Debat over de Europese top in Laken
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2001-2002, pag. 2840-2863

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

04-01-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

nr. 38, pagina 2840-2863

19-12-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 21501-20Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 6 december 2001 over de HanzelijnPagina 2816-2818
Stemmingen over drie moties, ingediend tijdens het debat over de HSL-Oost, te weten: - de motie-Van der Steenhoven/Stellingwerf over het baanvak Utrecht-Driebergen (22026, nr. 148); - de motie-Feenstra c.s. over monitoring van de benodigde capaciteit op het tracé Utrecht-Arnhem-Duitse grens (22026, nr. 149); - en 1 andere motie (22026, nr. 150)Pagina 2837-2837
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van enige bepalingen van de Wet verontreiniging oppervlaktewateren in verband met de zuivering van stedelijk afvalwater en toekenning bevoegdheid aan waterschapsbesturen tot vergunningverlening (27615)Pagina 2823-2831
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat (XII) voor het jaar 2001 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) (28147); - Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Infrastructuurfonds voor het jaar 2001 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) (28148)Pagina 2819-2823
Behandeling van het wetsvoorstel Wet op het onderwijstoezicht (27783),en van: - de motie-Rabbae over toegankelijkheid van de rapporten van de onderwijsinspectie (27783, nr. 31); - de motie-Rabbae over extra toezicht op scholen (27783, nr. 32)Pagina 2831-2834
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Aanvulling van titel 7.1 (Koop en ruil) van het nieuwe Burgerlijk Wetboek met bepalingen inzake de koop van onroerende zaken alsmede vaststelling en invoering van titel 7.12 (Aanneming van werk) (23095)Pagina 2836-2836
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat (XII) voor het jaar 2001 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) (28147)Pagina 2838-2838
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (voorwaardelijke machtiging) (27289)Pagina 2866-2887
Debat over de Europese top in LakenPagina 2840-2863
Stemmingen over vier moties, ingediend tijdens het debat over milieuhandhaving: - de motie-Feenstra over recycling van luierafval (22343, nr. 59); - de motie-Klein Molekamp c.s. over de Covra (22343, nr. 60); - de motie-Poppe/Van der Steenhoven over de ACN-fabrieken (22343, nr. 61); - en een andere motie (22343, nr. 62)Pagina 2837-2837
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 4 december 2001 over de HSL-OostPagina 2813-2816
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 6 december 2001 over de HSL-ZuidPagina 2811-2813
Stemmingen over twee moties, ingediend tijdens het debat over de Najaarsnota, te weten: - de motie-Vendrik over een eventueel optredende onderuitputting post-Najaarsnota (28118, nr. 3); - de motie-Bakker c.s. over het structureel maken van aangebrachte amendering (28118, nr. 4)Pagina 2836-2836
Stemming over een motie, ingediend bij de behandeling van de begroting van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (28000 VII), te weten: - de motie-Van der Hoeven c.s. over de Wet gemeentelijke herindeling Den Haag en omgeving (28000 VII, nr. 10)Pagina 2836-2836
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 11 december 2001 over milieuhandhavingPagina 2807-2811
Stemming over een motie, ingediend tijdens het debat over de Hanzelijn, te weten: - de motie-Feenstra c.s. over de tunnelvariant voor het tracédeel passage IJssel (27569, nr. 3)Pagina 2837-2838
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wet op het onderwijstoezicht (27783), en over: - de gewijzigde motie-Rabbae over toegankelijkheid van de rapporten van de onderwijsinspectie (27783, nr. 36); - de gewijzigde motie-Rabbae over extra toezicht op scholen (27783, nr. 37)Pagina 2838-2840
Regeling van werkzaamheden (woensdag 19 december 2001)Pagina 2835-2836
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 19 december 2001)Pagina 2887-2887
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 13 december 2001 over de positie van algemene ziekenhuizenPagina 2863-2866
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de begroting van de uitgaven en ontvangsten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar 2002 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) (28136)Pagina 2834-2835
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar 2001 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) (28136), en over: - de motie-Visser-van Doorn/Van der Vlies over financiering van restauratieprojecten (28136, nr. 5)Pagina 2840-2840
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Infrastructuurfonds voor het jaar 2001 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) (28148)Pagina 2838-2838
Presentie en opening (woensdag 19 december 2001)Pagina 2807-2807

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 135 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is het debat over de Europese top in Laken.De voorzitter:Ik deel mede dat staatssecretaris Benschop door dringende persoonlijke
omstandigheden helaas niet aanwezig kan zijn bij het debat.Ik geef het woord aan de heer Çörüz, die zijn maidenspeech
zal houden.De heer Çörüz (CDA):Voorzitter. Uit de laatste eurobarometer blijkt dat slechts drie van elke
honderd inwoners van Europa zich Europeaan noemt. Dit is niet gek als je bedenkt
wat het beeld is dat de burger van Europa heeft. Voor velen in Europa is Brussel
een ver-van-mijn-bedshow. Dat beeld is er ook na de top van Laken niet beter
op geworden. Het beeld dat dit keer bij de burger in de huiskamer binnenkwam,
was dat van een stel ruziënde regeringsleiders die met stemverheffing
een koehandel over agentschappen begonnen, terwijl ze eigenlijk een toonbeeld
hadden moeten zijn van Europese eenheid en daadkracht. De euro mag dan wel
in onze portemonnee zitten, maar het Europagevoel zit nog niet in onze harten.Het zoeken naar het hart van de Europese samenleving wordt een steeds
geliefder bezigheid. Een groeiend aantal mensen vraagt zich af wat de kern
van onze Europese samenleving is, wat haar bijeenhoudt. Sommigen zien in Europa
een uitgelezen plek voor de ontwikkeling van een Europees burgerschap. Anderen
koesteren een diepgewortelde euroscepsis tegen datzelfde Europa. Het zou een
vergaarbak zijn van in zichzelf vastgelopen instellingen en het eigenbelang
najagende lidstaten. De discussie over Europees burgerschap gaat wezenlijk
over niets anders dan het lidmaatschap van een groep. In het dagelijks leven
zijn wij gewend om lid te zijn van tal van groepen: een groep collega's op
het werk, een sportclub, een kerk, een vakbond of een andere vereniging. Al
die groepen zijn verschillend in het doel en in de mate van contact tussen
de leden. Die leden hoeven bovendien niet altijd over alles hetzelfde te denken
om toch gemeenschappelijk het nut en de noodzaak van bijvoorbeeld een veilig
Europa in te zien, een Europa dat is voorbereid op grensoverschrijdende criminaliteit.Heeft de top van Laken hieraan bijgedragen? In de Verklaring van Laken
staat dat de EU ernaar streeft, de onderhandelingen met een aantal kandidaat-lidstaten
tot een dusdanig goed einde te brengen dat deze landen in 2004 als lidstaten
kunnen deelnemen aan de verkiezingen van het Europees Parlement. Het CDA wil
opnieuw benadrukken dat het tegen een "big bang toetreding" is en acht het
noemen van een datum niet verstandig. Het CDA steunt de uitbreiding, maar
die uitbreiding mag geen politiek van data en toezeggingen zijn. Elk land
afzonderlijk zal duidelijk aan de Kopenhagencriteria moeten voldoen. De EU-lidstaten
moeten "nee" durven zeggen tegen kandidaat-lidstaten die niet aan de essentiële voorwaarden voor toetreding voldoen. Nodig is wel
dat er geïnvesteerd wordt in assistentie aan die landen zodat een snelle
maar ook verantwoorde toetreding mogelijk wordt. Dus geen overgangstermijnen
voor essentiële zaken en nu duidelijk zeggen waar het op staat. Dat voorkomt
dat er over een jaar sprake is van een fait accompli.Natuurlijk moet ook de EU zelf haar huishouding op orde hebben, maar zij
schiet nog steeds tekort als het gaat om de hervorming van het gemeenschappelijk
landbouwbeleid en de structuurfondsen. De regering moet haar huiswerk doen.In het algemeen overleg van vorige week donderdag hebben wij er bij de
premier op aangedrongen dat hij zijn taak niet zal onderbreken voor een eventueel
voorzitterschap van de conventie. Wij kregen toen expliciet van de premier
te horen dat hij daar niet voor in was. Vrijdag vernamen wij uit de pers dat
hij misschien toch wel wilde en zaterdag leek hij zelfs teleurgesteld dat
hij het niet was geworden. Deze gang van zaken wekt verwarring, deze handelwijze
kenmerkte zich door een gebrek aan helderheid. En als de premier toch geen
kandidaat was, waarom lobbyde staatssecretaris Benschop dan zo? Het is goed
dat regeringsleiders niet zelf in de conventie gaan zitten en tevens is het
goed dat de conventie meer opties voor verdragswijzigingen zal voorstellen,
zodat er geen bindende teksten op tafel komen. Op die manier zal aan het instemmingsrecht
van de Staten-Generaal geen afbreuk worden gedaan. Nu de conventie er komt,
zullen onzes inziens de vertegenwoordigers uit de Staten-Generaal conform
het voorstel van de voorzitter van de Tweede Kamer moeten worden samengesteld.In Laken is opnieuw benadrukt hoe belangrijk een gemeenschappelijke ruimte
voor vrijheid, rechtvaardigheid en veiligheid is. Het antwoord van de EU op
de tragedie van 11 september moet ook in de toekomst adequaat en geharmoniseerd
zijn. Daartoe zijn de eerste noodzakelijke stappen al gezet. Is er in Laken
gesproken over de opstelling van een lijst van terroristische personen, groeperingen
en organisaties? Indien dit niet is gebeurd, zal Nederland er bij het Spaanse
voorzitterschap op moeten aandringen dat dit in het komende halfjaar ter hand
wordt genomen. Dit is van belang omdat Nederland, anders dan landen als Duitsland,
niet een strafbepaling kent voor het lidmaatschap van een terroristische organisatie.
De CDA-fractie vindt het onwenselijk dat Nederland een toevluchtsoord wordt
voor migrerende terroristen of terroristische organisaties die in andere landen
verboden zijn. Als de regering dit niet ter hand neemt, dan overweeg ik om
hierover in tweede termijn een motie in te dienen.De resultaten van het Belgische voorzitterschap inzake het gemeenschappelijk
asielbeleid zijn ambitieus, maar helaas bedroevend geweest. Tweeënhalf
jaar na de afspraken hierover in Tampere is in feite geen stap vooruitgezet.
In feite is slechts besloten dat in de toekomst besluiten zullen moeten worden
genomen, maar dat was in Tampere ook al het geval. De Raad lijkt opnieuw het
wiel te willen uitvinden door met nieuwe actieplannen en deadlines te komen,
terwijl de huidige voorstellen van de Commissie niet worden overgenomen. Het
ontbreekt aan politieke wil bij de Raad. Het gemeenschappelijke asielbeleid
lijkt ons gekenmerkt door uitstelgedrag. Mijn fractie betreurt het ten zeerste
dat de regering hieraan lijkt mee te doen, temeer daar zij afgelopen donderdag
nog verklaarde dat na de voorstellen van de Commissie, de Raad aan zet was.
Hoezo "aan zet"? Die zet is besluitvorming, en wel nu!De Europese defensiecapaciteit zou in Laken officieel operationeel zijn
verklaard en de Belgische minister van buitenlandse zaken zou deze zelfs direct
willen inzetten in Afghanistan. Dat staat natuurlijk ver van de werkelijkheid.
Vooralsnog is er geen toegang tot NAVO-middelen. Ook zaten wij eerst met een
Turks veto en lijkt nu Griekenland deze rol te hebben overgenomen. Bovendien
zit er geen enkele strategie achter de defensieplannen en ontbreekt het aan
financieel commitment van de lidstaten. Het CDA heeft geen behoefte aan een
papieren defensiecapaciteit. Kan de Nederlandse regering verantwoorden wat
de zogenaamde "operationaliteit" concreet inhoudt? Als wij het ons goed herinneren,
stelde de regering dat de operationaliteit van het EVDB voor haar betekent
dat men de beschikking heeft over adequate middelen. Nu is sprake van een
operationaliteit zonder middelen. In de Verklaring van Laken is ook opgenomen dat de EU verantwoordelijkheid
wil nemen voor de wederopbouw van Afghanistan door middel van een deelname
aan een internationale veiligheidsmacht. Is de inzet van de lidstaten terzake
het mandaat van deze veiligheidsmacht gebaseerd op hoofdstuk 7 van het VN-Handvest?Ik merk over de situatie in het Midden-Oosten het volgende op. De Raad
heeft Arafat opgeroepen, de geweldspiraal te doorbreken. Mijn fractie is van
mening dat Arafat een openbare oproep moet doen tot het staken van de Intifada.
Daarvan is geen sprake. Wat zal de EU concreet ondernemen om Arafat hiertoe
te bewegen?De top in Laken is gekenmerkt door ruzies, kortetermijnbelangen en uitstel
van besluiten. Ik begon mijn betoog met het noemen van een van de conclusies
van de laatste eurobarometer. Ik stelde de vraag: hoe krijgen wij het Europagevoel
in onze harten? Mijns inziens lukt het niet als bij de burgers het beeld blijft
hangen van lidstaten die ruziën over zetels, voorzitters en vestigingsplaatsen
voor agentschappen. Nobele beloften en intenties zouden plaats moeten maken
voor concrete maatregelen op terreinen die de burger direct raken. Alleen
dan ontstaat er meer draagvlak onder het Europees burgerschap, want dan is
Europa daadwerkelijk naar de burger toegekomen. De top van Laken was in die
zin een kans op een bijzonder moment, namelijk het moment dat de euro in onze
portemonnee terecht zou komen. Op de top is echter een kans gemist omdat Europa
niet dichter bij het hart is terechtgekomen.De voorzitter:Ik feliciteer de heer Çörüz met zijn maidenspeech.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Mag ik als eerste woordvoerder na de maidenspeech van collega Çörüz
hem complimenteren. Er zijn mindere onderwerpen denkbaar om mee te beginnen.
Ik heb goed naar hem geluisterd. Zowel de inhoud als de toonzetting is voor
mij van een herkenbare christen-democratische oppositionele snit is. Dat geeft vertrouwen voor de toekomst. Ik weet niet zeker of die toekomst
ook een oppositionele zal zijn. Dat zien wij na 15 mei wel. Veel succes in
deze Kamer!Naar België. Het is natuurlijk ongepast om de leeftijd van de heer
Giscard d'Estaing, de voorzitter van de conventie over de toekomst van Europa,
in kritische zin te betrekken bij het oordeel over de voorzitterskeuze in
Laken. Leeftijdsdiscriminatie is in het moderne Europa niet geoorloofd en
dat Europa kent immers heel veel burgers die zich uit een heel ver verleden
nog die naam herinneren. Zo bouwen we aan de toekomst. Genoeg ironie. De Engelse
premier Blair had er meer van begrepen toen hij opmerkte dat de Fransman Giscard
garant staan voor het idee van De Gaulle, namelijk het Europa van de vaderlanden,
dat wil zeggen: de nationale staten. En het blijft politiek de moeite waard
op te merken dat daarvoor kennelijk zelfs het sociaal-democratische belang
bij een voorzitter uit eigen gelederen moet wijken. Daar staat wel tegenover
dat de adviesaanvrage nauwelijks beperkingen kent. Is het overigens waar dat
in de oorspronkelijk tekst werd gesproken van een "identiteitscrisis" van
Europa, een analytische notie die kennelijk zelfs de in Laken verzamelde Europese
leiders te gek werd?Vorige week antwoordde de minister-president mij dat hij ervoor in stond
dat het slotdocument verschillende opties moet kunnen bevatten. Zo is in Laken
ook besloten en dat is winst, nu het hele institutionele en beleidsmatige
acquis op de schop mag worden genomen. Ik maak me overigens weinig illusies.
Dit soort gremia ontwikkelen hun eigen dynamiek en die zal, gelet op de samenstelling,
ongetwijfeld utopisch-federaal zijn. Er zitten immers 46 parlementariërs
in, naast vijftien nationale vertegenwoordigers en twee van de Europese Commissie.
Daarbinnen zullen de zestien vertegenwoordigers van het EP zonder twijfel
het hoogste woord voeren zodat de richting van de dynamiek vaststaat. Ik heb
een keer zo'n bijeenkomst meegemaakt in Rome (Hof van Assisen) en ook daar
greep het Europees Parlement onmiddellijk de macht. Het was vlak voor de top
in Maastricht. Het document wil niemand meer lezen, zo federaal was het. Dat
er overigens zestien leden van het Europees Parlement zijn gekozen, vind ik
bijna een belediging; vijftien zou het maximum moeten zijn geweest. Eén
per lidstaat is mooi genoeg. Begrijp ik het goed dat er niet gestemd zal worden?
Bij de conventie over het Handvest was dat wel het geval. Zo niet, doen dan
de gewichten van de vertegenwoordigers er nog wat aan toe? Dat lijkt me niet
passend in het rijk der ideeën.Evenals bij het Handvest doet zich hier weer de vraag voor naar het mandaat
van de regeringsvertegenwoordiger. Ik neem aan dat die carte blanche krijgt,
zodat de regering evenals natuurlijk het parlement na afloop en voor de nieuwe
IGC de handen nog geheel vrij heeft. Graag een bevestiging van deze laatste
veronderstelling.Over onze minister-president kan ik in dit verband kort zijn. Hij hoeft
er niet rouwig om te zijn dat het voorzitterschap, dat overigens maar een
jaar gaat duren, aan hem voorbij gaat. Uit de media krijg ik de indruk dat
hij terzake van zijn eventuele kandidatuur last had van het Lubberssyndroom
en dat laat zich heel goed verstaan. Ik heb nog wel een vraag over de schaduwconventie
van het maatschappelijk middenveld oftewel het forum. Hoe wordt dat samengesteld
en wie gaat daar over? Zal daarin ook de nationale component naar evenredigheid
in vertegenwoordigd zijn?De heer Marijnissen (SP):Voorzitter. Misschien heb ik een interessante vraag aan de heer Van Middelkoop.
In de stukken las ik dat het de bedoeling is, voor de conventie twee mensen
uit het parlement af te vaardigen. Is de heer Van Middelkoop kandidaat?De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Voorzitter. Ik had aan de heer Marijnissen gedacht. Ik acht hem veel meer
dan mij zelf in staat tot het laten horen van een passend antifederaal geluid.
Dat zal in die conventie hard nodig zijn. Na afloop van het debat hebben wij
een procedurevergadering over dit onderwerp en ik kandideer de heer Marijnissen.De heer Marijnissen (SP):Ik neem hier kennis van.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Kijk eens, ik heb de heer Marijnissen afgebluft; dat gebeurt zelden.Voorzitter. In Laken is ook het Europese veiligheids- en defensiebeleid
operationeel verklaard. Zo staat het tenminste op papier. Voortaan is de Unie
in staat bepaalde crisisbeheersingsoperaties uit te voeren. Het Belgische
voorzitterschap geloofde daar kennelijk zelf echt in, want aan het begin van
de top werd gemeld dat er een Europese vredesmacht naar Afghanistan zou gaan.
Dat enthousiasme werd ijlings getemperd, maar ik vind het onbegrijpelijk dat
op dit niveau zulke blunders worden begaan. Hoe is het mogelijk dat het voorzitterschap
zo kon opereren? Graag krijg ik een verklaring.Belangrijker is dat de operationeelverklaring in werkelijkheid nauwelijks
iets voorstelt. Zij had dan ook niet mogen worden gegeven. In de eerste plaats
niet, omdat er de facto nog geen begin van een operationaliteit aanwijsbaar
is. De Europese militair heeft nog geen uniform, geen schoenen, geen wapen
en geen sergeant van de dag! Zeker zo belangrijk is dat er nog geen sluitende
afspraken met de NAVO zijn gemaakt en er dus geen vaste garantie is voor toegang
tot de operationele planning van het Atlantisch bondgenootschap.Hier heeft in het bijzonder minister Van Aartsen iets uit te leggen. Wat
is in Laken overgebleven van zijn stoere taal vooraf, zijn voorbehoud? Waarom
is hij kennelijk akkoord gegaan met deze militaire keizer zonder kleren? En:
was het geheel niet een stuk geloofwaardiger geweest als deze verklaring van
operationaliteit gepaard was gegaan met harde financiële afspraken over
de benodigde militaire vermogens? Oftewel: boter bij de vis. Is daarover in
Laken überhaupt gesproken?Over Afghanistan en een eventuele Nederlandse militaire bijdrage spreken
we later nog. Dat we in Laken reeds de Europese zegen hebben gekregen, zegt
weinig. Uit krantenberichten begrijp ik overigens dat Nederland en het Verenigd
Koninkrijk hebben tegengehouden dat er in de conclusies een woord van kritiek
zou komen over de oprichting van militaire tribunalen in de Verenigde Staten.
Is dat waar? Ik kan dat billijken, maar een woord van verontrusting over de
negatieve Amerikaanse bejegening van het Internationaal Strafhof
was niet misplaatst geweest. Is dat ook overwogen? Zo ja, waarom heeft dit
tot niets geleid?Over de verklaring over het Midden-Oosten valt deze keer weinig te zeggen.
Zij is evenwichtig, krachtig en ernstig op het niveau van de werkelijkheid
aldaar. Waardering is er bij ons voor het feit dat van de Palestijnse Autoriteit
onomwonden wordt geëist dat de terroristische netwerken van Hamas en
de islamitische Jihad worden ontmanteld en dat wordt aangedrongen op de arrestatie
en vervolging van alle verdachten.De heer Weisglas (VVD):Misschien krijgt u, na de inbreng van de woordvoerder van de VVD-fractie
over de Midden-Oostenverklaring te hebben gehoord, spijt van deze woorden.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Met deze enigszins dreigende taal kan ik weinig, mevrouw de voorzitter.
Misschien is het goed, aan de Handelingen toe te vertrouwen dat de leden van
de fractie van de ChristenUnie hun standpunt formuleren zonder de fractie
van de VVD te raadplegen. Vooralsnog blijf ik bij mijn tekst, maar misschien
is die voor collega Weisglas aanleiding nog eens naar de zijne te kijken.De heer Timmermans (PvdA):Voorzitter. De heer Van Middelkoop pleitte in het algemeen overleg, voorafgaande
aan de Algemene Raad, voor het stopzetten van de contacten met de Palestijnse
Autoriteit. Hij zag die niet meer als een speler op het veld. Wat vindt hij
dan van de situatie van vandaag? Na bemiddeling door de Amerikaanse minister
van buitenlandse zaken gaan de partijen weer met elkaar in gesprek en zien
zij elkaar als onmisbaar voor de dialoog die tot een politieke oplossing moet
leiden. Hoe beoordeelt de heer Van Middelkoop dit in het licht van zijn eerder
ingenomen standpunt?De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):De heer Weisglas en u interrumpeerden vlak voordat ik, nadat ik had gesproken
over het ontmantelen van de terroristische organisaties, de volgende zin zou
uitspreken: Zolang daarvan niet serieus sprake is, handhaaft mijn fractie
haar voorstel de bilaterale ontwikkelingsrelatie met de Palestijnse Autoriteit
stop te zetten. Dat is dus het antwoord. Wij handhaven dus ons standpunt tot
boter bij de vis is gedaan en de activiteiten van generaal Zinni en misschien
die van de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken tot iets hebben geleid.De heer Timmermans (PvdA):Dan ben ik in ieder geval blij dat u niet minister van buitenlandse zaken
van de Verenigde Staten bent. Die heeft gelukkig een genuanceerder standpunt.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Daar ben ik elke dag blij om, collega Timmerman. We zitten geheel op dezelfde
lijn.Voorzitter. Staat u mij toe met enige voldoening te constateren dat in
de conclusies wordt vermeld dat de lidstaten zich nogmaals hebben verbonden
de 0,7% BNP voor ontwikkelingsgeld waar te maken. Ik zeg dit mede namens mevrouw
Herfkens. Met haar hebben wij vanmorgen een AO gevoerd. Dat is stellig mede
het gevolg van het onvermoeid ijveren van minister Herfkens, die daarbij is
gestimuleerd door een Kamerbrede motie tijdens het Zweedse voorzitterschap.Als er nog iets te vertellen en te verantwoorden valt over de mislukte
koehandel met de vestigingsplaats van een aantal Europese instellingen en
bureaus, dan verneem ik dat graag. De hele gang van zaken doet afbreuk aan
het gezag van de Europese Raad. Als je in de kranten dan ook nog leest hoe
de regeringsleiders met zo'n onderwerp omgaan, dan heb ik even geen behoefte
meer aan openbaarheid. Ik sta in de traditie waar men weinig moet hebben van
loterijen, maar de methode van verloten lijkt mij hier superieur boven het
gemeen Europees overleg.Op zaterdag heeft de minister-president een aantal uren gespijbeld, omdat
hij in eigen land de politieke leiding van zijn partij moest overdragen aan
zijn opvolger de heer Melkert. Als ik scherp zou willen slijpen, dan zou ik
hem nu kunnen vragen waarom hij het partijbelang heeft laten prevaleren boven
het landsbelang. Ik zal dit niet doen. Ook ons is het bijzondere en emotionele
karakter van die gebeurtenis niet ontgaan. Wij geven een minister-president
en partijleider graag de ruimte om in het bijzonder zijn vrouw te bedanken,
op een wijze die precies paste bij het loflied op de vrouw uit het Bijbelboek
Spreuken, dat ik een dag later in de kerk hoorde voorlezen: "Op haar vertrouwt
het hart van haar man (...) Haar man is bekend in de poorten, als hij neerzit
te midden van de oudsten des lands".Dat laatste is een mooie Europese Raad in oosters gewaad.De heer Timmermans (PvdA):Mevrouw de voorzitter. Wij hebben weer een top achter de rug met het nodige
gekrakeel en de nodige constructieve bijdragen. Ik roep in herinnering de
woorden aan het begin van de maidenspeech van de heer Çörüz.
Hij omschreef Europa in feite als een waardegemeenschap: gemeenschappelijke
belangen behorend tot bepaalde groeperingen waar men zich bij thuisvoelt.
Europa is daarnaast natuurlijk een geografisch begrip, met een enkele uitzondering
op delen. Turkije hoort bij Europa, maar ook een beetje bij Azië. Het
land ontwikkelt zich gelukkig in de richting van de waardegemeenschap die
de Europese Unie is.Het belang van de Verklaring van Laken zit in het opnieuw aandacht vragen
voor de basics van Europa. Volgens de verklaring moeten wij terug naar de
vraag waarom wij het Europese project zijn begonnen. Dat gaat niet om markt
en munt. Markt en munt zijn instrumenten voor het meest succesvolle vredesproject
in de menselijke geschiedenis. Dat is Europa. Dat project is niet over met
vrede in West-Europa. Dat project moet slagen voor heel Europa. Om met Havel
te spreken: de termen West en Oost moeten waardevrij worden. Als wij over
het Westen praten, hebben wij het niet alleen over de geografie, maar gaat
het ook om een waardekwalificatie. Die waardekwalificatie moet weg. Dát
is ons gemeenschappelijk project en dát is wat mij inspireert in de
Verklaring van Laken.Het is daarom goed dat er een conventie komt, waarin vertegenwoordigers
zitten van de lidstaten en de kandidaat-lidstaten, om te kijken wat de basics
van Europa zijn. Het instrumentarium om die basics te laten slagen moet daarop
aansluiten. De heer Van Middelkoop begon weer over de tegenstelling
tussen intergouvernementeel en federaal. Als je uitgaat van de basics, is
die tegenstelling misschien wel achterhaald en niet meer nodig. Europa zal
altijd dat hybride karakter houden: federaal, supranationaal wat moet, intergouvernementeel
waar nodig. Dat zullen wij er nooit uit krijgen. In die zin gaat het niet
meer over datgene waar vroeger wel eens over werd gesproken, namelijk dat
alles uitmondt in één geheel onder een federatieve constructie.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Met die analytische opmerking van de heer Timmermans ben ik het eens.
Mijn kritische opmerking was echter gericht op een veronderstelde uitkomst
van de conventie. Dat is niet helemaal uit de lucht gegrepen. Ik heb nog herinneringen
aan het Spinelli-document uit 1984. Dat document was zo federaal, dat het
ver boven alles uitging. Die documenten werden toen al gepresenteerd. Ik houd
het niet voor onmogelijk dat voor de conventie dezelfde mensen worden geselecteerd
die dezelfde stukken produceren. Vandaar dat ik op dit moment die waarschuwende
schoten voor de boeg geef.De heer Timmermans (PvdA):Als die conventie er eenmaal is, is het uiteraard aan de Kamer om te oordelen
over de inzet van de vertegenwoordigers uit de Kamer en over het totale resultaat.
Mijn overtuiging is dat de door u gevreesde discussie nu achterhaald is, omdat
de uitgangspunten nu anders zijn. Het Europa van nu is anders dan indertijd.
Gelet op de samenstelling die de conventie krijgt en gelet op de nadrukkelijke
invloed die er van alle lidstaten en alle nationale parlementen zal zijn,
deel ik niet de vrees die u heeft geuit.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Laat mij dan maar mijn eigen vrees hebben; misschien wordt die al een
stuk minder door het met zoveel woorden uit te spreken. Maar begrijp ik dat
het bij u om meer ging dan alleen een analytische opmerking. Zal het ook de
inzet van de PvdA-fractie zijn dat van vertegenwoordigers namens het parlement
en de regering zal worden verwacht, dat zij in de buurt blijven van de mix
die wij nu in Europa kennen?De heer Timmermans (PvdA):Mijn fractie is voorstander van het namens de Tweede Kamer benoemen van
een rapporteur voor de conventie. Deze rapporteur moet op geregelde tijden
verslag uitbrengen over wat daar besproken is. Wat wij graag als resultaat
van de conventie zien, is dat de Europese Unie helder definieert wat de Unie
doet en wat de lidstaten doen. Om de toekomst van de Europese constructies
te garanderen, moet je net zo ambitieus en helder zijn over datgene wat op
Unieniveau moet worden geregeld als over datgene wat op het niveau van de
lidstaten geregeld moet blijven. Daar schort het de afgelopen tijd aan. De
Europese Commissie heeft zich de afgelopen jaren op dat punt heel veel gepermitteerd:
wij maken alles Europees, wij richten ons bijvoorbeeld ook op het onderwijs
en de cultuur. Over bijvoorbeeld die twee sectoren kan de conventie nadrukkelijk
afspreken dat zij tot het domein van de lidstaten behoren en niet tot dat
van de Unie. In die zin zal de mix tussen wat de Unie doet en wat de lidstaten
doen, altijd uitgangspunt moeten zijn van het werk van de conventie.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Voorzitter. Ik heb nu het idee dat ik hier moet blijven staan, want de
teksten van de heer Timmermans worden steeds beter. Het is een vruchtbaar
interruptiedebatje geweest, althans wat de beantwoording betreft. Wij zullen
dat in het komend jaar onthouden als de conventie van start is gegaan.De heer Timmermans (PvdA):Ik heb al eerder gezegd dat het voor de toekomst van de Europese Unie
belangrijk is om zowel te zeggen wat de Unie doet als te zeggen wat de lidstaten
doen en blijven doen. Dat is vrij helder.De verklaring over de uitbreiding vond ik ook een positief element van
de top van Laken. Het kan geen kwaad om in dit stadium van de onderhandelingen,
nu het echt moeilijk begint te worden en wij echt aan de kern van de onderwerpen
geraken, nog eens helder vast te leggen dat de uitbreiding onomkeerbaar is.
Er komen geen nieuwe criteria voor de uitbreiding. Het is glashelder dat het
blijft bij de criteria van Kopenhagen en de conclusie van Helsinki. Ik zeg
er echter bij, dat ook de PvdA-fractie van oordeel is dat het voor het toekomstig
functioneren van de Unie van groot belang is als wij er van tevoren in slagen
om het landbouwbeleid en de structuurfondsen te hervormen en aanzetten te
geven voor een billijke financiering van de Unie na 2006. Ik vind het echter
niet terecht om tegen de kandidaat-lidstaten te zeggen: sorry, mensen, dit
moet eerst even geregeld worden. Dan zeg je in feite: wij introduceren een
extra drempel voor jullie, want wij hebben ons eigen huiswerk nog niet gedaan.
Parallelle processen, akkoord, maar extra voorwaarden, nee, die zou mijn fractie
niet willen steunen.De heer Çörüz (CDA):Als wij dat nu niet tegen de kandidaat-lidstaten zouden mogen zeggen,
wanneer kan dat dan wel? Op een gegeven moment is het station gepasseerd,
is het een feit, kunnen we niet achterom kijken en niet tegen elkaar zeggen:
dat hadden we destijds anders moeten inkleden.De heer Timmermans (PvdA):Wij hebben als lidstaten een inspanningsverplichting om het landbouwbeleid
en de structuurfondsen te hervormen. Dat impliceert geen rol van de kandidaat-lidstaten
bij die hervormingen. Als wij er te lang mee wachten, worden ze vanzelf onderdeel
van het hervormingsproces. Maar zolang het de taak van de vijftien huidige
lidstaten is om dat te hervormen, moeten wij daarover niet in dialoog met
de kandidaat-lidstaten en moeten we ook niet tegen hen zeggen: wij laten jullie
wachten tot wij klaar zijn met de hervormingen.De heer Çörüz (CDA):Als wij aan die kandidaat-lidstaten vragen om hun huiswerk te doen –
wij stellen ze namelijk terecht een aantal criteria – is het toch heel
logisch dat wij die criteria in eigen huis in orde maken, voordat wij met
allerlei stappen voorwaarts komen?De heer Timmermans (PvdA):Dat is volstrekt logisch. Maar daarmee heb je niet het recht om tegen
het einde van de rit, terwijl je altijd hebt verwezen naar de Kopenhagencriteria
en de conclusie van Helsinki, tegen de kandidaat-lidstaten te zeggen: jullie
hebben keurig gedaan wat we van jullie gevraagd hebben, maar nu deugt het
bij ons niet, dus wacht nog maar vijf jaar tot wij intern op
orde zijn. Dan ben je geen betrouwbare partner voor de kandidaat-lidstaten.
We kunnen dat aan het einde van de rit niet maken. Om misverstanden te voorkomen:
ook mijn fractie vindt dat de financiering van de landbouwstructuurfondsen
dringend aan hervorming toe is.Wij hebben met voldoening kennis kunnen nemen van de hernieuwde gesprekken
tussen de vertegenwoordigers van de beide gemeenschappen op Cyprus. Voor het
eerst ziet dat er hoopvol uit. De EU moet alles in het werk stellen om het
prille contact te faciliteren en waar mogelijk te ondersteunen, zodat de lijn
weer wordt ingezet dat onder leiding van de speciale vertegenwoordiger van
de secretaris-generaal van de VN wordt onderhandeld over de toekomst van het
eiland, conform de randvoorwaarden die daaraan in Veiligheidsraadresoluties
zijn gesteld. Ik vraag mij af of het kabinet kan aangeven, welke mogelijk
faciliterende rol de EU daarbij kan spelen.Er is veel gesproken over de sfeer in de Europese Raad. Gekrakeel over
agentschappen en vestigingsplaatsen, opmerkingen over het gebrek aan culinaire
kwaliteit van Finland en dat soort trivialia. Moeten wij ons zorgen maken
over de sfeer in de Europese Raad? Is daarin een kentering te zien? Bestaat
de neiging tot provinciaals gedrag, in de zin van het alleen maar verdedigen
van kortetermijnbelangen? De paradox voor mij is dat er een Verklaring van
Laken wordt opgesteld, met daarin een visie voor de toekomst van Europa, terwijl
even later wordt gekrakeeld over agentschappen en vestigingsplaatsen. Het
hoort natuurlijk bij het werk van de executieve om daarvoor oplossingen te
vinden. Maar is mijn indruk juist dat dat enigszins een patroon begint te
worden en dat het de positie van de Europese Raad begint aan te tasten?De heer Marijnissen (SP):Het is interessant dat u het vraagt, maar heeft u misschien een begin
van een verklaring voor het feit dat het gemakkelijk is mooie, visionaire
stukken te leveren, maar dat het wat anders is als het om macht gaat?De heer Timmermans (PvdA):Dat heeft er absoluut mee te maken! Neem de vergadering van de Bondsraad
in Berlijn. De heer Marijnissen zal toch niet bestrijden dat Duitsland een
echte federale staat is. Als daar de vertegenwoordigers uit de Bundesländer
bij elkaar komen, dan is het ook van dik hout zaagt men planken bij het verdedigen
van hun individuele belangen. Zij hebben niet de taak na te denken over de
structuur van hun land en over de structuur van hun samenwerking in de toekomst.
Dat is een extra taak van de leden van de Europese Raad. Ik heb de indruk
dat het evenwicht aan het verschuiven is, ook doordat Berlusconi in de Europese
Raad zit, in de richting van het meer tamboereren op korte termijn nationale
belangen en minder op het serieus wegen van het bredere Europese belang. Ik
hoor daar ook graag de mening van het kabinet over.De heer Marijnissen (SP):Toen wij hier de vorige keer over spraken, stonden de heer Timmermans
en ik hier ook. Ik heb toen proberen aan te geven dat, naarmate het integratieproces
vordert en theorie en ideaal werkelijkheid worden, automatisch het omgekeerde
ook gebeurt, namelijk dat de landen zich meer en meer gerechtigd voelen hun
nationale belangen te verdedigen. De heer Timmermans noemde dat zojuist provinciaals,
maar het zijn gewoon de nationale belangen. De diskwalificatie "provinciaals"
getuigt niet van veel realisme.De heer Timmermans (PvdA):Ik zou het de minister-president en de minister van Buitenlandse Zaken
bijzonder kwalijk nemen als zij uit een soort zweverig Europees idealisme
de Nederlandse belangen in de Europese Raad zouden uitleveren. Ik zou de eerste
zijn om hen daar kritisch op aan te spreken. Het gaat echter niet zozeer om
het verdedigen van nationale belangen in de Europese Raad, want daar is die
Raad voor. Het gaat erom dat dit verdedigen zich op bepaald niveau gaat afspelen,
in die zin dat men enorm ruzie maakt over het verdelen van een paar instellinkjes,
waarbij de nationale belangen in alle objectiviteit wel zeer beperkt zijn.De heer Marijnissen (SP):Vergis ik mij als ik zeg dat de heer Timmermans erg te spreken was over
die ene stem meer die de minister-president destijds in Nice voor Nederland
heeft binnengehaald?De heer Timmermans (PvdA):Het evenwicht waarvan toen sprake was, gelet op het totale pakket over
de stemverhoudingen en dat over de institutionele veranderingen, hoewel wij
in totaliteit vonden dat dit veel te weinig was, vond ik alleszins verdedigbaar.
De heer Marijnissen weet dat ik daar altijd het cijfer 6 min voor heb gegeven,
maar ik heb niet, zoals sommige anderen, geroepen: wat een strijd voor die
ene stem meer. Het ging namelijk om meer, want er was meer aan de hand. Er
is toen ook veel meer besloten.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Voorzitter. De heer Timmermans stelt vragen over de sfeer. Hij spreekt
over culinaire kwaliteiten. Die hebben betrekking op de uitspraken van Berlusconi
over Finland. Ik vind eigenlijk dat de heer Timmermans datgene wat hij in
de krant heeft geschreven, nu ook moet zeggen.De heer Timmermans (PvdA):Ik heb inderdaad in de krant geschreven over de kwestie Italië, maar
inmiddels heb ik er samen met de heer Van Oven ook schriftelijke vragen over
gesteld aan de regering. Daarom heb ik die kwestie nu niet aan de orde gesteld.
Klopt dat procedureel, voorzitter?De voorzitter:Er is niets op tegen, als u het herhaalt, dat de minister van Buitenlandse
Zaken daar alvast op ingaat. U hoeft dat niet ten gerieve van mevrouw Karimi
te doen. Zij kan het ook lezen.De heer Timmermans (PvdA):Dan het asiel- en migratiebeleid. Op dat punt is slechts een zeer teleurstellende
voortgang te melden. Mijn fractie had graag veel meer voortgang gezien wat
dat betreft. De regering en wij hebben veel geïnvesteerd in het Tampereproces.
De regering staat aan het begin daarvan. Zij is in onze visie verplicht maximale
druk uit te oefenen om vooruitgang te boeken. Het wachten is nu weer op voorstellen
van de Commissie. Het zou geen kwaad kunnen als de regering voor eind januari
de Kamer een brief stuurt waarin de inzet van het kabinet bij de komende discussie
uiteen wordt gezet.Met eerdere sprekers zeg ik dat het er bij het Europese veiligheids- en
defensiebeleid om gaat wat Europa op de mat kan brengen. Ik ben
het niet met de eerdere sprekers eens dat dit meteen gekoppeld moet worden
aan een verhoging van de financiële bijdrage. Het Nederlandse voorbeeld
toont aan dat via een herstructurering van de strijdkrachten de inzetbaarheid
in een coalitie met andere landen kan worden verhoogd. In een groot aantal
lidstaten is er nog veel te weinig aandacht voor de hervorming van de krijgsmacht,
zoals Duitsland, Spanje en Italië. In die landen heeft men eigenlijk
nog een compleet"Koude-Oorlogleger". Om die reden kan men niet bijdragen aan
de headline goal. Ik pleit ervoor, de Europese inspanningen vooral daarop
te richten. Ik hoor daar graag de mening van het kabinet over. Het lijkt mijDe heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Ik doelde vooral op de operationaliteit die alleen op papier bestaat.
In de conclusie staat dat de militaire vermogens overeenkomstig het Europees
actieplan worden versterkt teneinde de Unie in staat te stellen, gaandeweg
complexere operaties uit te voeren. Kan dit volgens de PvdA-fractie zonder
extra financiële bijdragen?De heer Timmermans (PvdA):In ieder geval moeten de lidstaten hun strijdkracht tegen het licht houden.
In een groot aantal landen zijn de strijdkrachten wel in staat om voor een
langere periode te mobiliseren bij een groot conflict, maar zij kunnen niet
op korte termijn kleinere eenheden voor buitenlandse missies samenstellen.
Er is een gigantische verspilling van middelen in Europa en die moet allereerst
worden tegengegaan. Het is illusoir om te denken dat op korte termijn een
substantiële verhoging van de begrotingen voor defensie mogelijk is,
zeker gezien de huidige economische ontwikkelingen in Europa.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):U moet niet doen alsof Europa thans in armoede verkeert, daar is geen
sprake van. U wilt dat de andere landen doen wat Nederland de afgelopen tien
jaar heeft gedaan, namelijk het herstructureren van het militaire apparaat.
Pas daarna bent u bereid, extra middelen voor het EVDB beschikbaar te stellen.De heer Timmermans (PvdA):De prioriteit moet bij de herstructurering liggen. Als er daarnaast extra
middelen nodig zijn, willen wij daar serieus naar kijken.Ik kan kort zijn over het Midden-Oosten. Ik heb daarover zojuist het nodige
met de heer Van Middelkoop gewisseld. In deze zeer sombere tijden geeft het
signaal dat er weer een begin van contact is tussen de Israëlische autoriteiten
en de Palestijnse Autoriteit een klein beetje hoop. Wat denkt de minister
hiervan?Aan het eind van een voorzitterschap past een zeker oordeel daarover.
De PvdA-fractie is positief over het Belgische voorzitterschap. Dit geldt
zeker voor de ijver en moed van de Belgische premier. Hij heeft een aantal
keren behoorlijk zijn nek uitgestoken. De capriolen van de heer Michel waren
soms vermakelijk. Al met al komen wij tot een gematigd positief oordeel.Tot slot. Ik had afgelopen zaterdag de eer om aan het eind van de middag
de heer Max van der Stoel na het partijcongres van de Partij van de Arbeid
naar huis te brengen. Hij zei mij toen in de auto dat hij zich niets kon voorstellen
bij al die commotie over de leeftijd van de heer Giscard d'Estaing, omdat
hij nog in de kracht van zijn leven verkeert.De heer Van der Staaij (SGP):Mevrouw de voorzitter. De Brusselse wijk Laken was goed beveiligd tegen
de overigens weinige antiglobalisten die afgelopen weekend van zich hebben
laten horen. Buiten het gebouw waar de Europese regeringsleiders vergaderden,
was het tamelijk rustig, in tegenstelling tot binnen. Daar zaten de regeringsleiders
heftig te debatteren over de uiteindelijke zetels van diverse Europese agentschappen.
Die toon was niet erg Europees. Dat had toch wel een geheel andere uitstraling
dan de hooggestemde bewoordingen van de Verklaring van Laken over de toekomst
van de Europese Unie. Daarmee wordt weer eens duidelijk zichtbaar dat er tussen
het geduldige papier en de werkelijkheid van vandaag een behoorlijke kloof
gaapt. Collega Çörüz wees er in zijn maidenspeech ook al
op.De nationale aandacht ging in Nederland niet alleen uit naar de toekomst
van de EU, maar ook naar de toekomst van de minister-president. Wij betreuren
het in ieder geval niet dat hij geen voorzitter geworden is van de conventie,
zeker nu zij de vorm krijgt die in Laken bedacht werd. Aanvankelijk hield
de regering ons voor dat de conventie alleen een "kraamkamer van ideeën"
zou worden voor de toekomst van de Unie. De conventie zou slechts opties voor
institutionele en juridische hervorming formuleren waaruit de IGC in vrijheid
een keus zou kunnen maken. De kandidaat-lidstaten zouden op gelijke voet participeren
in de conventie.Wat is nu het eindresultaat? De Verklaring van Laken stelt uitdrukkelijk
dat de conventie óók aanbevelingen mag doen. Het halfjaarlijkse
voorzitterschap van de Unie zal zorgen voor de politieke aansturing. En over
de kandidaat-lidstaten lees ik: ze zullen ten volle deelnemen aan de besprekingen,
maar een zich aftekenende consensus mogen zij niet verhinderen. Het is met
andere woorden dus mogelijk dat de conventie met duidelijke aanbevelingen
komt, die mogelijk niet door de kandidaat-lidstaten gedragen worden. Daarmee
lijkt de kraamkamer veranderd te zijn in een politiek lichaam met een nogal
onduidelijke, dubieuze positie. Graag een nadere reactie hierop.De Verklaring van Laken over de toekomst van de Europese Unie is hier
en daar nogal pathetisch getoonzet. Wij lezen dat De EU als "mogendheid" –
dit woord reserveren wij normaliter toch voor een staat en dat is de EU toch
niet – "een leidende rol moet gaan spelen in een nieuwe planetaire orde",
"dat een lichtbaken is voor tal van landen en volkeren, een continent van
humane waarden". Deze woorden ademen nogal een sfeer van zelfgenoegzaamheid
en zelfverheffing uit. Dat doet geen recht aan negatieve ontwikkelingen zoals
het materialisme dat Europa evenzeer in zijn greep houdt. Bovendien missen
wij node een verwijzing naar christelijke waarden, waardoor de Europese cultuur
is gestempeld. Ook is het historisch gesproken bepaald aanvechtbaar om de
Franse revolutie op één lijn te stellen met de val van de Berlijnse
muur.Merkwaardig vonden wij het ook, in het stuk te lezen dat de ideeën
van de regeringsleiders wonderwel zouden aansluiten bij die van de Europese
burger, die zij zo goed menen te kennen. Die Europese burger
lijkt vooral een fictie, gekneed naar de eigen denkbeelden van de opstellers
van de tekst. Bovendien lijkt die Europese burger nog niet erg ontwikkeld
te zijn, want in welhaast dierlijke bewoordingen wordt er gesproken over de
Europese burger die "instinctmatig" aanvoelt dat de idealen van de regeringsleiders
ook de zijne zijn.Voorzitter. Tijd voor positieve woorden. Dat neemt niet weg dat de verklaring
vragen oproept over de toekomst van de EU die zeker ook de onze zijn. Ik haal
enkele zaken aan: geen Europese superstaat of Europese instellingen die zich
met van alles en nog wat inlaten; een helderder bevoegdheidsverdeling, die
er ook toe kan leiden dat taken terugkeren naar de lidstaten, dit met inachtneming
van het subsidiariteitsbeginsel; garanties voor de lidstaten dat niet zomaar
aan hun bevoegdheden zal worden getornd teneinde sluipende bevoegdheidsuitbreiding
van de Unie te voorkomen; toepassing van het proportionaliteitsprincipe bij
regelgeving, en zo nog wat bewoordingen, gedachten die ons aanspreken en die
ook staan in de bij de behandeling van het Verdrag van Nice breed aanvaarde
motie-Van den Berg/Van Middelkoop over het subsidiariteitsbeginsel en de ontvankelijkheidstoets.
Wie ook namens het parlement naar de conventie afgevaardigd zullen worden,
wat ons betreft hebben zij de tekst van die motie in de binnenzak.In de verklaring wordt ook voorzichtig voorgesorteerd in de richting van
een mogelijke constitutie. De SGP-fractie heeft al eerder aangegeven niets
te voelen voor een Europese grondwet. Zo'n constitutie past bij een federatie,
dat de EU niet is en naar onze mening moet zij dat ook niet worden.Ook op deze top is natuurlijk gesproken over de bestrijding van het terrorisme
na 11 september. De totstandkoming van de kaderbesluiten Europees aanhoudingsbevel
en terrorismebestrijding worden hier uitdrukkelijk gememoreerd. Met name aan
het kaderbesluit over het Europese arrestatiebevel bleken nogal wat haken
en ogen te zitten, waarvan de regeringsleiders zich bij hun ferme uitlatingen
hierover bij een vorige top niet helemaal bewust leken te zijn. Voorzichtigheid
blijft geboden. Ik vind het echter nogal beschamend dat in de context van
het Europees arrestatiebevel nu juist de vrijheid voor het Nederlandse euthanasie-
en drugsbeleid de Nederlandse aandacht opeiste. In het kader van de aanpak
van grensoverschrijdende criminaliteit heeft de Europese Raad gewezen op het
belang van een intensievere bestrijding van de drugshandel. Ik mag toch aannemen
dat Nederland zich hierbij niet remmend opstelt, omdat wij koste wat kost
aan ons liberale drugsbeleid willen vasthouden.Op justitieel gebied viel het ons op dat in conclusie 42 wordt gesproken
over een efficiëntere controle aan de buitengrenzen. De voorwaarden voor
controle van de buitengrens via een gemeenschappelijke dienst worden onderzocht.
Waaruit komt deze wens voort? Is hiermee in feite al een principebeslissing
genomen voor zo'n gemeenschappelijke controle als die goed geregeld kan worden?
Waarom worden niet de nationale staten veel sterker aangesproken op hun bestaande
verantwoordelijkheid?Bij de operationeel verklaring van het EVDB plaatsen wij grote vraagtekens.
De materiële prestaties blijven ver achter bij de verbale aspiraties.
Wil de regering ingaan op de verhouding tussen Griekenland en Turkije in dit
verband? Nadat Turkije enkele weken terug besloten heeft, de ontwikkeling
van het EVDB niet langer te blokkeren, lijkt nu Griekenland een blokkade opgeworpen
te hebben. De Belgische minister van buitenlandse zaken Michel heeft verwarring
gezaaid over de bijdrage van de EU aan de internationale veiligheidsmacht
in Afghanistan. Ik neem aan dat onze regering zich kon vinden in de uiteindelijke
correctie die premier Verhofstadt daarop heeft aangebracht: niet de EU, maar
zelfstandige Europese landen leveren mogelijke bijdragen.Voorzitter. Ik zie dat ik moet afsluiten. Ik hoop dat u mij toestaat nog
twee opmerkingen te maken over het Midden-Oosten en Turkije.De SGP-fractie heeft gemengde gevoelens over de verklaring inzake het
Midden-Oosten. Deze verklaring bevat vergaande uitspraken. Eigenlijk wordt
gesteld dat Israël terug moet naar de grenzen van voor 1967, zodat in
de nu bezette gebieden een Palestijnse staat kan worden gevormd. Ik vond het
zeer merkwaardig dat in het slot van de verklaring over het Midden-Oosten
er eigenlijk al van uit wordt gegaan dat er nu al twee afzonderlijke staten
zouden bestaan. De toon lijkt ons zeer onwelkom in de huidige politieke situatie
en juist een gevaar voor een goede gang van zaken aan de onderhandelingstafel.Naar aanleiding van conclusie 12 over Turkije waarin gesproken wordt over
de voortgang die dit land maakt in het voldoen aan de politieke criteria voor
toetreding, vraag ik de aandacht voor een recent bericht uit de Frankfurter
Algemeine waarin gewezen wordt op de problemen die christenen in dat land
ervaren. Het artikel spreekt van een verbod van de opleiding van protestantse
predikanten en godsdienstleraren en migratiebeperkingen bij de huisvesting.
Kan de regering dit bericht bevestigen? Zijn deze feiten onderwerp van bespreking
in de dialoog van de EU met Turkije?Mevrouw Karimi (GroenLinks):Voorzitter. Namens mijn fractie laat ik bij de beoordeling van de top
van Laken de balans zonder meer doorslaan naar een positief oordeel. De Verklaring
van Laken en de komst van de conventie zijn hierbij voor mijn fractie doorslaggevend.
Veel vragen worden in de verklaring gesteld die van groot belang zijn op weg
naar de toekomst van Europa en de rol die zij in de wereld wil spelen. De
kwaliteit van het Europese bestuur moet en zal beter worden. Democratisering,
transparantie en "Bürgernähe" zijn sleutelbegrippen. Zelfs de term
grondwet valt een paar keer. De meeste van de circa vijftig vragen zijn to
the point en zeer relevant. Zij maken bovendien duidelijk dat in de conventie
geen taboes hoeven te gelden. Er is een open agenda waarvoor wij, voorafgaand
aan de top, hebben gepleit.Met enige verbazing heb ik kennis genomen van de uitspraak van de minister-president
in De Standaard van 17 december. Hij sprak over de verklaringen in termen
van: mooi proza en hier en daar poëzie. Daarmee lijkt hij op de waarde
van de vragenlijst van Verhofstadt te willen afdingen. Staat poëzie voor
luchtfietserij? Als de minister-president dat bedoelt, voor welke kwesties
geldt dit dan?Van groot belang is dat de conventie er komt en dat zij de vrijheid heeft
gekregen, behalve opties ook consensusvoorstellen te presenteren.
Doordat het slotdocument van de conventie met het resultaat van de nationale
debatten het uitgangspunt vormen voor de IGC zullen de regeringen minder vrijblijvend
met de uitkomsten van de conventie kunnen omgaan. De persoon van de voorzitter
is van groot belang voor het slagen van de conventie. De conventie is, om
met de woorden van de heer Dehaene te spreken, een sprong in het onbekende.
Of de oude heer Giscard d'Estaing de juiste persoon is om die sprong succesvol
te laten zijn, valt nog te bezien. In ieder geval is van groot belang dat
de federalistisch ingestelde heren – alweer heren, mevrouw de voorzitter –
Amato en Dehaene de voorzitter zullen bijstaan. Ik zal niet te veel woorden
vuil maken aan de ambities van de minister-president hierbij. Als hij werkelijk
geen ambitie had om voorzitter van de conventie te worden, heeft hij resultaat
geboekt, want hij is het niet geworden. Als hij wel wilde, maar hoopte om
gevraagd te worden zonder zich kandidaat te stellen, heeft hij te lang en
te overtuigend gezegd dat hij die post niet ambieerde en heeft hij het spel
niet goed gespeeld.Dat ook de kandidaat-lidstaten kunnen meedoen aan de conventie, is een
in principe toe te juichen besluit. Turkije mag echter ook meedoen. Ik vind
het dubieus dat een kandidaat-lidstaat, die nog niet aan de politieke criteria
van een democratie en rechtsstaat voldoet, mag meepraten over de Europese
grondwet. Wie zal trouwens de regering in de conventie vertegenwoordigen?
Hopelijk zal dat geen parlementariër zijn. Welke aanpak zal worden gevolgd
ten aanzien van het forum?Aan de minister van Buitenlandse Zaken vraag ik naar de waarde van de
operationele verklaring met betrekking tot het EVDB. Is het meer dan een symbolische
uitspraak? De EU is in staat "bepaalde" crisisbeheersingsoperaties uit te
voeren. Welke dan?Ronduit slecht en teleurstellend is het achterwege blijven van de civiele
vermogens van het EVDB. Zelfs in de paragraaf met de kop "Evenwichtige ontwikkeling
van de militaire en civiele vermogens" wordt een hele alinea aan de militaire
capaciteit gewijd en slechts een enkele zinnetje aan de civiele capaciteit.
Welke concretisering stelt de regering voor om op de prioritaire gebieden
rechtsstaat, civiel bestuur en civiele bescherming tot capaciteitsopbouw te
komen?Voorzitter. De kandidaat-lidstaten, waarmee de EU eind 2002 toetredingsverdragen
wil sluiten, worden nu expliciet genoemd. Het is het bekende rijtje van tien.
Een big bang in 2004 wordt daarmee steeds waarschijnlijker. Als de kandidaten
klaar zijn, moeten zij kunnen toetreden. Dat is het enige criterium dat wat
ons betreft moet gelden. De passage waarin staat dat Turkije vooruitgang heeft
geboekt waardoor het openen van toetredingsonderhandelingen dichterbij komt,
is nogal optimistisch. Is dit de prijs voor de medewerking van Turkije aan
het EVDB?Volgens Reuters hebben het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Italië,
Spanje en Nederland een passage laten schrappen uit de conclusies van de top
waarin van president Bush geëist wordt dat hij de oorlog in Afghanistan
tegen het internationale terrorisme niet uitbreidt naar andere landen zonder
toestemming van de volkerengemeenschap. Is dit bericht waar? Zo ja, waarom
heeft Nederland zich tegen zo'n passage verzet? Als dit inderdaad het geval
is, is het een gemiste kans en ook geheel onbegrijpelijk.Wat wél in de conclusies staat, is erg interessant: "De Europese
Unie herhaalt dat zij bij de bestrijding van het terrorisme met volledige
inachtneming van de individuele vrijheden ten volle solidair is met het Amerikaanse
volk en met de internationale gemeenschap". Vergeleken met de verklaring van
Gent staan in de conclusies een aantal nieuwe dingen: "volledige inachtneming
van de individuele vrijheden" en "solidariteit met het Amerikaanse volk".
Ik maak daaruit op dat de EU geen verdachten uitlevert aan de VS die door
een militair tribunaal berecht worden of de doodstraf riskeren. Dat zou tenminste
mijn interpretatie zijn van "respect voor individuele vrijheden". Ook lees
ik hierin dat de solidariteit met de Amerikaanse regering op de proef wordt
gesteld en dat de EU niet enthousiast is over unilaterale (militaire) acties.Gesteld wordt dat humanitaire hulp een absolute prioriteit heeft. Dat
ben ik geheel met de regering eens. Helaas wordt daaraan niet toegevoegd dat
onveiligheid daarvoor het belangrijkste obstakel is. Over geld voor de wederopbouw
van Afghanistan wordt ook niet gesproken, in die zin dat er niets concreets
wordt gezegd over het voorstel van de Europese Commissie in Tokio.Het is erg vreemd dat de voorstellen inzake de afspraken van Tampere nu
zijn teruggegaan naar de Commissie. Dit was niet de bedoeling van de Nederlandse
regering. De 0,7% van het BNP voor officiële ontwikkelingshulp is bevestigd,
zodat nu de vraag aan de orde is naar het concrete tijdpad waarbinnen landen
aan deze afspraak moeten voldoen.Ik heb de verklaring over het Midden-Oosten goed gelezen. Ik vind deze
nieuwe verklaring een grote stap in de door mijn fractie gewenste richting.
In vergelijking met de verklaring van de Algemene Raad spoort zij ook veel
meer met de realiteit in het Midden-Oosten.De heer Weisglas (VVD):Voorzitter. De Raad van Laken was naar de opvatting van de VVD-fractie
een slechte Europese Raad. Ik zal onze opvattingen toelichten. Zo is het onze
fractie niet duidelijk of het Europese veiligheids- en defensiebeleid nu echt
operationeel is verklaard. En zo ja, als dit de bedoeling van de Raad was,
wat betekent dit dan, omdat de daartoe benodigde capaciteiten, structuren
en procedures, waaronder de invulling van de benodigde nauwe relatie met de
NAVO, nog nauwelijks bestaan? Ik citeer hiermee overigens bijna letterlijk
uit de geannoteerde agenda van de Europese Raad die wij vorige week bespraken.
Ik zei al in dat algemeen overleg dat het goed was dat Nederland voor de aanvang
van de Raad van Laken een voorbehoud maakte op dit punt, maar het is niet
duidelijk of dit voorbehoud in feite is opgeheven. Als dit het geval is, onder
welke voorwaarden en waarom?Afgelopen vrijdag verklaarde de Belgische voorzitter Michel van de Algemene
Raad dat de Europese Raad zou hebben besloten om als Europese Unie, met alle
vijftien lidstaten, deel te nemen aan een veiligheidsmacht in Afghanistan.
Mede in het licht van mijn vorige opmerking over het EVDB zou het absurd zijn
geweest als dit waar was. De heer Michel moest zijn woorden
dan ook later intrekken, maar het is toch een buitengewoon slechte zaak dat
een dergelijke "vergissing" kan worden gemaakt door de EU-voorzitter over
zo'n belangrijk onderwerp. Wij zijn het helemaal eens met hetgeen de regering
hierover later in het openbaar verklaarde, namelijk dat de besluitvorming
over de eventuele deelname, aan welke vredesoperatie ook, een puur nationale
kwestie moet zijn.In de komende jaren zal in de conventie door parlementariërs en regeringsvertegenwoordigers
samen onder één groot, warm dak worden gesproken over de toekomst
van Europa op basis van de Verklaring van Laken. Ik ben het ermee eens dat
die verklaring niet veel kwaad kan; je kunt er alle kanten mee op en het is
aan de conventie om ermee te werken. Zoals bekend, is de VVD zeer tegen de
vorm van een dergelijke conventie, omdat het in staatsrechtelijke zin werkelijk
onzuiver is dat parlementariërs samen met regeringsvertegenwoordigers
ten behoeve van regeringen voorstellen ontwikkelen die de parlementariërs
later zelf weer als volksvertegenwoordiger moeten beoordelen. De VVD blijft
bij deze opvatting. Overigens heeft mijn fractie wel de intentie om deel te
nemen aan de conventie omdat zij van mening is dat constructieve aanwezigheid
van belang is.De heer Timmermans (PvdA):Heeft de heer Weisglas wel eens een initiatiefwetsvoorstel ingediend?De heer Weisglas (VVD):Ja, tweemaal. Eenmaal is het aangenomen en eenmaal is het verworpen.De heer Timmermans (PvdA):Zijn initiatief is toen ook door de Kamer gewogen en in één
geval te licht bevonden.De heer Weisglas (VVD):Ja.De heer Timmermans (PvdA):Wat is dan verkeerd aan een conventie waarin wordt deelgenomen aan de
voorbereiding en daarna de mogelijkheid wordt geboden om het resultaat te
wegen en zo nodig te licht te bevinden?De heer Weisglas (VVD):Dat is een gevaarlijke vergelijking. Een initiatiefwetsvoorstel is een
onderdeel van de wetgevende arbeid van een volksvertegenwoordiger. Het doorloopt
het parcours in de Kamer en eindigt met een contraseign van de regering. Het
is algemeen bekend dat het weigeren van een contraseign door de regering tot
een politiek buitengewoon vervelende situatie kan leiden. Naar mijn mening
kunnen deze zaken niet met elkaar worden vergeleken. In de conventie ontwikkelt
men samen, als het ware onder een grote paraplu, ideeën. Dat is niet
een taak van volksvertegenwoordigers. De volksvertegenwoordiging is niet het
instituut Clingendael.De heer Timmermans (PvdA):De heer Weisglas heeft een zeer bijzondere band met Clingendael want nu
noemt hij het wederom. Acht de heer Weisglas het wenselijk om een en ander
in de beslotenheid van een soort Clingendael te laten voorbereiden, zodat
de Europese bevolking daarvan op geen enkele manier kennis kan nemen of daarbij
betrokken kan raken?De heer Weisglas (VVD):Nee, niet in beslotenheid. Ik kan mij voorstellen dat regeringen aan personen
zoals die van Clingendael – de laatste keer dat ik het instituut noem –
vragen om in de openbaarheid ideeën te ontwikkelen. Daarna kunnen die
regeringen de ideeën omzetten in ontwerpteksten voor verdragswijzigingen
in de intergouvernementele conferentie. Vervolgens zijn wij aan de beurt.De heer Timmermans (PvdA):Fred van Staden mag ideeën ontwikkelen maar de heer Weisglas mag
daaraan zelf niet bijdragen?De heer Weisglas (VVD):Niet in de huidige vorm. Ik ben de laatste die kritiek op de persoon van
de voorzitter heeft. Het is echter absurd dat de voorzitter in een positie
komt dat zij een brief moet ontvangen van de regering waarin wordt gevraagd
om mensen aan te wijzen voor een dergelijke conventie. Dat is toch geen goede
procedure?De heer Timmermans (PvdA):De Kamer is toch vrij om met een dergelijke brief te doen wat zij wil?
Als zij de brief voor kennisgeving wil aannemen of hem ongeopend wil terugsturen,
dan maakt zij dat zelf uit. De Kamer is niet gebonden aan de brief van de
regering. Zij maakt haar eigen beslissing. Als de VVD-fractie niet wil meedoen,
moet de heer Weisglas dat gewoon zeggen.De heer Weisglas (VVD):Ik heb al gezegd dat mijn fractie constructief zal meedoen.De heer Çörüz (CDA):Het is wel duidelijk dat de heer Weisglas geen warme gevoelens krijgt
bij de gedachte aan een conventie. Hij heeft evenwel verschillende mogelijkheden
gehad om zich daartegen te verzetten door middel van een motie in het kader
van de Staat van de Unie en het Verdrag van Nice. Hij is daartoe niet overgegaan.
Is de heer Weisglas voornemens om er bij deelname een soort Poolse landdag
van te maken?De heer Weisglas (VVD):De VVD-fractie had inderdaad een motie kunnen indienen om het instellen
van een conventie te voorkomen. Wellicht had die motie op een Kamermeerderheid
kunnen rekenen. Het probleem is echter dat een motie van de Tweede Kamer dergelijke
Europese besluitvorming niet kan veranderen. Dat is betreurenswaardig maar
wel realistisch.Wat de laatste vraag betreft: nee.De voorzitter:Mijnheer Timmermans, het is heel ongebruikelijk over hetzelfde onderwerp
weer te interrumperen. Ik hoor van de griffier dat het onderwerp in het algemeen
overleg aan de orde is geweest. Misschien kan dat tot enige ingetogenheid
leiden.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik verbaas mij wat over de terughoudendheid van de heer Weisglas ten aanzien
van de betrokkenheid vooraf van parlementariërs. Wij doen in Europees
verband toch niet anders dan tegen de regering van tevoren zeggen wat wij
willen dat zij in Europees verband doet? Achteraf wordt gecontroleerd of zij
het gedaan heeft. Waarom vindt hij dat bij een conventie dan ineens een merkwaardige
methode?De heer Weisglas (VVD):Vanwege de methode en de vorm. Wanneer wij van tevoren in een algemeen
overleg of op een andere wijze de regering onze opvattingen meegeven over
een Europese Raad, dan doen wij dat in een dualistische opstelling –
letterlijk en figuurlijk – waarin wij als volksvertegenwoordiger in
formeel contact zijn met de regering. Hier zitten wij onderéén
groot dak, met regeringsvertegenwoordigers, europarlementariërs. Met
z'n allen werken wij noest aan teksten ten behoeve van regeringen. Als ik
dat had gewild in mijn leven, dan was ik bij het Institute of Strategic Studies
gaan werken.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Is de heer Weisglas bang om zijn eigen inzet in dat grotere verband te
verliezen?De heer Weisglas (VVD):Nee. Of ik er zelf ga zitten, weet ik niet. Ik ga mijzelf nu herhalen
en dat mag niet van mijzelf en zeker niet van de voorzitter. De vorm is staatsrechtelijk
niet juist. Dat is ons kernbezwaar.Een lichtpunt is dat de minister-president geen voorzitter van dat praatcircus
is geworden. Die functie staat ver beneden het niveau van onze minister-president.
Nu wordt het de Franse ex-president Giscard d'Estaing. Mevrouw Terpstra had
gehoord wat de heer Van der Stoel aan de heer Timmermans heeft gezegd. Zij
belde mij op met de mededeling dat ik het niet in mijn hoofd moest halen om
iets te zeggen in het nadeel van de leeftijd van de heer Giscard d'Estaing,
want dat is leeftijdsdiscriminatie. Het gaat ons om de kwaliteit van de persoon.
Als Frankrijk een kandidaat stelt, dan moet die het worden, wat wij ook denken.
Dat zit erachter.Het is de fractie van de VVD nog niet helemaal duidelijk wat is besloten
over de uitbreiding. Aan de ene kant is het nog steeds het door ons gewenste
systeem van beoordelen aan de hand van de criteria of een land rijp is voor
toetreding en aan de andere kant wordt er ook gezegd dat er tien nieuwe landen
in 2004 gereed zijn om toe te treden. Als dat het geval is, is dat in onze
ogen geen goede gang van zaken. Toetreden moet per land getoetst worden aan
de criteria. Een big boom waarbij een grote groep tegelijk toetreedt en het
noemen van data nu zijn niet wenselijk.Er is weinig bereikt op de vooruitgang van het Europese asielbeleid. Dat
is zeer te betreuren. Het is een voorbeeld van besluitvorming in de Europese
Raad, in dit geval een goede besluitvorming, die niet wordt waargemaakt. Het
is een goed iets, dat mede dankzij de goede inzet van de Nederlandse minister
van Justitie tot stand is gekomen: het Europees arrestatiebevel.De Europese Raad is geëindigd in openlijk geruzie over de vestigingsplaats
van een aantal Europese agentschappen. Gelet op wat ik hierover gehoord en
gelezen heb, vond ik het een beschamende vertoning. De premier van Italië
voerde de culinaire kwaliteiten van de stad Parma – overigens: de ham
komt uit Nederland – aan als criteria voor de vestiging van het voedselagentschap.
Je mag regeringsleiders, zeker die van een ander land, niet beledigend toespreken,
maar ik vond zo'n opstelling waanzinnig. President Chirac voerde volgens de
Herald Tribune als argument voor het niet vestigen van een Europees fotomodellenbureau
in Zweden aan dat er in Zweden zulke mooie vrouwen zijn. Dan denk je toch:
tja, is dat nou een voorbeeld voor wie dan ook? Nee, dus.Voorzitter. Terecht zijn in Laken alle Europese landen opgeroepen om het
niveau van de officiële ontwikkelingshulp op 0,7% van het bruto nationaal
product te brengen. Vindt ook de Nederlandse regering dat zij op die 0,7%
moet uitkomen? Graag krijg ik op dit punt een reactie.De heer Timmermans (PvdA):Pleit u daarvoor?De heer Weisglas (VVD):Ja, maar dat is niet verrassend, want dit staat al vele jaren in ons verkiezingsprogramma.
Wij vinden dat je gewoon datgene moet doen wat internationaal is afgesproken,
en dat is het halen van die 0,7% van het bruto nationaal product. Daar is
niets mis mee. Veel andere landen zit ver onder dat percentage.Voorzitter. Ik wil vervolgens een opmerking maken over de verklaring over
het Midden-Oosten. Ik ben het zeer eens met de heer Van Middelkoop dat die
verklaring evenwichtig is en dat terecht een zeer kritische opmerking wordt
gemaakt over de Palestijnse Autoriteit. Daarvan mag meer verlangd worden.
Er worden ook een aantal verlangens in de richting van de Israëlische
regering geuit.Er was wel een zin in de verklaring die ons heeft verbaasd, maar misschien
is die zin het gevolg van een vertaalfout. In de verklaring wordt namelijk
gezegd dat de Unie veel belang hecht aan een economisch herstelprogramma voor
Palestina ter ondersteuning van het vredesproces. Ik doel nu op het woord
"Palestina". Palestina bestaat niet, althans nog niet. Misschien kan het onderhandelingsproces
dit opleveren. De Europese Unie dient echter, zeker met uitspraken op het
niveau van de Europese Raad, secuur zijn met haar teksten. Graag krijg ik
een toelichting van de minister of de minister-presidentVoorzitter. Ik eindig zoals ik begon: dit was een zeer, zeer slechte Europese
top, een top met veel onduidelijkheden. Er waren in onze ogen ook een aantal
grote onwenselijkheden. Deze top onderstreepte nog eens wat door onder anderen
fractievoorzitter Dijkstal de laatste tijd een aantal keren is gezegd, namelijk
dat gelet op de manier waarop de Europese Raad de afgelopen jaren is gehouden,
de regeringen zeer kritisch zouden moeten nadenken over het nut en de effectiviteit
van dit instituut.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Voorzitter. De paginagrote weergave in de dagbladen van de verklaring
over de toekomst van de Europese Unie gaf aan dat het de Europese Raad ernst
is met het betrekken van de burger bij de toekomst van de Unie. Helaas heeft
het proza nog niet die toegankelijkheidswaarde die je zou wensen, hoe mooi
het ook was. Soms was het volgens de minister-president zelfs poëtisch.
De verklaring gaf wel aan dat de toekomst van de Unie een belangrijk onderdeel
van de top van Laken was. Dat was meer dan je uit de persberichten kon opmaken.In dezelfde verklaring werd nogal eens verwezen naar wat de burger van
de Europese Unie wil of verwacht. Het betrof naar mijn oordeel vooral een
door de Raad voorondersteld verwachtingspatroon. Er werden indringende vragen
gesteld over de rol van Europa in de gewijzigde wereld. Ik was net als de
heer Van der Staaij getriggerd door de volgende zinsnede: "Moet Europa, nu
het eindelijk één is, een leidende rol gaan spelen in de nieuwe
planetaire orde, een mogendheid die in staat is een stabiliserende rol te
spelen op wereldvlak en die een lichtbaken is voor tal van
landen en volken? Nabije werkelijkheid of utopie?"Deze top heeft duidelijk gemaakt dat ook tussen deze droom en daad nog
wetten in de weg staan, maar vooral ook praktische bezwaren. De verdeling
van agentschappen verzandde in het moeras van nationale eigenbelangen en leverde
vooral een verbaal spetterend vuurwerk op. De lichtbakengedachte was toen
wel heel ver weg en het Parmahamgehalte onwaarschijnlijk hoog, zeker bij Berlusconi.
Om maar niet te spreken van het niveau van de strijd om het modellenbureau.
Als de burgers van Europa iets willen, dan is het verschoond blijven van dit
soort onvermogen tot besluitvorming. Als dat besef zou doordringen, zouden
wij een stuk verder zijn. Zowel Nice als Laken was op onderdelen een schoolvoorbeeld
van een enghartige strijd tussen nationale belangen. Zo moet het niet. Zijn
het voorbodes van een toenemende renationalisatie in het licht van de uitbreiding?
De staatssecretaris zinspeelde daar zondag terecht op. Graag hoor ik de inzichten
van de aanwezige bewindslieden.In ieder geval is het belangrijk dat besloten werd tot de conventie ter
voorbereiding van een nieuwe IGC onder leiding van Giscard d'Estaing, onze
nieuwe "Opa für Europa", zoals een Duitse kant kopte. Dat hoeft niet
slecht te zijn. Willy Brandt heeft bewezen dat het goed kan gaan. Ik hoop
dat met Giscard d'Estaing, omringd door de heren Dehaene en Amato, geen sprake
zal zijn van een terug naar het verleden, maar dat het driemanschap binnen
een jaar de conventie een zodanige schwung kan geven dat er werkbare uitgangspunten
voor de volgende IGC worden geproduceerd. Ten behoeve van die IGC zullen reële
voorstellen, modellen en opties moeten worden ontworpen voor een radicale
hervorming en democratisering van de Europese instituties. Zonder dat zal
een uitdijende Unie steeds onwerkbaarder en ondemocratischer worden.De conventie heeft terecht een ruime agenda gekregen en moet snel werken.
Die ruime agenda geeft onze regeringsvertegenwoordiger en onze parlementaire
afgevaardigden volop de kans om de inzichten neergelegd in de Toekomst van
de Unie in te brengen. Zal dat door de regering worden geëntameerd? Het is goed dat de kandidaat-lidstaten erbij worden betrokken en dat tevens
tot een maatschappelijke buitenboordmotor werd besloten. Mij is echter nog
niet geheel duidelijk hoe en hoe intens dit forum bij de werkzaamheden zal
worden betrokken.Nakaartend zou ik graag inzicht krijgen in het staaltje Nederlandse diplomatie
dat de mogelijke kandidatuur van onze minister-president voor het voorzitterschap
van de conventie begeleidde. De minister-president wilde eerst niet, toen
een beetje, was vervolgens wel beschikbaar en werd uiteindelijk niet gekozen.
Hoe is het precies gegaan?De D66-fractie is verheugd over de zeer evenwichtige en tegelijkertijd
indringende verklaring inzake het Midden-Oosten, met een krachtige oproep
tot het doorbreken van de geweldsspiraal. Het is goed dat zo duidelijk wordt
uitgesproken dat Israël Arafat als gesprekspartner nodig heeft.Minister Michel liep wat Afghanistan betreft letterlijk te hard voor de
troepen uit. Dat neemt niet weg dat mijn fractie hoopt dat er ernst wordt
gemaakt met het ontwikkelen van een soort Europese paraplu voor Europese lidstaten
die aan de internationale veiligheidsmacht zullen deelnemen. Het zou toch
mooi zijn als de VN of de VS de Hoge vertegenwoordiger Solana zou kunnen bellen
om Europese deelname aan een VN-veiligheidsmacht of andersoortige macht te
regelen. Is iets meer te zeggen over ontwikkelingen in die richting?De heer Weisglas (VVD):Meent mevrouw Scheltema nu echt dat dat mooi zou zijn? Zij vraagt om een
gemeenschappelijk beleid in Europa waardoor het mogelijk zou zijn dat de VN
of de NAVO aan de EU vraagt om deel te nemen aan een veiligheidsmacht in Afghanistan.
Over dat onderwerp moeten wij nu niet praten. Dat doen wij op een later moment.
De opmerking van mevrouw Scheltema gaat echter volledig voorbij aan het feit
dat besluitvorming over de inzet van militairen naar onze opvatting altijd
een nationale zaak zal zijn.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik heb een en ander bewust heel zorgvuldig geformuleerd. Ik heb gesproken
over "een paraplu". Dat wil zeggen dat wel degelijk nationale instemming nodig
zal zijn, zeker in dit stadium. Ik denk ook dat het nog heel lang zo zal blijven.
Dat sluit echter niet uit dat er een Europese paraplu komt boven de landen
van Europa. De Europese landen die willen meedoen aan een veiligheidsmacht,
zullen wat duidelijker samen gaan optrekken onder een Europese paraplu. Dat
is wat ik betoog. Dat zal een belangrijke stap voorwaarts betekenen naar meer
samenhang, ook in het Europese veiligheids- en defensiebeleid.Ik kom bij de operationeelverklaring van het Europese veiligheids- en
defensiebeleid. De Unie denkt de veiligheidsregelingen met de NAVO af te ronden
en overeenkomsten te sluiten over de garantie voor toegang tot NAVO-middelen
en -vermogens. Deze overeenkomsten worden essentieel geacht voor het EVDB,
aldus de verklaring. Kennelijk vormen zij echter geen harde voorwaarden meer.
Heeft Nederland dit voorbehoud moeten laten varen? Zie ik goed dat wij na
eerst door Turkije gegijzeld te zijn, nu gegijzeld gaan worden door Griekenland?Op het terrein van asiel en migratie blijft te veel traagheid troef. Het
is mij niet duidelijk waarom na de terroristische aanslagen van 11 september
binnen drie maanden wel terrorismewetgeving tot stand kan worden gebracht
en waarom de uitvoering van de Tamperebesluiten op het terrein van asiel en
migratie meer dan drie jaar moet duren. Nu is er dan een harde termijn voor
de wijziging van asielprocedures, gezinshereniging en de verordening inzake
Dublin-2 afgesproken voor 30 april 2002. Voor het overige wordt weer volstaan
met een verzoek om vaart te zetten. Wij vinden dat erg mager. Was een termijnstelling
niet haalbaar? Wat is de reden?De top van Laken was een top met bescheiden resultaten. Als met name de
conventie een succes wordt, kan dat op termijn een zeer belangrijke stimulans
blijken te zijn voor het daadwerkelijk in gereedheid brengen van de Unie voor
de ontvangst van de tien nieuwe lidstaten. De onderhandelingen daarmee zijn
al heel vergevorderd, zo ver zelfs dat die waarschijnlijk in de loop van 2003
zullen worden afgerond.De heer Marijnissen (SP):Voorzitter. Aan mooie, indringende teksten is er binnen Europa nooit gebrek
geweest. De Verklaring van Laken bevat er ook weer enkele. Wie als laatste
spreekt, kan niet altijd origineel zijn. De volgende zin viel mij echter het
meeste op. "Kortom, de burger vraagt een duidelijke, doorzichtige, doeltreffende,
democratisch gestuurde communautaire aanpak. Een aanpak die Europa doet uitgroeien
tot een lichtbaken dat richting aan de toekomst van de wereld kan geven".Hier is al een paar keer gerefereerd aan Parma en de heer Chirac, die
meende zich uitspraken te moeten veroorloven over de schoonheid van Zweedse
vrouwen. Wie dat afzet tegen deze ambitie, een lichtbaken dat richting geeft
aan de toekomst van de wereld, komt bij de vraag hoe realistisch wij dat moeten
beschouwen. Is dit niet al te ambitieus? En dan die communautaire aanpak,
die expliciet is opgenomen. Dat is dus wat men wil. Men wil in de richting
van een Europese federatie. Het gebrek aan democratische legitimatie, de vorige
keer nog uitvoerig besproken met de heer Benschop, lijkt de regeringsleiders
dus niet het grootste probleem.Europa begint in mijn ogen steeds meer te lijken op een vierkante cirkel.
Men kan er wel over spreken, maar men kan het niet tekenen. Aan de ene kant
bewijst iedereen elke keer lippendienst aan dat ene Europa. Onze geopolitieke
en geo-economische belangen nopen ons immers daartoe. Aan de andere kant,
naarmate de integratie voortschrijdt, wordt diezelfde integratie meer en meer
een wees. Landen komen harder en harder op voor hun nationale belangen. Met
name de grote belangen maken de dienst uit, niet alleen intern, maar ook extern.
Ik herinner eraan dat niet de heer Solana na 11 september namens Europa de
wereld in trok; dat deed Tony Blair namens het Verenigd Koninkrijk en de VS,
maar overal in de wereld werd hij beschouwd als de representant van de Europese
visie. Sinds Nice wordt deze interne tegenstelling steeds duidelijker. In
zo'n geval frons je je wenkbrauwen en verzin je een list. Dat deden de regeringsleiders
al eerder: zij bedachten een conventie. Bij dat woord denk ik onwillekeurig
aan de VS, de democratische partij en de republikeinse partij, een dolle boel,
een polonaise, met de heer Giscard d'Estaing voorop. Gedurende een jaar gaan
de deelnemers, enkele tientallen mensen – parlementariërs en vertegenwoordigers
van regeringen – zich in die conventie bezighouden met de toekomst van
Europa, die enorm te maken heeft met zeer ingewikkelde aspecten, zowel intern
als extern en zowel qua structuur als qua uitbreiding. Ik vraag de minister-president
recht op de man af of hij werkelijk denkt dat zo'n conventie iets kan opleveren.
Is er enige optie die niet al eens door iemand is geopperd in het kader van
de al tien jaar durende discussie over de Europese integratie? De originaliteit
in Europa is uitgeput. Volgens mij gaat het in Europa om de macht en om niets
anders. Gaat het om de grote landen, de kleine landen of doen wij het samen?
Gaat het om het bedrijfsleven, de burgers of doen wij het samen? Daar draait
het in Europa om. Het gaat dus om macht en inbreuken op macht en niet zozeer
om creativiteit.De heer Timmermans (PvdA):Zal ik u een lidmaatschapsformulier van de PvdA sturen? U kent onze tekst
immers al heel goed.De heer Marijnissen (SP):Dat kunt u doen; ik zal u in ieder geval geen lidmaatschapsformulier van
de SP sturen.De heer Timmermans (PvdA):Als u zich verweesd voelt in de SP, kunt u altijd nog bij de PvdA terecht,
althans als u blijft doorredeneren in het verlengde van uw laatste zinnen.De heer Marijnissen (SP):Daar moest u even over nadenken, maar ik heb het gehoord.De heer Timmermans (PvdA):Wij Limburgers zijn altijd iets langzamer; dat weet u.De heer Marijnissen (SP):U moet niet aan zelfbesmetting doen; dat is helemaal niet nodig.Voor de conventie heeft men drie centrale vragen bedacht. Ik ga weer even
te rade bij de tekst, want het is echt fantastisch proza. De volgende vragen
worden gesteld. Hoe moeten de burgers, in de eerste plaats de jongeren, nader
tot het Europese project en de Europese instellingen worden gebracht? Hoe
moeten het politieke leven en de Europese politieke ruimte worden gestructureerd
in een uitgebreidere EU? Die twee vragen zijn contrair. Wij hebben daar al
heel veel debatten over gevoerd. Het betrekken van de burgers en met name
de jongeren bij Europa is niet mogelijk als de instituties van Europa aan
belang winnen ten koste van de nationale overheden, parlementen en regeringen.
De derde vraag is: hoe moet de EU worden uitgebouwd tot een stabiliserende
factor en een lichtbaken in de nieuwe multipolaire wereld? Het lijkt wel alsof
degene die dit heeft geschreven, in de afgelopen tijd iets heeft gemist. Wij
hadden voor 11 september te maken met een VS die zich erg unilateraal opstelden.
Na 11 september kwam daar een nieuw pleidooi van de VS voor een nieuwe wereldorde
en internationale samenwerking voor in de plaats, maar de afgelopen week hebben
de VS het ABM-verdrag opgeheven; bovendien willen zij niet meewerken aan het
Internationaal Strafhof. Moet ik uit de tekst afleiden dat men denkt dat de
VS die unilaterale, unieke positie van dat land zullen opgeven? Daarnaast
vraag ik de minister-president of "multipolair" betekent dat Europa voor een
nieuwe pool op wereldschaal gaat zorgen.Ik heb ook een vraag over de "post-Afghanistanperiode". In de afgelopen
weken is veel gespeculeerd over de mogelijkheden van uitbreiding van de "war
on terrorism" naar andere landen. In dat kader wordt Somalië sinds gisteren
zeer nadrukkelijk genoemd. Minister van defensie Rumsfeld van de VS is van
mening dat een nieuw VN-mandaat niet nodig is voor zo'n uitbreiding. Ik vraag
de minister-president of in Laken over dat soort zaken is gesproken. Zo nee,
dan vind ik dat raar, gelet op de derde zojuist door mij naar voren gebrachte
vraag.Een van de dingen na 11 september die mij persoonlijk heel erg hebben
geraakt, is inderdaad het gevoel van het momentum dat zou kunnen zijn gecreëerd,
het besef van de global village, dus dat we het allemaal samen moeten doen.
In de tekst van Laken staan daarover zeer mooie passages. Maar in het verslag
van de regering kom ik geen woord tegen over het verkleinen van de tegenstellingen
in de wereld, over het veiliger maken van de wereld door haar rechtvaardiger
te maken. De vraag aan de minister-president is of hij deze
zaak serieus neemt.Voorzitter: CornieljeDe heer Marijnissen (SP):Voorzitter. Ik heb niets gelezen of gehoord over het arrestatiebevel en
het terrorismebesluit. Is daar nog wel over gesproken tijdens de top, zo ja,
wat is er besproken, zo nee, waarom niet? Zoals bekend, is de SP-fractie tegen
het arrestatiebevel en het terrorismebesluit. Wij maken ons bezorgd over de
uitholling van de rechtsstaat, die gaande is. Hoever gaat de toetsingsbevoegdheid
van de rechter bij een uitleveringsverzoek? Kijkt hij alleen of is voldaan
aan de formele vereisten, of toetst hij ook of er daadwerkelijk een grond
voor uitlevering is? Kijkt hij naar de waarborgen voor een fatsoenlijke behandeling
van verdachten in het land, waarna wordt uitgeleverd, bijvoorbeeld op het
recht op rechtshulp? Is die hulp gegarandeerd? Wat vindt de minister-president
trouwens van het arrestatiebevel? 32 strafbare feiten, oftewel een heel lange
lijst, met daarbij delicten als handel in bedreigde diersoorten en vage containerbegrippen
als fraude en corruptie, die wij in ons eigen strafrecht niet eens kennen.
Wil de minister-president nog eens uitleggen of hieraan op de top aandacht
is besteed?De verklaring over het Midden-Oosten die door de Europese Raad is aangenomen,
behelst ook een passage waarin staat dat de EU voorstander is van een onpartijdig
toezichtsmechanisme Wie dat woord bedacht heeft, verdient geen prijs! Nu is
er de afgelopen week een soortgelijk voorstel in de Veiligheidsraad besproken,
welk voorstel is getroffen door een veto van de VS. Wat is de reactie van
de Nederlandse regering en van Europa daarop?In Brussel waren het afgelopen weekeinde meer dan 100.000 demonstranten
op de been. Wie durft nu nog te zeggen dat Europa niet leeft?Minister Kok:Voorzitter. Complimenten aan het adres van de heer Çörüz
voor zijn maidenspeech, die zeer goed getoonzet was, ook gelet op de actualiteit
en de problemen die ons allemaal bezighouden, in verband met het geven van
richting aan het Europese integratieproces.Ik begin met iets van een waardeoordeel over de Europese Raad. Ik ben
daarover per saldo toch minder negatief dan een aantal van de sprekers. Naast
de materie die direct verband hield met 11 september was de Verklaring van
Laken het meest belangrijk, welke verklaring ik heb becommentarieerd. Ik heb
gezegd dat de inleidende passage iets minder ronkend had kunnen zijn, hoewel
dat een kwestie van smaak is. In de kern is met die verklaring wel precies
aangegeven, waarom het de komende tijd gaat. De perssamenvatting, die alle
kranten heeft bereikt, heeft de tekst van de verklaring wat meer samengevat.
Daarin komt het succes van de EU nog concreter tot uitdrukking. Er is altijd
reden voor pessimisme, zelfkritiek en ambitie, maar het begint allemaal met
de vaststelling dat Europa heel ver is gekomen in de afgelopen 40 à
50 jaar. Als wij dat afzetten tegen de situatie in het begin en tijdens de
periode tot nu toe, dan constateer ik dat wij stap voor stap, soms langzaam,
soms radicaal, enorme vooruitgang hebben geboekt. Wij hebben niet iets nieuws
in Laken bedacht, of een list bedacht, zoals de heer Marijnissen het zei,
met het opstellen van een verklaring, bijvoorbeeld om de periode tot 2004
te overbruggen. Neen, 2004 ligt vast. Dan komt er een IGC. Dan zullen de regeringsvertegenwoordigers
met elkaar onderhandelen over de vraag hoe het nieuwe verdrag er moet uitzien.
De vraag is hoe wij de periode tot dan toe vullen op een manier die iets toevoegt.
Een van de verwijten die Europa altijd krijgt, is dat er te veel binnenskamers
wordt gepraat en te weinig in het openbaar, te weinig met volledige betrokkenheid
van maatschappelijke groeperingen, wetenschap en politici. De bedoeling van
deze conventie is de geformuleerde vragen in het openbaar aan de orde te stellen,
in de conventie zelf, maar ook in het zogenaamde forum. Ik moet de Kamer helaas
in het ongewisse laten over hoe het forum gaat werken. Daar zijn ook vragen
over gesteld. Als de regering meer gegevens heeft, dan zal zij de Kamer verder
informeren. Het gaat dan ook om de werkwijze en het netwerk buiten de conventie
om. Het is namelijk de bedoeling dat de maatschappelijke organisaties op enigerlei
wijze, zonder deel uit te maken van de conventie, toch een bijdrage tot de
gedachtewisseling over het toekomstige Europa kunnen leveren.Ik vind het een indrukwekkend en uitdagend project. Je kunt daarvoor je
neus ophalen en zeggen dat je dat vaker heb gezien, je kunt zeggen dat alle
energie en alle creativiteit is uitgeput, maar dat is somberen, terwijl dat
niet nodig is. Wij moeten die creativiteit uit onszelf en uit elkaar halen
om nieuwe ideeën te ontwikkelen. Waar leidt dat toe als het gaat om de
uitkomst van de conventie? Het is niet zo gemakkelijk om dat precies te voorspellen,
ondanks de bewoordingen die daarvoor zijn gekozen. Er zit al wel een zeker
gevoel van richting in als het gaat om het type document dat de conventie
presenteert. Dit zal zeker aanbevelingen bevatten, waarbij iets van consensus
kan ontstaan over onderwerpen waar vrij algemeen gelijkgericht over wordt
gedacht. Daarnaast moet er sprake zijn van het vermelden van verschillende
ideeën, soms ook strijdige ideeën, op terreinen waar consensus niet
zo gemakkelijk wordt gevonden. De heer Van Middelkoop heeft gevraagd of dat
tot stemmen leidt. Ik weet dat niet. Dat hangt uiteindelijk af van het verloop
van de conventie en van de manier waarop men denkt in dat proces het beste
naar boven te halen. Ik heb persoonlijk een zekere voorkeur gehad –
ik heb die nog steeds; dat heb ik ook in het algemeen overleg over dit onderwerp
gezegd – voor het niet te geforceerd overgaan tot stemmingen in dat
proces. Dat leidt al heel snel tot de groepering van ideeën op een aantal
hoofdlijnen, terwijl juist diverse en veelkleurige opvattingen een bijdrage
kunnen leveren aan de meningsvorming. Dat is een kwestie van smaak en ervaring
die met de conventie moet worden opgedaan. Het is namelijk een groot gezelschap,
zeer gevarieerd samengesteld. Het is niet zo gemakkelijk daar leiding aan
te geven. Het feit dat de heren Giscard d'Estaing, Dehaene en Amato bereid
zijn gevonden dat te doen, is positief. Juist die combinatie biedt perspectief
op een goed verloop van de conventie. Dat heeft mijn kandidatuur, voorzover
daar ook sprake van was, helemaal niet nodig gemaakt; eind goed, al goed wat
dat betreft.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Voorzitter. Over de inhoud van de verklaring zei de minister-president,
de vragen langslopend, dat er wel een zekere richting uit blijkt. Lezen wij
dit op dezelfde manier? Ik denk het te begrijpen, maar hoe ziet de minister-president
die richting?Minister Kok:Daar ben ik nog niet aan toe. Uit de uitkomsten kan een richting blijken.
Bepaalde uitkomsten kunnen richting geven aan het vervolg. Een en ander kan
beter tot zijn recht komen als er niet kunstmatig over gestemd wordt. De vragen
hebben een open karakter. Er wordt niet naar een bepaald doel toegeredeneerd.
Dat kan ook niet, want de lidstaten moeten wel bijeen gehouden worden.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Kennelijk heb ik de minister-president verkeerd begrepen. Wellicht kan
hij wel een reactie geven op de realistische analyse van de heer Timmermans.
Deze conventie moet voortbouwen op het huidige typische karakter van Europa.
Op die manier wordt het voor mij ook een stuk interessanter.Minister Kok:Ik heb daar eerlijk gezegd weinig behoefte aan. De deelnemers aan de conventie
worden bijeengebracht. Wij hebben allemaal onze kijk op de ontwikkelingen
van Europa. Wij moeten zo goed mogelijk vasthouden aan de bestaande structuren
en van daaruit verder bouwen. Je moet geen totaal nieuw huis bouwen en hetgeen
er al is, buiten beschouwing laten. Ik heb er geen behoefte aan, hier verder
op vooruit te lopen.De heer Timmermans (PvdA):Ik hoorde u zeggen dat uw kandidatuur niet mogelijk was. Ik neem aan dat
die niet nodig was.Minister Kok:Die was inderdaad niet nodig. Dat was ook precies de bedoeling.De heer Van der Staaij (SGP):De kandidaat-lidstaten mogen volwaardig deelnemen, maar zij mogen niet
een zich aftekenende consensus verhinderen. Hoe spoort dit met het doel dat
er allerlei ideeën naar voren kunnen komen?Minister Kok:Er is een verschil tussen lidstaten en kandidaat-lidstaten. De laatste
zijn formeel nog lid van de Unie. Voor het overige is het het voornemen van
de Raad om de kandidaat-lidstaten optimaal te laten participeren. Alleen als
er meningsvorming plaatsvindt die ook in een stemming tot uitdrukking komt –
ik hoop overigens niet dat dit gebeurt – waarbij alle vijftien lidstaten
tot consensus komen, houdt de gelijkberechting op van de staten die nog geen
lid zijn. Er komt een moment dat de Vijftien een bepaalde keuze moeten maken.
Ik meen dat het niet tot stemmingen moet komen. Ik denk ook niet dat het zo
ver zal komen, omdat men tot de conclusie zal komen dat het beter is om een
aantal opvattingen naast elkaar te presenteren.Alle onderwerpen die wij wensten, zijn opgenomen. Het gaat om de vier
punten van Nice en de twee onderwerpen die Nederland centraal heeft geplaatst,
namelijk de democratische legitimatie en de vergroting van de cohesie van
het externe optreden. Dat is positief. Nu is het de beurt aan de conventie.
Tijdens het AO van vorige week heb ik uitgebreid met de heer Weisglas van
gedachten gewisseld over de vraag hoe dit constitutioneel beoordeeld moet
worden. Naar mijn mening zal dit in de praktijk reuze meevallen. In de praktijk
zal men trachten, de ideeën die binnen de parlementen bestaan bijeen
te brengen, zonder dat die parlementen formeel vertegenwoordigd zijn. Die
ideeën worden natuurlijk niet alleen bij die gelegenheid gehoord. Deze
gedachten die in parlementen en in politieke partijen naar voren komen, worden
bij alle gelegenheden naar voren gebracht. Ik kan mij niet herinneren dat
de ideeën over de toekomst van Europa in een zeker vacuüm worden
ontwikkeld. Politieke partijen onthouden zich bepaald niet van een mening
daarover. Zij leveren niet alleen in hun programma's en pamfletten een bijdrage,
maar ook in de publieke meningsvorming. Ik zie geen bijzondere reden om met
een zekere bijna koudwatervrees dat debat en de inbreng terzake te schuwen.
Het biedt een perfecte gelegenheid om voor de eigen opvatting een groter draagvlak
te krijgen. Als het in het platform van de conventie mogelijk is om steun
te vinden voor een bepaalde opvatting, boekt men daarmee enorme terreinwinst.
Daarnaast behouden parlementariërs volop de mogelijkheid om in een later
stadium de regering te volgen en te beïnvloeden. De zaak is gelopen zoals
zij is gelopen. Hoe het verder zal gaan met de afgevaardigden die vanuit het
parlement worden voorgedragen, zullen wij rustig bezien. Wij zullen de komende
tijd vanzelf wat meer inzicht krijgen in een aantal nog open gelaten kwesties
waaronder de werkwijze van het forum. Andere vragen zullen binnenkort door
de regering beter beantwoord kunnen worden zodra het werk van de conventie
contouren krijgt, dus vanaf 1 maart a.s.De heer Weisglas (VVD):Kunt u aangeven of ten aanzien van de regeringsvertegenwoordiger wordt
gedacht aan iemand uit de kring van de regering, waarbij je aan de helaas
afwezige staatssecretaris denkt, of, zoals bij het handvest het geval was,
aan iemand die niet formeel zitting heeft in de regering?Minister Kok:Wij denken niet aan iemand uit de regering zelf. De invulling moet nog
plaatsvinden.Ter adstructie van mijn per saldo positieve oordeel over de top van Laken
voeg ik nog toe alle verwijzingen naar de gang van zaken na 11 september.
Het afgelopen halfjaar zijn er als gevolg daarvan veel eisen gesteld, ook
aan het Belgische voorzitterschap. Men heeft er met grote kracht aan getrokken
en gedaan wat op dat moment het belangrijkste was, namelijk solidariteit tonen
aan de Verenigde Staten en werken aan de internationale coalitie tegen terrorisme
en aan de daadkrachtige ontwikkeling van een effectief en voortvarend beleid
van de Unie op dat terrein. De politieke overeenstemming over kaderbesluiten
met betrekking tot de terrorismebestrijding en het Europees arrestatiebevel
kwam niet in de laatste plaats tot stand door de vasthoudendheid van het Belgische
voorzitterschap. Deze beslissingen hadden onder normale omstandigheden wellicht
drie jaar gevergd, maar werden nu in enkele maanden genomen. Ik hecht eraan
dat naar voren te brengen, ook al sta ik wel degelijk kritisch ten opzichte
van het gebrek aan voortgang op bepaalde terreinen. Ik wil voorkomen dat dit
wordt uitgelegd als een negatief oordeel overall over hetgeen het afgelopen
halfjaar is bereikt. Ik noem enkele punten die een belangrijke rol hebben vervuld in Laken,
maar minder hebben opgeleverd dan wij hadden gewild. Ik noem de onderwerpen
in relatie tot Tampere.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Ik kom nog even terug op het vorige onderwerp. Heeft u de strijd tegen
het terrorisme en het onderwerp Afghanistan hiermee afgehandeld?Minister Kok:Minister Van Aartsen gaat in op Afghanistan.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Hebt u ook de uitbreiding en het schrappen van een passage in de conclusie,
waarop Nederland blijkbaar heeft aangedrongen, hiermee behandeld?Minister Kok:Nee, ook daarop gaat minister Van Aartsen in.In het algemeen overleg heb ik al gezegd niet helemaal tevreden te zijn
over de stand van zaken tot nu toe over de afspraken gemaakt in Tampere. Er
zijn vorderingen gemaakt op een groot aantal terreinen, maar er zijn ook nieuwe
impulsen nodig om opgelopen achterstanden in te halen. Dat betreft in het
bijzonder de procedures inzake het asiel- en migratiebeleid. Voor Laken was
al gebleken dat wij de taakstellingen niet helemaal haalden, met name de data
waarop een en ander moest zijn gerealiseerd. Wij hebben geprobeerd dat zoveel
mogelijk los te trekken, maar ik zou jokken als ik zei dat wij daar tevreden
mee zijn. Wij hebben een zeker offer moeten brengen, omdat je met zijn vijftienen
alleen kunt realiseren wat je samen kunt dragen. Op een aantal terreinen van
asiel- en migratiebeleid is een oproep gedaan aan de Europese Raad om de werkzaamheden
met tempo voort te zetten.Op enkele terreinen is een periode van vier maanden benut, tot 30 april,
om nieuwe voorstellen aan de Commissie te vragen. Op zichzelf is dat jammer.
Het ware beter geweest de Commissie te vragen, de werkzaamheden in de Raad
met voortvarendheid voort te zetten. Dat was onze inzet. Wij hebben niet gekregen
wat wij wilden hebben, omdat voor een aantal andere landen de voorstellen
van de Commissie die er nu liggen onvoldoende basis bieden. Dat maakt het
des te belangrijker deze vier maanden, tot 30 april, volop te benutten zodat
niet nodeloos tijd verloren gaat. De schade kan dan beperkt blijven.Als er begin mei aangepaste voorstellen van de Europese Commissie liggen,
dan kan de raad van JBZ-ministers die natuurlijk snel oppakken en van de nodige
antwoorden voorzien. Wij zullen in de loop van het proces proberen, de Kamer
goed te informeren. Ik kan niet voorspellen of het mogelijk is in januari
een notitie in te brengen, want wij moeten eerst afwachten met welke nieuwe
voorstellen de Commissie komt. Wij zullen druk op de ketel houden, gelet op
de voorkeuren die eerder door Nederland zijn geformuleerd.Het punt van de zetelverdeling heeft aan het einde van de top meer aandacht
gekregen dan eigenlijk nodig was. Het was een domper op de feestvreugde van
de Belgen die dat goed hadden voorbereid. Zij hebben ook naar mijn gevoel
alles evenwichtig gedaan om de Europese Raad op een voorstel te trakteren.
Plotseling werden zij geconfronteerd met tegenwerking. Dat gebeurde op een
toon die niet per se bijdraagt aan het gezag van de Europese Raad. Dat is
eigenlijk het allerbelangrijkste dat je moet vaststellen. Het is te betreuren
dat het zo is gegaan, maar op een bepaald moment is het wel een feit.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Vonden de regeringsleiders na afloop ook dat dit nooit meer moet gebeuren,
omdat het niet goed is voor de berichtgeving?Minister Kok:Nee, niet alle regeringsleiders dachten dit, want anders hadden zij in
tweede instantie wel ingestemd met het voorstel van de Belgen. Tot welke bezinning
dit hier en daar zal leiden, moet worden afgewacht. Ik kan niet voor Berlusconi
spreken of voor iemand anders. Ik spreek alleen voor mezelf.Ik hoop dat de Spanjaarden hiermee hun voordeel zullen doen en het niet
ten koste zullen laten gaan van de manier waarop zij andere onderwerpen zullen
bespreken. Er zijn belangrijke onderwerpen aan de orde in het komende halfjaar.
Er zullen opnieuw gesprekken over de uitbreiding van de Unie zijn, onderhandelingen
op deeldossiers en het voorbereiden van het gemeenschappelijk landbouwbeleid
(GLB). Het mag weliswaar geen nieuwe voorwaarde worden, maar het moet wel
parallel lopen aan het uitbreidingsproces. Er moet dus goed zicht komen op
de ontwikkeling van de standpuntbepaling van de Europese Unie op dat punt.
De Europese Raad van Barcelona zal gaan over de verdere versterking van Europa,
niet alleen van de economie, maar ook van de duurzaamheid en de sociale cohesie.
Het is voorwaar een belangrijke agenda.Spanje zal in de eerste plaats moeten nadenken over de vraag met welke
aanpak van de zetelverdeling het Europese belang het meest is gediend. Die
zetels moeten niet geforceerd opnieuw op de agenda komen te staan. Je krijgt
dan geheid nog grotere problemen, zeker in een periode van grotere politieke
gevoeligheid in een aantal lidstaten.De heer Timmermans (PvdA):De minister-president heeft gezegd dat de gang van zaken niet heeft bijgedragen
tot het gezag van de Europese Raad. Ik heb in mijn eerste termijn gevraagd
of de minister-president in staat is om hier een wat algemener oordeel over
te geven. Is hier sprake van een trend? Is dit iets waarover wij ons zorgen
moeten maken? Moeten wij wellicht binnen bepaalde politieke families of gezamenlijk
een plan van aanpak verzinnen om het gezag, waar nodig, te herstellen?Minister Kok:Wij moeten ervoor oppassen, hier algemene en sombere conclusies aan te
verbinden. Ik heb die neiging niet. Het komt wel eens voor dat nationale belangen
en inzichten sterk op de voorgrond komen als het gaat om zetels. Ik vind echter
niet dat het Belgische voorzitterschap het heeft verdiend om aan het einde
van de rit geconfronteerd te worden met een portie tegenwerking van overigens
een beperkt aantal lidstaten. Daardoor is immers een impasse ontstaan. Men
mag het echter niet veralgemeniseren. Er is sprake geweest van een grote mate
van bereidheid bij twaalf of dertien lidstaten om te geven en te nemen. In
een afweging van belangen is men tot een pakket gekomen. In dit stadium zijn
Frankrijk en Italië de landen die de poot dwars hebben gezet. Het gaat
in dit geval in het bijzonder om de weerspannige houding van Italië.
De heer Berlus coni heeft het zichzelf niet gemakkelijk gemaakt
door ook argumenten te gebruiken die totaal niets met de zaak te maken hebben.
De kwaliteit van "prosciutto" of eetgelegenheden in Parma heeft immers niet
te maken met de vraag of Italië al dan niet onderbedeeld is met zetels.
Dat is trouwens ook in niet mis te verstane bewoordingen door bondskanselier
Schröder en anderen naar voren gebracht. Misschien helpt een paar nachten
rust goed!Minister Van Aartsen:Voorzitter. Ook mijnerzijds wil ik de heer Çörüz complimenteren
met zijn maidenspeech. Hij kondigde daarin direct aan dat er mogelijkerwijs
een motie zou volgen over het vraagstuk van de aanpak van terroristische organisaties.
Ik wil dat thema meteen bij de kop nemen.De Kamer weet dat de Europese Unie een lijst van terroristische organisaties
heeft opgesteld. Dat is te vinden in het rapport van het voorzitterschap aan
de Europese Raad. Het gaat om een van de bijlagen bij de conclusies van Laken.
Die overigens vertrouwelijke lijst is opgesteld in nauwe samenwerking met
de inlichtingen- en veiligheidsdiensten van de kant van de lidstaten. Daarnaast
is de Verordening bevriezing tegoeden aangenomen, met een bijbehorende lijst.
Op basis van deze lijst van personen en organisaties kunnen tegoeden in de
gehele Europese Unie worden bevroren. Op dit moment wordt in het kader van
de Europese Unie gewerkt aan de vaststelling van deze lijst. De lijst zal
een dynamisch karakter hebben. Die wordt niet eenmaal vastgesteld om daarna
voor jaren de lijst te zijn waarmee zal worden gemerkt. Naar niet alleen het
inzicht van de Nederlandse regering, maar ook van de vijftien lidstaten, moet
deze lijst nog dit jaar tot stand komen. Alles is erop gericht om dat voor
elkaar te krijgen. Er is, naar ik meen, ook vandaag in Corepair over gesproken.
Dat overleg zal zich in de komende dagen voortzetten. Ik ga ervan uit dat
de lijst zeer spoedig kan worden vastgesteld, wat ook het desideratum is van
de vijftien lidstaten en de Nederlandse regering.De heer Marijnissen (SP):In de Kamer is ongerustheid ontstaan over het terrorismebesluit en dan
met over de interpretatie van de passage met betrekking tot het schaden van
economische belangen. De vrees bestond dat ook vakbonden, antiglobalisten
en dergelijke daaronder zouden vallen. Minister Korthals heeft toegezegd dit
in de JBZ-raad aan de orde te zullen stellen en te zullen pleiten voor een
raadsverklaring. Die verklaring heb ik tot nu toe niet gezien. Hoe is de stand
van zaken?Minister Van Aartsen:Collega Korthals heeft terecht opgemerkt dat wij deze kant niet op moeten.
Het kan niet de bedoeling zijn dat terrorisme wordt bestreden ten koste van
onze democratische waarden. Ik heb overigens geen enkele aanwijzing dat dit
aan de orde is. Als de lijst bekend is, zal duidelijk zijn dat dit soort organisaties
niet het voorwerp zijn van de terrorismeverordening. Ik ben het geheel met
de heer Marijnissen eens dat dit een belangrijk thema is en in de komende
uren zal ik nagaan hoe de stand van zaken is op dit punt.De heer Marijnissen (SP):Minister Korthals zou in de JBZ-raad pleiten voor een raadsverklaring
waaruit duidelijk wordt dat dergelijke organisaties en activiteiten nooit
onder het terrorismebesluit kunnen vallen. Hoe staat het met die verklaring?Minister Van Aartsen:Het debat loopt nog en ik kan dus niets zeggen over een eventuele raadsverklaring.
Ik weet ook niet of die gedachte wordt gesteund door andere lidstaten, maar
ik ben graag bereid na te gaan hoe de stand van zaken is. Evenals mijn collega
van Justitie ben ik voorstander van een dergelijke verklaring.De heer Çörüz (CDA):Ik ben blij dat nog dit jaar die lijst er komt en dat het mogelijk wordt
om tegoeden te bevriezen, maar welke gevolgen heeft dit voor de Nederlandse
wet- en regelgeving? Het kan niet zo zijn dat organisaties die in het buitenland
worden verboden hun thuishaven vinden in Nederland. Ik herinner de minister
ook nog aan de motie-Verhagen/Van der Staaij over de strafbaarstelling van
mensen die lid zijn van terroristische organisaties.Minister Van Aartsen:Ik ken de inhoud van die motie niet, dus daarop wil ik niet voor de vuist
weg reageren. De op te stellen lijst heeft te maken met de Verordening bevriezing
tegoeden, die tot doel heeft dat de financiële kanalen kunnen worden
aangepakt. Daar hoort een lijst met organisaties bij en die lijst zal een
dynamisch karakter moeten hebben.De heer Çörüz (CDA):Als ik de minister goed begrijp, is de lijst primair bedoeld voor het
kunnen bevriezen van tegoeden. Dat is niet wat ik bedoel.Minister Van Aartsen:Ik weet niet wat u precies bedoelt, maar in ieder geval wordt daaraan
in het kader van de Europese Unie gewerkt. Dat vraagt resolutie 1373 ook van
ons; in vele artikelen van deze resolutie wordt de leden van de Verenigde
Naties gevraagd, de financiële kanalen aan te pakken en deze zo mogelijk
te stremmen. Daarop is die verordening geënt; daar behoort een lijst
bij en daar zijn wij mee bezig.De heer Çörüz (CDA):De intentie van mijn motie is, migrerende instellingen of organisaties
te verbieden. Als een club in Duitsland als een terroristische groepering
verboden is, dan moet het toch niet zo gaan dat die naar Nederland komt en
dat wij met dit soort clubs blijven zitten.Minister Van Aartsen:Dat is een heel ander thema, dat gaat het element van financiering en
bevriezing van tegoeden te buiten. Dat gaat in de richting van het verbieden
van organisaties die ook in andere landen van de Europese Unie verboden zijn.
Nu is dit een zaak waarop u veeleer de minister van Binnenlandse Zaken zou
moeten aanspreken, maar ik meen dat de regering in debatten op dit punt heeft
toegelicht dat Nederland hierbij altijd een ander beleid heeft gevoerd dan
een aantal andere lidstaten, zoals Duitsland. Ook nu zijn in Duitsland bepaalde
organisaties als politieke organisatie verboden, terwijl die in onze democratie
naar de regels van onze rechtsstaat wel zouden kunnen opereren. Nogmaals,
het is een zaak die vooral de minister van Binnenlandse Zaken aangaat, maar
het lijkt mij niet goed om hierbij onze eigen opvattingen te verlaten.De voorzitter:Ter voorkoming van een tweede termijn geef ik de heer Çörüz
bij uitzondering de gelegenheid, nog een vraag te stellen.De heer Çörüz (CDA):Voorzitter. Dat de minister van Binnenlandse Zaken nu niet aanwezig is,
is niet relevant. Ik spreek namelijk het kabinet hierop aan.Minister Van Aartsen:Ik heb u ook een antwoord gegeven, want wat ik heb gezegd, is het kabinetsbeleid.
Maar ongetwijfeld zou mijn collega De Vries met zijn rijke ervaring als minister
van Binnenlandse Zaken dit antwoord nog met bepaalde voorbeelden hebben kunnen
larderen. Dit is in ieder geval het standpunt van het kabinet en ik heb niet
de indruk dat wij dit zullen verlaten.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Voorzitter. Ik denk dat de minister het ermee eens is dat een van de argumenten
die hierbij een belangrijke rol spelen, is dat zo'n terroristische organisatie,
als je die verbiedt, ondergronds kan gaan. Zo zou er een ondergrondse beweging
van terroristische organisaties ontstaan, die veel lastiger te bestrijden
is dan een bovengrondse beweging. Deelt de minister mijn mening?Minister Van Aartsen:Daarvoor moet ik putten uit mijn verleden als secretaris-generaal van
het ministerie van Binnenlandse Zaken, maar ik kan dit bevestigen.Voorzitter. De heer Marijnissen heeft in dit kader gevraagd of het Europees
arrestatiebevel door de rechter getoetst wordt. Dit is inderdaad zo. Ik denk
ook dat dit een van de kernelementen in de discussie hierover in de JBZ-raad
is geweest. De nationale rechter in het land waarin iemand is aangehouden,
toetst op basis van artikel 15 van het kaderbesluit, waarin ook de voorwaarden
zijn genoemd, of het arrestatiebevel deugdelijk is. Vervolgens toetst de rechter
of de betrokkene dient te worden overgeleverd aan het land dat daarom verzoekt.De heer Marijnissen (SP):Voorzitter. Ik ben de minister er al dankbaar voor dat hij hierop ingaat,
maar mijn vraag was toch nog iets specifieker. Het is voor mij op zichzelf
een geruststelling dat de rechter de zaak toetst, maar wat zijn daarbij de
criteria? Gaat het om de behandeling van gevangenen in het land in kwestie?
Is de beschikbaarheid van rechtsbijstand in dat land van belang of zijn er
nog andere factoren aan te geven?Minister Van Aartsen:Ik heb de voorwaarden niet bij mij, maar er wordt getoetst op de voorwaarden
uit het kaderbesluit. Daarin staan essentialia die te maken hebben met bescherming
van de positie van verdachten of gearresteerden.De heer Marijnissen (SP):De vraag is of bij de criteria die door de rechter gehanteerd worden,
concessies gedaan worden die afwijken van datgene wat wij in Nederland gebruikelijk
vinden. Dat is de essentie.Minister Van Aartsen:Nee, het kaderbesluit is zodanig opgesteld dat het voldoet aan de normen
en regels die in de rechtsstaat Nederland gelden. Anders had Nederland er
niet mee kunnen instemmen.De heer Weisglas vroeg wat er in Laken is gebeurd in verband met de uitbreiding.
Eigenlijk moet ik zeggen dat er in Laken niets is gebeurd in verband met de
uitbreiding, behalve het vaststellen van de conclusies in paragraaf 8 van
de verklaring. In wezen is het hele proces dat in Nice is ingezet, bevestigd
door de passages in deze conclusie van de Europese Raad van Laken. Wij zetten
het proces dus voort. De Europese Raad heeft uiteraard kennisgenomen van datgene
wat de Commissie in het voortgangsrapport over de uitbreiding heeft gesteld,
waarbij de tien lidstaten zijn genoemd. Dit zegt nog niets over het type,
de aard en de inhoud van de besluiten die in de loop van het volgende jaar
moeten worden genomen over de uitbreiding.Het is precies zoals de heer Van der Staaij heeft gezegd over de deelname
van landen aan de vredesmacht of stabilisatiemacht die naar Afghanistan gaat.
Het is een oproep aan de afzonderlijke landen en dus geen committering van
de Europese Unie, laat staan dat alle lidstaten van de Europese Unie een bijdrage
kunnen of willen leveren aan de macht die naar Afghanistan gaat.De heer Marijnissen (SP):Ik heb een vraag die ik niet heb gesteld toen de minister-president erover
sprak hoe het België vergaan is in het afgelopen halfjaar. Ik ben niet
de enige in de Kamer die zich heeft verbaasd over de uitspraken van de heer
Michel afgelopen zaterdag. Als iemand een halfjaar lang het voorzitterschap
heeft gedaan en buitenlandse zaken heeft gedaan, en dan op een persconferentie
beweert dat Europa troepen zal leveren in het kader van die veiligheidsmacht,
kun je op zo'n cruciaal punt toch niet spreken van een vergissing, zoals de
heer Weisglas deed? Hebt u daar een verklaring voor?Minister Van Aartsen:Het lijkt mij niet verstandig, allerlei kwalificaties en verklaringen
te bedenken of te geven voor datgene wat mijn collega van België heeft
gezegd. Ik ben zelf niet bij de persconferentie aanwezig geweest en ik weet
evenals u dat woorden worden geïnterpreteerd. Het debat in de Europese
Raad was op dat moment nog niet volledig afgerond. In de loop van de middag
heeft er een soort conclusief debat over dit thema in de Europese Raad plaatsgevonden.
Op basis hiervan heeft Verhofstadt vervolgens in zijn persconferentie 's avonds
gezegd hoe de zaak exact in elkaar steekt. Ik hoed mij voor kwalificaties
voor datgene wat mijn collega heeft gezegd terwijl ik niet weet wat hij precies
heeft gezegd. Nogmaals, de conclusies over de deelname van lidstaten in Afghanistan
waren op dat moment nog niet getrokken in de Europese Raad. Mijn collega kon
dus niet namens de Europese Raad spreken of een standpunt van de Europese
Raad bekendmaken, omdat een besluit hierover nog moest vallen.De heer Marijnissen (SP):Daarom was het ook zo'n rare situatie. Het leek namelijk wel alsof bij
minister Michel de woorden tekortschoten om te benadrukken hoe belangrijk
deze dag was, omdat het zo'n belangrijk precedent was dat Europa dit nu ging
doen enzovoorts. Ik heb dit zelf gehoord, zij het via de televisie. De minister
zegt dat hij het niet gehoord heeft, maar hij was dan ook aan het vergaderen.
De media konden het echter wel registreren en iedereen heeft het hier geregistreerd.
De minister ontkent evenwel bij hoog en bij laag dat er binnen de Raad zelf
een moment is geweest, waarop men zei: wacht even, dit is misschien
hét moment om nu met onze Europese identiteit op defensie- of veiligheidsgebied
van start te gaan?Minister Van Aartsen:Het is precies gegaan zoals ik het zei. Er is hierover in de ochtend een
soort oriënterend debat geweest. Ergens na dit oriënterend debat
heeft collega Michel – ik heb het inderdaad niet allemaal gezien –
de pers te woord gestaan. Daarop is in de loop van de middag het debat vervolgd
en toen zijn de conclusies in de Raad getrokken. Dat zijn de conclusies zoals
die zijn weergegeven in, ik meen, paragraaf 14 van de conclusies van Laken.
Daarin wordt het als het ware aangemoedigd dat Europese lidstaten deelnemen
aan deze macht die naar Afghanistan zal gaan, op basis van een hopelijk spoedig
te volgen Veiligheidsraadresolutie.De heer Weisglas (VVD):De heer Marijnissen citeerde mij correct. Ik heb inderdaad gesproken van
een vergissing. Echter, ik bedoelde dit als een understatement, want ik vind
het een stuk ernstiger dan zomaar een vergissing.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Naar aanleiding van de conclusie die is getrokken ten aanzien van de veiligheidsmacht
heb ik de volgende vraag aan de minister. Het verbaast mij dat in de conclusie
zo expliciet is verwezen naar de taken die de veiligheidsmacht zou moeten
hebben. Daar worden expliciet twee zaken genoemd. Enerzijds betreft dit het
beschermen van de interim-regering en de internationale organisaties; anderzijds
betreft het de opbouw van een veiligheidsmacht van Afghanistan zelf. Wetende
dat er nog geen Veiligheidsraadresolutie voorligt, is mijn vraag of dat ook
de inzet is van de landen die willen meedoen aan de veiligheidsmacht. Waarom
worden zo expliciet die twee taken genoemd? Ik kan mij namelijk ook andere
taken voorstellen.Minister Van Aartsen:Dat is heel eenvoudig te verklaren: al die elementen komen letterlijk
uit de conferentie te Bonn en de teksten die gehanteerd zijn tijdens de Petersbergconferentie.
Wij hebben daar nauwkeurig naar gekeken in de Europese Raad, zoals dat bij
Europese raden gaat en zoals dat Europese raden past. Welnu, uit de redactie
van dat stuk heeft de Europese Raad leentjebuur gespeeld. Het zegt het nodige
over datgene waar de Europese Raad zich op richt. Het is echter ook logisch,
want dit is waar de Afghaanse partijen het met elkaar over eens waren en op
basis waarvan ook de veiligheidsmacht naar Kabul en mogelijkerwijs naar andere
steden kan gaan. Dit geeft voorts een soort leidraad voor datgene wat er in
de Veiligheidsraad nog besloten zal moeten worden. Het komt evenwel rechtstreeks
uit het Bonndocument.Mevrouw Karimi (GroenLinks):In relatie tot wat ook in de conclusie staat, waarbij de humanitaire hulpverlening
absolute prioriteit heeft op dit moment, zou ik mij ook kunnen voorstellen...De voorzitter:U moet een korte vraag stellen. U komt steeds met een betoog, maar u hebt
uw termijn gehad.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Ja, voorzitter. De veiligstelling van de humanitaire hulpverlening zou
toch ook een heel legitieme taak kunnen zijn waar de Veiligheidsraad voor
zou kunnen kiezen? De Veiligheidsraad bepaalt zelf het mandaat.Minister Van Aartsen:Inderdaad. Dit is overigens één van de elementen die, naar
ik meen, eerder in andere stukken wel zijn genoemd. De grond van datgene wat
in de conclusies van de Europese Raad staat, is echter te vinden in het Bonndocument.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Dat sluit niet uit – dat is wat ik graag van u wil horen –
dat het de inzet van die landen kan zijn, dat de Veiligheidsraad bepaalt dat
het veiligstellen van humanitaire hulpverlening tot één van
de taken wordt gerekend.Minister Van Aartsen:Het is haast een vast element voor troepenmachten in dit soort situaties
om ook daarvoor te zorgen. Het is wel een belangrijke taak voor deze macht
om ervoor te zorgen dat die interim-regering in Kabul kan opereren, maar het
feit dat in het document van Bonn de opening is gegeven naar andere steden
en zelfs naar andere gebieden, maakt duidelijk dat het niet exclusief gaat
om de operatie in Kabul zelf.In antwoord op de vraag van de heer Çörüz naar de verdere
procedure moet ik verwijzen naar hetgeen de regering hopelijk vandaag nog
aan uw Kamer kan meedelen over het tijdpad dat zal worden gevolgd.De heer Çörüz (CDA):Ik vroeg naar de inzet, niet naar de specifieke procedures. Het gaat om
hoofdstuk 7.Minister Van Aartsen:Daarover hebben de Europese Unie en de Europese Raad zich niet uitgelaten.
Met die zaak houden zich in het bijzonder die landen bezig die de bereidheid
hebben getoond om een rol in deze machten te spelen en daaraan een bijdrage
te leveren. Wij hebben dat thema vorige week uitvoerig gewisseld in het Afghanistandebat.
Ik heb toen een exposé gegeven over de voor- en nadelen van artikel
6. De minister van Defensie heeft gisteren nogmaals de voorkeur verwoord die
de Nederland heeft voor artikel 7. Daarover vindt het debat nog plaats tussen
een aantal hoofdsteden. Uiteraard is Nederland daarbij ook betrokken. Die
hamer valt in New York en hopelijk snel, maar ik heb het vermoeden dat dit
niet meer in de loop van vandaag zal gebeuren.Mevrouw Karimi verwijst naar berichten in de pers dat er passages zouden
zijn verdwenen uit de ontwerpconclusies. Dat klopt inderdaad, maar er zijn
wel meer passages verdwenen uit ontwerpconclusies. Waar heb je anders een
Europese Raad als er geen wijzigingen kunnen worden aangebracht in conclusies
die het voorzitterschap voorlegt? U moet dat echter niet interpreteren zoals
sommigen dat doen. Over een van de weinige formuleringen, zo moet ik zeggen
in de richting van het Belgische voorzitterschap, die van de nodige slordigheid
getuigde, is op voorstel van de Duitse bondskanselier gezegd dat wij allemaal
weten hoe het in elkaar steekt en het dus niet weer allemaal behoeft te worden
opgeschreven. Het gaat daarbij om de trits die ik reeds een aantal keren in
uw Kamer naar voren heb mogen brengen over de consultatie en over de bewijsvoering.
Dat is de achtergrond. Er zit dus niet iets diepers achter.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Ik heb hier helaas alleen een Duitse tekst. Ik kan daarin niets slordigs
vinden; het is een hele duidelijke zin die nu weggevallen is. Er staat: "Eine
Ausweitung der Operation kann nicht ohne Zustimmung der Völkergemeinschaft
erfolgen." Dat is duidelijke taal. Dit lijkt mij ook heel relevant. Als was
opgenomen dat een uitbreiding niet kan plaatsvinden zonder van de VN, zou
dat een heel goed signaal geweest zijn aan de Verenigde Staten.Minister Van Aartsen:Mevrouw Karimi citeert een passage uit de conclusies in het Duits. Dat
stuk heeft volgens mij voorgelegen. Op voorstel van de bondskanselier is gezegd
dat daarover bepaalde afspraken zijn. Ik wijs op de bekende resolutie 1373
van de Veiligheidsraad. Ik wil er nu geen exposé over houden. De vraag
die ook de bondskanselier heeft gesteld is: wat is nu de internationale gemeenschap
in dezen; wij hebben hier niet alleen te maken met een coalitie, maar ook,
althans sommigen hier aan tafel, met de afspraken en verplichtingen in het
kader van het NAVO-bondgenootschap. Geoordeeld werd was dat de formulering
te onprecies was. Daarom is die passage uit de conclusies verdwenen, net als
andere elementen. Die bestaan vervolgens niet.Ik kom bij het Midden-Oosten. De heer Çörüz vraagt of
dit de oproep van Arafat is die in de verklaring wordt gevraagd. Ja, de verklaring
van president Arafat, met name over het beëindigen van de operaties,
is naar ons oordeel duidelijk. Hierop zal overigens niet alleen door de Verenigde
Staten, maar ook door de Europese Unie continu moeten worden gelet. Ik ben
uiteraard gelukkig dat er van links tot rechts in de Kamer is gezegd dat deze
verklaring evenwichtig is. Ik kan mij niet vinden in het oordeel van mevrouw
Karimi dat deze verklaring beter is dan die van de Algemene Raad. Deze verklaring
is uitvoeriger, om de doodeenvoudige reden dat er vreselijke dingen zijn gebeurd
aan zowel de ene als de andere zijde. Verder is het hart van de verklaring
in sommige gevallen precies hetzelfde als van de Algemene Raad. Staat u mij
toe dat ik hier de Algemene Raad even verdedig, want 14 collega's van mij
mogen daar toch een beetje op rekenen. Zoals de heer Timmermans zegt, is er sprake van een klein signaal van
hoop. Powell heeft de juiste oproep aan beide partijen gedaan. Hopelijk kan
dat opnieuw leiden tot contact en overleg tussen beide partijen. Op verzoek
van de Europese Raad is Solana naar Washington gegaan, waar hij zich in die
geest en uiteraard in de geest van de verklaring heeft uitgelaten.De heer Weisglas heeft gelijk wat de verklaring betreft, waarin wordt
gesproken over Palestina. Daarmee wordt bedoeld de Palestijnse gebieden, wat
ook duidelijk wordt uit de aard van de verklaring. Ik moet hem gelijk geven
dat er beter "de Palestijnse gebieden" had kunnen staan. Overigens zou er
volgens de Europese Unie en van de Nederlandse regering sprake moeten zijn
van twee staten, uiteraard binnen gegarandeerde grenzen, waarbij de veiligheid
van de staat Israël voor de Nederlandse regering vooropstaat.De heer Weisglas (VVD):Voorzitter. Ik ben de minister ervoor erkentelijk dat hij mij gelijk geeft,
althans dat hij het inhoudelijk met mij eens is dat hier niet mag staan "hulp
aan Palestina", maar "hulp aan de Palestijnse gebieden". Dit luistert buitengewoon
nauw; kijk naar de geschiedenis, de Verklaring van Venetië en resoluties
van de Veiligheidsraad. Bepaalde termen kunnen een heel belangrijke rol spelen
in de geschiedenis vanaf vandaag. Ik vraag de minister – misschien moet
ik het aan de minister-president vragen – om te proberen ervoor te zorgen
dat deze opvatting van de Nederlandse regering een officiële weg gaat
bewandelen en dat de tekst van de verklaring die in Laken is vastgesteld,
wordt veranderd, ook in formele zin.Minister Van Aartsen:Het zou ernstig geweest zijn, wanneer daar als ondersteuning voor het
vredesproces zou zijn gesproken over een herstelprogramma voor de Palestijnse
staat. Als dat er had gestaan, dan zou de heer Weisglas volstrekt gelijk hebben.
Dan zou er namelijk sprake zijn geweest van een erkenning, de facto en de
jure, van de Palestijnse staat. Dat is echter niet het geval. Binnen de Europese
Unie is hier ook geen misverstand over. Men bedoelt hier uiteraard de Palestijnse
gebieden. Daar worden die middelen ook aan gegeven.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Ik denk dat het nodig is om de heer Weisglas even krachtig bij te vallen.
De minister kan wel zeggen dat het echt niet goed zou zijn geweest, als er
was gesproken over een Palestijnse staat – ik val hem daarin krachtig
bij – maar in de zin volgend op de door de heer Weisglas gewraakte zin
staat dat de Europese Unie zich zal blijven inzetten om ervoor te zorgen dat
de twee staten, Israël en Palestina, in vrede en veiligheid kunnen samenleven.
Dat klopt dus ook niet.Minister Van Aartsen:Zoals de heer Van Middelkoop weet, is dat het streven. De Palestijnse
staat bestaat niet, maar de Europese Unie is evenals de Nederlandse regering
en de regering van de Verenigde Staten van mening dat die Palestijnse staat
er dient te komen. Dat element is hier uitgedrukt in de conclusies van Laken.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Het is toch vreemd om je uit te spreken over de vrede en veiligheid in
een staat die er nog niet is? Het zou eleganter zijn, als de minister nu gewoon
zou toegeven dat dit soort teksten onzorgvuldig zijn gecomponeerd.Minister Van Aartsen:Ten aanzien van het element waar de heer Van Middelkoop op doelt, denk
ik daar lichtelijk anders over. Die paragraaf doelt namelijk op het desideratum
van de Europese Unie. De heer Weisglas heeft er gelijk in dat de tekst waarin
sprake is van een economisch herstelprogramma voor Palestina, zou kunnen betekenen
dat er nu al sprake is van een Palestijnse staat. Dat is echter niet het geval.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Als in de ene zin vooral niet gelezen mag worden dat er een Palestijnse
staat is, dan kan dat woord toch niet terugkomen in de volgende zin?Minister Van Aartsen:De laatste zin van de verklaring gaat over Palestina.De heer Van der Staaij (SGP):Daarom heb ik het in tegenstelling tot een aantal andere sprekers in eerste
termijn al bewust geen evenwichtige verklaring genoemd. Ik had namelijk al
veel problemen met deze zin. In uw commentaar op de vorige
zin zei u dat wij goed moeten onderscheiden wat ons ideaalbeeld is en wat
de huidige situatie is. Door deze zin blijft het echter heel mistig hoe je
de huidige situatie waardeert en lijkt het alsof er een erkenning van een
Palestijnse staat aan de orde is. Daar komt nog bij dat wij het ideaal van
de minister op dit punt niet delen.Minister Van Aartsen:Wij gaan met dit debat een richting op die wij volgens mij niet op zouden
moeten gaan. Natuurlijk is het niet zo dat de Europese Unie een Palestijnse
staat heeft erkend. Laten wij daar dus ook geen misverstand over laten bestaan
tussen de regering en de Staten-Generaal. Wij weten beide veel te goed hoe
wij in dat proces zitten en hoe de Europese Unie in dat proces zit. Wat dat
betreft, is er volgens mij werkelijk geen schijn van een verschil van mening
tussen de Nederlandse regering en het parlement. En dat moet er nu ook niet
van gemaakt worden, want dit vraagstuk is iets te teer en ingewikkeld om het
zo te behandelen.De heer Van der Staaij (SGP):Ik val de minister er graag in bij dat dit een gevoelig punt is. De vraag
blijft evenwel waarom dan toch wordt gekozen voor teksten die op zijn minst
tot onduidelijkheid en misverstanden aanleiding geven.Minister Van Aartsen:Ik heb aangegeven dat er geen onduidelijkheid is. Er is op dit punt geen
verschil van opvatting binnen de EU of tussen de Nederlandse regering en het
Nederlandse parlement.De heer Çörüz (CDA):Misschien is dat zo; dan hebt u dat nu expliciet aangegeven, maar ik ben
het met mijn collega's Weisglas en Van Middelkoop eens dat u op z'n minst
voor enige verwarring hebt gezorgd. Ik wil echter nog even terug naar het
begin: Arafat en de inspanningen van de EU...De voorzitter:U gaat nu een betoog opbouwen. Daar moet u uw tweede termijn voor gebruiken.De heer Weisglas (VVD):Ik herhaal mijn vraag. Als de minister en de Kamer het erover eens zijn
dat in ieder geval op het punt van de huidige situatie en de hulp het woord
"Palestina" verkeerd is gekozen, waarom start Nederland dan geen procedure
om de tekst formeel te herstellen? Over vijf dagen behoort deze tekst immers
tot de geschiedenis; dan is het belangrijk dat op dit inderdaad gevoelige
punt correcte termen worden gebruikt, zeker als er tussen ons geen meningsverschil
is.Minister Van Aartsen:Naar aanleiding van de opmerking van de heer Çörüz herhaal
ik dat hij niet kan stellen dat de Nederlandse regering voor verwarring heeft
gezorgd; ik werp dat verre van mij. De gedachte van de heer Weisglas om ten
opzichte van de veertien overige lidstaten in ieder geval vast te leggen wat
de Nederlandse visie is ten aanzien van Palestina, neem ik uiteraard over.
Dat zal werkelijk niemand verbazen.De heer Timmermans heeft gevraagd of de EU het Cyprusproces zal faciliteren.
De EU heeft in de afgelopen jaren gepoogd om dat te doen. Het is verstandig
om na te gaan of wij ook bij de komende overleggen die mogelijkheid hebben.
Ik zeg de heer Timmermans toe dat ik daar samen met de collega's over wil
nadenken; het ligt ongeveer wel in de rede. Een van de zeer positieve ontwikkelingen
ten aanzien van Cyprus is overigens dat Klerides en Denktash een succesvol
gesprek met elkaar hebben gehad; dat gesprek zullen zij medio januari vervolgen.
Uit de contacten met de Turkse regering, de Griekse regering en beide Cypriotische
vertegenwoordigers heb ik de indruk dat het de betrokken personen en autoriteiten
duidelijk is dat er nu vaart gemaakt moet worden, hoe moeilijk dat ook zal
zijn.Sprekend over Cyprus kom ik min of meer logischerwijze bij het Europese
veiligheids- en defensiebeleid, omdat de Egeïsche Zee ook in dat kader
een rol heeft gespeeld. In Laken is overeenstemming bereikt over een conclusie
over het Europese veiligheids- en defensiebeleid en over een verklaring inzake
het operationaliseren van de Unie, dus niet inzake het operationeel verklaren.
Je kunt uiteraard vanuit twee kanten naar dat Lakense element kijken. Op het
punt van het Europese veiligheids- en defensiebeleid is sinds de lancering
van het initiatief van Saint-Malo het nodige gebeurd. Via de tussenstations
Keulen, Helsinki, Feira en Nice zijn wij uiteindelijk in Laken beland. In
die tijd is ook het nodige bereikt. Vanuit een situatie met een wegkwijnende
West-Europese Unie als een wat schamele springplank zijn er structuren opgezet
die ook in het Verdrag van Nice hun neerslag en basis hebben gekregen. Er
zijn procedures opgesteld die inmiddels een keer zijn uitgetest. Dat proces
zal voortgaan. Er zijn ook civiele en militaire capaciteiten geïdentificeerd.
Meer is het ook niet. Dat is wat er is gebeurd.Daarnaast staat het voor werkelijk iedereen vast dat er ongelofelijk veel
zal moeten gebeuren om de Europese Unie volledig in staat te stellen, te komen
met een geloofwaardig crisisbeheer. Er ontbreekt immers zeer veel aan het
fundament. De heer Timmermans heeft een aantal opmerkingen gemaakt die te
maken hebben met investeringen in defensiecapaciteiten. Dat is inmiddels een
terugkerend thema in zowel het verband van de Europese Unie – Robertson
heeft hierover in een recente bijeenkomst met de EU-ministers een paar indringende
opmerkingen gemaakt – als de NAVO-bondgenoten en meer in het bijzonder
de Europese NAVO-bondgenoten. Nederland wordt daarbij als voorbeeld genoemd
van een land dat in de afgelopen periode weer is gaan investeren in defensiecapaciteiten.
Dat zullen ook andere Europese lidstaten moeten gaan doen. Daarop is ook het
overigens op Nederlandse leest geschoeide actieplan gebaseerd, dat als bijlage
te vinden is bij de conclusies van de Algemene Raad. Deze bijlagen zijn aanvaard
door de Europese Raad.Het werken aan de tekortkomingen moet uiteraard gebeuren zonder dat duplicatie
optreedt. Lidstaten moeten werkelijk laten zien dat zij aan hun defensiebegrotingen
gaan werken en dat zij binnen hun defensiebegrotingen ruimte gaan scheppen.
Ik noem ook de relatie tussen de Europese Unie en de NAVO. Zonder toegang
van de Unie tot de NAVO-middelen zijn meer gecompliceerde operaties binnen
de beroemde Petersbergtaken geen realistische optie. Die notie vindt de Kamer
terug in alle documenten die te maken hebben met het Europese veiligheids-
en defensiebeleid, zoals aanvaard in Laken.De heer Timmermans (PvdA):Er ligt een motie-Koenders voor over parlementaire controle
in de tweede pijler. Ik weet dat het kabinet zich heeft ingespannen om hierbij
vorderingen te boeken. Is mijn indruk correct dat wij hiervoor te weinig draagvlak
krijgen binnen de Europese Unie? Ziet de minister kans om meer vorderingen
te boeken in de komende tijd?Minister Van Aartsen:Het klopt dat wat betreft de democratische controle Nederland, overigens
samen met de Beneluxpartners en het Belgische voorzitterschap, nog niet alle
handen op elkaar heeft gekregen voor de eigen ideeën. Daar zal nog veel
aan moeten gebeuren. Het is ook een van de thema's die geïdentificeerd
zijn voor de conventie. Het is een probleem. Gisteren is daar in de Eerste
Kamer door de regering het nodige over gezegd bij de behandeling van het Verdrag
van Nice. Wij kunnen niet volstaan met het Cosac-model. Dat is naar ik meen
ook het oordeel van de Kamer. Dat is een onvoldoende waarborg voor inspraak
van de parlementen ten aanzien van deze ontwikkelingen.Er is veel veranderd aan de opzet van het stuk. Laken is niet meer dan
een tussenstation. Het spreekt niet meer over operationeel verklaren van EVDB,
maar over het operationaliseren van het Europese veiligheids- en defensiebeleid.
Dat is onder Nederlandse druk tot stand gekomen. De Kamer heeft nog de oude
tekst van de verklaring gekregen. De waarde van Laken is gelegen in het op
bureaucratische wijze registreren van waar wij nu zijn. Het is geen klaroenstoot
vanwege het operationeel verklaren van het EVDB, want daar zou de Nederlandse
regering bezwaren tegen hebben gehad. Ik heb dat zaterdagavond ook tegen de
Nederlandse pers gezegd. De tekst weerspiegelt de bescheiden ambities van
dit moment. Nu zijn er alleen maar kleine en eenvoudige operaties mogelijk.
Daarom staat er in de tekst ook niet dat crisisbeheersingsoperaties mogelijk
zijn, maar slechts dat bepaalde crisisbeheersingsoperaties mogelijk zijn.Ik heb overigens begrip voor de Griekse regering. De minister-president
en ik hebben vorige week, toen de Griekse premier in Nederland was, een dringend
beroep op hem gedaan om zijn bezwaren met het document dat met Turkije is
uitonderhandeld, niet ter sprake te brengen voor of tijdens de top in Laken.
In ieder geval zal de Griekse regering niet meer aandringen op een wijziging
van dat document. Dat zou ook heel ongelukkig zijn, omdat dan de hele cyclus
van onderhandelingen weer opnieuw zou moeten beginnen. Dat betekent dus dat
de oplossing moet worden gevonden in een uitwisseling van brieven tussen de
Hoge vertegenwoordiger en de secretaris-generaal van de NAVO. Ik hoop dat
de Griekse regering spoedig met een dergelijke briefwisseling kan instemmen,
waarmee ook de automatische toegang tot NAVO-middelen zou zijn gerealiseerd.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):De minister heeft het over operationeel verklaren en operationaliseren.
Laat ik er maar van uitgaan dat het geen woordenspel is. De bijlage begint
wel met het operationeel verklaren van het gemeenschappelijk Europese veiligheids-
en defensiebeleid.Minister Van Aartsen:Dat is inmiddels gewijzigd. Dat was een van de wensen van de Nederlandse
regering, maar u kunt ook andere elementen terugvinden. In de bijlage staat
duidelijk dat de relatie tussen NAVO en EU essentieel is. Dat zijn allemaal
wijzigingen van de teksten die ter tafel lagen. In de Engelse en de Franse
tekst staat het goed, maar in de Nederlandse tekst niet. Dat is vandaag gecorrigeerd.De heer Timmermans (PvdA):Ik probeer het voor mijzelf zo concreet mogelijk te maken. Is het mogelijk
dat de Europese Unie op redelijk korte termijn de verantwoordelijkheid voor
de Balkan op zich neemt, mede in het licht van de transformatie van militaire
taken naar politietaken? Is dat geen mooie doelstelling van het EVDB? Dan
weten wij tenminste concreet waar wij het over hebben.Minister Van Aartsen:Dan bent u eerder thuis bij de civiele kant van het EVDB. Dat voorstel
is overigens al door de Nederlandse regering gedaan in het, overigens historische,
overleg tussen de ministers van de NAVO en de ministers van buitenlandse zaken
van de Europese Unie. Toen is onder andere gesproken over de mogelijkheid
om de EU een grotere rol te laten spelen in Bosnië. Het is natuurlijk
evident dat er een keer een eind komt aan de aanwezigheid van NAVO-militairen
in dat gebied. Dat is gisteren ook besproken in de vergadering van de ministers
van Defensie in NAVO-verband. Ik heb dat voorstel tien dagen geleden gedaan.
Dat zou inderdaad een taak kunnen zijn voor de Europese Unie.De heer Timmermans (PvdA):Dan weten wij tenminste waar wij het over hebben. Dat is wel zo nuttig.Minister Van Aartsen:Inderdaad.Mevrouw Karimi maakte een paar trieste opmerkingen over de civiele aspecten.
De Europese Raad heeft ook het document van de Algemene Raad aanvaard. Het
zijn natuurlijk grote pakken papier, maar daarin zijn diverse paragrafen en
artikelen te vinden die te maken hebben met het opzetten en doorzetten van
de civiele elementen van het EVDB. Ook daarvoor geldt dat er nog zeer veel
moet gebeuren. Nederland is een van de lidstaten van de Europese Unie die
daar achteraan zitten, net als bijvoorbeeld Zweden dat er veel aan heeft gedaan
tijdens zijn voorzitterschap.De heer Çörüz (CDA):Ik dank beide bewindslieden voor de beantwoording van de vragen. Er is
verschil van mening over het punt terrorisme. Daarom stel ik samen met de
heer Weisglas van de VVD de volgende motie voor.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat in sommige EU-lidstaten bepaalde organisaties als zijnde
terroristische organisaties verboden zijn;constaterende dat de Europese Çörüzregeringsleiders in
Laken niet besloten hebben tot het opstellen van een Europese lijst van terroristische
organisaties en groeperingen opdat er een eensluidend beleid kan komen om
bepaalde organisaties te kunnen verbieden; van mening dat een verschillend beleid terzake een effectieve strijd tegen
het terrorisme in de weg kan staan en ertoe kan leiden dat leden van terroristische
organisaties zich in bepaalde lidstaten van de EU ongestoord kunnen vestigen;verzoekt de regering, initiatieven te nemen opdat onder het Spaanse voorzitterschap
voorstellen gedaan worden voor het opstellen van een dergelijke lijst ter
besluitvorming door de JBZ-raad van maart 2002,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is ingediend door de leden Çörüz en Weisglas.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 180(21501-20).De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Ik heb zelf in de Kamer meegewerkt aan de terrorismeverdragen. Kennelijk
zijn die nog niet goed genoeg. Betekent het gestelde in de motie dat onze
nationale wetgeving zou moeten worden aangevuld met verbodsbepalingen terzake
van organisaties? Dat is vrij ingrijpend. Tot op heden hebben wij dat nooit
willen goedkeuren.De heer Çörüz (CDA):Wij moeten zeker tegengaan dat terroristen uit andere landen in Nederland
een veilige haven kunnen vinden en zich hier kunnen settelen. Of dat discussie
nodig maakt over de vraag of de regelgeving moet worden veranderd, vind ik
een tweede. Ik wil per se voorkomen dat allerlei terroristische lieden en
organisaties naar Nederland komen. Daarover gaat deze motie.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Dat kan zo niet. Je kunt allerlei wenselijkheden formuleren. Wat u formuleerde,
wil ik ook niet. Wie wel? Het gaat erom dat de regering moet weten wat zij
met de motie aankan, dus wat het wetgevend betekent. Nogmaals, als u voorstelt
dat er een verbodsbepaling komt terzake van organisaties, dan betekent dat
een inperking van de vrijheid van vereniging en vergadering. Dat kan misschien
een enkele keer geboden zijn, maar ik herinner u eraan dat dit vrij ingrijpend
is en dat wij er tot en met de behandeling van de terrorismeverdragen nog
nooit een positieve afspraak over hebben gemaakt.De heer Çörüz (CDA):Dat kan het misschien betekenen. Ik wil daarop niet vooruitlopen, maar
ik wil coûte que coûte tegengaan dat er hier allerlei personen,
organisaties en instellingen komen die de veiligheid en de vrede voor u en
voor mij alhier in gevaar brengen.De heer Timmermans (PvdA):Ik begrijp niet goed hoe u omgaat met de definitie van een terroristische
organisaties, waar wij hebben afgesproken bij de definitie van terrorisme
uit te gaan van een delictomschrijving. Wij hebben afgesproken dat wij niet
zullen proberen te komen tot een sluitende definitie van terrorisme. Hoe kunt
u dan bij wetgeving een werkbare definitie hanteren van wat een terroristische
organisatie zou moeten zijn? Dan moet u ook weer uitgaan van een delictomschrijving.
Of begrijp ik dat verkeerd?De heer Çörüz (CDA):Er is op dit moment al een VN-definitie waar wij ons achter hebben geschaard.
Wij kunnen er heel abstracte en academische discussies over voeren, maar het
moet toch niet mogelijk zijn dat een organisatie die bijvoorbeeld in Duitsland
op grond van Duitse regelgeving is verboden, zonder meer naar Nederland kan
komen? U kunt dan wel zeggen dat wij dergelijke clubs niet hebben verboden,
maar dat doet volgens mij niet terzake. Wij moeten voorkomen dat deze clubs
en organisaties naar Nederland komen.De heer Timmermans (PvdA):Voorzitter. Voor de PvdA-fractie blijft toch overeind staan dat wij in
Nederland zelf uitmaken welke beperkingen wij eventueel willen opleggen aan
de vrijheid van vereniging en vergadering en dat wij dat niet laten bepalen
door eventuele regelgeving in andere lidstaten. De heer Çörüz
zegt in feite dat als in Duitsland de wetgeving verandert dat eigenlijk automatisch
ertoe moet leiden dat wij dat ook in Nederland doen. Daar gaan wij dus niet
in mee!De heer Çörüz (CDA):Neen, ik zeg niet dat als in Duitsland de regels veranderen, wij dat ook
moeten doen, maar als wij met zijn allen een strijd tegen het terrorisme leveren,
moeten wij elkaar niet gaan vangen met opmerkingen over het wel of niet veranderen
van regelgeving. Ik heb het daar niet over. Ik doel op een heel concrete situatie
die vorige week nog heel actueel was, namelijk dat in Duitsland bepaalde organisaties
worden verboden en dat die organisaties vervolgens met hun leden naar Nederland
komen. Dat is mijn grote zorg en als u die zorg deelt, zou u met mij die motie
moeten ondertekenen. Dan kunnen wij elkaar wel proberen te gaan vangen op
allerlei wet- en regelgeving, maar dat is nu niet aan de orde!Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):De heer Çörüz kan wel van alles willen, maar als hij
bepaalde mensen niet naar Nederland wil laten komen, zal hij in Nederland
toch een basis moeten hebben op grond waarvan dat kan worden tegengehouden.
In Europa hebben wij toch een vrij verkeer van personen. Als hij bepaalde
groepen mensen hier niet wil hebben, dan zal hij in Nederland wetgeving moeten
maken, wetgeving waarvan wij tot nu toe hebben gezegd die niet te willen.
Dat moet hij toch toegeven en dan weten wij in ieder geval waar wij over praten!De heer Çörüz (CDA):Ik wijs erop dat er voorwaarden en criteria zijn om Nederland in te mogen.
Je zou die criteria bijvoorbeeld kunnen koppelen aan een verblijfsvergunning.
Dat gebeurt nu al in sommige gevallen. Laten wij nu niet doen alsof dat niet
gebeurt.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Het gaat hier toch niet om vestiging van personen? U wilt het vrije verkeer
van mensen verbieden en ook nog de vrijheid van vereniging en vergadering
beperken. Dat zijn twee zaken waarvoor regels zijn die wij tot nu toe veilig
hebben willen stellen en die u wilt aantasten. Zo moet ik het toch begrijpen!De heer Çörüz (CDA):Voorzitter. Laat ik het dan omdraaien. Als mevrouw Scheltema van mening
is dat terroristische organisaties en hun leden zich hier vrij moeten kunnen
vestigen, dan verschillen wij in ieder geval van mening.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Kom nu, dat is wel erg kort door de bocht! Het gaat niet om vrije vestiging, het gaat hier niet om een vrije vestiging van een terroristische
organisatie, het gaat om het vrij verkeer van personen en om de vraag of mensen
zich hier al dan niet mogen organiseren!De heer Çörüz (CDA):Neen, ik heb het niet over een vrije vestiging van gewone mensen, laat
dat duidelijk zijn, ik heb het over mensen die in bepaalde landen lid zijn
van een organisatie die daar verboden is verklaard. Ik spreek de zorg uit
dat deze lieden naar Nederland komen. Die zullen hier echt geen asperges gaan
steken! Dat zult u toch met mij eens moeten zijn.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Maar mijnheer Çörüz, u...De voorzitter:Mevrouw Scheltema, u spreekt in de eerste plaats via de voorzitter. U
krijgt nog de gelegenheid om een aanvullende vraag te stellen en dan zou ik
het debat graag willen afronden.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Voorzitter. Mensen die de heer Çörüz hier niet wil hebben,
maar die hier toch komen en criminele daden begaan, zullen daarvoor worden
berecht. Hoe wil hij nu bereiken wat hij zegt te willen bereiken zonder grenscontroles
en zonder alles wetgeving die daarvoor nodig is? Dan zullen wij hier toch
verboden in het leven moeten roepen op grond waarvan wij die mensen kunnen
pakken? Die hebben wij nu niet, maar die wil hij dus blijkbaar wel!De heer Çörüz (CDA):Voorzitter. Ik heb er moeite mee als lieden en organisaties naar Nederland
kunnen komen en dat de Nederlandse regering zegt dat zolang ze in Nederland
niets doen, er ook niets aan de hand is. Dat kan volgens mij niet. Daarom
heb ik deze motie ingediend.Minister Van Aartsen:Voorzitter. Natuurlijk zal het debat in Europa over dit thema worden voortgezet.
De vraag staat dan centraal: hoe gaan wij met deze organisaties om. Wat wij
nu vooral moeten doen, is op basis van de verordening de juiste lijst opstellen.
Wij zijn daartoe verplicht op basis van resolutie 1373 van de Veiligheidsraad.
Ik heb goed geluisterd naar de toelichting bij deze motie. Ik wijs erop dat
er een lijst van terroristische organisaties is; die is te vinden in de bijlage
bij de conclusies. De heer Çörüz wil een streep verder gaan,
zo bleek uit het interruptiedebat. Wij raken dan echter aan een aantal fundamenten
van de inrichting van onze democratie en onze rechtsstaat. Daarom ontraad
ik aanvaarding van deze motie.De heer Van der Staaij (SGP):Voor alle duidelijkheid wijs ik erop dat blijft staan wat tijdens het
wetgevingsoverleg is gewisseld over de VN-verdragen, namelijk dat de regering
nog steeds voornemens is deelneming aan een terroristische organisatie expliciet
strafbaar te stellen. In de tweede plaats wordt nog overwogen eventueel ook
het lidmaatschap van een terroristische organisatie strafbaar te stellen.
Dit luistert allemaal nauw en zo heeft de minister van Justitie het destijds
onder woorden gebracht. Ik neem aan dat daarin geen verandering zal komen.Minister Van Aartsen:Ik doe niets af aan hetgeen mijn collega Korthals daarover in een overleg
met de Kamer heeft gezegd.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, morgen over de motie stemmen.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt enkele minuten geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20012002-2840-2863.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl