Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van diverse onderwijswetten in verband met het door de scholen om niet ter beschikking stellen van lesmateriaal aan de leerlingen in het voortgezet onderwijs (31325)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2007-2008, pag. 4140-4169

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

19-03-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

nr. 59, pagina 4140-4169

05-03-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 31325Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Spoeddebat over babysterfte en verloskundige zorg in achterstandswijkenPagina 4188-4208
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van diverse onderwijswetten in verband met het door de scholen om niet ter beschikking stellen van lesmateriaal aan de leerlingen in het voortgezet onderwijs (31325)Pagina 4140-4169
Regeling van werkzaamheden (woensdag 5 maart 2008)Pagina 4169-4172
Presentie en opening (woensdag 5 maart 2008)Pagina 4129-4129
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 26 februari 2008 over de Stimuleringsregeling Duurzame EnergieproductiePagina 4130-4140
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 6 februari 2008 over de Defensie Industrie StrategiePagina 4129-4130
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (woensdag 5 maart 2008)Pagina 4208-4209
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van diverse onderwijswetten in verband met het door de scholen om niet ter beschikking stellen van lesmateriaal aan de leerlingen in het voortgezet onderwijs (31325)Pagina 4172-4188

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 239 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van diverse onderwijswetten in verband met het door de scholen om niet ter
beschikking stellen van lesmateriaal aan de leerlingen in het voortgezet onderwijs
(31325).De algemene beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Voorzitter. Ik heb wel eens gehoord dat iedereen meteen wegschicht, als
je op een ministerie de woorden "Europese aanbesteding" laat vallen,
maar dit even ter zijde.Ik kan niet geloven dat wij nu werkelijk dit wetsvoorstel behandelen,
maar voordat ik mijn verbazing met de Kamer deel, wil ik nog even terughalen
welk probleem wij nu ook alweer aan het oplossen waren. Dit kabinet vond het
verleden jaar nodig om de belastingen te verhogen en daarmee de koopkracht
van hardwerkende Nederlanders te verminderen. Dit probleem werd meteen na
alle commotie die hierover na Prinsjesdag in de publieke opinie en in de kranten
ontstond, opgelost door de koopkracht te compenseren met gratis schoolboeken.
Maar gratis is natuurlijk nooit gratis, dus dit gat werd gedicht met een verhoging
van de verkeersboetes en de kansspelbelasting. Gratis schoolboeken, maar straks
geen leraren meer voor de klas om te vertellen wat erin staat. Een slechte
zaak.Zoals ik al zei, ik kan niet geloven dat wij hier nu werkelijk staan om
over dit gedrocht van een wetsvoorstel te praten. De fractie van de VVD had
namelijk gehoopt dat het kabinet iets geleerd zou hebben van het rapport van
de commissie-Dijsselbloem, dat het zich zou herkennen in de daarin genoemde
voorbeelden van misplaatste dadendrang van ijdele bewindslieden, dat het zich zou herkennen in de woorden over roekeloos doorgeduwde
plannen, tegen beter weten in, maar dit blijkt niet het geval. Onze fractie
had gehoopt dat het kabinet iets zou hebben opgestoken van het advies van
de Raad van State, "niet doen", een glashelder advies van het belangrijkste
adviesorgaan van de regering. En dat terwijl de Raad van State zich nog niet
eens over de uitvoerbaarheid of, liever gezegd, de onuitvoerbaarheid van deze
regeling heeft uitgesproken. Wij hadden gehoopt dat de leden van het kabinet
zouden hebben geluisterd naar hun eigen collega De Jager, die het tenminste
eerlijk aangeeft als regelingen niet worden ingevoerd omdat ze onuitvoerbaar
zijn, zoals de kilometerheffing en de Bosbelasting, ook twee onzalige plannen.Maar nee, het kabinet draaft en dendert voort; Haagse haast en bestuurlijke
arrogantie. Dit heeft een hoog DDR-gehalte. Er moet echt iets aan worden gedaan.
De schoolboeken worden om niet beschikbaar gesteld. Nu ben ik jurist, dus
ik weet dat dit gratis betekent, maar de boeken zijn al helemaal niet gratis,
want een bedrag van € 308 is niet voldoende. Bovendien vallen leerlingen
in het mbo er helemaal buiten, terwijl zij dezelfde leeftijd hebben als de
leerlingen die er wel voor in aanmerking komen. Wat vindt de staatssecretaris
hiervan? Ook hierover is enige commotie ontstaan. Het kost nu al 300 mln.
en nog 45 mln. voor de invoering, dus wat als het mbo zich gaat roeren en
een beroep doet op het gelijkheidsbeginsel? Het kabinet geeft willens en wetens
300 mln. uit aan iets wat gedoemd is om te mislukken, niets toevoegt aan de
kwaliteit van het onderwijs en waarvan de gevolgen niet te overzien zijn.Het kabinet durft niet meer terug, want het staat in het regeerakkoord.
Wat stond er ook alweer in het rapport-Dijsselbloem? Ik denk dat er al een
tweede commissie-Dijsselbloem in aantocht is. Het kabinet wil geen ruzie meer
in de tent, omdat het gezellig wil doorregeren en misschien omdat het pluche
nu zo lekker begint aan te voelen. Daarom verspilt het kabinet 300 mln. zuur
verdiend onderwijsgeld zonder dat ook maar iemand er iets mee opschiet –
de leraar die iets van zijn vak wil maken, de schoolleider die iets van zijn
school wil maken, de ouders die iets van hun kinderen willen maken –
want het geld gaat niet naar het onderwijs. De kosten rijzen de pan uit en
er zullen juridische procedures volgen, want hebben wij onlangs niet gezien
hoe minister Rouvoet de aanbesteding van het elektronisch kinddossier heeft
laten mislukken? Dit ligt bij mij nog vers in het geheugen.De leraar verliest zijn positie bij het uitkiezen van het lesmateriaal
en alle prioriteiten worden aan de kant geschoven. Er moet een focus op kwaliteit
zijn, niet op gratis schoolboeken. De Raad van State keurt het voorstel af
en de opbrengsten zijn nihil, want vriend en vijand zijn het erover eens dat
de schoolboeken hierdoor helemaal niet goedkoper zullen worden. De scholen
worden overladen met nieuwe verantwoordelijkheden die niets met onderwijs
te maken hebben en, niet te vergeten, minister Donner wilde er niets mee te
maken hebben. De Sociale Verzekeringsbank heeft er weer een risicovolle taak
bij. Hebben wij niet al veel kunnen leren van de Belastingdienst? Niemand
zit hierop te wachten en toch drammen wij door. Op naar Dijsselbloem 2! Wij
hebben dus helemaal niets geleerd. Heeft de staatssecretaris het rapport wel
gelezen?De heer Jasper van Dijk (SP):De VVD heeft het volste recht om eigen opvattingen te hebben over allerlei
maatregelen. Maar wat is eigenlijk de opvatting van de VVD over het naleven
van internationale verdragen? Het gaat in dit geval om een verdrag waarin
staat dat het voortgezet onderwijs kosteloos moet worden. Moeten wij dat maar
naast ons neerleggen?Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):De VVD is een voorstander van het terugbrengen van de kosten die gemoeid
zijn met schoolgaande kinderen. In 2005 is op initiatief van de VVD het schoolgeld,
ruim € 990, geschrapt. Dat is een stap in de goede richting. U hebt
het over een verdrag, maar wij zijn het enige land in Europa dat nu gaat aanbesteden.
Wij zijn het enige land in Europa met heel dure schoolboeken. Het is ook helemaal
niet gezegd dat met dit verdrag daar iets aan wordt verbeterd. Bovendien ligt
er een Kameruitspraak. Een meerderheid van de Kamer, de coalitie, heeft zich
uitgesproken voor gratis schoolboeken. Er is een verdrag, maar het grote knelpunt
is nu de uitvoering. Ik denk dat u dat met mij eens zult zijn.De heer Jasper van Dijk (SP):Maar de VVD zegt dat het hele plan niet moet worden uitgevoerd. Dat betekent
dat de prijzen van de schoolboeken weer onbeperkt kunnen doorgroeien. Verder
constateer ik dat de VVD lak heeft aan het naleven van internationale verdragen.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Dat laatste is natuurlijk een verkeerde constatering. Je kunt mooie verdragen
afsluiten waarin mooie dingen staan, maar als de uitvoering niet deugt, wil
de heer Van Dijk dan de verantwoordelijkheid op zich nemen? Dat lijkt mij
toch niet.Mijn vader heeft mij altijd geleerd bij twijfel niet in te halen. De vraag
is nu wat de PvdA, die toch heel sterk twijfelt, gaat doen. Ogen dicht en
toch voet op het gaspedaal en dan maar hopen dat je zonder ongelukken de eindstreep
haalt? Na ons de zondvloed? Het amendement van de PvdA bezie ik als een wanhoopsamendement.
Daarin staan alle problemen die ik zojuist heb genoemd: het ontwikkelen van
de kosten van het lesmateriaal, het ontwikkelen van de bijkomende schoolkosten,
de keuzevrijheid van de scholen in het voorschrijven van het lesmateriaal,
de gevolgen van de Europese aanbesteding en de beoogde verbetering van de
marktwerking. Dat laatste is overigens twijfelachtig. Alles is genoemd. Er
wordt echter voor gekozen dit in 2011 te evalueren. Ik noem het een wanhoopsdaad.Wij zijn en blijven tegen, maar als het dan toch moet worden uitgevoerd,
lijkt het ons beter gedegen onderzoek te verrichten. Wil de coalitie niet
vooraf de risico's die in het amendement staan beschreven en benoemd, kunnen
inschatten en laten meewegen bij de beslissing over 300 mln.? Ik vind dat
de overheid het aan de burger verplicht is zorgvuldig om te gaan met belastinggeld.
Wij moeten constateren dat dit niet gebeurt.Regeren is niet alleen vooruitzien, maar ook omzien, inzien en daarnaar
handelen en de VVD vraagt de staatssecretaris dit wetsvoorstel, dit wangedrocht,
in te trekken.De heer Slob (ChristenUnie):Voorzitter. De fractie van de ChristenUnie is blij met
het voorliggende wetsvoorstel. Het door de overheid bekostigen van schoolboeken
in het voortgezet onderwijs is, naast de in 2005 al gerealiseerde afschaffing
van het lesgeld, al jarenlang een wens van de ChristenUnie. Dit is een logische
wens, gezien de ondertekening door Nederland in de jaren zeventig van een
internationaal verdrag dat kosteloos funderend onderwijs voorstond. De heer
Jasper van Dijk refereerde hier zojuist ook al aan. Helaas bleek de afgelopen
jaren hier nooit een meerderheid in de Tweede Kamer voor te bestaan. Dat veranderde
net voor de Tweede Kamerverkiezingen in 2006, toen, op de VVD na, alle toen
in de Tweede Kamer vertegenwoordigde fracties aangaven dat de schoolboeken
voortaan door de overheid zouden moeten worden gefinancierd. Deze wens is
later ook in het coalitieakkoord terechtgekomen en het gaat er deze regeerperiode
eindelijk van komen. Wij hebben er lang naar uitgekeken.De heer Pechtold (D66):Als je het maar vaak genoeg zegt, wordt het vanzelf waarheid. Bij het
vorige debat over de schoolboeken overviel de heer Slob mij enigszins met
dat verdrag. Deze keer heb ik mij goed voorbereid. Wat staat er nu precies
in dat verdrag uit 1978 waar Nederland een handtekening onder gezet zou hebben?
Er is een debat over geweest met minister Van der Hoeven, die nog steeds deel
uitmaakt van het kabinet. Haar woorden gelden dus nog steeds. Zij zei: het
is niet kosteloos; het gaat om toegankelijkheid van het primair onderwijs.
Zij heeft toen namens het kabinet volgehouden dat dit niet betekent dat het
kosteloos is. Kan de heer Slob daarop reageren?De heer Slob (ChristenUnie):Natuurlijk wil ik daarop reageren. Ik dacht eerst dat de heer Pechtold
het weer over die motie van voor de verkiezingen wilde hebben, maar daar komen
wij misschien straks nog op terug. Ik weet dat hier heel vaak over gesproken
is en niet alleen met voormalig minister van Onderwijs Van der Hoeven. Het
verdrag dateert uit de jaren zestig en Nederland heeft dat in de jaren zeventig
ondertekend. In de periode daarna is er van tijd tot tijd over gesproken hoe
wij de term "free education" moeten vertalen in het kader van de
opdracht die de overheid heeft om te zorgen voor goed en toegankelijk onderwijs.
Mijn fractie heeft al die tijd fundamenteel met de toenmalige regeringen van
mening verschild over de interpretatie. Ik ben blij met de huidige regering
die duidelijk aangeeft dat wij met de maatregelen die wij nu nemen toe kruipen
naar het kosteloos beschikbaar stellen van onderwijs, zoals dat in het primair
onderwijs jarenlang gebruik is. Voor het voortgezet onderwijs was daar helaas
lange tijd geen sprake van. Gelukkig kwam toen de afschaffing van het lesgeld.
Het heeft lang geduurd, maar eindelijk kregen wij ook de VVD mee wat dat betreft.
Nu zijn de schoolboeken aan de beurt.De heer Pechtold (D66):Een omslachtig antwoord, maar niet op mijn vraag. Het ging om dat verdrag
en het debat dat de Kamer met minister Van der Hoeven heeft gevoerd, toch
een deskundige op dit gebied, namens het kabinet. Minister Van der Hoeven
zei dat het om toegankelijkheid gaat. Nu haalt de heer Slob het Engelse woord "free"
erbij. Ik krijg vaak free airmiles aangeboden, maar die zijn helemaal niet
gratis hoor! Het ging om toegankelijk. Dat heeft het kabinet toen aangegeven.
Dat betekent dus niet dat je er geen euro's aan hoeft uit te geven. Ik zou
graag zien dat de heer Slob ingaat op de woorden van minister Van der Hoeven
die zij namens het kabinet heeft uitgesproken dat het ging om "toegankelijk"
en niet om "kosteloos". Anders verwart het maar het debat.De heer Slob (ChristenUnie):Er is niet alleen met de toenmalige minister Van der Hoeven over dit onderwerp
gesproken. Ik herinner mij een debat met de toenmalige minister van Onderwijs
Hermans, waarin wij ook met elkaar de discussie voerden over de vraag hoe
wij deze bepaling van het verdrag moeten uitleggen. Natuurlijk moet de overheid
voor toegankelijk onderwijs zorgen. Het zou raar zijn als dat niet een opdracht
voor de overheid was. Onze stelling is echter steeds geweest, gebaseerd op
dit debat, dat deze bepaling zo moet worden uitgelegd dat de overheid ervoor
moet zorgen dat onderwijs niet alleen toegankelijk is, maar dat het ook gratis
beschikbaar is. Mijn voorganger in deze Kamer, de heer Schutte, heeft dat
een groot aantal keren benadrukt. Daarom voeren wij strijd tegen het lesgeld
en tegen de exorbitant hoge prijzen van boeken die op de schouders van de
ouders drukken.De heer Pechtold (D66):Dat staat de heer Slob vrij. Ik ben heel blij met zijn uitspraak dat dit
de uitleg van de heer Schutte is. Hij noemde eerst ook de SP. Daar haakt de
ChristenUnie nu op in. Hij geeft terecht aan dat het kabinet nooit heeft gezegd
dat het onderwijs kosteloos moet zijn. Natuurlijk mag hij wensen hebben, maar
hij moet ons niet houden aan een verdrag dat kennelijk niet namens het kabinet
geldt.De heer Slob (ChristenUnie):Er wordt gerefereerd aan uitspraken van een minister die in een vorig
kabinet heeft gezeten. Ik denk zelfs dat zij die uitspraken onder het kabinet-Balkenende
II heeft gedaan, maar ook onder het kabinet-Balkenende III is er nog over
gesproken. De heer Pechtold weet dat het wat merkwaardig is om een minister
van een vorig kabinet hierbij naar voren te halen om daarmee aan te geven
dat dit kabinet er precies hetzelfde in staat. Hij heeft zelf een korte periode
deel uitgemaakt van een kabinet, dus hij weet als geen ander dat het op die
manier niet werkt.Duidelijk is dat wij blij zijn met het voorliggende wetsvoorstel. De maatregel
van gratis schoolboeken in het voortgezet onderwijs is om verschillende redenen
een goede zaak. Ouders met schoolgaande kinderen hebben de afgelopen jaren
te maken gehad met een explosieve stijging van de schoolkosten. Zij krijgen
daarvoor nu compensatie. Dit is mede een koopkrachtmaatregel, maar ik geloof
niet dat daarmee iets mis is. De VVD-fractie zou dit, gehoord haar kritiek
van de afgelopen maanden op het kabinetsbeleid, juist moeten toejuichen. Komt
het kabinet hardwerkende Nederlanders met schoolgaande kinderen tegemoet,
dan is het weer niet goed. Volgens mij heeft mevrouw Dezentjé Hamming
deze mensen iets uit te leggen. Om nog maar te zwijgen over partijen die net
voor de verkiezingen, in oktober 2006, hun handtekening zetten onder een motie
waarin zij uitspreken dat het onwenselijk is dat ouders de schoolboeken nog
moeten betalen en die wanneer de verkiezingen koud voorbij zijn opeens een
heel ander standpunt innemen. Het mag hoor, zeg ik aan het adres van
de heer Pechtold, maar echt geloofwaardig is het niet.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Voorzitter. Ik wil toch even reageren op de oproep die de heer Slob doet
over de koopkrachtreparatie. Wij zouden dat probleem helemaal niet hebben
gecreëerd, die koopkrachtreparatie zou dan ook niet nodig zijn geweest.
Hij kan toch niet met droge ogen beweren dat hij hier een geweldig cadeautje
weggeeft? Als hij eerst de kansspelbelasting en de verkeersboetes heeft verhoogd
en dan denken dat hij daarmee een cadeautje aan de middeninkomens geeft? Bovendien,
alleen maar aan gezinnen en niet aan anderen.De heer Slob (ChristenUnie):Mevrouw de voorzitter. Ik ben altijd erg onder de indruk van het lijstje
dat mevrouw Dezentjé Hamming iedere keer opsomt als het gaat om belastingverhogingen.
Als burgers zich goed gedragen, zich bijvoorbeeld netjes aan de snelheid houden
die wij hebben afgesproken, dan hebben ze daar ook helemaal geen last van.
Kortom, vermijdbaar gedrag. In dat opzicht zijn wij blij met een overheid
die via de fiscus probeert op die punten sturend op te treden.De heer Dibi (GroenLinks):Voorzitter. Ik werd even geprikkeld door hetgeen de heer Slob zei tegen
de partijen over wat zij voor de verkiezingen zeiden. Inmiddels is er wel
het een en ander veranderd, mijnheer Slob. Wat moet er nog meer veranderen
voordat u zegt "en nu moeten wij even stoppen, misschien moeten wij nu
even uitstellen" of is het: als ik het ooit heb gezegd, blijf ik het
altijd zeggen?De heer Slob (ChristenUnie):Voorzitter. Mijn opmerkingen over wat er voor de verkiezingen en na de
verkiezingen is gezegd, hadden met name betrekking op de heer Pechtold. Hij
weet dat, maar het is zijn goed recht om er nu een ander standpunt over in
te nemen. Als het gaat om vragen over de uitvoering, dan moeten die natuurlijk
gesteld worden. Wij zouden geen knip voor onze neus waard zijn als wij dat
niet deden, maar daar is volgens mij dit debat mede voor. In januari hebben
wij er met de staatssecretaris al een uitvoerig debat over gehad.Het bekostigen van schoolboeken via de lumpsum zal op termijn volgens
mij ook goed uitwerken voor scholen die in de nieuwe situatie als betaler
ook meer mogelijkheden krijgen om ook te bepalen wat er op het schoolboekenfront
gebeurt. Wie betaalt, bepaalt; we kennen deze zienswijze. Natuurlijk is het
even wennen aan een op een andere wijze financieren van schoolboeken en –
wij hebben daar in januari al over gesproken – daar krijgen scholen
nu ook meer tijd voor dan oorspronkelijk was bedoeld. Ik heb daar begrip voor
en heb dat in januari ook gesteund. Ook in haar laatste brief heeft de staatssecretaris
helder gemaakt dat scholen niet alleen meer tijd krijgen, maar ook meer geld
en dat zij het komende jaar ook ondersteund zullen worden om de zaak echt
goed op orde te krijgen. Ik vraag de staatssecretaris of dit ook opgaat voor
eventuele juridische procedures die zouden kunnen ontstaan. Die kun je natuurlijk
nooit helemaal uitsluiten.Alleen al de aankondiging dat de scholen zelf financieel verantwoordelijk
worden voor de schoolboeken heeft op veel scholen effect gehad. Reken maar
dat er nu met nog meer kritische ogen naar de boekenlijsten gekeken zal gaan
worden.De heer Pechtold (D66):Was dit nu een bezweringsformule of een vraag aan de staatssecretaris?
U hebt al die juridische adviezen gezien waarin keihard over al die aanbestedingsregels
wordt gezegd dat het niet kan. U kent het verhaal! Vraagt u de staatssecretaris
nu om dat te garanderen of is het een bezweringsformule, zoiets als: als de
staatssecretaris dat van mening is, zal het wel goed komen?De heer Slob (ChristenUnie):Bezweringsformules laat ik bij D66. Ik heb een duidelijke opmerking gemaakt
over de ondersteuning die is toegezegd en nog een keer zwart op wit staat
in de brief die wij deze week van de staatssecretaris hebben ontvangen. Ik
heb haar ook gevraagd of, mochten er eventueel juridische procedures komen –
dat kun je natuurlijk nooit helemaal uitsluiten, zeker niet in een beginperiode –
scholen erop kunnen rekenen dat zij daarin ondersteund zullen worden. Ik wacht
het antwoord van de staatssecretaris op die vraag af.De heer Pechtold (D66):In de brief van de staatssecretaris staat dat zij een andere mening heeft
dan bijvoorbeeld de advocaten van Stibbe. Dat is een mening, maar u zou op
dit moment de staatssecretaris toch moeten vragen om dat juridisch te onderbouwen?
Juristen zeggen ons dat wij die problemen krijgen, dat wij die rechtszaken
krijgen. Natuurlijk krijgen wij die problemen en rechtszaken niet hier, maar
die krijgen ze in onderwijsland. Ik neem aan dat ik met u de staatssecretaris
mag oproepen om een juridisch advies te vragen, niet om een mening.De heer Slob (ChristenUnie):De staatssecretaris heeft in haar brief heel goed inzichtelijk gemaakt
wat haar reactie op de vier stellingen is die vanuit de educatieve uitgeverijen
naar ons toe zijn gekomen en waar dat Stibbeonderzoek ook mee te maken had.
Een van de risico's die voorzien wordt – het is volgens mij niet helemaal
onterecht om te denken dat die kan ontstaan – is dat er mogelijk nog
juridische consequenties aan vast kunnen zitten als men een keuze maakt. Als
je voor de een kiest, kies je nu eenmaal niet voor de ander en die kan daar
eventueel bezwaar tegen aantekenen. Dat kun je nooit helemaal vermijden. Ik
snap persoonlijk heel goed dat scholen daar ook wel tegen aanhikken. Mijn
vraag aan de staatssecretaris is of dat ook past bij de hele ondersteuning
die zij de scholen gaat geven en waarvoor zij ook geld uittrekt. Daar wil
ik graag een antwoord op hebben en dat zal ik ongetwijfeld gaan krijgen.Ik heb al gezegd dat scholen nu al met kritische ogen naar de boekenlijsten
kijken, maar de druk om dit te doen zal groter worden. Terecht zal worden
nagegaan of bepaalde boeken wel echt nodig zijn. Zo zijn werkboeken dit afgelopen
jaar nauwelijks gebruikt. Je kunt dan de vraag stellen of zo'n boek weer op
de lijst moet worden gezet. Waarom moet een methode al binnen twee jaar worden
vervangen? Is er goed nagedacht over de keuzes die worden gemaakt? Dit zijn
allemaal heel legitieme vragen. Vragen die altijd gesteld moeten worden en
ook wel worden gesteld, dat weet ik ook uit eigen ervaring, maar generaliserend
gesproken klinken ze minder luid als de rekening toch onverkort bij de ouders
kan worden neergelegd. Dat kan straks niet meer. Ik ben ervan overtuigd
dat hier een wereld te winnen valt. Ik zeg dit ook op basis van mijn eigen
werkervaring in het voortgezet onderwijs, destijds met een grote betrokkenheid
bij het ontwikkelen en in de markt zetten van onderwijsmethoden.Het is ongehoord hoe hoog de boekenprijzen zijn geworden in de afgelopen
jaren, niet alleen in vergelijking met de ontwikkelingen van de afgelopen
jaren, maar ook in Europees perspectief. Daar moet iets aan worden gedaan,
maar die rekening mag niet bij de ouders worden gelegd. Dit wetsvoorstel biedt
mede mogelijkheden om hier iets aan te doen.Ik ben niet in alles onder de indruk van de kritiek van de distributeurs
en educatieve uitgeverijen. Met alle respect voor hun positie die ik begrijp
en ken, begrijp ik ook dat zij graag de huidige situatie zouden voortzetten.
Het gaat hier om grote belangen, ook in financieel opzicht. Ons belang is
echter een ander.Ik heb begrip voor de zorg van de docenten over hun betrokkenheid bij
de keuze van boeken. Als er nieuwe situatie ontstaat, roept die vragen op.
De staatssecretaris heeft in haar brief van gisteren duidelijk gemaakt dat
de betrokkenheid van docenten bij de keuze van boeken gewaarborgd blijft,
ongeacht de keuze die de school maakt voor het traject voor de aanbesteding.
Ik vraag de staatssecretaris om hier glashelder over te zijn. Natuurlijk moeten
de docenten betrokken zijn bij de methoden waarmee zij in de klas moeten werken.Ik ben van mening dat de scholen de nieuwe situatie als een uitdaging
kunnen beschouwen om, nog meer dan nu, zeer gericht een eigen boekenbeleid
neer te zetten, inclusief de financiële aspecten ervan. Nogmaals, wie
betaalt, bepaalt. Docenten kunnen hierbij heel gericht worden ingezet, bijvoorbeeld
voor het ontwikkelen van eigen lesmateriaal. Kan de staatssecretaris bevestigen
dat die situatie zich op die manier kan voordoen?Tijdens het spoeddebat op 23 januari jongstleden is al een groot
aantal aspecten van een zorgvuldige invoering van de financiering van schoolboeken
in het vo via de lumpsum aan de orde geweest. Het kabinet heeft ervoor gekozen
om voor het cursusjaar 2008-2009 een financiële bijdrage van € 308
aan de ouders over te maken in plaats van het geld op dat moment al toe te
voegen aan de lumpsum van de scholen. Dit is een praktische oplossing om de
scholen een cursusjaar lang, dus twaalf maanden, in de gelegenheid te stellen
om te voldoen aan de Europese aanbestedingsregels. Ik heb in januari al gezegd
dat mijn fractie deze oplossing steunt.Wij hebben toen ook uitvoerig gediscussieerd over de hoogte van het bedrag.
De staatssecretaris heeft in antwoord op mijn vragen toegezegd dat er voor
2008 nog een prijscorrectie zal plaatsvinden. Ik neem aan dat zij bij die
toezegging blijft.Ik heb uit de media begrepen dat de SP van mening is dat de maatregel
om € 308 over te maken aan de ouders ook na het komend cursusjaar
moet worden voortgezet. Dit lijkt mij een slecht plan. Op die manier staat
er voor langere tijd geen druk, ook geen financiële druk, op de scholen
om gericht met de boekenlijsten bezig te zijn.Daar komt bij dat er ondanks de WTOS nog steeds veel leerlingen zonder
schoolboeken op scholen rondlopen, vooral in de grote steden. De ouders krijgen
soms wel een tegemoetkoming. Er is overigens een groot percentage ouders dat
daar recht op heeft, 37%, maar er geen gebruik van maakt. Aan die onwenselijke
situatie komt straks een einde als het geld in de lumpsum wordt opgenomen
en de scholen alle leerlingen met boekenpakketten zullen bedienen. Dat moet
de heer Van Dijk toch ook wat waard zijn. Dat geldt in ieder geval wel voor
mijn fractie.De voorzitter:Ik begrijp, mijnheer Van Dijk dat u zich uitgedaagd voelt, maar u kunt
ook reageren in uw eigen termijn. Ik begrijp dat u liever nu een vraag stelt?De heer Jasper van Dijk (SP):De heer Slob moet wel goed citeren, want ik heb gezegd dat wij onderzoek
moeten doen naar een zorgvuldige wet. Ik wil namelijk dat op alle vragen over
de aanbesteding een goed antwoord wordt gegeven. Een jaar moet voldoende zijn
om die antwoorden te vinden en totdat het zo ver is, kun je die € 308
gewoon aan de ouders overmaken.De heer Slob (ChristenUnie):Volgens mij erkende u in januari nog dat de regering met een zorgvuldige
wet is gekomen, omdat de scholen een jaar langer de tijd kregen, terwijl zij
maar vier maanden nodig hebben om de procedure rond te krijgen. Zij kunnen
het zelf doen, maar ze kunnen het ook uitbesteden. Ik wacht uw termijn nog
even af, maar ik krijg wel de indruk dat u wegloopt voor de verantwoordelijkheid
voor een punt waarvoor u zelf jarenlang hebt gepleit.De heer Jasper van Dijk (SP):Het gaat mij om het draagvlak. Uit krantenberichten blijkt dat u als voorstander
van deze spoedwet daarmee een groot probleem hebt.De heer Slob (ChristenUnie):Voorzitter. Ik neem deze opmerking voor kennisgeving aan.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):U bent blijkbaar ontzettend blij met de gratis schoolboeken.De heer Slob (ChristenUnie):Het is fantastisch!Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):U bent er echter ook van overtuigd dat de boeken goedkoper zullen worden.
Op welke informatie baseert u dat eigenlijk? Ik wil u toch ook confronteren
met een onderzoek van Iddink voortgezet onderwijs BV onder schoolleiders.
Iddink vroeg een reactie op de volgende stelling: Ik verwacht dat de werking
van de schoolboekenmarkt verbetert als de school naast bepaler ook betaler
wordt. De helft van de schoolleiders antwoordde dit niet te verwachten. Een
andere stelling: Ik verwacht dat de werking van de schoolboekenmarkt verbetert
door Europese aanbesteding. Daarop zei 83% nee. Volgende stelling:
Het bedrag dat onze school eventueel tekort komt aan schoolboeken, willen
wij compenseren met... 43% van de schoolleiders zei dat de boekenlijst
zo zou worden aangepast dat er geen tekort meer is. Hoezo kwaliteit van onderwijs?De heer Slob (ChristenUnie):Ik ben onder de indruk van de consistentie van mevrouw Dezentjé.
Zij weet echter ook dat de boekenprijs in de periode 2000-2005 met 35%
is gestegen, terwijl het besteedbaar inkomen van tweeoudergezinnen in die
periode met ongeveer 18% is gestegen. Daar zit een enorme kloof tussen.
Zij weet verder ook heel goed dat de boekenprijs in de cursusjaren 2006/2007
en 2007/2008 harder is gestegen dan de inflatie. De boekenprijs
blijft dus maar stijgen. Wij zullen daarom naar instrumenten moeten zoeken
om scholen te dwingen gerichter te kijken naar wat ze aanbieden. Alleen zo
kunnen wij de boekenprijs naar beneden brengen.Verder is de kloof tussen de boekenprijs in het buitenland en Nederland
enorm. Wij moeten natuurlijk niet terug naar een boekenpakket van ongeveer € 100,
want dat zou ten koste gaan van de kwaliteit. Er zit echter een hele wereld
tussen meer dan € 300 en € 100. Die wereld moeten wij
terugwinnen in het belang van de ouders.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Waarom hebt u uw aandacht dan niet gericht op het goedkoper maken van
de schoolboeken? Dat was veel beter geweest dan dit gedrocht van een wet.
De schoolboeken zijn te duur. Dat laat de situatie in de ons omringende landen
wel zien. De gratis schoolboeken zijn verder een inkomenspolitieke maatregel.De heer Slob (ChristenUnie):De problematiek van de te dure schoolboeken is mijn fractie al jaren een
zorg en overigens ook de meeste andere fracties. Ik herinner mij nog goed
de hoorzitting die wij in de vorige kabinetsperiode met een groot aantal managers
uit het onderwijs hebben gehouden. Wij hadden die managers gevraagd om in
de Kamer uit te leggen waarom het hen niet lukte om de schoolboekenprijzen
in de hand te houden. Een aantal van hen zei dat het gewoon niet lukte en
dat hulp van de politiek nodig was.Dit wetsvoorstel is een effectief instrument, want de scholen zullen het
moeten doen met het geld dat ze krijgen. Daarover is zorgvuldig nagedacht.
Een school moet vanaf nu dus echt alles uit de kast halen om de prijs van
het boekenpakket beheersbaar te houden. Dat mogen wij van scholen vragen en
het is goed dat wij dat nu doen.Het geeft niet dat u selectief citeert uit onderzoeken. Dat kan ik allemaal
wel hebben, maar ik vraag u dan ook om achter die onderzoeken te kijken. Wie
heeft die onderzoeken gedaan en met welk doel?Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Ik begrijp niet waarom de heer Slob zo star vasthoudt aan zijn standpunt,
want in Duitsland kosten schoolboeken ongeveer € 40. Daar wordt
helemaal niets Europees aanbesteed. Moet u daar dan niet eens naar kijken
in plaats van star vast te houden aan deze verkeerde wet?De heer Slob (ChristenUnie):Ik begrijp de opmerking over starheid niet, maar als je, zoals in Duitsland,
de kosten van schoolboeken weet te reduceren tot het bedrag dat u noemde,
zal er geen sprake zijn van Europese aanbesteding, want dan kom je nooit boven
de drempel van verplicht aanbesteden. Het zou mij ook een lief ding waard
zijn om in Nederland de situatie te creëren waarin de scholen ervoor
gaan om onder dat bedrag te komen. Het is mogelijk dat deze wet zoveel druk
op de ketel zet dat wij die situatie gaan realiseren, al hoop ik niet dat
wij uitkomen op € 40, want met de kennis die ik heb van schoolboeken,
kan ik mij niet voorstellen dat je daarvoor kwalitatief goede boeken krijgt.De heer Jasper van Dijk (SP):Ik doe een korte suggestie aan de heer Slob: als wij dat nu eens gingen
onderzoeken?De heer Slob (ChristenUnie):Wij hoeven dat helemaal niet te onderzoeken. Wij moeten met elkaar nu
duidelijke keuzes maken: een keuze voor het overgangsjaar om ervoor te zorgen
dat de ouders toch het geld krijgen waarmee zij al rekening hebben gehouden.
Er zijn immers verwachtingen gewekt, en daar lopen wij niet voor weg. Voor
mij is dat ook de reden geweest om in januari te zeggen: alles goed en wel,
ik snap dat het kabinet zegt dat wij er lang over moeten gaan doen, maar het
kan niet zo zijn dat wij ook de compensatie van de ouders dan nog een jaar
gaan doorschuiven. Hulde voor het standpunt dat het kabinet heeft ingenomen.
Het kabinet wist ook dat het in de Kamer niet zou wegkomen met een ander standpunt.
Ik denk ook dat het kabinet het zelf niet anders wilde. Wij hebben deze wet
nu gewoon nodig; om de overgangssituatie te regelen, maar ook om duidelijk
te maken dat wij het de komende jaren zo gaan doen. Wij gaan het geld toevoegen
aan de lumpsum en vragen van de scholen om daarmee straks om te gaan. Ik vind
het helemaal niet zo vreemd: de lumpsum kennen wij in het voortgezet onderwijs
sinds 1996 en er is inmiddels de nodige ervaring mee opgedaan. De scholen
waren er erg blij mee dat zij het geld kregen en zelf hun keuzes konden maken.
Er wordt nu een onderwerp toegevoegd aan de lumpsum. Dat moet zorgvuldig gebeuren
en die zorgvuldigheid nemen wij in acht in de vorm van extra tijd en extra
geld. Ik vind het zeer ver gezocht dat er een relatie wordt gelegd met het
rapport van de commissie-Dijsselbloem. Het gaat niet om een onderwijsvernieuwing à
la het nieuwe leren, maar om een andere manier van bekostigen van schoolboeken.
De keuze daarvoor maken wij heel zorgvuldig, maar wel zeer zelfbewust.De heer Dibi (GroenLinks):Voorzitter...De voorzitter:Ik begrijp uw verlangen om op dit onderwerp door te gaan, maar ik verzoek
de heer Slob, zijn betoog voort te zetten.De heer Slob (ChristenUnie):Voorzitter. Ik ga afronden. Mijn fractie hecht aan een zorgvuldige evaluatie
van deze wet. Er stond nog geen evaluatiebepaling in de wet, en daarom heb
ik mijn handtekening gezet onder een amendement waarmee wordt beoogd een dergelijke
evaluatiebepaling in de wet op te nemen. Vanwege de vragen die er zijn, moet
die bepaling gedetailleerd aangeven welke onderdelen van de wet de komende
jaren geëvalueerd zouden moeten worden. Ik ga ervan uit dat de eerste
indiener van dit amendement, mevrouw Kraneveldt, daaraan straks wat meer woorden
zal wijden.De heer Dibi (GroenLinks):Ik heb ontzettend veel vragen aan de heer Slob, maar ik houd het bij één.
U begon over het kosteloos maken van het voortgezet onderwijs, net als het
primair onderwijs. Wij weten allemaal dat er het vmbo veel meer kosten kent
dan alleen boeken. In het mbo hebben wij ook 16- en 17-jarige leerlingen die
niet in aanmerking komen voor deze tegemoetkoming. Als u zo voor kosteloos
onderwijs bent, waarom bent u daar dan niet over begonnen?De heer Slob (ChristenUnie):Het gaat om kosteloos funderend onderwijs. Wij hebben het
dan over het primair en voortgezet onderwijs. Die term wordt ook in het internationale
verdrag genoemd. Het is goed om te preciseren wat wij onder leermiddelen verstaan.
Dat is inmiddels gebeurd en wij kunnen het in de wet terugvinden. Extra kosten
moeten verder worden geregeld tussen school en ouders. Je kunt niet onverkort
zeggen: van alles wat u uitgeeft, kunt u de rekening bij de overheid indienen.
Wij moeten dat dus heel scherp formuleren. Mijn indruk van de wet is, dat
dit is gebeurd.Wat betreft het mbo legt u de vinger op een gevoelige plek. Ook wij hebben
vaker in de Kamer aangegeven dat wij vinden dat er wat scheefgroei is tussen
het voortgezet onderwijs en het mbo, zeker als je kijkt naar wat er daar de
afgelopen jaren aan compensatie heeft plaatsgevonden: het lesgeld weg –
daar waren wij blij mee – en nu de schoolboeken. Ik vind dat een punt
van aandacht. Ik vind wel dat wij, als wij daaraan iets zouden willen doen –
ik denk dan overigens niet direct aan de schoolboeken, maar eerder aan de
reiskosten – dat op een zorgvuldige manier moeten doen, namelijk op
momenten dat wij boter bij de vis kunnen leveren. Dat gaan wij niet eventjes
zomaar uit de losse pols doen bij een debat als dit.De heer Dibi (GroenLinks):Dus die ov-jaarkaart voor mbo-leerlingen komt er eindelijk namens de ChristenUnie?De heer Slob (ChristenUnie):U begint gelijk al gedetailleerd in te vullen, maar het is bekend dat
mijn fractie vaker aandacht heeft gevraagd voor de situatie in het mbo. Ik
vind dat wij bestaande mogelijkheden zullen moeten benutten, maar het moet
financieel wel rond te krijgen zijn.De heer Pechtold (D66):Het betoog van de ChristenUnie is vooral gebaseerd op "wij willen
dat het gratis is, dus het zal gratis zijn". Daarmee geeft de heer Slob
aan, zeker toen hij het koopkrachtargument erbij haalde, dat het niet om onderwijsbeleid
gaat, maar om inkomenspolitiek. Hij zei: wij wilden ook wat aan de koopkracht
doen. Zou hij kunnen ingaan op het argument dat daartegen pleit, namelijk
dat ouders met een inkomen van minder dan € 30.000 nu al voor een
maximum van € 600 gratis boeken kunnen krijgen, dus het dubbele
van de € 308 die hij hen dit jaar ter beschikking wil stellen? Dat
betekent dus dat de maatregel van dit kabinet eigenlijk gewoon ouders ten
goede komt met een middeninkomen of een hoger inkomen.De heer Slob (ChristenUnie):Ik blijf het bizar vinden dat ik nu moet gaan uitleggen waarom wij verder
moeten gaan met het via de lumpsum bekostigen van schoolboeken aan een vertegenwoordiger
van de fractie die daar net voor de verkiezingen van 2006 zo hartgrondig voor
was, maar goed. Ik zal mij daar maar even overheen zetten. Misschien moet
de heer Pechtold de vorige woordvoerder nog een keer bellen.De heer Pechtold (D66):U hebt in dit debat al vijf keer geprobeerd om er onderuit te komen, maar
het lukt u maar niet.De heer Slob (ChristenUnie):Dat zegt wel iets, mijnheer Pechtold. Daar moet u maar over nadenken.
U zegt wel iets tegen de kiezer en als de kiezer dan weer gesproken heeft,
is uw positie op dit onderwerp opeens helemaal anders.De heer Pechtold (D66):Dat zou ik met dit kabinet maar niet te veel zeggen.De heer Slob (ChristenUnie):Het is natuurlijk helemaal niet de bedoeling geweest dat deze maatregel
ook een koopkrachtmaatregel zou zijn. Het is er echter wel een effect van.
Ik heb daar niet zoveel bezwaren tegen. Ik heb mij verbaasd dat de VVD-fractie
zich daar zo druk om maakt. Zij zou dit soort maatregelen juist prachtig moeten
vinden. Algemene lastenverlaging voor iedereen. Prachtig, al die hardwerkende
mensen die daarvan kunnen profiteren. Wat de WTOS betreft: die is uit verschillende
elementen opgebouwd. Daar zit een boekencomponent in, maar men kan ook voor
andere schoolkosten een vergoeding krijgen. Kijkt u dan nog eens goed naar
de stukken: de WTOS wordt niet in een keer helemaal afgeschaft. Voor de boeken
krijgt men straks € 308 netjes op de rekening overgemaakt. Ik ga
ervan uit dat dit ordentelijk zal verlopen. Daar zullen al die ouders aan
het eind van het jaar heel erg blij om zijn. Ik denk dat dit kabinet en alle
fracties die het voornemen gesteund hebben, daar dankbaar voor zijn. Voegt
u zich in deze rij.De heer Pechtold (D66):De heer Slob gaat steeds geïrriteerder en sneller praten en hij gaat
steeds meer woorden gebruiken, maar hij geeft geen antwoord. Ik zeg dat deze
maatregel, die geen onderwijsbeleid is, maar inkomenspolitiek, niet geldt
voor ouders met een inkomen van minder dan € 30.000. Ik geef aan
dat die ouders de boeken nu al gratis krijgen en dat dus wat de heer Slob
koopkrachtreparatie noemt, alleen geldt voor middeninkomen en hogere inkomens.
Zou hij gewoon kort daarop in kunnen gaan, zonder weer te vervallen in allerlei
irritaties over verkiezingen en dergelijke? Ik weet niet waar het allemaal
vandaan komt. Kan hij gewoon antwoord geven op mijn vraag? Dit voorstel werkt
alleen voor ouders die meer dan € 30.000 verdienen. Het werkt niet
voor de ouders waarvoor de heer Tichelaar destijds hier stond te pleiten.De heer Slob (ChristenUnie):Ik weet niet waar de heer Pechtold het vandaan haalt dat ik geïrriteerd
zou zijn, maar ik wil best antwoord geven op zijn vraag die uit tien regels
bestaat. Het klopt dat er aan een bepaalde categorie ouders al compensatie
wordt gegeven. Zij kunnen overigens nog steeds extra geld krijgen voor andere
kosten die zij maken. Wij gaan dat nu verbreden. Het gaat nu voor alle ouders
gelden, in relatie dus tot het standpunt dat wij hebben, ook voortkomend uit
het internationale verdrag op grond waarvan wij met elkaar moeten streven
naar kosteloos onderwijs.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Ik heb nog één slotvraag. Ik hoor de heer Slob net zeggen
dat iedereen nu een koopkrachtverbetering krijgt door de gratis schoolboeken,
maar dat is dus echt niet het geval. Wij hebben het hier alleen over gezinnen
en ik hoop dat de ChristenUnie heel goed weet dat er andere samenlevingsvormen
zijn. Als dit hem zo dierbaar is, moet hij daar ook eens naar kijken.De heer Slob (ChristenUnie):Wij hebben met elkaar ook geconstateerd dat 37% van de ouders geen
gebruikmaakt van de WTOS, ondanks het feit dat zij daar wel recht op hebben.
Die ouders gaan wij straks ook bedienen, dit misschien ook in aanvulling op
de vraag van de heer Pechtold. Wij weten ook dat veel ouders net over de rand
heen vallen. Zij worden straks eveneens optimaal bediend. Kortom, dit is een
heel goede maatregel waar al die ouders met gezinnen, ook eenoudergezinnen,
ontzettend blij mee zullen zijn.De heer Jasper van Dijk (SP):Voorzitter. De SP is altijd voorstander van gratis schoolboeken geweest.
In het internationale verdrag uit 1978 staat ook: het voortgezet onderwijs
moet geleidelijk kosteloos worden. Vorige kabinetten haalden een truc uit
om daaraan te ontkomen, maar het moet geleidelijk kosteloos worden. Nu zou
het eindelijk zo ver zijn, maar wordt het toch problematisch vanwege de regels
voor aanbesteding. Een mooi idee dreigt te verzanden in bureaucratische rompslomp.
Het middel is erger dan de kwaal.Gratis schoolboeken zijn een goed idee. Ze horen bij kosteloos onderwijs,
maar de uitvoering mag niet leiden tot een verslechtering. Voor die uitdaging
staan wij, want de scholen maken zich grote zorgen over de uitvoerbaarheid
van dit wetsvoorstel. In die zin zou ik zeggen: het idee is een acht, de uitvoering
een vier. Er zijn drie punten waarover grote onzekerheid bestaat: behouden
de leraren hun vrijheid om zelf hun boeken te kiezen, leidt het voorstel niet
tot onnodige bureaucratische rompslomp en hoe zit het met de risico's van
juridische procedures? Gezien dit alles, zou ik zeggen: laat dit kroonjuweel
geen kreunjuweel worden.Daarnaast spelen de hoge kosten van schoolboeken een rol. De Volkskrant
rekende ons voor. De omliggende landen doen het heel anders. In Duitsland,
Engeland en Frankrijk kosten de boeken niet meer dan € 80. Geen
van die landen doet aan aanbestedingen. Wat doet Nederland verkeerd? Waarom
betalen wij meer dan € 300 voor die boeken? Wij zijn toch niet de
gekke henkie van Europa? Het is uit de hand gelopen en dat is niet uit te
leggen, zeker niet aan de ouders.Gisteren kwam de brief van de staatssecretaris. Zij ziet nog steeds geen
probleem in aanbesteding via distributie. De leraren zouden hun keuzevrijheid
behouden. Even later kregen wij een antwoord van advocatenkantoor Stibbe.
Nu wordt het even juridisch, maar dit is zijn antwoord op de brief van de
staatssecretaris. Stibbe ziet wel degelijk problemen met de aanbesteding als
een school de boeken met naam en toenaam noemt. Volgens de staatssecretaris
is dat toegestaan mits het om een dienst gaat, maar volgens Stibbe gaat het
om een gemengde opdracht van een dienst en een levering, waarbij de levering
de hoogste waarde heeft. Zelfs als het wel om een dienst gaat, mag de school
geen naam en toenaam noemen, aldus Stibbe. Kortom: het blijft de vraag of
de leraar vrij is om zijn eigen methoden te kiezen.Wie er dan ook gelijk heeft, dit valt toch niet meer uit te leggen aan
de scholen die hiermee in zee moeten gaan? Met dit gedoe willen wij de scholen
toch niet opzadelen? Als wij dit willen veranderen, moeten wij 27 landen overtuigen,
want het is allemaal in Brussel vastgebeiteld. Lang leve de Europese Unie!
Straks zitten leraren meer in Brussel dan in de klas. Ik weet nog dat voorstanders
van Europa tijdens de campagne inzake de grondwet voor Europa zeiden: maakt
u zich geen zorgen, SP, Europa heeft niets te maken met onderwijs. Dat bleek
toch net even anders te zijn. Wat mij betreft, is onderwijs een publieke dienst.
Je moet dus proberen, de Europese Unie daar verre van te houden. Nu zijn wij
op de manier van de staatssecretaris met de schoolboeken aan de gang en steekt
Europa toch een stok in de wielen. Daar wil ik de scholen niet mee lastig
vallen. Ik wil in dit kader een reactie op de brief van de Landelijke Werkgroep
Economie Onderwijs. Zij schrijft dat zij op een regionale bijeenkomst van
de VO-raad hoorde dat een school door het aanbesteden niet kan aangeven welke
methode zij wil hebben. Dit was nota bene een voorlichtingsbijeenkomst over
dit wetsvoorstel! Je moet een omschrijving geven en dan maar afwachten wat
je krijgt. Bovendien zou de markt in handen komen van enkele spelers, wat
een machtsconcentratie tot gevolg heeft. De kleintjes worden simpelweg van
de markt geduwd. Dan blijft er van marktwerking ook weinig over. Ik krijg
hierop graag een reactie.Kortom: onze zorgen blijven bestaan. Docenten kunnen niet meer kiezen
voor hun eigen lesmethode. De aanbesteding is juridisch riskant. Het is een
zware belasting voor de scholen en je hebt ook nog de kans dat de ouderbijdrage
flink wordt verhoogd. 83% van de scholen zou dit volgens een enquête
niet zien zitten.Wij moeten geen plannen opleggen waarvoor geen draagvlak bestaat. Wij
moeten geen plannen invoeren die een verslechtering betekenen. Ik zie nu eigenlijk
drie posities. Ik zie mensen die helemaal geen gratis schoolboeken willen
en ik zie mensen die voor deze haastklus zijn. De mensen die helemaal geen
gratis schoolboeken willen, blijven met het probleem zitten dat de kosten
eindeloos kunnen stijgen, terwijl de mensen die voor deze spoedwet zijn met
het risico van rechtszaken et cetera zitten. Wij moeten daarom op zoek naar
een oplossing, wellicht een derde weg. Daarom stelt de SP-fractie voor om
een onderzoek te doen naar een uitvoerbaar plan voor gratis schoolboeken.
Wij willen daarbij bekijken of het mogelijk is de kosten zo laag te houden
dat aanbesteding niet nodig is. Wij moeten dus goed naar de situatie in het
buitenland kijken. Laat de staatssecretaris naar Duitsland, Frankrijk en Engeland
gaan om goed te bestuderen hoe ze het daar doen voor zulke lage bedragen.
Laat haar ook onderzoeken of het met experimenten gedaan kan worden. Ook de
mogelijkheden van digitale leermiddelen moeten worden onderzocht. Ik heb hierover
een amendement ingediend. Leraren kunnen eigen lesmateriaal via internet verspreiden;
de zogenaamde wikileermiddelen. Ook de positie van het mbo moet worden bezien.
De MBO Raad heeft uiteraard een punt als die zich afvraagt waarom vwo- en
havoleerlingen wel gratis schoolboeken krijgen, maar mbo-leerlingen niet.
Dit valt niet goed uit te leggen. Zolang dit onderzoek loopt, kan de staatssecretaris
wat mij betreft de ouders haar eigen tussenoplossing bieden door de € 308
op hun rekening te storten. Dat kan in ieder geval zonder rompslomp. Als zij
het onderzoek bijvoorbeeld eind dit jaar afrondt, hoeft het maar één
jaar op deze manier te gaan. Daarna kunnen wij dan aan de slag met een nieuwe
methode.De heer Pechtold (D66):Doet de ongemakkelijke positie de SP-fractie een beetje pijn? Het kabinet
had immers geen ferventere voorstander van haar ideeën
over gratis schoolboeken dan de SP-fractie. Wij moesten door. De fracties
van de VVD en van D66 waren knettergek. Nu zie ik de heer Van Dijk kruipen
en draaien en moeilijk doen. De meerderheid wil het niet, dus de SP-fractie
gaat nu een beetje om. Doet het pijn?De heer Jasper van Dijk (SP):De heer Pechtold luistert selectief. Ik geef uitdrukkelijk aan dat ik
een groot voorstander ben van gratis schoolboeken. Ik ben echter tegen slechte
wetten. Dat is alles. Ik wil hem trouwens nog wel even vragen wat hij eigenlijk
gaat doen aan de oneindige stijging van de kosten voor schoolboeken.De voorzitter:Dat mag u hem straks vragen, in de termijn van de heer Pechtold.De heer Pechtold (D66):Die vraag die de heer Van Dijk op het laatst stelde, geeft aan dat de
SP even probeert weg te komen. Ik houd hem echter graag in de positie waarin
hij nu zit, draaiend en wel en met pijn in de rug. Hij wilde door. Wij vroegen
de spoeddebatten aan en moesten de staatssecretaris en de SP-fractie ervan
overtuigen dat wij moesten luisteren naar het veld. De SP-fractie roept steeds
dat ze luistert naar het veld, maar luistert gewoon naar meerderheden. De
heer Van Dijk denkt: nu het mij goed uitkomt, ga ik maar mee. Ga alsjeblieft
serieus met dit onderwerp om. Laten wij het kabinet nu inderdaad samen hiertoe
oproepen, maar geef ook eerlijk aan dat de SP-fractie de afgelopen maanden
en weken gewoon te snel is gegaan en wij mede door de SP-fractie nu met een
noodprocedure zitten.De heer Jasper van Dijk (SP):Ik werp deze kritiek verre van mij. Ik ben een groot voorstander van gratis
schoolboeken, maar ook een groot tegenstander van Europese bureaucratie. Daarvan
is de heer Pechtold een groot voorstander. Hij loopt alleen maar te roepen
dat het geweldig is wat er allemaal in Europa gebeurt. Aan de scholen valt
echter niet uit te leggen wat Brussel te maken heeft met gratis schoolboeken.
Als het aan de heer Pechtold ligt, mag dat allemaal verder gaan.De heer Jan de Vries (CDA):Nog in januari, tijdens hetzelfde spoeddebat waarover de heer Pechtold
sprak, zei de SP-fractie dat er wel gratis schoolboeken moesten komen. De
fractie was geen voorstander van de compensatieregeling, want men zag allerlei
nadelen. Ouders werden niet volledig en niet tijdig gecompenseerd enzovoorts.
Men had allerlei kritiek en vond dat de boeken zo snel mogelijk gratis moesten
worden. Het verbaast mij dat het er nu op lijkt dat de SP-fractie vooral de
spreekbuis is van de commerciële belanghebbenden, van de uitgevers en
de boekverkopers. De heer Van Dijk neemt namelijk zomaar aan wat de advocaten
in opdracht van de commerciële aanbieders beweren. Hun stelling wordt
een op een door de SP-fractie overgenomen. Kan de heer Van Dijk hierop eens
reageren? Wat is het standpunt van de SP-fractie nu precies? Durft zij ook
zelf te kiezen?De heer Jasper van Dijk (SP):De CDA-fractie zou blij moeten zijn dat de SP-fractie de kritiek die rond
dit wetsvoorstel wordt geuit, breed beziet. U bent gekomen met een spoedwet
en u zit met de rompslomp rond de aanbestedingen. De mensen die helemaal tegen
gratis schoolboeken zijn, leveren helemaal geen oplossing. Daarom zeg ik dat
er een derde oplossing mogelijk is. Daarvoor moet grondig onderzoek worden
gedaan naar een duurzame oplossing. Op die manier kunnen wij er misschien
samen voor zorgen dat de schoolboeken maar € 80 kosten, mijnheer
Jan de Vries. Daarmee zullen de uitgevers ook niet blij zijn. Met uw wetsvoorstel
gaat u dat niet bereiken. Met dat voorstel gaan wij de draaimolen in van de
bureaucratische rompslomp.De heer Jan de Vries (CDA):Bevorderen dat de schoolboeken maar € 80 zouden kosten, zou
betekenen dat de Kamer zich zou gaan bemoeien met de afweging van scholen
en docenten. Was het niet de fractie van de SP die in januari, maar ook al
eerder, aangaf dat juist de positie van de scholen en docenten moet worden
bewaakt? Wij gaan ervan uit, kijkend naar het wetsvoorstel, dat die scholen
en docenten hun verantwoordelijkheid nemen en zelf tot een evenwichtige afweging
komen.Ik kom nog een keer terug op de kwestie van de keuze, want de SP-fractie
loopt daarvoor weg. Om populistische redenen, omdat het beeld in de media
opeens verschuift, doordat een aantal commerciële aanbieders en belanghebbenden
zich in de discussie mengen, kiest de fractie van de SP voor duikgedrag door
ineens te pleiten voor een onderzoek. Dat vind ik erg gemakkelijk.De heer Jasper van Dijk (SP):Het CDA is tegenstrijdig. Enerzijds zegt de heer De Vries dat ik achter
de commerciële uitgevers aanloop, maar anderzijds mag ik niet zeggen
dat men moet proberen om daaraan te ontkomen. Ik pleit voor een onderzoek
naar hoe schoolboeken structureel goedkoper kunnen worden. Dat lost de heer
De Vries niet op. Hij stuurt de scholen het Brusselse bos in waar verschrikkelijk
ingewikkelde aanbestedingen moeten worden gevolgd. Dat wil ik niet. Ik wil
gratis schoolboeken. Ik wil geen ingewikkelde wet, maar daar komt het CDA
wel mee.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Voorzitter. Ik verbaas mij erover dat de SP pleit voor die € 80,
in ieder geval voor goedkopere schoolboeken, waar ik ook voor ben, maar daarnaast
ook wil dat die € 308 tegelijkertijd als een soort verhoging van
de kinderbijslag direct naar de ouders moet. Heb dan ook het politieke lef
om daar iets over te zeggen. Het verbaast mij nog meer dat de heer Van Dijk
zo luchtig doet over het kennelijk probleemloos overmaken van dat bedrag naar
de ouders. Waar maakt hij uit op dat dit zo gemakkelijk is? Ik heb hem de
staatssecretaris nog niet om de garantie horen vragen dat dit gaat lukken.
Wij hebben vanochtend een brief van de staatssecretaris gehad over de samenwerking
met minister Donner. De Informatie Beheergroep en de Sociale Verzekeringsbank
moeten gaan samenwerken, maar er wordt ook een groep helemaal niet bereikt.
Van die kant moet men zelf een aanvraag indienen. Kijk naar de ervaring die
wij inmiddels hebben opgedaan met overheidsdiensten waar de koppeling van
bestanden mislukt. Ik wijs bijvoorbeeld op de Belastingdienst. Met andere
woorden: dit gaat tot problemen leiden. Hoe kan de heer Van Dijk daar dan
voor zijn?De heer Jasper van Dijk (SP):Het gaat om een tijdelijke oplossing die wat mij betreft eenmalig wordt
gebruikt. Mijn voorstel is om in die tijd onderzoek te doen
naar een slimmere oplossing dan die de spoedwet biedt. De VVD wil echter helemaal
niets doen, maar dan is de sky the limit qua schoolboekenprijzen. Dat is leuk
voor al die ouders die al zwaar moeten betalen voor de boeken. Ik ben op zoek
naar een structurele oplossing, maar die biedt de VVD niet.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Ik stel vast dat de heer Van Dijk daarmee accepteert dat die 50 mln. extra
wordt geïnvesteerd in de invoering hiervan, maar dat is pas echt geld
verkwisten. De heer Van Dijk zou er ook niet voor moeten zijn dat belastinggeld
op die manier wordt verspild.De heer Jasper van Dijk (SP):Natuurlijk moet belastinggeld niet worden verspild. Daarom moeten wij
zoeken naar een echte oplossing, waardoor de schoolboekenprijzen kunnen worden
verlaagd. Als het in andere landen voor € 80 kan, waarom zitten
wij hier dan op € 308? Dat moet omlaag kunnen. Wij kunnen de regering
veel beter vragen om te zoeken naar een echt slimme oplossing.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Wij hebben nog niet iedereen gehoord, maar ik heb de indruk dat iedereen
wil dat schoolboeken goedkoper worden. Laten wij daar dan op focussen.De heer Jasper van Dijk (SP):De VVD wil helemaal niets doen. Als de VVD het voor het zeggen zou hebben,
gebeurt er niets. Dan blijven de uitgevers het voor het zeggen hebben, samen
met de scholen, en dan kunnen de ouders zich blauw blijven betalen.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Ik vind dat er sowieso 300 mln. in het onderwijs moet worden gestopt.
Daar hebben leerlingen baat bij. Daar heeft het onderwijs baat bij en niet
zozeer bij gratis schoolboeken. Ik vind dat de staatssecretaris moet focussen
op hoe de schoolboeken goedkoper kunnen worden, want wat nu voorligt, maakt
de schoolboeken niet goedkoper. Daar zijn vriend en vijand het over eens.De heer Jasper van Dijk (SP):Ik vind dat er 2,5 mld. naar het onderwijs moet. Ik neem aan dat de VVD
mijn motie steunt waarin ik vraag om een onderzoek naar hoe dit voorstel kan
worden verbeterd.De heer Slob (ChristenUnie):Voorzitter. De SP heeft jarenlang gepleit voor de financiering van schoolboeken
via lumpsum. Nu gaan wij dat doen, al ontstaat een aantal vragen over de uitvoering,
maar daar heeft het kabinet een jaar langer de tijd voor. Maar nu loopt de
SP ineens weg! Durft de SP-fractie bij een beetje tegenwind opeens geen verantwoordelijkheid
meer te nemen voor een standpunt dat zij altijd met overtuiging heeft uitgedragen?De heer Jasper van Dijk (SP):De SP heeft jarenlang gepleit voor gratis schoolboeken. Jarenlang heeft
de SP kritiek uitgeoefend op Brusselse regelgeving waar Nederland niets mee
te maken zou moeten hebben. Daar loopt dit wetsvoorstel op vast. Ik ben niet
tegen gratis schoolboeken. Ik ben tegen een slechte wet.De heer Slob (ChristenUnie):Kan de heer Van Dijk mij uitleggen waarom dit een slechte wet is? In de
wet wordt netjes een overgangsperiode geregeld. Te zijner tijd gaan wij schoolboeken
via lumpsum financieren. Dan is er met die wet toch helemaal niets mis? Het
enige dat vastgesteld kan worden – hiervoor moet het juist geprezen
worden – is dat het kabinet vanwege uitvoeringsproblemen die meer tijd
vergden, deze tijd ook gegeven heeft en er zelfs nog extra geld bij gedaan
heeft. Dat is toch helemaal in uw straatje, mijnheer Van Dijk?De heer Jasper van Dijk (SP):Er is volstrekte onzekerheid over de uitvoerbaarheid van dit wetsvoorstel.
Het is niet zeker of de leraren hun eigen methoden kunnen kiezen. Het is buitengewoon
de vraag of er niet enorme juridische procedures kunnen komen. Hierover heeft
u zelf gesproken, mijnheer Slob. U wilde ook weten wat daarmee gaat gebeuren.
Scholen worden onzeker. Ze zijn het al. Dit wetsvoorstel is een spoedwetsvoorstel.
Als u dit gewoon toegeeft, kunnen wij samen structureel onderzoek doen naar
een beter wetsvoorstel.De heer Slob (ChristenUnie):Er zijn zeker vragen gesteld. Het enige dat u doet, mijnheer Van Dijk,
is de vragen en twijfels die er in het veld bestaan, verwoorden om vervolgens
te stoppen. U moet zelf ook nadenken over kritiek die er gegeven wordt. Als
vanuit het onderwijs bijvoorbeeld wordt gezegd dat docenten niet meer betrokken
worden bij het bepalen van de schoolboeken, moet u nog eens goed de brief
van de staatssecretaris lezen, waarin zij aangeeft dat welke procedure je
ook kiest, docenten er altijd bij betrokken zullen moeten zijn. Gaat u daar
nu eens op in.De heer Jasper van Dijk (SP):De heer Slob zegt dat ik de kritiek op dit wetsvoorstel verwoord die leeft
in de samenleving. Ik zeg dan: ik ben blij dat ik dat doe. Doet u dat ook,
mijnheer Slob. Laten wij een verstandig wetsvoorstel maken. Dit voorstel kraakt
aan alle kanten. Dat kan men overal lezen en horen. Scholen zeggen massaal:
hier willen wij niet mee op pad gaan. Dan moet je misschien je verlies nemen
en zeggen: oké, wij gaan een goede oplossing zoeken en bezien of wij
onder deze aanbestedingen uit kunnen komen.Als je deze € 308 overmaakt aan de ouders, moeten de kosten
voor schoolboeken dit bedrag niet gaan overstijgen en aan de ouders doorberekend
worden in de vorm van een hogere ouderbijdrage. Dit zou je principieel niet
moeten willen, als je beseft dat de overheid verantwoordelijk is voor het
primaire onderwijsproces. Schoolboeken horen ultiem tot het primaire onderwijsproces.
Ik zou dan ook willen zeggen: probeer de scholen ertoe aan te zetten dat zolang
de ouders € 308 ontvangen, de scholen niet boven dit bedrag gaan
zitten, bijvoorbeeld via een convenant.Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Voorzitter. De PvdA-fractie is warm voorstander van gratis schoolboeken
in het funderend onderwijs. Zoals ik al tijdens het spoeddebat van enkele
weken geleden heb aangegeven, betreft het voor ons niet alleen een kwestie
van inkomen en van een beter functionerende markt met in ieder geval lagere
prijzen voor schoolboeken, maar ook een principiële kwestie. Het verdrag
uit de jaren zeventig is al uitgebreid aan de orde gekomen,
dus dat zal ik verder niet beschrijven. Wij hebben gelukkig het lesgeld al
afgeschaft. Wat de schoolboeken betreft, is gratis verstrekking echter nog
altijd niet het geval. Integendeel, de afgelopen jaren blijken de schoolkosten
almaar verder op te lopen en lopen ze niet in pas met de prijsstijgingen op
andere terreinen. Dat merken niet alleen de lagere inkomensgroepen –
gelukkig kunnen deze wel in aanmerking komen voor de WTOS, maar wordt 37%
van deze groepen niet bereikt – maar ook de hogere en middeninkomensgroepen.In het regeerakkoord is bepaald dat de schoolboeken in het voortgezet
onderwijs gratis zouden worden. Dit wetsvoorstel inzake gratis lesmateriaal
is hiervan de uitvoering. Het bepaalt dat scholen voor voortgezet onderwijs
de boeken om niet ter beschikking stellen, zoals wij dat ook kennen in het
basisonderwijs, waar wij tenslotte ook geen geld vragen aan ouders voor de
boeken die de kinderen gebruiken.In het spoeddebat van enkele weken geleden hebben wij met elkaar gesproken
over het feit dat scholen de boeken Europees moeten aanbesteden en dat zij
daar het komende schooljaar nog niet klaar voor zijn. Daarom hebben wij toen
gesproken over de noodoplossing van het storten van een bedrag van € 308
op rekening van de ouders, waarmee wij uiteraard akkoord zijn gegaan. Ik heb
toen gezegd dat deze noodoplossing geen schoonheidsprijs verdient. Zij zorgt
er echter wel voor dat ouders al in het schooljaar 2008-2009 tegemoet worden
gekomen in de kosten van het boekenpakket en dat scholen zich een jaar langer
kunnen voorbereiden op Europees aanbesteden.De heer Pechtold (D66):Nu de PvdA-fractie een stukje geschiedenis neerzet, is het goed om de
geschiedenis correct neer te zetten. Mevrouw Kraneveldt haalt het regeerakkoord
aan. Hierin staat niet dat een en ander het komende jaar dient plaats te vinden.
Mevrouw Kraneveldt, u spreekt nu van "noodprocedures". Dit komt
allemaal, omdat de heer Tichelaar een halfjaar geleden op dit punt trachtte
iets te doen aan koopkrachtreparatie. U hebt zichzelf in de nesten gewerkt.
Deze zes heren in Beetsterzwaag hadden misschien nog wel een goed idee, namelijk
dat het gratis verstrekken van schoolboeken pas volgend jaar tot uitvoering
moest worden gebracht, wanneer het goed zou zijn voorbereid. Is dat zo?Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Inderdaad heeft onze fractie bij de algemene politieke beschouwingen bij
monde van de heer Tichelaar gevraagd of de regering er niet voor zou kunnen
zorgen dat ouders er al in het schooljaar 2008-2009 iets van zouden kunnen
merken. In het spoeddebat over dit onderwerp heb ik gezegd dat wij op een
gegeven moment met de perikelen rondom het Europees aanbesteden geconfronteerd
werden. Tja, en dan moet je ook kunnen toegeven dat de oplossing die je voor
het komende schooljaar gekozen had, niet de meest fantastische oplossing is,
niet de oplossing die je graag had gewild. Maar wij hebben nu een jaar extra
om ervoor te zorgen dat scholen zich ook goed kunnen oriënteren op Europese
aanbesteding; ik kom hier zo meteen nog op terug. Misschien zijn wij iets
te vlot geweest, maar het resultaat is wel dat wij een aantal dingen sneller
op tafel hebben gekregen dan wanneer wij een jaartje zouden hebben gewacht.
Dat is winst, want nu kunnen wij erover praten en naar oplossingen zoeken.De heer Pechtold (D66):Nu weet ik dat sommige bewindslieden inderdaad verbaasd zijn over aanbestedingsregels;
wij hebben in het afgelopen jaar gemerkt dat zij daar nogal eens mee in problemen
komen. Maar u erkent nu gewoon dat u het probleem zelf gemaakt heeft. In het
regeerakkoord staat dat wij het pas over een jaar zouden doen, maar u wilde
inkomenspolitiek bedrijven en het daarom vervroegen, en nu zit u met de problemen.
De situatie is op zichzelf helder, maar nu wil ik nog even ingaan op de inkomens,
want daar ging het om. Mensen met een inkomen van minder dan € 30.000
gaan er in het komende jaar misschien wel op achteruit. Zij kunnen nu € 600
krijgen, maar met de nieuwe regeling krijgen zij standaard een bedrag van € 308,
terwijl wij allen weten dat de kosten van boeken een bandbreedte van € 250
tot € 350 hebben. Hoe gaat u dit aan de mensen met die lagere inkomens
uitleggen?Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Ik kan dit heel goed uitleggen, want de mensen met die lagere inkomens
hebben, afhankelijk van een aantal criteria, nu ook recht op een uitkering
via de WTOS, als zij de schoolboeken zelf niet kunnen betalen. De staatssecretaris
houdt hier ook rekening mee; zij heeft in het vorige debat al aangegeven dat
de groepen die hiervan gebruikmaken, er helemaal niet op achteruitgaan. Alleen
gaat het bedrag van € 308 dat de school krijgt, natuurlijk van de
tegemoetkoming af; dat is logisch.De heer Pechtold (D66):Ik zie de staatssecretaris bedenkelijk kijken en ik zou dan ook graag
willen weten of het klopt dat er ook nog een administratief circus zal worden
opgetuigd om voor het verschil van misschien twee, drie tientjes tussen de
werkelijke kosten en het gemiddelde bedrag van € 308 alsnog een
beroep op de WTOS te kunnen doen. Dit hoor ik u nu beweren, maar volgens mij
is de staatssecretaris dit niet van plan. En dus betekent haastige spoed in
dit geval dat mensen met wat lagere inkomens er straks op achteruit in plaats
van erop vooruit gaan.De voorzitter:Ik begrijp dat dit indirect een vraag aan de staatssecretaris was.Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Laten wij het antwoord van de staatssecretaris dan ook maar afwachten,
voorzitter. Maar als ik verder ga met mijn betoog, zal de heer Pechtold zien
dat dit wetsvoorstel voor heel veel inkomensgroepen een heel fijne maatregel
is die voor hen in augustus of in december klinkende munt betekent.Vandaag draait het natuurlijk om het Europees aanbesteden. Niemand vindt
het leuk dat scholen dit moeten doen. Ze zijn het niet gewend, het zorgt voor
administratieve lasten en bijkomende kosten, zo moeten wij vaststellen. Maar
zoals het zich nu laat aanzien, zal er gewoon Europees aanbesteed moeten worden,
tenzij wij de Europese regeling op dit punt kunnen laten veranderen, maar
dat gaat natuurlijk niet zo snel. Als wij hier onderuit hadden gekund, zou
de staatssecretaris ons er ongetwijfeld al van op de hoogte hebben gesteld
en zouden wij vandaag heel snel klaar zijn geweest. Dat in andere landen schoolboeken
niet Europees hoeven te worden aanbesteed, heeft niet alleen
met lagere prijzen van schoolboeken te maken, zoals wij al in de Volkskrant
konden lezen, maar ook met de omstandigheid dat marktpartijen het in die landen
blijkbaar niet nodig vinden om aan de bel te trekken en Europese aanbesteding
af te dwingen. In Nederland zijn sommige marktpartijen er wél als de
kippen bij om ons te melden dat er juridische procedures zullen volgen, want
de belangen zijn groot en blijkbaar zien distributeurs en uitgevers een betere
onderhandelingspositie van scholen en ouders met angst en beven tegemoet.
Waar een groot land klein in kan zijn...De heer Jasper van Dijk (SP):U zegt dat wij ons tot Europa moeten wenden als wij de aanbestedingsregels
willen veranderen. Ik erken dat dat een lange weg is, maar ik begrijp uit
uw woorden dat u er wel iets in ziet. Dus als wij daartoe voorstellen doen,
staat u achter ons?Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Als je op een bepaald beleidsterrein problemen constateert en die in Europa
aan de orde wilt stellen, moet je dat niet alleen voor het onderwijs bezien.
Dan moet je ook bekijken wat eventuele voorstellen in Europa op andere terreinen
teweeg zullen brengen. Ik ben geen aanbestedingsexpert. Het is dus aan de
woordvoerder aanbestedingen om er iets over te zeggen. Als partijen het willen,
moet er altijd een mogelijkheid zijn om te kijken of wij in Europa het gesprek
erover kunnen aangaan. Hoe het precies moet en welke richting je op moet,
kan ik als niet-aanbe­stedingsexpert niet overzien. Het staat echter iedereen
vrij om dat te proberen. Dan zal echter in het bredere kader van Europese
aanbestedingen ook op andere terreinen hier een discussie moeten worden gevoerd
of het kabinet die inzet moet hebben. Ik denk dat het hier niet lukt, maar
je zou het op andere momenten moeten doen.De heer Jasper van Dijk (SP):Wat u zegt is waar, maar de kern van de zaak is dat de politiek kan zeggen
dat aanbestedingsregels a priori buiten publieke taken moeten worden gehouden.
Bent u het met mij eens dat onderwijs een zaak is waar Brusselse regelgeving
zo veel mogelijk buiten moet worden gehouden?Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Ik aarzel om hierover een uitspraak te doen omdat ik geen aanbestedingsexpert
ben. Ik kan niet overzien wat het betekent voor andere sectoren, als ik u
gelijk of ongelijk zou geven. Je moet wel zorgvuldig zijn. Die discussie moet
echt gevoerd worden met de woordvoerders aanbesteden of de woordvoerders Europese
zaken, die er veel meer verstand van hebben dan ik. Die weg ga ik met u dus
niet op.Tot nu toe geldt de situatie dat de school bepaalt en de ouder betaalt.
Dat heeft ervoor gezorgd dat de prijzen de pan uit rijzen en dat Nederlandse
schoolboeken een stuk duurder zijn dan in de ons omringende landen. En daar
leren ze echt niet van kleitabletten, daar hebben ze ook boeken met cd's en
plaatjes in kleur. In Nederland is dat natuurlijk wel een heerlijke situatie
voor de uitgevers, maar een slechte voor de ouders en de scholen. De Partij
van de Arbeid vindt dat de alsmaar stijgende schoolkosten een halt moet worden
toegeroepen. Scholen moeten bewuster omgaan met het samenstellen van de boekenlijst.
Wij kennen allen als ouder of als leerling van vroeger de situatie dat boeken
wel gekocht, maar niet gebruikt worden. € 50 voor een folietje met
bedrukte multomapvelletjes in plaats van voor een net boek; ik heb het allemaal
langs zien komen en niet alleen nu, maar ook vroeger als leerling als ik in
augustus mijn boeken kafte. Ook daarom is het wenselijk dat de schoolboeken
in het voortgezet onderwijs gratis worden verstrekt.De heer Pechtold (D66):Nu wij zelfs de dagbesteding van de puber Kraneveldt te horen krijgen...
U hebt geen spreektijd aangegeven, maar tot nu toe hoor ik geen meningen.Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):U moet ook een beetje geduldig zijn, mijnheer Pechtold. Wacht u even af,
ik ben nog lang niet klaar!De heer Pechtold (D66):U kunt de ster van dit debat zijn; de staatssecretaris afwachtend en er
wordt flink op u gelobbyd. U hebt de lat gewoon heel hoog gelegd. Ik zou graag
naar het punt toe komen. De PvdA zegt in de krant...Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Zal ik mijn bijdrage vervolgen, mijnheer Pechtold, want dan kom ik daarop?De heer Pechtold (D66):Het kaften van boeken hebben wij allemaal gedaan. Ik zit niet te wachten
op zo'n verhaal. Ik hoop dat ze dat allemaal doen.Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Ik zat ook niet op de verjaardag van Hirsch Ballin te wachten tijdens
het debat over de aanhankelijkheidsverklaring.De heer Pechtold (D66):Voorzitter, mag ik gewoon een vraag stellen?De voorzitter:U mag een vraag stellen, maar mevrouw Kraneveldt heeft ruim zeven minuten
spreektijd aangevraagd.De heer Pechtold (D66):Wij komen bij het punt dat mevrouw Kraneveldt zegt dat de laatste brief
van de staatssecretaris niet voldoet. Dat is een politiek feit. De SP heeft
al gedraaid, met pijn in de rug. Wat gaan wij nu doen? Zeggen wij vandaag
dat de staatssecretaris het iets rustiger aan moet doen, dat misschien het
eindbeeld de gratis boeken wordt, maar niet op deze manier, of gaan wij nog
een tijd iets over kaften horen en gaat u uiteindelijk de mist in? Wat gaan
wij doen?Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Blijkbaar heeft de heer Pechtold nooit gehoord van het feit dat je heel
af en toe iets persoonlijks in een debat zegt. Hij doet het zelf ook; dus
ik vind dat hij daar niet over moet zeuren. Ik ga gewoon verder met mijn betoog,
mijnheer Pechtold, want dan krijgt u vanzelf antwoord op uw vraag. U gaat
niet over mijn punten, ik ga over mijn punten en die zal ik nu maken.De voorzitter:Gaat u door met uw betoog.Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Voorzitter. De Partij van de Arbeid staat nog steeds achter het principe
van de gratis schoolboeken. De discussie of er geen andere prioriteiten zijn
waaraan wij het geld beter kunnen besteden, is wat ons betreft gevoerd. Het
gaat nu om de vraag hoe het moet met het Europees aanbesteden. Wordt duidelijk
hoe de aanbestedingsregels in elkaar steken? Weten scholen wat zij straks
precies wel en niet moeten, om juridische procedures te vermijden? Als wij
zeker weten hoe het wel en niet moet of mag, is dan de vrije methodekeuze
van docenten en scholen gewaarborgd?De vraag hoeveel administratieve lasten het Europees aanbesteden meebrengt
voor scholen, is ook een issue, maar daar komen wij wel uit. Er is een budget
en hulp vanuit de ministeries van OCW en van EZ om scholen daarbij te helpen.
Scholen kunnen bij het aanbesteden samenwerken en gebruikmaken van modelbestekken,
die ze kunnen aanpassen aan de eigen situatie. Niet iedere school hoeft het
wiel steeds opnieuw uit te vinden en alles alleen te doen. Naarmate scholen
meer ervaring opdoen en van elkaar leren, wordt het aanbesteden makkelijker.
Scholen hebben nu ook al boekenfondsen en moeten nu ook al boekenlijsten opstellen.
Dus niet alles verandert als er Europees aanbesteed moet worden; bepaalde
werkzaamheden worden nu ook al gedaan.De scholen krijgen bovendien een tegemoetkoming van in totaal 45 mln.
voor de administratieve lasten. Dat lijkt ons een zeer acceptabel bedrag.
Ook het bedrag van € 308 per leerling vinden wij zeer acceptabel.
Zeker als je bedenkt dat in ons omringende landen de boekenpakketten niet
boven de € 100 uitkomen. Italië wellicht daargelaten, want
daar schijnen de ouders zich suf te betalen, maar daar ligt het huisvuil in
Napels – als ik dat nog even mag zeggen, mijnheer Pechtold – ook
al weken tot aan het plafond en dat land kan ik in die zin dus niet als maatstaf
nemen.Het gaat vooral om de vraag naar de helderheid van de aanbestedingsregels
en de vrije methodekeuze van docenten. Over die twee zaken is veel onduidelijkheid,
al dan niet terecht. Als ik een optimist ben en het aanbestedingsglas voor
mij halfvol is, zou ik kunnen zeggen: het is allemaal propaganda van uitgevers
en distributeurs die vechten voor hun eigen marktaandeel en de huidige situatie
niet willen veranderen; de school bepaalt en de ouder betaalt, zodat de boekenbranche
vette winsten behaalt. Als ik een pessimist ben en het aanbestedingsglas voor
mij halfleeg is, zou ik kunnen zeggen: o jee, al die knelpunten, we moeten
het misschien maar niet doen, of anders doen, of later doen.Het gaat er dus om hoe wij vandaag de verschillende geluiden, van de belanghebbenden
maar ook van de aanbestedingsexperts – alhoewel die soms ook ingehuurd
worden door de belanghebbenden – tegen elkaar afwegen. Omdat dit geen
kleine operatie is en het om veel geld gaat, wil de fractie van de PvdA de
staatssecretaris vandaag nog een aantal vragen voorleggen, zodat er hopelijk
snel duidelijkheid komt. Wij willen een zorgvuldige afweging maken en recht
doen aan de zorgen die worden geuit, met name de zorgen van de scholen. Het
zou ook raar zijn als wij dat niet zouden doen, want daar zijn wij toch volksvertegenwoordigers
voor. Als de staatssecretaris vandaag een overtuigend verhaal houdt en op
die vragen een goed antwoord kan geven, gaan wij door met gratis schoolboeken.De heer Pechtold (D66):U hebt vanmorgen duidelijk gesteld dat de laatste brief niet voldoet.Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Nog niet.De heer Pechtold (D66):U gaat niet akkoord met de tussenoplossing. Dat betekent dat het kabinet
u nog niet heeft overtuigd. U hebt veel geschiedenis opgesomd en veel gevoelens
geuit, maar ik wil in uw eerste termijn duidelijk horen wat voor de PvdA de
randvoorwaarden zijn om met dit voorstel in te stemmen. Ik krijg straks anders
antwoorden, terwijl ik niet weet wat de vragen zijn. Kunt u mij zeggen met
welke voorwaarden de PvdA overtuigd kan worden?Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Ik heb de twee punten genoemd, waarover wij ons voornamelijk zorgen maken.
Ik wil straks nog een aantal vragen stellen. Als de staatssecretaris goed
duidelijk kan maken dat de risico's heel klein zijn en als zij een goed verhaal
heeft, zullen wij de afweging maken om het wetsvoorstel te steunen. Ik heb
al gezegd dat wij dat in alle zorgvuldigheid willen doen. Wij laten de staatssecretaris
in haar eerste termijn antwoord geven op onze vragen en daar loop ik niet
op vooruit. Bovendien moet u niet alles geloven wat er in de krant staat.
Er is altijd enige nuance. U citeert de zinnen die er voor u gunstig uitspringen.De heer Pechtold (D66):Nu heeft de krant het gedaan.Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Soms wel.De heer Pechtold (D66):U wil het zo regelen dat scholen geen fouten kunnen maken. Welke garanties
eist u vandaag in dit debat voor uw steun? Ik verneem ze graag helder geformuleerd,
want dan kan ik bepalen of het antwoord enigszins voldoet.Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Op een aantal vragen kom ik nog terug. U bent wat ongeduldig. Het zou
u sieren als u iets minder ongeduldig was. Wij vinden het belangrijk dat de
staatssecretaris duidelijk maakt op welke manier de scholen kunnen aanbesteden
en wat dat betekent voor de vrijheid van methodekeuze. Wij horen verschillende
geluiden. Al die mensen zijn experts of vinden dat van zichzelf en ik wil
gewoon dat de staatssecretaris haar verhaal daar nog eens tegenover zet.De heer Pechtold (D66):Dus de vrijheid van methodekeuze is voor de PvdA een eis?Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Dat vind ik een heel belangrijk punt.De heer Pechtold (D66):Dat vindt u een eis?Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Ja.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Mevrouw Kraneveldt wil nog een aantal vragen stellen aan de staatssecretaris,
maar ondertussen ligt er wel een amendement van haar hand, waarin zij haar
twijfel uitspreekt over vier onderwerpen.Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Nee, dat leest u niet goed.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Als mevrouw Kraneveldt die twijfel niet had, zou zij het
niet nodig vinden om te evalueren. In het amendement staat dat afgewacht moet
worden welke effecten deze wet heeft. De PvdA-fractie twijfelt er dus aan
of de beoogde effecten wel gehaald worden. Dan denk ik aan de ontwikkeling
van de kosten van het lesmateriaal in relatie tot de hoogte van het bedrag,
de ontwikkeling van de bijkomende schoolkosten voor de ouders, de beoogde
verbetering van de marktwerking. De heer Peper, een prominent PvdA'er, heeft
zich daar zeer negatief over uitgelaten. Mevrouw Kraneveldt heeft haar twijfels
bij de keuzevrijheid van scholen tot het voorschrijven van lesmateriaal en
over de gevolgen van de Europese aanbestedingen.Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Ik was nog niet toegekomen aan de toelichting van het amendement dat ik
samen met de heren Slob en De Vries heb ingediend. Het is heel normaal om
in een wet een evaluatiemoment in te bouwen om een aantal doelstellingen te
monitoren. Dat wil niet zeggen dat ik denk dat het op die punten gigantisch
mis zal gaan of dat ik op al die punten verschrikkelijk twijfel. Het betekent
dat het voor een aantal elementen die te maken hebben met dit wetsvoorstel
nodig is eens in de paar jaar te evalueren. In het begin moet het natuurlijk
na de eerste aanbestedingsronde gebeuren. Dat is heel normaal. Wij bouwen
wel meer evaluatiemomenten in. Daarmee zeg je niets over de te verwachten
uitkomst. Daarmee doe je recht aan een aantal elementen die van belang zijn
bij dit wetsvoorstel.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Het veld heeft ons op de vele risico's gewezen. Dan vind ik het niet normaal
om te zeggen: we trappen op de gaspedaal en we gaan gewoon door. Het lijkt
mij veel verstandiger om deze zaken eerst te onderzoeken in plaats van deze
via een "twijfelamendement" in de wet op te nemen om achteraf nog
eens te bekijken wat de effecten ervan waren? Dat moet toch van tevoren duidelijk
zijn? Dan kun je er volmondig "ja" tegen zeggen.Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Heel simpel: het is geen twijfelamendement. Ik heb nog een aantal vragen
aan de staatssecretaris. Ik heb eerder gezegd dat wij nog een aantal zorgen
hebben. Op grond van de antwoorden van de staatssecretaris trekt de PvdA haar
conclusies aan het einde van dit debat. Daar loop ik niet op vooruit.De heer Dibi (GroenLinks):Het lijkt erop alsof mevrouw Kraneveldt allang een conclusie heeft getrokken.
Ik heb gezien dat het amendement ook ondertekend is door de andere coalitiepartijen.
Er is dus al een meerderheid voor dit amendement. Wat wil mevrouw Kraneveldt
dan nog extra van de staatssecretaris horen? Waarom luistert zij niet naar
de bezwaren die naar voren zijn gebracht? Waarom heeft zij dit amendement
nodig om te evalueren wat er wel of niet goed gaat als wij nu al weten wat
er niet goed gaat?Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Het gaat er niet om dat geëvalueerd moet worden om na te gaan wat
er wel en niet goed gaat. Het amendement beoogt op een aantal elementen te
monitoren, op een structurele wijze wettelijk vastgelegd, hoe ontwikkelingen
op bepaalde punten zijn. Dat laat onverlet dat wij hier vandaag over het wetsvoorstel
debatteren. Er staan onder het amendement inderdaad nog de twee handtekeningen
van de overige coalitiepartijen, maar wij moeten het debat nog voeren. Het
amendement maakt deel uit van de beraadslaging. Wij moeten afwachten hoe het
debat verloopt. Wij leggen een aantal zaken aan de staatssecretaris voor en
wij wachten gewoon af wat zij daarop in eerste termijn antwoordt.De heer Dibi (GroenLinks):Mevrouw Kraneveldt heeft toch ook het rapport van de parlementaire commissie
onderwijsvernieuwingen gelezen? Haar partijgenoot Dijsselbloem heeft daarin
in heel duidelijke bewoordingen opgeschreven waar beleid aan moet voldoen
voordat het kan worden ingevoerd in het onderwijs. Met deze achtergrond en
gelet op wat het veld aandraagt, mag ik toch verwachten dat het standpunt
van mevrouw Kraneveldt allang glashelder is en dat zij geen evaluatie of extra
vragen nodig heeft. Ik vraag mij af wat zij geleerd heeft van het onderzoek
voor dit debat.Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Het debat over het onderzoek van de commissie-Dijsselbloem, waar de heer
Dibi zelf deel van uitmaakt en waar hij constant op vooruitloopt, wordt nog
gehouden. Ik vind dat wij recht moeten doen aan dat debat. Bovendien voer
ik daar het woord niet over. De PvdA-fractie is bezig met een evenwichtige
reactie op het rapport-Dijsselbloem waar ik nu niet op vooruit wil lopen.De voorzitter:Daar gaat het debat vandaag ook niet over.Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Het punt met dat rapport is dat het overal doorheen speelt. Het is inderdaad
lastig om het daar in bepaalde debatten niet over te hebben. Wij gaan het
debat over het rapport-Dijsselbloem gewoon aan. Wij kijken nu naar wat er
op dit moment over dit wetsvoorstel voorligt. Als ik mijn mening al klaar
zou hebben, had ik hier niet eens hoeven te staan. Nogmaals, wij hebben een
aantal vragen, laat de staatssecretaris ook haar verhaal houden.De heer Jasper van Dijk (SP):Voorzitter. Begrijp ik dan goed dat als de staatssecretaris straks de
zorgen van de fractie van de PvdA niet wegneemt, mevrouw Kraneveldt dan zegt:
misschien moeten wij dit wetsvoorstel even opzij zetten of uitstellen en kijken
hoe het beter kan door middel van onderzoek?Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Ik ga goed luisteren naar wat de staatssecretaris te vertellen heeft.
Heeft zij een overtuigend verhaal, dan vindt zij de PvdA aan haar zijde met
dit wetsvoorstel. Zou het niet overtuigend zijn, moet ik bezien wat wij gaan
doen. Ik ga daar nu niet op vooruitlopen, laat de staatssecretaris gewoon
haar verhaal houden, laat dit debat gewoon zijn plek hebben.Voorzitter. De heer Van Dijk heeft al wat vragen gesteld over het rapport-Stibbe
en de reactie van Stibbe op de reactie op Stibbe. Dat wordt dan zo'n gepingpong.
Natuurlijk heb ik daar ook wat vragen over. Ik zal ze niet alle stellen, want
de heer Van Dijk heeft er al enkele gesteld. Het gaat er natuurlijk om of
een school in de aanbestedingsfase een specifieke methode kan omschrijven of dat er altijd iets achter moet, bijvoorbeeld "of gelijkwaardig".
Of moet men in het algemeen een methode beschrijven en kan men niet specifiek
een methode kiezen die men natuurlijk al heeft uitgezocht in een eerder proces
op de school?Ik vraag mij af of een distributeur die de aanbesteding wint er nu belang
bij heeft om de scholen niet te geven wat ze willen hebben. Hij heeft alles
in het magazijn liggen en hij wil natuurlijk wel die opdracht in huis halen.
Ik denk zelf dat het zo'n vaart niet zal lopen, maar ik hoor graag hoe de
staatssecretaris deze argumenten van Stibbe weegt. In een gesprek met de distributeurs
heb ik van henzelf gehoord dat zij gewoon gaan leveren wat de school vraagt.
Geen enkele school zal, denk ik, ook boeken van één uitgever
kiezen. De boekenlijst zal een mix zijn van diverse methodes van diverse uitgeverijen.
Daar doet de markt mijns inziens gewoon zijn werk. De enigen die eventueel
lastig zouden kunnen gaan doen, zullen waarschijnlijk de uitgeverijen zijn.
Zij moeten echter hun omzet voornamelijk veiligstellen in de fase dat de docenten
een methode gaan kiezen. Daar moeten de vertegenwoordigers van de uitgeverijen
hun verleidingskunsten inzetten, zo lijkt mij. In die fase van het kiezen
van een methode hebben docenten en besturen – daar wil ik ook nog een
punt van maken – samen de verantwoordelijkheid om op een verantwoorde
manier een kwalitatief goede boekenlijst te maken. Daar kunnen wij als politiek
ons tegen aan gaan bemoeien, maar daar ligt de verantwoordelijkheid voor docenten
en scholen om dat samen goed te doen. Ik denk dat ook schoolbesturen zich
dat goed moeten realiseren, maar dat zullen ze ongetwijfeld doen.Voorzitter. Tegenover Stibbe staan ook andere geluiden. Gisteren kregen
wij een brief van het NIC en het management- en adviesbureau BMC waarin zij
schrijven dat de problemen rondom de aanbesteding van schoolboeken wel degelijk
oplosbaar zijn. Zij hebben reeds een standaardbestek opgesteld dat aansluit
bij de wensen van de scholen. Op een tijdstip dat past in de planning van
de school kan deze zich aansluiten bij een geclusterde aanbesteding. In het
standaardbestek wordt onderscheid gemaakt tussen het leveren van boeken en
het leveren van een logistiek servicepakket en, omdat de prijs een belangrijk
criterium is bij het gunnen van de feitelijke leveringsopdrachten, kan ook
de aanbesteding tot gevolg hebben dat de prijs die voor boeken moet worden
betaald daalt. Dat biedt scholen ook meer ruimte om uit te komen met het budget
van € 308,00 per leerling. Heeft de staatssecretaris kennis van
hun zogenoemde krachtig inkoopmodel en weerlegt dit in haar visie de kritiek
van Stibbe?Wij snappen ook niet helemaal de argumenten die nu over tafel komen dat
het allemaal zo'n gedoe is voor scholen. Er zijn meer en meer scholen die
de afgelopen jaren hun interne boekenfonds hebben ingeruild voor de diensten
van een distributeur. Mij zijn daarover geen klachten van uitgeverijen bekend.
Ook in de nieuwe situatie kiezen scholen voor een intern of extern boekenfonds.
Is wat ik nu zeg dan een simpeler voorstelling van zaken en ziet de staatssecretaris
wel een wezenlijke verandering van de situatie of denkt ook zij dat het gewoon
ook heel eenvoudig kan zijn?Voorzitter. Ik heb nog enkele losse punten. Het bedrag van € 308,00
per leerling is niet zomaar bedacht. Wij denken dat het een zeer acceptabel
bedrag is. Nu wordt bij de definitie van lesmateriaal materiaal dat nodig
is voor meer jaren, zoals atlassen en woordenboeken, uitgesloten. Nu kunnen
ook leerboeken, werkboeken, project- en tabellenboeken, voor meer leerjaren
worden voorgeschreven. In de bovenbouw van havo en vwo is dat zelfs eerder
regel dan uitzondering, omdat leerlingen alle boeken nodig hebben voor het
examen. Vormt dit een maas in de wet, is mijn vraag aan de staatssecretaris,
kan de omschrijving die nu in de wet staat gebruikt of misbruikt worden door
scholen om leermiddelen buiten de boekenlijstdefinitie te houden en ouders
met extra kosten op te zadelen? Of is deze definitie prima houdbaar?De heer Dibi (GroenLinks):Gaat het u om kosteloos funderend onderwijs of om toegankelijk funderend
onderwijs?Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Kosteloos funderend onderwijs. Natuurlijk, gymkleding of een tekendoos
of een rekenliniaal zijn ook kosten. Het is heel lastig om die kosten in het
systeem voor gratis schoolboeken in te passen. Wij moeten realistisch zijn:
de ouders zullen natuurlijk altijd schoolkosten hebben, maar met de leermiddelen
hebben wij al een grote slag geslagen, net als met het afschaffen van het
lesgeld.De heer Dibi (GroenLinks):Ik had het niet over potloden of gymkleding. 60% van de leerlingen
gaat naar het vmbo. Zij komen vaak uit gezinnen met een laag inkomen of hebben
een alleenstaande ouder. Zij maken veel meer kosten dan die € 308,
bijvoorbeeld voor werkkleding en materiaal dat zij nodig hebben voor praktische
vakken. Daar heb ik mevrouw Kraneveldt niet over gehoord. Als zij echt voor
kosteloos funderend onderwijs is, zou zij ervoor moeten zorgen dat die kinderen
gratis materiaal krijgen. Of gaat het haar vooral om de afspraak in het coalitieakkoord?Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Ik heb nog de nodige wensen voor de toekomst, voor de tijd na deze kabinetsperiode.
Je kunt niet alles in een keer regelen wat je misschien allemaal stiekem wilt.
Op termijn wil ik graag praten over deze mogelijkheid, maar wij hebben het
nu over de leerboeken. Ik denk dat wij daarmee al een geweldige slag slaan
voor de ouders. Wat ik in de toekomst nog wil, kunnen wij in de toekomst bespreken.De heer Dibi (GroenLinks):Mevrouw Kraneveldt zegt dat zij voorstander is van kosteloos funderend
onderwijs. Dan moet zij ook rekening houden met bijvoorbeeld de extra kosten
van een leerling in het vmbo. Zij hinkt op twee gedachten. Of zij wil kosteloos
onderwijs, of zij wil vasthouden aan haar stokpaardje en haar verkiezingsbelofte.Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Geheel gratis onderwijs voor iedereen met alles wat wij daarbij kunnen
verzinnen, kost veel meer geld dan wij nu hebben. Ik wil best proberen om
dat in de toekomst te vinden, maar je moet ook boter bij de vis kunnen geven.
Je kunt fantastische wensen uitspreken, maar je moet die ook kunnen waarmaken.
Dit is een fantastische stap voorwaarts.Er zijn interessante projecten van docenten die zelf schoolboeken en lesmateriaal
maken en dat bijvoorbeeld via internet met elkaar willen delen.
De staatssecretaris wil hiervan een enkel groot project bij Kennisnet maken.
Wij zijn van mening dat ook kleinere initiatieven los daarvan een kans moeten
krijgen. Is de staatssecretaris bereid die ontwikkeling te stimuleren?Mogen scholen een borg vragen of een vergoeding aan de ouders als de kinderen
met schoolboeken smijten en er meer slijtage optreedt dan je bij normaal gebruik
zou mogen verwachten?Ik heb al over het evaluatieamendement gesproken en ik denk dat duidelijk
is wat wij daarmee bedoelen.Ik vraag nog aandacht voor een bijzondere situatie. De Stichting Leergeld
doet goed werk voor kinderen in Nederland die onder de armoedegrens leven.
Zij schiet onder andere in september het geld voor een boekenlijst voor aan
mensen in schrijnende situaties die nu van de WTOS gebruikmaken en het geld
in twee delen krijgen uitbetaald. Als er geld wordt voorgeschoten, tekenen
de ouders een akte van afstand waardoor het geld dat zij later van WTOS krijgen,
rechtstreeks wordt overgemaakt aan de Stichting Leergeld en niet op hun rekening
wordt gestort, omdat zij daarvan misschien verkeerde dingen kopen. Met de
noodoplossing voor het komende jaar lukt dit niet. Kan de staatssecretaris
ervoor zorgen dat de SVB en de Stichting Leergeld met elkaar in contact worden
gebracht, opdat dit probleem hopelijk kan worden opgelost? Dit zou voor de
ouders van ongeveer 1500 tot 3000 kinderen heel prettig zijn.Ook leerlingen in het voortgezet speciaal onderwijs maken gebruik van
boekenpakketten. Zij zouden de boeken in principe moeten betalen uit het budget
voor de materiële instandhouding. Veel van deze scholen vallen ook onder
de Wet primair onderwijs. Deze scholen trekken wel terecht aan de bel, want
zij hebben ook leerlingen die flinke boekenpakketten hebben. Ze worden daarvoor
niet gecompenseerd en de materiële bekostiging is geen vetpot. Wil de
staatssecretaris bezien wat zij, wellicht op de wat langere termijn, voor
deze specifieke groep scholen kan doen? Kunnen ze op een gegeven moment ook
profiteren van het wetsvoorstel als het is aangenomen en in werking treedt?De heer Dibi (GroenLinks):Voorzitter. Ik begin met een bekentenis: de GroenLinksfractie wás
voor de schoolboeken. Ik leg graag uit waarom. In andere Europese landen is
het normaal dat de toegankelijkheid van het onderwijs door middel van gratis
lesmateriaal wordt vormgegeven. Wat leek op een gratis extraatje, is echter
gratis extra hoofdpijn geworden voor scholen in heel Nederland. Hoewel de
overheid gedane beloften moet nakomen, heeft zij ook de plicht, goed te luisteren
naar geluiden in het veld.Ik heb geluisterd naar de zorgen die zijn geuit, maar meer dan dat: ik
heb inmiddels een negen maanden durend parlementair onderzoek afgerond. En
ik wil niet dezelfde fouten maken als in het verleden zijn gemaakt. Dat je
ooit ergens voor was, kan nooit een reden zijn om er altijd voor te blijven.
Dat coalitiepartijen een afspraak maken in een regeerakkoord, betekent evenmin
dat die afspraken in steen gebeiteld zijn. Vastberadenheid is iets anders
dan koppigheid.Voorzitter. Ik wil nagaan of het wetsvoorstel voldoet aan de criteria
voor goed beleid. Ik doe dat aan de hand van vijf criteria: 1.
Een heldere, wetenschappelijk onderbouwde probleemanalyse. Ik citeer de Raad
van State: Het voorstel toont naar het oordeel van de raad onvoldoende aan
welk probleem het wetsvoorstel beoogt op te lossen.2. Overheidsinterventie
is noodzakelijk. Ik citeer opnieuw de Raad van State: De raad komt tot de
conclusie dat de noodzaak van overheidsingrijpen niet is aangetoond.3. Er is gekeken naar beleidsalternatieven. Ik citeer nogmaals de Raad
van State: De vrijgevigheid van dit wetsvoorstel, zonder dat de noodzaak van
het voorstel is aangetoond, is moeilijk te begrijpen in het licht van de algehele
financieringsproblematiek van het onderwijs.4. Er is voldoende geld,
expertise en tijd om het voorstel uit te voeren. De scholen zeggen zelf dat
het budget onvoldoende is. De staatssecretaris doet vaag over het budget.
Voor de onderbouwing van de € 308 verwijst zij keer op keer naar
een voetnoot in een plan van aanpak. Het is maar de vraag of scholen voldoende
expertise in huis hebben om de Europese aanbesteding aan te kunnen. Het gaat
ze in ieder geval veel tijd en geld kosten. Voor het komende jaar is het circus
dan wel uitgesteld, maar er wordt wel een hele operatie door de strot van
de Sociale Verzekeringsbank geduwd.5. Er is voldoende draagvlak.
Toen ik op zoek ging naar de partijen die het eens waren met het wetsvoorstel,
moest ik wel een beetje lachen, want ik kon, behalve de machtspartijen, geen
enkele partij vinden die voor was. Leraren, scholen, uitgeverijen, de Algemene
Onderwijsbond, CNV Onderwijs, Bram Peper, bobo's van de VO-raad, het LAKS:
ze zien het allemaal niet zitten. Je zou toch denken dat de staatssecretaris
naar haar vorige aanvaring met de VO-raad en het LAKS van haar fouten zou
hebben geleerd.De heer Pechtold (D66):Het siert u als woordvoerder van GroenLinks dat u hier openbaar boete
doet. U komt met vijf argumenten waarom u tegen bent.De heer Dibi (GroenLinks):Nee. Ik heb er nog meer.De heer Pechtold (D66):U noemde er tot nu toe vijf. Misschien dat u er dadelijk nog een paar
noemt, maar...De heer Dibi (GroenLinks):U bent zo snel met uw interrupties dat u mij de kans niet geeft om ze
te noemen.De heer Pechtold (D66):Als u nu rustig afwacht, kan ik een vraag stellen.Uw eerste drie argumenten baseert u op de Raad van State. Bij het laatste
spoeddebat was u nog voor, ook al kenden wij toen allemaal het vernietigende
advies van de Raad van State. Dat was toen voor u geen aanleiding om tegen
te zijn. Uw vierde argument zijn de kosten van het wetsvoorstel. Van het begin
af aan was echter duidelijk dat de vergoeding te laag was. Zelfs de staatssecretaris
heeft dit probleem niet duidelijk ontkend. Maar ook dat was voor u geen aanleiding
om tegen te zijn. Alleen uw vijfde argument, het massale verzet van de afgelopen
weken, was voor u dus reden om van standpunt te veranderen. Overigens was
dat alleen maar mogelijk door het uitstel op mijn verzoek van dit debat.De heer Dibi (GroenLinks):Het Oud-Hollandse spreekwoord "haastige spoed is zelden goed"
is op u van toepassing, want als u even had gewacht had u mij
het volgende horen zeggen.Voorzitter. De criteria die ik zojuist heb doorgenomen, komen rechtstreeks
uit het toetsingskader van de commissie-Dijsselbloem. Ik stel vast dat het
wetsvoorstel niet Dijsselbloemproof is. De staatssecretaris moet de problemen
rond de gratis schoolboeken niet verbloemen, maar "verdijsselbloemen".
Mijnheer Pechtold, heb ik hiermee uw vraag beantwoord?De heer Pechtold (D66):U hebt uzelf alleen maar vastgezet.De heer Dibi (GroenLinks):Nee hoor, want als u goed had opgelet bij de onderwijsbegroting...De heer Pechtold (D66):Voorzitter. Mag ik mijn vraag stellen?De heer Dibi (GroenLinks):Als u goed had opgelet bij de onderwijsbegroting had u gezien dat ik voor
uw amendementen en moties en voor de moties van mevrouw Dezentjé heb
gestemd. Dat waren moties die geld weghaalden bij de gratis schoolboeken voor
een andere belangrijke prioriteit: het lerarentekort.De voorzitter:Mijnheer Pechtold, stel uw vraag.De heer Pechtold (D66):Daarvoor waardeer ik u. U bent een Dijsselbloemadept, omdat u in die commissie
zat. De wijsheid die u daar hebt opgedaan, hebt u tot nu toe echter ook niet
gebruikt. Het is dus misschien niet heel eerlijk om te zeggen dat ik te snel
was toen u de vijf criteria formuleerde. De fractie van GroenLinks maakt er
nu een punt van wegens het massale verzet, maar de afgelopen tijd waren alle
aspecten u bekend, zoals het advies van de Raad van State, het geld, maar
ook het feit dat je natuurlijk geen ideologie moet bedrijven, of in Beetsterzwaag
een onderwijsverandering moet doordrukken. Het siert u, maar ik vind het toch
wat dunnetjes dat u er nu pas een punt van maakt, alleen wegens het argument
van massaal verzet.De heer Dibi (GroenLinks):Ik heb vijf criteria genoemd, niet alleen het massale verzet. Het gaat
ook om belangrijke uitvoeringsproblemen. Ik wijs de heer Pechtold op zijn
instelling met betrekking tot de oorlog in Irak. U bent er later op teruggekomen.
Dat siert u, mijnheer Pechtold. U was eerst ook voor de gratis schoolboeken,
maar daar bent u nu ook niet meer voor. Ook dat siert u.De voorzitter:Zullen wij ons tot dit debat beperken?De heer Pechtold (D66):Voor alle duidelijkheid: de heer Dibi loopt hier nog niet zo lang mee.
Ik ook niet. Over de oorlog in Irak zijn wij vanaf 2002 heel duidelijk geweest.
Dat u nog nooit enige verantwoordelijkheid hebt willen nemen op nationaal
niveau: prima. Maar val mij niet lastig met de oorlog in Irak en maak uw eigen
draai bij dit onderwerp niet zo dramatisch door de oorlog in Irak erbij te
halen. U draait: prima. U beargumenteert het: prima. Wees een vent en ga niet
alleen op die...De voorzitter:Wij keren terug naar het onderwerp dat nu staat geagendeerd. Het woord is aan de heer Dibi.De heer Dibi (GroenLinks):Ik begon met een bekentenis, en dat deed ik omdat ik flink genoeg ben
en ook nooit het type politicus zal zijn dat de heer Pechtold misschien is,
om iets waarvoor je ooit...De voorzitter:Ik denk dat ook u terug moet naar het onderwerp, mijnheer Dibi.De heer Dibi (GroenLinks):Dit is een belangrijk onderwerp, want het is onderdeel van het onderwijsbeleid.
Dat je ooit voorstander bent geweest van wat dan ook in het onderwijs betekent
niet dat je er altijd voorstander van moet zijn. Ik ben flink genoeg om te
zeggen dat ik misschien in het verleden voor de gratis schoolboeken ben geweest
om bepaalde redenen, maar nu redenen genoeg zie om daarvan af te wijken. De
heer Pechtold moet daarmee blij zijn, want wij doen beiden hard ons best om
geld vrij te maken voor het lerarentekort, dat veel meer prioriteit verdient.De heer Pechtold (D66):Prima!De heer Dibi (GroenLinks):Voorzitter. Als wij de boekenprijzen in Nederland bezien, vallen twee
dingen op. Ten eerste zijn de prijzen de afgelopen vijf jaar explosief gestegen.
Ten tweede zijn de prijzen in Nederland veel hoger dan in de ons omringende
landen. Het lijkt er sterk op dat het kabinet de alsmaar stijgende boekenprijzen
probeert af te wentelen op de scholen, in plaats van zelf maatregelen te treffen.
Ik stel daarom voor, een onderzoek te latten uitvoeren naar de hoge kosten
van de boeken in Nederland, in vergelijking met het lesmateriaal in de ons
omringende landen. De SP-fractie vroeg ook om een onderzoek en daar zat dat
ook in. Het gaat mij specifiek om dit onderzoek, omdat ons standpunt over
de gratis schoolboeken is gewijzigd.De heer Jan de Vries (CDA):Ook de fractie van GroenLinks lijkt, evenals de SP-fractie, weg te duiken
voor haar verantwoordelijkheid. Zo kennen wij de heer Dibi. Hij zegt dat de
staatssecretaris de problemen afschuift op de scholen, maar welk type maatregelen
denkt de heer Dibi te moeten nemen?De heer Dibi (GroenLinks):De uitgeverijen in Nederland hebben een soort vrijbrief. Wij kunnen hen
niets maken, terwijl zij continu baat hebben bij nieuw lesmateriaal. Nieuwe
boeken hoeven niets steeds duurdere boeken te zijn. Ik heb de staatssecretaris
tijdens het spoeddebat over dit onderwerp gevraagd om eens een hartig woordje
met hen te gaan spreken. Ik vraag haar, te onderzoeken waarom de prijzen in
Nederland zo hoog zijn in vergelijking met de ons omringende landen. Hopelijk
levert dat allerlei aanknopingspunten op voor beleid.De heer Jan de Vries (CDA):Ik begrijp dus goed dat de heer Dibi ook wil ingrijpen in de vrije markt
van de uitgevers. Hij gaat tegelijkertijd voorbij aan de keuzevrijheid van
scholen en docenten wat betreft de methoden die zij wenselijk vinden. Dat
vind ik heel opmerkelijk. De heer Dibi heeft zelf eerder gezegd dat de fractie
van GroenLinks het belangrijk vindt dat descholen en docenten
zelf die keuze moeten kunnen blijven maken.De heer Dibi (GroenLinks):Die scholen zeggen nu: met het wetsvoorstel dat voorligt, krijgen wij
die keuzevrijheid niet. Ik denk dat u de hand in eigen boezem moet steken.De heer Jasper van Dijk (SP):Wat het draaien betreft hebt u nog lang niet het niveau gehaald van D66,
CDA of PvdA, dus maakt u zich daarover geen zorgen. Bent u het met mij eens
dat wij, als er een manier kan worden gevonden om de schoolboeken zo goedkoop
aan te bieden dat aanbesteden niet nodig is, van dit hele circus af zijn?
Daar moeten wij naar kijken. Steunt u mijn voorstel voor een onderzoek?De heer Dibi (GroenLinks):De kosten moeten zo laag mogelijk zijn. Dat soort onderzoek steun ik ook.
Ik heb echter ook moeite met beleid dat mensen met hoge inkomens geld gaat
geven om schoolboeken te kopen, terwijl zij voldoende in staat zijn om die
schoolboeken zelf te kopen.Voorzitter: Van GentDe heer Dibi (GroenLinks):Het gaat mij echt om de mensen met de lagere inkomens die zelf niet in
staat zijn om schoolboeken te kopen of om hun kind naar de sportvereniging
te sturen of om wat dan ook te doen. Om eerlijk te zijn, vind ik dat op dit
moment prioriteit moet worden verleend aan de "Aanval op de uitval"
en het lerarentekort. Daar mag van mij al het geld naartoe gaan. De gratis
schoolboeken mogen van mij op de lange baan worden geschoven, mits er meer
geld naar het onderwijs gaat. Ook u bent er voorstander van om meer geld van
het BNP naar onderwijs te laten gaan. Dat zijn wij ook. Als dat het geval
is, kan er in een later stadium, als er misschien een andere coalitie is,
over worden gepraat. In dit stadium vind ik het lerarentekort en de "Aanval
op de uitval" gewoon veel te belangrijk.De heer Jasper van Dijk (SP):Voorzitter. Dat snap ik wel, maar als je de lijn van D66 en de VVD volgt,
niets doen, dan blijven de kosten van schoolboeken stijgen. Ik zeg daarom
dat wij wel degelijk actief naar een manier moeten zoeken om de schoolboekenprijzen
te verlagen. Dat stel ik voor met dat onderzoek.De heer Dibi (GroenLinks):Dat is prima. Een dergelijk onderzoek steun ik ook wel. Ik dacht dat u
een veel breder onderzoek wilde om de gratis schoolboeken er toch nog in deze
kabinetsperiode doorheen te krijgen. Daar ben ik geen voorstander meer van.
Een onderzoek naar de boekenprijzen steun ik onmiddellijk.Wij krijgen inmiddels ook veel brieven van leraren die zich ernstig zorgen
maken over de vraag of zij straks niet meer hun eigen boeken kunnen uitkiezen
en in allerlei juridische procedures terechtkomen. De staatssecretaris houdt
vol dat leraren wel hun eigen lesmethoden kunnen kiezen. Zij wijst op een
juridische omweg. Los van de vraag of wij dat via allerlei U-bochtconstructies
wel wenselijk moeten vinden, is het volgens advocaten ook nog maar de vraag
of deze constructie standhoudt voor de rechter. Zoals ik eerder heb gezegd,
is het dus mogelijk dat een leraar die om een liefdesroman met een bitter
randje vraagt, in plaats van met Turks Fruit thuis komt te zitten met een
bouquetreeksje met Fabio in de hoofdrol. Kan de staatssecretaris garanderen
dat leraren hun eigen lesmethoden kunnen uitkiezen?Gratis schoolboeken zijn ook belangrijk voor ouders met een laag inkomen.
Het niet-gebruik van de WTOS-regeling is ontzettend groot. 37% van
de ouders maakt er geen gebruik van. Dit is zonde, want zij hebben recht op
deze tegemoetkoming. Wat gaat de staatssecretaris doen om deze ouders te bereiken?Eerlijk gezegd, vind ik dat de coalitiepartijen via het amendement over
de hoofden van scholieren, scholen, schoolleiders en schoolbesturen met beleid
experimenteren. Daardoor wordt het onderwijs nog verder klem gereden. Als
er iets is wat wij de afgelopen tijd moeten hebben geleerd, is het wel dat
de kwaliteit van het onderwijs prioriteit nummer een is en niet de afspraken
die u allen hebt vastgelegd in een regeerakkoord.Wij bespreken een wetsvoorstel waarvoor geen draagvlak is en waar de Raad
van State ongekend kritisch over is. Het is toch uitgesloten dat wij met dit
onzalige plan, zoals mevrouw Dezentjé Hamming het noemde, instemmen,
alleen omdat het is opgetekend in het coalitieakkoord? In plaats van met inhoudelijke
argumenten te komen, wordt er machtspolitiek bedreven. Ik mag toch hopen dat
wij die les met zijn allen op 14 februari jongstleden hebben geleerd.
GroenLinks heeft die wel geleerd.De heer Slob (ChristenUnie):Voorzitter. Ik geef de heer Dibi volledig het recht om zijn verhaal te
houden, zoals hij net gedaan heeft. Ik moet zeggen dat ik het niet echt overtuigend
vind. Zijn laatste opmerkingen vat ik haast als een belediging op. Als hij
mijn verhaal goed beluisterd had, had hij kunnen weten dat ik heb beargumenteerd
waarom wij voor gratis schoolboeken zijn. Al had het niet in het regeerakkoord
gestaan, dan nog zou ik die opvatting hebben. Wij zijn er altijd voor geweest.
Ook heb ik aandacht gevraagd voor de uitvoeringsproblemen. Daar voeren wij
dit debat met elkaar over. Er wordt bovendien extra ruimte voor scholen gecreëerd
om daarmee om te gaan. Ik vraag de heer Dibi dus om gewoon recht te doen aan
bijdragen die fracties in de Kamer houden. Ik probeer dat ook bij u te doen.
Mij lijkt dat het wederzijds moet zijn.De heer Dibi (GroenLinks):Om eerlijk te zijn, vond ik het verhaal van de heer Slob ook niet overtuigend.
Dit zeg ik zonder een gebrek aan respect aan de dag te willen leggen. De heer
Slob zei dat het goed was dat er extra druk op scholen werd uitgeoefend om
zich met boekenprijzen bezig te houden. Als hij naar een willekeurige school
in het land en zeker in de grote steden gaat, hoort hij dat zij met heel andere
dingen bezig zijn. Zij kunnen er geen extra taak bij hebben. De onderwijsgeschiedenis
leert dat er elk jaar een taak bijkomt. Ik wil er geen extra taak bijdoen
voordat wij de rest, dus de kwaliteit van het onderwijs, op orde hebben.De heer Slob (ChristenUnie):Zegt de heer Dibi dat scholen niet heel zorgvuldig moeten nadenken over
de keuzes die zij maken en de daarmee gepaard gaande kosten, terwijl die op
dit moment nog eenzijdig door de ouders worden gedragen?De heer Dibi (GroenLinks):Dat moeten zij wel doen. Zij moeten heel goed nadenken
over de boekenprijzen, maar zij moeten nog meer nadenken over het reken- en
taalonderwijs dat daalt. Zij moeten nog meer nadenken over het vinden van
voldoende leraren om de vacatures op te vullen. Zij moeten nog meer nadenken
over conciërges en klassenassistenten. Zij moeten over zo veel meer dingen
nadenken die een hogere prioriteit verdienen dan de gratis schoolboeken. Dit
gratis extraatje van het kabinet is leuk en aardig voor de midden- en hogere
inkomens, maar volgens mijn fractie heeft dit niet de hoogste prioriteit in
het onderwijsbeleid. Ik vind het jammer dat er volgens de heer Slob een extra
last op het onderwijs af kan komen, alleen omdat er een afspraak is gemaakt
in verkiezingstijd.De heer Slob (ChristenUnie):De heer Dibi blijft een vertekend beeld geven van wat hierbij gaande is
en hoe fracties in dit debat staan. Het gaat niet om een extra taak, maar
het gaat erom dat wij de financiering van de schoolboeken nu via de scholen
laten lopen. Scholen dragen nu ook al een verantwoordelijkheid voor schoolboeken
en zij krijgen daar straks de financiële verantwoordelijkheid bij. Dat
is helemaal niet vreemd. Scholen hebben via de lumpsum deze verantwoordelijkheid
nu ook al voor heel veel andere zaken.De heer Dibi (GroenLinks):De heer Slob wil het geld voor de boeken inderdaad toe aan de lumpsumfinanciering
toevoegen. Bij de lumpsumfinanciering moeten nog heel veel andere problemen
eerst opgelost worden, voordat wij er iets extra's aan mogen toevoegen. Wij
weten bovendien niet eens of het geld op deze manier wel terechtkomt op de
juiste plaats. Misschien gaan scholen met deze toevoeging aan de lumpsum de
kosten wel drukken en krijgen scholen hierdoor nog slechter lesmateriaal.
Ik vind echt dat het op deze manier niet kan. Ik vind dat de heer Slob en
de woordvoerders van de andere coalitiepartijen niet zijn ingegaan op alle
zorgen uit het veld die op ons afkomen. Er is immers wel het een en ander
veranderd sinds de coalitiepartijen voorstander werden van gratis schoolboeken.
De Europese aanbesteding is erbij gekomen, scholieren hebben hun zorgen geuit,
de AOb en CNV Onderwijs zijn tegen, evenals de VO-raad, Bram Peper en de uitgeverijen.
Uiteraard ben ik hier niet om de belangen van uitgeverijen te verdedigen.
Er leven echter zo veel zorgen in het veld, dat het onverantwoord is om dit
op deze manier door te voeren. Daarop is de heer Slob niet ingegaan.De heer Bosma (PVV):Voorzitter. Wie denkt dat schoolboeken nu duur zijn, moet eens wachten
tot ze gratis zijn. Dit is een dossier waarin veel verkeerd is, van de uitgangspunten
tot de uitvoering en van het begin tot het eind. Het uitgangspunt alleen al
dat je inkomenspolitiek gaat bedrijven via scholen, is onjuist. Wij herinneren
ons nog de fractieleider van de PvdA, die tijdens de algemene beschouwingen
met ontroering in zijn stem vertelde wat gratis schoolboeken allemaal betekenen
voor de financiële positie van gezinnen. Inkomenspolitiek moet echter
worden gevoerd via het ministerie van Financiën. Daarbij regelt de Belastingdienst
dat het allemaal goed komt. Schoolboeken dienen een heel ander doel. Die zorgen
ervoor dat onze kinderen de stelling van Pythagoras en de vervoegingen van être
onder de knie krijgen. Terecht vraagt de Raad van State zich af wat het doel
is van gratis schoolboeken. Voor welk probleem is dit de oplossing? Mijn fractie
vraagt zich af waarom de villawijken gratis schoolboeken moeten krijgen. Gratis
bestaat helemaal niet. Als het immers wel bestaat, waarom maken wij dan niet
alles gratis?De econoom Milton Friedman rekende ons voor dat als de overheid iets doet,
dit ongeveer twee keer zoveel kost dan als burgers of bedrijven het doen.
Het kan echter nog veel erger, namelijk als je je afhankelijk maakt van de
Brusselse bureaucratie. De Partij voor de Vrijheid is een fel tegenstander
van de Europese superstaat. Dit dossier maakt ons daarvan geen grotere fan.
Een school die gewoon enkele nieuwe boeken nodig heeft, moet straks eerst
het Europese doolhof in. Brusselse bureaucraten gaan daarbij wellicht bepalen
welk boek goed genoeg is voor onze kinderen. Hoe verzin je het? Voor Brussel
is bovendien niet de kwaliteit, maar de prijs het doorslaggevende criterium.
Onze klassen liggen dus straks niet vol met de beste boeken voor onze kinderen,
maar met de goedkoopste boeken. Dat is een situatie die een land onwaardig
is waar onderwijs topprioriteit heeft.Er zit ook een principieel verkeerde kant aan deze zaak. Minister Plasterk
wil de macht in het onderwijs weer terugbrengen bij de docent. Dat zijn immers
de specialisten die aan het front staan. Hun positie is bovendien al te veel
verworden tot die van productiemedewerker. Dit schoolboekendossier zorgt ervoor
dat leraren straks veel minder te zeggen krijgen over hun eigen leermethoden.
De docenten moeten dan immers maar afwachten wat er uit de envelop van Brussel
komt. Dit staat bovendien haaks op een nog veel fundamenteler uitgangspunt,
namelijk dat de overheid zich moet bezighouden met de ingangsvoorwaarden en
de eindniveaus van opleidingen, en dat scholen verantwoordelijk zijn voor
didactiek. Als wij niet uitkijken, wordt deze didactiek straks voor een belangrijk
deel bepaald door de wondere wereld van de Brusselse bureaucratie. Dat moeten
wij absoluut niet hebben. Ik kan mij ook niet voorstellen dat een staatssecretaris
van CDA-huize enthousiast is over het uithollen van het primaat van scholen.
Heeft iemand Jeroen Dijsselbloem hierover verder al gebeld?Hoe lang gaat zo'n Brusselse procedure duren? Welke machtsmiddelen heeft
de staatssecretaris straks om ervoor te zorgen dat onze kinderen op tijd hun
boeken krijgen? Er verschijnen immers steeds nieuwe lesmethoden. Ik vrees
dat de staatssecretaris hierover erg weinig te zeggen heeft. Brussel is veel
meer de baas over ons dan wij over Brussel. Het wordt straks voor scholen
afwachten hoe lang er in Brussel wordt getreuzeld voordat er iets nieuws kan
worden geleerd. Elke school moet er straks aan geloven. Mevrouw Kraneveldt
zegt in de krant dat zij hoorndol wordt van dit dossier. Ik denk dat dit straks
ook opgaat voor scholen als dit dossier realiteit wordt.Wat kost het allemaal? Heeft de staatssecretaris enig idee? Kan zij een
inschatting maken van hoeveel manuren men straks in het onderwijs kwijt is
voor deze procedurenachtmerrie? Kan zij dat kwantificeren? De bond van boekverkopers,
weliswaar een belanghebbende, komt uit op een schatting van € 10.000
tot € 30.000. Hoeveel zou dat in totaal zijn? Kunnen wij dat niet beter rechtstreeks aan het primaire proces van het onderwijs
spenderen?Stibbe wijst op andere nachtmerries, juridische procedures, als straks
aanbestedingen bij de rechter worden betwist. Dat wordt nog wat. Dan mag de
rechter uitmaken uit welk boek onze kinderen les gaan krijgen. Het is een
paradijs voor advocaten, maar een ramp voor het onderwijs. Misschien dat Milton
Friedman ernaast zat en dat er nog een factor bovenop komt, want het is heel
simpel: Je hebt een boek nodig en je koopt dat. Er is overigens ook nog een
regeling voor minder draagkrachtigen. Door overheidsingrijpen wordt iets dat
eigenlijk heel eenvoudig is intens ingewikkeld gemaakt; de SVB, de IB-Groep,
het ministerie van Landbouw, Brussel en advocaten gaan allemaal meepraten
en dat wordt weer gecoördineerd door het ministerie van Onderwijs. Arme,
arme ambtenaren.Dan wordt er vervolgens nog geschermd met het coalitieakkoord. Dat lijkt
uitgehouwen in marmer. Gisteren had de vaste commissie voor Onderwijs een
interessant debat. GroenLinks en D66 waren afwezig, dus ik zal de spijbelaars
even bijpraten. Het ging over de financiering van het basisonderwijs. Het
is een technisch verhaal met gewichten, drempels en stimulansgebieden, maar
het gaat erom dat staatssecretaris Dijksma iets heel anders gaat doen dan
in het coalitieakkoord staat vermeld. Zij kwam met een totaal andere regeling.
Het kan dus wel. Waar een wil is, is een weg. Wat Dijksma kan, kan Van Bijsterveldt
beter.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. Gratis schoolboeken blijken minder gemakkelijk gratis te maken
dan wij eerder dachten. Hoewel de aanvankelijke motivatie voor het plan lovenswaardig
genoemd kan worden en onze steun verwierf, zijn er nu toch aanzienlijke bedenkingen
gerezen. De uitvoering is complex en de financiering blijft naar de visie
van sommigen achter. Ook het marktfalen wordt mogelijk onvoldoende geredresseerd.
Dat is voor de SGP-fractie aanleiding zich te bezinnen op de wenselijkheid
van het voorstel, zoals dat momenteel voorligt. Het wordt een beetje een hoofdpijndossier.
Waar zit dat op vast? Niet op principiële bezwaren, want die hebben wij
niet. Wel op praktische en juridische vragen. Die ga ik straks proberen te
formuleren. Ik vind wel dat de staatssecretaris gehouden is ons daarover voldoende
mee te delen en genoegdoening te verschaffen, zodat ook wij ons kunnen blijven
voegen bij de voorstanders van het voorstel.Ik constateer vooralsnog dat alle fracties, behalve die van de coalitie,
zeer kritisch tot afwijzend zijn. De fractie van de PvdA komt natuurlijk bij
de voorstemmers terecht. Daar is uitzicht op, want ik kan mij niet voorstellen
dat zij haar mening helemaal vrij heeft gehouden, al komt er nog wel wat gesputter.
Ik begrijp dat proces wel, maar de SGP-fractie staat voor de afweging of zij
de coalitie als enige fractie moet steunen op dit pad, of dat zij het ook
aan de coalitie overlaat om het traject te bewandelen wat door sommigen als
een waagstuk wordt gezien, met onoverzienbare risico's. Zover ga ik niet,
maar ik wil het wel even gemarkeerd hebben.De invoering van dit plan gaat met grote snelheid. Waar deze vandaan komt,
is al omstandig gezegd. Wij hadden de algemene politieke beschouwingen, het
moest allemaal eerder et cetera. Deze snelheid vraagt ook om grote zorgvuldigheid.
Dat is altijd al nodig, maar zeker nu. Het is opmerkelijk dat het veld tot
nu toe wat mager aan bod heeft kunnen komen. Het onderzoek van Iddink –
mevrouw Dezentjé Hamming sprak hier ook al over – toont aan dat
de overgrote meerderheid van de schoolleiders niet op deze maatregel zit de
wachten. Ik vraag de staatssecretaris hoe zij rekening houdt met dit signaal.
Hoe wordt het nodige draagvlak voor deze toch omvangrijke wijziging gecreëerd
en onderhouden?De invoering van gratis schoolboeken zou de marktwerking in dit segment
van de boekenmarkt moeten vergroten. De prijzen worden zodoende gunstig beïnvloed.
Laten wij het hopen, want dit is een thema waarmee wij al jaren bezig zijn.
Scholen komen namelijk sterker te staan tegenover de uitgeverijen. Ouders
missen de nodige blokvorming. In de laatste brief lijkt de staatssecretaris
vooral aan te dringen op het uitbesteden van schoolboeken aan distributeurs.
Komt dit de marktwerking wel voldoende ten goede? Er is vaak sprake van blokvorming
waardoor kleine uitgeverijen de boot missen en van de markt gedrukt blijven
worden, om het maar onsympathiek te formuleren. Is het bovendien niet zo dat
juist de grote distributeurs voor veel kosten zorgen die tot prijsstijgingen
leiden?Naar het lijkt, staat de kwaliteitskeuze van het lesmateriaal ook op een
ander punt onder druk. Leraren gaan gemakkelijk invloed verliezen –
dat hoeft niet per se – als het gaat om de keuze van schoolboeken. De
staatssecretaris geeft weliswaar aan dat hun advies nodig blijft, maar je
vraagt je af of dit genoeg is. Kan zij garanderen dat de rol van docenten
in de kern ongewijzigd blijft? Het is namelijk te verwachten dat de schoolleidingen
in de nieuwe procedure sterker aangedreven worden om te gaan sturen op pakketten
en dergelijke. De keuze van de docenten wordt hiermee linksom of rechtsom
naar de achtergrond gedrukt. Hoe wordt dit tegengegaan, mocht dit zich onverhoopt
voordoen?De heer Jan de Vries (CDA):De vraag die de heer Van der Vlies aan de staatssecretaris stelt, is wel
een interessante. Ik ben eigenlijk wel benieuwd naar de mogelijke oplossingen
die hij ziet. Ik ken de heer Van der Vlies in zijn standpuntbepaling als een
ferm pleitbezorger voor de vrijheid van inrichting van scholen, waarbij het
bevoegd gezag de verantwoordelijkheid heeft voor diezelfde inrichting, inclusief
de aankoop van methoden en alles wat daarbij hoort. Nu lijkt hij de staatssecretaris
te vragen of zij niet zou moeten interveniëren in de verantwoordelijkheid
van het bevoegd gezag van diezelfde school voor wat betreft de betrokkenheid
van docenten.De heer Van der Vlies (SGP):Fijn dat collega De Vries mij de gelegenheid geeft om tot een verduidelijking
te komen die hij in ieder geval nodig blijkt te hebben. Daar kan immers geen
sprake van zijn, stel je voor. Wat zich wel als onbedoeld neveneffect van
deze beleidsverandering zou kunnen voordoen, is het clusteren van scholen.
De blokvorming die de ouder ten opzichte van de uitgeverij niet had, heeft
een individuele school op zich ook maar matig. Dit kan strategisch gesproken
versterkt worden door op een hoger niveau te clusteren. De docent komt hierdoor
op afstand te staan. Dit heb ik bedoeld te zeggen. Autonomiedenken, vrijheid
van keuze en het bevoegd gezag als drager van de vrijheid van onderwijs
zijn zaken die mij aan het hart gebakken zijn. Ik laat mij op dit punt dan
ook geen andere bril opzetten.De voorzitter:Wij hadden ook niet anders verwacht, mijnheer Van der Vlies.De heer Van der Vlies (SGP):Ik heb even alle registers opengetrokken om mij te verzetten tegen de
twijfel die de heer De Vries suggereerde.De staatssecretaris is van mening dat het uitbesteden van de levering
van schoolboeken aan distributeurs niet als een dienst dient te worden aangemerkt.
Maar laat nu het kantoor Stibbe hierover een andere mening hebben, ook na
enig "heen-en-weerverkeer". Kan de staatssecretaris toezeggen dat
haar mening in dezen in de Europese context stand zal houden? Dit vind ik
cruciaal. Er is in een eerder stadium advies gevraagd aan Europa; is dit ook
hierbij gebeurd?Er moet voor de invoering van gratis schoolboeken in ieder geval voldoende
geld beschikbaar zijn. Het gehanteerde bedrag van € 308 schiet volgens
berekeningen die ons zijn aangereikt, nog tekort; de kosten zouden dichter
in de buurt van een bedrag van € 380 komen. Ik pleit er niet voor
om het standaardbedrag te verhogen, maar als de werkelijke kosten een opstuwende
werking hebben, zou dat een trend kunnen bevorderen dat men bepaalde leerhulpmiddelen
van de boekenlijst afvoert. En dat zou er weer toe kunnen leiden dat scholen
geneigd zijn, een eventueel tekort op de ouders af te wentelen. Dat mag niet
gebeuren; hoe zou de staatssecretaris dit willen voorkomen, mocht het zich
voordoen?In dit kader vraag ik de staatssecretaris ook om een reactie op het signaal
van de heren Van Zijl, Wientjens en Hermans, bekend van resp. de MBO Raad,
VNO-NCW en MKB-Nederland, van "achterstelling" van het mbo. Ik zet
dit woord tussen aanhalingstekens, want ik maak me niet meteen tot tolk van
wat zij signaleren, maar zij geven voldoende voorbeelden om aan te tonen dat
er wel iets aan de hand is. Enkele andere woordvoerders hebben ook al gezegd
dat dit een probleem is dat wij met gezwinde spoed bij de kop moeten pakken.De invoering van de wet is een jaar uitgesteld. Ik vind dit terecht, het
was broodnodig, maar specialisten in het aanbestedingsrecht – ik ben
dat niet – geven aan dat efficiënt werken met aanbesteden doorgaans
jaren kost, soms zelfs tien jaar, vanwege de juridische procedures die ermee
gemoeid zijn. Is het in dit licht niet verstandig om een periode in te bouwen
om scholen te laten wennen aan dit systeem? En hoe zorgt de staatssecretaris
ervoor dat niet elke school het wiel opnieuw hoeft uit te vinden? Een actieplan
voor intensieve ondersteuning van scholen is onontbeerlijk; de staatssecretaris
wil hierin ook voorzien, zo begrijp ik. Misschien wil zij dit nog bevestigen.Gratis schoolboeken is ook een onderwerp geweest in discussies over het
inkomensbeleid; zie de algemene politieke beschouwingen en de herkomst van
de versnellingen in dit proces. De Raad van State legt hier op niet mis te
verstane wijze de vinger bij en het kabinet stelt hier tegenover dat de maatregel
voor alle ouders geldt, maar het knelpunt zit vooral bij de middeninkomens.
De lagere-inkomensgroepen worden gecompenseerd via de WTOS, bij de middeninkomens
loopt het niet goed en de hogere-inkomensgroepen kunnen deze kosten volgens
het draagkrachtprincipe toch voor een heel eind zelf voor hun rekening nemen.
Toch vraag ik nog of er ook overwogen is om de regeling via de WTOS uit te
breiden tot de middeninkomens, op een wijze die wellicht minder administratieve
rompslomp tot gevolg zou hebben gehad.De voorzitter:Ik kan me voorstellen dat sommigen een knorrende maag hebben, maar er
is besloten om de eerste termijn van de Kamer nog voor de lunch af te maken.
Dit betekent niet dat er niet meer mag worden geïnterrumpeerd, het gaat
erom dat men dit even weet. Er volgen nog twee sprekers.De heer Jan de Vries (CDA):Dank voor uw begrip, mevrouw de voorzitter.Vandaag bespreken wij een wetsvoorstel dat tegemoetkomt aan een lang gekoesterde
wens van ouders. Jarenlang werden zij geconfronteerd met steeds stijgende
prijzen van de boekenpakketten van hun kinderen. En na het afschaffen van
het lesgeld onder het kabinet-Balkenende II wordt nu door dit kabinet een
andere grote kostenpost voor ouders geschrapt. De Raad van State en ook sommige
fracties in dit huis zien de noodzaak hiervan niet in; zij hebben blijkbaar
nooit met ouders van schoolgaande kinderen gesproken. Het hebben van kinderen
in de schoolgaande leeftijd, en zeker in het voortgezet onderwijs, brengt
veel kosten mee. Daarnaast is het goed om nog eens te memoreren dat voor ouders
die al een beroep konden doen op de WTOS, deze regeling steeds minder kostendekkend
was. Verder was een groot deel van de ouders met lagere inkomens niet bekend
met de regeling, met als gevolg dat 30% van de ouders die wel een beroep
zouden kunnen doen op de regeling, daarop geen beroep deed. Dus voor de ouders
met een relatief laag inkomen is het gratis verstrekken van schoolboeken wel
degelijk een verbetering.De heer Dibi (GroenLinks):Het is vooral een verbetering voor de hoge en middeninkomens. Wij hebben
echter wel degelijk gepraat met de ouders. Het is begrijpelijk dat ouders
blij zijn met dit extraatje van het kabinet. Er is echter ook nog een andere
partij. Er zijn ook nog docenten, scholen, schoolbesturen,
schoolleiders en scholieren. Die zeggen iets anders. Ik zou graag zien dat
u op hen ingaat of hebt u niet met hen gesproken?De heer Jan de Vries (CDA):Voorzitter. Ik heb tien regels uitgesproken van mijn inbreng, die nog
wel even zal duren. Waar de heer Dibi zojuist richting de heer Pechtold zei
dat haastige spoed zelden goed is, is het goed om hem daar even aan te herinneren.De voorzitter:U komt er nog op. Ik verzoek u om met uw betoog verder te gaan.De heer Jan de Vries (CDA):Het is wel van belang – het komt in het debat en nu door de heer
Dibi opnieuw naar voren, maar ook de heren Pechtold en Van der Vlies hebben
erover gesproken – dat het wel degelijk een verbetering is voor de lagere
inkomensgroepen. Men moet actief de WTOS-bijdrage aanvragen. Zoals bij zoveel
regelingen geldt ook bij deze regeling dat heel veel gezinnen, veel ouders,
daar om welke reden dan ook niet toe komen. Het gaat om 30% en voor
die ouders is dit wetsvoorstel een enorme verbetering.Voor ouders met een middeninkomen was het natuurlijk extra wrang dat zij
tot op heden voor geen enkele compensatie in aanmerking kwamen en toch ieder
jaar met de stijgende kosten voor schoolboeken werden geconfronteerd. Juist
deze middeninkomens worden nu tot onze vreugde ook ontlast. Dat is een investering
waard. Gelukkig investeert dit kabinet niet alleen in de verlaging van de
schoolkosten voor de ouders, maar ook in de kwaliteit van onderwijs waarvan –
let wel! – 350 mln. in het voortgezet onderwijs wordt geïnvesteerd
en ruim een miljard in leraren. Partijen die veronderstellen dat niet geïnvesteerd
wordt in leraren en niet in de kwaliteit van het voortgezet onderwijs hebben
de begroting voor 2008 niet goed gelezen.Het kabinet verricht tegelijkertijd geen half werk. Met de motie-Van Geel
is tijdens de algemene politieke beschouwingen in september 2007 voldoende
geld vrijgemaakt om in het komende jaar alle ouders, dus niet een deel van,
te compenseren. Tegelijkertijd gaat het kabinet niet overhaast te werk. Vanwege
de voorbereidingstijd die nodig is voor een zorgvuldige Europese aanbesteding
is gekozen voor een tussenstap in de vorm van een boekentoelage van € 308
voor alle ouders. In het spoeddebat in januari heb ik al gezegd dat de CDA-fractie
dit een verdedigbare keuze vindt, een keuze die voor de meeste ouders een
belangrijke verbetering oplevert en voor vele ouders leidt tot een volledige
compensatie van de kosten voor schoolboeken of zelfs meer dan dat. En dat
gunnen wij die ouders graag. Het is ook wel een onvermijdelijk gevolg van
een eenvoudig, maar ook uitvoerbaar systeem. Het alternatief, een declaratiesysteem,
had zowel voor de ouders als voor de overheid en mogelijk ook voor de scholen
veel administratieve rompslomp meegebracht.De vragen die wij hierover hebben gesteld in het verslag, zijn in onze
ogen bevredigend beantwoord. Met tevredenheid constateren wij ook dat de regering,
waar zij eerder nog dacht dat 95% van de ouders automatisch de bijdrage
zou krijgen, nu denkt dat dit voor 98% van de ouders zo zal zijn en
dat die automatisch in december de bijdrage ontvangen. Dat is mooi. De ervaring
met andere, vergelijkbare regelingen leert ons wel om de vinger aan de pols
te houden en vooral aandacht te schenken aan de gegevensstromen en de communicatie
tussen alle betrokken instanties. Een foutje in de keten kan tot grote gevolgen
leiden. Ik krijg graag een toezegging van de staatssecretaris, waarbij wij
ervan uitgaan dat de Kamer met enige regelmaat over de uitvoering wordt geïnformeerd.Ik sprak al over de WTOS. De regering stelt in de nota naar aanleiding
van het verslag dat de kostendekkendheid van de WTOS in de afgelopen jaren
terugliep en dat de regeling geen opbouw naar de afzonderlijke onderdelen
van de kosten van schoolgaande kinderen kent. Voor schoolboeken wordt nu echter
wel de maximale tegemoetkoming verlaagd met € 308, zijnde de werkelijke
gemiddelde prijs van het boekenpakket, terwijl het maar de vraag is of de
WTOS met een dergelijk bedrag rekening hield. Zoals de regering ook schrijft,
zal per 1 januari 2010 een groot deel van de WTOS overgaan in het kindgebonden
budget. Dat biedt een oplossing voor het ondergebruik van diezelfde WTOS,
welke natuurlijk ook nog in stand blijft voor allerlei andere kosten. Dat
is winst. Welke delen van de WTOS worden echter straks overgedragen en welke
niet? Kan de staatssecretaris daar iets meer over zeggen? Is het daarvoor
ook niet nodig om eerst helderheid te verkrijgen over de opbouw en dus over
de afzonderlijke onderdelen van de WTOS?De ouders werden in de afgelopen jaren geconfronteerd met forse prijsstijgingen.
Dat waren prijsstijgingen die de toename van het gemiddeld gezinsinkomen ver
te boven gingen, zoals ook blijkt uit de memorie van toelichting. Tot op heden
werden scholen onvoldoende geprikkeld om te letten op een goede prijs-kwaliteitverhouding.
Door dit wetsvoorstel kan de marktwerking in de schoolboekenbranche toenemen.
Uit het recent verschenen onderzoek "Effecten van Marktwerking"
van Economische Zaken blijkt dat er wel iets te kiezen moet zijn en dat er
genoeg prijsverschillen moeten zijn. In dat licht bezien is de schoolboekenmarkt
nog niet een optimale markt, maar dat kan veranderen door het bevorderen van
concurrentie tussen distributeurs, boekverkopers en uitgevers. Dat vraagt
om een bewust inkoopbeleid van de scholen. Klopt het overigens dat de prijsstijging
van de afgelopen schooljaren al weer aan het afvlakken is en dat de forse
prijsstijging van een aantal jaren geleden vooral te verklaren was door de
veranderingen in de tweede fase van het voortgezet onderwijs? Als die prijsstijging
nu afvlakt, dan zou dat aantonen dat scholen in aanloop naar het gratis worden
van schoolboeken al een scherper inkoopbeleid hebben toegepast.Ik zeg in de richting van de heer Dibi dat dat beeld ook wordt bevestigd
in gesprekken die wij voeren met diezelfde scholen en met de schoolleiders
in die scholen. Zo was ik afgelopen maandag op de christelijke scholengemeenschap
Willem de Zwijger in Schoonhoven. De rector aldaar vertelde mij dat zijn school,
met ruim 800 leerlingen, waarschijnlijk onder de aanbestedingsgrens blijft.
Dat zal dus het geval zijn voor nog veel meer relatief kleine scholengemeenschappen.
Dat is echter niet enige. Deze rector zou ook toekomen met het bedrag van € 308
per leerling. Zoals in het spoeddebat ook aan de orde is geweest – ik
hoor dat echter vandaag niet meer terug – zal hij de ouders voorstellen
om iedere ouder een gelijk bedrag van maximaal € 308 in rekening
te brengen, ook in het komende schooljaar. Daarmee doet hij dus de mogelijke
onwenselijke verschillen ook in zijn school in ieder geval teniet;
de heer Pechtold sprak al over dit punt. Deze rector gaat nu al met zijn docenten
kritisch het boekenpakket doorlichten op de vraag of bijvoorbeeld de werkboeken,
die veelal ongebruikt blijven, nog wel nodig zijn. Dat zijn bemoedigende signalen.
Wij krijgen die signalen niet alleen van deze school, maar ook van vele andere.
Wij hopen en verwachten dat die lijn zich zal doorzetten.De heer Dibi (GroenLinks):U zei te hebben gesproken met de schoolleiders. Er is echter ook een onderzoekje
van Iddink over die schoolleiders. Op de stelling "Ik verwacht dat de
werking van de schoolboekenmarkt verbetert als de school naast bepaler ook
betaler wordt" antwoordde de helft ontkennend. Op de stelling "Ik
verwacht dat de werking van de schoolboekenmarkt verbetert door Europees aanbesteden"
antwoordde 83% ontkennend. U hebt dus waarschijnlijk met die paar schoolleiders
gesproken die voorstander zijn. Ik krijg sterk de indruk dat u, ondanks welk
bezwaar dan ook vanuit het veld, gewoon voorstander blijft, omdat het in het
coalitieakkoord staat en omdat u het hebt beloofd in verkiezingstijd. Dat
is typisch het voorbeeld van een "politicus met een tunnelvisie"
zoals wij dat met de commissie-Dijsselbloem hebben genoemd.De heer Jan de Vries (CDA):Het blijkt wel dat GroenLinks nog nooit regeringsverantwoordelijkheid
heeft gedragen. Anders zou u de waarde van coalitieakkoorden toch wel anders
beoordelen. Dan zou u ook beseffen dat coalitiepartijen steeds voor de afweging
staan of er een verantwoorde keuze wordt gemaakt.De heer Dibi (GroenLinks):Ik wil graag dat u serieus ingaat op bezwaren uit het veld. U winkelt
namelijk selectief. Schoolleiders en scholen zijn tegen.De voorzitter:Uw vraag was duidelijk. De heer De Vries gaat daar nu op in.De heer Jan de Vries (CDA):Schoolleiders hebben verwachtingen uitgesproken in een enquête van
Iddink. Dat is op zichzelf ook gerechtvaardigd. Daarnaast zie ik, nu men ook
ziet dat die gratis schoolboeken realiteit worden en dat de verantwoordelijkheid
voor de inkoop dus ook direct bij de scholen komt te liggen, dat die scholen
daar wel op anticiperen. Dat is niet voor het eerst. In de afgelopen twee
jaar zie je al die prijsstijging van die schoolboekenpakketten afnemen. Dat
is een goede zaak. Misschien denken en verwachten schoolleiders dus wel dat
die marktwerking zich niet helemaal goed zal voordoen; zij spelen echter wel
zelf de rol die zij behoren te spelen. Dat vind ik winst. Dat waardeer ik
van diezelfde schoolleiders. Ik kom nog te spreken over de andere punten die
de heer Dibi noemde.Voorzitter. Dat er veel te winnen valt, blijkt ook uit de beperkte inventarisatie
die afgelopen maandag in de Volkskrant viel te lezen. Natuurlijk is dat geen
complete vergelijking en zijn de systemen in de verschillende landen niet
vergelijkbaar. Het wordt echter wel duidelijk dat in landen waar de scholen
of de overheid al langer financieel verantwoordelijk zijn voor de inkoop van
schoolboeken, de kosten gemiddeld veel lager liggen dan in Nederland. Ook
grote schoolbesturen zoals OMO in Brabant bewijzen inmiddels dat een bewuste
inkoopstrategie wel degelijk kan werken. Mijn fractie vraagt de regering om
te bevorderen dat goede voorbeelden en ervaringen worden gedeeld, waarschijnlijk
samen met de VO-raad.Mijn fractie verwacht ook dat relatief kleine scholengemeenschappen, waar
de heer Van der Vlies ook op doelde, de samenwerking zullen zoeken, zowel
in de regio als binnen de besturenorganisatie. Zij zullen kiezen voor een
gezamenlijke inkoopstrategie. Ik hoop, met de heer Van der Vlies, dat scholen
en docenten wel de door hen gewenste methoden kunnen blijven kiezen. Daar
is helemaal geen fusie voor nodig.Gratis schoolboeken zijn niet alleen in het belang van ouders maar ook
in het belang van de kwaliteit van onderwijs. Scholen krijgen straks alles
in één hand. Zij kunnen met deze toevoeging aan de lumpsumbekostiging
integrale keuzes maken over de inzet van het personeel, het materieel dat
zij inkopen en dus ook voor de benodigde leermiddelen. Zo kunnen scholen meer
gebruikmaken van de kennis en kunde van hun docenten. Die kunnen bijvoorbeeld
zelf methoden ontwikkelen. Ook scholen die kiezen voor digitale lesmethoden
kunnen op deze wijze tot een integrale afweging komen.Twee weken geleden was ik op werkbezoek bij de scholengemeenschap Peter
Jelles in Leeuwarden. Een aantal van mijn collega's is daar ook geweest. Ik
zag daar met eigen ogen dat ouders nu moeten betalen voor laptops omdat de
school kiest voor meer digitaal onderwijs. Met deze maatregel wordt het voor
de scholen mogelijk om te investeren in en te kiezen voor software zowel als
content. Dat zal de kwaliteit van het onderwijs in die scholen ten goede komen.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):In z'n algemeenheid valt het mij in het betoog van de heer De Vries op
dat er sprake is van een vergaande tunnelvisie. Het CDA, een partij die ooit
betrouwbaarheid als verkiezingsslogan had, blijkt zeer onbetrouwbaar te zijn.
De mensen in het land zouden er toch op mogen rekenen dat een regeringspartij
als het CDA luistert naar hun problemen en daar iets mee doet?De heer Jan de Vries (CDA):Ik kom zo meteen te spreken over deze vraag en deze zorgen. De VVD-fractie
zou echter eens moeten overwegen dat veel ouders, veel inwoners van dit land,
zich jaarlijks druk maken over het feit dat zij alweer geconfronteerd worden
met dure schoolboekenpakketten. Zij hebben geen invloed op die pakketten en
zien ook nog eens dat hun kind er onvoldoende gebruik van maakt. Dat zou een
zorg moeten zijn voor mevrouw Dezentjé Hamming. Dat zijn die hardwerkende
Nederlanders die ieder jaar met die kostenstijging worden geconfronteerd en
nu door dit kabinet worden geholpen.Ik vervolg mijn betoog.De voorzitter:Mevrouw Dezentjé Hamming mag hier kort op reageren. Het is wel
zo dat u niet beiden op het spreekgestoelte staat. Ieder heeft een eigen termijn.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Ik begrijp dat de CDA-fractie erg blij is met de koopkrachtreparatie.
Gefeliciteerd daarmee.De heer Jan de Vries (CDA):U moet de ouders feliciteren.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Die feliciteer ik helemaal niet. Nogmaals, wij zijn de koopkracht aan
het repareren nadat het CDA eerst de belastingen zo vreselijk heeft verhoogd.
Verliest u dat alstublieft niet uit het oog.De heer Jan de Vries (CDA):In het eerdere spoeddebat is al geconcludeerd dat Europese aanbesteding
voor veel scholen onontkoombaar lijkt. Dat levert vanzelfsprekend zorgen op
bij de verschillende betrokken partijen. Dat levert met name zorgen op voor
de scholen. Dat wordt bijvoorbeeld duidelijk bij de VO-raad. Overigens is
diezelfde VO-raad niet tegen dit wetsvoorstel. De heer Dibi beweerde ten onrechte
dat dit wel het geval was. Voor de CDA-fractie is het in ieder geval van groot
belang dat scholen en hun docenten hun eigen lesmethode, die past bij hun
onderwijsvisie en aansluit bij andere leerjaren, kunnen blijven kiezen. Scholen
gaan tenslotte over de hoevraag. Dat hebben wij ook geleerd van de heren Dijsselbloem
en Dibi.Scholen zijn vrij in de vraag hoe zij de aanbestedingsprocedure inrichten.
De staatssecretaris heeft dat in haar brief van 3 maart helder gemaakt.
Zij kunnen ervoor kiezen om de boeken rechtstreeks bij de uitgevers in te
kopen of de distributie aan te besteden. In dat laatste geval gaat het om
een dienst die wordt aanbesteed. De staatssecretaris maakt in onze ogen in
heldere bewoordingen en overtuigend duidelijk dat in dat geval scholen kunnen
blijven kiezen voor de methode die zij wensen. Bijna alle scholen werken reeds
met een distributeur. Deze werkwijze biedt scholen nu, maar ook straks veel
voordelen. Zij behoeven hun docenten dan niet te belasten met wezensvreemde
taken. En de distributeur heeft door de schaal een sterkere onderhandelingsmacht
richting de uitgevers.De aanbesteding betreft in dit geval dus het aanbesteden van een dienst.
Dat is een relatief eenvoudige aanbesteding, die veelal uitmondt in een service
level agreement, of hoe dat ook mag heten. Wij zien nu al dat hiervoor modelcontracten
en modelbestekken worden ontwikkeld. Scholen kunnen daar straks dankbaar gebruik
van maken. Dat doen zij nu overigens ook al. Maar ook wanneer de school besluit
om rechtstreeks bij de uitgevers in te kopen – wat op dit moment relatief
weinig scholen doen – kan de school door een goede formulering in het
bestek blijven sturen in de keuze van de methode. Zo begrijpen wij althans
de brief van de staatssecretaris. Gisteren is daar nog een alternatief bij
gekomen.De heer Dibi (GroenLinks):U zegt zelf al dat het een zeer complexe procedure is, die heel veel vergt
van docenten die al heel veel andere taken hebben. U geeft hun nu nog een
extra taak en die komt nog bovenop de maatschappelijke stage, die u ook door
wilt voeren. Vindt u dit verantwoord beleid?De heer Jan de Vries (CDA):Ik bestrijd dat het zo'n complexe procedure moet zijn.De heer Dibi (GroenLinks):Uit uzelf niet, zegt u net zelf.De voorzitter:Niet door elkaar heen praten, want dan moet ik heel streng optreden en
dat wilt u natuurlijk niet. De heer De Vries heeft nu het woord.De heer Jan de Vries (CDA):De staatssecretaris heeft op overtuigende wijze in haar brief duidelijk
gemaakt dat scholen die ervoor kiezen om bijvoorbeeld de dienst aan te besteden
bij distributeurs en boekenhuizen, met een relatief eenvoudige procedure kunnen
komen tot een Europese aanbesteding. Het zal de heer Dibi niet zijn ontgaan
dat er daarnaast allerlei modelbestekken en modelcontracten worden ontwikkeld
die de scholen kunnen gebruiken. Daarnaast mag ik hopen dat de ondersteuning
door de VO-raad, zoals de staatssecretaris heeft afgesproken, leidt tot een
stappenplan om tot een aanbesteding te komen. Daarnaast moet ook een helpdesk
worden ingericht. Dat betekent dat de hiermee samenhangende administratieve
lasten en de complexiteit afnemen en de scholen zich op hun kerntaak kunnen
richten, namelijk het bepalen van de juiste methode voor de kinderen.De heer Dibi (GroenLinks):Het kan de heer De Vries niet zijn ontgaan dat er inmiddels veel is veranderd.
Het is pas sinds kort bij ons bekend dat er een Europese aanbesteding moet
komen. Wij hebben daar onlangs een spoeddebat over gevoerd. Er zullen onderweg
nog veel meer ongelukken gebeuren. Ik vraag de heer De Vries nogmaals of hij
dit, met de wetenschap van de commissie-Dijsselbloem, verantwoord beleid vindt.
Of doet hij er nu al afstand van?De heer Jan de Vries (CDA):Het is natuurlijk prachtig om te horen dat GroenLinks alleen maar denkt
in doemscenario's. Men doet daarmee echter geen recht aan de werkelijke vraag
waarvoor wij staan. Als je op deze manier alleen maar onrust creëert,
dan denk ik dat je in het onderwijsdebat onverantwoord omgaat met je verantwoordelijkheid
als parlementariër. Wij moeten oog hebben voor de zorgen die er leven
en daarom geef ik nu de afweging van de CDA-fractie en leg de staatssecretaris
vragen voor.Tegelijkertijd moeten wij ook de verantwoordelijkheid nemen in het maken
van keuzes. De CDA-fractie heeft de afweging nog niet gemaakt, maar als zij
daar straks toe komt, kan de heer Dibi niet zeggen dat er sprake is van een
tunnelvisie. Dat is te gemakkelijk. De heer Dibi loopt weg voor zijn verantwoordelijkheid
en draait daarin. Eerst was hij een fel voorstander van gratis schoolboeken
en nu verklaart hij het rapport-Dijsselbloem heilig; ieder dossier dat in
de Kamer aan de orde komt, moet voldoen aan de Dijsselbloemnormen. Dat betekent
dat de heer Dibi tegen elke vorm van verandering is. Zo ga je niet met het
onderwijsveld om.De heer Dibi (GroenLinks):Zoals ik tijdens mijn inbreng heb gezegd, moeten wij de problemen niet
verbloemen, maar "verdijsselbloemen". Wij zijn als parlementariër
onverantwoord bezig als wij niet luisteren naar de mensen in het veld. Wij
horen nu van scholen, docenten, scholieren en schoolleiders dat het zo niet
kan. Dan vind ik het verantwoord om te luisteren naar die zorgen. Ik creëer
die onrust namelijk niet. De heer De Vries gaat niet in op die zorgen. Hij
verdraait het zelfs door te zeggen dat één schoolleider in Nederland
wel voor is. Nogmaals, waarom luistert hij niet naar de mensen die weten waarover
het gaat? Waarom wil hij scholen van bovenaf opleggen dat zij moeten doen
wat zijn partij en de coalitiegenoten in het coalitieakkoord hebben opgenomen?De heer Jan de Vries (SP):Het is in dit debat belangrijk om zorgvuldig te formuleren. Diezelfde
schoolleiders en scholen, ook vertegenwoordigd in de VO-raad, zeggen niet
dat het zo niet kan. Zij maken zich zorgen. Die zorgen komen voort uit het
feit dat een aantal commerciële partijen het nodig vindt om die onrust
te creëren. Zij zeggen dat het zo niet kan. Wij bespreken nu de vraag
of die zorgen weggenomen kunnen worden. Is de reactie van de staatssecretaris
daarop overtuigend? Namens de CDA-fractie kan ik zeggen dat de staatssecretaris
een overtuigende reactie heeft gegeven op het punt van het Europees aanbesteden.
Ik ben ervan overtuigd dat scholen hun eigen methoden moeten kunnen blijven
kiezen. Daarmee is een belangrijke zorg weggenomen.De voorzitter:Ik verzoek de leden die willen interrumperen om korte vragen te stellen
en de heer De Vries om kort te antwoorden, want de tijd loopt door. Ik realiseer
mij dat dit een debat over wetgeving is en dat ik leden niet het woord kan
ontnemen. Dat zou ik ook niet willen, maar ik kan wel aanmanen tot spoed.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Ik stel vast dat het CDA blind en doof is voor alle geluiden uit het veld.
De heer De Vries is er enorm van overtuigd dat de zorgen onnodig zijn en dat
die alleen worden geuit door partijen die daar belang bij hebben. Waarom ondertekent
hij dan het twijfelamendement van mevrouw Kraneveldt? Als het allemaal zo
goed loopt, is dat niet nodig. Bovendien kunnen alle problemen worden geschrapt.
Of was dit amendement bedoeld om de PvdA in het pak te naaien?De voorzitter:Ik vind dit niet bepaald een korte vraag. Ik hoop dat de heer De Vries
wel een kort antwoord geeft.De heer Jan de Vries (CDA):Ik vind ook de woorden die zijn gekozen niet helemaal passen in dit huis.
Daarnaast neem ik afstand van de stellingname van mevrouw Dezentjé
Hamming dat de CDA-fractie blind en doof is in dit dossier. De gehele Kamer,
buiten de fractie van de VVD, was voorstander van het zo snel mogelijk invoeren
van gratis schoolboeken. Wij hebben toen ingestemd met het voorstel van de
staatssecretaris om een jaar extra de tijd te nemen. Het gaat om een zorgvuldig
traject waarbij recht wordt gedaan aan de zorgen die er zijn en aan het feit
dat sommige zaken meer voorbereidingstijd vergen. Daar kiest de CDA-fractie
van harte voor. Daarnaast is het goed dat er in dit wetgevingstraject zowel
schriftelijk als mondeling een aantal zaken duidelijk wordt. Ook dat is van
belang voor scholen bij de uitvoering van dit beleid. Daar is dit debat op
gericht en daar wil de CDA-fractie een belangrijke inhoudelijke bijdrage aan
leveren.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):De heer De Vries zegt dat het invoeringstraject heel zorgvuldig plaatsvindt.
Die overtuiging heb ik helemaal niet en ik snap niet waar de heer De Vries
dat uit opmaakt. Is bij hem bekend wat dit invoeringsjaar via de IB-Groep
en Sociale Verzekeringsbank extra kost?De heer Jan de Vries (CDA):Dat vindt de CDA-fractie helemaal geen relevante vraag. Die vraag komt
voort uit een verschil van mening over het principe. De CDA-fractie vindt
dat schoolboeken gratis moeten worden. Zij vindt ook dat wij dat verantwoord
moeten invoeren en dus een jaar extra de tijd moeten nemen. In dat jaar moeten
wij wel de ouders tegemoetkomen, zoals ook mevrouw Kraneveldt en de heer Slob
expliciet zeiden. Dat kan op een eenvoudig uitvoerbare manier.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Het maakt u dus niets uit wat die uitvoering kost. Dit is ontluisterend.De heer Jasper van Dijk (SP):Hoe denkt de heer De Vries over eventueel onderzoek naar een verbeterd
wetsvoorstel als zijn zorgen na het antwoord van de staatssecretaris niet
zijn weggenomen?De heer Jan de Vries (CDA):Als er gegevens op tafel komen waarover wij nu niet beschikken, is onderzoek
nodig. Maar wij hebben alle gegevens. Wij kennen de prijsontwikkeling van
de boekenpakketten. Wij kennen de verantwoordelijkheidsverdeling. Wij zien
met elkaar dat er onvoldoende marktwerking is en onvoldoende tegenmacht van
de ouders die ieder jaar geconfronteerd worden met hoge rekeningen. Het gaat
erom dat wij die verantwoordelijkheidsverdeling willen veranderen. Dat acht
de CDA-fractie wenselijk. Daar hoeven wij geen onderzoek naar te doen. Dat
is een keuze die een meerwaarde zal opleveren voor ouders en scholen.De heer Jasper van Dijk (SP):Het is een beetje onduidelijk. Zijn er nu wel zorgen binnen uw fractie
of niet? Als u zegt dat er geen zorgen zijn, bent u nu klaar en hoeft u niet
eens meer naar het antwoord te luisteren. Als u eerlijk bent en erkent dat
er zorgen leven in het veld over dit wetsvoorstel, houdt u dan de mogelijkheid
open dat dit wetsvoorstel moet worden verbeterd?De heer Jan de Vries (CDA):Ik kom zo tot mijn conclusie!De heer Dibi (GroenLinks):Ik kan tellen en zie dat er een meerderheid is, want de PvdA is inderdaad
mee. Een van de aanbevelingen van de commissie-Dijsselbloem is om een uitvoeringstoets
te laten doen. Als u er zo van overtuigd bent dat dit allemaal goed gaat,
bent u dan voor zo'n uitvoeringstoets als ik die in een motie vraag?De heer Jan de Vries (CDA):De CDA-fractie ziet nog geen reden om te komen tot een uitvoeringstoets,
want eigenlijk zijn wij nu met een toets bezig met de behandeling van dit
wetsvoorstel en de voorbereiding van de invoering van de gratis schoolboeken.
Dat is een en al uitvoeringstoets! In de schriftelijke vragenronde hebben
wij allerlei vragen gesteld, die zijn deugdelijk beantwoord, er zijn aanvullende
vragen gesteld, er is een reactie gevraagd op juridisch commentaar, wij nemen
een jaar extra, wij geven 45 mln. aan de scholen om te komen tot een goede
invoering. Tijd en geld worden gegeven en daarmee denken wij dat het verantwoord
is om te komen tot de invoering van gratis schoolboeken.Daarmee kom ik al bij mijn conclusie, voorzitter, maar ik wil daarvoor
toch nog wat meer zeggen.De voorzitter:Ik begrijp dat het om wetgeving gaat, maar u hebt al heel tijd gebruikt.
Dus stel ik voor dat u uw betoog vervolgt en zo langzamerhand gaat afronden.De heer Jan de Vries (CDA):Dat zal niet lukken, voorzitter.Ik was bij de verschillende aanbestedingsmethoden. Gisteren is er nog
een bij gekomen. BMC en het NIC hebben een zogenaamd krachtig inkoopmodel
ontwikkeld met een standaardbestek en raamcontracten. In onze ogen is dat
ook een bewijs van de gewenste marktwerking. Daardoor dreigt er ook geen monopolie
voor de distributeurs. Er valt voor scholen straks op een verantwoorde manier
wat te kiezen. Het is geen wonder dat de uitgevers de gratis schoolboeken
als een bedreiging zien; hun omzet en marges komen onder druk te staan. Vanzelfsprekend
is een advocaat in opdracht van diezelfde uitgevers graag bereid om te problematiseren
en de risico's op een rijtje te zetten. Alleen, deze risico's kunnen door
de keuze van een aanbesteding van een dienst en door gebruik te maken van
een duidelijk stappenplan, modelcontracten en modelbestekken goed worden ondervangen,
te meer omdat de regering de scholen daar nu ook de tijd voor heeft gegeven.
Wat ons zo verbaast, is dat zo velen zich laten beïnvloeden door de doemscenario's
van de commerciële belanghebbende partijen. Er is niets mis met het hebben
van een commercieel belang, maar het is voor ons als politici wel van belang
om dat belang op waarde te schatten. Neem nu de distributeurs of de boekverkopers
onder leiding van Bram Peper. Zij ontkennen niet dat met het aanbesteden van
een dienst de scholen kunnen blijven kiezen voor een gewenste methode. Ook
belangrijk om te memoreren. Maar de boekverkopers laten geen mogelijkheid
onbenut om het land duidelijk te maken welke grote risico's hieraan verbonden
zijn. Maar wat schetst onze verbazing? In het VO-magazine van februari komen
wij van diezelfde boekverkopers, twee leden van die club van Bram Peper, de
volgende advertenties tegen.De heer Pechtold (D66):Voorzitter. Het CDA schiet nu op iedereen die maar kritiek heeft. Dat
zijn er veel, vandaar dat de heer De Vries al lang aan het woord is. Hij houdt
krampachtig vast aan die ene rector van een christelijke scholengemeenschap
die hij heeft gesproken. Valt het hem nu niet op dat de heer Slob en hij eigenlijk
de enige echte voorstanders zijn – de PvdA staat ontzettend onder druk –
in dit debat uit de tijd van voor Dijsselbloem, dat zij de enige zijn waarover
dat rapport zo hard is, dat hij vasthoudt aan ideologisch gedreven zaken in
Beetsterzwaag, coûte que coûte afgesproken? Dat zijn de enige
twee, de rest is tegen! Zelfs Van der Vlies twijfelt!De heer Jan de Vries (CDA):De heer Pechtold zou beter moeten weten. Hij heeft ook deel mogen uitmaken
van een kabinet en zou ook moeten weten dat het niet alleen gaat om het sluiten
van een regeerakkoord, maar tegelijkertijd ook om het steeds maar weer verdienen
van het vertrouwen en de overtuiging dat goede besluiten worden genomen. Zo
zit de CDA-fractie ook in dit dossier. Je mag hopen dat wij elkaar in dit
debat ook proberen te overtuigen. Ik heb goede hoop dat ik ook hem mee krijg
in de overtuiging dat het goed is om te komen tot gratis schoolboeken voor
alle ouders en dat daar het door de regering voorgestelde systeem een enorm
goede bijdrage aan levert, niet alleen voor scholen, maar juist ook voor de
ouders waar hij zich zo druk om maakt.De voorzitter:Ik wijs erop dat wij hier niet in Beetsterzwaag zitten, maar in Den Haag.
Die discussie gaan wij hier niet over doen. Ik geef de heer Pechtold de gelegenheid
om nog een korte vraag te stellen.De heer Pechtold (D66):Maar voorzitter, Beetsterzwaag staat zoals u weet voor zes heren die daar
bedachten wat goed is voor het onderwijs en daar willen wij nu van af.De heer De Vries sprak over overtuigen. Het is ons gelukt om in een paar
maanden alle steun voor dit voorstel weg te krijgen, en terecht, met goede
argumenten, met hulp van de ouders, met hulp van inderdaad de uitgevers en
noem maar op. Hij heeft alleen nog de fracties van de ChristenUnie en de Partij
van de Arbeid, omdat die zich hebben laten vastzetten. Ze durven in de krant
nog wat misbaar maken, maar u zult zien, ze gaan straks door de bocht. Leert
de heer De Vries niet?De heer Jan de Vries (CDA):Wat de heer Pechtold nu zegt, is toch wel heel bijzonder. Hij zegt: het
is ons gelukt om de steun voor uw voorstel weg te krijgen. Op het moment dat
hij een andere rol heeft en niet langer deel uitmaakt van een regeringspartij,
vindt hij oppositie voeren tegen het kabinet blijkbaar belangrijker dan de
inhoud van dit wetsvoorstel. Ik waarschuw ervoor dat wij niet te snel conclusies
moeten trekken. Hij spreekt over steun, maar ik zie alleen maar dat er veel
zorgen zijn, zorgen die gevoed worden door commerciële partijen. Ik zie
echter niet dat de scholen en masse zeggen dat dit wetsvoorstel niet zou moeten
doorgaan. Laten wij voorzichtig zijn en zorgvuldig formuleren.De voorzitter:De heer Pechtold nog een keer op dit punt. Ik sta alleen nog maar korte
vragen toe. U heeft ook nog een tweede termijn.De heer Pechtold (D66):Ik heb zelfs nog een eerste termijn.De voorzitter:Dan mag u blij zijn dat u nog de mogelijkheid krijgt voor een korte vraag!De heer Pechtold (D66):De heer De Vries zit op een smeltende schots. Wat bedoelt hij als hij
zegt dat ik alleen maar tegen zijn voorstel zou zijn? De afgelopen maanden
heeft de Raad van State toch gesproken over inkomenspolitiek? Wij roepen dat
al een jaar. De Raad van State is toch geen clubje dat je zomaar kunt wegzetten?
De Raad, uitgevers, advocaten, iedereen zegt dat het voorstel onuitvoerbaar
is. Ik vraag de heer De Vries om op die argumenten in te gaan in plaats van
met flauwe aanvallen te komen over de VO-raad of een advertentietje. Hij staat
hier helemaal alleen. Hij heeft alleen Slob nog en Kraneveldt omdat zij moet,
en voor de rest is alle steun verdwenen.De heer Jan de Vries (CDA):De heer Pechtold vraagt om argumenten, maar zet tegelijkertijd het speelveld
in de Kamer uit. Dit is tegenstrijdig. Ik doe niets anders dan in mijn inbreng
alle argumenten wegen. Dat hij daar niet naar wil luisteren, is zijn probleem.
Hij is alleen maar bezig om politiek te bedrijven...De heer Pechtold (D66):Dat is mijn vak.De heer Jan de Vries (CDA):Hij doet daarmee geen recht aan de inhoud van het voorstel en de reacties
van de staatssecretaris zowel in de nota naar aanleiding van
het verslag als in de brief van afgelopen maandag.Ik ga verder waar ik was gebleven. Tot mijn verbazing kwam ik in advertenties
in het VO-magazine van februari de boekverkopers tegen die zo aan de bel hebben
getrokken. Daar staat: Gratis schoolboeken, zorg of kans. Op veel scholen
wordt het leermiddelenbeleid opnieuw bepaald om didactische redenen of vanwege
de noodzaak tot kostenbeheersing. Blijven wij methodes aanschaffen of gaan
wij zelf materiaal ontwikkelen? Laten wij ze werken in een boek of in hun
eigen digitale dossier? Iddink biedt schoolleiders houvast, zo eindigt die
advertentie.In dezelfde uitgave staat op de achterpagina nog een advertentie. Die
luidt: Gratis schoolboeken worden dit schooljaar niet via de school geregeld.
In plaats daarvan ontvangen leerlingen in december een rechtstreekse vergoeding
van de overheid. Als schoolleider heeft u extra tijd om de inkoop van schoolboeken
voor het schooljaar 2009-2010 voor te bereiden. De meeste scholen krijgen
daarbij te maken met Europees aanbesteden. Wacht daarom niet tot het laatste
moment. Van Dijk Educatie heeft veel kennis op dit terrein. Wij kunnen u wegwijs
maken in het proces. Daarnaast hebben wij met een onafhankelijk inkoopadviesbureau
een modelprogramma van eisen opgesteld. Hierin zijn alle mogelijke eisen op
het gebied van leermiddelenvoorziening terug te vinden. Zo hoeft u het wiel
niet opnieuw uit te vinden. Einde citaat.De heer Pechtold (D66):Wat kost deze zendtijd?De heer Jan de Vries (CDA):Wat is dus het geval? De boekverkopers creëren allereerst onrust
in de Kamer en op de scholen en bieden vervolgens hun diensten aan om de zorgen
van de scholen weg te nemen. Zo creëren zij hun eigen vraag. De boekverkopers
laten er daarbij geen misverstand over bestaan dat zij diezelfde scholen uitstekend
van dienst kunnen zijn en hun zorgen kunnen omzetten in kansen. De CDA-fractie
noemt daarom de brieven van de boekverkopers een slimme marketingstrategie
en niet meer dan dat. Tegelijkertijd is deze marketingstrategie een bewijs
dat de mogelijke risico's van gratis schoolboeken prima te ondervangen zijn.
Dat zeggen die boekverkopers immers zelf.Het is vanzelfsprekend belangrijk dat scholen bij de aanbesteding niet
alleen afhankelijk zijn van de ondersteuning van commerciële dienstverleners
als de boekverkopers. Het is daarom goed dat de regering en de VO-raad de
scholen ondersteunen bij de aanbesteding. Ook de heer Slob sprak hier al over.
Gelukkig is er ook 45 mln. vrijgemaakt om de scholen in de komende drie jaar
financieel bij de invoering en dus bij de aanbesteding te ondersteunen. Dat
komt allemaal de uitvoerbaarheid ten goede.In het verslag heeft de CDA-fractie haar zorgen geuit over de gevolgen
van de gratis schoolboeken voor de overige schoolkosten die aan ouders worden
doorberekend, het gevaar van afwenteling. Natuurlijk hebben de ouders instemmingsrecht
bij het vaststellen van de schoolkosten. De regering wijst dan ook terecht
op de gedragscode voor schoolkosten. Hoeveel scholen leven de code niet na?
Daarnaast is het van belang om ouders en scholen goed voor te lichten over
wat wel en wat niet doorberekend mag worden, wanneer daarvoor instemming is
verkregen van de ouders in de medezeggenschapsraad.De scholen ontvangen een opslag in de lumpsum voor de kosten van schoolboeken.
Door de ruimhartige keuze van de regering om het bedrag ineens en één
of twee maanden voor de facturering aan de scholen te betalen, hoeven de scholen
niet in liquiditeitsproblemen te komen. Dat is een belangrijke constatering.Voor de CDA-fractie staat de hoogte van de gemiddelde boekenpakketprijs
van € 308 niet ter discussie. Maar er is hier wel sprake van een
gemiddelde en daarom hebben wij in het verslag gevraagd of sommige scholen
worden benadeeld door de eenzijdige samenstelling van hun leerlingenbestand.
Houden wij voldoende rekening met verschillen? De regering verschaft in de
nota naar aanleiding van het verslag helaas geen volledig inzicht in de gemiddelde
pakketprijs per schooltype. Vanzelfsprekend is het praktijkonderwijs goedkoper
dan het gymnasium, maar het praktijkonderwijs betreft een relatief kleine
groep leerlingen. Ik ben echter vooral benieuwd naar de verschillen tussen
havo, vwo en vmbo. Vanwege mogelijk bekostigingsnadeel voor kleine en vooral
monosectorale scholen krijg ik graag alsnog inzicht in deze cijfers. Juist
om al deze ontwikkelingen en beoogde effecten te kunnen monitoren heb ik met
mevrouw Kraneveldt het amendement op stuk nr. 7 ingediend dat leidt tot een
evaluatiebepaling in de wet.Voorzitter. In de ogen van de CDA-fractie kiest de regering voor een zorgvuldig
invoeringsscenario, zowel in tijd als in geld. Scholen kunnen daardoor op
een verantwoorde manier inhoud geven aan hun nieuwe verantwoordelijkheid voor
de schoolboeken. Die verantwoordelijkheid zal ook de kwaliteit van het onderwijs
ten goede komen. Dat zullen leerlingen en ouders gaan merken. Diezelfde ouders
hoeven geen financiële bijdrage meer te betalen. Dat is de winst van
dit wetsvoorstel, een wetsvoorstel dat de CDA-fractie dan ook van harte ondersteunt.De heer Jasper van Dijk (SP):Sluit u uit dat de CDA-fractie na de behandeling van dit wetsvoorstel
tot de conclusie komt dat het wetsvoorstel verbeterd moet worden?De heer Jan de Vries (CDA):Het wetsvoorstel is al verbeterd. Een belangrijke verbetering is namelijk
dat de staatssecretaris de scholen een jaar extra de tijd geeft om zich voor
te bereiden. Dat is de crux van de verandering in het wetsvoorstel en dat
is winst voor de scholen. Zo waarderen zij dat gelukkig ook, want het is mede
op verzoek van diezelfde scholen gebeurd.De heer Jasper van Dijk (SP):De zorgen die vandaag nog bestaan in het veld, bij al die organisaties,
gaan aan u voorbij. U zegt: het wetsvoorstel zoals het er nu ligt, is goed.
Klaar, punt. Daar hoeft niets meer aan te veranderen.De heer Jan de Vries (CDA):Die zorgen betreffen niet zozeer de inhoud van het wetsvoorstel, maar
de mogelijke consequenties van de uitvoering. Zij betreffen dus de Europese
aanbesteding. De staatssecretaris heeft, niet alleen voor de Kamer maar ook
voor de scholen, duidelijk gemaakt dat wanneer een aanbesteding via de dienst
loopt, scholen gewoon voor hun eigen schoolboeken kunnen kiezen.
Dat is de winst van dit debat en de winst van het feit dat de heer Pechtold –
dat gun ik hem graag – heeft gezegd dat wij eerst een schriftelijke
reactie moeten vragen op bijvoorbeeld de reactie van Stibbe. De vrije keuze
was een terechte zorg van de scholen, van de docenten en ook van mijn fractie.
Ik denk dat de staatssecretaris overtuigend en afdoende antwoord heeft gegeven.
Dat geldt ook voor het proces. De staatssecretaris ondersteunt de scholen
in het proces. Die scholen zijn ondernemend genoeg om daar zelf een eigen
weg in te kiezen. De modelbestekken en modelcontracten zijn al ontwikkeld.
Men maakt daarvan al dankbaar gebruik en gelukkig krijgt men daar ook het
geld voor.De voorzitter:Er zijn nog twee vragen voor u. Ik verzoek u, iets korter te antwoorden.
De staatssecretaris heeft natuurlijk nog haar eigen termijn, dus ook zij zal
nog op een aantal zaken ingaan. De heer Pechtold heeft een korte vraag aan
u.De heer Pechtold (D66):Kan de heer De Vries de laatste zin van zijn bijdrage nog een keer voorlezen?De voorzitter:Wij houden hier geen leesoefening, mijnheer Pechtold.De heer Pechtold (D66):Als de heer de Vries hem uitspreekt, heb ik een vervolgvraag.De voorzitter:Stelt u gewoon uw vraag. Wij moeten gezien de tijd praktisch zijn.De heer Pechtold (D66):In eerste termijn zei de vertegenwoordiger van de CDA-fractie: en daarom
steunen wij het wetsvoorstel. Waar dienen dan al de vragen voor die hij in
die twintig minuten heeft gesteld, als hij nu al zijn steun voor het wetsvoorstel
uitspreekt?De heer Jan de Vries (CDA):Het zijn absoluut relevante vragen voor de CDA-fractie, anders had ik
ze niet gesteld, maar het is ook helder dat mijn fractie het wetsvoorstel
steunt. De antwoorden van de staatssecretaris geven waarschijnlijk alleen
maar reden voor meer steun. Ik ga ervan uit dat de staatssecretaris ook u
weet te overtuigen.Mevrouw Dezentjé Hamming (VVD):Ik heb dezelfde vraag als de heer Pechtold. Welke garanties wil de heer
De Vries horen van de staatssecretaris om geen 100% steun, maar misschien
wel 200% te krijgen?De heer Jan de Vries (CDA):Ik moet dan mijn inbreng opnieuw voorlezen en dat lijkt mij niet wenselijk.
Garanties lijken mij in dit geval moeilijk te geven. Laten wij niet het onmogelijke
van de staatssecretaris vragen. Zij maakt duidelijk dat scholen en hun docenten
kunnen blijven kiezen voor de methode die zij wensen. Er zijn natuurlijk geen
garanties dat in het hele proces niets fout gaat. Dat zou van de gekke zijn.
De staatssecretaris is niet de rector van iedere school in dit land. Dat zijn
ook niet de verhoudingen die mijn fractie zoekt. Mijn fractie stelt de scholen
verantwoordelijk voor de inkoop van schoolboeken en faciliteert hen zodanig
dat zij die taak op een goede manier kunnen uitvoeren. Dat is onze verantwoordelijkheid.
De CDA-fractie denkt dat de scholen die verantwoordelijkheid op deze manier
goed kunnen uitvoeren.De heer Pechtold (D66):Voorzitter. D66 is verklaard tegenstander van de invoering van gratis
schoolboeken. Wij stellen andere prioriteiten en hadden het geld liever in
echt onderwijsbeleid gestopt: leraren, opleidingen, salarissen of voor mijn
part conciërges. "Liever een goed boek dan een gratis boek",
aldus het LAKS. Wij zien ons vandaag echter voor een politieke realiteit –
de CDA-woordvoerder was hierover in zijn laatste opmerking heel openhartig –
gesteld: een kabinet als een stoomwals. De D66-fractie is dan niet te beroerd
om mee te denken, alleen al om te voorkomen dat de scholen en de kwaliteit
van het onderwijs te zeer gebukt gaan onder de plannen van deze staatssecretaris.In zo ongeveer alle adviezen valt het te lezen: docenten kunnen dadelijk
hun eigen lesmethodes niet meer kiezen. De aanbestedingsprocedures zorgen
voor enorme extra administratieve en financiële lasten. Aanbesteden is
juridisch riskant en zal leiden tot regelmatig procederen. Daarbovenop komt
dat de Raad van State met een vernietigend oordeel is gekomen: slechts gezinnen
die het niet nodig hebben, profiteren van dit voorstel. De beoogde betere
marktwerking wordt met dit voorstel niet gehaald, aldus de Raad van State.
Nut en noodzaak van het voorstel zijn niet komen vast te staan. Het is eigenlijk
helemaal niet duidelijk welk probleem het nu oplost. Alle mogelijke andere
adviseurs hebben de afgelopen weken oranje zo niet rood licht gegeven. Zo
zijn daar de scholen – verenigd in de VO-raad – de uitgevers en
de distributeurs; geen onbelangrijke spelers bij de uitvoering van deze wet.
Ook de AOb, de scholieren, de docenten en diverse leraren in levende talen
hebben ons laten weten dat zij tegen zijn. Toen het de staatssecretaris echt
te heet onder de voeten werd, speelde het kabinet de zwartepiet naar Europa.
Opeens kwam Europa met lastige aanbestedingsregels. Dat punt hebben wij in
een spoeddebat al rechtgezet. De inkt van het rapport van de Commissie Parlementair
Onderzoek Onderwijsvernieuwingen was nog niet droog, of er kwamen uit dat
rapport twee conclusies sterk naar voren: geen ideologisch ingegeven maatregelen
en geen maatregelen die onvoldoende getoetst en getest zijn. Maar in Beetsterzwaag
is nu eenmaal door zes heren afgesproken dat er iets moest worden gedaan voor
gezinnen. De heer Tichelaar wilde graag nog iets doen voor het komende jaar,
en daarom moest er een cadeautje komen. Gratis schoolboeken zullen er coûte-que-coûte
komen. Ik kijk vandaag vooral naar mijn collega van de PvdA. Dit is het moment
om lering te trekken, hetgeen de commissie ons heeft geadviseerd. Deze commissie
is door de PvdA gewild en had een voorzitter van de PvdA. Het advies luidde:
geen ideologisch ingegeven maatregelen en geen maatregelen die onvoldoende
zijn getoetst. Duidelijker kan het niet. De PvdA is de eerste partij waarvan
ik verwacht dat zij vandaag de rug recht houdt. Dit kan de PvdA-fractie toch
niet voor haar rekening nemen?Aan de staatssecretaris vraag ik: bent u blind voor de conclusies, tot
twee keer toe, uit de memoranda van Stibbe? Stibbe stelt dat, indien het wetsvoorstel
op deze manier wordt aangenomen, een docent er niet meer vanzelfsprekend van
kan uitgaan dat hij daadwerkelijk kan beschikken over de methode
van zijn voorkeur. Ik heb het zojuist de PvdA-fractie als eis horen stellen,
en dus wil ik van de staatssecretaris een duidelijk antwoord op de vraag of
zij staat voor de keuzevrijheid van de docent voor een methode.De staatssecretaris antwoordt: ik deel de mening van Stibbe niet. Volgens
de pers wordt dit antwoord door de PvdA als onvoldoende bestempeld. Wij hebben
het over Europese regelgeving en niet over meningen. Ik vraag de staatssecretaris
dus: wie is uw juridisch adviseur? De distributiefiguur leidt volgens Stibbe
tot ontduiking van de doelstelling van de Europese wetgever als het gaat om
technische specificaties. Lesmateriaal mag helemaal niet met naam en toenaam
worden besteld. De leraar heeft dus geen inbreng meer. Graag ontvang ik de
reactie van de staatssecretaris daarop. Stibbe zegt ook: bij de distributiefiguur
is de waarde van het te leveren lesmateriaal hoger dan de waarde van de dienstverlening
die de distributeur daarbij aanbiedt. Dit betekent dat er sprake is van een
opdracht voor een levering, maar niet voor een dienst. Daarmee is de analyse
van de staatssecretaris onjuist. Ook daarop ontvang ik graag een reactie.In artikel 23 van het Besluit aanbestedingsregels voor overheidsopdrachten
staat dat het ook bij de aanbesteding van een dienst verboden is om in de
technische specificatie melding te maken van een bepaald merk, een bijzondere
werkwijze of een product. Het noemen van een bepaalde lesmethode is dus niet
toegestaan. Graag krijg ik ook hierop een reactie. Ik vraag de staatssecretaris:
waarom deze haast? Waarom op deze manier? Waarom iedereen die de kwaliteit
van het onderwijs een warm hart toedraagt, op deze manier in één
jaar tijd tegen de haren instrijken? Waarom zoekt zij niet gewoon eerst uit
hoe het zit met de regeltjes, de kosten, de administratieve lasten en de Europese
aanbesteding? Daarna moet zij ruim de tijd nemen, de scholen goed voor te
lichten, zodat zij niet allemaal het wiel zelf hoeven uit te vinden en hun
schaarse menskracht niet hoeven te verspillen aan nodeloze exercities op het
gebied van het aanbestedingsrecht. Dan kan ik de memoranda van Stibbe verscheuren,
in de wetenschap dat de staatssecretaris teruggaat naar de tekentafel en geen
overhaaste beslissingen zal nemen. Ik wil dat de staatssecretaris alles nog
eens rustig overdenkt en terugkomt op het moment dat er een wetsvoorstel ligt
waarin voor alle partijen de zaken duidelijk liggen. Liever een goed boek
dan een gratis boek; dit wetsvoorstel kan op deze manier naar de mening van
D66 geen doorgang vinden.Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Voorzitter. Het voorliggende wetsvoorstel regelt gratis schoolboeken voor
ouders, maar natuurlijk betalen de overheid en de scholen, dus de belastingbetaler,
gewoon voor die boeken. Gratis schoolboeken betekent dus niet dat de uitgeverijen
ze om niet hoeven geven aan wie dat dan ook wenst. Waarom is een goed boek
beter dan een gratis schoolboek? Een gratis schoolboek in de zin van het wetsvoorstel
kan ook een prima schoolboek zijn. Een schoolboek dat door een docent zelf
wordt gemaakt, kan ook een prima schoolboek zijn. Waarom is duur alleen maar
goed en goedkoop blijkbaar slecht?De heer Pechtold (D66):Die redenering gaat volgens mij niet helemaal op. U bedoelt mij te vragen
waarom ik tegen deze prioriteit in onderwijsland ben. Ik waak voor de docent
die een methode kan kiezen. Ik ben niet blind voor het feit dat op dit moment
de kosten van boeken stijgen. De vraag is alleen of wij dit met uw inkomenspolitiek
opvangen of met goed onderwijsbeleid. Ik pleit ervoor dat wij niet doorgaan
op dit pad, maar dat wij er vooral voor zorgen dat de kwaliteit overeind blijft.
De uitkomst kan heel goed zijn dat wij binnenkort wel gratis door de belastingbetaler
gefinancierde boeken krijgen, maar niet de methodes waar de docent op zit
te wachten. Een paar weken geleden hebben wij juist als belangrijkste advies
in onderwijsland gehoord: luister naar degenen die ermee moeten werken.De voorzitter:De vraag is ook of u het kort wilt houden, dus ik geef u gelegenheid tot
het stellen van een korte vervolgvraag. Ik vraag de heer Pechtold daar kort
op te antwoorden.Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA):Waarom heb ik vandaag van de heer Pechtold nog geen briljante ideeën
gehoord voor het omlaag krijgen van de kosten van schoolboeken? Daar blijft
hij angstvallig stil over. Alles in het wetsvoorstel is slecht, maar ik heb
van hem geen enkel alternatief gehoord om ervoor te zorgen dat de prijs van
schoolboeken omlaag gaat.De heer Pechtold (D66):Voorzitter. Ik heb de afgelopen maanden met mijn redelijk overzichtelijke
fractie vooral tijd gestoken in het wegnemen van draagvlak voor dit onzinnige
wetsvoorstel. Getuige de eerste termijn vandaag begint mij dat aardig te lukken.
Zelfs u zegt in de pers dat de staatssecretaris nog niet ver genoeg is. Ik
ben blij dat wij inmiddels hebben bereikt dat behalve drie coalitiepartijen
iedereen tegen dit voorstel is. Ik doe u een voorstel. U hebt vandaag de sleutel
in handen, ik niet. Als u vandaag zegt: nee, wij stoppen dit onzalige plan
van het kabinet en wij gaan na hoe wij met uitgevers, distributeurs en vooral
met het onderwijs kunnen voorkomen dat de prijs blijft stijgen, hebt u mij
aan uw zijde. Dan gaan wij samen een wetsvoorstel maken. Zorg er eerst wel
voor dat dit onzalige plan niet doorgaat.De heer Dibi (GroenLinks):Voorzitter. Het draagvlak neemt natuurlijk af doordat er relevante bezwaren
uit het veld komen. Wij kunnen allemaal tellen, er is een meerderheid. De
PvdA staat weliswaar onder druk, maar het CDA en de ChristenUnie zijn voor.
Nu heeft de commissie-Dijsselbloem aanbevolen om een uitvoeringstoets uit
te voeren als de wens ontstaat om iets ingrijpend te veranderen. Bent u voor
een uitvoeringstoets waarmee wij uw bezwaren konden wegnemen of anderen konden
overtuigen?De heer Pechtold (D66):Het gaat om 300 mln. inkomensbeleid in plaats van onderwijsbeleid. Het
is inkomensbeleid voor mensen die meer dan € 30.000 verdienen. Degenen
die daaronder zaten, kregen de boeken al gratis. Hier is vandaag over gesproken.
Wij lopen komend jaar zelfs het gevaar dat zij minder krijgen. Daar hebben
wij al een vraag over gesteld. Nee, als ik 300 mln. kon inzetten, ging dat
naar de leraren, de opleidingen, hun salarissen en naar conciërges voor
elke basisschool en niet naar de vijfentwintigste prioriteit: schoolboeken.De heer Jasper van Dijk (SP):Voorzitter. De heer Pechtold gebruikt hele grote woorden in verhouding
tot zijn overzichtelijke fractie, moet ik zeggen.De heer Pechtold (D66):Dat voor een SP'er!De heer Jasper van Dijk (SP):Dat zijn wij inderdaad niet gewend.De voorzitter:Nee. Het is heel interessant, maar u stelt nu een vraag en de heer Pechtold
houdt zijn mond.De heer Jasper van Dijk (SP):Ik wilde het met u hebben over draaien. De SP is nog steeds voor gratis
schoolboeken.De heer Pechtold (D66):Alleen vandaag niet.De heer Jasper van Dijk (SP):Wij zijn alleen tegen slechte wetten en een slechte uitvoering daarvan.
Ik zie net twee moties uit 2005 en 2006 waar D66 zijn handtekening onder heeft
gezet. De strekking van de moties is dat de schoolboeken gratis moeten worden
gemaakt. Waarom bent u gaan draaien?De heer Pechtold (D66):Dat hebben wij al in veel debatten besproken. Ik zal het uitleggen. D66
neemt wel eens plaats in kabinetten, de SP niet. In kabinetten regel je dingen.
Wij hebben er de vorige keer bijvoorbeeld bij het Paasakkoord voor gezorgd
dat het lesgeld werd afgeschaft: € 1000. Dat is pas een echte slok
op een borrel. Aan het begin van deze kabinetsperiode was voor ons de vraag
waar dat geld naartoe zou gaan. Wij hebben in ons verkiezingsprogramma 2,5
mld. voor onderwijs uitgetrokken. Dit is goedgekeurd door het Centraal Planbureau.
Bij ons gaat dit geld primair naar de docent. Als onze aandacht gaat de komende
tijd namelijk uit naar de positie van docenten. Ik heb de heer Van Dijk al
gezegd dat het gratis maken van schoolboeken voor ons op ongeveer de 25ste
plaats komt. Als ik niet meer zou weten waar ik de miljarden in onderwijsland
zou moeten laten, zou ik ouders de vergoeding van die laatste kosten graag
gunnen. Wij hebben het dan over ouders met een bovenmodaal inkomen. Gratis
schoolboeken hebben echter op dit moment geen prioriteit.De heer Jasper van Dijk (SP):Ik constateer dat de fractie van D66 vaak zegt dat D66 een onderwijspartij
is, maar als puntje bij paaltje komt, loopt men gewoon weg, draait men en
is men niet meer voor gratis schoolboeken. Toch zijn die een essentieel onderdeel
van het onderwijs.De voorzitter:Is dit een vraag, mijnheer Van Dijk?De heer Pechtold (D66):Het is in ieder geval een oproep aan mij om de zaken nog eens helder te
stellen. De SP moet haar eerste euro voor onderwijs nog waarmaken in een kabinet.
Volgens mij stemt de SP-fractie bovendien vandaag tegen dit wetsvoorstel,
dus waarover heeft de heer Van Dijk het?De algemene beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 14.50 uur tot 15.35 uur geschorst.Voorzitter: VerbeetDe voorzitter:Ingekomen is een beschikking van de Voorzitters van de Eerste en Tweede
Kamer der Staten-Generaal inzake aanwijzing van het lid De Roon tot plaatsvervangend
lid in de Raadgevende Interparlementaire Beneluxraad.Op de tafel van de griffier ligt een lijst van ingekomen stukken. Op die
lijst staan voorstellen voor de behandeling van deze stukken. Als voor het
einde van de vergadering daartegen geen bezwaar is gemaakt, neem ik aan dat
daarmee wordt ingestemd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20072008-4140-4169.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl