Spoeddebat over nieuwe fouten in een klimaatrapport (31793)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


2009-2010
 61
 
 
 
 Fouten in klimaatrapport
 Aan de orde is het spoeddebatover nieuwe fouten
in een klimaatrapport.
 
 Ik heet welkom in ons midden de nieuwe minister van VROM, met wie wij
voor het eerst in die hoedanigheid een debat hebben.
 Ik herinner de Kamer eraan dat er een spreektijd is van drie minuten per
fractie.
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 Voorzitter. Commotie alom over het al dan niet controversieel verklaren
van het hele klimaatbeleid en alles wat daarmee samenhangt, over het wel of
niet doorgaan van dit spoeddebat.
 Zolang niet alle klimaatbeleidgerelateerde uitgaven per direct worden
stopgezet, zoals de PVV wenst, moeten wij het klimaatdebat maar blijven voeren.
Voor de PVV is het duidelijk: er moet een onderscheid komen tussen klimaat-,
milieu- en energiebeleid. Niemand is tegen een gedegen milieu- en energiebeleid,
ook de PVV niet, maar het klimaatbeleid is doorgeslagen naar een geloof waarbij
de scheiding tussen doel en middel compleet is verdwenen. Bij dat geloof denkt
men dat de mensheid haar wil aan moeder natuur kan opleggen met een ridicule
tweegradendoelstelling.
 De eenzijdige focus van het klimaatbeleid op CO2 leidt ook
de aandacht af van waar het beleid om zou moeten gaan: het welzijn van mensen,
die daarvoor veel belasting betalen. De gevolgen van de "klimaatopwarming"
door uitstoot van CO2 door mensen zijn door IPCC stelselmatig overdreven.
Steeds meer serieuze wetenschappers durven na climategate en alle opeenvolgende
schandalen openlijk kritiek te uiten op IPCC. Die kritiek was eerst niet mogelijk,
daar IPCC en zijn voorzitter de Nobelprijs voor de Vrede hadden gekregen.
Die Nobelprijs moet eerst maar eens worden teruggegeven. Een organisatie zoals
IPCC waar berichtgeving over foute manipulatie en fraude aan de orde van de
dag zijn en een voorzitter die zich misdraagt, verdienen zo'n prijs niet.
 Het moet eens afgelopen zijn om de aanhoudende reeks schandalen, die de
betrouwbaarheid van de klimaatwetenschap hevig doet wankelen, af te schilderen
als bedrijfsongelukjes, als krasjes of als incidentjes. Ook de nieuwe minister
maakt zich hier schuldig aan in antwoord op mijn Kamervragen. De antwoorden
zijn namelijk steevast: geconstateerde fouten doen niets af aan de hoofdconclusies
van IPCC; ik deel de kwalificatie in uw vraag niet; het belang van het werk
van IPCC staat buiten kijf. De minister kreeg deze wijsheid van het KNMI en
het Planbureau voor de Leefomgeving. Dit zijn twee organisaties die de door
de klimaatalarmisten verkondigde doemscenario's innig hebben omarmd.
 De PvdA is weg uit het kabinet. Zij zal het rode tapijt, waar alle klimaatschandalen
onder werden geschoven, toch wel hebben meegenomen. Ik wil de nieuwe minister
vragen of zij bekend is met alle IPCC-schandalen die de boeken in gaan als
"gates". Ik noem de nauwe banden van IPCC met milieubewegingen en het feit
dat er op geen enkele tijdschaal een correlatie te vinden is tussen CO2-uitstoot en temperatuur, alsook het feit dat de aarde sinds 1998 niet
warmer wordt. Verder noem ik het feit dat de hoofdrolspeler in Climate Gate,
professor Phil Jones, heeft toegegeven dat de aarde eerder periodes van opwarming
heeft gekend en dat de "klimaatopwarming" van de jaren negentig niet uniek
is en het feit dat er wetenschappers zijn die door een afname van de zonactiviteit
een kleine ijstijd verwachten. Dit maakt het onverantwoord om met dit miljardenverslindende
klimaatbeleid door te gaan. Daarom doe ik opnieuw de oproep: stop per direct
met alle klimaatgerelateerde uitgaven!
 
 
 
 Mevrouw
 Wiegman-van Meppelen Scheppink
 ChristenUnie
 
 Dit is al een tijdje zo en het typeert ook wel een beetje de motivatie
van de heer De Mos om opnieuw een debat aan te vragen over de fouten in het
klimaatrapport. Wat betekent voor de heer De Mos nu het debat? Hij zegt: ik
wil graag het debat voortzetten. Nogmaals, wat betekent dit voor hem? Ik heb
namelijk het idee dat hij precies hetzelfde verhaal herhaalt dat hij in het
debat in januari van dit jaar heeft gehouden. Wat zijn dus de toegevoegde
nieuwe argumenten die wij hier vandaag met elkaar moeten wisselen, zodat het
geen monoloog wordt en wij niet elke maand een soort ritueel klimaatdansje
uitvoeren in de vorm van een spoeddebat?
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 Het is niet de PVV die deze klimaatdans gewild heeft; dat zijn de klimaatalarmisten
die dat willen. De PVV wil gewoon dat het klimaatbeleid, waar miljarden belastinggeld
in omgaan, wordt stopgezet. Daarom staan wij hier weer. Nogmaals, het gaat
om een beleid dat gebaseerd is op fouten, leugens en manipulatie.
 
 
 
 Mevrouw
 Wiegman-van Meppelen Scheppink
 ChristenUnie
 
 Maar wat is nu de toegevoegde waarde van dit debat, terwijl wij al een
debat hebben gehad in januari, er dingen in gang zijn gezet en de hoofdconclusies
nog steeds overeind staan? Wat is nu de toegevoegde waarde van dit debat?
Wat zijn vandaag de nieuwe argumenten, de nieuwe dingen die we aan de orde
moeten stellen?
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 Het regent na het laatste debat in januari nog steeds fouten en schandalen.
De PVV-fractie vindt dat het beleid moet worden stopgezet, omdat het gebaseerd
is op fouten, leugens en manipulatie en omdat er miljarden euro's aan belastinggeld
in omgaan.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Voorzitter. Ik hoor "fouten, leugens en manipulatie". Ik meen dat dit
de derde keer is dat wij hierover praten. Een keer deden wij dat tijdens een
begrotingsbehandeling en twee keer tijdens een spoeddebat. Het moeten natuurlijk
geen zinloze rituelen worden, dus ik daag de heer De Mos uit. Er vindt al
onafhankelijk onderzoek plaats naar de fouten en naar "climategate", een totaal
overdreven term, maar dat terzijde. Ik stel voor en bied aan dat er nog een
onafhankelijke commissie wordt ingesteld, bestaande uit leden van de PVV en
de VVD – die laatste partij wil ik natuurlijk niet vergeten –
die die rapporten nog eens "doorexerceren" en komen met alle fouten die daarin
staan. Dan kunnen wij het erover hebben. Anders blijven wij bezig en houdt
de heer De Mos hier monologen. Ik zou zeggen: dit is een "offer you can't
refuse".
 
 
 Het lijkt mij duidelijk.
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 Ik dank de fractie van GroenLinks voor het aanbod. Mevrouw Van Gent is
een gevoelsmens. Ik ben politicus, geen wetenschapper. De politiek moet uitgaan
van gedegen wetenschap, maar nu blijkt dat er in de wetenschap heel veel fouten
zijn gemaakt. Dat mag ik hier in het huis van de democratie aan de orde stellen.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Voorzitter. Dit lijkt toch op duiken. Ik heb niet gezegd dat de heer De
Mos per se in die commissie moet. Hij is natuurlijk van harte welkom, maar
ik ga er niet over, want het is natuurlijk uitermate verdacht als een fractielid
van GroenLinks de personen gaat aanwijzen. Ik zou zeggen dat er een commissie
komt met leden die de heer De Mos en mevrouw Neppérus mogen aanwijzen.
De in de ogen van de heer De Mos niet-verdachte leden gaan onderzoek doen.
Is de heer De Mos hiertoe bereid of blijft hij zeurende monologen houden,
waarbij hij zich alleen baseert op vooronderstellingen in plaats van op feiten?
Dat ben ik eigenlijk spuugzat!
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 Mevrouw Van Gent kan de boel goed zat zijn of spuugzat, maar ik verzin
die schandalen niet. Ik kan alle "gates" nog eens oplezen, maar dan staan
we hier morgenochtend nog. Ik verzin die schandalen niet, mevrouw Van Gent.
Ik mag de schandalen die met belastinggeld worden gesubsidieerd, aan de orde
stellen. Dat mag ik doen wanneer ik wil.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Voorzitter, u voelt hem al aan komen: dit is een knap staaltje van antwoord
ontwijken op de vraag die ik heb gesteld. Ik vraag nogmaals of de heer De
Mos bereid is om met namen van mensen te komen die hij goed vindt, zodat die
extra onafhankelijk onderzoek kunnen doen, wellicht samen met de kameraden
van de VVD, die een beetje dezelfde kritiek uiten als hij, een wat gemakkelijke
kritiek. Laat hij mij eens overtuigen aan de hand van feiten en niet van vooronderstellingen!
Dit vraag ik hem. Dat is toch niet zo moeilijk?
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 De enige die hier duikt is GroenLinks. Er zijn grote schandalen aan de
orde en GroenLinks doet alsof er niets aan de hand is.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Voorzitter. Dat is helemaal niet waar! Ik maar hiertegen bezwaar. Mijn
fractie heeft eerder gezegd dat eventueel gemaakte fouten boven tafel moeten
komen, dat er wat mee moet worden gedaan en dat zij niet mogen worden ontkend.
Ik heb er alleen een beetje genoeg van dat de heer De Mos, die een spoeddebat
aanvraagt en dus in debat wil treden met de Kamer en het kabinet, geen antwoord
geeft op een volgens mij vrij eenvoudige vraag van mijn kant. Is de heer De
Mos bereid om namen te noemen van mensen die hij acceptabel vindt om onafhankelijk
onderzoek te laten doen naar "climategate"? Ja of nee, mijnheer De Mos!
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 Er is veel meer aan de hand. Ik geloof dat ik al wat namen heb genoemd
tijdens een rondetafelgesprek. Ik heb er mensen voor aangedragen dus daarover
hoeft mevrouw Van Gent zich geen zorgen te maken. Er zijn hier schandalen
aan de hand die worden betaald van belastinggeld. Dat vindt mijn fractie schandalig.
Daarom wil zij het klimaatbeleid stopzetten. Daarom sta ik hier.
 
 
 Nee, mevrouw Van Gent, wij gaan nu niet door. U krijgt straks de gelegenheid
om volop aan het debat deel te nemen.
 
 
 
 Mevrouw
 Spies
 CDA
 
 Voorzitter. Ik heb een aantal vragen aan de heer De Mos, maar misschien
is het goed als ik per vraag antwoord krijg.
 
 
 Graag.
 
 
 
 Mevrouw
 Spies
 CDA
 
 De heer De Mos stelt dat er ontzettend veel kritiek op alle IPCC-rapporten
te leveren is, terecht. Die kritiek moet geleverd kunnen worden en betrokken
worden bij welke heroverweging dan ook. Is de heer De Mos net als ik van mening
dat dan ook de kritiek erbij betrokken moet worden dat de gehele voorstelling
van zaken door het IPCC veel te optimistisch is? Want gisteren verscheen het
bericht dat wetenschappers van de Universiteit van Tilburg zeggen dat het
IPCC het hele verhaal veel te rooskleurig voorstelt. Moeten zulke signalen
volgens de heer De Mos dan ook worden meegenomen?
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 De twee mensen die dat verhaal de wereld in hebben geholpen, zijn economen.
Zij hebben niet eens de economische crisis kunnen voorspellen, dus laat staan
een dreigende temperatuurstijging van vier graden.
 
 
 
 Mevrouw
 Spies
 CDA
 
 Dat betekent dus dat de heer De Mos alleen die kritiek wil laten meewegen
in de evaluatie die in zijn straatje past. Is dat een terechte conclusie?
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 Nee hoor, alle kritiek is welkom.
 
 
 
 Mevrouw
 Spies
 CDA
 
 Dus deze mag ook worden meegenomen?
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 Deze ook, maar ik zeg u al dat ik in deze weinig vertrouwen heb.
 
 
 
 Mevrouw
 Spies
 CDA
 
 Is het – dit is mijn tweede vraag, voorzitter – de heer De
Mos bekend dat vandaag is aangekondigd dat het IPCC een onafhankelijke evaluatie
laat uitvoeren, waarin Nederlandse wetenschappers ook een prominente rol gaan
spelen, en dat die evaluatie in augustus tot resultaat moet leiden?
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 Ja, dat is mij bekend. Ik ben alleen heel benieuwd welke Nederlandse wetenschappers
daarin zitting gaan nemen.
 
 
 
 Mevrouw
 Spies
 CDA
 
 Onder anderen de heer Robbert Dijkgraaf, die voorzitter is van de Koninklijke
Nederlandse Academie van Wetenschappen. Is dat wellicht iets wat u tot enig
optimisme zou kunnen stemmen?
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 Zeker als u zo vriendelijk naar mij lacht, kan ik daar misschien heel
blij van worden.
 
 
 Mevrouw Spies, hoeveel vragen hebt u nog? Anders moet ik u toch vragen
om die straks in uw eigen termijn te stellen.
 
 
 
 Mevrouw
 Spies
 CDA
 
 Voorzitter, ik zou een oproep willen doen aan de heer De Mos. Ik wil graag
een antwoord op mijn laatste vraag aan hem. Nu wij zo ver zijn dat het IPCC
een onafhankelijke evaluatie laat uitvoeren, die ook tot enige positieve waardering
bij de heer De Mos kan leiden, zullen wij daar dan even de resultaten van
afwachten? Het duurt tot augustus. Dat zou toch moeten kunnen?
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 Ja, maar tot die tijd wordt er wel een klimaatbeleid gevoerd dat vooralsnog
gebaseerd is op fouten, manipulatie en leugens. Daar maakt de PVV-fractie
bezwaar tegen, omdat het gaat om heel veel belastinggeld.
 
 
 
 De heer
 Samsom
 PvdA
 
 In het vorige debat heb ik de heer De Mos opgeroepen om ook te gaan meedoen
in het klimaatdebat, aangezien zijn kritiek wel eens hout zou kunnen snijden.
Ik was dus ook blij verbaasd toen hij allerlei vragen ging stellen die daarop
leken, zoals de vraag hoe het zit met de opwarming sinds 1995 en met de weerstations.
Nu geeft hij net in zijn eerste termijn aan dat hij eigenlijk alleen naar
de afzender van de antwoorden – het KNMI – heeft gekeken en ze
daarna heeft weggekeild. Heeft hij er ook naar gekeken wat er is opgeschreven,
naar wat het antwoord was? Want hij veroordeelde het net in zijn eerste termijn.
Hij las het snel voor, maar ik kon het nog net horen. Hij zei: die antwoorden
komen van het KNMI, weg ermee. Dat is toch niet de manier waarop wij met elkaar
in debat moeten over de stand van de klimaatwetenschap?
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 Het is natuurlijk wel zo dat zowel het KNMI als het Planbureau voor de
Leefomgeving de doemscenario's die door de klimaatalarmisten de wijde wereld
in zijn gestuurd innig heeft omarmd. Dus hoe objectief is dan hun berichtgeving,
deels ook omdat zij subsidies krijgen, voortbouwend op het klimaatalarmisme?
Ik geloof dat bij het KNMI 14 mln. subsidiegeld per jaar alleen aan klimaatonderzoek
wordt opgemaakt, dus dat is nogal een bedrag.
 
 
 
 De heer
 Samsom
 PvdA
 
 Dus het antwoord is inderdaad: omdat het KNMI door u in het kamp van de
alarmisten wordt gezet, leest u niet meer wat zij opschrijven? Dat is toch
merkwaardig? Ik luister nog steeds naar u, en dat blijf ik ook doen, ondanks
het feit dat u de afgelopen jaren de meest bizarre teksten hebt uitgeslagen.
U vindt dat waarschijnlijk ook van mij.
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 Precies.
 
 
 
 De heer
 Samsom
 PvdA
 
 Dus wij luisteren naar elkaar en wij blijven met elkaar in gesprek. Zou
u dat dan niet ook met het KNMI moeten doen?
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 Zeker. Ik ga bijvoorbeeld vrijdag een kopje koffie drinken bij het Planbureau
voor de Leefomgeving. Dus ik blijf met iedereen babbelen, mijnheer Samsom.
Daarover geen enkele zorg.
 
 
 
 De heer
 Samsom
 PvdA
 
 Nu maken wij het misschien iets te huiselijk. Het KNMI heeft antwoord
gegeven op uw vragen. Hebt u die gelezen? Hebt u daarnaar gekeken, of hebt
u alleen de ondertekenaar gezien en toen gedacht: dat gooi ik meteen in de
prullenbak, dan kan ik mijn litanie voortzetten?
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 Ik lees alle vragen en alle antwoorden altijd aandachtig door, mijnheer
Samsom. Dat is mijn werk. Dus daarover geen zorg.
 
 
 Laatste keer, mijnheer Samsom.
 
 
 
 De heer
 Samsom
 PvdA
 
 Wat vond u daarvan? Op inhoud, niet alleen op afzender en op beeld. Wat
vond u van het antwoord, bijvoorbeeld op de vraag hoe het zit met de opwarming
sinds 1995?
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 Wat ik u net zei. Ik vond de meeste antwoorden niet om blij van te worden.
Het was erg van: er is niets aan de hand, de hoofdconclusies van het IPCC
staan overeind, en dat soort termen, terwijl er heel veel schandalen zijn,
dat weet u ook.
 
 
 
 Mevrouw
 Neppérus
 VVD
 
 Voorzitter. De aanleiding voor mijn fractie om destijds de PVV-aanvraag
van dit debat te steunen, waren de fouten die waren geconstateerd in het rapport
van het IPCC. Inmiddels zijn roerige weken verstreken en is er zelfs een nieuwe
minister van VROM. Haar wens ik in deze periode alle succes toe.
 Wat gaan we doen aan de fouten? We hebben een brief ontvangen waarin staat
dat er een onderzoek zal worden uitgevoerd door het Planbureau voor de Leefomgeving.
Daarbij wordt het bureau gesteund door de Koninklijke Nederlandse Akademie
van Wetenschappen. Ik vind dat dit een stap voorwaarts is. Toch zit er iets
in van een slager die zijn eigen vlees keurt. Eigenlijk kies ik liever voor
een internationaal onderzoek. Daarmee kun je mijns inziens veel verder komen.
Ik kom hier zo op terug.
 
 
 
 De heer
 Van der Ham
 D66
 
 Mevrouw Neppérus zegt dat zij hierop terugkomt, maar dit intrigeert
mij. Zij zegt dat zij graag wil dat er een internationaal onderzoek wordt
gedaan. Dat internationale onderzoek is er al. Wat wil zij daar bovenop nog?
 
 
 
 Mevrouw
 Neppérus
 VVD
 
 Ik wil straks meer uitleg hebben over dit internationale onderzoek. Ik
kom hierop zo terug.
 
 
 
 De heer
 Van der Ham
 D66
 
 Ja, maar mevrouw Neppérus zegt dat zij graag wil dat er een extra
internationaal onderzoek wordt gedaan.
 
 
 
 Mevrouw
 Neppérus
 VVD
 
 Nee, ik hoor op de radio over plannen voor internationaal onderzoek en
onderlaatst is daarover een persbericht verschenen. Ik wil weten wat daarmee
precies wordt bedoeld en ik wil weten wat de inhoud van dat onderzoek zal
zijn. Daarom gaat het mij.
 
 
 
 De heer
 Van der Ham
 D66
 
 Ik concludeer dat mevrouw Neppérus geen nieuw onderzoek daarbovenop
wil laten doen.
 
 
 
 Mevrouw
 Neppérus
 VVD
 
 Dat is nu niet mijn vraag. Ik wil echter wel dat helder wordt wat dat
onderzoek, waarover ik berichten lees, precies gaat inhouden.
Naar ik aanneem, wil de heer Van der Ham dat ook graag weten. Tot nu toe haal
ik de informatie daarover namelijk vooral uit de media. Dit onderzoek lijkt
mij een belangrijke stap voorwaarts te zijn. Als dit onderzoek wordt gedaan,
zal de VVD-fractie het zeker steunen. Ik denk dat Nederland dat ook moet doen.
Ik wil dus uitleg krijgen over dat onderzoek.
 
 
 
 De heer
 Jansen
 SP
 
 Heb ik goed begrepen dat mevrouw Neppérus nationaal onderzoek niet
hard nodig vindt en dat zij meer wil focussen op internationaal onderzoek?
Volgens mij moet de VVD-fractie juist ook heel blij zijn met nationaal onderzoek.
Dat gaat namelijk over Nederlands belastinggeld en Nederlandse onderzoeksinstellingen
waarvoor wij direct verantwoordelijk zijn. Het is erg goed dat een onafhankelijke
commissie onder leiding van de voorzitter van de Koninklijke Nederlandse Akademie
van Wetenschappen dit nog eens tegen het licht gaat houden. Naar ik aanneem,
is de VVD-fractie daar ook heel blij mee.
 
 
 
 Mevrouw
 Neppérus
 VVD
 
 Als het zo was als de heer Jansen schetst, zou ik daar meer blij mee zijn.
Primair staat echter dat het Planbureau voor de Leefomgeving dat onderzoek
gaat doen. Dat bureau is volop bij alle zaken betrokken geweest. Ook delegaties
bestonden altijd voor een groot deel uit mensen die waren aangewezen door
dit planbureau. De leiding van het onderzoek zal daarom echt bij anderen moeten
liggen. Daarbij gaat het niet alleen over toezicht op het onderzoek, maar
ook om de leiding van het onderzoek. Laat de minister maar gewoon uitleggen
wat er precies mee wordt bedoeld.
 Er komt nu echter een groot internationaal onderzoek; ik neem even aan
dat dit het geval is. Ik ga ervan uit dat de minister straks gaat bevestigen
dat dit internationale onderzoek er komt en dat zij zal uiteenzetten wat het
onderzoek inhoudt. Als dat internationale onderzoek er komt, moet je op nationaal
niveau hooguit onderzoeken wat er in ons land wellicht specifiek fout is gegaan.
Welke informatie is aangedragen? Hoe zijn delegaties samengesteld? Bij zo'n
nationaal onderzoek moet de leidende rol niet liggen bij het Planbureau voor
de Leefomgeving. Als dat bureau de leiding krijgt, komt dat echt neer op de
slager die zijn eigen vlees keurt. De leidende rol moet bij een andere instantie
komen te liggen. Dat kan de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen
zijn. Die wordt immers toch al bij het onderzoek betrokken. Wellicht kunnen
ook andere instanties erbij betrokken worden. Ik heb eerder in dit verband
de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid genoemd. De KNAW kan een
prima alternatief zijn. Die moet dan echter wel de leidende rol krijgen, want
nu is er te veel sprake van de slager die zijn eigen vlees keurt.
 
 
 
 De heer
 Jansen
 SP
 
 Mevrouw Neppérus vindt een Nederlands onderzoek in principe dus
wel goed, maar zij wil meer waarborgen dat de aansturing en uitvoering van
het onderzoek onafhankelijk zijn. Zij acht het ook, net als de SP-fractie
overigens, wel mogelijk dat zo'n onderzoek wordt gedaan. Zij acht het mogelijk
dat er in Nederland competente en onafhankelijke mensen rondlopen, die de
Nederlandse onderzoeksinstellingen tegen het licht kunnen houden en daaruit
een betrouwbare conclusie kunnen trekken. Klopt dat?
 
 
 
 Mevrouw
 Neppérus
 VVD
 
 In de eerste plaats is dit een heel internationaal gebeuren geweest. Daarom
is een internationaal onderzoek nodig. In de tweede plaats moet goed naar
de onderzoeksvraag voor Nederlands onderzoek worden gekeken. De onderzoeken
moeten elkaar niet overlappen, want dat is jammer van de tijd. Een aantal
punten kun je specifiek voor Nederland onderzoeken. Hoe zijn deze dingen in
Nederland gegaan? Hoe zijn gegevens aangeleverd? Hoe zijn delegaties samengesteld?
De leidende rol voor zo'n nationaal onderzoek wil ik liever bij een andere
instantie leggen dan bij een instantie die onderwerp is van onderzoek. Als
de rolverdeling bij dit onderzoek anders kan worden, dan hoor ik dat graag
van de minister. Daarin ben ik zeker geïnteresseerd.
 Wij hebben al over het onderzoek gesproken, maar hoe ruim wordt dat internationaal?
Wat is de Nederlandse inzet wat dat betreft? Er moet niet alleen worden gekeken
naar de geconstateerde fouten, want misschien is er nog meer misgegaan. Hoe
is het proces gelopen? Af en toe ontstond namelijk een soort kuddegeest. Hoe
heeft dat kunnen gebeuren?
 Dan de samenstelling van de delegaties. Ik verbaas mij erover, de berichten
lezend, dat die af en toe nogal eenzijdig heeft plaatsgevonden. Ik waardeer
mijn partijgenoot, de heer Labohm, uiteraard zeer, maar klopt het dat er in
zijn groep sprake was van het puur in één richting denken? Hoe
zijn zulke delegaties samengesteld? Hoe gaat dat in de toekomst gebeuren,
want het gaat natuurlijk verder? Er moet ook naar nieuwe energiebronnen worden
gezocht. Er moet dus worden gekomen tot een evenwichtige samenstelling.
 Ik heb mij hier af en toe een roepende in de woestijn gevoeld, maar ik
ben blij dat er nu meer onderzoek gaat plaatsvinden, ook internationaal. Het
is ook heel belangrijk om dat internationaal te doen. De Kamer heeft een aantal
zaken, waarbij grote uitgaven spelen, controversieel verklaard, maar als het
onderzoek klaar is, moeten wij daar opnieuw over spreken.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Mevrouw Neppérus is blij met het onderzoek, maar eerder in haar
betoog had zij veel kritiek op de manier van onderzoek en de rapporten. Ik
sta hier nog graag zes keer om over dit onderwerp te spreken, al heb ik het
liever over de klimaatverandering en hoe die moet worden aangepakt, dus over
de inhoud. Is het geen goed idee om een commissie van VVD- en PVV-mensen,
personen die mevrouw Neppérus heeft goedgekeurd, zelf onderzoek te
laten doen? Zij grijpt elke gelegenheid aan om vraagtekens te plaatsen, omdat
de uitkomst van een en ander haar wellicht niet bevalt. Daarom heb ik de motie
alvast getikt als service. Als zij daar iets voor voelt, wil ik die graag
aan haar overhandigen.
 
 
 
 Mevrouw
 Neppérus
 VVD
 
 Het is meestal de heer Vendrik, maar dit keer is het mevrouw Van Gent
die mij graag een motie overhandigt. Ik ben daar diep door getroffen, maar
eigenlijk ben ik geschokt. Ik vind deze zaak en de mogelijk gemaakte fouten
belangrijk genoeg om die internationaal te laten onderzoeken. Dat gaat verder
dan het belang van de VVD en de PVV. Als mevrouw Van Gent dat wil, dan dient
zij de motie zelf maar in. Dan moet zij de motie zelf ook tekenen.
Dan wachten wij de uitkomst wel af, maar het gaat hier om miljarden, over
de vraag hoe het verder moet, ook met energie. Ik vind die zaken belangrijk
genoeg om daar internationaal naar te laten kijken, ik hoop velen met mij.
Als GroenLinks daar anders over denkt, dan betreur ik dat, maar ik neem aan
dat ook GroenLinks een internationaal onderzoek wil. Laat dat voortvarend
gebeuren, in een aantal maanden.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Het een hoeft het ander niet uit te sluiten. Wij zijn ook voor internationaal
onderzoek. Het Planbureau voor de Leefomgeving is nu bezig met een onderzoek.
Wij vinden dat prima, want daar zitten veel mensen die dat uitstekend kunnen.
Vindt mevrouw Neppérus dat ook goed, of heeft zij daar twijfels over?
Als dat het geval is, dan is het wellicht beter dat er een commissie wordt
samengesteld met mensen die de VVD ziet zitten. Dan krijgen wij daar geen
misverstand over.
 
 
 
 Mevrouw
 Neppérus
 VVD
 
 Ik ben blij dat mevrouw Van Gent nu wel voor een internationaal onderzoek
is, want de fractie van GroenLinks was daar in november, december en januari
nog tegen. Dat is al een stap voorwaarts.
 Dan het onderzoek van het Planbureau voor de Leefomgeving. GroenLinks,
maar dat geldt ook voor mijn eigen partij, is altijd voor onafhankelijk onderzoek.
Het Planbureau mag best aan het onderzoek meewerken, maar de leidende rol
moet ergens anders liggen. De formulering van de onderzoeksvragen laat ik
graag aan de minister over.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Ten aanzien van het Planbureau voor de Leefomgeving hangt mevrouw Neppérus
dus niet de theorie aan dat het in dit geval gaat om de slager die zijn eigen
vlees keurt? Zij ziet dat onderzoek dus met vertrouwen tegemoet en is ervan
overtuigd dat het gaat om een onafhankelijk onderzoek?
 
 
 
 Mevrouw
 Neppérus
 VVD
 
 Ik heb vijf minuten geleden gezegd dat ik juist vond dat de leidende rol
daarom bij een ander moest liggen, namelijk bij de KNAW. Ik herhaal dat bij
dezen.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Voorzitter. Ik zou bijna willen beginnen met de opmerking: daar staan
wij dan weer. Bij de behandeling van de VROM-begroting hebben wij hier al
over gesproken en er is twee keer een spoeddebat geweest. Drie keer is scheepsrecht,
zou je kunnen zeggen, maar ik vrees dat wij het hier nog wel vaker over zullen
hebben. Ik zal er ook een enkele opmerking over maken.
 Vandaag debatteert de Kamer voor de zoveelste keer over climategate. Mijn
collega Vendrik heeft dat wel eens "klimaatscheet" genoemd. Het is de klimaatonnozelaars
van de fracties van de PVV en de VVD weer gelukt; mijn compliment wat dat
betreft. Maar soms schaam ik mij wel eens als ik kijk naar wat de landen om
ons heen allemaal doen om het klimaatprobleem echt aan te pakken. In Duitsland
bijvoorbeeld worden particulieren flink beloond als zij zonnepanelen kopen.
Of neem Denemarken waar men wel werk maakt van windenergie. Als je dan ziet
hoe erg wij in Nederland achterlopen ... Het is werkelijk onbegrijpelijk dat
wij hier staan te discussiëren over kleine fouten in de IPCC-rapporten.
Ik trek enigszins de conclusie dat bewust verwarring wordt gecreëerd
om niets te hoeven doen aan schone energie en beperking van de opwarming.
 Voorzitter, begrijp mij niet verkeerd. Het is ernstig dat er fouten in
het werk van het internationale klimaatpanel geslopen zijn. Niet omdat mijn
fractie nu twijfelt aan de hoofdconclusies van het klimaatpanel, maar wel
omdat de geloofwaardigheid van de klimaatwetenschap hierdoor een deuk heeft
opgelopen. Eerder heeft mijn fractie voorstellen voor onderzoek naar de gemaakte
fouten dan ook van harte ondersteund.
 Als wij kijken naar de feiten ...
 
 
 Ik geloof dat de heer De Mos u een vraag wil stellen.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Dat moet kunnen, voorzitter.
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 Ik ben dan geschokt dat GroenLinks stelt dat het gaat om een "klimaatscheet".
Het regent hier schandalen, fouten en berichten van manipulatie. Het gaat
wel om miljarden euro's belastinggeld. Vindt GroenLinks eigenlijk dat er niets
aan de hand is en dat het dus om een "klimaatscheet" gaat, moeten wij dat
vaststellen?
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Het antwoord daarop is: ja. Maar dat is geen nieuws voor de heer De Mos.
Ik kom zo nog even terug op een aantal fouten, want die moeten gewoon genoemd
worden, daar doen wij niet ingewikkeld over. Ik heb de heer De Mos uitgedaagd
om een en ander nader aan te tonen, maar dat gebeurt niet. Ik heb toch de
indruk dat zaken onnodig groot worden opgeblazen. Wat de koppeling betreft
die gelegd wordt met miljarden uitgaven, het is absoluut niet waar dat er
miljarden zijn uitgegeven op basis van verkeerde informatie. Als de heer De
Mos mij dat heel precies kan aantonen, is hij een vent. Echter, in alle drie
de debatten, ook toen mijn collega Vendrik hier stond, heeft hij dat niet
kunnen aantonen. Ik ben er dan ook vrij rustig onder.
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 Ik wil alle schandalen nog wel een keer opnoemen, maar dan staan wij hier
morgenochtend nog.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Gaat u uw gang, mijnheer De Mos.
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 Daar gaan wij. Wij hebben hockestickgate, de leugens uit de film van Al
Gore – deze zijn eigenlijk de basis van het hele klimaatbeleid –
climategate zelf, gletsjergate, Amazonegate, Pachaurigate, Netherlandsgate,
warmergate en Afrikagate. Dat zijn toch heel wat schandalen. Later hebben
wij nog de uitspraak van het planbureau gehad volgens welke 50% van
Nederland onder de zeespiegel zou liggen, terwijl het gaat om 26%.
Er is heel wat aan de hand. Mevrouw Van Gent zegt dat het allemaal niets kost,
maar volgens mij draaien de windmolens alleen maar op wind en subsidie en
leveren ze niets op. CO2-opslag kost ook heel veel geld, net als
emissiehandel. Het is allemaal gebaseerd op klimaatalarmverhalen. Het gaat
daadwerkelijk om veel geld en daar mag opheldering over gevraagd
worden door eenieder die zich daarover zorgen maakt, in dit geval de PVV.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Je kunt alles een gate noemen, daar kun je alles mee opblazen. Ik zal
straks nog op een paar cijfers ingaan. Het lijkt mij zo langzamerhand meer
een De Mosgate dan een climategate. Overdrijven is ook een vak.
 Kijk ik naar de feiten, dan val ik niet van mijn stoel. De fouten die
gemaakt zijn, gaan over de gevolgen van klimaatverandering in specifieke regio's.
Ze gaan over de snelheid waarmee de gletsjers in de Himalaya smelten en over
welk deel van Nederland onder de zeespiegel ligt. Ze gaan niet over de bewijzen
dat de aarde opwarmt. De hoofdconclusies van het IPCC staan recht overeind:
de aarde warmt op, de huidige extreme klimaatverandering wordt hoogstwaarschijnlijk
door de mens veroorzaakt en wij kunnen er wat aan doen. Het is dus echt nergens
voor nodig om nu in de klimaathysterische versnelling te schieten.
 Op één fout in de rapporten ga ik graag nader in. Die betreft
de rekenfout over het deel van Nederland dat onder zeeniveau ligt. In de IPCC-rapporten
staat dat 55% van Nederland onder zeeniveau ligt. Dat is een stomme
rekenfout. 26% van Nederland ligt onder de zeespiegel. 29% van
Nederland loopt als gevolg van klimaatverandering het risico te overstromen
door stijgend water in de rivieren. Er had natuurlijk moeten staan dat 55%
van Nederland gevoelig is voor overstromingen als gevolg van klimaatveranderingen.
 Voor de VVD is dit reden om voorlopig de dijken niet te verhogen. Voorlopig
wil mevrouw Neppérus de aanbevelingen van de commissie-Veerman niet
opvolgen. Als wij niet oppassen, dan lopen wij straks onder dankzij het platte
klimaatpopulisme van de VVD. Hoe je het immers ook wendt of keert, feit blijft
dat wij te maken krijgen met verhoogde overstromingsrisico's en dat mogen
wij niet negeren.
 Voorzitter. Ik sluit af.
 
 
 Ik meen dat mevrouw Neppérus zich eerst gedrongen voelt, u een
vraag te stellen.
 
 
 
 Mevrouw
 Neppérus
 VVD
 
 Mevrouw Van Gent, u gebruikt heel ferme termen. Dat is, geloof ik, uw
gebruik.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Dat heb ik van u geleerd.
 
 
 
 Mevrouw
 Neppérus
 VVD
 
 Nee, u zit al veel langer in de Kamer. Maar ik kom even op de inhoud van
uw opmerking.
 
 
 Graag.
 
 
 
 Mevrouw
 Neppérus
 VVD
 
 De VVD heeft gezegd: wat het rapport van de commissie-Veerman aangaat,
wacht voordat je als kabinet wat doet, eerst het onderzoek naar het klimaat
af. Wacht dat dus af voordat je besluiten neemt over de Oosterschelde en al
die grote dingen. In de vergadering waar u niet bij was, heb ik gezegd dat
gewone dingen waartoe allang is besloten, gewoon doorgaan. Ik zou wel willen
dat u een eerlijke voorstelling geeft van zaken.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Dat heb ik gedaan. Ik heb mij natuurlijk heel precies en nauwkeurig laten
informeren door de heer Vendrik, die wel aanwezig was bij die debatten. Wij
vinden het onverstandig om niet met verve de voorstellen van de commissie-Veerman
uit te voeren. Die lijken mij toch uit onverwachte hoek te komen. Daar mag
ik een mening over hebben. Daarover kunt u het met mij oneens zijn. Dat zij
dan zo.
 
 
 
 Mevrouw
 Neppérus
 VVD
 
 U zei daarnet wat anders. U zei dat de VVD tegen alle dijkverhogingen
was. Dat is de VVD niet, alleen zegt zij: denk even na, doe dat onderzoek
naar het klimaat, want dan zal duidelijk worden wat echt nodig is en of je
in de komende tientallen jaren 180 mld. of 60 mld. moet uitgeven. Dat vindt
de VVD van belang. Ik hoop eigenlijk dat u dat steunt, maar ik vrees van niet.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Als het niet helemaal waar is dat de VVD voorlopig de dijken niet wil
verhogen, dan lijkt mij dat goed nieuws en ga ik daar graag met u over in
debat om dat wel voortvarend te regelen.
 
 
 Mevrouw Neppérus, uw laatste keer in deze ronde.
 
 
 
 Mevrouw
 Neppérus
 VVD
 
 Ik heb gezegd: wat loopt aan dijkenplannen, gaat door, maar over alles
van de commissie-Veerman, waar het IPCC-rapport de basis van is – ik
heb dat niet verzonnen, maar dat is de basis van het rapport – praten
wij over een aantal maanden gewoon verder. Ik hoop dat dit onderzoek snel
kan worden gedaan en dat dit er in augustus of september is. Nu moeten wij
eventjes rustig wachten. Dat is echt verantwoord voor heel Nederland.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Dat is precies wat ik net zei in mijn termijn. Ik herhaal: voorlopig wil
mevrouw Neppérus de aanbevelingen van de commissie-Veerman niet opvolgen.
Dat is dus de waarheid en daarover verschillen wij van mening. Ik vind het
tragisch, maar het is niet anders.
 
 
 Een allerlaatste keer en dan beperken wij het hiertoe in deze instantie.
In de tweede ronde kunnen wij erop terugkomen.
 
 
 
 Mevrouw
 Neppérus
 VVD
 
 Mevrouw Van Gent, u zei dat wij tegen verdergaan met het verhogen van
dijken waren. Dat zijn wij niet. Alleen wat betreft de vraag wat je met de
nieuwe verdergaande plannen wilt doen, vinden wij dat de burger het recht
heeft om, gegeven het feit dat het IPCC-rapport de basis is, een en ander
eerst uit te zoeken. Als dat in augustus of september klaar is, dan weten
wij wat de uitkomst is en kun je verstandig besluiten gaan nemen over de commissie-Veerman.
Hopelijk doet u daar dan gewoon mee.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 De heer Veerman heeft de aanbevelingen die hij heeft gedaan natuurlijk
niet uit zijn duim gezogen. Die zijn wel degelijk gedaan op basis van goede
afwegingen en onderzoek. Het lijkt mij dat de burger recht heeft op droge
voeten in de toekomst. Daar is een aantal aanbevelingen over gedaan. Wij zijn
er niet voor om dat uit te stellen. Dat is ook een verschil
tussen de VVD en GroenLinks. Het is prettig dat dit vandaag nog even helder
is gemaakt.
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 De klimaatalarmtrein van GroenLinks rijdt vrolijk verder. GroenLinks stelt
dat de opwarming van de aarde nog steeds plaatsvindt. Ten eerste, is mevrouw
Van Gent bekend met het feit dat de aarde sinds 1998 mondiaal aan het afkoelen
is? Ten tweede, zonnefysici, zoals Kees de Jager, voorspellen een nieuwe ijstijd.
Ten derde, houdt mevrouw Van Gent het klimaatalarmisme in leven, omdat zij
misschien na haar politieke carrière gesubsidieerd en wel gaat zitten
in de "beat the heat"-trein?
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Ik zat niet in die trein, de vorige keer al niet. Mevrouw Neppérus
zat er wel in. Ik heb dat de vorige keer nog even precies aangegeven. Ik ben
voorlopig niet van plan om hier te vertrekken, mijnheer De Mos, misschien
tot uw verdriet, maar dat even terzijde. Er zijn natuurlijk wel degelijk gegevens
over klimaatverandering en opwarming van de aarde. Ik heb dat allemaal bij
me. Ik kan dat uitgebreid met u wisselen. Je kunt je ogen daarvoor sluiten,
je kunt daar een beetje hysterische debatjes over aanvragen en je kunt aan
cijfers gaan twijfelen. Wij doen dat niet. Ik zeg hetzelfde tegen u als ik
net tegen mevrouw Neppérus zei: het is niet voor niets dat u van de
PVV bent en ik van GroenLinks. Wij hebben daar een andere kijk op. Wij zijn
wel bereid om onze ogen te openen voor de werkelijkheid. Als u dat niet doet,
vind ik dat jammer, maar dat is uw eigen pakkie-an.
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 Echt een antwoord op mijn vraag is het niet. De eerste vraag ging erover
dat het sinds 1998 afkoelt; het wordt in elk geval niet meer warmer. De tweede
vraag was: wat nu met al die berichten van zonnekenners, die zeggen dat het
door verminderde zonneactiviteit koud wordt op aarde? Wij hebben de winter
meegemaakt; maar dat is erg flauw.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Ik kan het wel even precies aangeven. De klimaatschommelingen van voor
1960 kunnen inderdaad door de zon worden verklaard, maar in de periode daarna
niet. Sinds 1960 – mijnheer De Mos, let u wel op? – is er geen
toename in de zonneactiviteit waargenomen, maar in diezelfde periode steeg
de temperatuur wel met bijna 0,4°C. Er zijn wel degelijk trends aanwezig.
U kunt dat allemaal gaan ontkennen omdat u het niet wilt weten, maar de feiten
spreken u toch tegen.
 
 
 U kunt afronden, mevrouw Van Gent.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Voorzitter. Ik sluit af met een hartenkreet. Laten wij er nu eens mee
stoppen om met zijn allen spijkers op laag water te zoeken. Ik doe daarbij
met name een dringend beroep op de PVV en de VVD. Laten wij alsjeblieft niet
elk relletje aangrijpen om de klimaatwetenschap ter discussie te stellen.
Het zou toch te gek voor woorden zijn om de conclusies van duizenden onafhankelijke
wetenschappers te negeren, omdat dit electoraal toevallig uitkomt. Laten wij
dat met zijn allen afspreken en over deze klimaatonnozelheid heen stappen.
Wij kunnen dan vandaag nog een slag maken met het vergroenen van onze economie.
Het klimaat verandert, nu de politiek nog. Een echt debat over echte maatregelen,
dat zou ons liever zijn dan relletjes en effectbejag. Anders wordt het klimaat
namelijk het kind van de rekening.
 
 
 
 De heer
 Van der Ham
 D66
 
 Voorzitter. Het lijkt vandaag een beetje het feestje te worden van de
heer De Mos. Ik ben ook uitgenodigd bij deze "gatepride", om het zo maar uit
te drukken.
 Maar even alle gekheid op een stokje: er is natuurlijk wel iets aan de
hand. Er is een discussie over de vertrouwenwekkendheid van het IPCC. Daar
maken wij ons zorgen over. Ook D66 heeft het bij vorige debatten al aangegeven:
als er twijfel bestaat, dan moet die zo snel mogelijk worden weggenomen. D66
is daar eigenlijk als eerste de PVV en de VVD in bijgevallen. Niet omdat wij
het met alle conclusies eens zijn, niet omdat wij het met alle spookbeelden
van de heer De Mos eens zijn, maar wel omdat wij vinden dat als er twijfel
bestaat, die zo snel mogelijk moet worden weggenomen.
 Door een aantal fouten is het vertrouwen dat politici en burgers in het
IPCC kunnen hebben, beschadigd. De gletsjers smelten 300 jaar later dan het
rapport vermeldt. Deze onjuistheden in het rapport zijn niet alleen te wijten
aan de legitieme twijfel die wetenschap kenmerkt, maar ook uit gehackte e-mails
blijkt dat enkele klimatologen bewust gegevens hebben aangepast. Nieuw in
dit rapport is dat er een fout van Nederlandse zijde is geconstateerd. Met
betrekking tot de zeespiegelstijging werden twee getallen bij elkaar opgeteld.
Mevrouw Van Gent heeft het hier al over gehad. Ik vraag de minister daarom
wat zij doet om ervoor te zorgen dat in de toekomst de aanlevering van Nederlandse
informatie zorgvuldig en juist gebeurt. Ziet zij met ons de mogelijke negatieve
consequenties van deze fout voor het vertrouwen van burgers en politici in
het IPCC? Zo ja, hoe denkt zij dit te herstellen?
 Bij het onderzoek naar gletsjers werd niet-wetenschappelijke literatuur
gebruikt. De concepttekst is niet gewijzigd na commentaar van andere wetenschappers.
Een vraag die nog steeds bij de D66-fractie leeft, is of de moeizame rol van
IPCC-voorman Pachauri het vertrouwen inmiddels niet meer schade dan deugd
doet. Vindt de minister ook dat het vertrouwen van burgers makkelijker te
herwinnen zou zijn, als het IPCC onder een nieuwe leiding komt te staan? Deze
missers roepen vragen op. Daarom heb ik in vorige debatten ook gevraagd om
dit te onderzoeken.
 Wij zijn dus kritisch en het is onze taak om naar dit soort rapporten
te kijken. Wij moeten ook kritisch omgaan met gegevens uit de academische
wereld. Wij moeten kijken naar de methodes op grond waarvan de kennis tot
stand is gekomen. Ruim 1000 wetenschappers hebben meegewerkt aan het IPCC-rapport.
De referentielijst van het 2800 bladzijden tellende klimaatrapport verwijst
naar 18.000 bronnen, waarvan het overgrote deel wetenschappelijke studie met
een peer review is. Dat wekt vertrouwen, ook bij ons. De wetenschappers achter
het rapport afdoen als klimaatmaffia, zoals de heer De Mos dat doet, mist
grond in die feiten. Het zelfreinigend vermogen van de wetenschap heeft in
dit dossier echter geen goed figuur geslagen.
 Nu komt het langzaam op gang. In Engeland is een onderzoek gestart en
het Planbureau voor de Leefomgeving heeft in opdracht van oud-minister Cramer wetenschappers en geïnteresseerden opgeroepen om vermeende
fouten in het IPCC-rapport te melden. Robbert Dijkgraaf, de president van
de KNAW en de vicevoorzitter van het InterAcademy Council, gaat het rapport
nu onderzoeken. Dat vinden wij een heel goede zaak. In hoeverre heeft de heer
Dijkgraaf echter doorzettingsmacht om vervolgens, als hij bijvoorbeeld twijfels
heeft over bepaalde gegevens, aanvullend onderzoek te laten doen? Heeft hij
daarvoor het budget? Met andere woorden: ik wil van de minister meer weten
over zijn bevoegdheden, zijn doorzettingsmacht en de reikwijdte van zijn mogelijkheden
om onderzoeken te doen.
 Ten slotte: welke concrete aanbevelingen heeft de minister gedaan om de
transparantie en de geloofwaardigheid van het IPCC te vergroten, ook in internationaal
verband, naar aanleiding van het vorige debat? Welke interne onderzoeken naar
mogelijke verdere onjuistheden zijn op haar ministerie gaande? Is de minister
van mening dat alleen nog studies met een peer review moeten worden aangehaald
in rapporten die zij als uitgangspunt neemt voor haar beleid?
 
 
 
 De heer
 Jansen
 SP
 
 Voorzitter. Mijn collega Van Leeuwen heeft in het vorige spoeddebat over
dit onderwerp op 28 januari, al veel gezegd over de verhouding tussen
politiek en wetenschap, in het bijzonder over de klimaatwetenschap. En dat
in slechts drie minuten. Het debat van vandaag heeft een hoog gehalte van
herhaling van zetten. Maar vooruit, dit is het eerste debat wat wij kunnen
voeren met de nieuwe minister, ook al is zij dan demissionair. Ik sta hier
dus toch.
 De Kamer is recentelijk een artikel toegezonden van de Wageningse hoogleraar
Leemans en hoogleraar Turkenburg, zelf betrokken bij het IPCC-rapport, waarin
zij ingaan op de inmiddels ontdekte fouten in het vierde IPCC-rapport, de
onvolkomenheden bij de naleving van de procedures en de mogelijkheden om die
naleving te verbeteren. Ik vraag de minister of zij hun analyse en conclusies
deelt, in het bijzonder de eindconclusie dat, ondanks de geconstateerde fouten,
de robuuste hoofdconclusies van het IPCC-rapport uit 2007 onverkort overeind
blijven staan.
 Het bewaken van de wetenschappelijke standaard bij het IPCC is belangrijk.
Daartoe behoort wat de SP-fractie betreft ook de benoeming van leden van de
werkgroepen op basis van prestaties in plaats van relaties. Overigens blijft
een goede geografische spreiding ook een belangrijk criterium, al is het maar
omdat op die wijze het mondiale onderzoeksnetwerk zo goed mogelijk wordt benut.
Onderschrijft de minister dat ook? Zo ja, hoe ligt dat standpunt binnen de
andere lidstaten van de Verenigde Naties?
 Het is mooi dat de minister van VROM een brandbrief heeft gestuurd aan
het IPCC, maar wat de SP-fractie betreft moet de Nederlandse regering bij
het bewaken van de kwaliteit en de integriteit van het klimaatonderzoek prioriteit
geven aan de Nederlandse universiteiten en onderzoeksinstellingen. Die worden
immers voor een groot deel gefinancierd met Nederlands belastinggeld. Als
hun onderzoek van topkwaliteit is – dat hopen wij natuurlijk met zijn
allen – dan kan de wereldwijde kennis over het klimaat naar een hoger
plan worden getild. 
 Door een evaluatie van de Nederlandse bijdrage aan het internationale
klimaatonderzoek kan ook de scepsis bij sommige fracties in de Kamer worden
weggenomen. Zij vertrouwen namelijk zelfs ons goede, oude, suffe en oerdegelijke
KNMI niet meer. Op 28 januari zei de heer De Mos hier letterlijk dat
het KNMI slaafs achter het IPCC aanloopt. Als hij gelijk heeft, is het echter
nog veel erger. Ik was vorig jaar namelijk op bezoek bij Meteo Consult. Dat
is de belangrijkste commerciële concurrent van het KNMI. Bij die gelegenheid
hoorde ik dat men daar de conclusies van het KNMI over de klimaatontwikkeling,
met inbegrip van de klimaatscenario's voor de komende decennia, op hoofdlijnen
deelt. Zelfs de commerciële weermannen en -vrouwen zijn dus geïnfiltreerd
door climategate.
 De SP-fractie dringt er dus ten sterkste op aan dat onder onafhankelijke
leiding – dat ben ik met iedereen eens die dat gezegd heeft en dat is
volgens mij ook de bedoeling – snel wordt vastgesteld dat het klimaatonderzoek
bij de Nederlandse onderzoeksinstellingen de wetenschappelijke toets der kritiek
kan doorstaan. Als dat niet zo is, dan moet de bezem erdoorheen. Als het wel
zo is, dan ga ik ervan uit dat de heer De Mos en mevrouw Neppérus de
conclusies van deze instellingen voortaan wel serieus nemen, ook als deze
conclusies misschien niet geheel passen bij hun politieke opvattingen. Mag
ik daarop vertrouwen?
 Ik heb voorts met belangstelling de antwoorden gelezen op de vragen van
de PVV-fractie van 21 januari jongstleden over het bericht dat met temperatuurdata
zou zijn gefraudeerd. De vragen waren gebaseerd op een artikel van het Science
and Public Policy Institute. De onderliggende studie van de heren D'Aleo en
Smith blijkt niet gepubliceerd, niet extern gecontroleerd en niet gereviewd
te zijn. Volgens een column in het maartnummer van Energie+ worden klimaatsceptici
gefinancierd door de kolenindustrie en de oliebaronnen. Kan de minister dit
bevestigen? Zouden wij bovendien van iedereen die zich serieus klimaatonderzoeker
noemt, voortaan moeten eisen dat hij zijn financiers vooraf bekendmaakt?
 De SP-fractie is er voorstander van dat de lat niet alleen voor onderzoekers
hoog wordt gelegd, maar ook voor politici. Vindt de heer De Mos, net als de
SP, dat ook Kamerleden, voordat ze zaken gaan roepen, hun huiswerk moeten
maken en hoor- en wederhoor moeten toepassen?
 
 
 Wilt u geleidelijk aan afronden?
 
 
 
 De heer
 Jansen
 SP
 
 Daar was ik mee bezig.
 
 
 Dat merkte ik nog niet, maar het is plezierig om te horen.
 
 
 
 De heer
 Jansen
 SP
 
 Ik rond af. Uit eigen ervaring weet ik hoe ongelofelijk moeilijk het is
om zorgvuldig te opereren. Het begint er echter mee dat je probeert om zelf
te voldoen aan de eisen die je aan anderen stelt.
 En toen was het stil.
 
 
 
 Mevrouw
 Spies
 CDA
 
 Voorzitter. Laat ik beginnen met een woord van welkom aan de nieuwe minister.
Wij kennen mevrouw Huizinga als bewindspersoon, maar nog niet
in deze verantwoordelijkheid. Dus van harte welkom in ons midden! Ik zou mij
overigens kunnen voorstellen dat zij liever bij een ander debat haar debuut
had willen maken. Wij hebben in deze Kamer namelijk al een aantal spoeddebatten
gehouden over de fouten die het IPCC zou hebben gemaakt en die in de diverse
rapporten over klimaatverandering terecht zijn gekomen. Daarbij heb ik namens
de CDA-fractie bij herhaling al aangegeven dat wij deze fouten zeer ernstig
vinden. Sterker nog, de indruk dat er bewust met wetenschappelijke feiten
gemanipuleerd zou zijn om politici onder druk te zetten, heb ik in alle denkbare
bewoordingen veroordeeld.
 De toenmalige minister van VROM heeft een brief aan het IPCC geschreven.
Volgens mij heeft zij in het tweede spoeddebat dat wij met haar hebben gevoerd,
aanvullend op die brief nog twee toezeggingen gedaan die in mijn beleving
nog openstaan. Het IPCC zou gevraagd worden om een volledige check van de
rapporten om zeker te zijn dat er nog niet meer fouten in die rapporten zijn
opgedoken, maar er zou ook een onafhankelijke audit door Nederland worden
bepleit. In mijn beleving hebben wij als Kamer in ieder geval nog niet het
bericht gekregen op welke wijze deze toezeggingen invulling hebben gekregen.
Ik zou dat graag alsnog van deze minister horen, ook omdat de antwoorden op
de schriftelijke vragen mij daarin nog niet geruststellen. Weliswaar hebben
wij vanmorgen kunnen horen dat de VN vandaag met een mededeling op dit gebied
komen, maar dat maakt nog niet dat de eerdere gedane toezeggingen zijn ingevuld.
Ik waardeer het buitengewoon dat, zoals aangekondigd op de radio vanmorgen,
vandaag bekend zal worden dat de heer Robbert Dijkgraaf samen met een Chinese
collega een onderzoek gaat uitvoeren dat alle IPCC-rapporten tegen het licht
zal houden. Dat onderzoek zou in augustus gereed moeten zijn. Veel waardering
daarvoor, want ik denk dat een dergelijk onderzoek noodzakelijk is. Ook het
Planbureau voor de Leefomgeving voert een eigen onderzoek uit. Het heeft inmiddels
ook een meldpunt ingericht. Ik begrijp dat de heer De Mos daar aanstaande
vrijdag gebruik van gaat maken. Doe uw voordeel met alle berichten die inmiddels
zijn binnengekomen, zou ik zeggen. We hebben inmiddels ook als Kamer het initiatief
genomen om een eigen hoorzitting over deze hele kwestie te houden, waarvoor
de voorbereidingen in volle gang zijn.
 Alles afwegende is het volgens de CDA-fractie noodzakelijk dat het bed
even heel goed wordt opgeschud. De gegevens die de afgelopen maanden bekend
zijn geworden, zijn te verontrustend. We moeten wetenschap, beleid en politiek
heel scherp uit elkaar houden en de verschillende verantwoordelijkheden goed
scheiden. Daarvoor zijn nu een aantal initiatieven in gang gezet. Dat lijkt
mij op dit moment ook echt voldoende. Ik mag hopen dat we het volgende spoeddebat
over deze kwestie niet eerder zullen voeren dan ongeveer in augustus, als
alle resultaten binnen beginnen te komen.
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 Is mevrouw Spies dan ook bereid om tot augustus geen eurocent aan klimaatbeleid
meer uit te geven, tot we het naadje van de kous weten, zoals ze geloof ik
in Den Haag zeggen?
 
 
 
 Mevrouw
 Spies
 CDA
 
 Voorzitter. Je moet geen oude schoenen weggooien voordat je nieuwe hebt,
dus nee.
 
 
 
 Mevrouw
 Wiegman-van Meppelen Scheppink
 ChristenUnie
 
 Voorzitter. Als er binnen het gerenommeerde IPCC verkeerde cijfers rondgaan
over klimaatverandering, is dat een slechte zaak. Ook de nieuwe fouten die
in het klimaatrapport zijn geconstateerd, zijn een slechte zaak. Maar het
meest erge van de ontstane situatie is het geschonden vertrouwen, het negatieve
sentiment dat is ontstaan rondom nut en noodzaak van klimaat- en energiebeleid.
De ChristenUnie verwelkomt daarom onafhankelijk onderzoek naar de fouten.
 Ik vraag de minister ook wat er inmiddels is gebeurd rond de uitvoering
van de motie-Samsom die tijdens het debat van 28 januari is ingediend
en die zeer breed is ondersteund. Mevrouw Spies wees terecht op de verschillende
toezeggingen die door de voorganger van deze minister zijn gedaan. Het beste
wat wij vandaag kunnen doen, is vooruitblikken. Hoe kunnen we in de toekomst
slordigheden en bewuste fouten voorkomen? Hoe kunnen we de procedures verbeteren?
 De hoogleraren Leemans en Turkenburg roepen het IPCC op zo spoedig mogelijk
procedures aan te scherpen en toe te voegen om transparantie, kwaliteit en
beleidsrelevantie te waarborgen. Er zouden bijvoorbeeld mogelijkheden onderzocht
moeten worden om meerdere wetenschappelijke disciplines en maatschappelijke
referenten erbij te betrekken en actuele beleidsvragen te inventariseren en
te adresseren, stellen zij. Graag een reactie van de minister op deze suggesties.
 Laten we ondertussen niet vergeten dat de geconstateerde fouten niet van
invloed zijn op de hoofdconclusies. Hoe groot of klein het aandeel van de
mens aan de opwarming van de aarde ook mag zijn, het staat vast dat we er
verstandig aan doen om tot een duurzame energievoorziening te komen, in ons
land en wereldwijd, want de grondstoffen raken nu eenmaal vroeg of laat op
en er zijn landen op de wereld waarvan je niet graag afhankelijk blijft voor
je energievoorziening. Ik denk dat dit laatste argument de heer De Mos van
de PVV-fractie zou moeten aanspreken. Laten we vervolgens de discussie en
het beleid vooral stoelen op principes van rentmeesterschap, rechtvaardigheid
en eerlijk delen. Dat brengt ons in het juiste spoor.
 
 
 
 De heer
 Samsom
 PvdA
 
 Voorzitter. Ook van mijn kant allereerst een warm woord van welkom aan
de nieuwe minister van VROM. Er is veel gebeurd na het vorige debat over fouten
in het IPCC-rapport. Er zijn veel nieuwe feiten, analyses en ontwikkelingen
de revue gepasseerd en dus kunnen we dit debat nuttig gebruiken, nu we dat
toch hebben, om een paar stappen verder te zetten. Dat doen we niet als we
weer gaan pruttelen over fouten die na die gletsjerblunder zijn opgedoken.
Dat voegt allemaal bar weinig toe aan de analyse die we al maakten na de eerste
fout, namelijk dat de werkwijze van het IPCC beter moet. Ook de zoveelste
oproep om onafhankelijk onderzoek is inmiddels wel achterhaald door alle aangekondigde
en reeds gestarte onderzoeken, met als belangrijkste vandaag het onderzoek
door de InterAcademy Council, met de Nederlander Robbert Dijkgraaf als medevoorzitter.
We moeten het nu hebben over oplossingen en over het herstel van vertrouwen
in het werk van het IPCC en de klimaatwetenschap. In het vorige
debat zei ik daarover dat de wetenschap een huis moet zijn waarin iedereen
terecht kan. We moeten af van de situatie waarin het ene kamp krampachtig
de deur dichthoudt, terwijl het andere kamp de ramen ingooit. Pas als ik de
deur opendoe en de heer De Mos de stenen neerlegt, komen we verder. Het is
nu tijd om die metafoor handen en voeten te geven. "De deur opendoen" betekent
dus dat het IPCC zich openstelt voor alternatieve opvattingen over oorzaken
en gevolgen van klimaatverandering. Dat is te weinig gebeurd tot nu toe. Als
de heer De Mos de stenen neer wil leggen, moet hij afscheid nemen van alle
onzin en al het boegeroep van zelfbenoemde pseudo-experts en moet hij de bereidheid
tonen om ook die alternatieve hypotheses langs de strenge wetenschappelijke
meetlat te leggen; ook dat is te weinig gebeurd.
 Om dat te realiseren is een nieuwe werkwijze van het IPCC nodig. De afgelopen
maanden zijn er veel voorstellen over gedaan. Het meest intrigerende voorstel
komt van de heer Christy. Hij is een dwarse denker met ervaring in het IPCC.
Kort gezegd stelt hij een Wikipedia-IPCC voor, waarin erkende wetenschappers
in kleine groepjes gedurende enkele jaren werken aan deelvraagstukken. Ze
publiceren daarover op die Wikipedia. Controverses worden dan beslecht door
de hoofdauteurs, zoals dat nu ook gebeurt, maar dan wel met input van alle
kanten en met op internet links naar onderliggende, originele rapporten. Het
resultaat is een levend document en een getrouwere weergave van wat de wetenschap
daadwerkelijk te bieden heeft: ontwikkelende kennis, controverse, debat en
voorlopige resultaten. Dat is beter dan die statische, dikke en uitonderhandelde
rapporten die nu eens in de zes jaar verschijnen. Zo'n aanpak is minder comfortabel
voor ons als politici, want er zullen minder hapklare conclusies worden gepresenteerd.
Politici zullen met een breder scala aan inzichten worden geconfronteerd.
Niet alleen de klimaatsceptischere geluiden zullen beter doordringen, ook
conclusies die alarmerender zijn dan de huidige consensus, komen door de geopende
deur het huis in. Ik ga er natuurlijk onverkort van uit dat de heer De Mos
daar geen enkel bezwaar tegen heeft.
 Ik hoor graag of de minister dit idee van een Wikipedia-IPCC wil inbrengen
wanneer aan het eind van dit jaar in IPCC-verband besluiten worden genomen
over de nieuwe werkwijze. Hopelijk kunnen we die discussie dan achter ons
laten en ons weer richten op het echte debat. Dat gaat niet over wetenschappelijke
methodes, maar over politieke keuzes. Wetenschap schat risico's in, politici
nemen risico's.
 Om dat te illustreren keer ik terug naar die befaamde bus die plankgas
de dichte mist inrijdt, terwijl negentien wetenschappers in de bus een scherpe
bocht naar rechts voorspellen en één wetenschapper roept dat
er niets aan de hand is.
 
 
 Ik wil u vragen om geleidelijk af te ronden.
 
 
 
 De heer
 Samsom
 PvdA
 
 Ik rond hiermee af.
 
 
 Fijn!
 
 
 
 De heer
 Samsom
 PvdA
 
 De heer De Mos stelde in het vorige debat dat hij er niet over peinsde
om af te remmen. Hij zal zich erdoor gesterkt voelen dat er inmiddels fouten
in het model van de voorspelling van de bocht zijn opgetreden. De heer De
Mos vertrouwt al die voorspellingen nu helemaal niet meer en drukt het gaspedaal
nog verder in. Hij wordt daarin inmiddels van harte aangemoedigd door bijrijder
Neppérus. Dat is merkwaardig, want aan het risico op die bocht is in
essentie niets veranderd. Bovendien is de bocht niet het enige waarmee we
rekening moeten houden. Kijk eens op de brandstofmeter: we halen plankgas
het volgende tankstation niet. De vraag is nog net zo pregnant als toen ik
hem de vorige keer stelde: wat doet de buschauffeur? Ik zou het wel weten
en ik kijk uit naar de debatten hierover met de PVV en de VVD.
 
 
 
 De heer
 Van der Ham
 D66
 
 Ik ben het van harte eens met de oproep aan de PVV en de VVD. Zij moeten
meedoen en net zo constructief zijn als u nu bent op het spreekgestoelte.
Ook ik heb geprobeerd constructief te zijn, maar ik heb toch nog een vraag.
U hebt de afgelopen weken in de kranten en media heel veel gezegd over een
andere houding van de PvdA-fractie en van u als woordvoerder over dit soort
vraagstukken, waarbij de wetenschap en de opinie elkaar de hele tijd in een
houdgreep hebben gehouden. Er zijn nog meer van dit soort debatten, met name
in de milieuhoek, die muurvast zitten. Die debatten gaan bijvoorbeeld over
gentechnologie en kernenergie. U kent al die debatten. Is die meer wetenschappelijke
en beschouwende houding ook van toepassing op die dossiers?
 
 
 
 De heer
 Samsom
 PvdA
 
 Nee, u haalt twee dingen door elkaar. Ik heb, zoals u constateerde, de
eigen hand opzichtig in eigen boezem gestoken in verband met onze houding
ten opzichte van de wetenschap, dus niet in verband met onze politieke keuzes.
Er zullen heus een paar keuzes blijven waaraan in de ogen van de partij van
de heer Van der Ham veel te stringent wordt vastgehouden. De leden van de
Partij van de Arbeid noemen dat idealisme. Daar houden zij van en daar houden
zij aan vast. In dit geval heb ik geconstateerd – en gelukkig ook anderen
met mij – dat de klimaatwetenschap een huis werd waarin nog maar een
paar mensen binnen mochten zitten, namelijk de mensen die de consensus onderstreepten.
De rest werd buiten gehouden. Dat is de slechtste manier van wetenschap bedrijven
die er is. Ik heb hierover het een en ander gezegd namens de Partij van de
Arbeid. Dit heeft geen betrekking op de keuzes die wij daarna maken. Daarbij
worden wij gedreven door idealen, door een toekomstvisie die in de ogen van
de heer Van der Ham misschien te stringent is, maar in mijn ogen is het de
beste die je kunt hebben. Maar goed, wij zijn niet voor niets lid van verschillende
partijen.
 
 
 
 De heer
 Van der Ham
 D66
 
 Ik zal op het laatste niet uitgebreid ingaan, maar ik wijs erop dat de
doorberekeningen van de verkiezingsprogramma's en tegenbegrotingen van D66
een groener Nederland opleveren dan die van het kabinet dat de heer Samsom
heeft gesteund.
 
 
 Wilt u uw vraag stellen?
 
 
 
 De heer
 Van der Ham
 D66
 
 Voorzitter. U heeft gelijk; ik ga hier niet op in, want dat is een beetje
nabouwen.
 De debatten over kernenergie en gentechnologie worden nogal beperkt doordat
de partijen vooringenomen standpunten hebben. Soms is er sprake van terechte
scepsis, ook over kernenergie, over gentechnologie en over klimaatbeleid.
Ik zeg nu tegen de heer Samsom – en ik richt mij daarmee ook tot mijn
eigen partij – laten wij ervoor zorgen dat wij ook in die debatten vooral
naar de wetenschap en naar de feiten kijken, dat wij elkaar geen paniek aanpraten
en dat wij naar de koele cijfers kijken in plaats van naar alleen maar warme
beelden.
 
 
 
 De heer
 Samsom
 PvdA
 
 Dat is waar. De heer Van der Ham heeft in de afgelopen jaren, bijvoorbeeld
bij de behandeling van de Kernenergiewet, kunnen zien dat mijn fractie daar
niet principieel in zit. Ik wil naar de wetenschap kijken en ik doe dat ook,
maar de specifieke kennis over de tijdsafhankelijke neutronenfluxvergelijking
in een kerncentrale geeft geen antwoord of de vraag of kernenergie een goede
overgangsbron is naar een duurzame energievoorziening. Met andere woorden:
de wetenschappelijk kennis, de halfwaardetijd van plutonium en dat soort dingen,
geeft geen antwoord voor sommige principiële keuzes die wij in de samenleving
moeten maken. Dit verschil zien wij ook in de wetenschap over klimaatverandering.
Ik heb al gezegd: wetenschap schat risico's in en politici nemen ze.
 
 
 
 Mevrouw
 Neppérus
 VVD
 
 De heer Samsom laat de bus weer rijden en betrekt de VVD daar ook weer
bij. Ik zou dit bijna uitlokking noemen.
 Hij zegt dat hij tegen vooringenomenheid is. Ik vraag hem te bevestigen
dat dit zo is en dat hij dit voortaan ook zal zijn. Ik vrees dat de bus van
de heer Samsom van navigatie is voorzien die ervoor zorgt dat de bus gewoon
verder rijdt, ook als de weg overgaat in een sloot. Zal hij dat nu eens loslaten?
 
 
 
 De heer
 Samsom
 PvdA
 
 Nee, want ik zit ook in die bus in de dichte mist en ik weet echt niet
wat er komen gaat. Ik hoor negentien wetenschappers achter mij zeggen dat
er een bocht komt, maar ik weet dat er ook fouten in hun voorspelling kunnen
zitten. Ik kijk vervolgens naar de brandstofmeter en ik realiseer mij dat
ik plankgas sowieso het volgende tankstation niet haal. Gebaseerd op die twee
feiten met hun onzekerheden, maakt mijn fractie een heldere keuze: afremmen.
Om de metafoor nu te verlaten: mijn fractie kiest voor investeren in een duurzame
energievoorziening. Die keuze maakt zij op basis van de beschikbare feiten.
Mevrouw Neppérus maakt andere keuzen, dat mag, maar ik hoop dat wij
na deze reeks debatten wel dezelfde informatie gebruiken met dezelfde onzekerheden.
Wij weten niet of er een bocht komt. Wat doet een buschauffeur die in een
donkere nacht in de mist rijdt en niet weet of er een bocht komt? Die remt
af.
 
 
 
 Mevrouw
 Neppérus
 VVD
 
 Dat is nu juist hetgeen mijn fractie altijd zegt. Doe eerst goed onderzoek,
rem zolang even af tot wij allemaal meer weten. Laten wij het daarover dan
eens zijn. Ik heb er in de metafoor van de bus echter op gewezen dat je de
navigatie niet altijd blindelings moet volgen. Als wij allebei wat afremmen,
komen wij in de toekomst wellicht wel verder.
 
 
 
 De heer
 Samsom
 PvdA
 
 Mevrouw Neppérus zegt: doe meer onderzoek. Zij kent de situatie
toch ook dat je in het donker achter het stuur zit en niet weet of er een
bocht komt. Grijpt zij dan in het dashboardkastje naar de kaart? Nee, dan
remt zij af, want zij heeft geen tijd om naar die kaart te grijpen. Zo werkt
het.
 
 
 
 Mevrouw
 Neppérus
 VVD
 
 Dan is het verstandiger om even een parkeerplaats op te zoeken in plaats
van het verkeer in gevaar te brengen. Ik hoop dat de heer Samsom dat ook doet.
 
 
 
 De heer
 Samsom
 PvdA
 
 Remmen dus!
 
 
 Ik stel voor om de bus nu tot stilstand te brengen. De minister heeft
een paar minuten tijd gevraagd om haar antwoord voor te bereiden. Daarom schors
ik de vergadering.
 
 
 De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.
 
 
 
 Minister
 Huizinga-Heringa
 
 Voorzitter. Er is al een aantal keer gedebatteerd in de Kamer over de
zaak waarover wij het vandaag hebben. Dat is niet voor niets, want het toekomstige
klimaat en de rol van de mens daarin zijn buitengewoon belangrijk. Het is
ook belangrijk voor politici om ons beleid daarop te baseren. Daarom is het
van belang dat wij ervoor zorgen dat de informatie, de werkwijze en de procedures
waarlangs regeringen worden geïnformeerd, deugen en goed zijn. Tegelijkertijd
hecht ik eraan om hier te beginnen met de opmerking dat de slordigheden die
in de rapporten van het IPCC zijn geslopen – ik zou bijna zeggen "helaas" –
op geen enkele wijze de algemene consensus onder druk zetten of veranderen
dat het klimaat verandert en dat de mens daarin een rol speelt. Ik zeg daarbij
dat dit eigenlijk geen goed nieuws is. Het is jammer. Het zou natuurlijk mooi
zijn als wij niet die dreiging op ons zagen afkomen. Het zou mooi zijn als
de regeringen van de 194 landen die bij het IPCC zijn aangesloten, geen rekening
zouden hoeven houden met een klimaatverandering die ons voor grote opgaven
stelt. Die consensus is er en blijft er. Dat stelt ons voor de taak om een
goed klimaatbeleid vorm te geven.
 Dat neemt niet weg dat een belangrijke organisatie zoals het IPCC, juist
omdat de informatie die wordt gegeven van zo'n groot belang is, goed moet
werken en het zich niet kan veroorloven om met een rapport met slordigheden
te komen, zoals dat is gebeurd met het vierde rapport. Daarom heeft mijn voorganger,
mevrouw Cramer, twee trajecten uitgezet. Ten eerste is er een brief gegaan
naar de organisaties die het IPCC hebben opgericht. Daarin staat dat er een
onafhankelijke audit moet komen. Ook in de vergadering op Bali is Nederland,
samen met Groot-Brittannië, voorvechter geweest van een onafhankelijk
onderzoek naar de werkwijze en de procedures van het IPCC. Die lobby van Nederland
en Groot-Brittannië heeft succes gehad en heeft geleid tot een aankondiging
die om 12.00 uur VS-tijd – dat is geloof ik 18.00 uur Nederlandse tijd –
zal worden gegeven. Ban Ki-moon zal namens de VN aankondigen dat er een onafhankelijk
onderzoek komt naar de werkwijze en procedures van het IPCC.
 De heer Van der Ham heeft hierover een aantal vragen gesteld, bijvoorbeeld
hoe groot de doorzettingsmacht zal zijn van degene die het onderzoek zal leiden,
de Nederlander Robbert Dijkgraaf, covoorzitter van de InterAcademy Council,
de internationale organisatie van wetenschapsacademies. Al
deze zaken moeten wij nog afwachten. De VN zal hierover duidelijkheid geven.
Ik heb echter van de heer Robbert Dijkgraaf persoonlijk begrepen dat hij zich
voorstelt dat het een breed onderzoek wordt en er dus niet met een nauwe blik
zal worden gekeken naar alleen de procedures of de werkwijze. Het zal een
breed onderzoek zijn waarin heel veel aspecten zullen worden meegenomen, zodat
er in augustus goede aanbevelingen kunnen komen voor de vergadering van het
IPCC in oktober en er voor het volgende rapport verbeterde procedures en een
verbeterde werkwijze aan de orde zullen zijn. Ik denk dat dit een buitengewoon
belangrijk traject is. Minister Jacqueline Cramer komt eer toe voor het met
verve verdedigen van dit onderzoek.
 
 
 
 Mevrouw
 Spies
 CDA
 
 Plezierig dat wij dit nu dan horen. Ik had het op prijs gesteld als de
Kamer het, conform de toezeggingen, op een andere manier al had gehoord. Er
waren namelijk nog openstaande toezeggingen. Kan de minister zeggen of het
onderzoek zich zal richten op de werkwijze en de procedures of ook op de inhoud,
en dus op de verificatie van de juistheid van de rapporten tot op heden?
 
 
 
 Minister
 Huizinga-Heringa
 
 Nee, het onderzoek zal zich met name richten op de toekomst. Immers, werkwijze
en procedures richten zich op de toekomst; die kan je achteraf dus niet meer
veranderen. Ik stel mij echter voor dat de gemaakte fouten zullen helpen om
een beeld te krijgen van procedures die niet goed lopen. Het kan dus nooit
een onderzoek zijn dat los staat van de gemaakte fouten.
 Als u het goed vindt, wil ik gelijk overstappen naar het tweede traject
dat is ingezet. In dit verband is ook een motie door de Kamer aangenomen waarin
gevraagd wordt dat ook het PBL nog eens een onderzoek doet en dat het daarbij
ook kijkt naar de gemaakte fouten. Het PBL zal de regionale hoofdstukken doorlopen
op (on)juistheden. Bovendien heeft het een digitaal loket geopend waarop iedereen
die fouten geconstateerd heeft, die kan melden. Dit is niet het enige; het
is aanvullend op wat het PBL zelf doet. Dat onderzoek is echt gericht op de
gemaakte fouten. Dit onderzoek zal omstreeks mei afgerond zijn. Natuurlijk
zal dit ook aangeleverd worden aan de heer Dijkgraaf als voorzitter van het
onafhankelijk onderzoek in opdracht van de VN, zodat men daar ook zijn voordeel
mee kan doen.
 
 
 
 Mevrouw
 Spies
 CDA
 
 Ik kan mij niet voorstellen dat IPCC alleen maar kijkt naar het verbeteren
van procedures en werkwijzen. Er moet toch ook sprake zijn van correctie van
de fouten die inmiddels bekend zijn geworden? Dat onderzoek moet dus ook op
inhoud gericht zijn.
 
 
 
 Minister
 Huizinga-Heringa
 
 Zoals ik zei, hebben wij in Nederland twee trajecten. Het ene is het PBL
in Nederland dat de regionale hoofdstukken doorleest en daarbij naar fouten
kijkt. Het PBL zal de resultaten ook absoluut aanleveren aan het internationale
onafhankelijke onderzoek. Voor het andere heb ik nu niet de terms of reference
bij de hand; die zullen vanavond bekend gemaakt worden. Zeker is wel dat het
om een breed onderzoek zal gaan. De richting van het onderzoek zal wel de
toekomst zijn. Daarbij wordt natuurlijk rekening gehouden met fouten die nu
gemaakt zijn, maar, nogmaals, het hoofdpunt van het onderzoek is niet de vraag
wat er niet klopt in het rapport van het "vierde assessment" (Fourth Assessment
Report, AR4). Dat zou ook een beetje neerkomen op: met de rug naar de toekomst
toe staan. De focus van het onderzoek zal zijn: hoe voorkomen wij in het volgende
rapport fouten en hoe verbeteren wij de procedure en de werkwijze? Dat zal
dus de focus zijn. Het is niet de focus van het onderzoek om na te gaan in
hoeverre de gemaakte fouten een rol spelen en evenmin om het rapport van dit
assessment daarop helemaal na te lopen. Dat is overigens wel de focus van
het PBL-onderzoek, dat de regionale hoofdstukken betreft.
 
 
 
 Mevrouw
 Spies
 CDA
 
 Dat betreur ik zeer. Ik kan mij namelijk niet voorstellen dat de Nederlandse
regering genoegen neemt met het niet herstellen van fouten, die inmiddels
door niemand meer betwist worden, juist vanwege het belang dat wij vertrouwen
moeten kunnen hebben in de wetenschappelijke basis die onder ons beleid is
neergelegd. Dit betekent naar mijn stellige overtuiging dat fouten hersteld
moeten worden, hetzij in een nieuw rapport, hetzij op een andere manier. Wij
kunnen echter geen genoegen nemen met een wankele basis voor ons beleid, dunkt
mij.
 
 
 
 Minister
 Huizinga-Heringa
 
 Nee, natuurlijk niet. Ik ga er ook van uit dat IPCC een extra publicatie
zal doen uitgaan waarin de gemaakte fouten gecorrigeerd worden. Het onafhankelijke
onderzoek onder leiding van de heer Dijkgraaf heeft dat evenwel niet als eerste
focus; dat onderzoek heeft echt als focus: hoe voorkomen wij in de toekomst
dat opnieuw fouten gemaakt worden, dus hoe voorkomen wij fouten en hoe verbeteren
wij de procedures en de werkwijzen? Dat wordt op een brede manier onderzocht.
Nogmaals, ik ga ervan uit dat IPCC de gemaakte fouten zal corrigeren. Dat
spreekt eigenlijk vanzelf.
 
 
 
 Mevrouw
 Neppérus
 VVD
 
 Wij hebben destijds aan de voorgangster van deze minister, minister Cramer,
gevraagd om een onafhankelijk onderzoek, een audit, naar ook de geconstateerde
fouten en mogelijk andere fouten die er nog in zaten. Naast het feit dat mijn
fractie het noodzakelijk en dus uitstekend vindt dat de procedures worden
bekeken, geldt voor haar dus nog steeds dat er herstel van geconstateerde
fouten plaatsvindt en er wordt gekeken naar mogelijke andere fouten. Dat bepleitte
ik destijds, net zoals collega's dat deden, dus ik hoor dat graag duidelijker
van de minister. Mijn andere vraag is ...
 
 
 Nee, nee, nee, een voor een.
 
 
 
 Minister
 Huizinga-Heringa
 
 Ik kijk in de eerste plaats naar de afspraak in antwoord op de motie,
ingediend door de heer Samsom en medeondertekend door bijna de gehele Kamer,
waarmee werd beoogd, het PBL onderzoek te laten doen. Het PBL is daarmee begonnen.
In mei zal het worden afgerond voor wat betreft de regionale hoofdstukken.
Die hoofdstukken zijn het gevoeligst voor fouten. Het PBL controleert al die
hoofdstukken op fouten. Het doet dat niet alleen, maar met behulp van een
digitaal loket. Via dat loket kan iedereen die over iets twijfelt of die denkt
dat iets niet klopt, daarvan melding maken aan het PBL. Het
PBL is geen slager die zijn eigen vlees keurt, zoals u mij verontrust vroeg.
Nee, op verzoek van het PBL en van het ministerie staat het onderzoek van
het PBL onder toezicht van de KNAW, de Koninklijke Nederlandse Akademie van
Wetenschappen.
 
 
 
 Mevrouw
 Neppérus
 VVD
 
 Ik ga toch even terug naar het eerste punt. In dat laatste debat, waarin
de heer Samsom de motie heeft ingediend over het Planbureau voor de Leefomgeving,
hebben mevrouw Spies en ik gezegd dat het klimaatpanel van de VN ook internationaal
onderzoek moest doen naar gemaakte fouten, mogelijke andere fouten en uiteraard
de procedures. Minister Cramer heeft dat nadrukkelijk toegezegd en daarom
heb ik daar toen geen motie over ingediend. Over de brief van minister Cramer
die daarna kwam, heeft de Kamer uitleg gevraagd. Ik wil het duidelijk hebben,
want het debat van toen ging niet alleen over het PBL, maar ook om het onderzoek
door de VN. Ik hoor graag wat de uitgangspunten van deze minister zijn.
 
 
 Het is helder, mevrouw Neppérus.
 
 
 
 Minister
 Huizinga-Heringa
 
 Laat ik het nog eens zeggen, want mevrouw Spies ging hier ook al op in.
Er moet vertrouwen zijn in het IPCC. Dat is heel belangrijk. Nu zijn er fouten
gemaakt. Dat mag absoluut niet. Nu vind ik het heel belangrijk om ervoor te
zorgen dat we dergelijke fouten voortaan voorkomen. Er zijn dus twee dingen:
de gemaakte fouten moeten rechtgezet worden en er moet goed worden gekeken
of er nog meer fouten zijn gemaakt. We hopen natuurlijk dat dit niet het geval
is, maar stel je toch eens voor. We moeten in een keer alles op tafel hebben.
De gemaakte fouten moeten rechtgezet worden, maar dat is niet het enige. Als
we het daarbij laten, doen we het echt niet goed. We moeten dus verdergaan
dan dat. Mevrouw Neppérus zegt dat er moet worden gekeken naar de gemaakte
fouten. Dat gebeurt. Bovendien worden die rechtgezet. Het onafhankelijke onderzoek
gaat veel verder. Daarbij wordt namelijk nagegaan hoe we kunnen voorkomen
dat er opnieuw slordigheden insluipen, zoals nu is gebeurd. Het is dus van
belang dat we de procedures én de gehele werkwijze tegen het licht
houden om te voorkomen dat wij weer met zaken worden geconfronteerd die buitengewoon
slecht voor het IPCC zijn.
 De heer Samsom had het over een Wikipedia-achtige manier van werken, waarbij
het IPCC nog veel opener staat voor allerhande verschillende inzichten. Iets
dergelijks zal deze onderzoekscommissie in aanmerking nemen. Dat gaat over
de werkwijze. Daarover zal zij aanbevelingen doen.
 
 
 
 Mevrouw
 Neppérus
 VVD
 
 Ik houd het simpel. Ik vind het prima dat er tijdens dat onafhankelijke
onderzoek wordt gekeken naar de toekomstige procedures. Daarover zijn de minister
en ik het eens. Gebeurt het corrigeren van gemaakte en mogelijke andere fouten
ook via onafhankelijk onderzoek, op dezelfde manier?
 
 
 
 Minister
 Huizinga-Heringa
 
 Daarvoor moet ik kijken naar de exacte "terms of reference" die in het
onderzoek staan. Die horen wij vanmiddag. Nogmaals, dat dit onafhankelijke
onderzoek er komt, is voor een groot deel te danken aan de inzet van Nederland
en Groot-Brittannië. Het is wel goed om dat te weten. Maar in ieder geval
staat vast dat alle gemaakte fouten zullen worden gecorrigeerd door het IPCC.
Er komen dus nieuwe rapporten, waarin de vastgestelde fouten worden gecorrigeerd.
 
 
 Ik herinner de leden eraan dat er nog een tweede termijn komt.
 
 
 
 De heer
 Jansen
 SP
 
 Ik denk dat de minister de zorgen van de CDA- en de VVD-fractie –
die ik overigens wel deel – kan wegnemen door hier gewoon toe te zeggen
dat Nederland zich er in ieder geval voor zal inzetten dat niet alleen die
toekomstgerichte benadering wordt gekozen, maar dat ook alle fouten worden
rechtgezet. Dan denk ik dat wij hebben wat wij hebben willen. Ik heb nog een
tweede punt. Wat gaat die commissie van de Verenigde Naties nu precies onderzoeken?
In mijn termijn heb ik gezegd dat het belangrijk is hoe de poppetjes zitten.
Wie zitten er in de werkgroep? Hoe komen die mensen daarin terecht? Is dat
op basis van prestaties of van relaties? Is dat ook iets wat de werkgroep
gaat onderzoeken en kan zij met voorstellen komen voor een alternatieve manier
van benoeming van de leden van de werkgroep?
 
 
 
 Minister
 Huizinga-Heringa
 
 Dat is waarom ik ook zo blij ben dat niet alleen naar de procedures wordt
gekeken, maar ook naar de werkwijze, want dat betekent dat al die zaken worden
meegenomen. Het is wel zo, ook nu al, dat wetenschappers zich ook zelf beschikbaar
kunnen stellen om deel uit te maken van de groep van wetenschappers die zich
bezighoudt met bepaalde onderwerpen in het IPCC. Bij het KNMI bestaat nu bijvoorbeeld
de mogelijkheid om zich op te geven. Er is dus een heel open manier voor de
bureaus om aan namen te komen. Wetenschappers worden uiteindelijk geselecteerd
op grond van hun expertise, dus niet op grond van hun achtergrond of op grond
van hun standpunt: klimaatsceptisch of niet. Dat is zoals het nu is.
 
 
 
 De heer
 Jansen
 SP
 
 Mijn informatie anders. Ik heb het niet over de auteurs, maar over de
leden van de drie werkgroepen. Zij zijn volgens mij ook gebaseerd op een bepaalde
vorm van regionale afspiegeling. Dat riekt ernaar dat er meer naar gekeken
wordt waar iemand vandaan komt dan wat de prestaties zijn die iemand heeft
geleverd. Ik dring er op dit punt op aan dat hier goed naar gekeken wordt.
 
 
 Zegt de minister dit toe?
 
 
 
 Minister
 Huizinga-Heringa
 
 Jazeker, dat zeg ik toe.
 
 
 
 De heer
 Samsom
 PvdA
 
 Misschien kunnen wij dit blokje snel afronden als de minister gewoon toezegt
dat zij de terms of reference van het VN-onderzoek zodra die binnen zijn naar
de Kamer zal sturen.
 
 
 
 Minister
 Huizinga-Heringa
 
 Sowieso.
 
 
 
 De heer
 Samsom
 PvdA
 
 Hier is al een paar weken gedoe over en uit de grapevine kan ik al opmaken –
maar goed, dat is niet officieel – dat beide onderdelen goed verankerd
zijn in het onderzoek, namelijk onderzoek naar de fouten en het herstel daarvan,
en vooral – dat is inderdaad de belangrijker focus –
onderzoek naar een betere werkwijze van het IPCC. Dus als die toezegging binnen
is, zijn wij klaar. Verklapte de minister nu net dat de heer Dijkgraaf de
voorzitter wordt van die werkgroep? Ik dacht dat zij dat zei. Hij is nu voorzitter
van de KNAW.
 
 
 
 Minister
 Huizinga-Heringa
 
 Nee, als covoorzitter leidt hij dat onderzoek, of is hij gevraagd om dat
te doen. Mevrouw Spies zei dat zij dit eerder had willen weten. Het is natuurlijk
nog maar net, heet van de naald, bekend dat dit onderzoek er op deze manier
komt. Vandaar dat ik het nu aan u vertel, maar zodra er helderheid is over
de terms of reference en al die zaken, gaat dat meteen in een brief naar de
Kamer, zodat u ook even veel weet als ik en iedereen.
 
 
 Kennelijk voelt mevrouw Spies zich tussentijds aangesproken, mijnheer
De Mos. Ik stel voor om haar even voorrang te geven.
 
 
 
 Mevrouw
 Spies
 CDA
 
 Ik dank de minister voor de geruststellende woorden dat niet alleen de
werkwijze en de procedure, maar ook de fouten hersteld moeten worden. De vorige
minister had de Kamer toegezegd dat zij namens de Nederlandse regering dat
onafhankelijke onderzoek en het herstel van fouten bij het IPCC zou bepleiten.
Wij hebben namens de vaste Kamercommissie herhaaldelijk gevraagd om een invulling
van die toezegging in de vorm van een afschrift van een brief die opnieuw
naar het IPCC zou gaan, want de eerste brief was op dit punt echt onvoldoende.
Nu worden de minister en wij ingehaald door de aankondiging van vandaag. Dat
laat onverlet dat wij graag als Kamer geïnformeerd hadden willen worden
over die tussentijdse stappen, want wij zijn inmiddels wel ruim zes weken
verder.
 
 
 
 Minister
 Huizinga-Heringa
 
 Als u zegt dat wij worden ingehaald door de ontwikkelingen nu, denk ik
dat dat misschien niet helemaal de juiste weergave van de feiten is. Minister
Cramer heeft namelijk meer gedaan dan een brief schrijven. Er is ook actief
gepleit op Bali voor een onafhankelijk onderzoek. Dus is de aankondiging van
vandaag dat de VN opdracht geeft voor dat onafhankelijke onderzoek ook echt
te danken aan de Nederlandse inzet en is die daar een gevolg van. Wat wij
vandaag horen, is niet iets wat onafhankelijk van de Nederlandse inzet gebeurt.
Het is echt iets wat mede een gevolg is van de Nederlandse inzet.
 
 
 
 Mevrouw
 Spies
 CDA
 
 Dan was het goed geweest als dat met de Kamer was gedeeld, want dan hadden
wij dat feestje met u en met de vorige minister van VROM kunnen vieren. Be
good en tell it.
 
 
 
 Minister
 Huizinga-Heringa
 
 Ik vier dit feestje graag vandaag.
 
 
 We gaan nog niet feesten; het woord is aan de heer De Mos.
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 Er komt dus een onderzoek. De uitkomsten ervan zijn nog niet bekend. Waarom
gaan we tot die tijd toch door met het klimaatbeleid dat ons heel veel belastinggeld
kost? Waarom kunnen we daarmee niet stoppen? Verder zegt de minister, nog
voordat het onderzoek heeft plaatsgehad, dat conclusies uit het IPCC-rapport
staan als een huis. Dat schrijft zij in de antwoorden op de Kamervragen. Hoe
kan de minister daarvan nu al zo zeker zijn?
 
 
 
 Minister
 Huizinga-Heringa
 
 Dat kan ik, omdat de gemaakte fouten en de slordigheden op geen enkele
wijze afbreuk doen aan de hoofdconclusies uit de rapporten. De internationale
wetenschappelijke consensus dat het klimaat verandert en dat de mens daarbij
een rol speelt, staat niet onder druk. Wij zouden allemaal eigenlijk graag
willen dat wij ons zouden moeten afvragen of er wel een klimaatprobleem is.
Dat probleem levert immers een beangstigende toekomst op. Klimaatverandering
stelt de hele wereld voor heel grote vragen. Natuurlijk willen wij met elkaar
graag dat er geen sprake is van klimaatverandering. Maar helaas, de conclusies
daarover staan inderdaad nog steeds als een huis. Dat betekent dat wij echt
dom zouden zijn als wij nu niet door zouden gaan met klimaatbeleid. Dat beleid
heeft de wereld gewoon nodig.
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 De conclusie staat als een huis. Het koelt sinds 1998 af. En ook de zeespiegel
zie ik niet stijgen.
 
 
 
 Minister
 Huizinga-Heringa
 
 Mijnheer De Mos, uw bijdrage van zojuist was interessant. Eén opmerking
daaruit vond ik buitengewoon behartenswaardig en onderschrijf ik direct. U
zei zojuist: ik ben politicus, ik ben geen wetenschapper. Dat betekent dat
politici moeten vertrouwen op wetenschappelijke inzichten. U vraagt mij hoe
het kan dat de aarde opwarmt, terwijl uit een staatje blijkt dat de temperatuur
sinds 1998 daalt. Juist omdat wij geen wetenschappers zijn, maar politici,
zullen wij toch moeten vertrouwen op de wetenschappers. Die zeggen: ondanks
dat, zijn wij ervan overtuigd dat het klimaat verandert. Dat is een nare werkelijkheid,
maar hierover is helaas consensus in de wetenschappelijke wereld. Daarmee
heeft de politiek rekening te houden. Daarom moeten wij maatregelen nemen.
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 Is het een nare werkelijkheid, of is het gewoon een goede bron van inkomsten,
door mensen belasting te laten betalen nadat zij eerst bang zijn gemaakt?
 
 
 
 Minister
 Huizinga-Heringa
 
 Nee, mijnheer De Mos, het is een nare werkelijkheid. Met het geld dat
wij aan klimaatbeleid besteden, zouden wij immers uiteraard ook heel mooie
andere dingen kunnen doen. Wij moeten echter de goede afwegingen maken. Dat
betekent dat je niet alleen naar de korte termijn, maar ook naar de lange
termijn moet kijken. Wij moeten ervoor zorgen dat deze wereld ook goed leefbaar
zal zijn voor de mensen die na ons komen. Dat is ook een opdracht die politici
hebben. Die opdracht voeren wij uit door een goed klimaatbeleid, waarbij wij
ons laten leiden door de wetenschappelijke consensus.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 De stevige taal van de minister spreekt mij aan. Ik heb echter behoefte
aan enige duidelijkheid, voordat wij nu weer een nieuwe storm in een glas
water creëren. De minister heeft geschetst dat er voor de toekomst drie
stappen gezet moeten worden. In de eerste plaats moet de werkwijze van
het IPCC verbeterd worden. Dat is helder. In de tweede plaats gaat het Planbureau
voor de Leefomgeving de fouten bekijken die zijn gemaakt op regionale hoofdstukken.
Zoals is afgesproken, zal dat gebeuren onder supervisie van de KNAW. In de
derde plaats zegt de minister: het spreekt vanzelf dat gemaakte fouten worden
gecorrigeerd door het IPCC. Hoe gaat dat precies gebeuren? Wij moeten lessen
trekken voor de toekomst, maar ook naar de fouten kijken die in het verleden
zijn gemaakt. Heb ik dat goed begrepen? Als dat zo is, begrijp ik namelijk
de opwinding niet van een aantal leden van de Kamer. Dat is namelijk precies
wat de Kamer wilde en wat ook de fractie van GroenLinks steunt. Ik krijg hierover
graag absolute helderheid. Als die helderheid niet komt, krijgen wij weer
een nieuw relletje dat nergens op is gebaseerd.
 
 
 
 Minister
 Huizinga-Heringa
 
 Als je procedures en de werkwijze wilt verbeteren, moet je uiteraard beginnen
met te onderzoeken wat verkeerd is gegaan en wat dus verbeterd moet worden.
Kennis over fouten die zijn gemaakt, is dus onontbeerlijk voor de verbetering
van procedures en werkwijzen.
 Wij verwachten dat het IPPC zal publiceren over het corrigeren van de
vastgestelde fouten. Ik ga daarvan uit, maar om de Kamer helemaal gerust te
stellen, zal ik het IPPC deze kwestie heel helder meegeven. Er zijn overigens
ook errata. Er bestaat tevens een procedure bij het IPPC om fouten te verbeteren.
Wij mogen er dus van uitgaan dat het IPPC de bestaande fouten zal corrigeren.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Dat spreekt voor zichzelf. Daar gaan wij van uit. De kwestie wordt ook
nog nader besproken, maar ik vind wel dat wij er heel precies over moeten
worden geïnformeerd. Ik heb er vertrouwen in dat dit op een goede manier
gebeurt, maar ik vraag dit zo expliciet, omdat ik deze ruis van de zender
wil hebben. Dan kunnen wij het voortaan weer hebben over de inhoud van het
klimaatprobleem.
 
 
 
 Minister
 Huizinga-Heringa
 
 Ik begrijp de bedoeling van mevrouw Van Gent heel erg goed. Ik zal dat
het IPPC ook duidelijk meegeven. Vervolgens zal ik de Kamer er helder over
informeren.
 
 
 
 De heer
 Van der Ham
 D66
 
 Ik heb een vraag gesteld over de "reikwijdte" van de heer Dijkgraaf. De
heer Dijkgraaf gaat meekijken naar hoe het onderzoek door het PBL wordt gedaan.
In hoeverre heeft hij de ruimte, c.q. budget om bij vragen die opkomen verder
onderzoek te doen en bijvoorbeeld expertise in te huren? Hij zal niet op alle
punten voldoende eigen kennis hebben. In hoeverre heeft zijn second opinion
verdere wortels dan alleen de kwaliteit van de heer Dijkgraaf zelf, die overigens
heel hoog is?
 
 
 
 Minister
 Huizinga-Heringa
 
 Dat wordt duidelijk als wij de terms of reference hebben voor de reikwijdte
van het onderzoek. Ik kan de vragen hierover op dit moment niet verder beantwoorden.
Zodra ik dat wel kan, gaat er een brief naar de Kamer over de ins en outs
van het onderzoek. De vragen van de heer Van der Ham worden daarin meegenomen.
 
 
 
 De heer
 Van der Ham
 D66
 
 Vooralsnog mag ik ervan uitgaan dat de heer Dijkgraaf dit niet alleen
als persoon doet, maar dat hij goed geëquipeerd wordt om zijn werk grondig
te doen.
 
 
 
 Minister
 Huizinga-Heringa
 
 Zeker. Ik weet dat de heer Dijkgraaf de kwestie op een brede manier wil
onderzoeken. Daarvoor staan de nodige middelen beschikbaar, want als je een
kwalitatief goed onderzoek wilt hebben, dan moet je iemand daartoe ook in
staat stellen. Als er meer informatie bekend is, zal ik die direct aan de
Kamer doen toekomen.
 Voorzitter. Daarmee heb ik alle vragen beantwoord.
 
 
 Ik constateer dat er behoefte bestaat aan een tweede termijn. De spreektijd
is een derde van de spreektijd in eerste termijn, of te wel een minuut. Eerst
de heer De Mos, de aanvrager van dit debat.
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 Voorzitter. Ik heb nog twee moties. De eerste luidt als volgt.
 
 
 De Kamer,
 gehoord de beraadslaging,
 constaterende dat het IPCC is geconfronteerd met fouten, manipulatie en
leugens in zijn klimaatrapport;
 constaterende dat VN-baas Pachauri de Deense klimaatcriticus Björn
Lomborg heeft vergeleken met Hitler, klimaatsceptici heeft weggezet als Holocaustontkenners
en 2,7 mln. klimaatgeld heeft overgeboekt naar zijn eigen bedrijf Teri;
 overwegende dat de Nobelprijs voor de Vrede boven elke twijfel verheven
moet zijn;
 verzoekt de regering om er bij het IPCC en zijn voorzitter op aan te dringen
dat zij de Nobelprijs voor de Vrede inleveren, omdat deze onder andere is
verkregen op basis van een rapport dat is gebaseerd op fouten, manipulatie
en leugens,
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 Deze motie is voorgesteld door het lid De Mos. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.
 Zij krijgt nr. 35(31793).
 
 
 
 
 
 Mevrouw
 Wiegman-van Meppelen Scheppink
 ChristenUnie
 
 Ik herhaal eigenlijk mijn vraag uit eerste termijn. De heer De Mos heeft
aangedrongen op een debat. Dan gaat het om het uitwisselen van argumenten.
Nu wordt, haast in de vorm van een monoloog, een tekst van een motie opgelezen
waarvan ik denk: dat is helemaal niet onderdeel geweest van het debat zoals
wij dat zojuist hebben gevoerd. Wat is de toegevoegde waarde hiervan? Wat
betekent het woord "debat" voor de heer De Mos?
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 Voorzitter. Allereerst ga ik over mijn eigen woorden. In eerste termijn
heb ik die Nobelprijs genoemd. Het is mijn goed recht hier een motie in te
dienen om het IPCC, dat fouten heeft gemaakt, heeft gemanipuleerd en gelogen
en bovendien een voorzitter heeft die diverse mensen heeft weggezet als Holocaustontkenners
en Bjorn Lomborg heeft vergeleken met Hitler, die Nobelprijs terug te vragen.
 
 
 
 Mevrouw
 Wiegman-van Meppelen Scheppink
 ChristenUnie
 
 Ik ontzeg de heer De Mos de rechten die hij heeft helemaal niet, hij kan
hier helemaal zijn gang gaan.
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 Wat is het probleem dan?
 
 
 
 Mevrouw
 Wiegman-van Meppelen Scheppink
 ChristenUnie
 
 Mijn probleem is als volgt. De heer De Mos heeft verzocht om een debat,
maar dat debat vindt niet plaats. Er worden hier monologen voorgelezen, er
worden geen argumenten gewisseld in een debat. Er wordt een motie voorgelezen.
Die wordt straks in stemming gebracht en klaar is het weer. Wat wil de heer
De Mos vandaag gewisseld hebben?
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 Dan moet mevrouw Wiegman toch de oordopjes uit haar oren halen. Mijn inbreng
in het debat was: een einde aan het klimaatbeleid dat heel veel belastinggeld
kost. Daar is de belastingbetaler niet blij mee, zeker als een en ander gestoeld
is op fouten, leugens en manipulatie. Dat is de inbreng in het debat. Duidelijker
kan ik echt niet zijn, mevrouw Wiegman.
 
 
 
 Mevrouw
 Wiegman-van Meppelen Scheppink
 ChristenUnie
 
 Dan constateer ik dat de motie die zojuist is voorgelezen daar niet over
gaat. Overigens is dat een goed recht van de heer De Mos, daar wil ik niet
aankomen. Het debat heeft niet plaatsgevonden: een gemiste kans.
 
 
 Een laatste reactie, mijnheer De Mos.
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 Ik laat de kwalificaties maar voor de uitspreker ervan.
 
 
 U had nog een tweede motie.
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 Gaarne. Die luidt als volgt.
 
 
 De Kamer,
 gehoord de beraadslaging,
 constaterende dat de gevolgen van CO2 en opwarming stelselmatig
zijn overdreven door het IPCC;
 overwegende dat men, zeker ten tijde van crisis, moet beseffen dat een
euro slechts eenmaal uitgegeven kan worden en dan niet moet worden besteed
aan een klimaatbeleid dat is gebaseerd op fouten, manipulatie en leugens;
 verzoekt de regering om alle klimaatbeleidgerelateerde uitgaven per direct
te stoppen, in ieder geval tot er meer bekend is over het disfunctioneren
van het IPCC,
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 Deze motie is voorgesteld door het lid De Mos. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.
 Zij krijgt nr. 36(31793).
 
 
 
 
 
 Mevrouw
 Spies
 CDA
 
 Alle klimaatgerelateerde uitgaven. Doet u eens een poging, mijnheer De
Mos. Waar hebben wij het dan over: dijken versterken?
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 Windmolens, CO2-opslag.
 
 
 
 Mevrouw
 Spies
 CDA
 
 Dijken versterken?
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 Dijken versterken deels. De Deltacommissie is vrij fors. Het gaat over
100 mld. per jaar. Wij zijn voor dijkversterking, zeker daar waar de dijken
zwak zijn. Onder andere kabinetten met het CDA erin hebben de dijken verzwakt
en slecht onderhouden. Wij zijn er voorstander van om de zwakke plekken in
de dijken weg te werken. 100 mld. per jaar is echter erg veel geld, zeker
als je weet dat er mensen in ziekenhuizen liggen met 24-uursluiers.
 
 
 
 Mevrouw
 Spies
 CDA
 
 Energiebesparing in woningen?
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 Energiebesparing in woningen is energiebeleid. Wij pleiten voor een onderscheid
tussen klimaat-, energie- en milieubeleid.
 
 
 
 Mevrouw
 Spies
 CDA
 
 Ik wil de heer De Mos dan uitnodigen om zijn motie toe te lichten, waarbij
hij specifieker aangeeft wat naar het oordeel van de PVV al dan niet klimaatgerelateerde
uitgaven zijn. Dan weten wij tenminste waar wij over praten.
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 Ik zeg mevrouw Spies toe dat zij nog vandaag een toelichting in haar mailbox
ontvangt waarin alle uitgaven genoemd worden die volgens de PVV klimaatgerelateerd
zijn. Als ik haar daar blij mee kan maken, doe ik dat gaarne.
 
 
 
 De heer
 Van der Ham
 D66
 
 Ik heb een vraag over die dijken. De heer De Mos zegt over het verhogen
van de dijken: dat dan weer wel. Er zijn heel veel problemen rondom dijken.
De oud-staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat, die toevallig nu ook minister
van VROM is, weet er alles van. Deze problemen zijn gebaseerd op inschattingen,
op prognoses, op wetenschappelijke cijfers over de hoeveelheid water die in
de toekomst verwacht wordt, over de vraag hoe vaak er stormen zullen voorkomen
en of er stormvloedkeringen nodig zijn bij bepaalde stormen. Dat zijn ook
inschattingen. Wat dat betreft is dat ook klimaatbeleid. Zegt de PVV nu dat
die stormvloedkering in Zeeland en allerlei andere zaken eigenlijk gebaseerd
zijn op drijfzand en dat wij ze net zo goed niet kunnen bouwen?
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 Nee, dat zegt de PVV niet. Wij vinden dijken erg belangrijk. Het gaat
om de bescherming van ons land. Het achterstallige onderhoud aan dijken –
ik herinner mij nog een kop uit 2004 – onder andere aan
poreuze veendijken moet direct worden weggewerkt. Dat hebben ook de voorgaande
regeringen verzuimd. Daar zijn wij dus absoluut voorstander van. Alleen gaat
de Deltacommissie uit van doemscenario's van een zeespiegelstijging van wel
4 m. Dat is wel erg overdreven als de werkelijke zeespiegelstijging 18 cm
per eeuw is. Wij kunnen dus nog eens gaan bekijken hoeveel geld wij daarvoor
gaan reserveren.
 
 
 
 De heer
 Van der Ham
 D66
 
 Dan wil ik het toch wat nauwkeuriger. Ook daarover worden namelijk voorspellingen
gedaan. Er worden voorspellingen gedaan over het scenario van klimaatverandering
met de laagste stijging bovenop de normale klimaatverandering. Dan is er het
meest extreme scenario. Dan hebben wij het over die 4 m. Daartussenin wordt
een modus gevonden waarop het beleid wordt gebaseerd. Vindt u dat wij bij
dijkverzwaringen van het minst ernstige scenario moeten uitgaan of van het
gemiddelde ernstige scenario?
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 Ik kan het wel herhalen. Ten eerste zijn wij voor het wegwerken van het
achterstallige onderhoud. Ten tweede is een realistische zeespiegel op dit
moment 18 cm per eeuw. Van daaruit kunnen wij eens naar die dijken gaan kijken.
Dat is ook noodzakelijk. Daarin krijgt u dus volledige steun.
 
 
 Laatste keer, mijnheer Van der Ham.
 
 
 
 De heer
 Van der Ham
 D66
 
 Dat is niet helemaal volledige steun, want die 18 cm is de onderkant,
maar de bovenkant is die 4 m. Nu ben ik het met u erover eens dat wij ons
beleid niet moeten gaan stoelen op het scenario met de hoogste stijging. Maar
met het gemiddelde scenario houden wij wel rekening met mogelijke klimaatveranderingen
bovenop de normale natuurlijke klimaatveranderingen. Ook de PVV erkent dus
dat goed waterstaatbeleid en goed beleid over dijken ook op voorspellingen
over klimaatveranderingen moet zijn gebaseerd. Wat fijn om dit geluid nu eindelijk
eens van de PVV te horen. Eindelijk is er wat realiteitszin bij de PVV op
dat punt. Ik ben echt blij.
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 Ik leerde de heer Van der Ham kennen als een klein drammertje. Ik heb
steeds die 18 cm genoemd. Daar houden wij ons aan.
 
 
 
 Mevrouw
 Neppérus
 VVD
 
 Voorzitter. Ik dank de minister voor haar antwoorden. Ik ben blij dat
het internationale onderzoek waar ik vanochtend op de radio over hoorde, er
nu gaat komen. Wel is voor mijn fractie essentieel dat er niet alleen naar
verbetering van procedures wordt gekeken maar ook naar fouten die moeten worden
gecorrigeerd en mogelijke andere fouten die erin zitten. Ik wacht uiteraard
de terms of reference af. Ons uitgangspunt is echter voldoende helder. Als
dat nodig is, komen wij er vanzelf in een AO of iets dergelijks over te praten.
 De speelruimte speelt ook bij de Koninklijke Nederlandse Akademie van
Wetenschappen, ook in dat Nederlandse onderzoek. Hebben ze daar echt speelruimte?
Kunnen ze doorzetten? Hoe is precies die verhouding? Ik had eigenlijk gehoopt
te horen dat die academie bij dat onderzoek de leiding kreeg. Kennelijk is
het toch het planbureau zelf. Wellicht wil de minister dat nog even verduidelijken.
 Voorzitter. Dat was het en laat het internationale onderzoek gewoon goed
gaan plaatsvinden.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Voorzitter. Hartelijk dank. Ik dank de minister voor haar antwoorden.
De GroenLinksfractie ondersteunt de heldere stappen die zijn gezet. Wij krijgen
nog nadere informatie over het corrigeren van de gemaakte fouten door het
IPCC. Dat stellen wij zeker op prijs, maar de conclusie van dit debat is dat
wij hier weer een aantal complottheorieën hebben gehad en dat het complotdenken
bij degenen die het aankaartten, het grootste is. Vervolgens krijgen wij weer
een paar lawaaimoties van de PVV. Ik hoop dat wij dit nu spoedig kunnen afsluiten,
omdat wij het liever over het klimaat hebben dan over complotten. Ik krijg
zo langzamerhand een beetje de indruk dat de PVV staat voor: Provocatie, Verdraaien
van feiten en Vluchtgedrag. De heer De Mos steekt zijn vinger in de dijk en
dan hoeven wij de dijken niet meer te verhogen of te verzwaren. Probleem opgelost.
Je hoeft geen complotdenker te zijn om te weten dat dat onvoldoende helpt
en dat er echt meer nodig is om het klimaatprobleem aan te pakken.
 Ik wil de woorden aanhalen die de minister – onze nieuwe minister,
zou ik bijna willen zeggen – in haar beantwoording bezigde, namelijk
dat de slordigheden niet de algemene consensus onder druk zetten, dat het
klimaat verandert en dat de mens daarin een rol speelt. Je kunt je ogen daar
wel voor sluiten, maar dat lijkt mij absoluut naïef en niet aan de orde.
 Dank u wel.
 
 
 Blijft u nog even staan, mevrouw Van Gent. De heer De Mos wil een vraag
stellen.
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 In plaats van mijn vinger in de dijk kunnen wij beter mevrouw Van Gent
voor de dijk leggen. Met haar omvang is het probleem misschien beter opgelost.
 
 
 Nee, nee, nee.
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 Laat ik dan beginnen met de lawaaimoties ...
 
 
 Nee, nee, nee.
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 Zij begon met uitdagen, voorzitter.
 
 
 Nee, nee, echt niet. Dit soort ...
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 Laat ik dan over de lawaaimoties gaan beginnen.
 
 
 Ik wil het hier graag niet over personen hebben maar over zaken.
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 Zij begon op de persoon, niet ik, voorzitter.
 Laten wij het dan over de lawaaimoties hebben. Er is 2,7 mln. weg. Die
is door Pachauri weggesluisd naar zijn eigen bedrijf. Dat is
gewoon pikken. Als Pachauri daarnaast mensen die kritiek hebben op het klimaatbeleid
vergelijkt met Adolf Hitler en Holocaustontkenners, is dat een zeer kwalijke
zaak. Daar mag ik een motie over indienen.
 
 
 Heeft mevrouw Van Gent behoefte om te reageren?
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Wat de heer De Mos nu allemaal op een hoop gooit, laat ik graag voor zijn
rekening. Als hij alleen in staat is om het persoonlijk te maken, omdat hij
inhoudelijk niet op mij in kan gaan, dan laat ik het aan hem. Ik lig daar
niet wakker van, want de heer De Mos is mij te weinig waard om mij te kunnen
kwetsen.
 
 
 
 De heer
 Van der Ham
 D66
 
 Voorzitter. Ik dank de minister voor de beantwoording. Ik wil eigenlijk
eerst beginnen met het uitspreken van mijn afschuw over de woorden van de
heer De Mos. Ik ga er verder geen woorden aan vuilmaken.
 
 
 Ik vraag u, dat ook niet te doen.
 
 
 
 De heer
 Van der Ham
 D66
 
 Dan heb ik dat bij dezen gedaan.
 Voorzitter. Wij staan hier om te spreken over wetenschap. Wij hebben in
eerdere debatten al kunnen constateren dat debatten over wetenschap altijd
lastig zijn. Immers, fouten worden gemaakt. Ik wil duidelijk maken dat er
nog wel wat fouten zullen worden gemaakt in de wetenschap. Er worden menselijke
fouten gemaakt. Wij moeten ons daar ook tegen wapenen. Wij moeten niet bij
elke keer dat er iets op het pad komt van het onderzoek in verband met dit
onderwerp of met welk ander onderwerp dan ook, direct in de hoogste boom gaan
zitten. Wij moeten rustig zaken evalueren en peer reviewen. Dat is allemaal
van het grootste belang, omdat wij op die manier ook tot een goede consensus
komen waar wij ons beleid op moeten voeren.
 Wij zijn kritisch geweest over de manier waarop de instituten omgegaan
zijn met informatie. Daardoor hoeft overigens niet heel veel gewijzigd te
worden in de hoofdlijnen van het beleid. Die conclusie is ook diverse keren
getrokken. Maar wij vinden dat met name Nederland, ook samen met andere landen,
internationaal moet aandringen op een heel zorgvuldige gang van zaken. Ik
heb ook al gezegd: wanneer het gaat over het Nederlands onderzoek, moet dat
zo veel mogelijk worden gedaan met een goed geëquipeerde second opinion
in de vorm van de heer Dijkgraaf.
 Ten slotte wens ik de minister veel succes met dat beleid. Ik hoop dat
zij in de korte termijn die haar gegeven is, een goede rechte rug op dit vlak
zal kunnen houden.
 
 
 Dank u wel. Ik deel de Kamer mee dat de heer Jansen de vergadering heeft
moeten verlaten wegens verplichtingen elders.
 
 
 
 Mevrouw
 Spies
 CDA
 
 Voorzitter. Ik wil de minister heel hartelijk danken voor haar antwoorden
in eerste termijn. Het was even wat duwen en trekken, maar in ieder geval
zijn wij voor dit moment voldoende gerustgesteld. Wij danken de minister ook
voor haar toezeggingen. Wij gaan ervan uit dat wij leren van fouten en dat
wij dus tot betere procedures en werkwijzen komen. Wij gaan er ook van uit
dat fouten die gemaakt zijn ook werkelijk hersteld worden, omdat wij moeten
proberen te werken aan een basis van feiten waarover in elk geval geen discussie
meer ontstaat. Als wij als politiek niet onze keuzes maken op basis van zulke
feiten, brengt dat allerlei risico's met zich.
 In alle eerlijkheid moet mij wel van het hart dat ik de hoop dat wij in
deze Kamer op basis van een gemeenschappelijke basis de discussie over het
klimaatbeleid verder zouden kunnen voeren, een klein beetje begin op te geven.
Waar de heer De Mos zijn inbreng levert, lijkt hij slechts geïnteresseerd
in de ene kant van de medaille, terwijl je volgens mij als politicus hoor-
en wederhoor toe moet passen en werkelijk op zoek moet willen blijven gaan
naar een gemeenschappelijke basis van feiten, op grond waarvan wij dan, met
al onze politieke verschillen, keuzes kunnen maken. Die gemeenschappelijke
basis lijkt voor de heer De Mos echter niet relevant. Dat betreur ik.
 
 
 
 Mevrouw
 Wiegman-van Meppelen Scheppink
 ChristenUnie
 
 Voorzitter. Ik houd het kort. Ik bedank de minister voor haar antwoorden.
De ChristenUnie kijkt uit naar de resultaten van de verschillende onderzoeken
die nu lopen. Het lijkt mij ontzettend belangrijk dat een en ander rond de
zomer afgerond kan zijn en dat er met frisse moed en met veel transparantie
verder kan worden gewerkt om uiteindelijk te kunnen komen tot goede internationale
klimaatakkoorden die boven elke twijfel verheven zijn. Ik maak graag gebruik
van de tweede termijn, al was het alleen maar om tegenwicht te bieden aan
het wat eenzijdige beeld en de wat eenzijdige motivatie om deze spoeddebatten
te houden.
 
 
 
 De heer
 Samsom
 PvdA
 
 Voorzitter. Ik wist eigenlijk niet of ik mij er na het nieuwe dieptepunt
in de omgangsvormen weer toe kon zetten, maar ik sta hier toch. Ik wil namelijk één
ding zeker weten: sta ik hier de volgende keer weer voor niets? Die vraag
richt ik aan de heer De Mos. Hij spreekt na een ietwat uit de hand gelopen
debat in de Eerste Kamer, in de Volkskrant vrome woorden over de noodzaak
om met elkaar tot een gemeenschappelijke basis te komen. Vervolgens slaat
hij hier echter weer met zinloos verbaal geweld om zich heen. Ik vraag de
heer De Mos of er een moment komt waarop wij wel constructief kunnen debatteren
over de wetenschappelijke basis die er aan klimaatverandering ten grondslag
ligt. Mijn fractie heeft in dit debat een voorstel gedaan. Ik had eigenlijk
gehoopt dat zijn fractie ook met een voorstel zou komen. Daarop had ik dan
kunnen reageren. Dat voorstel is er niet gekomen, dus ik kan nergens op reageren.
Is er een voorstel denkbaar, bijvoorbeeld het voorstel dat mijn fractie heeft
gedaan, waarop de heer De Mos zegt: als het IPPC op die manier gaat werken,
dan beschouwen wij dat als een gemeenschappelijk vertrekpunt voor politieke
keuzes? Die keuzes kunnen vervolgens natuurlijk uit elkaar lopen, maar het vertrekpunt moet wel gemeenschappelijk zijn. Als dat moment er komt
of als er een kans is dat dit er komt, dan sta ik hier de volgende keer weer,
weliswaar met weinig hoop, maar opnieuw met frisse moed. Als de heer De Mos
echter helder zegt dat zo'n moment er niet komt en hij zijn litanie tot het
einde der tijden wil volhouden, dan is dat prima, even goede vrienden, maar
dan kom ik de volgende keer niet meer opdraven.
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 Dat de heer Samsom mij een standje geeft, vind ik op zichzelf prima. Het
is alleen jammer dat dit eenzijdig gebeurt. Er is tegen mij ook van alles
gezegd, maar goed, ik zal hier niet de Calimero uithangen. Mijn inzet in dit
debat is helder: ik wil een stop op de uitgaven voor het klimaatbeleid, zeker
tot het moment waarop alle foutjes van het IPCC boven tafel zijn. Dat is volgens
mij klip-en-klaar.
 
 
 
 De heer
 Samsom
 PvdA
 
 U wekt enigszins de indruk dat u niet geïnteresseerd bent in het
herstel van fouten, in het herstel van die wetenschappelijke methoden, zodat
u kunt blijven doorgaan met roepen dat alle uitgaven moeten worden stopgezet.
Bent u nu geïnteresseerd in een herstel van vertrouwen in het IPCC en
in betere wetenschappelijke methoden? Zo ja, welke voorstellen hebt u daarvoor
of welke reactie hebt u op mijn voorstellen?
 
 
 
 De heer
 De Mos
 PVV
 
 Ik ben geïnteresseerd in het stoppen van een miljardenverslindend
beleid dat nog geen resultaat heeft geboekt. Dit beleid wordt al sinds geruime
tijd gevoerd, terwijl de aarde sinds 1998 afkoelt. Wij geloven niet in dit
beleid en dat maken wij keer op keer kenbaar. Dat is ons goed recht als democratisch
gekozen partij.
 
 
 
 De heer
 Samsom
 PvdA
 
 Ik ontneem u geen enkel recht. Ik stel u een vraag en u geeft geen antwoord.
Dat is bij tijd en wijle wel frustrerend.
 
 
 
 Minister
 Huizinga-Heringa
 
 Voorzitter. Ik ga allereerst in op de moties van de heer De Mos. De eerste
motie verzoekt de regering om er bij het IPCC en zijn voorzitter op aan te
dringen dat zij de Nobelprijs voor de Vrede inleveren omdat deze onder andere
is verkregen op basis van een rapport dat is gebaseerd op fouten, manipulaties
en leugens. Dit verzoek heeft de heer De Mos ook in de vorm van schriftelijke
Kamervragen gedaan. Daarop heb ik geantwoord op 9 maart. Daarin staat
ook de motivatie. Het zal de heer De Mos dan ook niet verbazen dat ik deze
motie ontraad.
 In zijn tweede motie verzoekt de heer De Mos de regering om alle klimaatbeleidgerelateerde
uitgaven per direct te stoppen, in ieder geval tot er meer bekend is over
het disfunctioneren van het IPCC. Ook deze opmerkingen zijn gemaakt in Kamervragen.
In de beantwoording daarvan is ook de motivatie te vinden, dus het zal niet
verbazen dat ik deze motie ontraad.
 Mevrouw Neppérus heeft nog een vraag gesteld over het internationale
onderzoek en wat zaken daaromheen. In de terms of reference die de Kamer toegestuurd
krijgt, zoals ik al zei, zal duidelijk worden hoe het precies is geregeld.
Zij heeft ook gevraagd naar de verhouding tussen het Planbureau voor de Leefomgeving
en de KNAW. Het planbureau doet het onderzoek en de KNAW heeft een commissie
van toezicht ingesteld die het planbureau gaat controleren. Op die manier
is er onafhankelijk toezicht op dat onderzoek van het PBL. Dat is gebeurd
op verzoek van het PBL zelf, omdat dat ook wil dat het onderzoek boven elke
twijfel verheven is.
 Ik dank de andere Kamerleden voor hun opmerkingen. Ik heb daarin geen
vragen meer gehoord.
 
 
 De beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 Ik dank de minister voor de door haar aan de Kamer verstrekte inlichtingen.
Ik stel voor om aanstaande dinsdag over de ingediende moties te stemmen.
 
 
 Daartoe wordt besloten.
 
 
 De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.