Behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Algemene Zaken, het Kabinet der Koningin en de Commissie van toezicht betreffende inlichtingen- en veiligheidsdiensten (III) voor het jaar 2009 (31700 III); het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Huis der Koningin (I) voor het jaar 2009 (31700 I)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2008-2009, pag. 769-803

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

22-10-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

nr. 11, pagina 769-803

08-10-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 31700-IIIToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Herdenking naar aanleiding van het overlijden van de heer Jeet MahabaliPagina 739-739
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 2 oktober 2008 over de derde evaluatie BopzPagina 717-723
Presentatie en opening (Woensdag 8 oktober 2008)Pagina 717-717
Regeling van werkzaamheden (woensdag 8 oktober 2008)Pagina 739-741
Behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Algemene Zaken, het Kabinet der Koningin en de Commissie van toezicht betreffende inlichtingen- en veiligheidsdiensten (III) voor het jaar 2009 (31700 III); het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Huis der Koningin (I) voor het jaar 2009 (31700 I)Pagina 769-803
Debat over Fortis en ABN AMROPagina 723-739
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de Transportraad, te weten: de motie-De Krom/Van Heugten over het instemmen met internalisering van externe kosten (21501-33, nr. 184); de motie-Roefs over de methodiek van doorberekening van externe kosten (21501-33, nr. 186); de motie-Roefs c.s. over het opnemen van vrachtautoparkeerplaatsen in de bewegwijzering (21501-33, nr. 187); en nog twee andere moties.Pagina 741-742
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (woensdag 8 oktober 2008)Pagina 803-805
Voortzetting van het debat over Fortis en ABN AMROPagina 742-769

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 153 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling
van de begrotingsstaat van het Ministerie van Algemene Zaken, het Kabinet
der Koningin en de Commissie van toezicht betreffende inlichtingen- en veiligheidsdiensten
(III) voor het jaar 2009 (31700 III);het wetsvoorstel
Vaststelling van de begrotingsstaat van het Huis der Koningin (I) voor het
jaar 2009 (31700 I).De algemene beraadslaging wordt geopend.De voorzitter:Ik heet de minister-president welkom en geef het woord aan de heer Van
Raak.De heer Van Raak (SP):Voorzitter. Ik wil allereerst een compliment geven aan de minister-president,
die als eerste premier de Kamer meer inzicht heeft beloofd in de kosten van
het Koninklijk Huis.Dit jaar zien wij de eerste, voorzichtige resultaten. Uit de nog onvolledige
gegevens maak ik op dat het Koninklijk Huis ongeveer 110 mln. kost en dat
ongeveer 350 mensen werkzaam zijn voor het Koninklijk Huis. Klopt dit? De
vraag is natuurlijk of dit veel of weinig is. De minister-president beloofde
ons een overzicht te geven van kosten van andere Europese monarchieën,
zodat wij beter kunnen vergelijken. Wanneer kunnen wij die internationale
vergelijking verwachten? Het overzicht van regelingen is nog niet compleet.
Het onderzoek naar een begrotingssystematiek is nog niet afgerond. Dat gaat
de heer Zalm, oud-minister van Financiën, doen. Is dat een gelukkige
keuze of is het opmerkelijk dat juist degene die altijd verantwoordelijk was
voor de begrotingssystematiek, dit onderzoek gaat doen? Als leden van het
Koninklijk Huis op pad moeten voor het land, vergoeden wij dat graag. Zij
kunnen echter ook voor privévluchten gebruikmaken van vergoedingen.
Waarom is dat het geval? Kroonprins Willem-Alexander en Prinses Máxima
willen een vakantiehuis in een prachtig natuurgebied in Mozambique, maar Mozambique
is niet een van de veiligste landen ter wereld. Hoe zit het met de beveiliging?
Gaat Mozambique het kroonprinselijk paar beveiligen of doen wij dat? Wat voor
beveiliging moet dat worden? Vindt de minister-president de keuze voor Mozambique
in dit verband gelukkig? Welke maatregelen moeten worden getroffen om de veiligheid
van de kroonprins en zijn familie te waarborgen en welke kosten zijn hieraan
verbonden?Het vertrouwen in de regering is gering en dat kun je op verschillende
manieren oplossen: goed beleid maken of propaganda maken. Kan de minister-president
nog eens uitleggen waar die 25 mln. voor coördinatie van het algemene
communicatiebeleid aan wordt uitgegeven?De heer Pechtold (D66):Was dit het blokje koningshuis van de SP?De heer Van Raak (SP):Ja.De heer Pechtold (D66):Het viel mij op dat de heer Van Raak in de Volkskrant van 26 juli
zo klaagde over de macht van de Koningin. Als hij daarover in de Kamer wilde
praten, zouden mensen hem nooit willen helpen en D66 zou lankmoedig zijn op
dit onderwerp. De SP heeft nu al twee jaar 25 zetels. De heer Van Raak brengt
hier weer een stukje over de financiën van het koningshuis, maar waar
zijn zijn voorstellen? Waar zijn zijn voorstellen als hij wil praten over
de macht van de Koningin? Wachten tot de abdicatie duurt misschien een beetje
lang.De heer Van Raak (SP):Dat lijkt mij niet. Vandaag voeren wij een debat over de begroting Algemene
Zaken en Koninklijk Huis. Ik heb allerlei voorstellen om de positie van de
Koningin en misschien de toekomstige Koning te verbeteren. Dat is een fundamenteel
debat. Ik dank de heer Pechtold voor de toezegging dat wij dat debat gaan
voeren. Ik wil hier graag aankondigen dat ik het debat zeker wil gaan voeren
op het moment dat wij een nieuwe koning krijgen. Het is heel opmerkelijk dat
wij in dit huis zelden praten over de positie van ons staatshoofd, daar heeft
de heer Pechtold gelijk in. Het lijkt me een goed idee, maar niet bij deze
begroting.De heer Pechtold (D66):De SP gaat een beetje op de overheid lijken: twee jaar hier aanwezig met
25 zetels, en er komt niets uit. Vorig jaar had u het er niet over, in de
krant klaagde u erover, u geeft anderen een sneer, en hier kondigt u aan dat
u het er ooit over gaat hebben. Niet echt sterk, mijnheer Van Raak. U komt
met grote plannen, en dat wilt u gaan doen op het moment dat de abdicatie
daar is. Mag ik een kleine voorspelling doen? Dan gebeurt er helemaal niets
meer, hoor!De heer Van Raak (SP):Mag ik de heer Pechtold eraan herinneren dat wij vandaag de begroting
voor het Huis der Koningin 2009 doen, en die van Algemene Zaken? Ik ben heel
benieuwd naar de voorstellen van de heer Pechtold. Met de toezegging dat wij
dat debat gaan voeren, ben ik erg blij. Wij tweeën willen dat debat in
ieder geval al gaan voeren. Misschien kunnen wij dat volgend jaar of het jaar
daarop gaan voeren. Als er een Kamermeerderheid is om dat debat nu al te gaan
voeren – de heer Pechtold is even afgeleid – dan zal ik bij dezen
dat debat aanvragen.Ik vraag aandacht voor de embargoregeling. Elk jaar is er weer een ongezonde
wedstrijd tussen de regering, de Tweede Kamer en de media. In de weken voor
Prinsjesdag lekken voortdurend plannen uit. Dat zijn dan altijd de plannen
waar de ministers trots op zijn. Daarna klagen diezelfde ministers weer dat
journalisten stukken schrijven over de negatieve gevolgen van het beleid.
Ministers moeten de tijd hebben om begrotingen te maken, Kamerleden moeten
de tijd hebben om begrotingen te bestuderen en journalisten moeten de tijd
hebben om over al deze plannen te schrijven. Als wij lekken willen voorkomen,
is openbaarmaking de enige remedie. Op het moment dat het kabinet een begroting
rond heeft, kan die worden gepresenteerd. Dan hoeven ministers niet meer te
lekken en journalisten niet meer te klagen en kunnen wij gewoon ons werk doen.
Dan hoeft de Koningin op Prinsjesdag geen boodschappenlijst van voornemens
voor te lezen maar kan zij een visie van de regering presenteren op de toekomst
van de wereld en van Nederland. Dat kan ook een waardige aftrap zijn van de
algemene beschouwingen. Is de minister-president bereid om de begrotingen
niet op Prinsjesdag openbaar te maken maar op het moment dat zij gereed zijn?
Mijn fractie overweegt op dit punt een motie in te dienen.De heer Schinkelshoek (CDA):Voorzitter. Is de minister-president meer dan een primus inter pares,
de eerste onder zijns gelijken? Van tijd tot tijd flakkeren discussies op
over zijn positie, over zijn zeggenschap en over zijn bevoegdheden, tot aan
de Eerste Kamer toe. Dat zijn eerlijk gezegd niet zulke vruchtbare debatten
maar meer voer voor staatsrechtgeleerden. Wat de minister-president feitelijk
vermag, wordt, zo leert de geschiedenis, meer door de praktijk dan door de
theorie bepaald. In de praktijk heeft de premier zich ontwikkeld tot het gezicht
van het kabinet. Dat geldt voor deze minister-president wel in het bijzonder.
Ook los van zijn formele positie is premier Balkenende een herkenbaar minister-president
in binnen- en buitenland. Dat het CDA zich heel bijzonder in hem herkent,
hoef ik vermoedelijk zelfs de heer Pechtold niet uit te leggen. Dat geldt
ook voor de thema's waarop de premier zich wil toeleggen, afgaande op de toelichting
op zijn eigen begroting, die van Algemene Zaken. Niet alleen is hij voornemens
zich te manifesteren in Europa – daar is hij, zijn formele positie ten
spijt, de Nederlandse regeringsleider – ook wil hij zich manifesteren
op thema's als innovatie, duurzaamheid en, met onze instemming, respect. Hoe
wil de minister-president dat beschavingsoffensief overigens vormgeven?Tegen die achtergrond is het niet meer dan vanzelfsprekend dat de minister-president
als bewaker van de eenheid van het regeringsbeleid, de overheidscommunicatie
coördineert. Dat krijgt gelukkig steeds meer vorm. Te lang is het geheel
aan departementale voorlichting, uiteenlopend van woordvoering tot publiekscampagnes,
veel te veel los zand geweest. Hierbij spreek ik uit ervaring. Er worden nuttige,
lofwaardige pogingen ondernomen om tot meer eenheid en samenhang te komen,
maar er kan beslist nog een tandje bij.Concreet. Ten eerste: minder publiekscampagnes en meer focus, meer een
uitvloeisel van de hoofdlijnen van het algemene kabinetsbeleid. Er zijn voor
het volgend jaar vijf overkoepelende, met alle respect, nogal brede thema's
benoemd die zijn uitgewerkt in nog steeds twintig campagnes. Dat is te veel
om te blijven hangen. Ten tweede: minder vrijblijvendheid en meer regie, met
name vanuit de Rijksvoorlichtingsdienst en de Voorlichtingsraad. Dat lijkt
mij een fraaie taak voor de nieuwe directeur-generaal van de RVD. Communicatie
is een beleidsinstrument dat niet minder dan regelgeving en andere beleidsinstrumenten
de hoogste politieke aandacht verdient. Het is dat wat het publiek vaak als
eerste merkt. Doe het daarom goed en doeltreffend.De heer Van Raak (SP):Wij kunnen ook beter beleid maken, want dan behoeven wij de bevolking
niet te overtuigen. Dan gaat het gewoon vanzelf.De heer Schinkelshoek (CDA):Nee, dat is een misverstand.De heer Van Raak (SP):Ik heb nog een andere vraag. Je hebt mensen die in dienst worden genomen
om het beleid beter uit te leggen. Goede wijn behoeft geen krans, maar dat
kan nodig zijn. Er zijn ook ministers die spindoctors en persoonlijk communicatiemedewerkers
in dienst hebben om persoonlijk beter voor het voetlicht te komen. Deelt u
onze mening dat die ministers dat dan gewoon zelf moeten betalen? Het gaat
om hun functioneren en hun persoonlijk overkomen. Dat heeft niets te maken
met het verkopen van het beleid maar met het verkopen van de minister zelf.
Moet ik daar dan aan meebetalen als belastingbetaler?De heer Schinkelshoek (CDA):Ik deel uw opinie in het geheel niet, omdat deze mensen niet opereren
als persoon of privépoliticus, maar als dienaar van de Kroon. Op dat
punt laten zij zich, zoals ook op andere vaardigheden, bijstaan en assisteren.
De een is geen jurist en heeft extra juridische ondersteuning nodig, de ander
wil extra ondersteuning op het terrein van communicatie. Dat lijkt mij slechts
logisch en vanzelfsprekend.Sprekend over de overheidscommunicatie, kom ik bijna als vanzelfsprekend
terecht bij de embargoregeling. Die heeft door de weinig zinvolle actie van
NRC Handelsblad lelijk averij opgelopen. Dat is meer dan spijtig. Het embargo
is een nuttige adempauze in een politiek tijdperk dat bol staat
van jachtigheid en hypes. Niet alleen als oud-hoofdredacteur ontgaat mij welk
belang ermee gediend was om die waardevolle traditie, die drie dagen tijd
om na te denken – wat een luxe – weloverwogen om zeep te helpen.De heer Pechtold (D66):Het is leuk om de huisfilosoof van het CDA hier weer eens achter het katheder
te hebben staan...De heer Schinkelshoek (CDA):Dank u voor het compliment.De heer Pechtold (D66):...maar u komt nooit met oplossingen. Wat vond u nu van de weken daarvoor?
Wij zagen de staatssecretaris van OCW, mevrouw Dijksma, van alles vertellen
over wat zij met de kinderopvang ging doen. Wij zagen mevrouw Van Bijsterveldt,
die 200 mln. uittrok voor het voortgezet onderwijs. Wij zagen tal van kabinetsleden.
Ik vond dat zelf wel prettig, want daardoor konden wij eindelijk eens niet
beschuldigd worden van lekken. Het lag allemaal al op straat voordat wij de
stukken überhaupt hadden. Waar was de regie van de minister-president?
Was dat geen lekken? Of geldt: als je het zo ongegeneerd doet en met je neus
op de camera staat, dan mag het wel?De heer Schinkelshoek (CDA):Ik heb het over de embargoregeling, die sinds jaar en dag een goede traditie
is in het land en waar ik een warm pleidooi voor voer. Ik geef onmiddellijk
toe dat dit wel van de regering en de bewindspersonen vergt dat zij zich ingetogen
gedragen en handelen in de geest van de embargoregeling.De heer Pechtold (D66):"Ingetogen" betekent dat je er niets over vertelt. De bewindslieden
komen zelf met de informatie. Ik stel u een vraag, en die stel ik ook gelijk
maar vast aan de minister-president. Als 27 kikkers buiten de kruiwagen zitten...
Excuus, één niet: de minister-president. Als één
kikker in de kruiwagen zit en 26 kikkers eromheen, dan kun je toch niet zeggen
dat de rest van het systeem zich er wel aan moet houden? Kortom, roepen wij
de minister-president samen ertoe op om daar dan ook mee te stoppen en de
kikkers die buiten de kruiwagen zitten, eventjes heel duidelijk terug erin
te fluiten?De heer Schinkelshoek (CDA):Het gaat mij erom een waardevolle traditie die sinds jaar en dag bestaat,
als het even kan in waarde te herstellen. Dat brengt ook morele verplichtingen
met zich mee voor bewindslieden. Het gaat nu over een weloverwogen breuk met
een traditie. Dat is spijtig. Misschien gaat die teloor; dat zou mij spijten.
Tegen die achtergrond vraag ik de minister-president of hij, wellicht in samenspraak
met het Presidium van deze Kamer, mogelijkheden ziet om die embargoregeling
te herstellen. Het zou mij een lief ding waard zijn. Er is al hijgerigheid
genoeg.De heer Van Raak (SP):De regering was boos op Kamerleden die reageerden op nieuwsberichten over
plannen die al maanden daarvoor klaar waren. De embargoregeling werkt niet
omdat de regering zichzelf er niet aan houdt. Er wordt voortdurend gelekt
in de maanden voorafgaand aan Prinsjesdag. Dat gaat volgens het principe:
elke dag een goed nieuwtje. De regering overtreedt dus de embargoregeling
door de helft van het verhaal te vertellen en boos te worden als mensen de
andere helft vertellen. Het probleem van de embargoregeling is geheimhouding.
Als je iets geheim houdt, dan gaat het lekken. Mijn voorstel was om de begroting,
zodra deze klaar is, te presenteren, openbaar te maken en de Koningin een
visie erop te laten geven. Is dat geen veel betere oplossing? Waarom is de
heer Schinkelshoek het daar niet mee eens?De heer Schinkelshoek (CDA):Dat is geen betere oplossing. Zij is zelfs slechter. In dat geval zetten
wij in feite de sluizen open en barst de grote jacht op het nieuws, de voorpagina
en het achtuurjournaal in alle hevigheid los, terwijl wij in dit toch al jachtige
tijdperk zo veel plezier kunnen beleven aan een adempauze. Laten wij toch
eens tot drie leren tellen. Wat hebt u daar toch op tegen?De heer Van Raak (SP):Ik neem aan u zich nu tot de minister-president richt, want er is maar één
partij die hier lekt en die het achtuurjournaal wil halen en dat is de regering.
Als er een probleem is, is dat er een van de regering die aan de ene kant
elke dag op het journaal wil komen en aan de andere kant het slechte nieuws
geheim wil houden. Laten wij het speelveld gelijk maken en ervoor zorgen dat,
als de begroting klaar is, wij daarmee allemaal aan het werk kunnen. Dan is
er geen embargo nodig en kunnen wij ook veel beter functioneren.De heer Schinkelshoek (CDA):Nee. De oplossing van de heer Van Raak zou het alleen maar erger maken.
De onrust zou daardoor alleen maar toenemen. Ik pleit ervoor, mogelijk over
de hele linie – het laatste heb ik zojuist tegenover de heer Pechtold
toegegeven – te proberen om iets meer rust in ons spel terug te krijgen.
Ik had gedacht dat de heer Van Raak op dat punt met mij zou meedenken.De minister-president is ook de eerstverantwoordelijke voor het Koninklijk
Huis, inclusief de financiën. Ook van die taak kwijt hij zich met verve.
Onder zijn eindverantwoordelijkheid wordt een poging ondernomen om meer helderheid
in de kosten te krijgen. Dat is een operatie waarvoor oud-minister Zalm is
gevraagd. Dat is een goede keuze die een goede kans biedt weg te breken uit
die armzalige, zuinige pogingen om benepen te doen over de kosten van het
Koninklijk Huis. Daarnaast biedt deze operatie een kans om te laten zien dat
de representatiekosten van de Staat – die woorden gebruikt de premier
terecht altijd – minstens zo belangrijk zijn. Royaal en Oranje presteert
Nederland zeer overtuigend. Dat kan zelfs een republikein niet ontkennen.Tegen die achtergrond heeft de CDA-fractie al een paar keer eerder gepleit
voor de openstelling van paleizen en andere koninklijke gebouwen. Het grote
succes van de openstelling van paleis Soestdijk laat zien dat er een grote
publieke behoefte is. Het is een uitgelezen kans om de waarde van de monarchie
onder brede aandacht te brengen. Gelukkig lees, zie en begrijp ik dat er op
dat terrein steeds meer gebeurt. Als ik communicatieadviseur van het Koninklijk
Huis was, zou ik de paleisdeuren zo veel mogelijk open zetten.Een andere suggestie: waarom geen wisseling van de wacht voor paleis Noordeinde,
net als bij Buckingham Palace? Dat geeft Den Haag niet alleen meer koninklijke allure, maar maakt de monarchie nog meer zichtbaar. Staatssecretaris
Heemskerk en de minister-president hebben zich al ontvankelijk getoond voor
dat idee. Dat is geopperd door mijn fractiegenoot in de gemeenteraad van Den
Haag.Tot slot merk ik op dat er veel voor te zeggen is om een standbeeld van
koningin Juliana op te richten. Op 30 april 2009 zou zij honderd jaar
oud zijn geworden. Die vorstin heeft ons land in de moeilijke periode na de
oorlog, in de tijden van de wederopbouw en in de roerige jaren zestig geregeerd.
Daarom verdient zij een waardige plek. Het Haagse gemeentebestuur heeft daarvoor
vergaande plannen en het heeft zelfs al een budget gereserveerd. Wil de regering
dat initiatief steunen?De heer Van Beek (VVD):Voorzitter. Het afgelopen jaar zijn er veel discussies gevoerd over de
financiën ten behoeve van het Koninklijk Huis. Uiteindelijk heeft dat
geleid tot aanpassing van de Wet financieel statuut van het Koninklijk Huis.
De begroting voor 2009 is gebaseerd op die wet.In alle debatten heeft het kabinet bij monde van de minister-president
veel toezeggingen gedaan om tot meer transparantie te komen. De begroting
die voor ons ligt, voldoet daar nog niet aan. Vanwege de beschikbare tijd
willen wij die discussie niet overdoen, maar wij zien met veel belangstelling
uit naar de begroting voor 2010 waarin alle toezeggingen gestand wordt gedaan.Het zou de transparantie ook bevorderen als wij er in de toekomst voor
zouden kiezen om het inkomensbestanddeel te bruteren en het Koninklijk Huis
belastingplichtig te maken. Wij vragen het kabinet om daarover nog eens na
te denken. Dat punt is de vorige keer ook even aan de orde geweest en het
lijkt mij verstandig om daarover nader te spreken.Ik dank de minister-president voor het overzicht van wetten, besluiten
en departementale regelingen die betrekking hebben op het Koninklijk Huis.
De vraag is wat het kabinet voor ogen staat. Zal die lange lijst ook in de
toekomst blijven bestaan, of voorziet het een sanering?Paleis Soestdijk is een aantal jaren opengesteld voor publiek. Dat is
een succesvolle actie. Wanneer wordt er een besluit genomen over de toekomst
en de bestemming van dit pand? Welke ideeën leven daarover binnen het
kabinet?Ik heb een aantal opmerkingen over de begroting Algemene Zaken. Reeds
in augustus kwam het kabinet met allerlei berichten naar buiten over de inhoud
van begrotingen. Het goede nieuws werd alvast bekendgemaakt. De VVD-fractie
vindt dat het tijd wordt om een echte keuze te maken: het kabinet houdt zijn
mond of het gaat over tot het direct bekendmaken van genomen beslissingen.
De huidige manier van werken is op termijn niet handhaafbaar. Wat gelukkig
nog wel lukte, is dat de troonrede niet bekend werd voordat de Koningin deze
kon voorlezen. Wat wij dit jaar vooral misten, was aandacht voor de kwaliteit
van de tekst. Het was saaie opsomming van beleidsvoornemens zonder veel structuur
en kwaliteit. Het moet toch mogelijk zijn om van de troonrede, los van de
inhoud, een inspirerend stuk tekst te maken. Graag zien wij dat de minister-president
daaraan het komend jaar nog eens echt aandacht gaat besteden.De heer Van Raak (SP):Met dat laatste ben ik het van harte eens. Ik heb een vraag over de embargoregeling.
De heer Van Beek zegt dat een keuze moet worden gemaakt, namelijk alles eerlijk
opengooien, de lijn-Van Raak, of alles geheimhouden, de lijn-Schinkelshoek.
Welke lijn kiest de VVD-fractie?De heer Van Beek (VVD):Ik heb eerlijk gezegd niet echt een voorkeur voor een van die twee lijnen.
Mijn probleem is dat er nu een soort tussenoplossing is waarin geen enkel
systeem wordt gehanteerd. Eerst lekt het kabinet en daarna gaat het mis bij
de krant. Zo kan het niet. Er kan voor gekozen worden – daar heb ik
alle gevoel voor – om de heer Schinkelshoek te ondersteunen door te
zeggen dat de puntjes op de i moeten. Het kabinet moet dan het goede voorbeeld
geven en wij volgen daarna. Dan kunnen wij die embargoregeling heel nuttig
gebruiken. Er kan ook voor worden gekozen om echt over te gaan naar openbaarheid.
Dat zou inhouden dat alle besluiten reeds eerder bekend worden gemaakt en
dat alleen de troonrede niet tevoren bekend is. Het probleem is de tussenweg.
Die is er volgens mij niet echt.De heer Van Raak (SP):Mijnheer Van Beek, u zit hier in de Tweede Kamer. Als volksvertegenwoordiger
moet u keuzes maken. U zult dus toch moeten kiezen, nu of straks. Ik denk
niet dat deze minister-president met dit kabinet minder aan propaganda gaat
doen. Ik denk dat het juist veel meer aan propaganda gaat doen en dat het
helemaal losgaat de komende jaren. Die inschatting maak ik. Misschien maakt
u een andere, maar u moet wel een keuze maken. Het is of de lijn-Van Raak
of de lijn-Schinkelshoek.De heer Van Beek (VVD):Ik kan heel goed leven met hoe het eigenlijk had moeten zijn, de lijn
die de heer Schinkelshoek hier naar voren heeft gebracht. Ik heb alleen grote
moeite met de wijze waarop het nu gaat. Als wij niet in staat zijn om een
en ander daarnaar terug te brengen, moeten wij radicaal over naar het direct
openbaar maken van genomen besluiten.De heer Van Raak (SP):Wanneer gaat u dat dan besluiten?De heer Van Beek (VVD):Laten wij eerst eens de reactie van de minister-president afwachten. In
de tweede termijn kunnen wij het debat dan weer voortzetten.Mevrouw Timmer (PvdA):Ik stel deze vraag aan de heer Van Beek, maar ik had hem ook al aan de
heer Van Raak kunnen stellen. Volgens mij is ons medegedeeld dat er nog een
evaluatie komt van de laatste keer dat de embargoregeling is toegepast. Dat
heeft de minister-president geschreven, maar ook de Kamer zal zich daarover
beraden. Volgens mij krijgen wij daar een verslag van en gaat het Presidium
er een besluit over nemen. Het lijkt mij toch het meest voor de hand liggend
dat wij daarna opnieuw gaan spreken over de embargoregeling zoals wij die
de vorige keer hadden willen hebben. Bent u dat met mij eens, mijnheer Van
Beek?De heer Van Beek (VVD):Niet helemaal. De afspraken die er tussen het kabinet en het Presidium
of de Voorzitter worden gemaakt, betreffen de uitwerking van de regeling.
Hier is het principe aan de orde, de wijze waarop wij in de toekomst met elkaar
willen omgaan. In beide gevallen moeten er praktische afspraken worden gemaakt.Mevrouw Timmer (PvdA):Dat ben ik helemaal met u eens. Volgens mij hebben wij dat keer op keer
geprobeerd. Ik heb niet de bedoeling gehad te refereren aan afspraken tussen
het kabinet en alleen de Kamervoorzitter. Er is toegezegd dat zowel de Kamer
als het kabinet – de Kamer is meer dan alleen de Voorzitter –
gaat evalueren en dat er daarna een moment komt waarop wij erop kunnen terugkomen.
Ik had het gevoel dat de discussie die hier werd gevoerd wat vooruitliep op
dingen die nog gaan komen.De heer Van Beek (VVD):Ik hoop dat de collega gelijk heeft, maar ik twijfel daar een beetje aan.
Ik denk dat de evaluatie waarnaar zij verwijst, toch een wat beperktere inhoud
zal krijgen. Dat is de reden waarom ik het verstandig vond om dit punt toch
maar op dit moment zelf aan de orde te stellen.De heer Van Raak (SP):Dat is helemaal terecht. Ook ik werd aangesproken; daarom wil ik hierop
reageren. Dit soort discussies moet je gewoon in de openbaarheid voeren. Die
moet je niet weer wegstoppen bij het kabinet of bij het Presidium. Wij zijn
hier vandaag, de minister-president is erbij en wij hebben het hierover. Ik
zou de PvdA-fractie dan ook willen vragen om het onderwerp vooral niet weg
te stoppen en hier gewoon openheid van zaken te geven.Mevrouw Timmer (PvdA):Dat ben ik met de heer Van Raak eens. Het is ook niet de bedoeling om
dit weg te stoppen. Volgens mij hebben wij allemaal een verantwoordelijkheid
richting het Presidium. Ik weet niet hoe het in de fractie van de heer Van
Raak werkt, maar in mijn fractie praten wij daar ook over. Er moet uiteindelijk
wel een besluitvormend iets gebeuren. Daarvoor hebben wij het Presidium. Daar
zit de afgevaardigde van de SP-fractie in. Daar zit mijn afgevaardigde in.
Ik mag aannemen dat de SP-fractie haar afgevaardigde in het Presidium ook
iets meegeeft voor de Presidiumvergadering.De voorzitter:Ik stel voor dat de heer Van Beek zijn betoog vervolgt.De heer Van Beek (VVD):Het kabinet heeft zijn beleidsvoornemens voor deze periode neergelegd
in 74 doelstellingen. Afgesproken was dat het kabinet over de voortgang nadrukkelijk
verantwoording zou afleggen. Ook dit jaar was het weer zoeken om alles terug
te vinden. Uiteindelijk moet geconstateerd worden dat de gegevens en de toelichting
op onderdelen onvoldoende zijn en ook onvoldoende te vinden zijn. Graag maken
wij met het kabinet de afspraak dat voor het volgend jaar een overzichtelijke,
heldere en systematische presentatie wordt opgenomen, waardoor de Tweede Kamer
het debat met het kabinet goed kan voeren.In de begroting is extra geld uitgetrokken voor de coördinatie van
het algemeen communicatiebeleid. In de jaren 2008 tot en met 2011 gaat het
om ruim 5 mln. per jaar extra. Totaal is er deze jaren bijna 25 mln. per jaar
beschikbaar. Hierbij vragen wij een nadere toelichting van het kabinet ten
aanzien van de bestedingen. Ook zouden wij gaarne zien waar uiteindelijk de
besparingen zichtbaar worden nu er investeringen zijn gedaan om te komen tot één
rijksbrede huisstijl.In de begroting wordt expliciet melding gemaakt dat de minister-president
als voorzitter van de Rijksministerraad betrokken zal zijn bij de voortgang
van de bestuurlijke herinrichting van de Nederlandse Antillen. Hoe ziet hij
daarbij zijn rol? Wij kennen de taakverdeling tussen de minister van Justitie
en de staatssecretaris van BZK. Wij vragen een nadere verklaring van de rol
van de minister-president. Expliciet staat er dat de minister-president iets
doet als voorzitter van de Rijksministerraad. Wat is het verschil met de formulering
als er gestaan zou hebben dat hij dat zou doen als voorzitter van de ministerraad?De wijziging van de aanpak van de begroting van het Koninklijk Huis heeft
geleid tot een discussie over de rol van de minister-president. Ook in de
Eerste Kamer zijn er naar aanleiding van de wet opnieuw indringende vragen
gesteld. In de beantwoording door de minister-president in de Tweede Kamer
werd een praktische verklaring van de kant van het kabinet gegeven. Langzaam
maar zeker heeft de discussie die hier gestart is, meer staatsrechtelijke
accenten gekregen. De VVD-fractie wil gaarne weten of de minister-president
blijft bij zijn uiteenzetting van praktische aard, of dat met de afspraken
die gemaakt zijn ten aanzien van de verantwoordelijkheden rond de begroting
van het Koninklijk Huis inderdaad sprake is van een verandering van de rol
van de minister-president met grotere staatsrechtelijke consequenties.De heer Van Raak (SP):Wij zitten in het parlement om richting te geven en besluiten te nemen.
Ik heb die discussie ook gevolgd, maar ik vond het een beetje een vreemde
discussie en ik wil het een beetje voor de minister-president opnemen. Er
was veel onduidelijkheid over de kosten van het Koninklijk Huis. Er was veel
onduidelijkheid over regelingen en heel veel onduidelijkheid over verantwoordelijkheden.
Nu hebben wij hier een minister-president die zegt: ik ben bereid om deze
verantwoordelijkheid te nemen. Dat lijkt mij heel goed. Het gaat om het staatshoofd.
Het is wat mij betreft goed als de minister-president daarvoor verantwoordelijkheid
neemt. Dat wilde de heer Van Beek ook. Dat willen wij allemaal in deze Kamer.
Dat uitgangspunt lijkt mij dus heel goed. Vervolgens kunnen wij een discussie
voeren over de staatsrechtelijke positie.De voorzitter:Mijnheer Van Raak, kunt u uw vraag stellen, of is dit een betoog?De heer Van Raak (SP):Mijn vraag is of de heer Van Beek het ermee eens dat hij het niet moet
omdraaien.De heer Van Beek (VVD):Wij zijn er, denk ik, heel helder over geweest dat wij buitengewoon content
waren met de leidende rol die de minister-president in dit dossier heeft gespeeld.
Wij waren content met de wijze waarop hij in de toekomstige situatie de eerste
verantwoordelijkheid neemt en waarop hij omgaat met zijn collega's als het
gaat om een begroting waarbij uiteindelijk heel veel ministers betrokken zijn.
In het debat is door ons steeds gesproken over een situatie
van praktische aard, waarbij de minister-president leiding gaf aan zijn collega's.De voorzitter:Wellicht zou u wat beknopter kunnen zijn in uw antwoorden?De heer Van Beek (VVD):Wij hebben destijds gevraagd of er sprake is van een staatsrechtelijke
verandering en of de minister-president ten opzichte van de collega's verandert
van primus inter pares naar een leidinggevende functionaris. Dit debat wordt
nu aangescherpt, ook in de Eerste Kamer. Het is goed dat de minister-president
de kans krijgt hierop in de Tweede Kamer nog eens in te gaan. De discussie
is immers ook in de Tweede Kamer begonnen.Mevrouw Timmer (PvdA):Voorzitter. De fractie van de Partij van de Arbeid zal bij deze begrotingsbehandeling
een aantal zaken aan de orde stellen: het Huis van de Democratie, de notitie
van het Bureau Onderzoek en Rijksuitgaven, de voor te dragen ministers van
Staat en de gang van zaken rondom de inzichtelijkheid van de kosten van het
Koninklijk Huis. Tot slot hebben wij ideeën die wellicht kunnen bijdragen
aan een betere communicatie tussen de rijksoverheid en de burgers.Ik begin bij het Huis van de Democratie. Ik complimenteer de minister-president,
maar ook de minister van Binnenlandse Zaken met de voortvarende realisatie.
Een belangrijke reden om op te roepen tot de oprichting van het Huis van de
Democratie is de rol die zo'n huis kan spelen bij de bevordering van het democratisch
burgerschap van Nederlanders. Ik heb nog wel een paar vragen. Mijn fractie
wil graag weten wat de stand van zaken is van het Huis van de Democratie.
Is er inmiddels een locatie bekend? Welke activiteiten worden op dit moment
naast het scholierenprogramma aangeboden?Het Bureau Onderzoek en Rijksuitgaven heeft de 74 beleidsdoelstellingen
onderzocht. Er is gekeken naar de drie w's: wat willen wij bereiken, wat gaan
wij daarvoor doen en wat mag het kosten? Op deze manier wordt inzichtelijk
hoe concreet, meetbaar, afrekenbaar en transparant het beleidsprogramma van
het kabinet is vertaald in de diverse begrotingen, vanuit de veronderstelling
dat het alleen dan mogelijk is achteraf verantwoording af te leggen over de
bereikte effecten en de gemaakte kosten. De conclusies van het BOR zijn niet
echt positief te noemen. Slechts 28 van de 74 beleidsdoelstellingen zijn echt
goed afrekenbaar. Dat is 38%. Verder bestaan er grote verschillen tussen
de departementen en laat de kwaliteit van de informatie soms te wensen over.
Het voornaamste kritiekpunt van het BOR is daarbij dat de drie w's in veel
begrotingen slechts ten dele aan bod komen.Slechts drie van de veertien begrotingen heeft de beoordeling "uitstekend"
gekregen. De positieve uitschieters zijn de ministeries van LNV en Buitenlandse
Zaken en het ministerie voor Jeugd en Gezin. Mijn fractie begrijpt dat het
voor het ene departement eenvoudiger is om afrekenbare doelstellingen te formuleren
dan voor het andere. Evengoed moet het wat ons betreft in de toekomst wel
beter. Voor de controle, geloofwaardigheid en legitimiteit van het kabinetsbeleid
is het essentieel dat het kabinet verantwoording aflegt. Mijn fractie wil
daarom van de minister-president weten hoe het mogelijk is dat elk jaar weer
zo grote verschillen bestaan tussen de begrotingen en wat deze minister-president
als leider van het kabinet daaraan gaat doen.Blijkbaar kan het wel beter, gelet op de zes zogenaamde experimentele
begrotingen. Daarin komen de prioriteiten van het kabinetsbeleid en dus de
eenheid van het beleid veel beter tot uiting. Mijn fractie zou graag zien
dat de begrotingen die wel voldoen, als "best practices" worden
gebruikt. In hoeverre is dit mogelijk? Zou het experiment uitgebreid kunnen
worden?Het is mij opgevallen dat er geen enkele vrouwelijke minister van Staat
is. Vanaf de negentiende eeuw, toen wij zijn begonnen met de benoeming van
ministers van Staat, heeft slechts één vrouw, Marga Klompé,
deze positie mogen vervullen. Deze score mag anno 2008 met recht teleurstellend
genoemd worden. Ik weet niet wat de reden is voor zo weinig vrouwelijke ministers
van Staat, maar deze kan niet zijn dat er geen gekwalificeerde vrouwen zijn.
Het is een kwestie van willen. Er zijn vrouwen die de functie kunnen vervullen.
Daarom vraag ik de minister-president om bij de eerstvolgende benoeming van
de minister van Staat een vrouw te benoemen.De heer Brinkman (PVV):Deze conclusie kan ik onderschrijven. Ik ben echter wel van mening dat
op het moment dat mevrouw Timmer dit te berde brengt, iedereen bij de volgende
benoeming zal denken dat die vrouw het is geworden omdat zij vrouw is. Is
mevrouw Timmer daar niet bang voor? Ik vind het een beetje een diskwalificatie.
De vraag op zich is al een diskwalificatie. Mevrouw Timmer en ik kunnen ongetwijfeld
op dit moment twee, drie vrouwen opnoemen die het zouden moeten worden. Dat
weet ik. Ik denk ook dat de kans heel groot is dat er een vrouw komt als minister
van Staat, maar mevrouw Timmer had er beter aan gedaan om deze vraag niet
te stellen.Mevrouw Timmer (PvdA):Dat ben ik niet eens met de heer Brinkman. Ik heb uitgelegd dat ik denk
dat er genoeg gekwalificeerde vrouwen zijn die in aanmerking kunnen komen
voor die functie. Het aantal van 120 dat ik noemde, is gerekend vanaf de negentiende
eeuw. De heer Brinkman en ik weten allebei dat er in de beginperiode niet
zoveel vrouwen in kabinetten zaten. De afgelopen jaren zijn er echter zeker
veel vrouwen gewest die voor de functie in aanmerking kwamen. Op dit moment
zijn er zeven ministers van Staat. Dat zijn allemaal mannen. Ik doe gewoon
een oproep. Als de heer Brinkman die anders uitlegt dan ik bedoel, kan ik
daar niet veel aan veranderen. Ik vind het zeker geen zwaktebod om te vragen
om een vrouw. Ik beoog daarmee een lans te breken, zeker ook als woordvoerder
emancipatiezaken. De heer Brinkman zal zien dat als de eerste vrouwelijke
minister van Staat wordt benoemd, dit beslist geen zwaktebod zal zijn.Dan kom ik nu op de gang van zaken rond de kosten voor het Koninklijk
Huis. Allereerst maakt mijn fractie de minister-president een voorzichtig
compliment. Het heeft lang geduurd en veel voeten in de aarde gehad, maar
er is eindelijk een begin gemaakt met het inzichtelijker maken van de kosten
die verbonden zijn aan het Koninklijk Huis. De minister-president ziet hiervan
de noodzaak in en heeft inmiddels stappen gezet om de transparantie te vergroten.
Voor een deel is dit terug te zien in de begroting voor 2009, maar wij zijn
er nog niet. Mijn fractie zal het verdere proces en de commissie-Zalm
kritisch blijven volgen. Kan de minister-president zeggen wat de stand van
zaken van die commissie-Zalm op dit moment is en hoe ver de werkzaamheden
zijn gevorderd?Hiermee kom ik op een heel ander, wellicht feestelijk, puntje. Ik geloof
dat het bijna 200 jaar geleden is dat koning Willem I op het strand van Scheveningen
voet aan wal zette. Heeft het kabinet nog plannen om ter ere daarvan een feestje
in gang te zetten?De heer Pechtold (D66):Mevrouw Timmer weet toch dat dit niet zo makkelijk ligt?Mevrouw Timmer (PvdA):Dat wat niet zo makkelijk ligt, mijnheer Pechtold?De heer Pechtold (D66):Dat Nederland pas 200 jaar een monarchie is.Mevrouw Timmer (PvdA):Ja, dat weet ik. Maar goed, als je...De heer Pechtold (D66):Ja, maar het is een beetje moeilijke vraag, hoor! Dat had u wellicht even
moeten checken. Het is al heel vaak voorgesteld. Maar ja, wij zijn altijd
een republiek geweest en dat moet kennelijk niet al te veel worden opgehaald.
Ik steun dit idee van de PvdA-fractie echter. Wij gaan samen een motie indienen
en laten zien dat wij ook andere staatsvormen hebben gehad, nog niet eens
zo heel erg lang geleden.Mevrouw Timmer (PvdA):Dank voor deze aanvulling. Ik zie het maar als een ondersteuning. Ik stelde
de vraag heel voorzichtig, mijnheer Pechtold. Misschien hebt u dat gehoord.De voorzitter:Vervolgt u uw betoog.Mevrouw Timmer (PvdA):Ik wil graag een aantal ideeën onder de aandacht brengen die wellicht
kunnen bijdragen aan een beter communicatie tussen de rijksoverheid en de
mensen in ons land.Elke week vindt op vrijdag het gesprek met de minister-president plaats,
een programma waarin een presentator samen met de minister-president de belangrijkste
zaken van de week doorneemt. Die presentator is natuurlijk een parlementair
journalist. Dit is een wekelijks moment waarop de minister-president de Nederlanders
informeert over het gevoerde beleid van zijn regeringsploeg. Mijn fractie
onderschrijft de gedachte dat het van belang is dat mensen worden geïnformeerd
over wat er in Den Haag en Brussel gebeurt. Mensen zijn mondiger en willen
meer invloed op "Den Haag". Dit vergroot het belang van goede communicatie.
De minister-president noemt in zijn begroting innovatieve vormen van overheidscommunicatie.
Misschien kan hij het goede voorbeeld geven. Moet er niet meer gebruik worden
gemaakt van de technologische mogelijkheden van nu? Is het een idee om mensen
te vragen per e-mail vragen in te sturen en één of twee van
die vragen in het wekelijkse kwartiertje op tv door de minister-president
te laten beantwoorden? Geen Astro-tv, wel JP-tv!Een ander punt betreft de wekelijkse persconferentie op het ministerie
van Algemene Zaken. Er wordt geschreven dat het bevalt en dat er geëvalueerd
is. In de beantwoording van de vragen wordt niet duidelijk of dit ook voor
de parlementaire pers geldt. Is ook geëvalueerd bij de parlementaire
pers? Onze indruk is nog steeds dat de pers voorkeur heeft voor terugkeer
van de persconferentie in Nieuwspoort. Ik hoor graag een reactie van de minister-president.Mijn fractie vindt dat de communicatie van de rijksoverheid eenduidiger
mag. Natuurlijk worden er goede initiatieven genomen om te komen tot een rijksbrede
huisstijl, maar dat is niet genoeg. Er moet meer gebeuren. De eenduidigheid
ontbreekt namelijk nog steeds. Dat geldt ook voor websites en persberichten
van de verschillende departementen. De vormgeving van websites moet beter
worden afgestemd. Mensen buiten de Kamer zien de overheid immers vaak als één
instelling. Een goede en eenduidige overheidscommunicatie kan bijdragen aan
de legitimiteit van ons politieke stelsel.De minister-president heeft in de communicatie met de burger een bijzonder
verantwoordelijke rol. Mensen zijn onzeker en hebben houvast nodig. Dat vraagt
veel van de rijkscommunicatie: helder en eenduidig, maar natuurlijk nooit
vooruitlopend op besluitvorming in deze Tweede Kamer.De heer Pechtold (D66):Ik val werkelijk van mijn stoel. Het CDA komt met een beeld en u, mevrouw
Timmer, met een feestje en nu weer met een logo. Het lijkt wel het verzamel-AO: "Zijn
er nog leuke dingen voor de mensen?"Communicatie: prachtig. Deze week komt een door onze Kamer gemaakte notitie
naar buiten, waaruit blijkt dat van de 74 doelen die het kabinet stelt –
weet u nog, 3 mln. kostte die bustoer van 100 dagen – twee derde niet
afrekenbaar is. Nu vraagt u of nog eens op het logo gelet kan worden, terwijl
ik moeite moest doen om die notitie van een reactie voorzien te krijgen. Denkt
u nu werkelijk dat communiceren valt of staat bij een logo? Prima hoor, ik
kan nog wel wat websites aangeven, bijvoorbeeld www.gratisschoolboeken.nl.
Die zouden allemaal via de nieuwe logo's gaan werken. Daarvan komt helemaal
niets terecht, minister-president, helemaal niets!Stelt u eens een kritische vraag over echt communiceren, mevrouw Timmer.Mevrouw Timmer (PvdA):Volgens mij heeft mijnheer Pechtold kroketten in zijn oren, want ik heb
net drie alinea's besteed aan het BOR en de afrekenbaarheid van de beleidsdoelstellingen.
Ik heb gezegd dat het slechts 37% was, dat het beter moet en dat de
ministeries die het goed doen, gebruikt moeten worden als best practice voor
andere ministeries. Ik weet niet waar de heer Pechtold op dat moment was.
Daarmee ben ik mijn inbreng begonnen. Dat er daarnaast een bepaalde eenduidigheid
moet zijn in de communicatie vanuit de rijksoverheid, opdat de burgers direct
zien dat het van het Rijk komt, daarover kunnen de heer Pechtold en ik het
heel snel eens zijn. Ik ben begonnen met de notitie van het BOR.De heer Pechtold (D66):Over die logo's zijn wij het inderdaad eens. Maar wat gaan wij doen met
de notitie van het BOR? Het kabinet zit nu anderhalf jaar. Wij hebben die
doelen gehad. Er is niets afrekenbaar. Waar gaat de fractie van de PvdA vanuit
haar positie op aandringen? Bijvoorbeeld op een nieuwe bijeenkomst
in de Jaarbeurs zoals ik dadelijk ga voorstellen? Vertel maar aan al die mensen
die daar anderhalf jaar geleden ook waren, waar je bent. Zoiets bijvoorbeeld?Mevrouw Timmer (PvdA):Het lijkt me prima dat u uw voorstellen doet, mijnheer Pechtold. Ik doe
hier de mijne. Ik heb een aantal kritische vragen gesteld. Ik heb de minister-president
meegegeven dat het volgens onze fractie beter moet; dat departementen van
elkaar moeten leren; dat de zes experimentele begrotingen misschien moeten
worden uitgebreid. Ik heb wel degelijk een aantal voorstellen gedaan om dat
te verbeteren. De voorstellen die u straks doet, zal ik wel beoordelen. Als
u graag terug wilt naar de Jaarbeurs, staat het u vrij om daartoe een oproep
te doen!De voorzitter:U vervolgt uw betoog.Mevrouw Timmer (PvdA):Ja, dat lijkt mij verstandig.Voorzitter. Er is de laatste jaren veel geïnvesteerd in coördinatie
tussen de departementen. Ook vergt de vernieuwing van de rijksdienst een betere
samenwerking tussen de ministeries. Kan de minister-president aangeven of
de samenwerking inmiddels vorm begint te krijgen en zo ja, kan hij voorbeelden
noemen waaruit dit blijkt?Voorzitter: Kraneveldt-van der VeenDe heer Brinkman (PVV):Voorzitter. De kosten van het Koninklijk Huis zijn nog steeds niet optimaal
transparant. De minister-president heeft een aanzetje gegeven, maar wij zijn
er nog bij lange na niet. Ik heb eens nagegaan hoe de andere koningshuizen
in Europa te werk gaan en dan constateer ik dat, gelet op de openbaarheid
van stukken over bijvoorbeeld de financiële paragrafen van het Britse,
Zweedse en Deense koningshuis, onze roep om meer openheid absoluut te rechtvaardigen
is. Deze koningshuizen hebben alle een apart jaarverslag en een behoorlijk
gespecificeerde verantwoording, die gewoon op internet is te vinden. Waarom
hebben wij zo'n jaarverslag niet, een jaarverslag met daaraan gekoppeld een
financiële paragraaf? Ter illustratie verwijs ik naar het jaarverslag
van het Britse koninklijk huis. Dat is het stuk dat ik in mijn hand heb. Het
is een topstuk: tot in details wordt alles netjes verantwoord. Het is een
toonbeeld van transparantie en overzichtelijkheid. Is de minister-president
bereid om een jaarverslag als dat van het koninklijk huis van Groot-Brittannië
volgend jaar te leveren?Dan wil ik iets zeggen over het vakantiehuisje van onze kroonprins en
van prinses Máxima in Mozambique. Daarover heeft collega van Raak ook
al iets gezegd. Met dat huis is natuurlijk niets mis. Zoiets moet kunnen.
Het komt wel in een gevaarlijk gebied te staan. Ik wil weten hoe het precies
zit met de aanleg van het helikopterplatform. Mij bereiken daarover allerlei
geluiden. Defensie zal er mogelijk taken uitoefenen met het oog op bezoeken
van de koninklijke familie. Ik wil weten hoeveel dit allemaal gaat kosten.
Kom met die informatie eerlijk over de brug, minister-president.Voorzitter. De koning, de vermoedelijke opvolger en de koning die afstand
heeft gedaan van het koningschap en hun echtgenoten betalen op grond van artikel
40 van de Grondwet geen loon- of inkomstenbelasting over uitkeringen die zij
van het Rijk ontvangen. De fractie van de PVV vindt dit een onwenselijke situatie
die niet meer aan het Nederlandse volk kan worden uitgelegd. De Oranjes behoren
tot de rijkste families van de wereld. Iedere werkende in dit land moet inkomstenbelasting
betalen en dan is het niet te rechtvaardigen dat deze leden van het Koninklijk
Huis zijn vrijgesteld van het betalen van inkomstenbelasting. Wat vindt de
minister-president van het idee om artikel 40 van de Grondwet zo te wijzigen
dat de genoemde leden ook inkomstenbelasting betalen over de uitkeringen die
zij van het Rijk ontvangen?Ik heb er behoefte aan om nogmaals te benadrukken dat de PVV niet tegen
het koningshuis is. Wij zijn trots op onze Oranjes. Zij hebben ons staatsrechtelijk
altijd goed gediend, wat akkefietjes van aangetrouwden niet in aanmerking
genomen. Ook met Willem Alexander en Máxima gaan wij ongetwijfeld een
mooie periode tegemoet. Wel heeft de belastingbetaler recht op transparantie
en verantwoording. Daarom komen wij met deze kritische noot.Op de begroting van Algemene Zaken staat een bedrag voor een instelling
die de fractie van de PVV een doorn in het oog is. Die instelling is de Wetenschappelijke
Raad voor het Regeringsbeleid. Die raad bestaat uit een prachtig multi-culti
clubje heren die bij tijd en wijle een rapport uitbrengen waar de afstand
tot de gewone man van afdruipt. Want ja, dé Nederlander bestaat tenslotte
niet. Wij zeggen: opheffen deze instelling. Een andere instelling waarover
de fractie van de PVV wel te spreken is, is de Commissie van Toezicht betreffende
de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten. Het budget van 1 mln. voor deze
commissie vindt de PVV absoluut te weinig. Het werk van deze commissie is
een zeer goede aanvulling op het werk van de Kamer en deze commissie heeft
ook dit jaar zeer goed werk geleverd. Het geld dat wij zouden uitsparen met
het opheffen van de WRR willen wij doorsluizen naar deze commissie. Daarvoor
heb ik een amendement ingediend. Wat vindt de minister-president hiervan?De heer Anker (ChristenUnie):Voorzitter. Met de behandeling van de begroting van Algemene Zaken en
van het Koninklijk Huis beginnen wij aan de behandeling van een lange reeks
begrotingen. De begrotingen die wij nu behandelen zijn niet de dikste en er
zijn maar een paar onderwerpen die bij mijn fractie vragen opriepen. Allereerst
wil iets zeggen over het Koninklijk Huis.Vergeleken met de begroting van vorig jaar is de begroting van het Koninklijk
Huis dit jaar al een aanzienlijke verbetering. Het is gelukt om in betrekkelijk
korte tijd veel meer duidelijkheid te bieden over de kostenposten op andere
begrotingen. Natuurlijk zijn wij benieuwd naar de uitkomst van het werk van
de commissie-Zalm. In het bijzonder zijn wij benieuwd naar het overzicht van
de kosten voor representatie van de Nederlandse Staat als zodanig, al is er
wel het risico dat dat overzicht jaarlijks aanleiding geeft tot het voeren
van allerlei moeizame discussies over de meerkosten van het Koninklijk Huis.
Het vergt dus nog wel wat balanceerkunst om recht te doen aan transparantie
en om tegelijkertijd het Koninklijk Huis niet jaarlijks tot
onderwerp van discussie te maken.De meerwaarde van bijlage 2, het overzicht van wetten, is ons niet helemaal
duidelijk. Wij weten dat erom gevraagd is. Misschien moet het meer worden
toegespitst, maar op deze manier kan het wat ons betreft net zo goed worden
weggelaten.De minister-president heeft ons twee brieven toegezegd naar aanleiding
van het statuut van het Koninklijk Huis. Die brieven hebben wij nog niet gekregen.
Met name de brief over de definitie van de kostensoorten vinden wij relevant.
Krijgen wij die nog? Of worden die allemaal betrokken bij de commissie-Zalm?De heer Van Raak (SP):Ik heb die regelingen ook gezien. Wij hebben nu een heel lange lijst met
regelingen. Die zal nog aangevuld worden. Wil de heer Anker samen met mij
aan de minister-president vragen om daar ook de kosten bij te noemen? Dan
gaan die regelingen wat meer leven. Ik zou mij ook kunnen voorstellen dat
de minister-president even uitlegt wat al die regelingen zijn. In dat geval
kunnen wij per regeling bekijken wat die betekent en wat die kost. Dat zou
het inzicht al erg vergroten.De heer Anker (ChristenUnie):Zoiets bedoelde ik. Ik vraag mij altijd af hoe ver achter de komma de
heer Van Raak wil doorgaan. Wij hebben nu een hele lijst met wetten. Volgens
mij is dat een lijst die tot stand is gekomen door te zoeken op alle wetteksten
waarin het Koninklijk Huis genoemd wordt, maar daar kunnen wij niet zo veel
mee. Dat overzicht zou in ieder geval wat meer inhoudelijk kunnen.Voorafgaand aan dit debat is er enige reuring geweest over de BOR-notitie.
Die notitie geeft de stand van zaken weer. Daarmee is zij niet echt inzet
voor een begrotingsdebat, maar past zij veel beter in een verantwoordingsdebat.
De fractie van de ChristenUnie is blij met de door het kabinet gekozen werkwijze.
Daarmee heeft het kabinet de nek uitgestoken. Veel beter dan in voorgaande
jaren is dit kabinet op concrete resultaten afrekenbaar. Het kabinet is bereid
om op verantwoordingsdag per doelstelling verantwoording af te leggen. Dat
maakt het spannend, want niet elke doelstelling kan even concreet worden afgevinkt.
Ook vergt het een aanzienlijke omslag in denken en werken. Wij hebben er echter
goede hoop op dat deze werkwijze in de komende tijd nog verder wordt verbeterd
en dat wij uiteindelijk aan het einde van 2011 concrete conclusies kunnen
trekken. Wellicht is het voor de Kamer handiger als een dergelijke analyse
verschijnt rond een verantwoordingsmoment.De begroting van Algemene Zaken is niet de meest concrete begroting. Dat
ligt misschien ook wel besloten in het woord "algemeen". Toch zouden
wij graag van de minister-president weten op welke wijze hij invulling geeft
aan zijn eigen prioriteitstelling ten aanzien van respect. Het bevorderen
van respect is nodig, niet alleen tussen burgers onderling. Afkalvend respect
is een probleem voor gezagsdragers, kabinet en Kamerleden en ondermijnt de
samenleving. Wat de fractie van de ChristenUnie betreft, mag de minister-president
op dit punt heel concreet worden. Wat gaat de minister-president in het komend
jaar zelf doen in het kader van zijn prioriteit om onderling respect in de
samenleving te vergroten en respect bij de bevolking te behouden? In voorgaande jaren heeft de fractie van de ChristenUnie steeds herhaald
dat de Nederlandse overheid Nederlands moet spreken en schrijven. Dat punt
hebben wij al opgevoerd tijdens de behandeling van de begroting van Binnenlandse
Zaken, maar de minister-president zou er vanuit zijn verantwoordelijkheid
voor de rijksbrede communicatie meer aandacht voor moeten hebben. De fractie
van de ChristenUnie wil dan ook van de minister-president horen dat het voor
hem een prioriteit is om het gebruik van Engelse termen en benamingen zo veel
mogelijk te voorkomen.Dit laatste brengt mij bij een oer-Hollandse uitsmijter. Bij representatieve
gelegenheden speelt de keuken een belangrijke rol. Wie gasten op hartelijke
wijze ontvangt, zet hun een maaltijd voor waar eer in is gelegd. Ik wil ervoor
pleiten dat de Nederlandse overheid zich ook bij die gelegenheden in haar
cultuurtaal presenteert, dat wil zeggen: met streekgerechten en streekproducten
van onze eigen akkers, weiden, gaarden en uit onze eigen stallen. Men moet
dit niet opvatten als een pleidooi voor folklorisme aan tafel – of erger:
voor alleen nog maar stamppot aan tafel – maar wel als een pleidooi
voor zelfbewust en duurzaam omgaan met recepten en ingrediënten. Wij
moeten echt af van gerechten waarin honderden transportkilometers en tonnen
CO2 verwerkt zijn. Nederland kent zelf ook talloze producten van
wereldklasse.De heer Pechtold (D66):Voorzitter. De Fransen zijn al eens een keer gillend weggelopen toen zij
van Den Uyl een broodje kaas kregen, maar ik wil niet weten wat hier bij het
volgende staatsbezoek gebeurt!Ik kom net uit een debat over orgaandonatie. Tijdens de algemene politieke
beschouwingen zegde de minister-president mij toe dat hij het gezicht wilde
zijn van een campagne om meer orgaandonoren te werven. Dat vond ik een mooi
gebaar. Ik heb hem ook gezegd dat ik dit zeer waardeer. Ik vraag hem nu echter
wat er tot nu toe met die toezegging is gebeurd. Het was veelzeggend hoe die
toezegging tot stand kwam, want het leek de minister-president een beetje
te overkomen.De minister-president is al jaren voorzitter van het Innovatieplatform,
maar schuift vragen daarover af of voor zich uit. De minister-president deed
bij de politieke beschouwingen alsof de financiële crisis niet bestond,
maar moest afgelopen week 17 mld. extra lenen om een bank te kopen. Een bank
kopen met andermans geld kunnen wij echter allemaal. Wij hebben proactief
leiderschap nodig. Als de Raad van State vindt dat het politieke debat over
de grote maatschappelijke thema's onvoldoende gevoerd wordt, dan is in de
kramp schieten niet het goede antwoord, een visie op de noodzakelijke hervormingen
wel.Ook bij de kosten van het koningshuis was het lang wachten tot de minister-president
het initiatief nam, maar daarna – ik waardeer dat weer – ging
het snel. Hoe zit het nu met de grondwettelijke kant van het verhaal? Ik heb
van de staatsrechtsgeleerden uit de Eerste Kamer begrepen dat het die kaders
te buiten gaat. Bent u bereid de Grondwet aan te passen om de minister-president
als figuur doorzettingsmacht te geven?De kroonprins besloot een huis in Mozambique te kopen. Ik vraag de minister-president
eens in te gaan op de consequenties van die keuze. Hoe wordt de beveiliging van ons aankomend staatshoofd geregeld, wat zijn de kosten hiervan
en welke andere gevolgen heeft deze verrassende keuze? Vorig jaar vroeg ik
naar de politieke rol van de leden van het Koninklijk Huis. De rol van het
IOC en deze niet oncontroversiële aankoop afgelopen zomer geven aan dat
dit gevoelig ligt. Deze kwetsbaarheid zal alleen maar toenemen naarmate het
moment van troonopvolging dichterbij komt. Welke plannen heeft de minister-president
om richting de abdicatie van koningin Beatrix verantwoordelijkheden van de
kroonprins met een hoog afbreukrisico af te bouwen?Onder dit kabinet wordt meer dan ooit uitgegeven aan zogenaamde "overheidscommunicatie".
Steeds meer gaat het lijken op het verkopen van beleid. Ambtenaren dreigen
hierdoor een steeds politiekere rol te krijgen. Vrijdag komen de voorlichters
van Sociale Zaken die in het GPD-systeem neusden voor de rechter. Op VROM
zijn dure voorlichtingsdeskundigen ingehuurd. Hoe kijkt de minister-president
hiertegen aan? Hoe ziet hij deze ontwikkeling en hoe beoordeelt hij deze?Ik kom bij het afleggen van verantwoording; ik weet het, een gevoelig
thema voor dit kabinet. De noodzaak van een parlementair onderzoek naar de
oorlog in Irak en een referendum over het nieuwe Europese verdrag zijn hier
al vaker ter sprake gekomen, maar in plaats hiervan koos u zelf voor een ander,
wat schimmiger pad. U ging 100 dagen het land in en u kwam met – u kent
hem nog – een prospectus. U schreef in het voorwoord: "Dit Beleidsprogramma
maakt aan de samenleving duidelijk wat het kabinet wil realiseren. Burgers
mogen ons daar op aanspreken. De Tweede Kamer zal ons er op controleren."U trok in uw eigen begroting de verantwoordelijkheid voor de verantwoording
over de uitvoering van het beleidsprogramma naar u toe. U schiep daarmee verwachtingen.
En u weet: belofte maakt schuld. Bij het debat over het beleidsprogramma diende
ik samen met de collega's Rutte en Halsema een motie in. Wij vroegen toen
om toetsbare en concrete doelstellingen met een tijdpad en middelen, zodat
het parlement zijn controlerende functie kan vervullen en mensen weten wat
zij mogen verwachten.De voorzitter:Ik wijs u er even op dat u nog twee minuten spreektijd heeft.De heer Pechtold (D66):Dank u zeer.De minister-president deed dat toen gemakzuchtig af met: niet alles is
meetbaar en de begrotingen komen nog. In de Miljoenennota is geen totaaloverzicht
van de 74 doelstellingen opgenomen en in de begrotingen ontbreekt de beloofde
helderheid. Het Bureau Onderzoek en Rijksuitgaven is in navolging van de Algemene
Rekenkamer zeer kritisch over de kwaliteit van de informatie in de begrotingen.
Ik wil de minister-president hier aanspreken op zijn verantwoordelijkheid
voor het geheel. U presenteerde één boekje doelen en ik wil
ook graag één boekje resultaten. Bent u bereid uzelf alsnog
afrekenbaar en controleerbaar te maken? Bent u bereid ons alsnog in staat
te stellen uw prestaties te controleren? Houdt u trouwens zelf wel eens een
score bij? Wanneer kunnen wij een evaluatie van het beleidsprogramma verwachten?
Bent u bereid nogmaals naar de Jaarbeurs te gaan om verantwoording af te leggen?
Graag krijg ik concrete toezeggingen. Vorig jaar heb ik ook de ambtelijke ondersteuning van onafhankelijke adviescommissies
aan de orde gesteld. De premier heeft toen toegezegd dit met zijn collega
van BZK te bespreken. Wat is hieruit gekomen?Ik heb nog een minuut over.De voorzitter:48 seconden om precies te zijn. Maar u bent nog niet klaar, want de heer
Van Raak heeft nog een vraag voor u.De heer Pechtold (D66):Als die er maar niet afgaat.De voorzitter:Uiteraard gaan wij u niet nog verder inperken, want u heeft een kleine
tweede termijn.De heer Van Raak (SP):Ik val ook van mijn stoel. Ik dacht: nu zal het komen. De heer Pechtold
kwam op hoge poten vragen waarom ik de begroting Algemene Zaken 2009 niet
gebruikte om een brede discussie te voeren over de monarchie. Ik zat al klaar:
nu gaat het komen. Maar nu hoor ik de heer Pechtold alleen zeggen dat er problemen
zijn met het lidmaatschap van de kroonprins van het Internationaal Olympisch
Comité.De heer Pechtold (D66):Het werkt natuurlijk altijd om de rollen om te draaien. Op 17 juli
geeft u een interview aan de Volkskrant, waarin u zegt: Pechtold steunt mij
nooit, ik mag nooit een debat, ik zit hier met 25 zetels en ik zou zo graag...De heer Van Raak (SP):U moet die krant nog maar een keer goed lezen. Dit lijkt mij geen juist
citaat.De heer Pechtold (D66):Dat was het beeld dat de SP opriep. Chargeren, dat komt u niet helemaal
onbekend voor, mijnheer Van Raak. Ik heb al vaker aangegeven dat ik met dit
onderwerp op een voorzichtige, evenwichtige wijze omga. De tijd die ons tot
de abdicatie gegeven is, wil ik daarvoor op een zinnige manier gebruiken.
Ik wil er niet enkele dingen in schieten door alleen over belasting betalen
te gaan praten of alleen over macht als een abstract geheel. Ik zie wel steeds
meer punten, zoals het lidmaatschap van het IOC. Wij krijgen binnen afzienbare
tijd Olympische Winterspelen in Rusland. Zo'n functie kan dan knellend worden.
Ik vraag het kabinet hoe wij daarmee moeten omgaan. Hoe gaat de minister-president
daarmee op een voorzichtige, evenwichtige wijze om? Wij hebben het over mensen
die zichzelf niet kunnen verdedigen. Vooralsnog heb ik er alle vertrouwen
in dat wij daar dadelijk een heel duidelijk antwoord op krijgen.De heer Van Raak (SP):Wij maken twee afspraken. De eerste is dat de heer Pechtold mij steunt
als ik een debat aanvraag met de minister-president over de positie van het
staatshoofd. De tweede is dat de heer Pechtold hier geen kletspraatjes verkoopt,
maar met het citaat komt. Daarna zullen wij in tweede termijn over het citaat
spreken. Wat hij hier te berde brengt, is flauwekul.De heer Pechtold (D66):In het Volkskrantinterview noemde u D66 lankmoedig en klaagde u dat u
nooit een meerderheid voor een debat kreeg. De toezegging is er. Ik gooi alle
zetels van mijn fractie erin om u aan meerderheden voor debatten te helpen.De heer Van Raak (SP):Tussen het woord "lankmoedig" en de kletspraat van de heer Pechtold
zit een wereld van verschil.De heer Pechtold (D66):En dat komt u ook niet onbekend voor!De vergadering wordt van 18.18 uur tot 19.30 uur geschorst.Minister Balkenende:Voorzitter. Graag zeg ik de leden van uw Kamer dank voor hun inbreng over
de ontwerpbegroting van Algemene Zaken en die van het Huis der Koningin. In
deze tijd van mondiale financieel-economische hectiek verdienen de twee in
omvang kleinste begrotingen evenzeer een zorgvuldige behandeling. Ik wil mijn
antwoorden als volgt groeperen. Eerst ga ik in op de vragen rondom delivery
en verantwoording van het beleidsprogramma. Vervolgens sta ik kort stil bij
de prioriteiten die ik als minister-president daarbinnen zelf heb genoemd
en de beleidsagenda van mijn begroting. Dan beantwoord ik vragen op het terrein
van de overheidscommunicatie. Daarna behandel ik de inbreng van de Kamer ten
aanzien van de kosten van het Koninklijk Huis en ten slotte beantwoord ik
een aantal losse vragen.In 2002 heb ik het fenomeen beleidsprogramma geïntroduceerd als nadere
uitwerking door het kabinet van het regeerakkoord. In 2003 en 2006 zijn opnieuw
bij de start van een kabinet beleidsprogramma's vastgesteld. Het doel van
een beleidsprogramma is tweeërlei. In de eerste plaats biedt het een
nieuw optredend kabinet gelegenheid het door de coalitiefracties gesloten
regeerakkoord zelf nader uit te werken. In de tweede plaats dient deze uitwerking
zo veel mogelijk te worden vertaald in doelstellingen. Het huidige beleidsprogramma
van de periode tot en met 2011 is in zijn uitwerking en concretisering verder
dan de eerste twee beleidsprogramma's. Er zit een stijgende lijn in, zonder
de pretentie dat het instrument beleidsprogramma daarmee uitontwikkeld is.
Ook deze periode zal weer lering kunnen worden getrokken uit opgedane ervaring.Door sommige leden van deze Kamer is gesteld dat de doelen uit het beleidsprogramma
niet volledig herkenbaar zijn in de Miljoenennota en in de begrotingen en
dat de doelen lang niet allemaal kwantificeerbaar zijn. Kan de realisatie
van de doelen uit het beleidsprogramma op een voor de Kamer controleerbare
wijze worden verantwoord? Meerdere Kamerleden hebben gerefereerd aan het onderzoek
van het Bureau Onderzoek en Rijksuitgaven (BOR). Daar zal ik op ingaan.Door meerdere Kamerleden is ook gewezen op de conclusies van het bureau.
Een hoofdconclusie uit het onderzoek is dat bijna 40% van de doelstellingen
goed afrekenbaar en controleerbaar is, 8% is dat helemaal niet en voor
ruim 50% van de doelstellingen geldt dat de focus meer ligt op de te
leveren prestaties en minder op de beoogde effecten en de kosten. Al met al
vind ik de conclusies van het onderzoeksbureau genuanceerd. Het onderzoek
toont namelijk aan dat er een stevige basis ligt, dat er voor een groot aantal
doelstellingen ruimte voor verbetering is – dat is een citaat uit het
onderzoeksrapport – en dat er voor zes doelstellingen nog echt werk
aan de winkel is. Dit kabinet is ruim een jaar bezig en het heeft nog tot
2011 te gaan. Veel van onze doelstellingen lopen minimaal door tot het eind
van onze kabinetsperiode in 2011 en wij kunnen dus nu nog niet klaar zijn.
De kern van de discussie zou de vraag moeten zijn, of de ontwikkeling die
het kabinet voor ogen heeft voor een nieuwe wijze van aanspreekbaarheid op
beleid, voldoende groei doormaakt. Daarbij probeert het kabinet zo veel mogelijk
rekening te houden met de wensen van de Tweede Kamer, maar ook met die van
de Algemene Rekenkamer. Daarbij past wel een kanttekening. Het beleidsprogramma
is een politiek document waarin over de volle breedte van het beleid doelstellingen
zijn geformuleerd. Die doelstellingen zijn soms kwantificeerbaar, bijvoorbeeld "100.000
fietsendiefstallen minder". Zij gaan echter ook vaak over kwalitatieve
verbeteringen in de samenleving, bijvoorbeeld verbetering van bereikbaarheid
over de weg, stimuleren van duurzame consumptie of het bevorderen van nieuwbouwproductie
van woningen. Dat is simpelweg omdat het kabinet niet zelf de spa in de grond
steekt.Er zijn dus doelstellingen die gericht zijn op inzet, op prestatie en
op maatschappelijk effect. Die verscheidenheid en operationaliteit maken dat
het niet in alle gevallen mogelijk is de gewenste effecten en precieze kosten
apart in kaart te brengen. Met verantwoordingsdag van dit jaar, op 21 mei
jongstleden, is die ontwikkeling volop in gang gezet, en deze zal zeker ter
gelegenheid van de eerstkomende verantwoordingsdag een vervolg krijgen. Het
kabinet is voornemens, bij die gelegenheid een overzicht te geven in een separate
brief bij de verantwoordingsstukken van de voortgang van alle 74 doelen. Daarmee
heb ik antwoord gegeven op vragen over de noodzaak van een totaaloverzicht.De heer Pechtold (D66):Toen u na die 100 dagen met dat stuk kwam, heb ik als partij die voor
vernieuwing van de democratie staat niet gelijk alleen maar cynisch gedaan.
Wij hadden campagne gehad, je vormt een kabinet, en om dan vervolgens weer
een soort van campagne op te zetten, was nieuw, maar ik brandde het niet gelijk
af. U draait de gegevens uit de notitie eigenlijk om door op die 40%
te wijzen, terwijl de nota eigenlijk heel kritisch is geschreven. Ik ben blij
dat u haar ook genuanceerd noemt, want ik vind het wel een notitie waar wij
samen aan kunnen werken. Ik heb zojuist gesteld dat dit niet alleen een afspraak
met de politiek is maar ook met de bevolking. Want dat heeft u in dat document
gedaan. Het is een politiek document, zegt u ook zelf. Ik vind dat u iets
meer urgentie aan de dag mag leggen dan alleen maar te verwijzen naar verantwoordingsdag.
Ik wil dat u echt zegt dat u er een systematiek op gaat zetten. Want ik loop
dat, eerlijk gezegd, al anderhalf jaar te vragen. Met de collega's Rutte en
Halsema heb ik een motie ingediend en toen zei u dat dit niet nodig was. Toch
heb ik het gevoel dat het feit dat die BOR-notitie opeens met wat dwang van
mij naar buiten is gekomen, ook u heeft verrast. Ik heb het idee dat deze
dingen die u nu voornemens bent, op het laatste moment bedacht zijn.Minister Balkenende:Het is misschien goed om iets te zeggen over mijn eigen rol als minister-president
in dit proces. Dat raakt ook de vraag hoe specifiek wij kunnen zijn. Als u
dit beleidsprogramma vergelijkt met de twee vorige dan is er vooruitgang te
zien. De doelen zijn scherper omschreven en de financiële keuzen zijn
harder ingevuld, maar dat geldt niet in alle gevallen. In die
zin beschouw ik ook de notitie van het BOR niet zozeer als kritiek om de kritiek,
als wel als een aanwijzing hoe het proces vervolmaakt kan worden. Zal het
mogelijk zijn om in 100% van de gevallen met kwantitatieve doelen te
werken? Nee, dat kan niet. Ik heb ook gezegd dat er verschillende elementen
een rol spelen bij de manier waarop je je doelen definieert. Soms zal dat
kwantitatief kunnen en soms zal dat kwalitatief moeten vanwege de aard van
het vraagstuk. Aan het begin van het jaar heb ik gesprekken gevoerd met de
afzonderlijke bewindslieden om te bekijken hoe de voortgang is, en daar ga
ik de komende tijd mee verder. Ik heb ook tegen de kabinets­leden gezegd,
in Catshuissessies en bilaterale gesprekken, dat de volgende keer de delivery
versterkt zal moeten zijn. Daarom heb ik net gezegd dat er op de eerstvolgende
verantwoordingsdag een volledig overzicht zal zijn van de 74 doelen, teneinde
heel duidelijk te maken wat wij beloofd hebben en hoe het met de zaak staat.
En al doende leert men. Daarom beschouw ik de opmerkingen van de Kamer ook
als een aansporing om het beter te doen.De heer Pechtold (D66):Prima. Dat klinkt goed. Dat geldt ook voor de rol die u daarin pakt. Echter,
om te voorkomen dat wij straks bij verantwoordingsdag, wanneer u het stuk
af heeft, gaan zeggen dat wij het toch anders hadden gewild, heb ik graag
dat u voor die tijd een aanzetje geeft hoe u dat wilt doen. Want net als u
zie ik wel het probleem. Een doel als honderdduizend minder gestolen fietsen
ligt vooral bij de gemeenten. Daar kunt u iets aan doen maar u bent daarin
niet de enige actor. Over vrede in het Midden-Oosten zou ik bijna zeggen:
zet die maar in de categorie "niet meetbaar". Ik wil graag dat u
van tevoren een keer kenbaar maakt – dat mag via een brief of op een
andere manier – hoe u dat wilt doen. Ik meen dat zoiets als vrede in
het Midden-Oosten niet thuishoort bij die 74 meetbare doelen maar bij een
andere categorie. Een aantal andere doelen, zoals banen en financiën,
wil ik veel verder uitgewerkt hebben. Ziet u ook in dat zo'n opzet en differentiatie
in de 74 doelen eigenlijk belangrijk zijn voordat u straks verantwoording
aflegt?Minister Balkenende:Laat ik toezeggen dat ik dit met het kabinet en meer in het bijzonder
met de minister van Financiën bespreek. Wij werken straks toe naar verantwoordingsdag
volgend jaar. Ook in het verband van de vaste commissie voor Financiën
van deze Kamer kan worden gesproken over de verdere voorbereidingen. Ik kan
mij voorstellen dat in dat kader op enig moment zal worden gesproken over
de vraag hoe wij daar verder mee om zullen gaan. Ik meen dat ik daarmee tegemoetkom
aan uw suggestie, namelijk dat er niet ineens plompverloren een stuk ligt
ten behoeve van verantwoordingsdag, maar dat er in procedurele zin ook vooraf
opmerkingen gemaakt kunnen worden. Ik zal bekijken hoe dat het beste gedaan
kan worden, maar dit lijkt mij de beste methode.Vervolgens ga ik in op de beleidsprioriteiten die ikzelf heb. Naast het
algemene werk van de minister-president houd ik mij in het bijzonder bezig
met het thema een concurrerende en ondernemende economie waarbij er een samenhang
is met innovatie en duurzaamheid, het thema van de Nederlandse positie in
Europees en internationaal verband en het thema respect. Het belang om voortdurend
te werken aan een concurrerende en ondernemende economie behoeft geen betoog.
Dat is buitengewoon belangrijk, ook op het niveau van de MP. Nederland heeft
te midden van de economische onzekerheden profijt van een relatief goede structurele
positie. Zo'n positie is echter niet vanzelfsprekend en vergt voortdurend
onderhoud. Ik denk aan het overleg dat wij gisteren hebben gehad met werkgevers
en werknemers. Dit is een voorbeeld op sociaaleconomisch terrein dat laat
zien dat het kabinet, meer in het bijzonder de zeshoek, er alles aan doet
om met elkaar oplossingen te vinden. Verder wijs ik op de ontwikkelingen op
financieel terrein, niet alleen de afgelopen week en vandaag maar ook de komende
tijd. Hierbij noem ik ook de internationale contacten en de contacten met
de president van De Nederlandsche Bank en met collega's in andere landen,
om antwoorden te geven op de buitengewoon turbulente tijden van dit moment.
Daarin is ook een rol voor de minister-president weggelegd.Een ander buitengewoon belangrijk thema is de innovatie. Vorige week hebben
wij, onder meer in een persconferentie, nog eens tien speerpunten genoemd
waarmee het Innovatieplatform bezig is. Wij zullen daar met de Kamer nader
over spreken.Ik noem een voorbeeld in Europees verband. Volgende week vergadert de
Europese Raad. Ook hier laten wij op internationaal niveau het geluid van
Nederland horen, overigens altijd in goede samenwerking met de Kamer, door
altijd een algemeen overleg vooraf te houden en een plenair debat na afloop.
Zo houden wij elkaar scherp en dat is goed.Internationaal werk krijgt ook de aandacht in de vorm van de economische
missie die wij samen met het bedrijfsleven uitvoeren, de activiteiten bij
de Algemene Vergadering van de VN en de activiteiten die in dat kader plaatsvinden.Het thema "respect" is tijdens de afgelopen algemene politieke
beschouwingen uitgebreid aan de orde geweest. Ik heb onder andere gewezen
op mijn werkbezoeken, het concrete project uit het beleidsprogramma en een
aantal nieuwe voorstellen om asociaal gedrag tegen te gaan, om de buurtbemiddeling
uit te breiden, om het media-aanbod veiliger te maken, om discriminatie tegen
te gaan en, niet in de laatste plaats, om mensen met een publieke taak beter
te beschermen.De heer Schinkelshoek is daar nog wat dieper op ingegaan. Hij vraagt:
hoe kan deze thematiek, die mensen gewoon bezighoudt, nog sterker naar voren
komen? Ik ben het met hem eens dat uit elk onderzoek blijkt dat dit onderwerp
mensen bezighoudt. Ik wijs op het kwartaalbericht van het Sociaal en Cultureel
Planbureau. Mensen hebben behoefte aan een discussie hierover. Hoe gaan wij
met elkaar om? Wat kunnen wij voor anderen kunnen betekenen? Dat betreft de
strijd tegen hufterigheid. Een term als "betutteling" hoor ik eigenlijk
niet, eerder dat het thema "respect" juist zo veel aandacht verdient.
Een respectvolle samenleving is niet maakbaar door de overheid. De inzet van
iedereen is nodig. Het moet dus van ons allen komen: van de burger, het kabinet
en de overheid in het algemeen. Daarin heeft de minister-president ook zijn
rol te vervullen.Bij de algemene politieke beschouwingen heb ik al het een en ander hierover
gezegd. Respect begint met opvoeding. Het gaat om de basis die men thuis meekrijgt. Kinderen moet worden bijgebracht wat normaal gedrag en
fatsoen is en hoe zij zich thuis, op straat en in het openbaar vervoer behoren
te gedragen. Ook de school is buitengewoon belangrijk. Wat krijgen kinderen
mee? Ik noem: voorbeeldgedrag van leerkrachten, lespakket, huisregels inzake
pesten en maatschappelijke stage.Actief zijn in vrijwilligerswerk, in verenigingsverband, een sportclub,
een wijkcomité; daar wordt respect in de praktijk gebracht. Uit cijfers
blijkt dat zeer velen in ons land zich in die sfeer verdienstelijk maken.
Er is in dat verband geen enkele reden tot somberheid of cynisme. Ik zie veel
moois bij mijn werkbezoeken. Mensen die zich al dan niet naast professionals
belangeloos en met hart en ziel voor anderen inspannen.Ik kom bij de rol van "Den Haag", de politiek, het kabinet en
de Kamer. Drie dingen zijn belangrijk. Ten eerste: mensen moeten de ruimte
krijgen voor hun initiatieven; geen onnodige regeltjes die belemmerend of
demotiverend werken. Ten tweede: stevig inzetten op handhaving en gedrag dat
niet te tolereren valt, keihard aanpakken; lik op stuk. Ten derde: beleid
dat in het teken staat van aanmoedigen en waar nodig ontmoedigen.Ik wijs op enkele concrete doelen uit het kabinetsprogramma, bijvoorbeeld
het aanpakken van asociaal gedrag in het verkeer. Sinds 1 oktober kan
een Educatieve Maatregel Gedrag worden opgelegd. Dit is een nieuwe sanctie,
bestaande uit een zelf te betalen cursus om correct rijgedrag aan te leren.Ik noem het stimuleren van buurtbemiddeling. De laatste telling wijst
uit dat er 100 projecten lopen en dat moeten er nog meer worden. Ik zie de
goede resultaten ervan in de praktijk.Ik wijs op de dialoog met de omroepen over gedragscodes bij de media.
De media staan daarvoor ook open. Onderzocht wordt of een verbod op extreme
geweldsbeelden haalbaar is. Voor het eind van het jaar wordt de Kamer hierover
bericht door de minister van Justitie.Ik noem het tegengaan van discriminatie. Het Openbaar Ministerie verhoogt
in discriminatiezaken de strafeis met 25% en in alle politieregio's
vinden regionale discriminatieoverleggen plaats met alle betrokkenen.Ten slotte noem ik het tegengaan van agressie jegens mensen met een publieke
taak, zoals politie- en ambulancepersoneel. Hierover heb ik ook recent nog
met de Kamer gedebatteerd. Geweld kan onder geen beding worden getolereerd
en daders moeten snel voor de rechter. De Kamer krijgt in dit verband binnenkort
een brief over de uitvoering van de motie-Rutte.De heer Pechtold (D66):U ziet vanuit het thema "respect" voor uzelf een verantwoordelijkheid
als het gaat om de mediacode. U zegt dat er gekeken wordt naar een verbod
op extreme geweldsbeelden. Wat moet ik mij daarbij voorstellen en op welke
media-uitingen moeten wij die dan gaan verbieden?Minister Balkenende:Dat betreft uitzendingen op tv, in ieder geval op de vroegere uren, maar
misschien verdergaand, waarin geweld van dien aard is dat je kunt zeggen:
dit is niet normaal meer. Ik weet dat wij in dit land de vrijheid van meningsuiting
en de vrijheid van productie van omroepinstellingen kennen, maar de vraag
is of wij dit niet toch een keer een halt moeten toeroepen. Het is een gevoelig
onderwerp. Ik zie de juridische grenzen ook en ik ken die discussie heel goed,
maar het is wel goed om het onder ogen te zien. Dat zal echter juridisch zeer
verantwoord moeten gebeuren. Dat is precies de reden dat ook de minister van
Justitie zich hiermee bezighoudt. Ik heb al gezegd dat de Kamer voor het eind
van het jaar hierover wordt bericht.De heer Pechtold (D66):Met name dat verbaast mij zeer. Laat ik het maar eerlijk zeggen: dit is
anders dan ik altijd vernomen heb. Ik ben er niet voor, maar ik begreep altijd
dat het kabinet die mediacode als een door de groep zelf te ontwikkelen code
zag. Dat heb ik ook eens gehoord van minister Rouvoet. Ik was een keer samen
met hem in Hilversum bij een brainstorm over dit onderwerp. Nu hoor ik dat
de premier niet bijvoorbeeld minister Plasterk inzet, maar de minister van
Justitie, die over geboden en verboden gaat. De code hangt al anderhalf jaar
boven de markt, dus ik hoor toch graag wat de regering nu precies wil verbieden.
Wat is er bijvoorbeeld de laatste week op de televisie geweest...De voorzitter:Het kan iets bondiger, mijnheer Pechtold. U kunt het!De heer Pechtold (D66):Ik ben het nog met u eens ook, voorzitter.Wat zou de regering dan willen verbieden? Anders is het weer zo vrijblijvend.Minister Balkenende:Ik heb twee dingen gezegd. Ik heb gezegd dat het idee van een gedragscode
bij de media een zaak van de media zelf is. Daarnaast heb ik gezegd dat wordt
onderzocht of een verbod op extreme geweldsbeelden haalbaar is. De code is
dus een zaak van de omroepen zelf. Daarnaast is er dus een onderzoek of een
verbod op extreme geweldsbeelden haalbaar is. Dat wordt onderzocht. Ik heb
ook gezegd dat de minister van Justitie dit later dit jaar aan u kenbaar zal
maken.De voorzitter:Heel kort, mijnheer Pechtold, want dit is uw derde keer.De heer Pechtold (D66):De minister-president zegt het niet voor niets. Het staat in de spreektekst,
dus hij verzint het niet ter plekke. Het is geen verspreking; hij heeft dit
bedacht. Gaat dit verbod op geweld over fysiek geweld, seksueel geweld, verbaal
geweld? Ik vind het wel belangrijk om te weten waaraan de minister van Justitie
op dit moment werkt.Minister Balkenende:Ik gebruik in dit Kamerdebat de term "extreme geweldsbeelden".
In eerste aanleg kan dan worden gedacht aan fysiek geweld, maar mogelijk ook
aan meer. Juist omdat hieraan een grote juridische gevoeligheid vastzit, vind
ik het beter om nu niet de discussie aan te gaan over een exegese over een
mogelijke oriëntatie die nog verder moet worden uitgewerkt. Ik vraag
om begrip daarvoor. Wij moeten het zorgvuldig bekijken. Ik heb gezegd wat
de algemene typering is. Wij zullen er later in het jaar op terugkomen.De voorzitter:Wij hebben ook nog de mediabegroting, mijnheer Pechtold, dus wie weet
krijgt u dan een tweede kans.De heer Anker (ChristenUnie):Ik ben heel blij dat de minister-president een soort dwarsdoorsnede maakt
van alle plannen van het kabinet en dat hij ze goed weet te
linken aan het thema respect. Mijn vraag in eerste termijn was wat de premier
nu precies gaat doen. In de begroting laat hij weten, speciale aandacht te
willen besteden aan een aantal thema's uit het beleidsprogramma. Ik ben heel
benieuwd wat de minister-president specifiek op deze thema's gaat doen.Minister Balkenende:Ik kom daar net aan toe. Ik wilde het hebben over mijn eigen rol binnen
het geheel van aandacht vragen voor het thema respect. Ik voel mij, zoals
bekend, nauw verbonden met dit onderwerp en probeer om het regelmatig aan
de orde te stellen en er aandacht aan te besteden. In speeches en bij persconferenties
sta ik zoveel mogelijk stil bij het thema, zowel in mijn reactie op wat er
tijdens de jaarwisseling gebeurde als wanneer het gaat om geweld tegen ambulancepersoneel,
om maar enkele voorbeelden te noemen. Ik heb in deze kabinetsperiode een aantal
werkbezoeken geheel of gedeeltelijk in het teken gesteld van het thema respect,
bijvoorbeeld wat er gebeurt bij voetbalclub De Graafschap in Doetinchem inzake
het bieden van kansen aan kansarme jongeren, of de vraag hoe je omgaat met
onhebbelijk gedrag van supporters in bijvoorbeeld Groningen. Ik ben in Utrecht
in de wijk Kanaleneiland geweest, waar ik met de politie en met Marokkaanse
jongeren heb gesproken over de vraag hoe men uit de spiraal van demotivatie
en onoorbaar gedrag kan komen. Dit zijn slechts enkele voorbeelden van werkbezoeken
en van contacten die ik heb met de politie. Verder heb ik rondetafelgesprekken
met vertegenwoordigers van mensen die in de uitvoeringspraktijk bezig zijn,
waarbij wij het niet alleen over risico's maar juist ook over kansen hebben.
Ook een op het eerste gezicht kleine gebeurtenis is van belang. Burgers die
zich op een bijzondere wijze verdienstelijk maken op dit thema of die slachtoffer
zijn geweest van onrespectvol gedrag, verdienen het ook om meer aandacht te
krijgen. Die mensen krijgen dan ook mijn persoonlijke aandacht. Ik denk bijvoorbeeld
aan de familieleden van slachtoffers van zinloos geweld in dit land. Ik noem
een brede waaier aan activiteiten, waarmee ik probeer om dit thema continu
aan de orde te stellen. Ik zeg er nadrukkelijk bij dat ik dat niet alleen
kan. Daar hebben wij elkaar voor nodig; u als Kamer, de politiek, maar evenzeer
de gemeentelijke overheden, maatschappelijke organisaties en burgers zelf.
Wij zullen het met elkaar op een hoger plan moeten brengen. Dat is mijn intentie.
Ik heb ook steeds aangegeven dat ik langs deze lijnen wenste te opereren.De heer Schinkelshoek (CDA):Het zal niemand verbazen dat hetgeen de minister-president zegt, ons als
muziek in de oren klinkt. Wij pleiten al wat langer voor een beschavingsoffensief.
Mag ik als suggestie meegeven dat de minister-president op dit onderdeel verantwoording
aflegt in de brief aan de Kamer in het kader van verantwoordingsdag?Minister Balkenende:Ja, uitstekend. Dat past ook bij het afleggen van verantwoording, dat
ik volgend jaar zal doen. Het is dus een onderstreping van datgene wat ik
zojuist heb gezegd. Het is terecht dat de heer Schinkelshoek zegt dat een
en ander moet worden verantwoord.Ik kom op de overheidscommunicatie. Het is onze inzet om de samenhang
in het beleid ook in de beleidspresentatie tot uitdrukking te brengen. Die
samenhang is verankerd in het coalitieakkoord waarin de zes beleidspijlers
zijn opgenomen. Zoals bekend, zijn die pijlers in beleidsprogramma's uitgewerkt
tot concrete doelstellingen. Zojuist is daarover al gesproken. Deze aanpak
leidt tot meer samenhang in beleidsontwikkeling en in de presentatie. Daarnaast
draagt die aanpak bij aan ontkokering. Meer samenhang en efficiency worden
ook bevorderd door één logo voor de rijksdienst en shared service
voor een aantal communicatieactiviteiten. De verantwoordelijkheid van de minister-president
voor het algemeen regeringsbeleid en de eenheid daarvan werkt bevorderend
voor de samenhang en de samenwerking in de ministerraad en de onderraden.
Het werk van de Rijksvoorlichtingsdienst en de Voorlichtingsraad is daarbij
ondersteunend.Ik ben verheugd dat de heer Schinkelshoek tevreden is over de vorderingen
op het terrein van de coördinatie van overheidscommunicatie. Ik beschouw
zijn suggesties als ondersteuning van de aanpak en mijn beleid.Ook mevrouw Timmer wijst ten aanzien van de communicatie van de rijksoverheid
op het belang van samenwerking tussen ministeries. Naast de reeds door mij
genoemde invoering van één logo en shared service voor een aantal
overheidscommunicatieactiviteiten, maken wij op andere terreinen grote vorderingen.
Er komen minder campagnes. Dat is zojuist al opgemerkt. De Voorlichtingsraad
heeft vijf thema's bepaald voor Postbus 51-campagnes. Het betreft veiligheid,
duurzaamheid, welvaart, gezondheid en maatschappelijke samenhang. In 2009
zal de rijksoverheid 20 Postbus 51-campagnes voeren. Vanaf 2010 zal het Rijk
alleen nog massamediale campagnes voeren onder de vlag van Postbus 51. De
heer Schinkelshoek vond de genoemde thema's wat vaag en kan zich daarin niet
vinden. Ik verzoek hem de resultaten van de thans ingezette koers af te wachten.
Ik begrijp dat hij behoefte heeft aan concreetheid, maar daarvan zal zeker
sprake zijn als wij de verdere implementatie ter hand nemen.Het kabinet heeft besloten om per 1 augustus 2008 te stoppen met
coproducties. Verder streeft het naar een rijksoverheid.nl en het einddoel
is de integratie van zestien websites in één website voor de
rijksoverheid waar 16 miljoen Nederlanders eenvoudig en snel alle relevante
informatie en diensten kunnen vinden die zij nodig hebben. De Voorlichtingsraad
onder voorzitterschap van de directeur-generaal van de RVD speelt op al die
terreinen een cruciale rol. Daarnaast coördineert de RVD onder mijn verantwoordelijkheid
de woordvoering over actuele zaken die opkomen. De RVD coördineert bovendien
de voorlichting voor de ministerraad.De heer Pechtold (D66):Ik heb zojuist twee excessen genoemd: die medewerkers van SZW die bij
de GPD hebben "meegeneusd" en die dure voorlichters bij VROM. Ik
heb de stelling geponeerd dat de overheidscommunicatie onder de verantwoordelijkheid
van dit kabinet veel meer kosten met zich brengt dan ooit tevoren en dat de
scheidslijn tussen overheidscommunicatie en beleidsverkoop vervaagt. Daarop
is de minister-president niet ingegaan. Als ik hem zo hoor, is het bijna beleid.
Hij voegt de stroom van politiek en overheid samen.Minister Balkenende:De heer Pechtold gebruikt algemene woorden. De zaak van die medewerkers
is nog onder de rechter. Om die reden ga ik daarop niet in.
Dat begrijpt de heer Pechtold ook.Los van de vraag of de overheidscommunicatie onder de verantwoordelijkheid
van dit kabinet zo veel duurder is dan in vorige kabinetsperiodes, merk ik
op dat er de afgelopen jaren nu en dan kritiek is geuit op de communicatie.
Er is ook gevraagd om in communicatie te investeren en uit te leggen waarmee
wij bezig zijn. Gevraagd is, aan te geven waarom besluiten worden genomen.
Dit kabinet heeft zich iets van die kritiek aangetrokken. Dat heeft ertoe
geleid dat het investeert in communicatie. Om de genoemde reden heeft dit
kabinet er vorig jaar voor gekozen om honderd dagen het land in te gaan. Daarover
kan verschillend worden gedacht. Dat is ook gebleken. Met die keuze heeft
het kabinet wel een poging gedaan om bij het opstellen van het beleidsprogramma
rekening te houden met het communicatieaspect. Wij geven nu steeds aan waarom
wij stappen zetten. Als er verantwoording wordt afgelegd, gebeurt ook dat.
Naar mijn idee doen wij wat van ons mag worden verwacht. Ik luister goed naar
de woorden van de heer Pechtold, maar geef aan hoe belangrijk het is om uit
te leggen waarmee wij bezig zijn en dat ik open sta voor communicatie.De heer Pechtold (D66):Het is een sluipend proces dat niet duidelijk is. Dat ene logo vindt ik
prachtig, maar dat is niet op elke website te vinden. Ik noemde gratisschoolboeken.nl
als voorbeeld. Ook daarop is dat logo niet te vinden, terwijl die website
onderdeel uitmaakt van Postbus 51. Dat gaat dus nog mis.Het gaat mij erom dat de minister-president meer wil centreren rondom
AZ. Hij zegt dat de directeur-generaal van de RVD daarvoor verantwoordelijk
is. Ondertussen zien wij op dinsdag de vicepremier bij RTL 7 zitten. Hij heeft
zijn eigen communicatie. Wij zien op één dag minister Plasterk
het bij de Gay Pride opnemen voor de homo's, terwijl de minister van Defensie
in een andere show zit te vertellen dat hij dit provocatie vindt.De voorzitter:Komt u tot een vraag.De heer Pechtold (D66):Het gaat mij om de urgentie. Het is wel mooi om over dat logo te praten.
Als de u de communicatie naar zich toe wilt trekken, moet de positie van de
minister-president zo worden gemaakt dat u dat waar kunt maken. Ik wil u daar
dan ook op kunnen aanspreken. Als het alleen een beetje voor het oog centraliseren
is, dan heeft het erg veel in zich van een poging om beleid toch meer onder
communicatie te gaan brengen. Als dat het geval is, wil ik daar nog wel eens
een stevige discussie over voeren.Minister Balkenende:Een kabinet – dat geldt voor elk kabinet – heeft te letten
op eenheid van beleid en eenheid van communicatie. Dat gaat niet altijd goed.
Dat hangt samen, zoals ik eerder heb gezegd, met het feit dat wij een coalitieland
zijn. Wij hebben bewindspersonen uit verschillende politieke groeperingen
en niet altijd wordt op eenzelfde manier het woord gevoerd. Er is ook een
zekere marge. Ook u en ik hebben destijds dat soort discussies gevoerd. Wij
hebben aangegeven wat de spelregels zijn voor het communiceren. Als je spreekt
over je eigen terrein, heb je meer ruimte dan als het over dat van een ander
gaat. Spreek je in partijpolitiek verband, zeker naarmate de verkiezingen
dichterbij zijn, is de vrijheid ook groter. Het spreken moet echter altijd
zijn gericht op het toewerken naar eenheid. Als er eenmaal besluit is genomen,
moet dat eenduidig worden uitgedragen. Dat is de algemene lijn. Daar let ik
op als minister-president.Dingen worden uiteraard niet op dezelfde wijze gewogen. Daar spreken wij
elkaar op aan in het kabinet en daar spreek ik mijn bewindslieden ook op aan.
Ik geloof niet dat er een keurslijf moet zijn. Dat verwacht ook niemand in
dit land. Er moet wel worden bezien wat de eenheid in beleid en uitstraling
is. Daar mag u mij op aanspreken. Er zit dus een zeker marge in. Wij hebben
te maken met volwassen bewindslieden. Iemand kan een keer in de fout gaan,
iemand kan te ver gaan. Dan wordt hij aangesproken in het kabinet of de Kamer
spreekt hem aan. Zo werkt de democratie. Het is geen krampachtigheid, maar
een algemene lijn zoals ik uiteen heb gezet.De heer Van Beek (VVD):De combinatie van hetgeen u schriftelijk aan ons hebt gegeven, de beantwoording
van de vragen, en hetgeen u nu hebt gezegd, geeft een totaalbeeld van waarmee
u bezig bent. Wij zien wel wat de doelstellingen zijn en de extra kosten die
daarmee zijn gemoeid. U gebruikt echter ook regelmatig het woord "efficiënt".
Er zou ook, in financiële zin, terug te vinden moeten zijn wat het beleid
heeft opgeleverd. Dit staat los van de kwaliteit, want daar zijn wij het over
eens.Minister Balkenende:Het is wellicht het beste als ik eerst even een aantal vragen beantwoord
die precies hiermee te maken hebben. Ik heb nog een aantal concrete antwoorden.
Dit was een algemeen verhaal, maar ik moet nog een aantal specifieke vragen
beantwoorden.De heer Schinkelshoek (CDA):Ik heb nog een algemene kwestie. Het gaat mij om uw coördinerende
rol, de rol van de minister-president, in het geheel. Hebt u ten aanzien van
de overheidscommunicatie eenzelfde rol als u hebt volgens de laatste wet ten
aanzien van het Koninklijk Huis? Is er een eindverantwoordelijkheid waar u,
en in uw naam de directeur-generaal van de RVD, de zaken bij elkaar brengt
daar waar verschillen dreigen?Minister Balkenende:Wij moeten een beetje oppassen met het vergelijken van het een met het
ander. Die ene discussie loopt voluit. Daar kom in straks op terug. Uw vraag
is in elk geval creatief. Op het gebied van het communicatiebeleid, mag ik
worden aangesproken. Dat is de reden dat in de begroting Algemene Zaken altijd
hierop wordt ingegaan. U spreekt mij in algemene zin aan op de publiekscampagnes,
brieven aan de Kamer die te maken hebben met media-activiteiten en in het
verleden de coproducties. Van die laatste willen wij nu af. Het zijn allemaal
zaken die onder mijn verantwoordelijkheid vallen. Op een bepaald moment bekijk
je hoe deze werken. Wij hebben geconcludeerd dat de coproducties continu tot
gedoe leiden, dat wij daar een keer vanaf moeten en dat wij het gewoon niet
meer doen. Dat is ook mijn verantwoordelijkheid. U spreekt mij ook aan op
de eenheid van kabinetsbeleid. Ik kijk de heer Pechtold maar even aan, want
die is daar zeer bedreven in. Ik kan aangesproken worden op de algemene lijn.
Vakministers hebben ook een specifieke verantwoordelijkheid – laten
wij de Grondwet vooral in acht nemen – en zij hebben afzonderlijke directies
voorlichting. Op de specifieke communicatie op departementsniveau,
mogen de vakministers worden aangesproken. Als er spanning zou zijn tussen
departementen, ben ik weer in beeld.De heer Schinkelshoek (CDA):Ik wil het even heel helder hebben: bent u eindverantwoordelijk waar het
gaat om de overheidscommunicatie en voelt u zich dat ook?Minister Balkenende:U mag mij aanspreken op eenheid van kabinetsbeleid, ook wat betreft de
communicatie. Dat laat onverlet de verantwoordelijkheid van de vakministers
op hun eigen terrein. De Kamer spreekt mij op het totaal aan.De heer Schinkelshoek (CDA):Ik kies het woord "eindverantwoordelijk" niet toevallig. Dat
zijn precies de woorden die staan in de omstreden wet – of omstreden:
deze wet is hier con amore met algemene stemmen aanvaard – over de bevoegdheden
van de minister-president ten aanzien van het Koninklijk Huis.Minister Balkenende:Nu moet ik heel precies zijn. Ik ben eindverantwoordelijk voor die dingen
die op mijn terrein liggen. Dat is het algemene communicatiebeleid. Als de
Kamer mij wil aanspreken op elk ding dat speelt op het niveau van de vakminister,
dan houdt het een keer op. Dat is precies volgens het constitutionele stelsel.
Ik beweeg mij dus volledig binnen de grenzen van de Grondwet.De heer Van Raak (SP):Dat is altijd mooi! Als de minister-president zich binnen de grenzen van
de Grondwet beweegt, is dat heel goed.Als de ministers niet het kabinetsbeleid uitdragen, worden zij door de
minister-president tot de orde geroepen. Dat is heel goed. Als ministeries
ruzie hebben met elkaar, zorgt de minister-president voor eenheid van beleid.
Dat is allemaal goed, dat is de taak van de minister-president. Waar gaat
dan die 25 mln. naar toe?Minister Balkenende:Daar kom ik nu op.De heer Van Raak (SP):Is dat propaganda? Een andere vraag: waarom moet ik meebetalen aan spindoctors,
adviseurs en dat soort zaken die niet het beleid uitdragen maar het persoonlijk
optreden van ministers?Minister Balkenende:Eerst ga ik in op de 25 mln. Doel van de coördinatie van het algemeen
communicatiebeleid is om informatie van de overheid voor burgers beschikbaar
en toegankelijk te maken en te houden. Uitgaven gaan voor een groot deel naar
de invoering van het rijksbrede logo en naar de Postbus 51-informatiedienst.
Daarnaast zal de Voorlichtingsraad in 2009 voor de derde keer een Jaarprogramma
Gemeenschappelijke Communicatie voeren. Met dit jaarprogramma beoogt de Voorlichtingsraad
om communicatie een stevige positie in het hart van het beleid te geven, de
eenheid in presentatie en uitvoering van de communicatie te versterken en
de professionaliteit van de communicatiediscipline verder te vergroten. Met
de resultaten van het jaarprogramma worden de departementen in staat gesteld
om de communicatie met de burger beter vorm te geven. Van het totaal van de 25 mln. gaat een deel naar de invoering van de huisstijl.
Op de precieze kosten en opbrengsten daarvan kom ik straks terug. Het is een
specifiek communicatiebeleid. Het gaat om een jaarprogramma, zoals ik zo-even
uiteengezet heb. Daarbij gaat het om deskundigheidsbevordering, het bereiken
van specifieke doelgroepen en al dergelijke elementen die bij communicatie
horen. Ik verdedig de stelling dat dit geld goed besteed geld is, dat past
bij modern communicatiebeleid. Daarin zijn wij transparant; het is nodig om
het zo te doen.De heer Van Raak vraagt waarom hij moet meebetalen. Hij weet hoe de structuren
zijn. Hij weet dat er afdelingen voorlichting zijn. Over het "spinnen"
heb ik al vaker met hem van gedachten gewisseld, meen ik. Daarop zit ook een
zekere rem, laat ik dat maar eens eerlijk tegen hem zeggen.Ik kom op het bedrag van 5 mln. voor de coördinatie. De heer Van
Beek verkeert kennelijk in de veronderstelling dat het geld dat is toegevoegd
aan de begroting van Algemene Zaken, bedoeld is voor de versterking van de
coördinatie van het communicatiebeleid. De inzet van deze middelen is
echter breder, want gericht op de versterking van het algemene regeringsbeleid.
Het wordt ingezet voor activiteiten gericht op ontkokerd en samenhangend werken,
voor constitutionele kwaliteit van beleid en besluitvorming en voor investering
in rijksbrede kennis en strategie. Waarover hebben wij het daarbij? Ik noem
de vernieuwing van de rijksdienst. Ook het Huis van de Democratie valt hieronder,
evenals bepaalde activiteiten van de WRR en de versterking van de juridische
functie van het Rijk. Destijds zijn ook bijvoorbeeld de kosten van het beleidsprogramma
hieruit gedekt. Dit zijn indicaties van de posten die hierbij aan de orde
zijn.De heer Van Beek vroeg hoe het zit met de rijksbrede huisstijl. Voor het
ontwerp van de rijksbrede huisstijl en de invoering van de huisstijldragers
bij alle ministeries is de komende drie jaar een jaarlijks budget van ruim
6 mln. gereserveerd. Het totale budget bedraagt dus 18,5 mln. Tegenover deze
eenmalige investering wordt een structurele besparing van ten minste 5 mln.
per jaar geraamd. Na ruim drieënhalf jaar zouden de invoeringskosten
dus terugverdiend kunnen worden.Mevrouw Timmer stelde een vraag over de vormgeving van de websites.De voorzitter:Ik zie dat de heer Van Beek over het logo nog een vraag wil stellen.De heer Van Beek (VVD):Nee, want ik ben heel blij met het antwoord. Ik begrijp het ook goed.
In zijn laatste zin zei de minister-president dat hij de opbrengst op 5 mln.
raamt. Waar is dat geraamd? Dat de minister-president het verwacht vind ik
mooi, maar...Minister Balkenende:Waar is het geraamd? Er bestaat een beeld van de kosten van de ontwikkeling
van eigen logo's, materiaal en dergelijke op dit moment, dus van datgene wat
departementen en anderen nu kwijt zijn aan al dergelijke afzonderlijke kosten.
Dat kun je gewoon berekenen. Vanwege de eenheid in stijl vallen een hele hoop
kosten weg. Je hoeft niet continu nieuwe logo's te ontwikkelen en je hoeft
geen ander materiaal te maken. Je kunt de hele zaak centreren. Het ramen gebeurt
op basis van datgene wat er nu aan wordt uitgegeven en wat wordt
uitgegeven als wij die eenheid, dat ene logo, hebben. Dat levert gewoon geld
op. Dan stel je tegenover de eenmalige introductiekosten een structurele vermindering
van de lasten. Wij ramen deze vermindering op 5 mln., op basis van de gegevens
die bij departementen bestaan.De heer Van Beek (VVD):Ik ben het helemaal eens met het antwoord. Als de minister-president zou
zeggen dat hij de opbrengst "schat" op 5 mln., had ik hier ook gestaan,
maar dan zou ik begrijpen wat hij doet. De minister-president zegt echter
dat hij de opbrengst op 5 mln. "raamt". Dat wil zeggen dat ergens
in de begroting, vanaf 2011 of 2012, min 5 mln., min 5 mln. en min 5 mln.
moeten zijn ingeboekt, om te voorkomen dat dit geld straks over is, maar wel
tot besteding komt op andere manieren.Minister Balkenende:De heer Van Beek is een financieel specialist. Dat heb ik zelf mogen ervaren.
Het behoort zo te zijn dat tegenover het extra geld dat nu wordt besteed aan
de invoering van de huisstijl, een ander bedrag moet komen te staan, de verminderde
uitgaven aan dit onderdeel, verdeeld over de departementen. Wij ramen nu 5
mln., op basis van ervaring. De heer Van Beek heeft gelijk dat tegenover de
kosten op termijn andere zaken zullen moeten verminderen. Dit zal moeten blijken.
Ik ben voor volgende debatten gewapend, omdat de heer Van Beek dan weer zal
vragen hoe het ermee staat.Mevrouw Timmer heeft een vraag gesteld over een heldere overheidscommunicatie
en over de vormgeving van de websites. Ik zie deze vraag als ondersteuning
van het beleid. Het project Overheidscommunicatie Nieuwe Stijl heeft de opdracht
gekregen, een website voor de rijksoverheid te maken. Het gaat hierbij om
de samenvoeging van zestien websites tot een website van de rijksoverheid.
Burgers kunnen op deze website eenvoudig en snel alle relevante informatie
vinden en toegang krijgen tot diensten die zij nodig hebben. Zij hoeven daarvoor
straks nog maar naar één internetadres te gaan. Dit werkt natuurlijk
met doorverwijssystemen, maar er is één punt waarop de gebruiker
zich aanmeldt. Deze samenvoeging is een groot voordeel. Dit gaat niet van
de ene op de andere dag. Er zal een paar jaar voor nodig zijn, maar deze kant
gaat het dus op.Mevrouw Timmer (PvdA):Ik begrijp dat het niet van de één op de andere dag gaat.
Het gaat natuurlijk om meer dan alleen websites. Het gaat ook om persberichten.
Ik mag aannemen dat de toezegging van de minister-president betrekking heeft
op alle communicatie van de rijksoverheid. Ik kan mij voorstellen dat het
nieuwe rijkslogo bestaat naast het logo van een specifiek departement, maar
het moet voor iedereen in een oogopslag duidelijk zijn dat een bericht van
de overheid afkomstig is.Minister Balkenende:Dat is precies wat ik zeg. Het gaat om een website voor de overheid.Mevrouw Timmer (PvdA):Ik had het ook over persberichten. Het gaat om alle uitingen waarvan burgers
zouden moeten weten dat ze van de rijksoverheid komen.Minister Balkenende:Op de bedoelde website zul je informatie vinden van verschillende departementen,
persberichten en gemakkelijke toegang tot de systemen. Deze informatie is
nu nog verdeeld. Dit is het wezen van de website. Ik beschouw de opmerking
van mevrouw Timmer daarom als een aansporing. Het idee spreekt haar aan.Mevrouw Timmer zei dat ik nogal enthousiast ben over de persconferentie
in het gebouw van Algemene Zaken, na afloop van de ministerraad. Zij vraagt
of deze persconferentie niet naar Nieuwspoort zou moeten verhuizen en of rekening
is gehouden met de wensen van de Parlementaire Persvereniging. Met de nieuwe
opzet is de wekelijkse persconferentie aangepast aan de eisen die de tijd
stelt. De persconferentie is nu voor alle burgers live te volgen, via internet
en Politiek 24. De audiovisuele media kunnen de persconferentie vanaf het
begin registreren. De journalisten kunnen hun werk doen op één
locatie. Zij hoeven niet meer te pendelen tussen de ruimte waar zij de bewindslieden
kunnen spreken en de ruimte waar de persconferentie wordt gehouden. Journalisten
kunnen vertrekkende bewindslieden bevragen, net als in de oude situatie. Bij
de beslissing is rekening gehouden met diverse belangen, van burgers, pers
en kabinet. Alles afwegende vinden wij dit een goede beslissing. Er zijn destijds
ook opmerkingen gemaakt over de inhoud van de persconferentie. Doordat deze
plaatsvindt bij Algemene Zaken zou dit een verandering van karakter inhouden.
Ik geloof niet dat je dit kunt zeggen. Het werk is gewoon hetzelfde gebleven.
Ik geef een introductie aan de hand van wat aan de orde is geweest in de ministerraad.
Vervolgens komen de vragen. Daarover ga ik niet. De journalisten stellen deze
zelf. Deze methode van werken heeft de nodige voordelen voor de logistiek.Mevrouw Timmer (PvdA):Dat begrijp ik. Er is gevraagd of er geëvalueerd is. De minister-president
heeft hierover gemeld dat de nieuwe opzet is aangepast. Dit is in lijn met
wat hij nu zegt. Formeel gaan wij daar natuurlijk niet over, maar als de stap
gezet wordt en daarna wordt geëvalueerd, moet dit wel gebeuren met de
betrokkenen. Ik meen dat de Parlementaire Persvereniging er toch wat anders
tegenaan kijkt dan de minister-president. Nederland is, denk ik, uniek in
de wereld met het onafhankelijke perscentrum dat zich bij het parlementsgebouw
bevindt. Mijn vraag gaat er eigenlijk veel meer over of er met de parlementaire
pers is overgelegd. Zo nee: wil de minister-president dit dan alsnog gaan
doen? Zo ja: wat is de uitkomst van dat overleg?Minister Balkenende:De mensen van de Rijksvoorlichtingsdienst hebben uiteraard contact met
journalisten en met de Nederlandse Vereniging van Journalisten. Er wordt natuurlijk
over dit onderwerp gesproken. Ik weet dat er in het begin de nodige opmerkingen
zijn gemaakt, maar op basis van de opgedane ervaring is er geen reden om de
nieuwe aanpak te veranderen. Het ligt niet in mijn voornemen dit te doen.
Het karakter van de onafhankelijke journalistiek is dat men de premier of
zijn plaatsvervanger kan bevragen. Er zijn wat spookverhalen geweest, bijvoorbeeld
dat de inhoud van de persconferentie zou veranderen als journalisten naar
het ministerie van Algemene Zaken gaan, of dat de premier niet langer zou
komen. Dat is niet zo. Mijn houding is precies dezelfde. Het enige verschil
is de logistiek. Er zitten logistieke voordelen aan de nieuwe aanpak; ik heb
enkele voorbeelden daarvan zojuist al genoemd. Het is goed te
volgen, het gaat sneller omdat er niet meer gewandeld hoeft te worden en de
journalisten zijn samen in het gebouw van Algemene Zaken aanwezig waar zij
zowel de vakministers als de premier kunnen bevragen. Ik zie hier voordelen
in. Ik heb geen aandrang het weer terug te gaan draaien.Mevrouw Timmer maakt ook een opmerking over het wekelijkse gesprek met
de minister-president op de televisie. Haar suggestie is om daarbij iets met
kijkersvragen te doen. Tijdens de wekelijkse persconferentie en de gesprekken
met radio en tv van de minister-president, hebben de media de gelegenheid
hem te bevragen over het gebeuren in de ministerraad en andere actualiteiten.
Het is daarbij aan de journalisten zelf om te bezien welke vragen zij stellen
en hoe zij tot deze vragen komen. De publieke omroepen zijn verantwoordelijk
voor de wekelijkse radio- en televisiegesprekken, maar omdat deze gesprekken
nadrukkelijk zijn gekoppeld aan de ministerraad, leent dit zich mijns inziens
niet voor directe vragen van kijkers of luisteraars. Dit betekent niet dat
het de journalist niet vrijstaat om in te gaan op een vraag die bij hem binnen
is gekomen. Dat gebeurt met enige regelmaat.Dit laat onverlet dat ik het met mevrouw Timmer eens ben als zij stelt
dat burgers in staat moeten worden gesteld zich tot de minister-president
te wenden. Dat kan echter op verschillende manieren gebeuren. Ik heb bijvoorbeeld
al verschillende keren meegedaan aan Stand.nl op de dag dat de begroting gepresenteerd
wordt. Vorig jaar heb ik in de Week van de democratie in een speciale uitzending
met burgers gesproken. Verder is er de mogelijkheid om met mijn ministerie
te communiceren via internet. Ook kunnen er brieven worden geschreven. Kortom,
er zijn tal van mogelijkheden om open contact te hebben met de minister-president.
Ik heb het hierbij nog niet eens gehad over het fenomeen "werkbezoeken"
en de contacten die ik in het land heb. Dat totaal geeft aan dat er de nodige
mogelijkheden voor directe communicatie zijn. Voor het overige is het ook
een kwestie van hoe de journalisten die mij bevragen hun werk doen. Ik herhaal
nog maar eens dat het gesprek wel in het kader moet worden gezien van hetgeen
die week aan de orde is in de ministerraad en de actualiteit.Mevrouw Timmer (PvdA):Dat begrijp ik. Mijn bedoeling is ook niet om het wekelijkse gesprek met
de minister-president op vrijdagavond te vervangen door een vragenkwartiertje
van burgers. Mijn vraag is alleen of er in overleg met de interviewer één
vraag van de burger rechtstreeks beantwoord kan worden door de minister-president.
Hij zegt zelf dat hij gaat voor innovatie van de communicatie. Hij weet net
zo goed als ik dat dit een van de middelen is om de betrokkenheid van burgers
te vergroten. Natuurlijk snap ik dat burgers e-mails en brieven kunnen sturen
en dat de minister-president meedoet aan Standpunt.nl. Mijn voorstel leek
mij echter een aardige manier voor de minister om te laten zien dat hij echt
werk maakt van de vernieuwing en dat hij er behoefte aan heeft om concreet
in te gaan op niet zozeer individuele gevallen maar wel op de algemene dingen
die in Nederland leven.Minister Balkenende:Mevrouw Timmer noemt hier een belangrijk punt. Ik heb gemerkt dat je bijvoorbeeld
bij Standpunt.nl soms heel concrete situaties krijgt voorgelegd, waarvan je
absoluut de achtergronden niet weet. Daarmee moet je uitkijken. De opmerking
van mevrouw Timmer dat het moet gaan over een onderwerp met een algemeen karakter,
spreekt mij daarom aan. Ik moet ook zeggen dat ik soms in de vraagstelling
dat soort verwijzingen aantref. Het is wellicht goed dat ik dit idee aan de
RVD doorgeef en aan de orde stel in mijn contacten met journalisten. Ik beloof
niets, maar wil wel gaan kijken of er mogelijkheden zijn. Een en ander is
overigens ook afhankelijk van de journalistieke formule die wordt gehanteerd.
Ik bepaal namelijk niet het gesprek, noch de vragen. Ik weet niet eens wat
er gevraagd gaat worden, ik geef slechts een toelichting op wat er die week
speelt.Mevrouw Timmer (PvdA):Dank u wel voor deze toelichting. Ik had volgens mij al gezegd dat het
natuurlijk in overleg met de redactie van het programma en de journalisten
moet plaatsvinden. Ik ben blij met de toezeggingen dat u ernaar wilt laten
kijken.Minister Balkenende:Hiermee kom ik op het punt van de embargoregeling. Er zijn hierover verschillende
opmerkingen gemaakt, wat ik mij na de ervaringen de afgelopen jaren kan voorstellen.
Wij hebben nogal wat debatten hierover gevoerd. De regeling die dit jaar is
gehanteerd – verspreiding van de stukken onder embargo op vrijdagochtend
naar Kamerleden en journalisten – heeft voortijdige publiciteit niet
voorkomen. Verschillende media hebben op Prinsjesdag gepubliceerd en verschillende
Kamerleden hebben op de publicaties gereageerd. Een evaluatie van de regeling
heeft nog niet plaatsgevonden. De Voorzitter van de Tweede Kamer heeft aangekondigd
zich in eigen kring te zullen beraden. Ik heb gemerkt dat ook hier nog niet
direct een communis opinio bestaat.De heer Pechtold (D66):Voorzitter. Ik vind dit echt vervelend. U begint pas met denken als het
aan uw kant misgaat.De voorzitter:Mijnheer Pechtold, als u een punt van orde heeft, mag u mij aanspreken.
Anders gaat u al een interruptie plegen.De heer Pechtold (D66):Voorzitter. Ik vind het vervelend dat deze geschiedschrijving begint met
dat iets met de Kamer zou misgaan, terwijl alle bewindslieden daarvoor gewoon
communiceerden. Kom op, als wij hierover een eerlijk debat willen hebben,
moet gewoon worden gezegd dat twee weken daarvoor al vanuit het kabinet werd
gereageerd. Ik zou graag willen dat u de minister-president daarop zou wijzen.De voorzitter:Ik denk dat u dat heeft gedaan. Ik zie dat eigenlijk al meteen als een
interruptie. De minister-president was nog niet klaar met zijn verhaal. Ik
geef hem de gelegenheid om dat af te maken.Minister Balkenende:Voorzitter. Ik houd van debatteren. Ik vind het een beetje jammer. Natuurlijk
ga ik in op de vraag waaraan het eigenlijk ligt. Het gaat om de embargoregeling.
Ik ben mijn beantwoording begonnen met aan te geven dat wij de afgelopen jaren
steeds debat hebben over dit onderwerp en dat ook in de Kamer verschillende
opvattingen bestaan, zoals hier naar voren komt. Ik heb zojuist aangegeven
dat er in het Presidium wordt gesproken. Ik weet dat er contact zal zijn met
de Parlementaire Persvereniging en dan zal ook het kabinet een balans opmaken.
In het kabinet zelf hebben wij hierover nog geen eindconclusie getrokken.
Uiteraard ben ik graag bereid om te overleggen met de Voorzitters van de Eerste
en Tweede Kamer. Dat is de afgelopen jaren niet anders geweest.Wat hebben wij de afgelopen jaren meegemaakt? Twee jaar geleden hadden
wij geen embargoregeling. Er zijn embargoregelingen geweest in verschillende
varianten met kortere en langere embargo's. Er zat ook verschil in de personen
die de spullen hebben gekregen. Ik constateer dat de heer Van Raak vandaag
zegt: gooi alles maar in de openbaarheid in augustus als de zaken klaar zijn.Voorzitter. Dat maakt nogal wat uit, want dat raakt de functie van Prinsjesdag.
Ik herhaal dat het kabinet nog geen eindevaluatie heeft gehouden. Ik wacht
eerst het contact af van de Kamervoorzitter met de Parlementaire Persvereniging.
Zoals het nu loopt, is het niet plezierig.Dan de vraag van de heer Pechtold. Het is te gemakkelijk om alleen te
zeggen: de bewindslieden lekken c.q. zij brengen de zaken naar buiten. Als
ik mij goed herinner, is het enige wat ikzelf samen met viceminister-president
Bos naar voren heb gehaald het cruciale punt van btw en WW. Ik weet niet waarop
de heer Pechtold precies doelt, maar elk jaar komen deze zaken terug.Ik herinner u wel aan de situatie in 2006. Wij zeiden: geen embargo. De
toenmalige Kamervoorzitter, de heer Weisglas, zei: kabinet, zorg dat je zaak
dichthoudt. Dat hebben wij naar vermogen gedaan en dat is behoorlijk goed
gegaan. Dat was ook zijn waarneming. Dat was de trade off van: kabinet let
erop dat geen zaken naar buiten komen en dan krijg je om kwart over drie de
presentatie van de stukken. Die keuze is gemaakt. Het jaar daarop is het anders
gelopen en dit jaar is het weer anders gelopen. Het is een lastig onderwerp
waarover verschillend wordt gedacht. Ik wil graag het debat aangaan, maar
ik wil er wel heel zorgvuldig bij stilstaan. Ik luister naar u, ik luister
naar journalisten en wij zullen zelf in het kabinet de balans opmaken.De heer Van Raak (SP):Ik vind het erg teleurstellend dat de minister-president de discussie
over de embargoregeling nu onder embargo plaatst. Wij hebben hier in de Tweede
Kamer in alle openheid een debat. Ik wil twee dingen weten van de minister-president.Is het niet veel beter om een eerlijk speelveld te maken? Nu is het zo
dat in de aanloop naar Prinsjesdag voortdurend wordt gelekt vanuit het ministerie.
Voortdurend worden de gunstige plannetjes naar buiten gebracht, er wordt gespind,
er wordt propaganda gepleegd en de oppositie heeft het nakijken. Sterker nog,
de regering wordt zelfs boos als er een kritisch geluid komt. Laten wij het
speelveld gelijkmaken. Op het moment dat een begroting klaar is, kan er alleen
maar gelekt wordt als die geheim is. Als wij de begroting openbaar maken,
kan de discussie beginnen. Dat lijkt mij hartstikke eerlijk: een gelijk speelveld
in de politiek. Prinsjesdag kan er alleen maar op vooruitgaan. Ik was niet
zo heel erg trots op de vorige troonrede. Ik vond het een nogal droge opsomming
van maatregelen, maar dat is een persoonlijke opvatting. Die boodschappenlijst
hebben wij dan al gehad. Dan kan de Koningin op Prinsjesdag de visie van het
kabinet op Nederland en de wereld uitdragen.De voorzitter:Het kan iets bondiger, mijnheer Van Raak.De heer Van Raak (SP):Dan kan de Koningin nadat zij namens het kabinet zijn visie op de wereld
en Nederland heeft uitgedragen met de troonrede de aftrap geven voor de algemene
politieke beschouwingen.Minister Balkenende:Voorzitter. Ik ga eerst afstand nemen van wat de heer Van Raak zegt. Hij
zegt: het kabinet lekt voortdurend. Ik weet helemaal niet of dat zo is.De heer Van Raak (SP):Dat weten wij wel. Dat lezen wij in de krant.Minister Balkenende:Maar u wekt de suggestie dat het een bewuste strategie van het kabinet
is om alles te lekken. Voorzitter. Ik weet helemaal niet of dit zo is. Ik
geloof het helemaal niet. Het is best mogelijk dat bij sommigen motieven spelen
die aanleiding zijn voor lekken. Het kan ook zijn dat sommigen dom te werk
gaan bij het maken van hun opmerkingen.De heer Van Raak (SP):Het is goed dat u dat toegeeft.Minister Balkenende:Maar het is mij ook een doorn in het oog dat er van alles naar buiten
komt. Ik heb echter te maken met de Haagse werkelijkheid dat ongeveer alles
wordt gelekt. Ik vind dat buitengewoon vervelend. En hoe komt dat? Omdat kennelijk
te veel mensen informatie naar buiten brengen. Dat betekent niet dat het kabinet
bewust lekt om goede sier te kunnen maken. De heer Van Raak roept het beeld
op dat dit het geval zou zijn, maar daar neem ik afstand van. Dat is punt één.
Dan punt twee.Ik heb gezegd graag het debat met de Kamer aan te gaan, alleen, dat doe
ik dan op basis van een evaluatie door het kabinet. Echter, u wilt dat vandaag
gezegd wordt: volgend jaar gaan wij alles anders doen. Voorzitter. Die conclusie
trek ik niet, omdat ik alle aspecten goed in aanmerking wil nemen. Daarbij
denk ik aan de verhouding tussen de verschillende onderwerpen, aan de consequentie
van alles naar buiten brengen voor de functie van Prinsjesdag, hetgeen een
apart vraagstuk is. Ik wil goed luisteren naar wat er in het Presidium wordt
gewisseld. Ik wil horen wat het overleg tussen de persvereniging en uw Kamervoorzitter
oplevert en dan wil ik deze discussie voortzetten. Nu ga ik echter niet verder
dan deze algemene, procedurele opmerking.Ik zeg dit ook op basis van de ervaring in de afgelopen jaren. Ik weet
dat de Kamer de algemene politieke beschouwingen wil houden in de week van
Prinsjesdag. Om die reden moest de publicatie van de stukken in de tijd naar
voren worden gehaald. Tegen de Kamervoorzitter heb ik destijds gezegd: ik
voorspel dat daarmee de stukken ook openbaar worden. Wij hebben gezien dat
dat het geval was. Daarom moeten wij ook heel goed nagaan wat wij gaan doen.
Ik wil dus weloverwogen bepalen welke kant wij op moeten en daarbij de negatieve
ervaringen die wij delen in aanmerking nemen. De geachte afgevaardigde trekt
een conclusie die ik nog niet wil trekken.De heer Van Raak (SP):Voorzitter. Ik ben in ieder geval erg blij dat de minister-president ook
baalt van het lekken door ministeries. De opvatting dat dat niet moet, delen
wij. Echter, als er niets geheim is, kan er ook niet gelekt worden. Wij kunnen
alle regelingen van de wereld bedenken, maar het nakomen ervan zal altijd
mislukken zolang wij vasthouden aan geheimhouding. Als wij de stukken openbaar
maken, kan er niet gelekt worden. Dan is er een gelijk speelveld en dan kunnen
wij de politieke discussie aangaan. Openbaar maken lijkt mij eigenlijk de
enige logische oplossing. Wat Prinsjesdag betreft, ben ik helemaal niet bezorgd.
Als u een mooi verhaal schrijft en de als de Koningin dat mooi voorleest,
hebben wij een prachtige aftrap voor de algemene beschouwingen. Vanavond maak
ik echter bezwaar tegen het feit dat embargo wordt gelegd op de discussie
over de embargoregeling. Dat vind ik ontzettend jammer.Minister Balkenende:Nee, nee. Ik leg helemaal geen embargo. Wij praten hierover in alle openheid.
Alleen, u trekt een conclusie die ik niet trek. Ik heb aangegeven waarom ik
die nu niet trek.De heer Van Raak (SP):Ik vraag u om een conclusie.Minister Balkenende:Die krijgt u niet. Dat heb ik al aangegeven.De heer Van Raak (SP):Dan zal ik straks een motie indienen. Dan moet de Kamer maar een uitspraak
doen.De voorzitter:Waarvan acte! Dan mag de heer Pechtold nog interrumperen, maar dat is
dan zijn tweede keer.De heer Pechtold (D66):Nee, voorzitter, ik...De voorzitter:Nee, net was het niet iets over de orde, maar maakte u meer een interruptie.De heer Pechtold (D66):Maar interrumperen is twee, drie keer onderbreken, totdat er duidelijkheid
is.De voorzitter:U weet dat ik coulant ben, maar u moet nu bondiger zijn.De heer Pechtold (D66):Ja, voorzitter, maar dit is een vervelend punt. De sfeer is niet ontstaan
door de embargoregeling. Dit jaar was het de eerste keer dat hetgeen waarover
wij het hebben niet aan de Kamer lag. Dat is heel duidelijk. Ik wijs erop
dat elke vrijdagochtend De Telegraaf publiceert over stukken uit de ministerraad.
U, minister-president, heeft alleen al in de periode waarin ik minister was
drie à vijf onderzoeken door de rijksrecherche laten instellen. Ik
heb nooit meer gehoord wat de uitkomst daarvan was. Het gaat mij om de sfeer.
U als premier moet niet doen of u niet zou weten wat er om u heen gebeurt
en u niet zou weten wat er aan de hand is, want wekelijks gebeurde waar ik
op wees. In de weken voorafgaande aan Prinsjesdag was er van alles openbaar.
Mevrouw Dijksma stond, terwijl ze in de camera keek, gewoon te vertellen wat
ze ging doen. Wat gebeurde, was ongegeneerd. Het gaat mij om die sfeer en
elke keer als wij u erop aanspreken, doet u verontwaardigd en zegt u: ik zou
niet weten waar het vandaan komt. Maar ondertussen gebeurt dat naar buiten
brengen aan de lopende band. Tijdens het debat met Wilders stond verdorie
een van uw medewerkers te vertellen: er komt zo een stuk naar buiten hoor.
Dus dit speelt zich dicht bij u af, dit doen uw directe medewerkers. Dan zeg
ik: als u iets anders wilt, prima, maar niet de bal eerst bij de Kamer leggen.
U moet beginnen met het creëren van een andere sfeer en ervoor zorgen
dat wij op vrijdagochtend niet kunnen lezen wat u daarna nog moet behandelen.Minister Balkenende:Voorzitter, maar wij hebben het over de manier waarop embargo's worden
geschonden. Vorig jaar is een bepaald stuk door een fractie naar de media
gelekt. Dat is net zo goed een feit. Wij kunnen dat ook aantonen. Minister
Zalm heeft precies aangetoond welk stuk op een gegeven moment naar buiten
is gekomen. Ik heb het daar met de toenmalige Kamervoorzitter over gehad.
Wij kunnen elkaar allerlei verwijten maken, maar wij delen de conclusie in
ieder geval dat dit niet plezierig is. De vraag is echter welke consequentie
wij hieraan moeten verbinden. Ik hoor dat een paar fracties zeggen: maak het
openbaar als er een besluit is genomen. Ik trek die conclusie op dit moment
nog helemaal niet. Ik wil er gewoon, zoals aangegeven, in het kabinet over
spreken. Op dit moment is het voor mij niet zo dat er nu al één
conclusie kan worden getrokken. Enkele fracties doen dat wel, ik doe dat niet.De heer Pechtold (D66):Is de minister-president dan ook bereid iets te doen aan de hele sfeer
eromheen? Ik wil best naar andere spelregels toe, maar het gaat vooral om
de sfeer. Het is vooral de minister-president die moet uitstralen dat hij
het vervelend vindt als op vrijdagochtend al allerlei informatie in de kranten
staat, tot en met het feit dat Poolse soldaten postuum een onderscheiding
zullen krijgen, terwijl daarover nog niets besloten is in de ministerraad.
De minister-president kan niet zeggen: dat zijn ambtenaren. In 90%
van de gevallen gaat het om positieve informatie die bedoeld is om leuk te
scoren. Als de minister-president zegt dat hij daarvan baalt en gewoon op
vrijdagmiddag met een eind hout de boel opjaagt, dan zal dat veranderen.Minister Balkenende:Het gaat hier niet om iets van de laatste tijd, maar om een proces dat
al tijdenlang aan de gang is. Dat mag ook wel eens worden gezegd; laten wij
elkaar niets wijs maken. Ik geef aan hoe ik ertegen aankijk. Op zichzelf zou
meer prudentie in dezen veel beter zijn, dat geef ik graag toe, maar de werkelijkheid
is soms erg weerbarstig.De heer Van Beek (VVD):Ik heb in mijn eigen bijdrage expres geen conclusies getrokken, maar wel
het probleem gesignaleerd. Overigens is er een verschil tussen lekken en ministers
die vroegtijdig de camera zoeken. Bij lekken kun je vaak niet kunt vinden
waar het lek zit. In dit geval zijn een aantal ministers en staatssecretarissen
aanduidbaar te ver gegaan. Dat vraagt regie.Minister Balkenende:Dat zie ik ook wel. Overigens moeten wij een onderscheid maken. Ik heb
ook wel eens meegemaakt dat er werd gezegd: u klapt uit de school, omdat dit
begrotingsbesprekingen zijn. Er zijn ook situaties waarin het feitelijk gaat
om uitwerking van reeds aangekondigd beleid, dat helemaal niets te maken heeft
met begrotingsbesprekingen, maar dat gewoon ligt in het verlengde
van iets wat al eerder aan de orde was. Dat zal de heer Van Beek echter ook
begrijpen.De heer Van Beek (VVD):Van dit laatste heb ik inderdaad ook voorbeelden gezien.Ik heb voorts nog de aandacht van de minister-president gevraagd voor
de troonrede. Het ging mij daarbij niet om de beleidsvoorstellen die daar
in staan, maar het zou mij wat waard zijn als de minister-president nog eens
een poging doet de kwaliteit van het verhaal dat hij aan de Majesteit geeft
nog wat extra aandacht te geven. Ik zeg dit heel bewust naar aanleiding van
de laatste troonrede, want de teleurstelling daarover werd breed gevoeld.Minister Balkenende:De kwaliteit van de troonrede kan op verschillende manieren worden geduid.
Ik heb zelf een andere opvatting dan de heer Van Beek, zoals men zich zal
kunnen voorstellen. De laatste troonrede was gecentreerd rond de internationale
aspecten van het thema "samenwerken samenleven". Dat is de insteek
geweest. Ik neem kennis van hetgeen de heer Van Beek heeft gezegd. Hij zal
de volgende troonrede moeten afwachten. Ik beleef het anders, maar ik heb
begrepen wat de heer Van Beek heeft gezegd.De heer Van Beek (VVD):Ik heb dus geen enkele opmerking gemaakt over de inhoud van de troonrede.
Het gaat om de presentatie.Minister Balkenende:De heer Pechtold heeft een opmerking gemaakt over de orgaandonatie, welke
opmerking aansluit aan bij zijn opmerkingen daarover tijdens de algemene beschouwingen.
Naar aanleiding van de vraag van de heer Pechtold heb ik aangegeven bereid
te zijn het belang van donorregistratie publiekelijk te ondersteunen. Zoals
aangekondigd heeft de Rijksvoorlichtingsdienst zich verdiept in passende middelen.
Dit najaar start een campagne over donorregistratie. Deze campagne wordt gevoerd
door het NIGZ. Met deze organisatie is bekeken op welke wijze ik deze campagne
kan ondersteunen. De beste mogelijkheid is om aan te haken bij een geplande
actie via huis-aan-huisbladen, door middel van een interview. Het artikel
verschijnt in ongeveer 6 miljoen huis-aan-huisbladen. Op die manier hoop ik
publiekelijk steun te kunnen geven zonder een reeds geplande campagne te doorkruisen.
Wij hebben gekeken welke initiatieven er zijn en hoe ik daaraan kan bijdragen.
In overleg met de genoemde instelling is hiervoor gekozen. Ik denk dat ik
daarmee recht doe aan hetgeen de heer Pechtold bij de algemene politieke beschouwingen
naar voren heeft gebracht.De heer Pechtold (D66):Ik ben hier heel blij mee. Wij hebben net vijf à zes uur lang gepraat
over donorregistratie. Dat leverde niets op. Maar deze simpele vraag levert
heel veel op, waarvoor dank.Minister Balkenende:Dank u.Ik ben nu bij het vierde onderdeel van mijn beantwoording, de begroting
van het Huis der Koningin. De begroting Huis der Koningin 2009 laat ten opzichte
van de begroting van vorig jaar twee veranderingen zien. In de eerste plaats
is de begroting aangepast aan het wetsvoorstel technische aanpassingen en
actualisering Wet financieel statuut Koninklijk Huis. In de tweede plaats
is de bijlage over de kosten van het Koninklijk Huis nader uitgebreid en gespecificeerd
en bevat ze meer toelichting. Over de actualisering van de WFSKH hebben wij
vlak voor het reces met elkaar gesproken. Ik ben de Kamer er zeer erkentelijk
voor dat dit gesprek zo goed en snel is verlopen. Ook hebben wij op meerdere
momenten met elkaar gesproken over de kosten van het Koninklijk Huis; dat
krijgt nog een vervolg. De eerste stap is nu dat bij de begroting over 2009
een meer uitgebreide toelichting is opgenomen waarin de functionele declarabele
en de overige kosten meer uitgebreid zijn toegelicht en waarin ook een trendmatige
ontwikkeling over de jaren zichtbaar wordt. Verder is bij de begroting een
toelichting opgenomen van alle regelingen betreffende het Koninklijk Huis
en wordt verwezen naar de officiële website voor neven- en andere functies.
Hiermee is voldaan aan de desbetreffende toezegging aan uw Kamer, onder andere
om inzicht te geven in regelingen en privileges. Volgende stappen zullen worden
gezet in de aanloop naar het opstellen van de begroting 2010, waarin de kosten
van het Koninklijk Huis zo veel mogelijk op één begrotingsartikel
van de begroting Koninklijk Huis zullen worden geraamd. In het debat van 1 juli
jongstleden heb ik u aangegeven dat ik zo mijn coördinerende verantwoordelijkheid
waarmaak zonder de eerste verantwoordelijkheid van ministers voor hun aandeel
ter discussie te stellen.Zoals u weet heb ik de heer Zalm bereid gevonden als voorzitter op te
treden van een stuurgroep die de uitgangspunten voor de nieuwe systematiek
zal moeten ontwikkelen. Een notitie over deze uitgangspunten ontvangt u na
aanvaarding door de Eerste Kamer van het wetsvoorstel technische aanpassing
en actualisering van de Wet financieel statuut van het Koninklijk Huis, uiteraard
zodanig tijdig dat daarover nog overleg met u mogelijk is.Tot slot wil ik u bij dezen graag melden dat ik op 18 augustus met
de president van de Algemene Rekenkamer over het onderwerp heb gesproken.
Wij hebben geconstateerd dat er zicht is op een goede oplossing op het gebied
van de kosten van het Koninklijk Huis, gebaseerd op een vast budget waarbij
alleen de Koning declareert. De controlegang zal hierbij goed worden geregeld
in overeenstemming met de Algemene Rekenkamer.Ik kom nu bij een aantal meer specifieke punten. De heer Van Beek heeft
gevraagd hoe het nu zit met de uiteenzetting van praktische aard wat betreft
de verantwoordelijkheid rondom de begroting van het Huis der Koningin. Ik
kan bevestigen wat de heer Van Beek daarover heeft gezegd. Ik zal dit wat
uitgebreider ook in de discussie met de Eerste Kamer nader toelichten. U heeft
ook al gewezen op de opmerkingen die hierover zijn gemaakt in de Eerste Kamer.
Immers, in het debat in de Tweede Kamer van 1 juli jongstleden over de
Wet financieel statuut heb ik gerefereerd aan de kabinetsbeschouwing uit 2006
over de positie van de minister-president. Dat is en blijft het kader waarbinnen
ik heb gesproken. Die beschouwing concludeert dat de minister-president, die
primus inter pares blijft, wel geïnstrumenteerd moet zijn om zijn verantwoordelijkheid
voor het algemeen regeringsbeleid waar te maken, maar dat hij dat doet in
zijn rol als en met instrumenten van de voorzitter van de ministerraad. Ik
beweeg mij ook hier weer binnen de regels van de Grondwet. De bevoegdheid
die ik heb, de transparantie, reken ik mij aan. De coördinatie
met de verantwoordelijkheid van vakministers blijft onverlet. Dat is hier
ook aan de orde geweest. Dat zal ik ook in de Eerste Kamer naar voren brengen,
maar u heeft alvast een voorschot genomen op die discussie.De voorzitter:Mevrouw Timmer.Mevrouw Timmer (PvdA):Ik raak nu toch een beetje in verwarring. Wat de minister-president zegt,
klopt in mijn beleving van het gevoerde debat voor een gedeelte. De inzet
van de Tweede Kamer was vooral dat er voor ons één aanspreekminister
is op dit terrein en dat u dat bent. Ik hoor u nu weer over coördinatie,
binnen de grenzen van dit en binnen de rol van dat. Uiteindelijk blijven de
ministers van de verschillende departementen verantwoordelijk. Maar onze wens
was nadrukkelijk: wij willen niet iedere keer hoeven steggelen, dan met die
minister, dan met die, dan met die. Als er iets is, willen wij het gesprek
aangaan met de minister-president.Minister Balkenende:Ik heb op 1 juli letterlijk het volgende gezegd. Ik heb geconstateerd
dat beide Kamers de minister-president steeds meer aanspreken op het bevorderen
van een coördinerende verantwoordelijkheid voor het Koninklijk Huis.
En, heb ik gezegd, aan deze ontwikkeling heeft een vorig kabinet een uitgebreidere
beschouwing gewijd en gepubliceerd in de ontwerpbegroting voor 2007. Concreet
betekent dit dat ministers bij vragen over het Koninklijk Huis op hun terrein
de eerstverantwoordelijke zijn en dat de minister-president de eindverantwoordelijkheid
heeft voor het geheel en voor de coördinatie van deze vragen.Ik wil preciezer ingaan op de aanwijzingsbevoegdheid waarover de heer
Van Beek heeft gesproken. Het is goed om nog eens te zeggen dat er geen algemene
aanwijzingsbevoegdheid geldt, maar een specifieke bevoegdheid onder artikel
3 van de Wet financieel statuut. De heer Van Beek heeft een goed punt om ook
dit in het reglement van orde van de ministerraad te laten neerslaan. Ik zal
dit punt nader bezien.Het is goed om het nog eens te zeggen. Artikel 3 stelt dat de kosten door
of vanwege de Koning daartoe door tussenkomst van onze minister-president
bij onze minister die het aangaat worden gedeclareerd. De woorden "door
tussenkomst" slaan op de coördinerende rol van de minister-president.
De woorden "bij onze minister die het aangaat" slaan op de eerste
verantwoordelijkheid van de desbetreffende minister. Ik heb niets meer gezegd,
maar ook niets minder. Immers, beide Kamers spreken de minister-president
steeds meer aan op een vorm van coördinerende verantwoordelijkheid voor
het Koninklijk Huis. Indien de Kamers mij daarop aanspreken, moet ik wel in
staat worden gesteld dat waar te maken. Dat betekent dat ik binnen het raamwerk
van de grondwettelijke orde opereer. De Kamer mag mij aanspreken op het geheel.
Juist vanwege dat ene artikel krijgen wij een grotere inzichtelijkheid. Het
is echter niet aan de orde dat de verantwoordelijkheid van vakministers is
weggenomen. Volgens mij is dit een werkbare formule conform de Grondwet. De
transparantie leidt ertoe dat ik erop zal worden aangesproken.Mevrouw Timmer (PvdA):Ik hoor de minister-president nu toch weer het woord "eindverantwoordelijk"
gebruiken. In de Eerste Kamer ligt juist daar een probleem. De nadrukkelijke
wens van de meerderheid van de sprekers tijdens dat debat was dat wij niet
iedere keer weer moeten stoeien over de vraag wie welke vraag moet beantwoorden.
Als er problemen zijn rondom de kosten van het Koninklijk Huis, stellen wij
de vragen aan de minister-president. Dat hij die informatie moet gaan halen,
snappen wij. Als wij een debat willen hebben, voeren wij dat echter met de
minister-president.Minister Balkenende:Wat was het probleem in het verleden? Dat was het feit dat alle informatie
verspreid over de verschillende begrotingshoofdstukken te vinden was. Daardoor
was er onvoldoende transparantie. Wij werken nu met een bijlage: voeg zaken
samen, maak zaken inzichtelijker. Wie wordt erop aangesproken? De premier.
Dat is mijn coördinerende rol.Ik heb niet gezegd dat er niets meer zal voorkomen op de verschillende
begrotingshoofdstukken. Wij behouden de verantwoordelijkheid van de vakministers,
maar de Kamer spreekt mij aan. Als er debatten komen, dan zal dat soms met
mij alleen gebeuren, maar het kan ook samen met een vakminister. De gekozen
vorm is binnen de grondwettelijke orde. Ik hoop dat het ook op deze manier
in de Eerste Kamer zal worden verstaan. Ik heb geproefd hoe de Kamer hier
in zit. Ik heb daarover met de Kamer gesproken in een algemeen overleg. Het
gaat ons om transparantie en aanspreekbaarheid van de premier.De heer Schinkelshoek (CDA):Ik wil toch nog een poging doen om het woord "eindverantwoordelijkheid"
te wegen. Waar hebben wij het nu precies over? Kunnen wij u aanspreken, kunnen
wij u verantwoordelijk houden voor het proces van transparantie, terwijl daarachter
schuilgaat de verantwoordelijkheid van ministers? Populair gezegd, kunnen
wij u opdragen: zorg dat die bonnetjes er komen? Wat er op die bonnetjes staat,
bespreken wij met de minister van Defensie als het gaat over De Groene Draeck,
en met de minister van Verkeer en Waterstaat als het gaat over...De heer Van Raak (SP):Nee, zo hebben wij het niet afgesproken.De voorzitter:De minister-president heeft het woord.Minister Balkenende:Ik heb daarnet gezegd: eindverantwoordelijkheid voor het geheel en coördinatie
van de vragen.De heer Pechtold (D66):Coördinatie valt binnen het huidig begrip van de Grondwet. Eindverantwoordelijkheid
houdt in dat de minister-president over de verantwoordelijkheid van een ander
heengaat. Daar is grondwetswijziging voor nodig. Dat is het punt van de Eerste
Kamer. Wij kunnen ons achter de oren krabben of wij dat niet hadden moeten
weten. Nogmaals, wij wilden de premier als eindverantwoordelijke en niet alleen
als coördinator.Minister Balkenende:Mijnheer Pechtold, ik geloof dat u en ik het erover eens zijn dat wij
geen behoefte hebben aan een grondwetswijziging op dit punt. Wij willen met
elkaar transparantie. De sleutel tot transparantie is inhoudelijke inzichtelijkheid
en de premier als aanspreekpunt. Dat laat onverlet dat de vakministers hun
verantwoordelijkheden houden op de onderdelen die op hun terrein
liggen. Het is een combinatie van transparantie en de premier als aanspreekpunt.
De premier moet bekijken of de vragen beantwoord worden, of het systeem inzichtelijk
is, of de zaken in de begroting transparant zijn gemaakt. Het lijkt mij een
zeer werkbare formule. Ik vind het jammer dat nu een discussie ontstaat over
het grondwettelijk karakter, terwijl wij dat niet beoogd hebben. Als het woord "eindverantwoordelijkheid"
in die zin wordt geduid, zullen wij iets anders bedenken. Het gaat mij om
de inhoudelijke rol. Ik heb goed verstaan hoe de Kamer hiertegen aankijkt.
Ik ben de Kamer er zeer erkentelijk voor dat het bij de Wet financieel statuut
van het Koninklijk Huis zo gelopen is. Ik hoop dat wij in het vervolg het
gesprek zo met elkaar kunnen voeren. Ik hoop dat dat straks de uitkomst van
het debat in de Eerste Kamer kan zijn.De heer Schinkelshoek (CDA):Ik heb de minister-president heel goed verstaan. Hij is als minister-president
verantwoordelijk. Zo vult hij zijn eindverantwoordelijkheid in. Wij spreken
individuele ministers aan op het proces, om te zorgen dat de stukken op tafel
komen en op de beslissingen daarachter. Zo begrijp ik de minister-president.
Dat lijkt mij een goede interpretatie in het kader van de Grondwet.De voorzitter:De minister en dan de heer Van Raak.Minister Balkenende:U kunt mij altijd aanspreken op alles wat in zo'n artikel staat. De nadere
uitwerking kan een zaak zijn van de combinatie van premier en vakminister
of van de vakminister alleen, maar dat zien wij dan wel. Het gaat erom dat
er geen onduidelijkheden bestaan.De heer Van Raak (SP):Volgens mij heeft de heer Schinkelshoek niet goed geluisterd bij dat debat.
Volgens mij was een grote Kamermeerderheid voor de volgende optie: als er
gedoe is met geld en het Koninklijk Huis vragen wij de minister-president.
Hij mag vervolgens bij alle ambtenaren en ministers navragen hoe het zit,
maar onze communicatie gaat via de minister-president. Het zal dus nooit zo
zijn, dat wij met de minister van Defensie gaan debatteren, tenzij hij schuin
achter of naast de minister-president zit.Minister Balkenende:U mag mij aanspreken, maar het kan zich voordoen dat een bepaald onderwerp
op het exclusieve terrein ligt van een vakminister. In dat geval ben ik erbij
als daar aanleiding toe is, maar het kan ook zijn dat u debatten voert met
de vakminister zelf. Anders krijgen wij nog wel een discussie met de Eerste
Kamer. Als het zo is dat ik, vanwege deze rol die ik moet vervullen, de debatten
moet overnemen van vakministers en ook hun begrotingen, dan krijg je het probleem
dat ik de macht ga overnemen. Dat doe ik dus niet. Ik ben heel helder geweest
over de verhouding tussen mijn rol en die van de vakministers. Wij willen
niet dat er hiaten en onduidelijkheden ontstaan. Ik heb daarmee helemaal gehandeld
in uw geest. Als u echter niet wilt spreken met de minister van Defensie of
de minister van Verkeer en Waterstaat, maar alleen met mij, dan hebben wij
een probleem op grond van onze Grondwet.De voorzitter:De heer Van Raak, voor de laatste maal.De heer Van Raak (SP):Het probleem is dat de kosten overal verspreid zijn. Als wij die kosten
op één begroting kunnen krijgen, zijn wij ervan af. Dat was
niet mijn vraag, dat was mijn opmerking. In dat debat is de afspraak gemaakt
dat de minister-president te allen tijde aanwezig, aanspreekbaar en afrekenbaar
is. Volgens mij was daar een Kamermeerderheid voor.Minister Balkenende:Aanwezig kan ik mij niet voorstellen, aanspreekbaar wel. U mag mij aanspreken
op het totaal. Er zullen onderwerpen zijn die ik alleen doe. Er zullen debatten
zijn waarbij ik samen met vakministers optreed en als het een specifiek onderwerp
betreft dat op één terrein ligt, zal ik zeggen dat het een zaak
is van de vakminister. Dat lijkt mij buitengewoon fair. Wij weten hoe complex
het is. Ik ga niet de verantwoordelijkheid van elke bewindspersoon overnemen.
Dat doe ik niet en dat hebben wij niet met elkaar afgesproken.De voorzitter:De heer Van Raak nog heel kort. Daarna de heer Pechtold.De heer Van Raak (SP):De afspraak was dat wij een minister-president hebben die de verantwoordelijkheid
neemt voor het Koninklijk Huis, om te voorkomen dat er voortdurend gedoe ontstaat,
dat er voortdurend gewijs ontstaat en dat wij niet weten wie wij ter verantwoording
moeten roepen.Minister Balkenende:Mag ik een wedervraag stellen? Wat is in uw optiek de verantwoordelijkheid
van de vakminister?De heer Van Raak (SP):Zijn verantwoordelijkheid is te zorgen dat hij de minister-president goed
informeert, dat de minister-president hier verantwoording kan afleggen en
dat wij niet hoeven te shoppen. Dat was de afspraak die wij in dat debat gemaakt
hebben.Minister Balkenende:Ik zeg het volgende toe: ik zal ook deze opvatting in de Eerste Kamer
eens naar voren brengen.De heer Pechtold (D66):Wij wilden hier een primus inter parus, en geen ultimus inter parus. Coördinatie,
aardig, maar het woord "aanwijzingsbevoegdheid" is toen ook gewisseld,
zodat u niet helemaal volledig citeert.Minister Balkenende:Om daar geen misverstanden over te krijgen, merk ik het volgende op. Ik
heb daarover gezegd: "Ik wil iets preciezer ingaan op de aanwijzingsbevoegdheid,
waarover de heer Van Beek heeft gesproken. Het is goed om nog eens te zeggen
dat er geen algemene aanwijzingsbevoegdheid geldt, maar een specifieke bevoegdheid
onder artikel 3 van de Wet financieel statuut. De heer Van Beek heeft een
goed punt om ook dit in het Reglement van Orde van de ministerraad te laten
neerslaan. Ik zal dat punt nader bezien." Dit heb ik gezegd, niet meer
en niet minder.De heer Pechtold (D66):Ik ben geen jurist, maar ook een specifieke aanwijzingsbevoegdheid is
nog steeds iets wat volgens mij het probleem met de Grondwet maakt. U zult
daaraan in de Eerste Kamer een zwaardere dobber hebben dan hier.
U moet hier niet suggereren dat wij alleen maar zouden hebben gepleit voor
een coördinerende rol, wij wilden echt een primus die hier als eerste
zou staan als het om het Koninklijk Huis gaat. Gezien de historie van de afgelopen
maanden en jaren was dat ook hard nodig.Minister Balkenende:Dat is niet het punt.Voorzitter. De heer Van Beek maakte een opmerking over de lijst van regelingen.
Die lijst zal onderwerp zijn van een analyse over de kosten van het Koninklijk
Huis die door een stuurgroep onder leiding van oud-minister Zalm zal worden
gemaakt. Dus op dit moment ga ik daar niet verder op in. Dat geldt ook voor
de kosten, et cetera. Dit is een lijst die wij de Kamer nu aanbieden en die
ik ook had toegezegd. De verdere zaak zal echter aan de orde komen in deze
stuurgroep.Internationale vergelijking is nauwelijks mogelijk omdat definities vaak
verschillend zijn. Na de behandeling in de Eerste Kamer van het wetsvoorstel
Technische aanpassing en actualisering van de Wet financieel statuut van het
Koninklijk Huis, zal ik in een brief bezien in hoeverre ik hieraan kan voldoen.Over de opmerking van de heren Van Beek en Brinkman inzake de brutering
van de uitkeringen aan leden van het Koninklijk Huis wil ik het volgende zeggen.
De commissie-Simons heeft eind jaren zestig, begin jaren zeventig geadviseerd
over de belastingvrijdom voor leden van het Koninklijk Huis. Het advies was
deze slechts te handhaven waar deze nuttig en geboden is voor een goede uitoefening
van de monarchale functies. Dit advies is door het toenmalig kabinet overgenomen.
De daaruit voortvloeiende fiscale vrijstellingen, die zijn opgenomen in de
Grondwet, zijn met tweederdemeerderheid in beide Kamers aanvaard. Sinds die
tijd zijn geen relevante omstandigheden gewijzigd. Het kabinet ziet geen aanleiding
wijzigingen in deze fiscale vrijstellingen aan te brengen. Ik zie ook niet
wat opheffing van belastingvrijdom van de uitkeringen toevoegt. De uitkeringen
zullen moeten worden gebruteerd. Daar heeft de heer Van Beek ook al op gewezen.
Ik meen niet dat het de bedoeling is om de leden van het Koninklijk Huis netto
flink zwaarder te gaan belasten. Dus dan zullen de nettobedragen hetzelfde
zijn maar die ga je dan bruteren. Wat dan met de ene hand wordt gegeven, zal
met de andere worden weggenomen. Ik vind dat dit een hoog vestzak-broekzakgehalte
heeft. Ik meende ook dat de heer Van Beek deze conclusie deelde in het debat
over het financieel statuut op 1 juli.De heer Van Beek (VVD):Het is terecht dat u constateert dat ik iets anders heb gezegd dan mijn
collega Brinkman. Hij heeft het immers over belastingheffing gehad en ik over
brutering. Daarin zit een verschil. Dit is echter toch een onderwerp dat steeds
weer aandacht krijgt omdat mensen niet goed begrijpen waarom dit soort specifieke
regelingen er is. Dat ligt misschien aan de maatschappelijke verandering die
heeft plaatsgevonden sinds de jaren zestig. Overigens zijn er een heleboel
mensen bij wie er ook sprake is van "broekzak-vestzak", zoals Kamerleden,
ambtenaren, noem maar op. Je zou af kunnen van die specifieke regelingen zonder
dat je daar iemand kwaad mee doet. Het zorgt voor transparantie, het geeft
inzicht in wat je nu werkelijk betaalt. Ik heb geen uitspraak gevraagd. Ik
heb alleen gevraagd daar nog eens goed over na te denken. En ik weet dat er
een heel wetgevingsproces achter hangt, dat het niet iets is wat wij zo op
een woensdagavond eventjes afwerken, maar het gaat wat verder dan alleen maar
zeggen dat er sinds 1960 niets meer is veranderd. Er is maatschappelijk wel
wat veranderd.Minister Balkenende:Ik begrijp dat argument, maar tegelijkertijd praat je materieel over een
grondwetswijziging als je de belastingvrijdom wil afschaffen. Het materiële
aspect dat dan gaat spelen, is dat wij niet willen dat er sprake is van een
nadeel. Dan zou het gebruteerd moeten worden waardoor je dus feitelijk aan
belastingheffing toekomt. Optisch gaan wij dan naar veel hogere bedragen toe.
En schieten wij daar iets mee op? Ik geef de Kamer dit in overweging. Moeten
wij dit alles willen, inclusief een hele grondwetsherziening, terwijl het
aan de materiële kant, dus wat de bedragen betreft, feitelijk niets zal
uitmaken? Tenzij de Kamer zegt dat de bedragen flink omlaag moeten, maar dat
heb ik haar niet horen zeggen. Dit debat zal nog vaker terugkomen. Ik heb
mijn visie daarop gegeven.De heer Brinkman heeft gesproken over het verslag ten aanzien van het
Britse koninklijk huis. Over hoofdstuk I, Huis der Koningin, zal een jaarverslag
verschijnen dat uitgebreider is naarmate de begroting uitvoeriger zal zijn,
zoals dat in de begroting voor 2010 zal plaatsvinden. Wij zitten in een proces
van groei. De toelichting en de verantwoording zullen daarop worden afgestemd.
Dat is wellicht niet een één-op-één-situatie met
Groot-Brittannië, maar hetgeen wij opnemen in de begroting leent zich
voor verantwoording. Daarbij zullen wij dan verdergaan dan hetgeen op het
ogenblik aan de orde is. Dat lijkt mij een tegemoetkoming in de richting van
de heer Brinkman die de zaak ook meer transparant maakt, zowel wat betreft
de beoogde bedragen als wat betreft de verantwoording.Er zijn enkele vragen gesteld over het voornemen van de Prins van Oranje
met betrekking tot een vakantiehuis op Mozambique. De keuze voor Mozambique
is een privékeuze van de Prins van Oranje. Uit principe doe ik geen
uitspraken over de beveiliging. Iedere informatie over de kosten van beveiliging
kan informatie geven over de wijze van beveiliging en dat brengt onnodig risico's
met zich. U kunt ervan uitgaan dat op adequate en afdoende wijze in de beveiliging
van de prins en zijn familie wordt voorzien. Verder zijn er Kamervragen over
dit onderwerp gesteld. De antwoorden hierop worden later deze week aan de
Kamer toegezonden.De heer Van Raak (SP):Dat is te weinig. De vakantiebestemming van de kroonprins is een privékwestie.
Tot op zekere hoogte is het ook een privékwestie dat hij op vakantie
gaat in dat vakantieparadijs in Mozambique. De Kamer moet echter wel controleren
of dat allemaal kan. Bij mij komt de vraag boven of het te beveiligen is.
Mozambique is geen heel veilig land; ook niet het minst veilige land in Afrika.
Gaat Mozambique die beveiliging verzorgen? Ik kan mij dat niet voorstellen.
Nederland moet dat doen. De Kamer hoeft geen inzicht te hebben in operationele
zaken, maar ik stel een heel gewone vraag: hoe gaan wij de kroonprins en zijn
familie in Mozambique beveiligen? U kunt niet zeggen dat u daar geen uitspraken
over kunt doen. Het is geen staatsgeheim.Minister Balkenende:Dat kan ik wel. Ik ga hier toch niet praten over de technische aspecten
en de kosten van de beveiliging? Ik begrijp u niet. De beveiliging
zal adequaat worden geregeld. Ik weet dat er de nodige vragen bij de Kamer
leven. Die zal ik ook beantwoorden. Dat zal wellicht aanleiding geven tot
vervolgvragen, die ik ook naar behoren zal beantwoorden. Maar ik ga toch niet
tijdens de behandeling van de begroting van Algemene Zaken uitspraken doen
over de kosten van de beveiliging, los van de vraag of wij die kunnen geven?
In dat geval spreken wij over niveaus en de veiligheidsaspecten die ermee
zijn verbonden en die dingen lenen zich niet voor een openbaar debat. Ik weiger
deze informatie te geven, nog los van het feit of ik dat zou kunnen. Het is
ook ongebruikelijk.De heer Van Raak (SP):Dat is het tweede embargo van vandaag: een embargo over de embargoregeling
en een embargo over het vakantiehuis van de kroonprins. Dit kan natuurlijk
niet. Deze Kamer moet straks haar mening geven over of het allemaal kan. Ik
stel een heel simpele vraag: verzorgt Nederland de beveiliging van de kroonprins
en zijn familie in Mozambique?Minister Balkenende:Ik ga helemaal niet in op deze vraag, omdat het ongebruikelijk is. Ik
laat mij niet uit over de beveiliging. Wanneer leden van het Koninklijk Huis
in andere landen zijn, dat ga ik niet vertellen wat er in die landen gebeurt.
Als wij over deze zaken willen spreken, dan zijn er andere mogelijkheden,
maar ik peins er niet over om in een openbaar debat over kosten en dergelijke
te spreken. Dat heb ik nog nooit gedaan.De heer Van Raak (SP):Deze starheid van de minister-president doet mij vermoeden dat er iets
aan de hand is. Als dat zo is, dan komen wij daar nog wel achter.Minister Balkenende:U bent nu heel suggestief bezig. Dit geldt niet alleen voor leden van
het Koninklijk Huis. Ik zou exact hetzelfde hebben gezegd als het ging om
bedreigde politici, omdat de veiligheid van personen niet gediend is met dit
soort discussies. U moet niet de suggestie wekken dat er iets te verbergen
is. Ik neem daar echt afstand van.De voorzitter:Nee mijnheer Van Raak, ik geef u hierover niet meer het woord. U komt
hier vandaag niet uit. Uw punt is helder; ook het punt van de minister-president
is helder.De heer Van Raak (SP):Mijn andere vraag was of de minister-president het goed idee vindt dat
de kroonprins en zijn familie een vakantiehuis in Mozambique hebben.Minister Balkenende:Het enige wat ik hierover zeg, is dat het voornemen bekend is. Daar heb
ik ook in het openbaar opmerkingen over gemaakt. Er zijn bepaalde vragen over
dit onderwerp gesteld en die zullen worden beantwoord. Dit een privékeuze
van de Prins van Oranje en over de andere aspecten laat ik mij nu verder niet
uit.De heer Pechtold (D66):Het begrip "privékeuze" is een moeilijk te duiden woord
als het gaat om iemand die onder uw ministeriële verantwoordelijkheid
valt.Minister Balkenende:Dat is ook zo.De heer Pechtold (D66):Bent u gesondeerd voordat de keuze werd gemaakt?Minister Balkenende:Het is niet gebruikelijk om te spreken over de contacten met het leden
van het Koninklijk Huis. U hebt volkomen gelijk over de privékeuze:
u mag mij aanspreken op mijn ministeriële verantwoordelijkheid. Daar
hebt u volkomen gelijk in. Daar zullen wij ook op ingaan, want er zijn vragen
aan ons gesteld. Ik moet wel zeggen dat dit natuurlijk niet zonder mijn medeweten
is gebeurd. Meer dan dat wil ik er niet over zeggen. Voor het overige zal
ik al uw vragen beantwoorden. Ik bevestig de juistheid van uw opmerking: het
is een privékeuze, maar de ministeriële verantwoordelijkheid is
wel in het geding.De heer Pechtold (D66):Daarom denk ik ook dat u er niet mee wegkomt door te zeggen dat u daar
niet op kunt ingaan. Voor het zoeken van zo'n bestemming door een toekomstig
staatshoofd zou een sondering moeten plaatsvinden van u en de vicevoorzitter
van de Raad van State, bijvoorbeeld door het huidige staatshoofd. Is dat gebeurd?
Een keuze kent een "go/no-go"-moment. Bent u op enig moment in de
keuze betrokken geweest en ligt dat "go/no-go"-moment nog voor ons
of achter ons?Minister Balkenende:Dat wat de prins bezighoudt, is mij bekend. De vragen van de Kamer zullen
wij beantwoorden. Ik wil nu niet op dit onderwerp ingaan. De heer Pechtold
vraagt mij nu al met wie ik gesproken heb. Hij haalt zelfs het staatshoofd
erbij en spreekt over het "go/no-go"-besluit. De heer Pechtold weet
ook dat dit proces niet is afgerond. Er zijn uiteraard nog zaken die besproken
worden. Ik kan en wil niet verder gaan dan te zeggen dat de vragen van de
Kamer beantwoord zullen worden.De voorzitter:De heer Pechtold, dit is echt de laatste keer.De heer Pechtold (D66):Nee. Dit is een belangrijk punt dat blijft hangen. De minister-president
zegt dat de zaken nog niet zijn afgerond, maar dat is iets anders. Houdt dat
in dat de minister-president nog moet instemmen met deze vakantielocatie?
Ik heb geen behoefte aan details over de beveiliging, maar bij het kiezen
van de vaste vakantiebestemming voor het toekomstige staatshoofd zijn er veel
zaken die onder de ministeriële verantwoordelijkheid vallen. Ik wil weten
of de premier daarin een beslismoment heeft. Om maar iets te noemen: het is
een vakantiepark. Daarin kunnen weet ik veel wat voor soort mensen in investeren
met alle mogelijke rare centjes. Dat valt direct onder de verantwoordelijkheid
van de premier. Ik wil van hem weten of het moment van instemming reeds achter
ons ligt, of dat dat nog komt. Met andere woorden: kunnen de premier en wij
als controleurs daarover nog spreken?Minister Balkenende:Wij zitten in een fase waarin nog geen sprake is van de definitieve besluitvorming
op alle fronten. Het voornemen is bekend. Daarop mag de heer Pechtold mij
in algemene zin aanspreken. Er zijn echter nog veel van vragen die nog gesteld
zullen worden. Wij zullen die vragen beantwoorden. Meer dan dat kan en wil
ik op dit moment niet over dit onderwerp zeggen.De voorzitter:De heer Pechtold kijkt mij smekend aan, maar hij heeft al drie keer een
vraag gesteld. Als hij zijn derde interruptie gebruikt om een nieuwe vraag
te stellen, betekent dat niet dat hij weer drie keer mag interrumperen.De heer Pechtold (D66):Nee. Ik kon mijn vraag korter formuleren dan die interruptie duurde. Ik
heb de beginvragen bewust heel kort geformuleerd. Dit is echter belangrijke
informatie. Dat heeft de voorzitter ook gehoord.Het moment komt dus nog. Er is gesondeerd, er wordt geïnventariseerd
en het moment komt nog. Aangezien dit onder de ministeriële verantwoordelijkheid
valt, vind ik dat de Kamer daarin een rol heeft. Ik verzoek de minister-president
om niet alleen vragen te beantwoorden maar ook een weg te vinden opdat de
Kamer betrokken wordt bij de controle van de verdere uitwerking en eventueel
bij de vormgeving. Dan kunnen wij dit debatje beëindigen.Minister Balkenende:Wij zitten midden in het proces. Ik wijs op de vragen die door de Kamer
zijn gesteld en heb gezegd dat er zojuist vragen zijn gesteld die in de loop
van deze week zullen worden beantwoord.De voorzitter:Nee, meneer Pechtold, ik geef nu de heer Brinkman het woord.De heer Brinkman (PVV):Dat is heel mooi. Ik ben heel blij dat de minister-president niet ingaat
op het volume van beveiliging en de vraag hoe die eruit komt te zien. Ik kan
mij overigens wel herinneren dat de Kamer vaker heeft gesproken over andere
personen die beveiliging hadden of hebben. Toen is er ook wel eens gesproken
over de inhoud en het bedrag dat daarmee gemoeid was.De minister-president is dus nog druk bezig met de besluitvorming en komt
daarop terug. Ik neem aan en verwacht van de premier dat, als hij iets besloten
heeft, de Kamer daarbij betrokken wordt. Ik steun de heer Pechtold van harte
als hij zegt dat dat van groot belang is en verzoek de minister-president
om dat toe te zeggen. Daarnaast merk ik op dat ik van mening ben dat de belastingbetaler
recht heeft om te weten hoeveel dat gaat kosten. De premier hoeft dan echt
niet in te gaan op de vragen welk deel voor beveiliging is en hoeveel mensen
daarbij betrokken worden. De mensen mogen echter wel weten wat het de belastingbetaler
uiteindelijk zal kosten als twee leden van het Koninklijk Huis besluiten om
ergens een vakantiehuisje te bouwen. Dat zij dat huisje laten bouwen, vind
ik prima maar ik zeg nogmaals dat de belastingbetaler mag weten wat de kosten
daarvan zijn. Zou de premier dat dan ook aan de Kamer willen meedelen?Minister Balkenende:Ik zal melden wat er te melden valt. Zoals gezegd, zal dat pas op dat
moment gebeuren.De heer Brinkman vraagt wat dat vakantiehuisje de belastingbetaler zal
kosten. Het privévermogen van de prins – ik noem maar wat –
heeft niets met de belastingbetaler te maken. Wij praten in algemene termen
over beveiliging. Ik zal nagaan wat ik daaraan kan doen. Nu doe ik daarover
geen uitspraken, want ik vind het prematuur. Ik heb gezegd dat wij nu nog
in de fase zitten van het geven van informatie aan de Kamer. Wij wachten verdere
vragen van haar af. Ik heb goed genoteerd wat de gevoeligheden ten aanzien
van dit onderwerp zijn en kom daarop terug. Dat lijkt mij in dit stadium het
beste. Meer valt daarover op dit moment namelijk niet te zeggen.De heer Brinkman (PVV):De minister-president zal erover nadenken. Dat is goed, want hij sluit
het in ieder geval niet uit. Ik wil echter wel zeker weten dat de Kamer te
weten komt of de minister-president haar daarbij al dan niet betrekt.Minister Balkenende:Het kabinet heeft een verantwoordingsplicht en een informatieplicht. Ik
heb goed geluisterd.De heer Van Beek (VVD):Ik heb er alle respect voor dat u terughoudend bent wat betreft dit onderwerp,
minister-president. Ik probeer wel een beeld te krijgen van het proces dat
gaande is. Mijn vraag is of er een nadrukkelijk beslismoment komt. Komt er
een echt besluit, van u of het kabinet, waarover u mededeling doet en dat
op dat moment onderdeel zou kunnen zijn van een debat? Of beweegt het proces
zich voort en weten wij niet op welk moment het echte "go or no go",
het echte besluit, is genomen?Minister Balkenende:Ik doe geen uitspraken over het moment van het definitieve "go".De heer Van Beek (VVD):Ik vraag niet wanneer, ik vraag of.Minister Balkenende:Alles wat zich op dit terrein afspeelt, valt onder ministeriële verantwoordelijkheid.
De vragen van de Kamer worden door ons beantwoord. Dat is in dit stadium volgens
mij genoeg. Er zijn vragen gesteld. Wij gaan ermee door. Wanneer zaken definitief
zijn, zal dat worden gemeld. Zo gaan die zaken nu eenmaal. Wij hebben met
elkaar deze communicatielijnen uitgezet. Wij beantwoorden dus de vragen van
de Kamer. Wij zullen hetgeen doen wat van ons verwacht mag worden. Dat lijkt
mij voor dit debat genoeg. Aan het eind van deze week krijgt de Kamer in elk
geval antwoorden op de eerste set vragen die ons in dit stadium hebben bereikt.De heer Van Beek (VVD):Ik ben blij dat de antwoorden op de vragen komen, maar zij staan mij niet
allemaal meer voor ogen. Wij hebben er alle respect voor dat dingen tijd kosten
en dat sommige dingen in het openbaar kunnen en andere niet. De vraag blijft
echter of er sprake is van enig moment waarop het kabinet zegt dat het proces
is afgelopen.Minister Balkenende:Vraagt u of er een moment komt voor een finaal oordeel? Ja, dat komt op
enig moment. Als alle informatie volledig is, komt het moment van de afronding
van dit alles.Mevrouw Timmer (PvdA):Ik heb een heel korte vraag. Kan de minister-president uitsluiten dat
het bedrag dat nu in de begroting staat voor beveiliging, namelijk bijna 14
mln., hierdoor zal worden verhoogd? Hij hoeft verder geen andere uitspraken
te doen. Dat bedrag is nu begroot en het is niet geheim.Minister Balkenende:Er is een probleem. Als ik zou zeggen dat dit bedrag kan worden verhoogd
om deze reden, is gelijk bekend dat dit financiële niveau in het geding
is. Het kan ook best dat wordt bezien of er een herschikking van middelen
mogelijk is. Ik wil daar nog geen uitspraken over doen, ook omdat ik dat prematuur
vind. Ik heb al gezegd dat wij nog midden in de discussie zitten en dat ik
niets kan en wil zeggen. De Kamer weet ook hoe het begrotingstechnisch werkt.
Als er een bepaald bedrag is opgenomen voor kosten voor beveiliging, moeten
de kosten die worden gemaakt daaruit worden gedekt.De heer Van Beek vroeg wanneer een besluit wordt genomen over de definitieve
bestemming van paleis Soestdijk. De voorbereiding van herbestemming vergt
zorgvuldigheid omdat Soestdijk een passende bestemming vereist. Dat is met
zo'n monumentaal, historisch pand inhoudelijk, functioneel en bouwtechnisch
niet eenvoudig. Er is ook geen grote haast, omdat de publieksopenstelling
in een grote behoefte voorziet en die openstelling nog best even kan voortduren.
De minister voor WWI, verantwoordelijk voor de Rijksgebouwendienst, zal eind
volgend jaar een voorstel doen aan de ministerraad. Dat is het tijdpad wat
betreft de besluitvorming.De heer Schinkelshoek heeft gevraagd naar een militaire wisseling van
de wacht bij paleis Noordeinde. Anders dan in andere landen, bestaat op dit
punt geen traditie in ons land. Wel bieden periodiek ambassadeurs hun geloofsbrieven
aan ten paleize. Dat gaat gepaard met enig ceremonieel. Een meer uitgebreide
wisseling van de wacht kan een kleurrijk en muzikaal omlijst evenement vormen,
maar er zijn andere overwegingen die, afgezien van de hiermee gemoeide kosten,
van belang zijn. Het paleis wordt gebruikt als werkpaleis en is niet ingericht
op een meer omvangrijke militaire ceremonie. Ook zijn er overwegingen van
verkeerstechnische aard voor de naaste omgeving en veiligheidsaspecten. Al
met al zie ik geen reden om op dit gebied tot een structurele voorziening
te komen.De heer Schinkelshoek (CDA):Ik heb begrepen dat de staatssecretaris van Economische Zaken dit jaar
iets positiever op dit voorstel reageerde dan u, minister-president. Hoe kunt
u dat verklaren, ook uit het oogpunt van eenheid van regeringsbeleid?Minister Balkenende:Het is natuurlijk best te begrijpen, want het ceremonieel is prachtig.
Ik heb al gezegd dat er momenten zijn dat er sprake is van ceremonieel, bijvoorbeeld
bij het aanbieden van geloofsbrieven door nieuwe ambassadeurs. Zoals ik al
heb aangegeven, zijn de nodige argumenten aan te voeren om niet tot een structurele
voorziening te komen. Het is een kostenpost. Het ziet er wellicht mooi uit,
dat geef ik de heer Schinkelshoek graag toe, maar ik voel er niet veel voor
om te komen tot een meer structurele voorziening, anders dan de dingen die
nu al gebeuren.De heer Schinkelshoek (CDA):"Structureel" is dit op dit moment iets te veel gevraagd, maar "incidenteel"
is de minister-president bereid om hier nog even naar te kijken en samen met
de heer Heemskerk naar een oplossing te zoeken, begrijp ik.Minister Balkenende:Dat denk ik eerlijk gezegd niet. Dat moesten wij maar niet doen.De heer Schinkelshoek heeft gevraagd hoe het staat met het standbeeld
van prinses Juliana, oud-koningin Juliana. Het is goed om op te merken dat
hiervoor diverse initiatieven in Nederland zijn. Ik zie die initiatieven met
genoegen, want ze zijn een uiting van respect voor de grote betekenis van
koningin Juliana. Ik heb overigens het gevoel dat de initiatieven niet belemmerd
worden door hetgeen een kabinet ervan vindt. Het aardige is juist dat het
bijvoorbeeld gaat om initiatieven die gemeenten ondernemen. Het is een uiting
van respect. Laten wij vooral het initiatief laten bij degenen die erover
gaan. Dat zijn niet wij, dat is de gemeente Den Haag. Ik heb hierover wel
een positieve opmerking gemaakt. Dat geldt ook voor andere initiatieven.De heer Schinkelshoek (CDA):De minister-president kent mij, ik noteer graag positieve grondtonen.
Is hij bereid om er welwillend naar te kijken als hij hierover benaderd wordt?Minister Balkenende:De vraag is even wat voor consequenties dat heeft. Zoals ik zei, is het
niet onze taak om te voorzien in standbeelden. Ik beschouw het als een uiting
van respect voor wat koningin Juliana heeft betekend, maar het initiatief
ligt niet bij ons maar bij anderen. Ik geloof niet dat ik hierover meer moet
zeggen dan dat.Er was nog een uitsmijter bij dit onderwerp, de opmerking van de heer
Anker over de Hollandse pot bij staatsbezoek. De heer Anker pleit voor Hollandse
pot bij de behandeling van de begroting van het Koninklijk Huis. Wij moeten
Nederlandse producten gebruiken tijdens staatsbanketten, zei hij. Dat is duurzamer
en geeft een stukje besef van waar ons eten vandaan komt. Het uitgangspunt
zou volgens hem moeten zijn: Nederlandse producten en Nederlandse keuken.Tijdens staatsbezoeken vertegenwoordigt de koningin ons land. Dit doet
zij op meer dan uitstekende wijze, moet ik zeggen. In de programma's tijdens
die bezoeken kan, rekening houdend met het land in kwestie, aandacht worden
gevraagd voor de Nederlandse cultuur en economie. Verder dan dit wil ik eigenlijk
niet gaan. Een opmerking als die van de heer Anker stemt wel tot nadenken:
wat doe ik er nu eigenlijk zelf aan? Hij kan de vraag immers ook aan de premier
stellen. Tijdens het Nederlandse voorzitterschap van de Europese Unie hebben
wij er bij de diners voor de regeringsleiders bijvoorbeeld op gelet dat er
Nederlandse accenten bij de maaltijd waren. Dat gebeurt ook bij andere gelegenheden.
Als bepaalde collega's komen, bekijk je af en toe wat hieraan kan worden gedaan.
Meer dan dat wilde ik er nu niet over zeggen, want ik ga niet over de precieze
invulling van staatsbanketten. De heer Anker heeft zijn punt gemaakt en het
is een interessant onderwerp. Zoals ik zei, is het ook een mooie uitsmijter
van dit onderdeel.De voorzitter:Misschien moeten wij ook naar de staatskroketten van de heer Pechtold,
maar dat kunnen wij maar beter niet doen.De heer Anker (ChristenUnie):Ik heb een motie klaarliggen. Die moet natuurlijk niet ingediend gaan
worden. Ik hoop toch op een iets ruimere toezegging van de premier. Het gaat
niet om zomaar even een idee. Het is iets wat breed gaande is
in de culinaire wereld; hierin moet de minister-president maar even op mij
vertrouwen. Men is daarmee steeds meer bezig. Mij valt op dat men in Europa
heel erg trots is op wat er allemaal uit andere landen komt, en dat wij in
Nederland niet veel verder komen. De Telegraaf heeft mijn voorstel vertaald
naar"Hollandse pot". Als ergens spruitjeslucht omheen hing, is het
dat. Maar het is zo zonde! Wij doen onszelf hiermee zo tekort. Ik zou het
dus mooi vinden als de premier op dit punt toch iets meer zou doen, en zou
zeggen: ja, wij zijn trots op onze eigen keuken en onze eigen producten. Daarmee
doet hij een heleboel landbouwers en een heleboel producenten in Nederland
een groot plezier.Minister Balkenende:Dat begrijp ik. Wat de heer Anker zegt over Nederlandse producten, is
waar. Natuurlijk wordt gebruikgemaakt van Nederlandse producten. Natuurlijk
wordt gebruikgemaakt van wat in Nederland wordt geteeld. Natuurlijk is dat
aan de orde. Maar de vraag is specifieker. Mijnheer Anker, mag ik u iets vragen?
Als bijvoorbeeld eens collega-regeringsleiders bij mij langskomen en wij een
officiële lunch hebben, zal ik dan proberen om een specifieke invulling
te geven aan wat u bedoelt? Als u mij een nadere specificering geeft, zeg
ik u dat toe.De voorzitter:Ik stel voor dat wij nu niet allerlei culinaire hoogstandjes gaan uitwisselen,
maar dat u daarover een keer bilateraal met elkaar van gedachten wisselt.De heer Anker (ChristenUnie):Ik ben uitgedaagd. Ik kom op het terrein van de minister-president. De
visafslag van Colijnsplaat staat inmiddels bekend om zijn duurzame en bijzondere
producten. Ik heb nog wel ergens een kookboek waar dit in staat. Toprestaurateurs
van Nederland halen daar hun spullen. Dit is verreweg het beste wat er te
krijgen is. Dat soort dingen zou meer moeten worden gepromoot.Minister Balkenende:Ik heb heel goed nota genomen van wat de heer Anker heeft gezegd.Dit brengt mij bij het laatste deel van de beantwoording, een aantal losse
vragen.De voorzitter:Hebt u ook nog iets culinairs, mijnheer Pechtold?De heer Pechtold (D66):Nee, ik wil van deze begroting niet de begroting van standbeelden en stamppotten
maken. Overigens zijn veel van de stamppotten helemaal niet Nederlands. De
Leidse stamppot van 3 oktober bijvoorbeeld, dat weet de minister-president,
hebben wij op de Spanjaarden veroverd. Deze pot stond achter de stadswal.
Cornelis Joppenszoon nam deze pot terug in de stad.Ik heb nog wat gevraagd over de rol van de kroonprins. Door het vorderen
van de leeftijd van de koningin wordt haar abdicatie steeds waarschijnlijker.
Hoe gaat de minister-president hiermee om? Ik wil nu geen discussie over de
belasting of, zoals zojuist, over de kosten. Ik wil wel serieuze dingen kunnen
bespreken in de toekomst, zoals de rol van het staatshoofd bij de formatie.
Deze zaken zouden, ook buiten de Grondwet om, anders geregeld kunnen worden
bij een nieuw staatshoofd. Ik vind dat je dit niet moet doen op het moment
dat het personen betreft. De Kroon is een continuüm, maar wisselt per
persoon. Ik vind dat je bij het gevoel van een naderende abdicatie zo'n discussie
niet moet voeren. Het kabinet is van plan nog twee, tweeënhalf jaar te
blijven zitten. Daarom moet onder verantwoordelijkheid van de minister-president
met de Kamer een tijdpad worden vastgesteld. Ik heb ook gesproken over het
IOC-lidmaatschap. De minister-president kijkt met hulpbehoevende ogen naar
de ambtenarentribune. Hij moet het nu even zelf doen.Minister Balkenende:Ik vind dit flauw.De heer Pechtold (D66):Nee, het was een grapje. Ik neem het terug, ik neem het terug.De voorzitter:Nou, kijk eens, dit is een moment. Mijnheer Pechtold, komt u tot een vraag.De heer Pechtold (D66):Ik heb al sorry gezegd. Dadelijk gaat de minister-president mevrouw Halsema
weer nadoen. Is de minister-president bereid zo'n discussie met ons aan te
gaan?Minister Balkenende:Ik voel niets voor een discussie over abdicatie. Ik vind dit eerlijk gezegd
ronduit ongepast. De Prins van Oranje heeft zelf gezegd dat hij nadenkt over
de verantwoordelijkheden die hij later zal krijgen, en dat dit van invloed
zal zijn op de functie die hij nu bekleedt. Ook dat is evident. Dat weten
wij allemaal. Ik moet zeggen dat ik aarzel om daarover een publiek debat te
voeren. De heer Pechtold mag mij best aanspreken op alles. Wel is het interessant
om je af te vragen hoe je tegen de rol van het staatshoofd aankijkt. Dit debat
is natuurlijk niet nieuw. Wat is de rol van de koning bij de kabinetsformatie?
In algemenere zin hebben wij hierover reeds gedebatteerd. De heer Pechtold
mag mij altijd aanspreken op dit soort onderwerpen. Ik ga echter niet publiekelijk
praten over abdicatie. Daar denk ik niet over. Ik refereer aan wat de prins
zelf heeft gezegd. Hij bereidt zich voor op zijn nieuwe verantwoordelijkheid.
Dit zal van invloed zijn op de activiteiten die worden vervuld. Ik vind echter
niet dat wij op deze manier over functies moeten praten. Wel moeten wij algemeen
kunnen praten over de visie op het functioneren van de monarchie in deze eeuw
en de visie op de rol van het staatshoofd. Er zal best verschil van opvatting
zijn. Die hebben wij in het verleden ook gehad. Dat debat kan altijd worden
gevoerd. Langs deze lijnen moeten wij het algemene staatsrechtelijke debat
voeren. Maar wij moeten niet speculeren op een abdicatie en het daarover hebben.De heer Pechtold (D66):Maar dan ben ik óf altijd te vroeg óf dadelijk te laat.
Dat kan dus niet. De D66-fractie is voor langer doorwerken na 65 jaar. Ons
staatshoofd overtreft D66-voorstellen daarin. Hulde daarvoor! Zij is een goed
voorbeeld. Los van de abdicatie, maar gezien de vorderende leeftijd van de
koningin en de steeds prominentere rol van de kroonprins, zoals wij net hebben
gezien Mozambique, moet de minister-president een moment vóór
de abdicatie aangrijpen om hierover te discussiëren. Dan hoef ik er niet
elke keer in losse onderdelen om te vragen. Voor mijn part zegt de minister-president
dat hij niet van plan is om met enige voorstellen te komen.
Dan kan ik daarop namelijk reageren. Maar als ik moet zitten wachten op de
kersttoespraak of als ik op 30 april moet constateren dat het zover is,
kan de minister-president mij terecht verwijten dat ik middenin het joecheigevoel
ineens over deze dingen wil praten.Minister Balkenende:De heer Pechtold kan ervan overtuigd zijn dat wanneer het opportuun is
om te debatteren over zaken die samenhangen met hetgeen aan de orde is, ik
dit op enig moment zal melden. Daarnaast heeft de heer Pechtold altijd de
mogelijkheid om over algemene staatsrechtelijke onderwerpen te spreken. Hij
kan altijd spreken over de rol van de koning. Die vrijheid heeft hij. Wanneer
het moment daar zou zijn, heeft hij te maken met tal van discussies, dat begrijp
ik wel. Ik ken daarin mijn verantwoordelijkheid, maar ik ga nu nog niet speculeren.
Ik doe ook geen concrete toezeggingen. Ik heb wel goed geluisterd naar wat
de heer Pechtold zegt over de behoefte om op enig moment een debat te voeren
over de zaken die aan de orde zijn geweest. Dat debat zal er zijn, want dat
wordt door de heer Pechtold zelf gevoerd. Hij vraagt dat debat aan en de regering
zal met hem debatteren. Als er aanleiding voor mij is om bepaalde zaken te
doen in de Kamer, zal ik niet schromen om mijn verantwoordelijkheid te nemen.
Dat is wat op dit moment gezegd moet worden, en niet meer dan dat.De heer Pechtold (D66):De minister-president zegt de Kamer dus toe dat zij de mogelijkheid heeft
om met het kabinet van gedachten te wisselen over dit onderwerp, voordat wij
midden in de Oranjegevoelens zitten. Hij zegt toe dat ik niet hoef te vragen
of het IOC-lidmaatschap niet langzamerhand afgebouwd moet gaan worden. Het
was overigens een fout van Paars dat dit zonder limiet is neergezet. De minister-president
zit er nu mee. Ik wil over dit soort dingen in een niet-hijgerige sfeer met
de minister-president kunnen debatteren. Ik vind zijn toezegging prima. Hij
zegt dat erover gesproken gaat worden met de Kamer, ruim voordat wij ermee
geconfronteerd worden en niet anders meer kunnen. Daar wacht ik dan rustig
op.Minister Balkenende:Ik heb hier niets aan toe te voegen. Ik denk dat ik helder ben geweest.De heer Van Beek wil weten wat de rol van de minister-president inhoudt
met betrekking tot koninkrijksrelaties, respectievelijk als voorzitter van
de Rijksministerraad. Ik kan hem bevestigen dat mijn rol als voorzitter van
de Rijksministerraad niet anders is dan mijn rol als voorzitter van de ministerraad.
Het is wel zo dat bestuurlijke vernieuwing binnen het Koninkrijk extra tijd
en aandacht vraagt van de Rijksministerraad en dus ook van mij als voorzitter.
Dat is logisch en hangt samen met de ontwikkelingen van dit moment. Regelmatige
contacten met de premiers van de Nederlandse Antillen en van Aruba, het voorzitten
van de onlangs ingestelde onderraad voor Koninkrijksrelaties en het voorzitterschap
van de rondetafelconferenties zijn slechts enkele voorbeelden van de zaken
waarin mijn rol als premier aan de orde is als het gaat over de verhoudingen
binnen het Koninkrijk.De heer Van Beek (VVD):Ik stelde mijn vraag omdat ik getriggerd werd door de passage over de
rondetafelconferentie. Zit de minister-president bij de onderhandelingen namens
Nederland, en vertegenwoordigt hij dus een Nederlands belang of zit hij er
als voorzitter van de Koninkrijksregering, en staat hij dus in wezen boven
de andere aanwezigen?Minister Balkenende:Ik begrijp de vraag van de heer Van Beek heel goed. Het doet mij denken
aan de Startconferentie. Toen ik die voorzat, zat ik daar als voorzitter van
het geheel. Destijds werd Nederland vertegenwoordigd door de heer Pechtold,
die toen de specifiek Nederlandse inbreng naar voren bracht. Het is de functie
van een voorzitter van een rondetafelconferentie om verantwoordelijkheid te
hebben voor het geheel. De specifieke positie van de Nederlandse regering
wordt nu naar voren gebracht door degenen die daarmee zijn belast en werd
toen naar voren gebracht door voormalig minister Pechtold.Mevrouw Timmer stelt een vraag over het Huis van de Democratie. Zij is
positief over de aanzetten. Het kabinet heeft besloten het Huis voor democratie
en rechtstaat op te richten. De ministeries van BZK, Justitie en Algemene
Zaken hebben hiertoe tezamen 3,5 mln. ter beschikking gesteld. Dit jaar volgt
er een plan van aanpak. Hierover heeft reeds een eerste bespreking plaatsgevonden
tussen de betrokkenen: BZK, de Kamers en de gemeenten. Intussen worden inhoudelijke
activiteiten voorbereid en wordt voorzien in voorlopige huisvesting, in samenwerking
met de gemeente Den Haag. Volgend jaar zullen in Den Haag bestaande educatieve
activiteiten op het gebied van burgerschap en burgerparticipatie worden uitgebreid
en onder de vlag van het Huis voor democratie en rechtsstaat worden aangeboden
aan scholieren van het voortgezet onderwijs en beroepsonderwijs. Voor het
overige verwijs ik graag naar de discussie die in het verband van de begroting
van het ministerie BZK aan de orde zal komen. Het is namelijk de eerste verantwoordelijkheid
van de minister van BZK, mevrouw Ter Horst. In algemene zin zitten mevrouw
Timmer en ik op hetzelfde spoor: het is van belang, wij hebben het tegen elkaar
gezegd en de zaken hebben onze volle aandacht.Mevrouw Timmer stelt ook de vraag waarom er geen vrouwelijke ministers
van Staat zijn. Zij refereerde er al aan dat zij dit wel kunnen worden, zoals
het geval was bij door haar genoemde mevrouw Marga Klompé. Bij de benoeming
van een minister van Staat gaat het om personen die hun sporen in politiek
en openbaar bestuur hebben verdiend. Er is ook sprake van een zekere politieke
balans bij de benoemingen. Vrouwen kunnen uiteraard voor een dergelijke positie
in aanmerking komen. Dat zal nu eerder het geval zijn dan in het verleden,
om de eenvoudige reden dat het aantal vrouwen in de politiek en het openbaar
bestuur aanzienlijk is toegenomen. Op dit moment kan ik hierover niet meer
zeggen. De opmerking van mevrouw Timmer is echter duidelijk. Ik kan niet zeggen
dat de eerstvolgende benoeming een vrouw zal zijn, maar mevrouw Timmer heeft
zeker haar punt gemaakt. Zoals ik al zei, de tijden veranderen.Ook heeft mevrouw Timmer gesproken over wat zich in 1813 heeft afgespeeld.
Er moet goed gekeken worden wanneer je kunt spreken over zoveel jaar Nederland.
Dan hangt inderdaad af van het referentiepunt. Er is even gesproken over de
verhouding republiek/monarchie. Het lijkt mij goed om het jaar 1813 niet ongemerkt
voorbij te laten gaan. Tegen die achtergrond heb ik het initiatief genomen
om enkele historici, leden van de Raad van de State en vertegenwoordigers
van mijn ministerie een verkenning te laten maken. De zaak heeft aandacht.
Wij moeten tijdig beginnen met de voorbereidingen. U weet dus dat deze zaak
al door ons is opgepakt.Voorzitter. Dan resteert nog het amendement van de heer Brinkman. Laat
ik beginnen met te zeggen dat ik blij ben met de steun die de heer Brinkman
uitspreekt in de richting van de CTIVD. Ik onderschrijf het nut en het goed
functioneren van deze commissie zeer. Daarover zijn de heer Brinkman en ik
het eens. De Commissie van Toezicht heeft geen extra middelen nodig om haar
wettelijke taken uit te oefenen. In de begroting van Algemene Zaken heeft
de commissie ten volle gekregen wat zij bij mij als budgettair verzoek heeft
ingediend, omdat ik het belang van deze commissie onderken.Ik ben het niet eens met de opmerking dat de WRR overbodig zou zijn. Juist
de complexiteit van maatschappelijke vragen vereist een middellangetermijnbenadering
en een multidisciplinaire benadering die de WRR kenmerkt en onderscheidt van
andere bestaande adviesraden. Tegen die achtergrond zal ik uiteraard aanvaarding
van dit amendement ontraden, maar dat had de heer Brinkman wel verwacht.Met een deel van de opmerkingen van de heer Brinkman ben ik het zeer eens.
De commissie van toezicht doet uitstekend werk, maar de consequentie ten aanzien
van de WRR deel ik niet.Mevrouw de voorzitter. Daarmee ben ik gekomen aan het einde van mijn eerste
termijn.De voorzitter:Nog niet helemaal, want de heer Pechtold heeft nog een vraag.De heer Pechtold (D66):Daarmee voorkom ik mijn tweede termijn en kan een minuutje meenemen naar
een volgende begroting.Ik heb de minister-president vorig jaar gevraagd naar de ambtelijke ondersteuning
van onafhankelijke commissies. Ik heb dat zojuist ook gevraagd. De minister-president
zou dat punt opnemen met de minister van BZK. Ik heb nog geen antwoord gekregen.Minister Balkenende:Mag ik daarop straks even terugkomen?De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.De heer Van Raak (SP):Voorzitter. Natuurlijk is het een privéaangelegenheid van de kroonprins
om voor een vakantieparadijs in Mozambique te kiezen, maar de kroonprins heeft
een publieke functie en het is aan de Kamer om te beoordelen of zo'n keus
verantwoord is. Er is nog geen definitief besluit genomen. Dat stemt mij gelukkig.
Het stemt mij ook heel gelukkig dat de Kamer ruim van tevoren zal worden geïnformeerd.
Als wij worden geïnformeerd wil ik graag vernemen of Nederland de beveiliging
op zich neemt. De minister-president moet hier niet de suggestie wekken dat
ik operationele informatie wil. Nee, ik vraag om globaal aan te geven welke
maatregelen worden genomen. Het lijkt mij niet meer dan normaal dat wordt
gezegd welke die zijn. Natuurlijk wil ik ook horen welke kosten eraan zijn
verbonden. Het debat daarover zullen wij nog voeren, maar misschien kan de
minister-president de kroonprins laten weten dat skiën in Lech ook erg
ontspannend is.De heer Anker (ChristenUnie):Voorzitter. Ik heb mij nog niet gemengd in de discussie over de keus van
de kroonprins voor de plaats van zijn vakantiehuis. Ik vind echter dat een
lid van het Koninklijk Huis iets meer met zich meebrengt dan alleen zijn familie
en dat er in het onderhavige geval ook iets wordt opgebouwd. Als de kroonprins
er namelijk voor kiest om Mozambique tot zijn vaste vakantiebestemming te
maken, ontstaat er misschien iets tussen Nederland en Mozambique. Speelt dat
voor de heer Van Raak naast het kostenaspect ook mee?De heer Van Raak (SP):Ja, als zoiets kan, vind ik dat goed. Ik vraag mij echter af of je heel
veel contact met de bevolking hebt als je in zo'n resort zit. Als wij de kroonprins
van zijn welverdiende vakantie laten genieten, moet die vakantie ook verantwoord
zijn. Of dat het geval is, moeten wij kunnen beoordelen. Ik hoop dat de minister-president
niet voor voldongen feiten is gesteld. In ieder geval is vandaag duidelijk
geworden dat dat nog niet zo is. Wij zullen tijdig geïnformeerd worden,
een debat voeren en bij het besluit worden betrokken.De heer Anker (ChristenUnie):Ik wil af van het idee dat het enkel en alleen om de kosten gaat. Ik vind
het jammer dat als wij het over het Koninklijk Huis hebben, het vooral over
de kosten gaat. U hebt weinig oog voor de opbrengst.De heer Van Raak (SP):Ik had het vooral over de beveiliging. Ik heb het allerbeste voor met
Mozambique, maar of het een gelukkige keus van onze kroonprins is om in dat
land een vakantieresort te hebben weet ik niet. Daarover wil ik graag geïnformeerd
worden.Ik wijs er verder op dat wij met de minister-president de afspraak hebben
gemaakt dat de declaraties van het Koninklijk Huis via hem worden gedaan.
De minister-president is daarvoor verantwoordelijkheid en met hem gaan wij
daarover in debat. De doos met bonnetjes staat als het ware onder het bed
van de minister-president. Dat hebben wij afgesproken.Ik wens de minister-president veel succes met het debat in de Eerste Kamer.
Ik hoop dat wij dat hier niet opnieuw hoeven te voeren. Ik kan mij eigenlijk
niet voorstellen dat de Grondwet gewijzigd moet worden, maar dat is altijd
nog een optie om te voorkomen er gedoe ontstaat met het Koninklijk Huis.Mijn laatste punt betreft de discussie over de embargoregeling. Daarop
ligt nu toch enigszins een embargo. Moeten wij de minister-president vertrouwen
als hij zegt dat hij terughoudend zal zijn, als hij zegt dat de ministers
meer prudent moeten zijn en dus minder moeten lekken? Nee, dat vertrouwen
heb ik niet. Ik heb het idee dat veel ministeries geregeerd worden door communicatiegoeroes.
Daarom lijkt het mij beter om alles niet geheim te houden; als dat kan is
openbaarmaking beter. Daarom dien ik de volgende motie in.De Van RaakKamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat embargoregelingen voor begrotingen niet goed werken;van mening dat dergelijke regelingen overbodig zijn als begrotingsstukken
openbaar worden gemaakt;verzoekt de regering, op het moment dat zij de begroting rond heeft de
begrotingsstukken openbaar te maken,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Raak. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 7(31700 III).De heer Van Raak (SP):Voorzitter. Met de laatste zin bedoelde ik: de begrotingsstukken openbaar
maken als de begroting gereed is en door de minister gepresenteerd kan worden.De heer Schinkelshoek (CDA):Voorzitter. Een goede gewoonte getrouw, wil ik de minister-president bedanken
voor zijn beantwoording van de door de Kamer gestelde vragen. De algemene
zaken zijn in elk geval bij hem in goede handen.Waar wij het over eens zijn, ga ik niet samenvatten, laat staan herhalen.
Bijvoorbeeld hebben wij de heldere toezegging gekregen dat wij voor Verantwoordingsdag
2009 nog een stuk zullen krijgen over het beleidsprogramma. Wat de minister-president
over het beschavingsoffensief en over het Koninklijk Huis heeft gezegd, is
mij uit het hart gegrepen.Ik wil nog enkele kleine punten op de i zetten. Ik blijf wat sceptisch
over de overheidscommunicatie. Vijf thema's en twintig campagnes, dat lijkt
mij wat veel. Ik ben bereid de oproep van de minister-president te volgen
en dat af te wachten. Over de eindverantwoordelijkheid zullen wij het te zijner
tijd nog wel hebben.Het tweede punt betreft de embargoregeling. Gelukkig heeft de minister-president
niet de conclusie getrokken dat die regeling wat hem betreft passé
is. Ik proef dat de regering in overleg met de Kamer en de Parlementaire Persvereniging
een poging wil doen om een waardevolle traditie te handhaven. De minister-president
kan op dit punt alle steun van mijn fractie verwachten, al was het alleen
maar om het lekken – ik deel de ergernis van de minister-president daarover –
niet te belonen. Het eerlijke speelveld van collega Van Raak lijkt mij toch
veel meer een knollentuin waarin wij haasje-over gaan spelen. Volgens mij
moeten wij elkaar die "rat race" niet aandoen.Mijn derde punt betreft de verantwoordelijkheid voor de kosten voor het
Koninklijk Huis. Het lijkt mij helder. Ik vat het in mijn eigen woorden samen:
de minister-president is eindverantwoordelijk voor de transparantie van de
kosten. Over dat proces legt hij in de Kamer verantwoording af. Hij verzamelt,
in de woorden van de heer Van Raak, alle bonnetjes in een schoenendoos, maar
als er over die bonnetjes vragen komen, dan discussieert de Kamer daarover
met de minister van Defensie, de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
de minister van Verkeer en Waterstaat of een andere minister. Zo hebben wij
de zaken helder en zo blijven wij naar mijn gevoel binnen het grondwettelijke
kader zoals dat sinds jaar en dag geldt. De Kamer kan dus altijd terecht bij
de verantwoordelijke bewindsman.De voorzitter:U hebt nog een halve minuut van uw totale spreektijd. Ik zeg het maar
even.De heer Schinkelshoek (CDA):Voorzitter. Ik was juist bezig af te ronden. Tot slot wil ik nog twee
korte opmerkingen maken. De eerste betreft de kleurrijke wisseling van de
wacht. Ik vrees dat ik daar op een later moment op moet terugkomen. De tweede
opmerking betreft het standbeeld voor oud-koningin Juliana. Ach, dat komt
er wel.De heer Van Raak (SP):Ik vrees dat de heer Schinkelshoek toch echt ongelijk heeft voor wat de
conclusies van het debat betreft. De conclusie van het debat was dat de minister-president
verantwoordelijk is. Wij willen voorkomen dat de minister van Defensie zegt
dat het een zaak van de minister-president is, terwijl de minister-president
zegt dat het een zaak van Defensie is. De heer Schinkelshoek moet de Handelingen
nog maar eens nalezen. Dat zijn de afspraken die wij met de Kamer hebben gemaakt.
Dat weet de minister-president ook. Daarmee kan hij naar de overkant gaan.De heer Schinkelshoek (CDA):Ik denk toch dat de heer Van Raak zich vergist. Ik heb de Handelingen
van het betrokken debat heel precies nagelezen. Ik heb gezegd dat het gaat
om het wegen van de term "eindverantwoordelijkheid" en de invulling
die aan die term gegeven wordt. In mijn redenering – zo heb ik het ook
begrepen – kan de Kamer er altijd zeker van zijn dat er verantwoording
wordt afgelegd. Wij kunnen de minister-president aanspreken op het proces.
Wat er achter dat proces schuilgaat, is de verantwoordelijkheid van de individuele
ministers. Als wij het niet op deze wijze doen, krijgen wij te maken met de
grondwettelijke problemen die her en der in de Kamer zijn gesignaleerd.De voorzitter:Ik heb begrepen dat de heer Van Beek geen spreektijd meer heeft en dus
geen gebruik zal maken van de tweede termijn.Mevrouw Timmer (PvdA):Voorzitter. Laat ik beginnen met het uitspreken van dank richting de minister-president
voor zijn opmerkingen over de stand van zaken rond het Huis van de Democratie.
Ook dank ik hem voor het feit dat mijn oproep voor een vrouwelijke minister
van Staat goed verstaan is. Ik meen dat de minister-president ook heeft toegezegd
dat de rijksbrede gecoördineerde communicatie nog beter zal worden dan
zij nu al is.Enkele in eerste termijn gestelde vragen zijn nog niet beantwoord. In
het kader van de BOR-notitie heb ik gevraagd of er niet wat meer gebruik gemaakt
kan worden van wat sommige ministeries heel goed doen, waarvan andere ministeries
nog iets kunnen leren. Ik begrijp heel goed dat niet alles meetbaar is, zoals
ik ook zelf ook in mijn termijn gezegd heb.Ik ben ook blij dat de minister-president heeft gezegd dat 2013 niet zomaar
voorbij zal gaan. Ik vraag hem wel om de Kamer bijvoorbeeld in 2010 erover
te informeren wat die commissie zoal gedaan heeft, wat zij gevonden heeft
en wat de bedoeling is.Ik heb het debat over de wijziging van het statuut Koninklijk Huis zo
verstaan dat het koningshuis niet meer in verlegenheid mag worden gebracht
door allerlei gedoe in de media over de kosten en dat de minister-president
daarvoor het aanspreekpunt is voor de Tweede Kamer.De heer Brinkman (PVV):Voorzitter. Ik heb weinig tijd en begin meteen met het voorlezen van twee
moties.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de belastingdruk in Nederland ongekend hoog is en dat
eenieder hierin participeert;overwegende dat de Koning, de vermoedelijke opvolger en de Koning die
afstand heeft gedaan van het koningschap en hun echtgenoten op grond van artikel
40 van de Grondwet geen loon- of inkomstenbelasting betalen over de uitkeringen
die zij van het Rijk ontvangen;overwegende dat de Oranjes tot de rijkste koningshuizen van de wereld
behoren;van mening dat het zeer ongewenst en niet te rechtvaardigen is dat deze
leden van het Koninklijk Huis een belastingvrijstelling genieten, terwijl
de rest van het werkende deel van het volk wel belasting betaalt;verzoekt de regering, een traject tot grondwetswijziging van artikel 40
te starten, waardoor de betreffende leden, bij een gelijkblijvende toelage,
wel gewoon loon- en inkomstenbelasting betalen over de uitkeringen die zij
van het Rijk ontvangen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Brinkman. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 8(31700 III).De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat bijvoorbeeld de Britse, Zweedse, Deense en Noorse koningshuizen
uitgebreide jaarverslagen, inclusief financiële paragrafen publiceren
teneinde de burgers te informeren over de activiteiten van hun Koninklijk
Huis en de daarmee gepaard gaande kosten; constaterende dat het Nederlandse koningshuis geen jaarverslag met financiële
paragraaf uitbrengt;overwegende dat transparantie en verantwoording van het koningshuis in
Nederland van belang is voor het imago en de toekomst van ons koningshuis;overwegende dat de burger recht heeft op inzage in en directe verantwoording
over de staatsrechtelijke activiteiten van de leden van het Koninklijk Huis;verzoekt de regering om het Koninklijk Huis elk jaar, beginnende in 2009,
een jaarverslag te laten uitbrengen, naar model van het Britse koningshuis,
compleet met financiële paragraaf,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Brinkman. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 9(31700 III).De heer Van Beek (VVD):Het aardige van debatten is altijd dat je probeert er samen verder mee
te komen en het aardige van moties is dat je bijstuurt om een groter deel
van je zin te krijgen. Ik probeer er nu snel achter te komen wat u met de
laatste motie denkt te realiseren, als je die legt tegen de afspraken die
wij nu met het kabinet hebben gemaakt over de vraag hoe wordt omgegaan met
de opzet van de begroting en de verantwoording die daarover zal worden afgelegd
vanaf het jaar 2010. Ik zou die motie vasthouden tot 2010 om even te kijken
waar de afspraken met het kabinet op uitkomen.De heer Brinkman (PVV):Ik snap deze vraag van de heer Van Beek totaal niet. Ik heb hem net het
voorbeeld laten zien van het Britse koningshuis. U hebt daar – dat heb
ik zelf gezien en dat hebt u mij ook gezegd – met verwondering en verbazing
naar gekeken. U kunt tegenover mij niet vasthouden dat dit het toonbeeld is
van openheid en verantwoording van kosten. Ik denk nu juist dat deze motie
het nog wel eens zou kunnen halen. Het is gewoon een heel goed idee, ook voor
deze minister-president, om daar een voorbeeld aan te nemen: zo zouden wij
dat het liefst hebben. Ik begrijp uw vraag helemaal niet. Waarom zou ik wachten?
Ik heb geen fiducie dat deze minister-president in 2009 met een soortgelijk
stuk gaat komen. Hij gaat daar echt niet mee komen; dat weet ik zeker. Ik
wil hem dan ook daarbij helpen via een uitspraak van de Tweede Kamer om dat
als voorbeeld te nemen voor het Koninklijk Huis. Dat lijkt mij een buitengewoon
goed idee.De heer Van Beek (VVD):Ik heb net kennisgenomen van het stuk van het Engelse koningshuis en ik
moet eerlijk zeggen dat het er heel imposant uitziet. Dat laat onverlet dat
de financiering van het Engelse koningshuis heel anders in elkaar zit. Wij
hebben uiteindelijk afspraken met het kabinet gemaakt. Wij hebben voortgang
geboekt, wij hebben elkaar daarin gevonden. In dat licht begrijp ik werkelijk
niet dat de heer Brinkman met deze motie komt.De heer Brinkman (PVV):Ik heb mij niet gevoegd in de onzinnige discussie over de verantwoording
en de eindverantwoordelijkheid. Ik heb mij niet gevoegd in de
uitleg van een debat van bijna vier uur. Helaas moet ik tot de conclusie komen
dat de minister-president en de heer Schinkelshoek het bij het rechte eind
hebben. Zo gaat het elke keer met de financiën van het Koninklijk Huis.
Ik heb daar gewoon geen trek meer in. Ik wil helderheid en duidelijkheid.
De systematiek van de financiering van het Koninklijk Huis, of dat nu de Britse,
de Nederlandse of de Deense is, doet er helemaal niet toe. Het gaat erom dat
er een rapport ligt over de wijze waarop de Britten het doen. In het rapport
staat hoe de Britten presenteren waar het belastinggeld naartoe gaat. Ik wil
gewoon een uitspraak van deze Kamer. Volgens mij kan de heer Van Beek als
liberaal niet anders dan zich daarachter scharen. Wij presenteren dit model
aan de regering en verwachten volgend jaar een dergelijk rapport.Mevrouw Timmer (PvdA):Ik ben een beetje verbaasd over uw uitspraak dat u zich niet mengt in
de verantwoording van de kosten, want volgens mij hebt u het vaak over de
controle op het uitgeven van belastinggeld.De heer Brinkman (PVV):Dat heb ik niet gezegd.Mevrouw Timmer (PvdA):In antwoord op de vraag van de heer Van Beek zei u dat dit als inspiratie
voor 2010 kan worden gebruikt. Is dat wat u beoogt?De heer Brinkman (PVV):Nee, ik wil een uitspraak van de Kamer over de manier waarop zij volgend
jaar deze materie gepresenteerd wil krijgen. Dat lijkt mij een buitengewoon
goed idee. U hebt het zelf ook gezien en u was ook verbaasd over de prachtig
mooie openbaarheid waarin dat in Engeland gebeurt. U krijgt van mij een kopie
van de stukken. Het is toch te gek voor woorden dat wij hier zouden moeten
wachten om de regering een kans te geven om weer met allerlei informatie te
komen waarbij wij er weer aan moeten trekken, enz.? In het Engelse systeem
is het overzichtelijk en duidelijk voor het volk: daar gaan de belastingcenten
naartoe, daar doen wij helemaal niet raar over. Ik zie niet in waarom ik daarmee
tot 2010 zou moeten wachten. Nogmaals, het is maar een motie, het is een mogelijkheid
voor ons om aan te geven hoe wij het graag willen hebben, niet meer en niet
minder.Overigens heb ik helemaal niet gezegd dat ik mij niet meng in de verantwoordelijkheid.
Ik heb gezegd dat ik mij niet wil mengen in die discussie, omdat ik het een
belachelijke discussie vond. Wij hebben een debat van vier uur gehad. Het
was mij duidelijk dat de minister-president en de heer Schinkelshoek het bij
het rechte eind hadden. Ik heb mij daar niet in willen mengen. U moet mij
geen woorden in de mond leggen.Mevrouw Timmer (PvdA):Volgens mij was dat wel de intentie van uw eerste opmerking daarover.
Wij hebben vier uur gedebatteerd, wij hebben met elkaar de intentie uitgesproken
dat het in 2010 op een andere en betere manier gaat. Voor 2009 is er een voorzet
gegeven. In 2010 wordt het nog beter. Kennelijk hebt u er geen vertrouwen
in dat wij er uiteindelijk komen, en ik wel. Dat is het verschil.De heer Brinkman (PVV):Nogmaals, deze motie gaat niet over vertrouwen. Met de motie geven wij
als Kamer aan dat wij het op deze manier gepresenteerd zouden willen krijgen.
Als u er vertrouwen in hebt, wat let u dan om deze motie te steunen? U hebt
het vertrouwen toch al, dus de minister-president zal dan ongetwijfeld met
een dergelijk rapport komen.Mevrouw Timmer (PvdA):Ik heb niet voor niets expliciet gevraagd wat u ermee bedoelde. Als u
bedoelt dat ons systeem "geïnspireerd op het Engelse systeem"
moet zijn, dan heeft de motie al een andere lading. Ik wil hier niet beslissen
welk model wij moeten gebruiken. Wij hebben afspraken gemaakt, de eerste stappen
zijn gezet. Ik heb niet voor niets om verduidelijking gevraagd. Ik zal mij
beraden op ons stemgedrag bij deze motie.De heer Brinkman (PVV):Als de motie voor u acceptabel wordt als ik de woordjes "naar model
van" vervang door "geïnspireerd op", dan vind ik dat prima.
Voor mij is dat eerlijk gezegd één pot nat.De heer Anker (ChristenUnie):Voorzitter. Ik ben erg blij met de woorden die de premier heeft gesproken
over respect. Het doet mij goed dat hij daar een boegbeeld van wil zijn. Ik
vind het ook goed om te merken dat dit kabinet en deze premier op zoek zijn
naar nieuwe manieren van verantwoording afleggen en dat de premier daarin
steeds concreter wil worden. Ik denk dat de zaak ermee gediend is.Mijn laatste punt is de keuken. De minister-president heeft duidelijk
laten horen dat er op dit moment al accenten worden gelegd. Ik hoop dat ik
iets van passie heb kunnen overbrengen en dat die accenten veranderen in concrete
gangen. Ik heb daar enigszins vertrouwen in en houd de motie daarom nog even
onder de tafel.Minister Balkenende:Voorzitter. Ik zeg de leden van de Kamer dank voor hun inbreng in tweede
termijn bij deze begrotingsbehandeling. De heer Van Raak heeft een aantal
punten gestipuleerd die hij eerder naar voren heeft gebracht. Hij heeft een
motie ingediend waarin de regering wordt verzocht de stukken openbaar te maken
zodra zij gereed zijn. Ik ontraad aanneming van deze motie in dit stadium
om een procedurele reden. Ik vind haar ontijdig. Er is overleg binnen het
Presidium en met de Parlementaire Persvereniging en het kabinet zal zich er
nog over buigen. Ik vind dat wij dit niet moeten doen in dit stadium, dus
ik ontraad aanneming van deze motie.De heer Schinkelshoek heeft een aantal punten genoemd die ook eerder aan
de orde zijn geweest. Ik verwijs daarnaar. Mevrouw Timmer heeft nog twee vragen
gesteld. Een vraag ging over leren van de ervaringen van andere ministeries.
Er lopen op het ogenblik bepaalde experimenten en dat is een kwestie van best
practices: proberen om wat goed is ook elders te implementeren. Ik val mevrouw
Timmer daarin bij. Als er meer te melden valt rondom 2013 zal ik de Kamer
daarover informeren. Ik kan nog niet precies zeggen wanneer dat is, maar dat
gaat natuurlijk spelen.De heer Brinkman heeft twee moties ingediend. De ene motie raakt de belastingdruk
meer in het algemeen en dat mondt uit in een voorstel tot het wijzigen van artikel 40 van de Grondwet. Ik ben tegen deze motie en ik heb eerder
aangegeven wat daarvoor mijn argumentatie is. Ik begrijp de woorden van de
heer Brinkman, maar ik ben het niet met hem eens. Ik ontraad aanneming van
deze motie, gelet op de inhoud van het debat. De tweede opmerking van de heer
Brinkman betreft een jaarverslag van het Koninklijk Huis zoals in het Verenigd
Koninkrijk. Ik heb vanavond aangegeven hoe ik aankijk tegen de verslaglegging.
Wij zijn bezig met een proces om die te vervolmaken. Ik heb geen behoefte
om nu dingen te doen die in andere landen spelen, los van de vraag of je de
zaken zomaar kunt vergelijken. Tegen die achtergrond ontraad ik aanneming
van deze motie, maar dat kan geen verbazing wekken.Ik ben nog een antwoord schuldig op een vraag van de heer Pechtold, wat
er is gebeurd met de toezegging vorig jaar om te bezien of ambtenaren geen
ondersteuning mogen geven aan mensen van onafhankelijke adviescommissies.
Dit voorstel heb ik doorgeven aan de minister van BZK, en het is door haar
meegenomen in het Programma vernieuwing rijksdienst, voor het onderdeel adviesstelsels.
De brief van de minister daarover zal een dezer dagen aan deze Kamer worden
gezonden. Op dit moment volsta ik met een verwijzing naar dat stuk.In de schorsing heb ik nog even nagedacht over de discussie rondom de
positie van het staatshoofd. Ik heb zelf geen behoefte aan een debat daarover,
wat ik ook eerder heb gezegd. Ik zal graag met de Kamer in debat gaan, als
zij daartoe aanleiding ziet. Daarom heb ik gezegd dat het geen nieuw debat
is; wij hebben eerder gesproken over bijvoorbeeld de rol van het staatshoofd
bij een kabinetsformatie. Van de kant van het kabinet valt geen visie te verwachten
in de zin van "wij gaan eens praten over de positie van het staatshoofd",
omdat ik daartoe geen aanleiding vind. Ik zeg dat in alle eerlijkheid, daarbij
niet meer suggererend dan er is. De overige aspecten zullen dan aan de orde
zijn, maar het ging hier om een aantal specifieke punten die het wezen van
ons staatsrecht omvatten. Vandaar deze verduidelijking. Ik wil hier niet de
suggestie wekken dat ik mij in dat debat meng. Wel als de Kamer mij om een
reactie vraagt, maar ik zal zelf geen actie ondernemen. Duidelijker dan dit
kan ik het niet zeggen, voorzitter.De heer Van Raak (SP):Volgens mij hebben wij in deze Kamer zelden debatten over het staatshoofd.
Dat is eigenlijk toch heel erg raar omdat het staatshoofd zo'n belangrijke
rol speelt in ons politieke systeem. Dat is het symbool van Nederland en heeft
ook politieke functies. Daar hebben wij eigenlijk nooit een debat over. Zou
het nu niet erg logisch zijn dat, op het moment dat wij een nieuwe koning
krijgen, daar een debat over gevoerd wordt? Het zou zelfs heel erg vreemd
zijn om dat niet te doen. Ik zal dat debat ook zeker aanvragen. Maar lijkt
het de minister-president ook niet wenselijk om, als er een nieuw staatshoofd
is, met de Tweede Kamer gewoon eens te praten over vragen zoals wat voor een
staatshoofd wij willen, hoe het ermee staat, en hoe het nog beter kan?Minister Balkenende:Ik sta open voor elk debat, dat is bekend. Wanneer echter in dit stadium
wordt gezegd dat wij gaan praten over de rol van het staatshoofd, dan neem
ik kennis van deze opmerking. Ik zeg er dan wel bij dat ik zeer hecht aan
de manier waarop het staatshoofd in Nederland invulling geeft aan de verantwoordelijkheid.
Dat heb ik een- en andermaal in deze Kamer gezegd, en dat zeg ik ook nu. Dat
sluit uiteraard niet uit dat wij met elkaar kunnen debatteren. Dat zal ik
ook graag doen, maar ik wil dat de Kamer weet welke positie ik inneem op dat
punt.De heer Van Raak (SP):Ik snap dat het staatshoofd ruimte moet hebben om zijn eigen functie in
te vullen maar wij moeten hier wel de kaders maken. Wij spreken hier nooit
over het functioneren van het staatshoofd. Het lijkt mij ontzettend goed en
ontzettend nodig om dat te doen als wij een nieuwe koning krijgen.Minister Balkenende:Ik heb gezegd dat ik een bepaalde visie heb op de rol van het staatshoofd.
Ik ben zeer ingenomen met de manier waarop het staatshoofd thans invulling
geeft aan het koningschap. Ik weet dat ook in deze Kamer soms debatten worden
gevoerd over de rol van het staatshoofd bij de kabinetsformatie, om maar een
voorbeeld te noemen. Dat kan; het staat eenieder vrij om daarover te spreken,
maar ik zeg even hoe ik er zelf tegen aankijk. Wij moeten daarover ook eerlijk
tegen elkaar zijn. Het staat de Kamer altijd vrij mij uit te nodigen voor
een debat en dan ben ik graag beschikbaar.De heer Pechtold (D66):U zegt dat wij dan weten hoe u ertegen aankijkt. Is dat een kabinetsstandpunt?Minister Balkenende:Wanneer ik het heb over de rol van het staatshoofd, dan spreek ik als
premier omdat ik een bijzondere verantwoordelijkheid heb. Dat deed ik met
name omdat ik in de schorsing nog eens heb nagedacht over wat nu eigenlijk
de strekking van uw opmerking is. Ik zeg dus van mijn kant dat ik opensta
voor het debat maar u hoeft van mij niet te verwachten dat ik met een andere
opvatting kom over de rol van het staatshoofd.De heer Pechtold (D66):Ik zoek naar een moment – ik hoop dat de minister-president mij
daarbij wil helpen – waarop het kabinet zegt dat het kabinetsstandpunt
is dat er niets aan veranderd hoeft te worden. Kijk, staatshoofden gaan in
de Nederlandse traditie, in ieder geval van de afgelopen eeuw, decennia mee.
Er zijn tal van zaken die nog wel eens willen veranderen: van aanspreekvormen
tot meer fundamentele zaken, zelfs tot zaken waar je de Grondwet voor zou
willen wijzigen. Over dat hele scala wil ik juist niet een discussie voeren
op het moment dat wij al praten over het nieuwe staatshoofd, wat ik wel enigszins
bij de SP bespeurde. Als het een kabinetsstandpunt is dat er geen discussie
over abdicatie wordt gevoerd als die in deze kabinetsperiode aan de orde is,
dan wil ik dat graag schriftelijk ontvangen, zodat ik er een debat over aan
kan vragen. Ik vind dat het kabinet een zet moet doen waar ik iets mee kan.Minister Balkenende:Ik heb net gezegd dat ik mij wat bezwaard voel om nu te gaan spreken in
termen van abdicatie. Dat zouden we niet moeten willen. Daar zal op enig moment
sprake van zijn, maar ik ga daar niet op preluderen. Verder heb ik kenbaar
gemaakt hoe ik aankijk tegen de rol van het staatshoofd. Vervolgens heb ik
gezegd dat als er gedebatteerd moet worden, ik dat zal doen. Als mij bepaalde
zaken worden gevraagd dan zal ik daar uiteraard antwoord op geven. Als nu
echter opmerkingen worden gemaakt over grondwetswijzigingen,
de rol van het staatshoofd, invloed bij een kabinetsformatie, et cetera, dan
komen wij in een discussie waarvan ik mij afvraag of wij die nu zouden moeten
voeren. Zoals ik zei, wil ik het debat met u aangaan, maar u weet hoe ik ertegen
aankijk. Dat wil ik in alle duidelijkheid ook gezegd hebben. Voor het overige
vind ik dat wij wat terughoudend moeten zijn om nu publiekelijk te gaan spreken
over abdicatie, terwijl dat helemaal niet aan de orde is.De heer Pechtold (D66):Gezien de leeftijd van een staatshoofd vind ik het helemaal niet raar
dat je daar op een gegeven moment over praat. Het zou eerder van struisvogelgedrag
getuigen als wij denken: laat het maar doorlopen en wij zien wel. Ik weet
dat bijvoorbeeld de PvdA anders denkt over de rol van het staatshoofd. Dus
vraag ik u of hetgeen u hier aangeeft het kabinetsstandpunt is. U bent van
plan om tot in ieder geval juni 2011 te blijven zitten. Ik vind dat nog een
lange termijn, ook om andere redenen. Ik wil rond dit punt gewoon van u duidelijkheid
krijgen. Is dit het regeringsstandpunt en behoeven wij als Kamer tot juni
2011 op dit punt verder dus niets van u te verwachten? Dat heeft niets te
maken met de gevoeligheden van een aankondiging of wat dan ook. Zoek een volwassen
moment waarop wij daarover in de breedte kunnen spreken, van kleine dingetjes
tot en met eventuele grondwetswijzigingen. Ik zeg niet dat ik die morgen zou
willen, maar deze discussie moeten wij in alle rust voeren en niet wanneer
wij de oranje vlaggetjes alweer moeten pakken.Minister Balkenende:Dat veronderstelt dat wij gaan spreken over een mogelijk andere invulling
van het koningschap en de rol van het staatshoofd. Ik heb zojuist gezegd dat
ik zeer hecht aan de huidige structuur. U vraagt mij eigenlijk om met standpunten
te komen die mogelijk heel anders zijn dan waar wij het nu over hebben. Ik
heb daar twee bezwaren tegen. Ten eerste speculeert het op abdicatie. Ten
tweede heeft de manier waarop het staatshoofd staatsrechtelijk in Nederland
functioneert grote waarde. Ik wil daar geen onduidelijkheid over laten bestaan.
U moet van mij geen initiatieven verwachten. Voor het overige wacht ik het
initiatief van de Kamer af.De voorzitter:Mijnheer Van Raak en mijnheer Pechtold, u hebt beiden al drie keer geïnterrumpeerd.De heer Van Raak (SP):Voorzitter, ik werd aangesproken door de heer Pechtold.De voorzitter:Dan mag u nog even iets zeggen in de richting van de heer Pechtold. Daarna
sluiten wij het debat af.De heer Van Raak (SP):Ik ben het in hoge mate met de heer Pechtold eens, maar wij moeten niet
met ons allen naar de minister-president kijken. Wij moeten vooral naar onszelf
kijken. Als de Kamer dit debat wil voeren, dan kan zij dat. Zij is niet afhankelijk
van de regering. Zij kan het debat op elk moment voeren. Ik stel voor om het
rond de abdicatie te doen.De voorzitter:Daar gaat de Kamer inderdaad zelf over. De minister-president is klaar
met zijn tweede termijn?Minister Balkenende:Ja, ik heb al gezegd dat ik de aanneming van de moties en van het amendement
van de heer Brinkman ontraad.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Over de ingediende moties wordt na het herfstreces gestemd. Over de begrotingen
en het amendement wordt medio december gestemd.Ik dank de leden voor hun inbreng en de minister-president voor zijn komst.Sluiting 22.01 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20082009-769-803.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl