Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafvordering betreffende het aanhangig maken van de zaak en de regeling van het onderzoek ter terechtzitting (herziening onderzoek ter terechtzitting) (24692)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1996-1997, pag. 4500-4512

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

13-03-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

nr. 62, pagina 4500-4512

13-03-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 24692Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 13 maart 1997)Pagina 4535-4536
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Wet op de jeugdhulpverlening in verband met medezeggenschap (24681); - Wijziging van de Wet op de jeugdhulpverlening in verband met klachtrecht (24712)Pagina 4477-4500
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van, onder meer, Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek in verband met invoering van gezamenlijk gezag voor een ouder en zijn partner en van gezamenlijke voogdij (23714)Pagina 4515-4535
Presentie en opening (donderdag 13 maart 1997)Pagina 4477-4477
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafvordering betreffende het aanhangig maken van de zaak en de regeling van het onderzoek ter terechtzitting (herziening onderzoek ter terechtzitting) (24692)Pagina 4500-4512
Regeling van werkzaamheden (donderdag 13 maart 1997)Pagina 4500-4500
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Scheepvaartverkeerswet in verband met de wijziging van de bepalingen met betrekking tot het varen onder invloed (24753); - Wijziging van de Wet op de studiefinanciering onder meer in verband met correctie op de berekening van de aanvullende beurs, alsmede van onder meer de Wet tegemoetkoming studiekosten in verband met enkele technische wijzigingen (25163)Pagina 4477-4477
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Uitvoering van het op 1 maart 1991 te Montreal tot stand gekomen Verdrag inzake het merken van kneedspringstoffen ten behoeve van de opsporing ervan (24675); - Goedkeuring van het op 1 maart 1991 te Montreal tot stand gekomen Verdrag inzake het merken van kneedspringstoffen ten behoeve van de opsporing ervan (24676, R1570)Pagina 4512-4515

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 77 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafvordering betreffende
het aanhangig maken van de zaak en de regeling van het onderzoek ter terechtzitting
(herziening onderzoek ter terechtzitting) (24692).(Zie vergadering van 12 maart 1997.)De algemene beraadslaging wordt hervat.Minister Sorgdrager:Voorzitter! De heer Schutte begon zijn bijdrage met de vraag "waartoe
dient dit wetsvoorstel?". Het antwoord is: voor het afstemmen van de regeling
op de gegroeide vaste praktijk en ter codificatie van vaste jurisprudentie,
 conform het voorstel van de commissie-Moons. Ik heb begrepen
uit de algemene bijdragen van de woordvoerders en de adviezen van de Nederlandse
vereniging voor rechtspraak en het openbaar ministerie dat ik daarin in grote
lijnen wel ben geslaagd. De gewijzigde praktijk is ten dele het gevolg van
de arresten van het Europese Hof voor de rechten van de mens. Maar wat hier
wordt voorgesteld, gaat iets verder en kan bijdragen aan een verbetering van
de kwaliteit van de rechtspleging doordat een inhoudelijke verdediging kan
worden gevoerd, zonder dat een algemene verschijningsplicht ter terechtzitting
wordt geïntroduceerd.Mevrouw Kalsbeek vraagt waarom met het voorliggende wetsvoorstel niet
tegelijkertijd een aantal wetsvoorstellen wordt meegenomen die wellicht enig
verband hebben met dit wetsvoorstel en die vooral procedureel van aard zijn
waar het de strafvordering betreft. Dat is een afweging. Wij maken die afweging
voortdurend als het gaat om de indiening van wetsvoorstellen en de behandeling
van wetgevingscomplexen. Dit voorstel is wat mij betreft niet ingewikkeld
en kan dus betrekkelijk eenvoudig los behandeld worden. Ik geef toe dat het
ook anders had kunnen gebeuren. Voor de praktijk levert het mijns inziens
geen problemen op, juist omdat het voor een groot deel codificatie is van
hetgeen al gebeurt. Ik weet echter ook dat het voor de praktijk in het algemeen
vrij lastig is om telkens met nieuwe wijzigingen in de procedures te worden
geconfronteerd. Vandaar dat ik even wil kijken naar het tijdstip van inwerkingtreding.
Misschien kan daarbij een clustering aangebracht worden. Afgezien daarvan
zal bij inwerkingtreding van dit wetsvoorstel en van enkele andere wetsvoorstellen
een duidelijke voorlichting gegeven moeten worden. De aandacht moet gevestigd
worden op deze wetten, zodat men ook op een wat meer efficiënte manier
kennis kan nemen van de wijzigingen.Er staat overigens op het gebied van de strafvordering nogal wat op stapel.
Dat weet de Kamer natuurlijk net zo goed als ik. Dat nodigt uiteindelijk ook
uit om na te denken over het Wetboek van Strafvordering als geheel. Is dat
nog wel consistent? Is dat nog een wetboek dat goed in elkaar grijpt? Dat
is een project dat van een iets latere datum moet zijn en wel wanneer wij
ook de opsporingsmethoden, etc., hebben behandeld. Dan is er wat mij betreft
best reden om de bovengenoemde vragen nader te bekijken.Er ligt een relatie met andere wetsvoorstellen. De heer Schutte haalt
wetsvoorstel 24834 aan. Dat gaat over de verkorte dagvaarding in misdrijfzaken.
Het wetsvoorstel dat nu aan de orde is, betreft een algemene regeling voor
de berechting van een verdachte bij het verschijnen voor de meervoudige kamer.
De regeling is overigens vooral inhoudelijk van betekenis. Het wetsvoorstel
waar de heer Schutte op doelt, gaat specifiek over de regeling voor de politierechter.
Dat houdt verband met de procedure die gevolgd is na de aanhouding van de
verdachte. Er is dus wel een verschil.De heren Koekkoek en Rabbae vragen wanneer er een voorstel komt voor de
regeling van het verzet. In de nota naar aanleiding van het verslag heb ik
geschreven dat de voorbereiding daarvan sterk afhankelijk is van de voortgang
van de tweede fase herziening rechterlijke organisatie, vooral als het gaat
om een mogelijke verschuiving van de appèlgrens en de uitwerking van
de voorstellen van de commissie-Haak. Deze laatste commissie was belast met
het bestuderen van de mogelijkheden voor verlichting van de werklast van de
Hoge Raad. De volgorde is dus niet toevallig.De heer Koekkoek (CDA):Ik vraag de minister in dit verband wanneer de nota naar aanleiding van
het verslag over de tweede fase herziening rechterlijke organisatie te verwachten
is.Minister Sorgdrager:Dat is een goede vraag! Ik ben van plan om die nota in elk geval voor
de zomer bij de Kamer te laten zijn. Het duurt lang. Dat zal ook onmiddellijk
de reactie van de heer Koekkoek zijn. Dat komt mede omdat wat in de tweede
fase wordt geregeld, nogal divers van karakter is. De verschillende onderdelen
van de tweede fase vergen misschien een wat verschillende aanpak. Bovendien
hebben op sommige onderdelen ontwikkelingen plaatsgevonden waardoor hetgeen
in de memorie van toelichting is gesteld, misschien niet meer helemaal klopt
met de werkelijkheid van vandaag. Ik spreek misschien wat cryptisch, maar
ik denk dat de heer Koekkoek wel weet wat ik bedoel. Vandaar dat ik even wat
meer tijd nodig heb.De heer Schutte heeft gevraagd of de ervaringen met de Sorgdragerrichtlijn
voor tolken en vertalers betrokken kan worden bij de nieuwe regeling wat die
onderwerpen betreft. Dat spreekt vanzelf! Ik zal dat ook zeker doen.Een aantal hoofdpunten in de discussie ging over de gevolgen van de arresten
Lala en Pelladoah van het Europese Hof voor de rechten van de mens. Dat gaat
over het voeren van de verdediging door de advocaat wanneer de verdachte niet
aanwezig is.Tot 1980 was het zo dat volgens de Hoge Raad de raadsman niet voor zijn
niet verschenen cliënt mocht optreden, behalve dan ingeval van vertegenwoordiging
op grond van artikel 272 van het Wetboek van Strafvordering. Na het desbetreffende
arrest uit 1980 heeft de Hoge Raad uitgesproken dat artikel 6 van het Europese
verdrag voor de rechten van de mens meebrengt dat de raadsman wel moet kunnen
optreden, wanneer er voor de verdachte klemmende redenen zijn om niet ter
terechtzitting te verschijnen. Dan zijn er twee mogelijkheden: de zaak wordt
aangehouden of de raadsman wordt toegelaten tot de verdediging. De raadsman
moet daar overigens om vragen.Toen kwamen de arresten van het Europese Hof inzake Lala en Pelladoah,
waarin het de opvatting van de Hoge Raad verwierp. Het Hof sprak uit dat de
raadsman in elk geval wel een gelegenheid moet hebben. De Hoge Raad heeft
dan ook in 1994 overwogen dat, als een zaak niet wordt aangehouden, de raadsman
wel mag optreden bij afwezigheid van de verdachte. De vraag is wat dat optreden
dan inhoudt en welke rechtsgevolgen het moet hebben. Dat wordt hier dan ook
geregeld in die zin dat wanneer de raadsman gemachtigd is door zijn cliënt,
hij de verdediging mag voeren, en dan ook "full-out", om het maar even zo
te zeggen: met alle rechten die de verdediging heeft. Het vonnis dat vervolgens
wordt geveld, is dan ook een vonnis op tegenspraak geworden. Het optreden
van de raadsman heeft dus wel degelijk rechtsgevolg.De heer Vos vroeg hoe moet worden gehandeld met de wijziging tenlastelegging
en met een aanbod tot dienstverlening. Kortom, in hoeverre vertegenwoordigt
de raadsman in feite zijn cliënt, de verdachte? Het gaat daarbij om het
vonnis op tegenspraak, waar een aantal woordvoerders over heeft gesproken,
en waarover ook in onderling debat nogal wat zienswijzen zijn uitgewisseld.
Wanneer een advocaat is gemachtigd door zijn cliënt, mag hij alle rechten
uitoefenen, zoals het ondervragen van getuigen en het maken van opmerkingen,
kortom, alles wat dienstig is voor de verdediging naar voren brengen. Het
is dan een bewuste beslissing van de verdachte geweest, waar dat rechtsgevolg
ook aan verbonden kán worden.De heer Vos heeft een amendement ingediend dat ertoe strekt dat de raadsman
moet verklaren dat hij schriftelijk is gemachtigd. Ik heb gezien dat hij het
amendement inmiddels heeft gewijzigd en de gewijzigde versie vind ik logischer,
maar dan nog is het de vraag of een raadsman per se schriftelijk gemachtigd
moet zijn. In het hele wetboek wordt het standpunt gehuldigd dat de raadsman
op zijn woord wordt geloofd. Als een raadsman dus ter terechtzitting meldt
dat hij is gemachtigd door zijn cliënt, ís dat voor de rechter
zo. Een eventuele schriftelijke machtiging is meer van belang in het verkeer
tussen de advocaat en zijn cliënt, maar dat is niet iets om in het Wetboek
van Strafvordering te regelen. Het betreft de aansprakelijkheid in de verhouding
tussen de advocaat en de cliënt en is niet van belang voor het onderzoek
ter terechtzitting. Daarom ontraad ik het amendement van de heer Vos.De heer Koekkoek (CDA):Vindt u het nodig om te bepalen dat er sprake moet zijn van een uitdrukkelijke
machtiging? Kan het woord "uitdrukkelijk" niet geschrapt worden? Zoals u zelf
al zegt, is het voor de rechter al voldoende als de advocaat stelt dat hij
gemachtigd is.Minister Sorgdrager:Ik denk dat het goed is dat de advocaat moet zeggen dat hij uitdrukkelijk
voor de verdediging ter terechtzitting is gemachtigd. Aangezien de advocaat
op zijn woord wordt geloofd, zou het wellicht overbodig zijn, maar dit biedt
een extra waarborg voor de rechter en voor de advocaat zelf, want daaruit
blijkt dat de cliënt bewust ervoor gekozen heeft om niet aanwezig te
zijn. Dit is van belang vanwege het rechtsgevolg van het contradictoire vonnis.
In die zin vind ik het een waarborg, ook voor de verdachte, ter terechtzitting.De heer Rabbae (GroenLinks):Is de minister het met mij eens dat de vertaling van de uitspraak van
het Europese Hof inhoudt dat de uitdrukkelijke machtiging door de verdachte
niet aan de orde hoeft te zijn om de raadsman toe te laten? Zodra de raadsman
verschijnt, kennelijk met de bedoeling om de verdachte te verdedigen, is dat
voldoende voor de rechtbank om de advocaat toe te laten, zou de interpretatie
zijn van de uitspraak van het Europese Hof.Minister Sorgdrager:Dat denk ik niet, voorzitter, omdat hieraan het gevolg wordt verbonden
dat het een contradictoir vonnis is. Het heeft dus wel degelijk een rechtsgevolg
voor de verdachte. Het Europese Hof zegt: for the apparent purpose of defending
the accused. Dit betekent dus: voor het specifieke doel om de verdachte te
verdedigen. Dat wil zeggen dat meer eisen worden gesteld dan alleen het verschijnen
en het voeren van een gesprekje met de verdachte. De advocaat zal niet zo
makkelijk de verantwoordelijkheid nemen om op de zitting te zeggen: ik ben
gemachtigd om de verdediging te voeren. Het gaat erom dat men aan de ene kant
een waarborg wil bieden voor de verdachte vanwege het rechtsgevolg van een
contradictoir vonnis en dat men aan de andere kant geen onnodig beletsel moet
opwerpen door te stellen – en dan kom ik weer bij het amendement van
de heer Vos – dat papieren enz. overlegd moeten worden. Het betreft
het recht doen aan de uitspraak van het Hof en het daaraan verbinden van een
rechtsgevolg, waardoor een extra waarborg nodig is.Nu kom ik – dat is gisteren een beetje blijven hangen – tot
de vraag hoe het zit als een raadsman verschijnt en het woord wil voeren,
maar niet met het rechtsgevolg van een contradictoir vonnis en niet daar uitdrukkelijk
toe gemachtigd te zijn. Dat is een casus die in de stukken onvoldoende naar
voren komt, maar die ook recht doet aan de uitspraak van het Europese Hof.De heer Vos (VVD):Hoe ziet de minister het ontraden van mijn amendement in relatie tot de
tekst van artikel 398 Wetboek van Strafvordering?Minister Sorgdrager:Kunt u die tekst even citeren? Ik ken namelijk niet alle artikelen uit
mijn hoofd.De heer Vos (VVD):Daarin wordt het in een kantongerechts- en economischepolitierechterprocedure
mogelijk gemaakt dat een raadsman of een bijzonder gemachtigde, mits schriftelijk
gemachtigd, wel optreedt en dan – en daar gaat het om – zowel
als raadsman als als vertegenwoordiger. Ik denk dat dit net datgene is wat
hieraan toegevoegd wordt. Wij maken ons allemaal een beetje zorgen over het
feit dat besluiten worden genomen waarbij de raadsman niet zozeer als raadsman
optreedt, maar als vertegenwoordiger, namelijk besluiten of men een taakstraf
prettig vindt. Als bij de politierechter en de kantonrechter, die niet zulke
ingrijpende besluiten nemen, een algemene machtiging voldoende is, waarom
kan er dan geen aanleiding zijn om, als een en ander verder ingrijpt in het
leven en de privacy van de betrokken verdachte, voor die vertegenwoordigende
rol een extra waarborg te vragen?Minister Sorgdrager:Voorzitter! Het optreden als verdediger, het kunnen voeren van de verdediging,
is iets anders dan het optreden als vertegenwoordiger. Als vertegenwoordiger
kun je namens de verdachte een aantal beslissingen nemen, zoals afstand doen
van hoger beroep.De heer Vos (VVD):Uit de toelichting op artikel 398 Wetboek van Strafvordering blijkt dat
het mogelijk wordt gemaakt dat als de verdachte bij de politierechter of de
kantonrechter zegt dat hij bepaaldelijk gemachtigd is, de advocaat zowel vertegenwoordiger
als raadsman is. Aan die advocaat kunnen dus ook als vertegenwoordiger vragen
worden gesteld. De uitspraken die deze advocaat doet als vertegenwoordiger,
kunnen strekken als bewijs. Dat is dus een vrij zware rol. Ik denk dat die
vrij zware rol ook geldt als in een ingrijpender strafprocedure de raadsman
zegt: ik ben bepaaldelijk gemachtigd.Minister Sorgdrager:Wij moeten de zaken goed blijven scheiden. In deze zaak treedt de raadsman
op als verdediger. Dat wil zeggen dat de uitspraken die de raadsman doet over
feiten of wat dan ook, op zichzelf niet als bewijs kunnen worden gebruikt.
Het is geen verklaring van de verdachte.De heer Vos (VVD):Ik vraag u waarom onderscheid gemaakt wordt tussen een raadsman in zaken
waarom het nu gaat, en een raadsman in zaken waaraan de politierechter of
de kantonrechter te pas komt.Minister Sorgdrager:Omdat dit een strafprocedure is waarbij het gaat over een ander soort
van zaken. Dat is toch veel ingrijpender dan economische strafzaken, waar
u het over hebt?De heer Vos (VVD):Maar daar is hij ook vertegenwoordiger.Minister Sorgdrager:Precies. Als er geïnformeerd wordt naar de feiten en de raadsman
zegt dat die kloppen, werkt dat mee voor het bewijs.De heer Vos (VVD):En dus wordt er straks gevraagd dat de advocaat in de procedure ook in
staat is om vertegenwoordigende beslissingen te nemen en te vragen hoe het
met de taakstraf zit. De zorgvuldigheid gebiedt dat dergelijk ingrijpende
vertegenwoordigende elementen geruggensteund worden door een schriftelijke
waarborg.Minister Sorgdrager:U verwart dit met het andere amendement, waarin een schriftelijke verklaring
wordt gevraagd van de verdachte die instemt met dienstverlening. Maar de raadsman
is in dezen een verdediger. En een verdediger kan dus alles aanvoeren in het
belang van de verdachte. Als het om dienstverlening gaat, kan de advocaat
zeggen: namens mijn cliënt deel ik u mee dat hij of zij bereid is om
dienstverlening te verrichten. Dat is dan in het belang van de verdachte.
Wanneer hij een vertegenwoordiger is, waarvoor dus wat extra waarborgen zijn,
treedt hij in de plaats van de verdachte. Dit is iets anders dan alleen maar
de verdediging voeren.De heer Vos (VVD):Daarover ben ik het roerend met u eens, maar ik ben het niet eens met
uw opmerking dat als de raadsman namens zijn cliënt besluit tot instemming
met de taakstraf, hij daarbij geen vertegenwoordigende rol heeft. Volgens
mij valt het daar wel onder en niet onder de hoedanigheid van raadsman.Minister Sorgdrager:Daar kom ik op terug, maar ik ben het niet met u eens. Ik wil mijn reactie
een beetje in een logische volgorde geven.De heer Dittrich (D66):Ik weet niet of ik hiermee die logische volgorde doorbreek, maar in mijn
eerste termijn heb ik uitdrukkelijk naar voren gebracht dat het mogelijk is
dat een advocaat ter zitting verschijnt, maar niet gemachtigd is en dus eigenlijk
niet zozeer ter verdediging het woord wil voeren, als wel ter kennisneming
van de rechter enkele opmerkingen wil maken over de gezondheidstoestand van
de cliënt, die hij bijvoorbeeld recentelijk voor de zitting niet meer
heeft gesproken, opdat de rechter een toegesneden verstekstraf kan opleggen.
In de stukken staat ook dat hij niet "een beetje" de verdediging mag voeren.
Wordt door deze regeling die praktijk, die heel erg handig en praktisch kan
zijn, uitgesloten?Minister Sorgdrager:Ook daar was ik nog niet aan toe. Ik heb eerst het contradictoire gedeelte
behandeld. Nu ben ik toe aan het verstekgedeelte. Wanneer de verdachte niet
verschijnt en de advocaat niet gemachtigd is, kan er dus geen contradictoir
vonnis worden gewezen. Met andere woorden: dan is het verstek. Dan is de vraag
wat er allemaal in de versteksituatie kan gebeuren. Nu komt het voorbeeld
van de heer Dittrich ter sprake: de verdachte is niet verschenen, maar de
advocaat wel. Daarmee is de bestaande gewoonte niet uitgebannen dat een raadsman
van de niet verschenen verdachte een aantal opmerkingen kan maken waarmee
de rechter rekening kan houden. Maar die opmerkingen hebben niet de officiële
status van verdediging en dus niet het rechtsgevolg van het contradictoir
vonnis. Het blijft dus een verstek en in dat kader kan de raadsman toch een
aantal opmerkingen maken.De heer Dittrich (D66):Het is voor de wetsgeschiedenis belangrijk dat u het wenselijk acht dat
dit mogelijk blijft.Minister Sorgdrager:Ja, dat vind ik wenselijk. Maar dat is inderdaad niet "een beetje" verdedigen.
Het is verdedigen of niet. Als het gaat om de hele verdediging, dus alles
wat eraan te pas komt, is er sprake van het rechtsvervolg
contradictoir. Alles wat erbuiten valt, zoals een aantal opmerkingen ter kennis
van de rechter brengen, gebeurt in het kader van verstek.De heer Dittrich (D66):Dit is mij duidelijk geworden.De heer Vos (VVD):Ik begrijp het echt niet. Als u zegt dat de raadsman wel wat mag opmerken
waarmee de rechter rekening behoort te houden en wat bij zijn afweging een
rol speelt, bent u dan niet bang...Minister Sorgdrager:Waarmee de rechter rekening kan houden.De heer Vos (VVD):De rechter kan met alles rekening houden. Bent u dan toch niet bang dat
er onduidelijkheid bestaat over de reikwijdte van de machtiging? Dan vraagt
de voorzitter ook: kunt u niet meer zeggen en bent u niet verder gemachtigd?
Is dat geen glijdende schaal?Minister Sorgdrager:Wanneer een verdachte niet verschijnt en zijn advocaat wel, zal aan het
begin van het onderzoek ter terechtzitting aan de advocaat worden gevraagd
of hij gemachtigd is of niet. Als de advocaat zegt dat hij uitdrukkelijk door
zijn cliënt gemachtigd is, verloopt het onderzoek ter terechtzitting
anders dan wanneer de advocaat "nee" zegt. Als de advocaat "nee" zegt, komt
hij pas aan de beurt op het moment dat het onderzoek ter terechtzitting is
afgesloten en de officier van justitie zijn requisitoir heeft gehouden. Daarna
mag de advocaat eventueel iets zeggen. Dat is geen verdediging in de zin van
de wet zoals nu wordt geformuleerd.De heer Vos (VVD):De raadsman kan dus alleen nog maar zeggen dat zijn cliënt ziek is
of in het buitenland. Daarmee kan rekening worden gehouden.Minister Sorgdrager:Hij kan ook zeggen dat zijn cliënt in een verslavingskliniek zit
en dat hij geen contact heeft gehad. Hij kan vragen of daarmee rekening kan
worden gehouden. Ik noem maar iets. Het kan van alles zijn.De heer Vos (VVD):Dat is dan een verzachtende omstandigheid die in de hoedanigheid van raadsman
geuit wordt.Minister Sorgdrager:Dat kan. Dat geeft toch niets? De rechter kan daarmee rekening houden.De heer Vos (VVD):De raadsman is gemachtigd of hij is het niet. Als hij niet gemachtigd
is, kan hij ook geen feiten aan de orde stellen die toch het oordeel van de
rechter beïnvloeden.Minister Sorgdrager:Natuurlijk kan dat. Dat kan nu ook. Dat is echt niet verboden. Het is
aan de prudentie van de rechter om dat op een gegeven moment toe te laten
of niet. Een rechter is in het algemeen zeer geïnteresseerd in alles
wat de verdachte aangaat.Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Ik ben het met de minister inhoudelijk eens op dit punt. Ik vind ook dat
een advocaat iets moet kunnen zeggen. Het hangt dan van de rechter af hoe
hij daarmee omgaat.Er is een ander probleem. Wat de minister nu zegt, staat omgekeerd in
de stukken. Op bladzijde 6 van de nota naar aanleiding van het verslag staat:
"De regeling voorziet niet in het 'maken van zinvolle opmerkingen' of het
voeren van 'een beetje verdediging'...". Dat laatste kun je dus laten afvallen,
maar de zinsnede over het maken van zinvolle opmerkingen is dus tegengesteld
aan wat de minister nu zegt.Minister Sorgdrager:De regeling voorziet daar inderdaad niet in.Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Nee, maar daarmee is dus ook een geweldige onduidelijkheid geschapen.
Het debatje met de heer Vos bewees dat ook al. Ik wil voorkomen dat in de
rechtspraktijk men ook in het ongewisse blijft. Wij hebben eerder gehad dat
gedurende het wetgevingsproces de interpretatie van een artikel wijzigde.
Ik kan mij dat goed herinneren van de Algemene wet gelijke behandeling. Toen
hebben wij gezegd dat het laatst gesproken woord telt. Kunnen wij kijken of
wij in de wetstekst zelf niet iets moeten corrigeren om deze kennelijke onduidelijkheid
weg te nemen? Ik wil echt dat dit volstrekt duidelijk is.Minister Sorgdrager:Ik ben het met mevrouw Kalsbeek eens. Ik denk dat in het oorspronkelijke
stuk iets te veel de nadruk op de efficiency is gelegd. Wat in de regeling
wordt voorgesteld, is de afgrendeling van de verdediging voeren contradictoir
vonnis. Over het verstek wordt niet veel geregeld. In het kader van het verstek
kan dit soort dingen toch plaatsvinden. Dat is iets wat in de praktijk gewoon
gebeurt of niet gebeurt. Je kunt dat ook niet precies regelen. Je kunt niet
in de wet zetten dat de advocaat een paar opmerkingen mag maken.Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Ik ben het inhoudelijk met de minister eens, maar er is nu wel onduidelijkheid
over ontstaan. De minister heeft gelijk als zij zegt dat over het verstek
niet veel wordt geregeld, maar dat over het andere geval veel wordt geregeld.
Dan kan toch bij implicatie de conclusie worden getrokken dat voor verstek
kennelijk dit of dat geldt. Er zijn verschillende interpretaties mogelijk.
Daar zit mijn probleem. Ik ben ook bang dat dit geen theorie is, dat dit geen
uitzondering is. Dit is iets wat in de praktijk veel zal voorkomen.Minister Sorgdrager:Het klopt dat dit voorkomt. Dat blijkt ook inderdaad, maar het is in feite
een a-contrarioredenering die wordt toegepast. De machtiging en de verdediging
worden geregeld, het verstek wordt niet geregeld. Als wij heel duidelijk stellen
dat bij verstek het ook mogelijk is dat een aantal opmerkingen worden gemaakt
waarmee de rechter rekening kan houden, hebben wij dat in elk geval vastgelegd.Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Zou het niet een goed idee zijn om, als dit wetsvoorstel in werking treedt,
er nog eens nadrukkelijk op te wijzen dat dit de wijze is waarop de wet gelezen
moet worden? Zo kunnen misverstanden worden voorkomen.Minister Sorgdrager:Als dit wordt ingevoerd, zou je inderdaad in de toelichting kunnen wijzen
op de discussie die nu wordt gevoerd. Je zou kunnen zeggen dat het in de praktijk
wel mogelijk is dat de raadsman een paar opmerkingen maakt, maar dan in de
marge van de behandeling. Dit is altijd de onduidelijkheid
en het probleem dat er is geweest. Je mag als advocaat niet iets zeggen tijdens
het onderzoek ter terechtzitting. Daar ben je namelijk niet toe gemachtigd.Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Ik hamer daar zo op, omdat wijzelf zo die wetsgeschiedenis overschatten.
Men komt daar helemaal niet aan toe. Men leest de memorie van toelichting
en dat is het. Van alles wat daarna nog gezegd wordt, wordt überhaupt
geen kennisgenomen. Zo kunnen die misverstanden echt hardnekkig blijken te
zijn.De heer Koekkoek (CDA):Is de minister het met mij eens dat ook uit de rechtspraak van het Europese
Hof voortvloeit dat in een verstekprocedure, als er een raadsman is, die raadsman
de gelegenheid moet hebben om het nodige ten behoeve van de verdachte aan
te voeren?Minister Sorgdrager:Ja, dat klopt. Dat is wat uit de arresten voortvloeit, en wij gaan hier
dus verder.De heer Koekkoek (CDA):Ja, maar waarmee u verdergaat, is dat er een regeling komt voor de procedure
op tegenspraak...Minister Sorgdrager:En voor de verdediging.De heer Koekkoek (CDA):Maar volgens mij is het zo dat als er niet sprake is van een uitdrukkelijke
machtiging en er dus sprake is van een verstekprocedure – daarover zijn
wij het eens – er dan uit de rechtspraak voortvloeit dat de advocaat
ook in de gelegenheid moet zijn om ten aanzien van de verdachte iets op te
merken.Minister Sorgdrager:Dat vraag ik mij af, omdat het Hof heel duidelijk de volgende zinsnede
gebruikt: "for the apparent purpose of defending the accused". Het woord "defending"
is hierin wel cruciaal.De heer Koekkoek (CDA):Zeker, maar u grendelt dat af, door de klaarblijkelijke bedoeling om de
verdachte te verdedigen zo op te vatten, dat daar een uitdrukkelijke opdracht
voor nodig is. Daarvan zeg ik: dat is niet altijd zo, terwijl er toch een
advocaat ter terechtzitting kan verschijnen om de verdachte te verdedigen,
bijvoorbeeld omdat het stilzwijgend voortvloeit uit de contacten. Dat is niet
voldoende om daaraan het rechtsgevolg te verbinden van een procedure op tegenspraak.
Je krijgt dus een verstekprocedure, waarbij mijns inziens, ingevolge de rechtspraak
van het Hof, de advocaat de gelegenheid moet hebben om opmerkingen te maken.Minister Sorgdrager:Zo zou je het kunnen interpreteren, maar dan denk ik even verder. Gesteld
dat er een advocaat komt die wellicht een summier contact heeft gehad met
zijn cliënt: deze advocaat verschijnt en de rechtbank verwacht iets ter
verdediging, maar die advocaat weet eigenlijk niet precies waar het over gaat;
hij kent de zaak misschien wel, maar niet de situatie van zijn cliënt.
Dan krijg je het omgekeerde van wat beoogd wordt, namelijk dat er misschien
wel een nadeel voor de cliënt uit voortvloeit. Het heeft allemaal twee
kanten en vandaar dat wij het zo geregeld hebben, dat wij zeggen: wanneer
het echt helemaal verdediging is, met alles erbij, dán op deze manier.
Maar ik ben het met u eens dat als er verstek is en hij niet gemachtigd is
en hij helemaal niets mag zeggen, je inderdaad wel eens in tegenspraak zou
kunnen komen met het Europese recht. Dat zou kunnen, en vandaar dat ik het
ook normaal vind dat als een advocaat verschijnt, hij wel een aantal dingen
mag aanvoeren. Zo moet je het eigenlijk zeggen.De heer Rabbae (GroenLinks):Voorzitter! Als de minister het niet erg vindt, wil ik graag even terugkomen
op de procedure op tegenspraak. Zodra de advocaat uitdrukkelijk is gemachtigd,
is er eigenlijk sprake van een procedure op tegenspraak, vanaf dat moment.
Vergis ik mij dan, als ik zeg dat een procedure op tegenspraak inhoudt dat
de verdachte zelf in staat is om op grond van zijn ondervragingsrecht ook
anderen te ondervragen en dat zodoende op een gegeven moment de rechter zelf
tot waarheid kan komen? Met andere woorden: is de aanwezigheid van de verdachte
bij een procedure op tegenspraak niet eigenlijk een wezenlijk element?Minister Sorgdrager:Ja, ik zei het iets onzorgvuldig: het wordt geacht een procedure op tegenspraak
te zijn. Zo is het in de wet geregeld.De heer Rabbae (GroenLinks):Maar wat betekent dit in onze discussie nu, over dit wetsvoorstel?Minister Sorgdrager:Niets; zo staat het in de wet. Het wordt dus gelijkgesteld aan een procedure
op tegenspraak. Het enige gevolg daarvan betreft de appèltermijn.De heer Rabbae (GroenLinks):In die zin is dit niet in strijd met alle verdragen, als het gaat om de
positie van de verdachte?Minister Sorgdrager:Nee, daarom moet de machtiging juist gegeven worden. Die machtiging is
ook een belang van de verdachte. Dat probeer ik steeds uit te leggen; er zitten
natuurlijk twee kanten aan. Als je iemand machtigt om voor jou de verdediging
te voeren, dan heb je dus vertrouwen dat dit ook in jouw belang en op de goede
manier gebeurt. Wanneer dat niet zo is, dan vind ik niet dat je iemand zomaar
voor de verdachte moet kunnen laten optreden, om te verdedigen, etc. Dat kan
toch niet?Wat ook tijdens de terechtzitting kan voorkomen – dat is door de
heer Vos naar voren gebracht – is de wijziging van de tenlastelegging.
Wij hadden al eventjes een kort interruptiedebatje. Volgens mij ging de heer
Vos uit van het feit dat in een vroeg stadium van de zitting de wijziging
van de tenlastelegging wordt voorgesteld. Eerst dacht hij dat het ervoor was;
toen zei hij: in een vroeg stadium. Het kan gedurende de hele procedure tot
in hoger beroep. Het is dus wel degelijk zinnig wanneer een wijziging tenlastelegging
ter terechtzitting door de officier van justitie wordt aangebracht, dat de
raadsman de gelegenheid heeft zich daarover te beraden en eventueel met zijn
cliënt in overleg te treden.De heer Vos (VVD):Ik stel mij een zaak voor waarbij de verdachte niet verschenen is. De
zaak wordt uitgeroepen. De dagvaarding wordt door de officier voorgelezen.
Vervolgens ontbreekt een stuk in de procedure, namelijk het gedeelte waarbij
de rechtbank praat met de verdachte. Je bent dus heel snel aan je requisitoir
toe. De wet zegt dat de tenlastelegging kan worden gewijzigd
voordat het requisitoir gehouden wordt.Minister Sorgdrager:Dat is nu juist kortgeleden gewijzigd. In deze Kamer is een nieuw wetsvoorstel
aangenomen. U hebt misschien de supplementen nog niet ingevoegd?De heer Vos (VVD):Ik zal daar even naar kijken.Hoe dan ook, in de procedure valt het moment weg waarop met verdachte
gesproken wordt. Er zijn een paar slagen achter elkaar. De zaak wordt in feite
uitgesproken. De officier moet gaan rekwireren en daarna is de advocaat aan
het woord. Heel snel achter elkaar zal wijziging van tenlastelegging plaatsvinden.
Dat gebeurt na de vaststelling dat de raadsman zonder zijn verdachte verschenen
is.Minister Sorgdrager:Dat hangt ervan af. Er kunnen ook nog getuigen gehoord worden tijdens
de zitting. Er kan van alles gebeuren.De heer Vos (VVD):Dat gebeurt niet vaak bij de politierechter.Minister Sorgdrager:Bij de meervoudige kamer wel en bij de politierechter ook wel, ook als
de verdachte er niet is; en in hoger beroep. Het geldt voor alle procedures.De heer Vos (VVD):Het is niet relevant om nu de strafrechtsprocedure verder te gaan uitleggen.
De essentie van mijn mededeling was, dat zich de situatie kan voordoen waarin
de raadsman verklaard heeft: mijn verdachte is er niet en ik mag optreden,
en vrij snel daarna er een wijziging van tenlastelegging plaatsvindt, en hij
terug moet komen op zijn woorden en zeggen: ik ben net niet zover gemachtigd,
ik moet hierover bellen. Dat vond ik onlogisch.Minister Sorgdrager:Maar wie zegt dat hij moet bellen? Dat staat toch niet in de wet? Er staat
alleen dat er een korte schorsing mag zijn. De raadsman mag toch zelf ook
even nadenken wat voor consequenties zo'n wijziging van de tenlastelegging
heeft? Soms moet hij misschien in overleg met zijn cliënt.De heer Vos (VVD):Dan is het goed nog even naar de memorie van toelichting te kijken, want
daar wordt die korte onderbreking met name aangewezen als geëigend om
met de cliënt contact te zoeken.Minister Sorgdrager:Ja, dat kan ook.De heer Vos (VVD):Dat vind ik eigenlijk onzin.Minister Sorgdrager:Waarom? Dat vind ik helemaal niet. Het gaat bijvoorbeeld om een feitencomplex.
Dat is door de advocaat met zijn cliënt doorgenomen. Die zijn het erover
eens: het zit ongeveer zo en zo in elkaar en zo en zo gaan wij de verdediging
voeren. Dan gaat de officier van justitie een wijziging van de tenlastelegging
vragen – de plaats van de handeling wordt anders, of iets dergelijks –
dan is het toch logisch dat de advocaat overlegt met zijn cliënt? De
rechter kan ook de zitting aanhouden, bij wijze van spreken, als het heel
erg ingrijpend is. De rechter kan dan beslissen dat het op dat moment niet
bekeken kan worden. Dan kan het heel efficiënt zijn dat de raadsman even
belt met zijn cliënt en dat de terechtzitting toch door kan gaan, met
zijn instemming.De heer Vos (VVD):Het is duidelijk dat wij daarover geen overeenstemming bereiken. Het ging
er mij om dat je niet halfslachtig moet handelen als iemand gemachtigd is.
Gemachtigd zijn, betekent dat je bevoegd bent al hetgeen te doen wat je noodzakelijk
acht.Minister Sorgdrager:Dat is nu juist het verschil tussen het vertegenwoordigen waarover wij
het net hadden, en het gemachtigd zijn. Hij treedt niet in de plaats van zijn
cliënt.De heer Vos (VVD):Voor bepaalde besluiten zal hij dat wel doen en daarom heeft hij in mijn
visie een schriftelijke machtiging nodig, maar ook daarover verschillen wij
van mening.Minister Sorgdrager:Dan kom ik bij het aanbod van de taakstraf door een afwezige verdachte
en in aanwezigheid van een gemachtigde advocaat. In een normaal geval zal
de mogelijkheid van een taakstraf besproken zijn tussen de advocaat en de
cliënt. Daarvan ga ik uit.Nu de uitzonderlijke situatie dat dit niet zo is. Dan zou het op een gegeven
moment een kwestie zijn van: kan de advocaat dat nu wel zeggen namens zijn
cliënt of niet? Als dat besproken is tussen de advocaat en zijn cliënt,
moet dat dan schriftelijk worden vastgelegd? Ik ga dan terug naar het volgende
beginsel. Als de advocaat zegt "ik heb het met mijn cliënt besproken
en mijn cliënt gaat ermee akkoord", wordt hij op zijn woord geloofd.
De moeilijkheid ontstaat wanneer de officier van justitie zomaar een voorstel
tot een taakstraf doet en op de zitting op een onverwacht moment optreedt.
Dan heb je een probleem. De raadsman zal het moeten inschatten, de rechter
zal het moeten inschatten. Als het niet zeker is dat een cliënt dat wil
en als de advocaat daarover in feite geen mededelingen kan doen, doet de rechter
er verstandig aan om de zaak aan te houden of om geen taakstraf op te leggen.
Dat is toch ter beoordeling aan de rechter zelf. Je moet ook ruimte laten
voor een rechter om op een zitting af te tasten wat de uitspraak kan zijn.
Ik vind dat het niet nodig is om het schriftelijk vast te leggen. En wanneer
de raadsman zegt dat hij het er niet over heeft gehad, is het toch de rechter
die naar bevind van zaken moet handelen. Met andere woorden, ik wil het amendement
van de heer Schutte ontraden. Dat geeft weer extra papier. De advocaat doet
er ook verstandig aan om altijd dit soort zaken met zijn cliënt te bespreken.Ik kom te spreken over de getuigen. De heer Vos gaat in op artikel 264
dat het OM de mogelijkheid geeft om het oproepen van getuigen te weigeren.
Hij vraagt zich af: hoe kan het OM voorkomen dat er een soort van visexpeditie
wordt gehouden? Het komt voor dat de verdediging een flinke reeks van getuigen
vraagt op te roepen. In het algemeen zal het OM dat niet meteen honoreren.
Dan zal altijd gevraagd worden: waarom wilt gij dat? Zeker als de officier
van justitie het gevoel heeft dat er iets meer achter zit dan alleen maar
het oproepen van al die getuigen, kan hij vragen naar het verband van de getuigen
met wat op de zitting kan gebeuren. Wanneer een getuige niet in een proces-verbaal
voorkomt, is het praktijk en gewoonte dat de officier van justitie dat ook
vraagt. Wanneer wordt aangegeven wat het belang is van het
oproepen van de getuigen, kan de officier van justitie dat altijd weigeren,
gemotiveerd. Maar hij heeft daarbij niet de eindbeslissing. Uiteindelijk is
het de rechter die beslist of een getuige wordt opgeroepen of niet. Dan kan
ter terechtzitting een discussie plaatsvinden over de waarde, het hoe en het
waarom van de getuigenverklaring. Die visexpedities worden overigens ook op
andere manieren uitgevoerd. Dat is op zichzelf al een probleem. Door de mogelijkheden
die de wet geeft, kan het echter wel worden voorkomen.De heer Schutte is ingegaan op artikel 286, derde lid. Het gaat daarbij
om een aparte ruimte voor de getuige. Er zijn met de getuigen natuurlijk altijd
bepaalde problemen. Getuigen kunnen altijd hun verklaringen op elkaar afstemmen.
Getuigen kunnen, in de visie van de heer Schutte, ook hun verklaring afstemmen
op datgene wat ter terechtzitting plaatsvindt. Het afstemmen van getuigenverklaringen
op elkaar kan natuurlijk altijd. Dat kan voor de zitting, al dan niet in aanwezigheid
van de raadsman. Dat kan ook als men gezamenlijk zit te wachten tot er één
van hen aan de beurt is. Dat contact is er natuurlijk altijd. Op zichzelf
is dat best een probleem. Daarmee word je ter terechtzitting ook geconfronteerd,
zeker wanneer er een bepaalde regie op is gezet. Ook dat komt nog wel eens
een keer voor.Een ander punt waarop de heer Schutte doelde, is de vraag of de getuigen
ter terechtzitting aanwezig moeten zijn. Ik denk dat je de rechter de ruimte
moet geven. Hij kan uiteindelijk bepalen wat er met die getuigen gebeurt.
Soms kan het goed zijn dat een getuige, die tevens slachtoffer is, wel de
hele zitting bijwoont. Vaak is het beter dat dit niet het geval is. Maar dan
bepaalt de rechter ook dat de getuigen buiten blijven. Soms bepaalt de rechter,
al dan niet op instigatie van de officier van justitie, dat de getuigen gescheiden
van elkaar moeten wachten. Dat is dan niet zozeer vanwege de beïnvloeding,
want die kan altijd plaatsvinden. Maar bedreigingen die men over en weer kan
uiten, geven wel eens grote problemen. Dus ik denk dat wij het aan de beoordeling
van de rechter zelf moeten overlaten of hij vindt dat een getuige wel of niet
op de zitting aanwezig moet zijn. Ik meen dat dit in de praktijk in het algemeen
goed verloopt.De heer Schutte heeft een vraag gesteld over artikel 322. Ik heb niet
begrepen wat zijn probleem was. Natuurlijk zijn niet alle consequenties van
de auditurechtspraak in dit artikel opgenomen. Een verklaring tegenover de
politie kan als bewijsmiddel gebruikt worden. Ook is het mogelijk dat een
verklaring tegenover de politie wordt afgelegd, maar later door de getuige
op de zitting wordt ingetrokken. Dat komt wel ongeloofwaardig over en men
zal het vermoeden krijgen dat de getuige wordt bedreigd. De rechter kan dan
teruggrijpen op de getuigenverklaring tegenover de politie. Die mogelijkheid
blijft aanwezig.Wat is in genoemde artikel geregeld? Stel dat de samenstelling van de
rechtbank verandert. Theoretisch zou je dan opnieuw een onderzoek moeten starten
en de getuigen zouden opnieuw een verklaring moeten afleggen. In het algemeen
worden echter die verklaringen dan geacht afgelegd te zijn tegenover de nieuw
samengestelde rechtbank. Het is evenwel mogelijk dat men dat niet wil, dat
men de geldigheid van die verklaringen betwist en dat men ze nog een keer
wil horen. In lid 4 wordt gezegd dat de bedoelde instemming niet nodig is
wanneer de getuigen niet meer in staat zijn om ter terechtzitting te verschijnen.
Zij kunnen bijvoorbeeld overleden zijn, niet meer te vinden zijn, enzovoorts.
Er wordt dus een aantal situaties aangemerkt waarin zij niet meer ter terechtzitting
hoeven te verschijnen. Hiermee is de regeling meer compleet. Er wordt daarentegen
geen afbreuk gedaan aan de mogelijkheid van het gebruik van een getuigenverklaring.De heer Schutte (GPV):Voorzitter! Ik had de indruk dat wat mogelijk was met een getuigenverklaring
die tegenover de politie was afgelegd, niet mogelijk was met een verklaring
die tegenover de rechtbank in de oude samenstelling was afgelegd. Ik begrijp
dat die indruk niet terecht is.Minister Sorgdrager:Nee, die is niet terecht. U veronderstelt dat de verklaring die tegenover
de rechtbank in oude samenstelling is afgelegd, tegenover de nieuw samengestelde
rechtbank opnieuw moet worden afgelegd. De vraag zou dan zijn: wat doe je
met de oude verklaring wanneer tegenover de rechtbank in nieuwe samenstelling
iets anders wordt gezegd. Ik veronderstel dat als dat gebeurt, de rechter
terug kan grijpen op het proces-verbaal van de terechtzitting waarbij de oude
verklaringen zijn afgelegd.De heer Schutte (GPV):Een verklaring die tegenover de politie is afgelegd, is dus niet van meer
blijvende waarde dan die welke in tegenover de rechtbank in oude samenstelling
is afgelegd?Minister Sorgdrager:Nee.Voorzitter! De heer Koekkoek vroeg wat de gang van zaken zal zijn als
een verdachte heeft meegedeeld dat hij niet bij de uitspraak aanwezig kan
zijn, desalniettemin verschijnt, maar geen Nederlands spreekt. Hoe staat het
dan met het recht op bijstand van een tolk? Wanneer iemand heeft gezegd dat
hij niet bij de uitspraak aanwezig zal zijn, doet hij daarmee afstand van
het recht op bijstand van een tolk. Daarover gaat artikel 362, lid 3. Meestal
wordt in de praktijk voor dergelijke kwesties wel een oplossing gevonden.
Wordt het namelijk werkelijk moeilijk om het gesprokene over te brengen, dan
doet men een beroep op de in het gebouw aanwezige tolken of probeert men op
een andere manier een oplossing te vinden. Formeel is het echter zo, dat als
iemand zegt niet bij de uitspraak aanwezig te zullen zijn, hij daarmee formeel
afstand van het recht op bijstand van een tolk doet.De heer Koekkoek (CDA):Voorzitter! Dat was mij bekend. Dit vloeit namelijk voort uit het voorgestelde
artikel 325. Echter, volgens de nota van wijziging zegt artikel 364 dat de
voorzitter aan de verdachte die verschenen is, mededeling moet doen van het
rechtsmiddel dat kan worden ingesteld en van de termijn waarbinnen dat kan.
Hoe verhouden die twee artikelen zich tot elkaar? Wat gebeurt er als de verdachte
toch verschijnt, maar de taal niet machtig is?Minister Sorgdrager:De verdachte krijgt de uitspraak dan dus in het Nederlands te horen.De heer Koekkoek (CDA):En de vraag is of dat dan kan.Minister Sorgdrager:Ja, want hij heeft afstand gedaan van zijn recht op een tolk. Als je namelijk
zegt niet te zullen verschijnen, heb je een processuele beslissing genomen.
Als je dan toch verschijnt, krijg je de uitspraak in het Nederlands te horen.
Je hebt namelijk niet meer het recht op bijstand van een tolk.De heer Koekkoek (CDA):Ik hoop dat het goed gaat.Minister Sorgdrager:Meestal wel!Voorzitter! Dan kom ik toe aan het hoofdstukje betekeningsperikelen. Dat
onderdeel heeft heel direct met efficiency te maken. De betekening in persoon
is het meest efficiënt. Er zijn nogal wat projecten opgezet om zoveel
mogelijk dagvaardingen en andere processtukken in persoon te betekenen. Dat
is een voortdurende zorg van het openbaar ministerie. De heer Schutte vroeg
vervolgens of de parketpolitie daarvoor voldoende capaciteit heeft. Bij een
aantal projecten komt de parketpolitie niet onmiddellijk ter sprake, maar
in hoofdzaak moet zij zorgen voor die betekening in persoon. Het gaat ook
wel eens via de PTT, maar de kans dat iemand thuis is als de PTT aan de deur
komt, is natuurlijk ook niet 100%.Er wordt bij de parketpolitie zo nu en dan capaciteit georganiseerd, ook
in clusters, om een aantal dingen te betekenen, vooral 's morgens vroeg, want
dan zijn de mensen meestal thuis. Er komt ook wat capaciteit vrij door de
oprichting van de landelijke vervoersdienst voor gedetineerden over de arrondissementsgrenzen
heen. Tot nu toe wordt dat gedaan door de parketpolitie, maar dat wordt verminderd
en er worden anderen voor ingezet. Daardoor krijgt de parketpolitie wat meer
capaciteit, die gebruikt kan worden voor het betekenen van processtukken.De verplichte domiciliekeuze is binnen ons departement onderwerp van discussie
geweest met het openbaar ministerie. Het lijkt namelijk zo handig. Het zou
ook een onderdeel van de betekeningsproblemen oplossen en bijdragen tot een
snellere afdoening in eerste aanleg. Als een verdachte in hoger beroep echter
aannemelijk maakt dat hij niet op de hoogte kon zijn van de zitting en toch
zelf aanwezig had willen zijn, dan heeft hij volgens het verdragsrecht toch
recht op berechting in twee instanties. Het hof moet dan terugverwijzen, waarna
de zaak helemaal opnieuw moet beginnen. Dan verlies je tijd en capaciteit.
Bovendien kan een vonnis toch niet onherroepelijk worden zolang de uitspraak
niet aan de verdachte zelf bekend is gemaakt. Alles bij elkaar genomen dachten
wij dat er geen efficiencywinst te behalen was. Uiteindelijk hebben wij dan
ook afgezien van deze mogelijkheid.De heer Schutte (GPV):Mijn bijdrage op dit punt sloot ik af met de wat procedurele vraag of
wij dit punt niet nog eens zouden moeten bekijken bij de vervolgfase van de
uitvoering van de voorstellen van de commissie-Moons. Er zit wel een redelijk
voordeel aan, maar ik zie ook knelpunten.Minister Sorgdrager:Precies, dat is ook zo. Bovendien willen wij dan evalueren of de verstekregeling
werkt zoals wij denken dat die werkt. Als dat niet zo is, dan moet je dat
toch veranderen. Dat ben ik met de heer Schutte eens.De heer Schutte heeft de nietige dagvaarding, artikel 278, lid 1, juncto
artikel 590, aan de orde gesteld. Artikel 278, lid 1, schrijft voor dat de
rechter de geldigheid van de dagvaarding onderzoekt als een verdachte niet
is verschenen. De advocaat is dan wel verschenen; dat is de casuspositie.
Het zal in de praktijk niet vaak voorkomen dat als de dagvaarding in het geheel
niet aan de verdachte is betekend en de zittingsdatum hem ook onbekend is,
de advocaat de zaak wel met zijn cliënt heeft besproken. Wanneer er een
schorsing plaatsvindt, zoals de heer Schutte suggereert, zal er toch een poging
worden gedaan om de verdachte op te roepen met de betekening. Dan zit je weer
aan een betekeningsprobleem. Het is dan administratief gezien toch eenvoudiger
om gewoon opnieuw te beginnen. Het is een administratief ingewikkeldere procedure
om een zaak aan te houden dan de dagvaarding nietig te verklaren en opnieuw
te beginnen. In die zin is dit een efficiënter idee.De heer Koekkoek vraagt wanneer de appèltermijn begint bij een
dagvaarding die niet in persoon is betekend; de verhouding tussen de artikelen
279 en 364. Wanneer de verdachte aan wie de dagvaarding niet in persoon is
betekend, zijn raadsman heeft kunnen machtigen om zijn verdediging uit te
voeren op de zitting, ga ik ervan uit dat de datum van de zitting bekend was
aan die verdachte. Anders heb je dat contact met die advocaat niet over specifiek
die zaak. In dat geval geldt een korte appèltermijn: de datum van de
zitting was aan de verdachte bekend. De aanwezige raadsman zal van de voorzitter
van de rechtbank horen wat de openstaande rechtsmiddelen zijn. Dan komt ook
de termijn voor hoger beroep aan de orde. Als een raadsman van tevoren contact
heeft gehad met zijn cliënt, zal hij daarna natuurlijk ook de afloop
wel vertellen.De heer Koekkoek (CDA):Mijnheer de voorzitter! Ik dank de minister voor haar verhelderende antwoord.
Op een tweetal punten heb ik nog een nadere vraag.In de voorgestelde regeling van artikel 279 is sprake van een machtiging
tot verdediging. De vraag is of de regeling bij de kantonrechter krachtens
artikel 398, die hierop lijkt, kan blijven bestaan. Daarbij is sprake van
vertegenwoordiging door een advocaat. De minister heeft uitgelegd dat dit
iets anders is. Maar de vraag is wel of de regeling van artikel 398 in overeenstemming
is met de jurisprudentie van het Europese Hof.Mijn tweede punt betreft het laatste onderwerp dat de minister aansneed:
wat is het gevolg van een machtiging tot verdediging voor het instellen van
hoger beroep? Als sprake is van een uitdrukkelijke machtiging, zal in het
algemeen de dag van de terechtzitting bekend zijn. Dan is ook helder hoelang
de beroepstermijn duurt. Maar stel dat de terechtzitting is geschorst en de
advocaat de verdachte daarna niet meer kan bereiken. Dan mag je uit de uitdrukkelijke
machtiging toch niet afleiden dat de korte beroepstermijn zal gelden. Dan
moet de verdachte, nadat vonnis is gewezen, dus op een andere manier bekend
zijn geraakt met het vonnis. Het lijkt mij goed om daarover helderheid te
geven, namelijk dat de korte beroepstermijn alleen geldt wanneer door de uitdrukkelijke
machtiging buiten twijfel staat dat de verdachte kon weten wanneer vonnis
zou worden gewezen. Ik krijg hierop gaarne de reactie van
de minister.De heer Schutte (GPV):Mijnheer de voorzitter! Ik dank de minister voor haar duidelijke beantwoording.
Een nachtje overdenken is in dit soort vrij technische discussies vaak goed
voor de kwaliteit van de beantwoording.Er is nog een punt waarop ik wil terugkomen, namelijk het aanbod van de
taakstraf, waarop mijn amendement betrekking heeft. Ik ben het met de minister
eens dat je moet oppassen met het stellen van onnodige vormvoorschriften die
alleen maar veel werk met zich meebrengen en waarvoor geen echt inhoudelijke
rechtvaardiging bestaat. Maar de taakstraf is toch een heel specifieke zaak;
daar wees de heer Dittrich gisteren al nadrukkelijk op. In alle discussies
over taakstraffen heeft altijd heel centraal gestaan dat zij moeten zijn toegesneden
op de persoon van de verdachte. Dat betreft dan niet alleen de aard van de
taakstraf, maar ook het al dan niet opleggen van de taakstraf. Dat is essentieel
voor de kans op succes. Mede tegen die achtergrond geldt ook de eis dat een
taakstraf alleen mogelijk is als sprake is van een schriftelijk aanbod van
de verdachte om het af te doen in de vorm van een taakstraf. Is dat geheel
van zaken geen argument om te zeggen dat je dit niet moet onderbrengen in
een algemene machtiging in de richting van de raadsman? Moet, met andere woorden,
niet expliciet blijken dat de verdachte deze mogelijkheid heeft beoogd ingeval
het tot strafoplegging komt? Tegen die achtergrond wil ik mijn amendement
voorlopig toch maar handhaven. Ik merk in dat verband nog op dat het amendement
wat breder is, omdat het ook ziet op het afzien van een bepaald rechtsmiddel.
Dat is voor mij echter wat minder relevant. Als het bezwaar tegen mijn amendement
daarin is gelegen, dan wil ik dit punt best schrappen. De discussie is voor
mij namelijk echt toegespitst op het verrichten van onbetaalde arbeid.De heer Dittrich (D66):Voorzitter! Ook ik wil de minister danken voor haar heldere beantwoording.
De datum voor de inwerkingtreding van dit wetsvoorstel is nog niet bepaald.
Het spreekt mij wel aan dat, zoals de minister zei, bekeken wordt of deze
wet samen met een aantal andere wetten die wij binnenkort zullen behandelen,
ingevoerd kan worden en in werking kan treden, met daaraan gekoppeld voorlichting
voor de rechtspraktijk. Ik denk dat het laatste bijzonder belangrijk is. Niets
is namelijk zo vervelend voor de mensen die met de wetten moeten werken, als
dat zij constant supplementen moeten invoegen en zich altijd maar afvragen
of zij wellicht één supplement achterlopen. Het laatste moest
zelfs de heer Vos hier in de Kamer ondervinden. Wij denken dan ook dat het
heel belangrijk is om de inwerkingtreding aan goede voorlichting gekoppeld
te laten geschieden. Ik zeg dit met name in verband met de advocaat die niet
gemachtigd is, maar toch naar de zitting komt om een paar feitelijke mededelingen
te doen, zonder dat dit tot gevolg heeft dat er een procedure op tegenspraak
komt. Daarom is het belangrijk dat wij hier in de Kamer over gesproken hebben.
De wetsgeschiedenis staat dus. Volgens mij is het belangrijk dat de minister
in de voorlichting nog aangeeft dat het de bedoeling is dat de praktijk van
het in het kader van een verstekbehandeling toch nog wat feitelijkheden aan
de rechter meegeven, in stand blijft.Ik heb gisteren al over de taakstraf gesproken en collega Schutte heeft
dat zojuist ook gedaan. Op zichzelf is de regeling ervoor bedoeld om een schriftelijk
aanbod van dienstverlening te hebben, zodat men zeker weet dat wanneer de
verdachte daartoe veroordeeld is, hij ook gemotiveerd is om dat te doen. Tijdens
de rit kan natuurlijk blijken dat hij dat niet meer is. Nu vervalt dit als
het ware. Op zichzelf heb ik daar geen grote problemen mee, maar ik wil de
minister hier nog wel het volgende over vragen. Tijdens de discussie over
de nota inzake de uitbreiding van de taakstraffen is gezegd dat er een wetsvoorstel
op dit punt zou komen. In hoeverre kan dit nog van invloed zijn op de casus
dat een advocaat op de zitting plotseling verrast wordt door de officier van
justitie? Is het opnemen van een vervangende hechtenis in dat wetsvoorstel
niet een mogelijkheid om uit dat dilemma te komen? Ik hoor hier graag een
reactie op van de minister.Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Ik ben benieuwd of u ertoe neigt om het amendement van de heer Schutte
te steunen of niet.De heer Dittrich (D66):Als in het komende wetsvoorstel inzake de taakstraffen komt te staan dat
wanneer een verdachte tot een taakstraf wordt veroordeeld, maar hij die taakstraf
niet volbrengt, er subsidiair door de officier van justitie vervangende hechtenis
kan worden gevorderd, dan heb ik geen behoefte meer aan het amendement van
de heer Schutte. Daar komt nog bij dat de minister heeft gezegd dat zij wil
proberen om veel dingen min of meer gelijktijdig in te voeren. Ik hoor hier
evenwel graag de reactie van de minister op.Voorzitter! Ik kom op de betekeningsperikelen en de parketpolitie. Ik
vind het een goed idee om de capaciteit die bij de parketpolitie vrijkomt,
wanneer de landelijke vervoersdienst bepaalde taken gaat overnemen, voor de
betekening in te zetten. Volgens mij is het namelijk heel belangrijk dat een
verdachte zo snel mogelijk nadat er een zitting en een uitspraak is geweest,
weet wat die uitspraak is, zodat het ondergaan van de straf zo kort mogelijk
na de zitting plaatsvindt. Ik steun de minister hier dan ook in.Ik heb twee vragen gesteld die nog niet beantwoord zijn. De eerste vraag
is een beetje koffiedik kijken. Dat is de vraag wat nu eigenlijk de prognose
is. Zullen veel advocaten op de zitting komen zonder vergezeld te zijn van
hun cliënt, of zullen advocaten kopschuw zijn uit angst dat zij in het
kader van de verdediging wellicht dingen naar voren brengen waar hun cliënt
het later niet mee eens is? De Nederlandse orde van advocaten waarschuwt daarvoor.
Hoe zal de advocatuur volgens de minister op dit wetsvoorstel reageren?De heer Vos (VVD):Ik meen mij te herinneren dat u gisteren zelf al antwoord heeft gegeven
op deze vraag. U heeft gezegd dat u vreest dat advocaten afwezig zullen blijven,
omdat zij niet de consequenties kunnen aanvaarden van het alleen ter zitting
verschijnen zonder machtiging.De heer Dittrich (D66):Dat klopt. Dat heb ik gisteren in eerste termijn gedaan.
Vanmorgen heeft de minister echter een heel helder antwoord gegeven over de
afbakening tussen de advocaat die ter verdediging op de zitting dingen naar
voren brengt, de advocaat die over de rechtsgevolgen van een procedure op
tegenspraak spreekt en de procedure bij verstek, waarbij de advocaat toch
nog bepaalde feitelijkheden naar voren kan brengen, zodat de rechter een toegesneden
verstekvonnis kan wijzen. Dat vond ik een duidelijk antwoord, dus in die zin
verwacht ik ook bij de advocatuur wat minder problemen.Tot slot heb ik de suggestie gedaan om te bekijken hoe deze wet in de
praktijk uitpakt. Dus een soort evaluatie. Ik heb in dit verband een referteperiode
van drie jaar genoemd. Is de minister daartoe bereid en, zo ja, kan zij de
ervaringen van de advocatuur daarbij betrekken?Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA):Mijnheer de voorzitter! Om te beginnen dank ik de minister voor haar antwoord.
Het is toch weer gelukt om zulke ingewikkelde technische materie redelijk
inzichtelijk uitgelegd te krijgen. De heer Dittrich heeft al het een en ander
gezegd over de datum van inwerkingtreding van de wet. Ik ben het daarmee eens.
Ik heb er ook op gewezen in eerste termijn. Wel vroeg ik mij af of de minister
kan aangeven met welke wetsvoorstellen dit wetsvoorstel tegelijk in werking
zou moeten treden en wanneer dat mogelijk is. Ik ben ook blij met het resultaat
van het interruptiedebatje over wat de wetsgeschiedenis nu eigenlijk inhoudt.
Dit is overigens een onderwerp waar wij misschien meer in den brede naar zouden
moeten kijken. Zoals gezegd, wij overschatten vaak in hoge mate welke invloed
wij hebben op de rechtspraktijk. Men komt überhaupt niet toe aan het
doorlezen van de Handelingen. Ik heb dat zelfs gemerkt bij grote debatten
als die rondom de commissie-Van Traa. Men had er geen idee van dat de Kamer
in een aantal moties uitspraken had vastgelegd. Men keek alleen naar het eerste
rapport en naar de eerste reactie van het kabinet daarop. Dus voor de toekomst
agendeer ik dit punt graag.Gedurende dit debat heb ik een merkwaardige observatie gedaan. Wij praten
in deze Kamer vaak over de bestrijding van criminaliteit. Het kan niet voortvarend
genoeg zijn en natuurlijk altijd met inachtname van de rechten van verdachten
en volgens zorgvuldige procedures. Er wordt echter weinig geduld. Al snel
leidt een concrete casuspositie tot groot ongerief in deze Kamer, bijvoorbeeld
op dinsdagmiddag. Ik zie wat dat betreft een zekere spanning met de pleidooien
van een aantal collega's. De verdachten hebben een aantal rechten gekregen –
daar doe ik overigens niets aan af – en vervolgens wordt een regeling
getroffen voor het geval de verdachte zelf vindt dat het beter is om van die
rechten geen gebruik te maken. Dan worden er verschillende voorstellen gedaan
om die keuzemogelijkheid van de verdachte ongedaan te maken, er als het ware
een vangnet onder te hangen, hetzij door de eis van het schriftelijk te stellen,
hetzij door ingeval van een taakstraf weer een aparte procedure te vragen.
Ik zie daar een zekere spanning in. Als je een fair trial van belang vindt,
als je de verdachte alle rechten geeft, dan moet je die verdachte op een gegeven
moment ook als een verantwoordelijk mens nemen. En als hij dan besluit om
af te zien van die rechten, dan zij het zo, maar dan moeten er niet weer vangnetten
onder worden gehangen waardoor hij er bij nader inzien toch wel gebruik van
mag maken. Ik verwijs ook naar het voorbeeld van de tolk die bij nader inzien
niet aanwezig bleek te zijn. Alle voorstellen gingen in dezelfde richting.
Ik vind dat wij daar consequenter in moeten zijn. Dus ik zal mijn fractie
zeker adviseren geen van de voorgestelde amendementen te steunen.De heer Vos (VVD):Voorzitter! Ik dank de minister voor de antwoorden die zij gegeven heeft.
Het gewijzigde amendement zal door mij zeker worden gehandhaafd. Ik heb dat
amendement ingediend, omdat ik tijdens de debatten die wij vandaag en gisteren
gevoerd hebben, bij herhaling twijfel heb vernomen over de vraag of de enkele
mededeling van de advocaat die verklaard gemachtigd te zijn, wel voldoende
is. Ik heb van de zijde van de wetgever begrepen dat er de eis van een uitdrukkelijke
machtiging wordt gesteld. Dat is ook een uiting van een zekere twijfel. Ik
heb begrepen dat de wetgever ook enige achterdeuren wil openhouden voor het
geval de machtiging niet volledig is en er kennelijk een soort van onderbouwing
van de machtiging nodig is door contact met derden of met de raadsman te zoeken.Ik heb ook in de woorden van de heer Schutte twijfel gehoord of in alle
omstandigheden de enkele verklaring van de machtiging voldoende is. Ik heb
bij de fractie van D66 gehoord dat voorzien wordt dat advocaten het zekere
voor het onzekere zullen nemen en zullen terugdeinzen om bij een verstekprocedure,
waarbij de verdachte afwezig is, het woord te voeren. Bovendien heeft ook
de heer Dittrich een schriftelijke bereidverklaring ter zitting geopperd.De heer Dittrich (D66):De heer Vos gaat nu aan het antwoord van de minister en aan mijn tweede
termijn voorbij. Ik heb juist gezegd dat ik het overtuigend vond wat de minister
heeft gezegd over de verstekprocedure en de procedure op tegenspraak. Daar
laat ik mij door overtuigen. Ik heb wel aan de minister gevraagd hoe zij denkt
dat de advocatuur gaat reageren na onze discussie hier. De heer Vos haalt
nu echter de woorden uit de eerste termijn terug en doet net alsof dat de
ultieme waarheid is. Dat is toch onzuiver?De heer Vos (VVD):Ik denk dat de heer Dittrich niet helemaal zuiver is als hij mij onzuiverheid
verwijt. Wij praten hier over twee zaken. Wij praten over enige kanttekeningen
die gemaakt worden in het geval een verdachte geenszins verschenen is en de
raadsman toch iets zeggen wil. Dat is niet de verdediging voeren. Daarnaast
praten wij over het voeren van de verdediging als zodanig. Daarvan heb ik
gisteren ook van de heer Dittrich vernomen dat hij twijfelt of de advocaat
het in alle omstandigheden aandurft om de verdediging te voeren als hij geen
eenduidige machtiging heeft. Lees het maar na in de Handelingen!De heer Dittrich (D66):Dat hangt af van het contact tussen advocaat en cliënt. Naarmate
de zaak beter is doorgesproken, zal het gevaar veel minder
zijn. Daarom heb ik gezegd dat een goede, een slimme advocaat op zijn zaak
is voorbereid.De heer Vos (VVD):Goed. De heer Dittrich heeft toch de verwachting uitgesproken dat vele
advocaten het zekere voor het onzekere zullen nemen. Die zijn dan wellicht
onvoldoende slim in het oordeel van de heer Dittrich.Ook de Orde van advocaten heeft gewaarschuwd voor een terughoudende benadering.
Zelf heb ik gewezen op het probleem dat zich kan voordoen als er geen duidelijke
afspraken bestaan en de verdachte gewoonweg niet ter zitting verschijnt. Het
amendement dat ik heb ingediend, sluit aan bij de praktijk die nu bestaat
van artikel 398 Wetboek van Strafvordering. De mogelijkheid dat een advocaat
iets doet zonder zijn cliënt, bestaat dus al bij de economische politierechter
of bij de kantonrechter. Ik zie ook geen problemen met de uitspraak van het
Europese Hof. Als ik pagina 12 in de memorie van toelichting lees, dan staat
daar dat uit de uitspraak met name kan worden afgeleid dat de afwezige verdachte
in de gelegenheid moet worden gesteld om zijn verdediging te voeren. De afwezige
verdachte moet de verdediging kunnen voeren. Dat vraagt om een wilsuiting
van de verdachte om een derde voor hem het woord te laten voeren.Ik heb ter verduidelijking van een en ander van de minister nog een antwoord
nodig op de volgende vraag. Het is wellicht wenselijk als dit antwoord schriftelijk
gegeven wordt. De vraag luidt hoe de regeling die nu gemaakt wordt zich verhoudt
tot artikel 398 Wetboek van Strafvordering. Waarom wordt bij artikel 279 niet
extra rekening gehouden met het feit dat de raadsman in een positie zal komen
waarin hij als vertegenwoordiger besluiten zal moeten nemen die scherp kunnen
ingrijpen in de positie van de verdachte?Minister Sorgdrager:Mijnheer de voorzitter! De heren Koekkoek en Vos hebben gevraagd hoe de
machtiging tot verdediging zich verhoudt tot de vertegenwoordiging. Hoe kan
artikel 398 in stand blijven als dit gerelateerd wordt aan de rechtspraak
van het Europese Hof? Ik pak dan het hele cluster erbij. Ik heb het al een
keer gezegd. Ik ga het nu nog een keer zeggen, maar ik ga het vervolgens niet
schriftelijk bevestigen. Er is echter een verschil tussen machtiging en vertegenwoordiging.
Machtiging tot verdediging is dat de advocaat alles mag aanvoeren ter verdediging
van de cliënt, en daar zijn bepaalde vormvoorschriften voor vereist.
Vertegenwoordiging gaat verder en houdt in dat de advocaat een verklaring
kan afleggen die voor het bewijs gebruikt mag worden. Ik vind het logisch
dat daaraan iets meer eisen worden gesteld en dat daarvoor een schriftelijke
machtiging op haar plaats is, en bovendien dat het alleen maar gaat om relatief
eenvoudige zaken, dus bij de kantonrechter en economische zaken, maar niet
om klassieke strafzaken. Ik vind dat een goed onderscheid en ik vind ook dat
het goed geregeld is.De heer Koekkoek vroeg vervolgens of die vertegenwoordiging in overeenstemming
kan zijn met de uitspraak van het Europese Hof. Ik denk van wel, omdat de
cliënt bewust en schriftelijk zijn advocaat machtigt om in zijn plaats
te treden. Als dit schriftelijk wordt vastgelegd, is dat volgens mij in overeenstemming
met de rechtspraak van het Europese Hof.De heer Koekkoek (CDA):Voorzitter! Ik hoop dat mijn wetseditie niet verouderd is, want ze is
niet losbladig. Bij de kantonrechter is geen sprake van een schriftelijke
machtiging maar van "bepaaldelijk gevolmachtigd".Minister Sorgdrager:Dat klopt.De heer Koekkoek (CDA):Het is een kleinigheid, maar ik wil ook de andere kant opgaan. Is het
ook bij de kantonrechter mogelijk om als raadsman te verschijnen, zonder bepaaldelijk
gevolmachtigd te zijn, en alles aan te voeren wat ter verdediging dient? Dat
is toch gewoon mogelijk?Minister Sorgdrager:Ja zeker.De heer Koekkoek (CDA):Als die praktijk er is, en die is er, dan is er geen strijdigheid.Minister Sorgdrager:Dat klopt, het gaat om "bepaaldelijk gemachtigd", maar bij de kantonrechter
heb je allebei. De raadsman vervult daar in feite een dubbelfunctie.Dan de appèltermijn. De heer Koekkoek beschrijft, nog steeds uitgaande
van een machtiging, een casus waarin de zitting wordt geschorst en er geen
nader contact tussen de raadsman en de verdachte meer plaatsvindt. Inderdaad
ontbreekt dan de omstandigheid waaruit blijkt dat de datum van de zitting
aan de verdachte bekend is. De appèltermijn is in dat geval dus anders,
die begint pas bij het bekend worden van het vonnis; dat is zo. Zo is de jurisprudentie
overigens ook. Heel duidelijk geldt: wanneer men bekend kan zijn met de datum
van de zitting. Het blijft dus hetzelfde.De heer Schutte is ingegaan op het aanbod van een taakstraf. Een schriftelijke
verklaring van de verdachte dat hij dat wil, heb ik een onnodig vormvoorschrift
genoemd, terwijl de heer Schutte die noodzakelijk vindt. Natuurlijk moet een
taakstraf toegesneden zijn op de persoon van de verdachte, en op dit moment
gaat dat in twee etappes. De eerste etappe is de vraag: gaat hij een taakstraf
doen? Dat hoeft hij niet schriftelijk aan te bieden. Als de verdachte zelf
ter zitting verschijnt en ten overstaan van de rechter verklaart dat hij een
dienstverlening wil doen, is dat voldoende. Hij hoeft ook niet op dat moment
het project aan te bieden; dat was wel het geval, maar zo is het niet meer.
De tweede etappe is dat de dienstverlening wordt uitgevoerd. De verdachte
gaat naar de reclassering, waar er een project wordt gezocht dat past bij
zijn aard. Hiervoor zijn twee redenen. De verdachte moet niet gedwongen worden
en er moet een zekere kans op succes zijn; hij moet ervoor gemotiveerd zijn.De situatie is nu als volgt. De raadsman verschijnt, terwijl hij er niet
met zijn cliënt over heeft gesproken. Dat vind ik het grootste probleem.
Als de advocaat stelt dat zijn cliënt gemotiveerd is, vind ik dat voldoende.
Maar als hij niet met de cliënt heeft gesproken, heb je een probleem.
Met name de heer Dittrich vroeg hoe deze situatie in de nieuwe wet wordt ondervangen.
Dat is inderdaad een punt, want ik wil taakstraffen zoveel mogelijk propageren
en ik wil dat die zoveel mogelijk worden gebruikt. In het wetsvoorstel is
een taakstraf dan ook een hoofdstraf, gelijk te stellen aan een gevangenisstraf
of een geld boete. Dat betekent tevens dat er een vervangende
hechtenis of een vervangende gevangenisstraf aan wordt toegevoegd. Het element
van dwang, ofwel de dwangarbeid, zoals de heer Vos in eerste termijn nadrukkelijk
naar voren heeft gebracht, speelt geen rol meer, want als iemand geen taakstraf
wil, kan hij kiezen voor de celstraf. Wanneer hij niet gemotiveerd is en het
geen succes zal worden, kan de vervangende hechtenis automatisch in werking
treden. Ik denk dat dit probleem daardoor wordt opgeheven en dat het probleem
van de raadsman die ter zitting verschijnt zonder expliciet overleg te hebben
gehad met zijn cliënt, wat minder wordt. Daarbij blijft van belang het
oordeel van de rechter of de verdachte überhaupt wel geschikt is voor
dienstverlening. Dat kan de aard van het delict en de persoon van de verdachte
betreffen. Als het om een notoire junk gaat, denk ik dat het niet zo handig
is om daartoe over te gaan. Ik neem aan dat de nieuwe wet een groot deel van
de problematiek oplost.De heer Rabbae wil vragen: wanneer komt die nieuwe wet?De heer Rabbae (GroenLinks):Nee, mijn vraag is of u van mening bent dat de raadsman overleg moet voeren
met zijn cliënt in het geval van een vonnis.Minister Sorgdrager:Ik denk dat de raadsman dit punt altijd met zijn cliënt moet bespreken.
Ik ga ervan uit dat naarmate de taakstraf steeds gebruikelijker wordt, het
een normaal onderdeel van het overleg wordt. Het idee van een taakstraf wordt
bijzonder vaak naar voren gebracht. Bijna iedereen heeft een voorkeur voor
een taakstraf boven een celstraf. Ik zie hierin dan ook geen problemen.Voorzitter! Ik kom tot de voorlichting terzake van de rechtspraktijk.
Ik denk dat de heer Dittrich wat dit betreft een punt scoort. Ik zal zorgen
dat dit gebeurt. Als je de wetstekst toegestuurd krijgt, ontdek je dat het
nogal wat zoekwerk kost om te weten wat er precies veranderd is. Ik denk dat
het handig is er een soort leeswijzer bij te hebben voor de uitvoering. Mevrouw
Kalsbeek vroeg of in de memorie van toelichting of bijvoorbeeld via een los
vel inzichtelijk kan worden gemaakt waar het precies om gaat. Ik kan mij haar
wens heel goed voorstellen. Ik neem dit ter harte. Wij zullen proberen aan
deze wens tegemoet te komen.De heer Dittrich haalde de betekening van de vonnissen aan als een punt
waarop gelet moet worden. Het gaat niet alleen om de dagvaarding in persoon,
maar liefst ook om het vonnis, want dan kan gelijk tot de executie worden
overgegaan. Dit hoort bij de efficiënte afwerking van deze procedures.De heer Dittrich vroeg of veel advocaten zullen verschijnen zonder cliënt.
Dat weet ik niet. Er zijn verschillende gevallen waarin verdachten niet verschijnen.
Soms vergeet men het, soms is men niet geïnteresseerd en soms verschijnt
men bewust niet uit vertragingstactische overwegingen. Ik denk dat er wat
dit betreft niet veel verandert. Wat de advocaten zullen doen, hangt af van
de relatie tot hun cliënt en van het soort cliënt. Er zijn heel
wat verdachten die graag willen dat hun zaak snel wordt afgehandeld. Wij moeten
niet alleen maar kijken naar de procedures waarbij problemen gemaakt worden.
In het overgrote deel van de procedures, vooral bij de politierechter, is
men dolblij als de zaak achter de rug is en vindt men het prima als een advocaat
het werk doet. Het probleem ligt bij de grote zaken met geroutineerde verdachten.
Dan kijkt een advocaat wel heel goed uit. Wanneer in die zaken een verdachte
niet verschijnt en dat kennelijk bewust doet, terwijl de advocaat er wel is
maar zegt niet gemachtigd te zijn – misschien omdat hij het niet aandurft –
trekt de rechter daaruit de conclusie dat de zaak gewoon moet worden behandeld
en dat de advocaat niet tot de verdediging wordt toegelaten. Dan moet men
consequent zijn. Hoe dit uitwerkt in de toekomst, weet ik niet. Misschien
maakt het allemaal niet zo vreselijk veel uit.De heer Dittrich vroeg in dit verband of wij een totale evaluatie krijgen
van deze regeling. Daar ben ik niet helemaal voor. Dat geldt wel als het gaat
om de volgende fase van het rapport van de commissie-Moons. Als wij de verstekregeling
erbij betrekken, komt dit natuurlijk vanzelf aan de orde.Mevrouw Kalsbeek heeft gevraagd wanneer alles in werking treedt. Er zijn
een paar wetten die nogal wat met elkaar te maken hebben: die over het geding
voor de politierechter, over de oproeping bij de kantonrechter en het onderhavige
wetsvoorstel. Omstreeks 1 januari 1998 kunnen wij dat clustertje gelijktijdig
in werking laten treden.Ik sluit mij nog van harte aan bij het slot van het betoog van mevrouw
Kalsbeek over de spanning tussen efficiency en de rechten van de verdachte.De heer Schutte (GPV):Voorzitter! Na het antwoord van de minister in tweede termijn over de
taakstraffen is er onvoldoende reden voor handhaving van mijn amendement op
stuk nr. 9. Dat trek ik bij dezen dus in.De voorzitter:Aangezien het amendement-Schutte (stuk nr. 9) is ingetrokken, maakt het
geen onderwerp van beraadslaging meer uit.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, aanstaande dinsdag te stemmen.Daartoe wordt besloten. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19961997-4500-4512.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl