kunnen komen, hoewel de heer Schutte en ook anderen opmerkten
dat daar wel naar verwezen zou worden. De maatregel voor de
VAMIL, het extra bedrag dat bij de VAMIL is uitgetrokken, specifiek overigens
voor milieu-investeringen in de landbouwsector, houdt wel degelijk verband
met de cijfers die wij in de terugsluisoperatie kenden met betrekking tot
de agrarische sector. Zo is de discussie ook gegaan: kijk eens naar specifieke
mogelijkheden om bijvoorbeeld die min 20 te compenseren. In die discussie
heb ik gezocht naar een mogelijke maatregel en toen zijn wij uitgekomen bij
die VAMIL-operatie. Het was dus een heel specifiek gerichte fiscale maatregel,
toegespitst op de landbouwsector als het gaat om investeringen die zich voor
die lijst kunnen kwalificeren. De lijst zal – mevrouw Vos heeft daar
een vraag over gesteld – ook met die milieu-investeringen worden uitgebreid
en zal dus met ingang van 1 januari 1996 worden aangepast, mede met het oog
hierop.
 
 De heer Reitsma heeft gevraagd of wij nog andere mogelijkheden hebben
bezien. Ik heb al gezegd dat de creativiteit in de fiscaliteit op dat punt
echt uitgeput was, omdat zijn voorstel, de verhoging van de zelfstandigenaftrek,
op zichzelf natuurlijk slechts beperkte effecten sorteert. Ook een verhoging
met ƒ 700 heeft natuurlijk, zoals mevrouw De Vries terecht opmerkte,
slechts beperkte effecten. De heer Reitsma heeft gezegd dat hij ervan uitgaat
en ervan mag uitgaan dat de staatssecretaris op dat punt een budgettair-neutrale
operatie pleegt. Dat wil zeggen dat die ƒ 700 moet worden opgevangen
in de terugsluis, bijvoorbeeld met een korting op het generieke deel. Dat
betekent tegelijkertijd wel dat die korting op het generieke deel bijvoorbeeld
vorm zou kunnen krijgen – zei de heer Reitsma – door een vermindering
van de OT-verlaging die nu voorligt in het wetsvoorstel. Wij moeten ons realiseren
dat dat natuurlijk wel een aantal andere effecten heeft. De OT-verlaging is
met name van belang voor bedrijven met werknemers. Met andere woorden: het
gaat feitelijk om een verlaging van de arbeidskosten voor bedrijven. Als je
de OT-verlaging vermindert en dus minder budgettaire middelen terugsluist,
heeft dat een negatief effect voor de bedrijven die één of meer
werknemers hebben. Ik weet niet of dat de bedoeling is van de heer Reitsma.
Het lijkt mij niet verstandig. Ik heb ook tegen de heer Van der Ploeg gezegd
dat juist de effecten op de kosten van arbeid, bijvoorbeeld via de OT, uit
werkgelegenheidsoogpunt veel belangrijker zijn dan een verhoging van de zelfstandigenaftrek.
 
 
 
 
 
 De heer Reitsma (CDA):
 
 Het gaat om een afweging van twee maatregelen: enerzijds de verhoging
van de zelfstandigenaftrek – welke werkgelegenheidseffecten heeft dat? –
en anderzijds het verminderen van de OT. Kan de staatssecretaris de effecten
toelichten op het volume van de werkgelegenheid? Daarnaast is er de reparatie;
dat is een zelfstandige doelstelling. Het is dus niet het enige.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Vermeend:
 
 Ik kan de effecten globaal wel aangeven. Wij gaan uit van een beperking
van het OT-percentage. Die zal op zichzelf heel beperkt zijn, als de door
de heer Reitsma voorgestelde verhoging met ƒ 700 van de zelfstandigenaftrek
wordt doorgevoerd. Deze verhoging komt budgettair grosso modo neer op ruim
100 mln., dus belasting plus premies.
 
 
 
 
 
 De heer Reitsma (CDA):
 
 Ik heb een ander cijfer gekregen: 65 mln.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Vermeend:
 
 Ik heb uitdrukkelijk gezegd dat het gaat om belasting plus premies. Dat
is wat anders.
 
 Welnu, aan de andere kant is er dus een verlaging van het OT-percentage.
Om de gevolgen hiervan aan te geven, moet ik echt technisch worden, want het
is ingewikkeld. Het heeft in ieder geval geleid tot een lichte stijging van
de tarieven eerste schijf (TES). Als ik namelijk een verhoging van de zelfstandigenaftrek
doorvoer, ontstaan een grondslagversmalling en een lichte verhoging van de
TES. Ik kijk nu naar mevrouw Giskes. Het is dus een grondslagversmallende
maatregel.
 
 Er zijn ook herverdelingseffecten. Weer heel globaal gaat het grootbedrijf
van plus 5 (in de stukken) naar min 30. De overheid zit nu op plus 35 en gaat
naar min 5. De stijging van de TES heeft, hoe je het ook wendt of keert, evenwel
een nadelig effect voor de gezinnen.
 
 Als ik uitga van de CPB-modelmatige benadering van de werkgelegenheid,
heeft een mindere verlaging van de kosten voor arbeid een negatief effect
op de werkgelegenheid. Ik voeg er uitdrukkelijk aan toe dat het om heel geringe
effecten gaat, maar de richting is wel negatief. Ik denk niet dat dit gecompenseerd
wordt door de door de heer Reitsma voorgestelde beperkte verhoging van de
zelfstandigenaftrek.
 
 Ik geef dan ook de voorkeur aan de onderhavige terugsluis. Ik doe dit
uit een oogpunt van zowel een evenwichtige compensatie voor gezinnen als een
evenwichtige terugsluis naar het bedrijfsleven. Het is niet gewenst dat door
het voorstel van de heer Reitsma bedrijven met werknemers minder gecompenseerd
worden. Naarmate het om meer werknemers gaat, wordt het verschil groter. Dat
heeft negatieve effecten.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Giskes (D66):
 
 Is er wellicht een oplossing te vinden in de fiscale behandeling van meewerkende
gezinsleden?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Vermeend:
 
 Dat is een probleem. Niet in alle bedrijven is een meewerkend gezinslid.
Ik neem aan dat mevrouw Giskes aan de zogeheten meewerkaftrek denkt. Ook in
dit kader blijft de mogelijkheid dat er geen sprake is van de toepassing van
de meewerkaftrek. De verhoging levert dus alleen een bescheiden voordeel op
in de specifieke situatie dat de meewerkaftrek wordt toegepast. Dat is iedere
keer het probleem als je zoekt naar een instrument.
 
 Daar komt bij dat wij ons moeten realiseren dat er ook in de landbouwsector
mogelijkheden voor energiebesparing zijn. Ik moedig die ook aan door de VAMIL
juist voor de agrarische sector uit te breiden. Ik zie niet in dat een meewerkaftrek
een compensatie op maat zou geven die specifiek is voor deze sector. Ik heb
al gezegd dat de totale MKB-sector in de 10-plus zit. Dus als ik een meewerkaftrek
ten koste van het budget extra zou verhogen, dan wordt die meewerkaftrek over
het hele midden- en kleinbedrijf uitgesmeerd en niet specifiek toegespitst
op de landbouwsector. Ik moet dan relatief veel geld uitgeven om een beperkt
aantal bedrijven in de landbouw waar die meewerkaftrek wordt toegepast, te
compenseren. Ik ben daar niet voor.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Giskes (D66):
 
 Maar in de andere sectoren binnen het MKB waar sprake is van zo'n meewerkaftrek,
is er waarschijnlijk geen profijt van de overhevelingstoeslag?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Vermeend:
 
 Maar als je kijkt naar het totale beeld, dan zitten de MKB en ook de kleine
bedrijven juist in de plus.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Giskes (D66):
 
 Het probleem doet zich meer binnen die MKB-sector voor. Als je vindt dat
er een probleem is, zou het wellicht...
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Vermeend:
 
 Door de verschillende leden is in dit debat de problematiek van de agrarische
sector binnen het MKB gesignaleerd. Daar praat ik over.
 
 
 
 
 
 Mevrouw B.M. de Vries (VVD):
 
 Je zou zelfs nog kunnen overwegen om van die meewerkaftrek af te stappen,
omdat het een ingewikkelde regeling is, en meer toe te willen naar de reële
beloning, de tegenhanger.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Vermeend:
 
 Die discussie loopt.
 
 De positie van de gezinnen is door verschillende leden, waaronder de heer
Reitsma, aan de orde gesteld en door alle leden is de positie van de gehandicapten
en de chronisch zieken aan de orde gesteld. Ik heb al aangegeven dat er een
toezegging is geweest, ook bij de discussie over de energieheffing, om jaarlijks
in relatie tot de heffing een beoordeling te doen plaatsvinden van het koopkrachtbeeld.
Nu is uitdrukkelijk gevraagd om in de effectrapportage, die overigens ook
door mij is toegezegd bij de behandeling van de energieheffing zelf, de verschillende
effecten in beeld te brengen. Ik ben best bereid om te onderzoeken of het
mogelijk is om een meer specifiek beeld te krijgen van de positie van gehandicapten
en chronisch zieken en ook van het energiegebruik voor gezinssituaties met
verscheidene kinderen. Mevrouw Vos en de heer Schutte vroegen hiernaar. De
gegevens die ik de Kamer in de stukken heb doen toekomen, zijn alles wat ik
op dit moment heb. Meer heb ik niet. Dat is het beste wat wij kunnen bieden.
Maar ik kan mij voorstellen, gehoord de vragen uit de Kamer, dat het mogelijk
is om een meer specifiek beeld te krijgen van het energiegebruik van gehandicapten,
chronisch zieken en gezinnen met meer kinderen. Ik ben bereid om in overleg
met de collega's te proberen om daar een nader beeld van te krijgen. Dat nadere
beeld zou dan een rol kunnen spelen in de effectrapportage en in het jaarlijkse
koopkrachtbeeld dat in de stukken is toegezegd.
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Mag ik hieruit begrijpen dat deze vragen hoe dan ook expliciet zullen
worden beantwoord in de eerstvolgende voortgangsrapportage?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Vermeend:
 
 Ja. Helaas heb ik die cijfers nu niet. Dat is op zichzelf een teleurstellend
antwoord, maar ik heb niet meer. Behalve door u is ook door andere leden gevraagd
om daar onderzoek naar te doen en om die gegevens te betrekken bij de toegezegde
effectrapportage. Daar ben ik toe bereid en wat mij betreft kan het daarin
een rol spelen.
 
 
 
 
 
 De heer Reitsma (CDA):
 
 Dat is de structurele situatie die wij afwachten. Wat overblijft is de
vraag over de incidentele situatie. De staatssecretaris schrijft ons dat voor
gezinnen in de jaren 1996 en 1997 er wel degelijk negatieve inkomenseffecten
zijn. Waarom was dat niet budgettair neutraal op te lossen?
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Vermeend:
 
 We moeten daarbij twee dingen onderscheiden. Kijkend naar het gemiddelde
energieverbruik, ook voor de verschillende gezinnen, is de uitkomst grosso
modo nul, structureel. Voor 1996 en 1997 kan er incidenteel een min optreden.
Dat is ook in discussie geweest bij de heffing zelf. Daarover zullen wij jaarlijks
bij het koopkrachtbeeld een oordeel geven. Nu wordt eraan toegevoegd, dat
het beeld vervolmaakt moet worden door tegelijkertijd ook meer specifiek de
koopkrachteffecten van het grotere energieverbruik door bijvoorbeeld chronisch
zieken en gehandicapten in beeld te brengen. Dat moet nog onderzocht worden.
 
 
 
 
 
 De heer Reitsma (CDA):
 
 Dat begrijp ik. Dat hebt u zojuist ook al uitgelegd en toegezegd. Ik vind
het een belangrijke toezegging, maar dan blijft het punt dat u schrijft, dat
de netto effecten voor gezinnen voor 1996 en 1997 negatief zijn. Structureel
zijn de effecten wel positief. Als u per jaar maatwerk wilt leveren, waarom
levert u dan voor 1996 niet dat maatwerk opdat dit negatieve effect wordt
opgelost? U erkent het namelijk zelf in uw brief.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Vermeend:
 
 Waar haalt u de cijfers dan vandaan?
 
 
 
 
 
 De heer Reitsma (CDA):
 
 Ik zoek ze even op!
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Vermeend:
 
 Ik heb hier voor mij de inkomenseffecten voor de sociale minima met kinderen,
op bladzijde 20 van de nota naar aanleiding van het verslag. Op verzoek zijn
deze effecten aan de nota toegevoegd. Voor 1996 wordt het energieverbruik
onder laag, middel en hoog aangegeven. Dan zie je plus 70 bij laag, plus 15
bij middel en min 50 bij hoog. Bij hoog is dat natuurlijk wel het geval.
 
 
 
 
 
 Mevrouw B.M. de Vries (VVD):
 
 Voorzitter! Als ik het mij goed herinner, is dit ook allemaal exact in
het debat aan de orde gekomen. Er vindt een discussie plaats, die we uitgebreid
hebben gehad en we zitten ook enigszins met een tijdsdruk.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 De staatssecretaris gaat verder.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Vermeend:
 
 Voorzitter! Ik wil de heer Reitsma graag verwijzen naar het uitvoerige
debat en naar bladzijde 20.
 
 
 
 
 
 De heer Reitsma (CDA):
 
 Ik heb het gevonden. Het staat op bladzijde 16.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Vermeend:
 
 Bladzijde 20 komt later en dat zijn de cijfers die ik gegeven heb.
 
 
 
 
 
 De heer Reitsma (CDA):
 
 Dat begrijp ik, maar nu gaat het even om de specifieke situatie in 1996
en 1997 naar aanleiding van de vraag van D66. U schrijft dat in 1996 en 1997
een beperkt negatief saldo ontstaat. Waarom hebt u dat niet gerepareerd? U
zegt, dat u maatwerk per jaar wilt leveren.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Vermeend:
 
 Voorzitter! Ik heb gezegd dat het om afrondingsverschillen gaat. De heer
Reitsma moet ook wel volledig citeren: te veel cijfers achter de komma, dat
wil zeggen 0,015 procentpunt. Het gaat om afrondingsverschillen.
Vervolgens heb ik op bladzijde 20 nog eens de effecten voor laag, middel en
hoog aangegeven. Daar is wel degelijk te zien, bijvoorbeeld voor de sociale
minima, dat er sprake is van een plus en voor hoog een min.
 
 Voorzitter! De heer Reitsma heeft over de extra compensatiemogelijkheden
voor de agrarische sector gesproken en hij heeft het borgstellingsfonds genoemd.
Deze mogelijkheden staan op de begroting van LNV. Ik heb begrepen, dat deze
begroting net door de Tweede Kamer is goedgekeurd en daarom was het misschien
verstandig geweest om dat punt daar aan de orde te stellen. De competentie
inzake de bijzondere bijstand ligt bij de gemeente.
 
 
 
 
 
 De heer Reitsma (CDA):
 
 Voorzitter! Dit vind ik fraai! Als de staatssecretaris bij de behandeling
van de begroting van Landbouw was geweest – ik was er namelijk wel bij –
had hij de minister van Landbouw kunnen horen zeggen, dat het maar bij de
behandeling van de belastingvoorstellen aangekaart moest worden. Ik had het
echter over BF en over BZ. Over dat laatste gaat natuurlijk de minister van
Landbouw niet alleen.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Vermeend:
 
 Nee, zoals u weet ligt de competentie van de bijzondere bijstand bij de
gemeente en niet bij het Rijk. Dus daarvoor zoudt u bij de gemeente moeten
zijn.
 
 Er zijn verschillen vragen gesteld over de opbrengsten van de energiebelasting
en over de effecten als het beleid zeer succesvol zou zijn. De meest indringende
opmerking is gemaakt door de heer Van der Ploeg, die stelde dat een en ander
niet tot gevolg mag hebben dat de terugsluis ter discussie komt. Tijdens het
vorige debat heb ik al opgemerkt dat de terugsluis niet ter discussie staat
als zou blijken dat door de regulerende effecten de opbrengst van de energiebelasting
afneemt.
 
 Overigens verwacht ik niet dat de komende jaren het energieverbruik per
saldo zal dalen. Ik heb dit ook in de nota naar aanleiding van het verslag
toegezegd. Het regulerende effect wordt door het kabinet gezien als een endogene
factor op de belastingopbrengst. Dit is tevens een antwoord aan het adres
van de heer Van der Vlies, die ook op dit punt een vraag stelde.
 
 De heer Van der Ploeg heeft gevraagd of het wellicht beter zou zijn om
in het kader van bijvoorbeeld de terugsluis te denken aan de werknemersaftrek,
vanwege de effectiviteit voor de werkgelegenheid. Ik heb al aangegeven dat
wij bij de terugsluis ook gekeken hebben naar andere effecten die verband
houden met de sectoren. Ik noem in dit verband de evenwichtige compensatie
en de inkomenseffecten. Bij een eerder debat is al aangegeven dat wij zullen
kijken naar de mogelijke vormgeving van een werknemersaftrek, die wij dan
in een notitie zullen vastleggen, die aan de Kamer zal worden voorgelegd.
Als de vormgeving van zo'n werknemersaftrek bekend is, zal ik het Centraal
planbureau vragen naar de mogelijke werkgelegenheidseffecten van alternatieve
vormen van werknemersaftrekken. Ik denk dat deze discussie geen rol kan spelen
in het kader van het voorliggende wetsvoorstel, omdat de notitie pas in de
loop van 1996 zal verschijnen.
 
 Naar aanleiding van vragen van mevrouw Vos en de heer Van de Ploeg kan
ik meedelen dat laten vervallen van de vrijstelling van grootverbruikers bij
de heffing op elektriciteit 85 mln. oplevert. Daarmee zou je, zoals de heer
Van der Ploeg vroeg, de zelfstandigenaftrek kunnen verhogen, maar het is de
vraag of dat een goede zaak is. Het is natuurlijk wel heel specifiek. Dan
moeten wij de vraag beantwoorden of dat een evenwichtige compensatie is. Overigens
merk ik aan het adres van de heer Van der Ploeg op dat ook bij de bespreking
van de heffing een uitvoerige discussie is gevoerd over die 85 mln., dat er
afspraken over gemaakt zijn en dat er ook amendementen ingediend zijn op de
artikelen 36p en 36q. In artikel 36p is geregeld dat bij algemene maatregel
van bestuur kan worden bepaald dat de vrijstelling vervalt en in artikel 36q
is bepaald dat bij algemene maatregel van bestuur kan worden voorzien in een
bijzondere teruggaveregeling. Met andere woorden, tijdens het debat is uitvoerig
gediscussieerd over modaliteiten op dit punt. Bovendien is, om het nog ingewikkelder
te maken, tijdens dat debat ook gesproken over de introductie van eventuele
meerjarenafspraken en de mogelijke effecten. Wij hebben op dat punt de toezegging
gedaan om dat in een breder verband te bezien en wij komen daarop terug. Daarover
zijn afspraken gemaakt met de Kamer.
 
 De heer Van der Ploeg sprak over het 60%-tarief in de inkomstenbelasting
en bedrijven die onderworpen zijn aan de vennootschapsbelasting. Mevrouw Vos
vroeg zich in dit verband af, of er geen overcompensatie plaatsvindt voor
bedrijven in de BV-vorm.
 
 Ook hier hebben wij berekeningen gemaakt en zijn uiteindelijk op 3% uitgekomen,
omdat bij een lager percentage het middenbedrijf onvoldoende compensatie krijgt.
Wij zijn op 3% uitgekomen om zoveel mogelijk recht te doen aan het middenbedrijf.
Die verlaging van de Vpb sorteert vooral effect bij het middenbedrijf. Als
wij lager gaan zitten, wordt het middenbedrijf onvoldoende gecompenseerd.
Dat is de achtergrond van onze keuze.
 
 Het is natuurlijk niet zo dat, juist vanwege de regulerende energieheffing,
er als het ware een overstap zal plaatsvinden van de eenmanszaak naar de besloten
vennootschap. Die keuze wordt door een groot aantal factoren bepaald. Dat
is niet uitsluitend een zaak van tarieven.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Wij willen alleen benadrukken dat het een enigszins bot instrument is.
Allicht zijn er veel andere factoren die de keuze beïnvloeden. Wanneer
men zich echter in die gelukkige situatie bevindt, kan met name de zakelijke
dienstverlening daar een behoorlijk groot voordeel halen. Dat is jammer.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Vermeend:
 
 U heeft gelijk, mijnheer Van der Ploeg. Er zijn situaties denkbaar dat
men door het wegnemen van dat opstapje in een voordeliger situatie komt. Dat
is inherent aan deze generieke maatregel. Maar ook hier zat ik met een probleem.
Wij wilden een evenwichtige situatie realiseren voor de verschillende sectoren.
Deze keuze is ingegeven door de effecten van de maatregel voor het middenbedrijf.
 
 De vrijstelling voor de glastuinbouw is uitvoerig gemotiveerd bij de behandeling
van de heffing. In de stukken bij de heffing is zeer breed aangegeven, waarom
wij de glastuinbouw hebben vrijgesteld. De achtergrond is duidelijk. Het heeft
te maken met het feit dat de glastuinbouw een grote energieverbruiker is en dat de heffing buitengewoon sterke negatieve effecten kan hebben.
Wij hebben natuurlijk wel varianten overwogen maar uiteindelijk is, op basis
van de afweging van de andere terugsluismogelijkheden, gekozen voor de vrijstelling.
Die vrijstelling kwam namelijk het meest tegemoet aan de problematiek. In
het licht van de doelstelling die wij wilden bereiken voor de glastuinbouw,
heb ik geen andere variant kunnen bedenken die even effectvol is als deze
vrijstelling.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 De vraag was, of de regering bereid was het effect te onderzoeken van
een eventueel vervallen van de vrijstelling voor de glastuinbouw en het naar
de sector terugsluizen van het geld dat dit genereert voor het nemen van energiebesparende
maatregelen.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Vermeend:
 
 Ik ga ervan uit dat u in beginsel instemt met de compensatie voor de glastuinbouw,
doch dat u mogelijke andere varianten in beeld zou willen zien. Wij hebben
gekozen voor de vrijstelling. Bij het debat over de heffing hebben wij toegezegd
dat wij de mogelijkheden bezien om voor verbruikers met een MJA een teruggaveregeling
te treffen. In dat kader kan de glastuinbouw ook aan de orde komen. Maar ik
ga er nadrukkelijk van uit dat daarbij wel overeind staat dat de compensatie
voldoende moet zijn. Ik ben dus bereid ernaar te kijken, maar dan alleen in
het kader van de hele teruggaveregeling die wij moeten bekijken bij de MJA's.
 
 De heer Van der Ploeg heeft verder een vraag gesteld over de publieke
sector. Het begrip "marginal cost of public funds" is afkomstig uit de welvaartseconomie.
Het is de vraag of deze interessante invalshoek nader kan worden bezien. De
heer Van der Ploeg vroeg om een schatting van die effecten. Hij wees in dit
verband op de Scandinavische landen. Wij beschikken niet over de mogelijkheden
om een dergelijke schatting te maken. Het is mij bekend dat bij het CPB die
kennis waarschijnlijk wel aanwezig is. Waarschijnlijk, zeg ik met nadruk.
De heer Van der Ploeg heeft immers al gewezen op de bekende mensen die daar
werken. Ik ben bereid om het CPB te vragen om een dergelijk onderzoek te doen.
Ik kan het niet toezeggen, omdat ik afhankelijk ben van de medewerking van
het Centraal planbureau. Misschien vindt het bureau het de moeite waard om
dit op zichzelf interessante onderzoek te verrichten. Ik zal mij dus wenden
tot het Centraal planbureau en het resultaat daarvan aan de Kamer berichten.
 
 De heer Schutte heeft gevraagd of een verlenging van de eerste schijf
beter is voor alleenverdieners. Wij moeten ons realiseren dat heel specifiek
de categorie mensen met een marginaal tarief tussen 50% en 60% profiteert
van zo'n verlenging. Het stukje verlenging zit immers net op die grens. Men
moet dan vooral denken aan dat stukje verlenging. Vervolgens wordt dat in
z'n effect vervangen door een tarief van 37,5%. Ik denk dus dat dit niet in
algemene zin een adequate compensatie is. Je kunt dus niet in algemene zin
stellen dat het beter is voor de desbetreffende categorie inkomens. Daarbij
komt dat welvarende tweeverdieners dubbel zouden profiteren. Dat moeten wij
ons wel realiseren.
 
 Ik kom toe aan de verlaging van het tarief in de eerste schijf in plaats
van verhoging van de basisaftrek, of andersom. Die andere variant is door
mevrouw Vos voorgesteld. Wij hebben beide mogelijkheden bezien. Mevrouw Vos
heeft er gelijk in dat door een verhoging van de belastingvrije som met name
aan de onderkant ten opzichte van de huidige situatie een plus kan worden
bereikt. Maar het heeft tegelijk het effect van een soort grondslagversmalling,
zeg ik mede in de richting van mevrouw Giskes. Dat heeft ook weer effect op
de TES. Je krijgt dus tegen elkaar in werkende krachten. Uiteindelijk kan
het effect van een verhoging van de belastingvrije som een plusje betekenen
aan de onderkant, maar dat is ook afhankelijk van de mate waarin je verhoogt.
Het tegengestelde effect treedt op als je kiest voor een tariefverlaging.
Beide mogelijkheden hebben wij overwogen. Ik heb ook gedacht aan de belastingvrije
som en de plaatjes die in dat verband zijn gemaakt. Een en ander zou betekenen
dat je daardoor weer een onevenwichtig beeld krijgt voor de andere inkomenscategorieën.
Beide mogelijkheden zijn dus overwogen, maar uiteindelijk heb ik gekozen voor
een mix van de voorgestelde tariefverlagingen en de verhoging van de belastingvrije
som. In beginsel is het juist dat je door een verhoging van de belastingvrije
som een hogere plus kunt bereiken, met name aan de onderkant.
 
 Op de opmerkingen van mevrouw De Vries over de agrarische sector heb ik
al gereageerd. Ik wijs er nog op dat de genoemde cijfers van het EIM zijn.
Wij hanteren echter onze eigen cijfers.
 
 Ik heb toegezegd dat ik de lasten voor de gehandicapten en chronisch zieken
in beeld wil brengen, althans voor zover wij in staat zijn daarover via het
onderzoek cijfers te verstrekken.
 
 Mevrouw Giskes heeft gevraagd om het punt van de grondslagversmalling
opnieuw aan de orde te stellen in het kader van de behandeling van het belastingplan.
Op vragen van D66 ben ik in de stukken wel op dit punt ingegaan. Daaruit blijkt
dat ondanks het feit dat de grondslagversmalling optreedt, voor de belasting
plus premies een verlaging is opgetreden. Dat blijkt uit de cijferreeks.
 
 Vooruitlopend op de gedachtenwisseling over het belastingplan, merk ik
nog op dat wij op dit punt wel degelijk een afweging maken. Wij zien ook dat
die grondslagversmalling optreedt. Je hebt dus wel degelijk iedere keer te
maken met die afweging, ook als het gaat om het arbeidskostenforfait. Je vraagt
je dan af wat de effecten zijn. Het is dan toch een kwestie van letten op
de doelmatigheid en de eenvoud van uitvoering. Een aantal afwegingsfactoren
speelt dus steeds een rol. Op zichzelf kan een grondslagversmalling vervelende
effecten hebben. Dat onderkennen we. Het is daarom niet zo, dat wij niet letten
of de effecten die op kunnen treden als gevolg van de grondslagversmalling.
Een grondslagversmalling heeft wel het effect dat je een opwaartse druk krijgt
op het tarief in de eerste schijf. Ik heb al aangeven dat alle onderdelen
van de terugsluis op hun eigen merites beoordeeld zijn. Vooral is daarbij
gelet op het macro-beeld.
 
 Over het punt van de LTO heb ik al iets gezegd. Ik heb aangegeven dat
ik in de sfeer van de fiscaliteit geen andere, extra instrumenten kan bedenken
dan die we nu hebben. Ik heb ook verwezen naar de VAMIL-regeling. Als je fiscale
maatregelen treft, zullen die betrekking hebben op de hele MKB-sector. Daarvan
is een belangrijk deel van de agrarische sector eigenlijk
een onderdeel. Je kunt de zelfstandigenaftrek niet uitsluitend verhogen voor
de agrarische sector. Dat zou in strijd zijn met het gelijkheidsbeginsel.
Zoiets kan dus niet. Dit betekent dat alle maatregelen die je treft, een generiek
karakter zullen moeten hebben en niet uitsluitend gericht kunnen zijn op de
agrarische sector. De enige mogelijkheid zou zijn de agrarische sector te
stimuleren in het kader van de VAMIL-regeling. De lijst zal worden uitgebreid
met zogenaamde milieuvriendelijke investeringen in de sector van de landbouw.
 
 Zodra er concrete resultaten zijn met betrekking tot de toezegging van
minister Wijers inzake Esso en Shell, zullen wij de Kamer daarover berichten.
Ik weet niet wanneer de besprekingen zullen zijn afgerond. Als er concrete
resultaten zijn, zal ik contact opnemen met collega Wijers en dan zullen wij
de Kamer per brief mededelingen doen.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Gelet op de uitputtendheid van de beantwoording, is het misschien niet
te veel als ik veronderstel dat er geen behoefte is aan een tweede termijn,
maar ik zie dat de heer Reitsma nog het woord wil voeren.
 
 
 
 
 
 De heer Reitsma (CDA):
 
 Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor de beantwoording van de vragen
die ik in eerste termijn heb gesteld. Mijn fractie blijft van oordeel dat
de compensatie onvoldoende evenwichtig is. Macro klopt het, per sector is
sprake van minnen en micro vallen er klappen. Wij danken de staatssecretaris
voor de toezegging dat de vinger aan de pols wordt gehouden wat betreft gezinnen
en gehandicapten. Wij hopen dat de rapportage zo snel mogelijk komt, zodat
correcties kunnen plaatsvinden, als dat nodig is.
 
 De agrarische sector zit echter in de min. Ik heb in eerste termijn een
tweetal voorstellen gedaan, betrekking hebbend op het borgstellingsfonds en
het bijstandsbesluit zelfstandigen. Ik heb een beetje het gevoel dat ik wat
dit betreft van het kastje naar de muur word gestuurd. Als wij de kwestie
aan de minister van Landbouw voorleggen, dan zegt deze dat wij het met de
minister en de staatssecretaris van Financiën moeten regelen, maar nu
hoor ik het omgekeerde. Op die manier komen wij niet verder. Ik doe een dringend
beroep op de staatssecretaris om nog eens naar dit instrument te kijken en
om te bezien of er niet meer financiële ruimte moet komen, zodat dit
tot enige compensatie op microniveau kan leiden.
 
 Dan de generieke benadering van de agrarische sector. Mijn fractie blijft
het betreuren dat de landbouw uiteindelijk blijft zitten met een min van 20
mln. De staatssecretaris zegt met betrekking tot het gestelde over een verdere
ophoging van de zelfstandigenaftrek – die brengt 100 mln. met zich –
en een correctie in de OT, dat hij blijft kiezen voor het plan van het kabinet.
De argumenten die op dat punt naar voren zijn gebracht en die het kabinet
over de streep blijven trekken, vind ik echter niet al te zwaar. Daarom lijkt
het mij beter dat de CDA-fractie het amendement over het ophogen van de zelfstandigenaftrek
van ƒ 700 toch indient. Ik realiseer mij dat ik in het kader van dit
wetsvoorstel moeilijk de andere kant kan aangeven, omdat dit een bredere strekking
heeft. Dat zal dus bij de behandeling van het belastingplan moeten. Ik doe
dat ook, want ik kies voor een budgettair-neutrale oplossing. Daarvoor kent
de staatssecretaris mij goed genoeg. Het lijkt mij verstandig dat de stemming
over dit wetsvoorstel tegelijk met die over het belastingplan wordt gehouden.
Als dat niet mogelijk is, dan komt mijn fractie op de dekking terug bij de
behandeling van het belastingplan. Het amendement leg ik na de tweede termijn
neer.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Vermeend:
 
 Voorzitter! Een suggestie aan de heer Reitsma wat betreft zijn amendement.
Ik heb er begrip voor dat hij de kwestie van de terugsluis niet onmiddellijk
in verband kan brengen met die ƒ 700. Ik ben verheugd, maar dat verwacht
ik ook van hem, dat hij voorstander is van een budgettair-neutrale operatie.
Ik kan mij ook voorstellen dat de heer Reitsma zijn amendement indient bij
de behandeling van het belastingplan. Ook in dat kader kan worden gekozen
voor een verhoging van de zelfstandigentrek.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik zie de heer Reitsma "ja" knikken. Betekent dit dat hij daarmee instemt?
 
 
 
 
 
 De heer Reitsma (CDA):
 
 Voorzitter! Ook ik hecht aan een zorgvuldige afweging van de voors en
tegens, de rekening en de plus. Als het technisch kan, dan is mijn fractie
bereid om het amendement bij de behandeling van het belastingplan in te dienen,
want de discussie wordt dan toch vervolgd.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Vermeend:
 
 Voorzitter! Wij zullen de heer Reitsma, voor zover dat kan, technisch
behulpzaam zijn bij het vormgeven van het amendement.
 
 De heer Reitsma is nog ingegaan op het onvoldoende evenwicht. Die discussie
zal ik niet overdoen. Wij zijn van oordeel dat het best mogelijke resultaat
hier is neergelegd.
 
 Het borgstellingsfonds is onderdeel van de landbouwbegroting en die begroting
is goedgekeurd. Het enige wat ik heb opgemerkt is dat als de Kamer wat zou
willen bij een begroting, bijvoorbeeld een ophoging van het borgstellingsfonds,
zij dat aan de orde moet stellen bij de begroting van Landbouw.
 
 De heer Reitsma merkte nog op dat het min 20 mln. is. Op zichzelf is dat
juist. Ik heb echter opgemerkt dat wij in het kader van het MKB-pakket en
het BTW-pakket gezocht hebben naar een specifieke compensatiemogelijkheid.
Ik heb al aangegeven dat het VAMIL-budget met het oog op de landbouwinvesteringen
wordt verhoogd. Die min 20 mln. wordt daardoor verkleind.
 
 
 
 
 
 De algemene beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 
 
 
 Het wetsvoorstel wordt, na goedkeuring van de onderdelen, zonder stemming
aangenomen.
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19951996-20-1341-1359.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl