Voortzetting van de behandeling van het voorstel van wet van de leden Bussemaker en Van Dijke tot wijziging van de Arbeidstijdenwet en het Burgerlijk Wetboek ter verruiming van zeggenschap van werknemers over arbeidstijden (27224)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2002-2003, pag. 239-248

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

11-12-2002

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

nr. 8, pagina 239-248

26-11-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27224Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Noot bij pag. 210: interpellatievragen van Geertje Lycklama à Nijeholt (PvdA) en interpellatievragen van het lid Schuyer (D66) over de invulling van de demissionaire status door het kabinet-BalkenendePagina 250-251
Presentie en opening (dinsdag 26 november 2002)Pagina 209-209
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van Boek 8 van het Burgerlijk Wetboek met betrekking tot een hogere preferentie van havengelden en vorderingen inzake maatregelen met betrekking tot een schip, die noodzakelijk waren ter waarborging van de veiligheid van de haven of van derden (28273); - Vaststelling van de begroting van de uitgaven van het Huis der Koningin (I) voor het jaar 2003 (28600 I); - en 2 andere wetsvoorstellen (28600 III en 28496)Pagina 209-210
Lijst van besluiten (dinsdag 26 november 2002)Pagina 248-248
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 26 november 2002)Pagina 248-249
Voortzetting van de behandeling van het voorstel van wet van de leden Bussemaker en Van Dijke tot wijziging van de Arbeidstijdenwet en het Burgerlijk Wetboek ter verruiming van zeggenschap van werknemers over arbeidstijden (27224)Pagina 239-248
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de expertisecentra, de Wet op het primair onderwijs en de Wet op het voortgezet onderwijs in verband met de invoering van een leerlinggebonden financiering en de vorming van regionale expertisecentra (regeling leerlinggebonden financiering) (27728)Pagina 209-209
Interpellatie van de leden De Boer, Lycklama à Nijeholt en Schuyer, gericht tot de minister-president, over de invulling van de demissionaire status door het kabinet-BalkenendePagina 210-239

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 54 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:het voorstel van wet van de leden Bussemaker en Van Dijke tot wijziging van
de Arbeidstijdenwet en het Burgerlijk Wetboek ter verruiming van zeggenschap
van werknemers over arbeidstijden (27224).(Zie vergadering van 14 mei 2002.)De voorzitter:Ik heet mevrouw Bussemaker, de heer Van Dijke en de minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid welkom.Ik stel de Kamer voor, een derde termijn te houden.Aldus wordt besloten.De beraadslaging wordt hervat.De heer Stekelenburg (PvdA):Mijnheer de voorzitter. Op 14 mei van dit jaar, één dag
voor de verkiezingen, is er in twee rondes door deze Kamer gedebatteerd over
het aan de orde zijnde initiatiefwets voorstel. Nadat alle argumenten
gewisseld waren, ontstond er een zeer rommelig debat, deels over de orde,
maar het had ook alles met de inhoud te maken. Voor het CDA had de opvatting
dat de problematiek van de zondagarbeid eigenlijk moet worden overgelaten
aan sociale partners, ook al stond men sympathiek tegenover het voorstel.
Tenslotte had de Tweede-Kamerfractie van het CDA er ook "ja" tegen gezegd
en was er een unaniem pleidooi van de vakbeweging. Ondanks dat heeft men zich
aangesloten bij het voorstel van D66 om de beraadslagingen niet af te ronden
en eerst nog een SER-advies te vragen. De VVD en D66 waren betrekkelijk opportunistisch.
De VVD was uitdrukkelijk tegen, maar dacht: ach, maar eens kijken hoe de hazen
lopen, wie weet, helpt het SER-advies ons nog om medestanders te krijgen om
de wet alsnog te verwerpen. Bij D66 was er nog onvrede over het niet doorgaan
van het initiatief van Bert Bakker.Al met al is uiteindelijk door de meerderheid van deze Kamer op 11 juni
besloten om de SER om advies te vragen en op 11 juni zijn ook de vragen daaromtrent
vastgesteld. Ik kan aanbevelen, de Handelingen van 14 mei nog eens door te
lezen. Zij leveren boeiende stof op, ook over de gehele besluitvormingsprocedure.Heeft de adviesaanvraag van de SER nu zin gehad? Ik denk dat ik simpel
kan zeggen: nee. Wat onze fractie vreesde, is helaas bewaarheid geworden.
Noch in de standpuntbepaling, noch in de onderliggende motivering komen zaken
naar voren die niet al gewisseld waren tussen parlement, regering, initiatiefnemers
en degenen die ons "belobbyd" hebben. Uiteindelijk staan wij voor precies
dezelfde keuze waar wij ook voor stonden op 14 mei, 's avonds om 20.00 uur.De argumenten waarom wij voorstander zijn van deze wet heb ik al uitvoerig
op 14 mei weergegeven. In steekwoorden geef ik die nog even aan. Mijn fractie
is het eens met een kritische houding ten aanzien van de dominantie van arbeid,
inclusief zondagarbeid, boven zorg en privéactiviteiten. Wij streven
naar een ontspannen samenleving met meer ruimte om arbeid en zorg te combineren
en meer zeggenschap over indeling van tijd. Samenvattend, kan gesteld worden:
een betere balans tussen werk, vrije tijd en zorg. Er moeten momenten blijven
waarop wij elkaar kunnen zien, of dat nu in de kerk, in de synagoge, in de
moskee, op het voetbalveld of bij oma is.Daarbij is de vraag aan de orde hoe wij verder gaan. De vorige minister
van Sociale Zaken, de heer Vermeend, heeft gezegd dat het kabinet in deze
situatie eigenlijk het contraseign niet kan weigeren. Dat was geen zeer positieve
instelling, maar hij vond dat er geen mogelijkheid was om dat alsnog te doen.
Ik zou de huidige minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid kunnen vragen
wat zijn opvattingen daarover zijn en of hij de opvattingen van zijn voorganger
deelt. Ik hoop het wel, want het gaat om de continuïteit in het kabinetsbeleid.De vorige keer heb ik ook nogal wat vragen gesteld over zelfregulering
en de relatie tussen zelfregulering, arbeid en zorg. Gezien het debat dat
wij vanaf halftwee tot nu gevoerd hebben, durf ik deze minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid niet te vragen wat zijn opvattingen daarover zijn.
Het lijkt mij dat dit beschouwd kan worden als vooruitlopen op allerlei situaties.
Ik wil niet uitlokken en laat die vragen voor wat zij zijn. Voor een deel
zijn zij door minister Vermeend beantwoord. Zij komen nog terug bij de discussie
over zelfregulering en de evaluatie van de Arbeidstijdenwet.Al met al is er naar de mening van de fractie van de Partij van de Arbeid
geen sprake van een andere situatie dan op 14 mei. Wij zijn voorstander van
dit wetsvoorstel en zullen dat in ons stemgedrag tot uiting brengen.De heer Hofstede (CDA):Voorzitter. Ik dank deze Kamer die ons vandaag een derde termijn heeft
toegestaan om tot afronding van dit wetsvoorstel te komen. In deze derde termijn
zal ik niet opnieuw ingaan op de pro's en contra's van dit voorstel. Dat is
uitvoerig gebeurd in de voorlopige verslagen, beide memories van antwoord
en de eerste en tweede termijn in deze Kamer.Vandaag wil ik namens de CDA-fractie vooral stilstaan bij het waarom van
een SER-advies. De Eerste Kamer heeft het recht zo'n advies te vragen. Dat
is duidelijk vastgelegd in de regelgeving inzake adviescolleges en in artikel
41 van de Wet op de bedrijfsorganisatie. Daarover kan geen misverstand bestaan.In beide rondes van de schriftelijke behandeling heeft de CDA-fractie
de indieners verzocht, zelf naar de SER te gaan. Dat verzoek is herhaald bij
de plenaire behandeling op 14 mei jl., zowel in de eerste als in de tweede
termijn. De indieners weigerden dat steeds, omdat zij van mening bleven dat
het om een louter politieke afweging zou gaan. Dat argument is voor de CDA-fractie
volstrekt onvoldoende. Vanuit de breed gevoerde discussies met het kabinet,
zowel schriftelijk als mondeling over de notitie Zelfregulering, relatie wetgever,
sociale partners, medezeggenschapsorgaan in de arbeidsverhoudingen (vergaderjaar
1999-2000, nr. 222a) kan dat voldoende duidelijk zijn.Die discussie was in 2001 juist in een afrondend stadium toen het onderhavige
wetsvoorstel deze Kamer bereikte. Met het kabinet werd daarbij afgesproken
dat ook in de toekomst de meerwaarde van wetgeving op sociaal-economisch vlak
op een zeer zorgvuldige manier zou worden afgewogen tegen de eigenstandige
positie die werkgevers- en werknemersorganisaties hebben in ons sociaal-economisch
bestel, meer in het bijzonder als het gaat om het terrein dat door de collectieve
arbeidsovereenkomsten bestreken wordt. Met die afspraken was mijn fractie
gelukkig. Deze afspraken gelden helaas niet voor initiatiefwetsvoorstellen.
Dat laat onverlet dat de CDA-fractie in dat kader wel wensen naar voren kan
brengen, gericht aan de indieners.Bij dit wetsvoorstel is dat gebeurd, zowel in beide schriftelijke rondes
als in beide termijnen van de plenaire vergadering. Zoals gezegd, bleven de
indieners weigeren. Toen vervolgens de fractie van D66 in de plenaire vergadering
met het voorstel kwam, als Eerste Kamer de SER om advies te vragen, hebben
wij dat gesteund, hoewel het de CDA-fractie er uiteraard om was begonnen dat
de wetgever, in casu de initiatiefnemers dat zelf zouden hebben gedaan om
hiermee recht te doen aan de primaire rol van sociale partners.Vanuit de CDA-filosofie hadden wij naar het mij voorkomt, wel een heel
scheve schaats gereden als wij tegen dat voorstel van de fractie van D66 hadden
gestemd. Het CDA is een verklaard voorstander van het delen van
verantwoordelijkheid, van een betrokken samenleving en van een breed maatschappelijk
draagvlak. In onze visie behoort een SER-advies in het sociaal-economisch
gebeuren daarvan onderdeel uit te maken, met natuurlijk altijd de nadruk op
het woord advies. Als de indieners in een vroegtijdig stadium advies hadden
gevraagd aan de SER zou dat de kwaliteit van het wetsvoorstel zeker hebben
kunnen verbeteren.Voor alle duidelijkheid: deze visie van het CDA heeft dus niets te maken
met vertragingstactiek. De tweede indiener, de heer Van Dijke, heeft dit verwijt
echter te pas en te onpas uitgedragen in de publiciteit. Op 15 mei kon daarvoor
nog enig begrip bestaan, omdat zijn teleurstelling toen wellicht nog wat groter
was dan de ratio. Het wetsvoorstel was immers nog niet afgehandeld op 14 mei.
Het is mij echter onduidelijk waarom dit verwijt nog recent in de Zeeuwse
pers moest worden herhaald en zelfs met de toevoeging dat de CDA-fractie op
het gebied van zondagarbeid onbetrouwbaar zou zijn. Ik vind dit een aantijging.Ook bij de behandeling van het ontwerpbesluit tot wijziging van het Arbeidstijdenbesluit
in verband met de hernieuwde bekrachtiging van ILO-verdrag 106 op 17 oktober
jl. aan de overzijde sprak hij over: "vertragingstactiek van de CDA-fractie
in de Eerste Kamer". In dit overleg was de heer Van Dijke ook overigens niet
correct toen hij stelde dat de opzegging van dit verdrag door het toenmalige
kabinet in het parlement veel verzet had opgroepen. Die opzegging werd niet
teruggedraaid door het parlement, maar door een deel daarvan, te weten de
Eerste Kamer. Dit geschiedde onder aanvoering van onze oud-collega Kars Veling
met onmiddellijke steun van het CDA. Het voorstel haalde een nipte meerderheid
in dit huis, overigens met dank aan D66.Naar het waarom van de uitlatingen van de heer Van Dijke kan de CDA-fractie
slechts gissen. Heeft hij wellicht dezelfde attitude die hij de heer Zalm
in de Tweede Kamer verweet door te spreken over grenzeloos opportunisme?Het SER-advies is helaas verdeeld. Dit laat onverlet dat er waardevolle
opmerkingen in staan die het goed lezen meer dan de moeite waard maken. Zo
zijn er aanknopingspunten om te veronderstellen dat het wetsvoorstel geen
dam opwerpt tegen de zogenoemde 24-uurseconomie. Daartoe mag het volgende
citaat uit het werknemersstandpunt dienen: "Dat de werkgever ingevolge het
wetsvoorstel voor zondagarbeid wegens incidentele bedrijfsomstandigheden aangewezen
is op de vrijwillige medewerking van de werknemer, plaatst de werkgever bepaald
niet in een onmogelijke positie. Als regel dienen zich voldoende werknemers
aan voor het verrichten van arbeid op zondag. Die bereidheid kan arbeidsvoorwaardelijk
worden gestimuleerd. Werkgevers weten zo nodig heel goed de weg te vinden
naar uitzend- en detacheringbedrijven."In het advies wordt ook gesproken over een gebrek aan balans die bij aanneming
van dit wetsvoorstel zou ontstaan in de rechten van werkgevers versus werknemers.
Dit laat zich ook wel wat verstaan daar waar in het voorstel aan de werkgever
wordt voorgeschreven te moeten streven naar een regelmatig en bestendig arbeidspatroon
waarbij hij meer dan thans rekening moet houden met persoonlijke omstandigheden
van de werknemer. De werkgever moet dus weer wat meer in een patriarchale
huid kruipen, maar als dan de zondagarbeid aan de orde is, mag hij zelfs niet
vragen waarom de werknemer niet op zondag zou willen werken. Althans, als
hij dat wel zou vragen, kan de werknemer antwoorden: dit gaat u niets aan.Zoals gezegd: wij kunnen meevoelen als er wordt gesproken over een zeker
gebrek aan balans. Mede daarom wil ik nog enkele vragen stellen aan de minister.
Heeft de minister dezelfde mening over het wetsvoorstel zoals verwoord door
zijn voorganger, minister Vermeend? Is de minister bereid om, nadat hij het
SER-advies over de Arbeidstijdenwet dat mede geënt zal zijn op de evaluatie,
heeft ontvangen en hij zeer waarschijnlijk met wetswijzigingen zal komen,
opnieuw te zoeken naar een goede balans en naar een regeling van de zondagarbeid
die minder gevoelig is voor juridische beperkingen?Ten slotte, de CDA-fractie is blij dat er een SER-advies is gevraagd.
Zij zal in de toekomst niet aarzelen om dit middel indien nodig opnieuw in
te zetten als daarvoor in dit huis een meerderheid is te vinden. Daartoe is
nu een goede procedure ontwikkeld en die heeft op zich al meerwaarde. Rest
mij nog te melden dat de CDA-fractie na een grondige afweging heeft besloten
om voor het wetsvoorstel te stemmen, met name omdat de positie van de werknemer
inzake zondagarbeid wordt versterkt. Dit heeft voor onze fractie de doorslag
gegeven.De heer Stekelenburg (PvdA):Kan de heer Hofstede drie punten noemen uit het SER-advies die niet zijn
behandeld in de memorie van toelichting, de nota naar aanleiding van het verslag
of de bijdragen van de sociale partners? Het is goed om te kunnen vaststellen
dat wij nu weten dat en hoe wij een SER-advies kunnen aanvragen. Ik ben echter
in dit SER-advies niets tegengekomen dat ik niet al wist of dat niet al eerder
is becommentarieerd door lobbyisten of andere adviseurs.De heer Hofstede (CDA):Ik wijs u dan allereerst op mijn citaat uit dit advies. Dat was voor mij
nieuw, want ik dacht dat dit wetsvoorstel echt een drempel zou opwerpen tegen
zondagarbeid. Dat wordt door de werknemers zeer betwijfeld in hun antwoord
aan de werkgevers. Verder is duidelijk geworden dat maar liefst vijf kroonleden,
en niet de eerste de beste, stellen dat dit wetsvoorstel eigenlijk overbodig
is en dat het aan de sociale partners overgelaten zou moeten worden. Verder
wijzen zij erop dat er nogal wat bezwaren kleven aan dit wetsvoorstel.De heer Stekelenburg (PvdA):Dat is allemaal toch allang bekend.De heer Hofstede (CDA):Het is toch belangrijk om te constateren dat deskundigen uit de hele sociaal-economische
sector wederom brandhout hebben gemaakt van de zwakke punten van het wetsvoorstel.
Dat was van belang voor de afweging die mijn fractie moest maken. Wij moesten
namelijk beslissen of wij met dit wetsvoorstel zouden kunnen leven, ondanks
dat het wat rammelt. Dat is voor een fractie in de Eerste Kamer altijd een
moeilijke afweging. Wij hebben echter bij de behandeling van de Arbeidstijdenwet,
de Winkeltijdenwet en de opzegging van het ILO-verdrag 106 steeds gepleit
voor een zekere versterking van de zondag en dat is de reden dat wij nu voor
dit wetsvoorstel zullen stemmen.Overigens heeft de fractie van de PvdA in alle drie de gevallen de bewindslieden gesteund. Zij heeft het dan ook op het punt van de
zondagarbeid volledig laten afweten. Het zal u niet verbazen dat ik blij ben
met deze bekering.Mevrouw Zwerver (GroenLinks):Ik ben blij dat de CDA-fractie voor het wetsvoorstel zal stemmen. Voordat
u dat opmerkte, vroeg u de minister, te komen met een wetswijziging met een
betere balans en een betere regeling voor zondagarbeid. Betekent dit dat de
CDA-fractie voor dit wetsvoorstel zal stemmen, maar tegelijkertijd de minister
vraagt om alles wat in dit wetsvoorstel wordt geregeld, via een wetswijziging
weer van tafel te halen?De heer Hofstede (CDA):In eerste en tweede termijn en in de schriftelijke voorbereiding heb ik
duidelijk aangegeven dat mijn fractie zo weinig mogelijk juridisering wil
van de arbeidsverhoudingen. Er moeten zo weinig mogelijk zaken voor de kantonrechter
kunnen worden gebracht.Dit wetsvoorstel is volgens de Raad van State, minister Vermeend en een
belangrijk deel van de SER op een aantal nogal essentiële punten en begrippen
omstreden. Men twijfelt eraan of dit wetsvoorstel in de praktijk hanteerbaar
zal blijken te zijn. Ik leid daaruit af dat men in de toekomst vaker de gang
naar de rechter zal maken.Wellicht kan de minister door mijn vraag wat duidelijkheid aanbrengen
in de jurisprudentie. Misschien wordt die daar zelfs eenduidiger door. Als
hij dat doet, heeft hij mijn fractie een grote dienst bewezen. Ik acht dat
overigens niet helemaal uitgesloten, omdat het nieuwe kabinet in mei kan komen
met een voorstel met een betere balans. Als dat mogelijk is, zou dat mij een
lief ding waard zijn.Mevrouw Zwerver (GroenLinks):Dit wetsvoorstel bevat al een heel goede balans. Ik vermoed gewoon dat
de CDA-fractie de minister om een wetswijziging vraagt, omdat zij niet tegen
het wetsvoorstel durft te stemmen. Ik ben natuurlijk blij met de steun van
de CDA-fractie, maar ik vind het wel een beetje een zwakke redenering.De heer Hofstede (CDA):U mag het best een zwakke redenering vinden. Ik kan u niet verbieden om
dat te zeggen, want als iemand mij zwak vindt, mag hij dat gewoon zeggen.
Ik heb onlangs een griepje onder de leden gehad en het is dus best mogelijk
dat het ook letterlijk opgaat!Er kan geen misverstand bestaan over de visie van mijn fractie op zondagarbeid.
Dat hebben wij een en andermaal en zelfs voor de derde maal nadrukkelijk naar
voren gebracht. Mijn fractie hecht er dus aan dat de positie van de zondag
voor de werknemer wordt versterkt. Wellicht kunnen de belangrijke opmerkingen
van de organen die ik zojuist heb opgesomd, wat beter worden ingekleurd. Op
de ministeries werken veel rechtskundigen; daarnaast kunnen er arbeidsdeskundigen
worden geraadpleegd. Ik acht het dan niet uitgesloten dat met een nieuw SER-advies
nog wat verbeteringen kunnen worden aangebracht. Ik heb het dus niet over
het alsnog de nek omdraaien van de zondag, integendeel. Ik wil dat het op
een zodanige wijze wordt geregeld dat een werknemer niet iedere keer naar
de rechter hoeft te stappen. Als een werknemer dat doet, zijn de arbeidsverhoudingen
tien tegen een grondig verstoord.Mevrouw Kneppers-Heijnert (VVD):Mijnheer Hofstede zegt dat enkele belangrijke kroonleden brandhout maken
van die onderdelen van het wetsvoorstel waarover de CDA-fractie zelf al twijfels
had. Ik vraag mij dan toch af waarom zij voor dit wetsvoorstel wil stemmen.De heer Hofstede (CDA):Ik dacht dat ik dat al voldoende had uitgelegd. Mijn fractie geeft de
voorkeur aan de versterking van de positie van de zondag. Dat gebeurt ook.Mevrouw Kneppers-Heijnert (VVD):Dan moet het wel goed worden geregeld.De heer Hofstede (CDA):Ik heb zelfs een poging gedaan om het in de toekomst nog beter te regelen.De heer De Vries (ChristenUnie):Voorzitter. Ik spreek mede namens de fractie van de SGP. Ik wil deze derde
termijn vooral gebruiken om enkele opmerkingen te maken naar aanleiding van
het SER-advies. Met collega Stekelenburg stel ik vast dat het advies is geworden
zoals wij hadden verwacht op grond van de brieven van werkgevers- en werknemers
aan onze Kamer, namelijk verdeeld. Daarbij valt het ons op dat de werkgevers
in de SER nergens bijval hebben gekregen van de kroonleden.Toch is deze adviesaanvraag niet geheel zonder nut geweest. Onze fracties
beschouwen het SER-advies als een onderstreping van de noodzakelijkheid van
dit wetsvoorstel. Ik denk dan vooral aan de reactie op de vierde vraag van
onze Kamer, die betrekking heeft op de interpretatie van de bestaande wet.
De vraag was of overeenstemming op het niveau van de ondernemingsraad een
rechtstreekse doorwerking heeft in het individuele arbeidscontract. Als de
SER deze vraag unaniem ontkennend had beantwoord, zouden wij kunnen twijfelen
aan de noodzaak van deze initiatiefwet. Maar ook op dit cruciale punt is de
SER verdeeld. Eenparig zegt de SER dat dit niet in de Arbeidstijdenwet wordt
geregeld en dat het antwoord dus moet worden gezocht in het arbeidsovereenkomstenrecht
in het Burgerlijk Wetboek. Werkgevers en werknemers blijken daar echter verschillend
tegenaan te kijken. De ondernemersleden van de SER willen het bepalen van
de balans tussen werk en privéomstandigheden overlaten aan de collectieve
onderhandelingen tussen werkgever en werknemers.Naar het oordeel van onze fracties is dit bij uitstek een zaak van het
persoonlijke arbeidscontract, omdat ieders privéomstandigheden weer
anders zijn. Onze conclusie is dat het dringend nodig is dat dit in bijvoorbeeld
de Arbeidstijdenwet helder wordt geregeld. Het standpunt van het vorige kabinet
dat dit overbodig is, wordt door de verdeeldheid in de SER gelogenstraft.
Hoe kijkt het huidige kabinet hier tegenaan?De SER is ook verdeeld over de vraag of het onderscheid tussen zondagsarbeid
uit de aard der zaak en zondagsarbeid wegens bedrijfsomstandigheden voldoende
helder is. Dat onderscheid is een pijler van dit wetsvoorstel. Het antwoord
van de werknemersleden op deze vraag spreekt onze fracties aan. Graag horen
wij van de initiatiefnemers wat zij vinden van het standpunt van de werkgeversleden
van de SER. Achten zij een verdere verduidelijking in de wet mogelijk en nodig?
Aan de minister vraag ik of hij dit punt wil betrekken bij de
herziening van de Arbeidstijdenwet naar aanleiding van de evaluatie.In de pers trof ik een oproep aan om tegen dit wetvoorstel te stemmen,
ondertekend door iemand die zichzelf aandient als kandidaat-Eerste-Kamerlid
voor het CDA. Uiteraard stel ik de huidige CDA-fractie niet verantwoordelijk
voor zijn standpunt, maar ik heb toch behoefte aan een publieke reactie. De
schrijver is het er geheel mee eens dat mensen die om godsdienstige redenen
bezwaar hebben tegen zondagsarbeid, op grond van hun geweten daarvoor de ruimte
moeten krijgen. Hij ziet echter geen reden om ook anderen het recht toe te
kennen om zondagsarbeid te weigeren. Hij zit dus om de lijn van het wetsvoorstel-Bakker,
dat nog bij de Tweede Kamer ligt en wijst dit wetvoorstel-Bussemaker/Van Dijke
af. In zijn argumentatie wijst hij naar de Dienstplichtwet, die ook welomschreven
gewetensbezwaren kent, maar niet iedereen vrijlaat om dienst te weigeren.Deze vergelijking gaat echter ernstig mank. In de Dienstplichtwet is het
uitgangspunt dat iedere mannelijk Nederlander een vastgestelde periode in
de krijgsmacht dient. Daarop worden dan vervolgens uitzonderingen gemaakt.
In de Arbeidstijdenwet geldt echter het uitgangspunt dat op zondag niet word
gewerkt en daar worden dan uitzonderingen op gemaakt. Hierachter ligt de gedachte
dat het niet alleen belangrijk is dat elke werknemer recht heeft op enkele
vrije dagen per week, maar ook dat er een gemeenschappelijk vrije dag voor
de hele samenleving is. Om allerlei redenen kan dat niet absoluut voor iedereen
gelden, maar het is wel het uitgangspunt. Daarvoor is een belangrijk religieus
motief, maar dat is niet het enige belang. Dit wetvoorstel ondersteunt zowel
religieuze als sociale motieven voor de vrije zondag en laat daarbij voor
ieders eigen verantwoordelijkheid hoe hij of zij die vrije zondag besteedt.
Onze fracties zullen er graag aan meewerken om die structuur te verstevigen.De heer Hessing (D66):Voorzitter. Evenals de heer De Vries heeft ook mijn fractie een brief
gekregen van de heer Ketel, kandidaat-Eerste-Kamerlid voor het CDA. In de
brief die ik heb ontvangen, maakt hij echter geen vergelijking met de Dienstplichtwet.
Ik kan ongeveer wel volgen wat in deze brief staat.De heer Hofstede (CDA):Kennelijk ben ik de enige die deze brief niet heeft gezien. Blijkbaar
is deze naar andere fracties gestuurd om ons niet tegen het zere been te schoppen.De heer De Vries (ChristenUnie):Ik heb ook geen brief gekregen; ik heb een stuk in een krant gelezen.De heer Hessing (D66):Ik heb een brief ontvangen, die ik graag ter beschikking wil stellen aan
andere fracties.Mijn fractie vond en vindt het van belang dat bij onderwerpen die raken
aan de belangen van werkgevers en werknemers, de sociale partners, verenigd
in de SER, in de gelegenheid worden gesteld om te adviseren. In het onderhavige
geval is dat ook gebeurd, waarover al het nodige is gezegd. Mijn fractie is
verheugd dat de SER bereid is geweest om op voortvarende wijze een advies
uit te brengen. Verder is het goed dat het is losgekoppeld van de adviesaanvraag
van de regering op dat punt. Mijn fractie is te spreken over de gang van zaken.
Het oponthoud dat hiermee gemoeid is geweest, valt te overzien.Bij nadere beschouwing heeft de SER het ons niet makkelijk gemaakt. In
het advies heeft mijn fractie – ik spreek nu andere fracties na –
tal van interessante overwegingen en argumenten aangetroffen. Er worden onder
andere aardige dingen gezegd over het initiatiefvoorstel van de heer Bakker.
Per saldo heeft de SER echter geen kans gezien om tot een eensluidend oordeel
te komen. In ieder geval heeft mijn fractie geen "sweeping statement", een
eensgezinde klemmende oproep aangetroffen om dat wetsvoorstel te aanvaarden,
omdat daarmee brandend onrecht in de samenleving zou worden uitgebannen. Sterker
nog, bij nadere beschouwing heeft mijn fractie in het SER-advies geen overtuigende
argumenten aangetroffen die eraan bijdragen dat de bezwaren van mijn fractie
tegen het wetsvoorstel zouden kunnen worden gemitigeerd. Deze bezwaren, die
ik in eerste en tweede termijn naar voren heb gebracht, blijven dan ook grotendeels
overeind, zodat wij het voorstel niet zullen kunnen steunen.Mevrouw Zwerver (GroenLinks):Voorzitter. Voorliggend initiatiefwetsvoorstel heeft kennelijk een natuurlijke
neiging dat het hier in de Eerste Kamer besproken wordt met demissionaire
ministers. Bij de behandeling in mei hadden wij te maken met demissionair
minister Vermeend en vandaag hebben wij te maken met demissionair minister
De Geus. Op zichzelf is dit een unieke situatie. Als dit het lot is van initiatiefwetsvoorstellen
van de hand van de twee indieners, dan vraag ik hun daarmee in de toekomst
rekening te houden als zij eventueel weer een gezamenlijk initiatiefwetsvoorstel
indienen; in positieve of negatieve zin, dat moeten zij zelf maar uitmaken.De heer Hessing (D66):Het grote voordeel is dat indieners zich niet hoeven te houden aan het
landsbelang. Zij kunnen gewoon doorgaan.Mevrouw Zwerver (GroenLinks):Voorzitter. Voor ons ligt het SER-advies over het wetsvoorstel inzake
de verruiming van zeggenschap van werknemers over arbeidstijden. Het is een
zwaar verdeeld advies. De werkgeversorganisaties zijn tegen, de werknemers
zijn voor en de onafhankelijke kroonleden hebben verdeeld gestemd. Mijn fractie
was niet erg verbaasd over het advies van de SER. Bij de behandeling in mei
was al duidelijk dat de SER met een verdeeld advies zou komen. Deze Kamer
heeft dan wel het recht om SER-adviezen te vragen, maar de vraag is op welk
tijdstip je dat meent te moeten doen. Op dat punt had ook mijn fractie in
mei grote kritiek. Ik neem het de fracties van D66, VVD en CDA kwalijk dat
zij dat meenden te moeten doen in de tweede termijn van de behandeling.Mijn fractie gaat het inhoudelijk debat vandaag niet overdoen. Het SER-advies
heeft, met alle respect voor het werk dat de SER gedaan heeft, geen meerwaarde.
Wij waren voor het wetsvoorstel en blijven ervoor. De grote vraag is natuurlijk
of dit SER-advies een meerwaarde heeft voor de voorstanders van de aanvraag.
Heeft het bij die fracties geleid tot een andere beoordeling van
dit wetsvoorstel? Vandaag blijkt dat dit niet het geval is. Ik heb de VVD-fractie
nog niet gehoord, maar ik schat in dat zij tegen blijft. Hetzelfde geldt voor
de fractie van D66. De CDA-fractie wilde zich in mei niet uitspreken over
dit wetsvoorstel, maar zou eventueel wel voor stemmen en dat doet zij nu dan
ook. De CDA-fractie heeft nu dus argumenten in handen gekregen om een besluit
te kunnen nemen.De heer Hofstede zegt in Trouw dat hij weliswaar niet blij is met het
wetsvoorstel, maar dat het heel moeilijk wordt om tegen te stemmen. In dezelfde
krant zegt de heer Hofstede dat de CDA-fractie het idee van een SER-advies
ondersteunde, onder andere omdat het om een noviteit voor de senaat ging.
Mijn partij is altijd voor vernieuwing, maar dan wel met een doel. Het lijkt
mij echt geen taak van de Eerste Kamer om werkgevers en werknemers tot elkaar
te brengen om een gezamenlijk advies over de zondagsrust uit te brengen, want
dat was het idee van de heer Hofstede bij de aanvraag van het SER-advies.
Wij gaan hier toch geen SER-adviezen vragen om partijen rondom een onderwerp
bij elkaar te brengen? Daar komt bij dat het al meer dan duidelijk was hoe
de verschillende partijen op dit onderwerp zouden reageren.De vorige minister was niet enthousiast over dit wetsvoorstel. Hij vond
het overbodig en trok de juridische houdbaarheid van de gehanteerde definities
in twijfel. Het gaat dan vooral over het onderscheid tussen de aard van de
arbeid en de bedrijfsomstandigheden bij het opzegverbod die kunnen leiden
tot rechtsonzekerheid en rechtsongelijkheid. Een situatie die het vorige kabinet
onwenselijk vond, maar weer niet zo erg dat het het wetsvoorstel na aanvaarding
door de Staten-Generaal niet zou bekrachtigen. Ik ga er vandaag van uit dat
ook deze minister gezien de continuïteit het wetsvoorstel zal bekrachtigen.
Per slot van rekening is het ook in het landsbelang.In de ogen van de fractie van GroenLinks is het wetsvoorstel niet overbodig.
Het is een goede zaak dat mensen meer zeggenschap krijgen over hun arbeids-
en rusttijden en dat de werkgever rekening moet houden met de persoonlijke
omstandigheden van de werknemer buiten de arbeid. Als wij terugkijken en alles overzien, was het niet erg zinvol dat de
Eerste Kamer de SER om een advies heeft gevraagd. Het advies heeft geen bijdrage
geleverd aan een andere menings- en besluitvorming. Het enige wat het opgeleverd
heeft, is uitstel; een forse vertraging zogezegd.Mevrouw Kneppers-Heijnert (VVD):Mijnheer de voorzitter. In de allereerste plaats wil ik dank zeggen aan
de SER, niet alleen voor het uitbrengen van een advies, maar ook voor het
met voorrang behandelen ten opzichte van een adviesaanvraag van de minister
van Sociale Zaken over voorstellen tot aanpassing van de Arbeidstijdenwet,
naar aanleiding van een evaluatieonderzoek naar de effecten van de Arbeidstijdenwet
in de praktijk.Het wetsontwerp waar wij het nu over hebben zaait grote verdeeldheid tussen
werkgevers en werknemers. De Raad van State heeft zware kritiek. Het vorige
kabinet vond, bij monde van de minister van Sociale Zaken, de gedachte sympathiek
en deelde de kritiek van de Raad van State, maar was niettemin bereid het
voorstel te contrasigneren, zoals ook anderen al hebben geconstateerd. Deze
minister vragen of hij het wetsontwerp contrasigneert lijkt mij overbodig.
Ik zou wel graag van de minister vernemen wat hij van het wetsvoorstel vindt,
in het bijzonder wat volgens hem het probleem is dat met dit wetsvoorstel
wordt opgelost.Helaas blijkt de verdeeldheid over de betekenis en de waarde van dit wetsontwerp
ook in de SER te bestaan. Deze diepe verdeeldheid in alle geledingen baart
mijn fractie grote zorgen, want het is zeer waarschijnlijk dat dit wetsvoorstel
ook op de werkvloer verdeeldheid zaait. Uit de evaluatie van de Arbeidstijdenwet
blijkt dat over het algemeen werkgevers, ondernemingsraden en werknemers van
oordeel zijn dat er bij de vaststelling van de arbeidstijden rekening wordt
gehouden met de werknemer. In kleine organisaties wordt iets vaker rekening
gehouden met de persoonlijke omstandigheden van individuele werknemers dan
in grote ondernemingen.Uit dit en andere onderzoeken is niet gebleken dat er zodanige knelpunten
en ontwikkelingen zijn dat er van een algemene maatschappelijke problematiek
kan worden gesproken, laat staan dat die door wetgeving zou moeten worden
opgelost en zeker niet door de onduidelijke regeling die nu voor ons ligt.
Anders gezegd, naar de mening van mijn fractie wordt met dit wetsontwerp een
tot nu toe niet bestaand probleem gecreëerd, om er vervolgens een verkeerde
oplossing bij te bedenken.Ik heb er geen behoefte aan, onze argumenten te herhalen. Zoals ik in
mijn tweede termijn al heb aangegeven, stemt mijn fractie tegen het wetsvoorstel,
nu er een SER-advies ligt dat niet leidt tot aanpassing van het wetsvoorstel.De voorzitter:Het woord is thans aan de initiatiefnemers. De minister heeft mij gezegd
dat hij uiterlijk zeven uur aan de overzijde van het Binnenhof wordt verwacht.
Ik hoop dat de initiatiefnemers en de minister zelf voldoende kort van stof
zullen zijn, zodat het mogelijk is daaraan te voldoen.Mevrouw Bussemaker:Voorzitter. Wij kunnen daar zeker aan voldoen. Wij zijn blij om hier weer
terug te zijn. Toen wij de vorige keer hier waren, op 14 mei, een dag voor
de verkiezingen, konden wij niet weten dat de omloop van regeringen bijna
net zo snel zou zijn als de voortgang van onze initiatiefwet. Ik zeg mevrouw
Zwerver maar meteen dat wij ons nog zullen beraden op mogelijkheden voor een
volgende initiatiefwet. Wij komen dan graag weer hier terug, wat ons betreft
in het landsbelang.Op 14 mei, toen wij hier kwamen, wisten wij bij het begin nog niet dat
het debat niet afgerond zou worden. Voor ons als indieners vrij onverwacht
werd een SER-advies gevraagd. De heer Hofstede heeft aangegeven zeer te hechten
aan zo'n advies. Wij hechten ook aan de Sociaal-economische raad, maar wij
constateren tegelijkertijd dat er in het debat in de Tweede Kamer en ook bij
de schriftelijke rondes in de Eerste Kamer niet veel aandacht aan is besteed.
De fractie van het CDA heeft er één vraag over gesteld. De manier
waarop dat aan het eind van het debat terugkwam verraste ons, maar desalniettemin
vinden wij absoluut niet dat een adviesaanvraag van de SER geweigerd
zou moeten worden, omdat het om een louter politieke afweging zou gaan. Wij
hebben in onze beantwoording ook aangegeven het zelf niet nodig te vinden
om een SER-advies te vragen. Wij hadden namelijk het idee dat de standpunten
van in ieder geval de werknemers en de werkgevers al zeer uitgebreid gewisseld
waren, via de debatten in de Tweede en de Eerste Kamer, maar ook via de brieven
die zij ons gestuurd hebben. Nu ligt er een advies van de SER, waarin de gedachten
die wij hadden nog eens bevestigd zijn. Ik hoor dat hier ook bij verschillende
fracties: de PvdA spreekt over opportunisme, voor de ChristenUnie is het advies
precies zoals zij had verwacht, GroenLinks is niet verbaasd over het advies
en gelukkig geven het CDA en D66 aan dat zij blij zijn met het advies dat
de SER heeft gemaakt.De SER heeft wat ons betreft een overzichtelijk en duidelijk advies gemaakt.
Op systematische wijze zijn de zes vragen beantwoord. Een deel van de SER
is het eens met het initiatiefvoorstel en vindt mét ons dat de wetgeving
thans onvoldoende waarborgt dat er voldoende rekeninggehouden wordt met persoonlijke
omstandigheden en dat dit ertoe kan leiden dat werknemers onder druk worden
gezet om op zondag te werken en geen evenwichtige balans kunnen vinden tussen
werk, zorg en vrije tijd. Nog een ander deel van de raad vindt dat de huidige
wetgeving voldoende bescherming biedt en een uitgewogen balans bevat tussen
de behoefte van bedrijven aan flexibiliteit en de bescherming van werknemers.
Volgens dit deel van de raad verstoort het wetsvoorstel dit evenwicht. Een
ander deel van de raad is niet tegen verruiming van zeggenschap van werknemers
over hun arbeidstijden, maar komt tot het oordeel dat de maatschappelijke
problematiek die ten grondslag ligt aan het initiatiefvoorstel, vooralsnog
niet noopt tot gedetailleerde voorzieningen. Dit deel van de raad heeft sympathie
met onze overwegingen maar vindt dat problemen binnen de bestaande verhoudingen
moeten kunnen worden opgelost.In de eerste positie herkennen wij brieven die wij eerder gekregen hebben
vanuit de vakbeweging. In de tweede reactie herkennen wij reacties die wij
hebben gekregen van werkgevers en de derde reactie zit daar inderdaad wat
tussenin. Het SER-advies heeft dus niet de duidelijkheid geboden waarop met
name door de heer Hofstede werd gehoopt. In aanvulling daarop zeg ik dat het
SER-advies zelf geen concrete suggesties doet voor verbetering van het wetsvoorstel,
anders hadden wij natuurlijk graag daarnaar zullen kijken. Het is, zo zeg
ik eerlijk, een hopeloos verdeeld advies. Wij hebben dan ook niet de indruk
dat het ons in de besluitvorming veel verder heeft gebracht dan waar wij op
14 mei gebleven zijn.De heer Hofstede (CDA):Ik heb hier erg veel mensen gehoord die van tevoren wisten hoe dat SER-advies
eruit zou zien; allemaal profeten en profetessen die exact konden aangeven
niet alleen hoe sociale partners erover denken maar ook de kroonleden. Als
er op deze manier iedere keer naar de SER zou worden gekeken, is er naar mijn
mening nooit meer aanleiding om de raad om een advies te vragen. Als men tevoren
ervan uitgaat dat sociale partners een uitgesproken mening hebben over de
WAO of over de gezondheidszorg – om maar een voorbeeld te noemen –
waarom wordt er dan in vredesnaam een advies gevraagd aan zo'n raad die immers
toch tot verdeelde adviezen komt? Ik speel ook een beetje profeet en zeg dan
maar, dat de wonderen de wereld nog niet uit zijn en dat in een aantal belangrijke
dossiers bewezen is dat de SER die meerwaarde wél heeft. Ik vind het
belangrijk dat ook deze Kamer daarmee enige ervaring opdoet. Nogmaals, in
die zin ben ik zeer blij dat wij het wel aan de SER hebben voorgelegd.De heer Stekelenburg (PvdA):Profetieën op dit terrein worden vooral gebaseerd op redelijk lange
ervaringen. SER-adviezen hebben waarde op het moment dat zij zaken die niet
echt gewisseld zijn of die niet eerder uitgezocht zijn bij elkaar brengen,
verbanden leggen en kijken of er compromissen gevonden kunnen worden. Dit
was echter een uitgekauwd wetsvoorstel. Iedereen die iets erover kon zeggen,
had zijn zegje al gedaan. Als je dan nog een SER-advies vraagt, kun je voorspellen
hoe dat precies zal aflopen. Dat is het verschil. Er is meer kritiek geweest
op het moment waarop u het vroeg dan op het verzoek zelf, mijnheer Hofstede.
Het zou mij goed doen als u erkent dat het eigenlijk wel wat laat was, om
het zachtjes uit te drukken. Maar goed, het hing naar mijn mening ook samen
met het feit dat u geen genoegdoening kreeg om anderen een SER-advies te laten
vragen.De heer Hofstede (CDA):Nu hebben wij een procedure afgesproken waarin het niet kan voorkomen
dat in of na de tweede termijn in deze Kamer pas besloten wordt om naar de
SER te gaan. Wij hebben een procedure afgesproken die in dat voortraject ligt.
Ik denk dat het daar ook thuishoort. Wij hebben dat als Eerste Kamer nooit
vastgelegd. De meerwaarde van dit debat is in ieder geval geweest, dat wij
nu wél een procedure hebben. Als er in de toekomst initiatiefvoorstellen
komen en de Eerste Kamer zou vinden dat de indieners naar de SER moeten gaan
dan wel dat zij zelf om advies wil vragen, dan kan dat al vóór
de eerste termijn, in de schriftelijke ronde worden besloten. Daar hoort het
ook thuis. De vorige keer kon dat niet, hoewel ik het wel vier keer aan de
indieners heb gevraagd, tijdens de twee schriftelijke rondes en de eerste
en tweede termijn.Mevrouw Bussemaker:Dan is er blijkbaar toch een winstpunt aan deze procedure voor het reglement
van deze Kamer, waar ik verder niet in wil treden. De Eerste Kamer heeft het
recht om een advies van de SER te vragen. Dat is gebeurd. Ik kan alleen maar
zeggen dat wij blij zijn dat de SER dit voortvarend heeft aangepakt en dat
zorgvuldig advies is uitgebracht. Het was mooi geweest als de SER tot een
eenduidig standpunt zou zijn gekomen, maar dat was misschien hopen tegen beter
weten in. Het is een conclusie die wij alleen achteraf kunnen trekken. Ik
wil hiermee niet gesuggereerd hebben dat wij al bij voorbaat wisten waar de
SER in detail mee zou komen.Wij kunnen het ons voorstellen dat er vragen over het SER-advies zijn
te stellen. Ik denk aan de vragen 4, 5 en 6. Bij het onderscheid tussen aard
van de arbeid en bedrijfsomstandigheden en de formulering van persoonlijke
omstandigheden is het niet geheel duidelijk hoe de kroonleden daarover denken.
Die vragen kunnen wij hier nu niet beantwoorden, maar wij zijn van mening
dat ook de beantwoording van die vragen niet tot een andere conclusie kan
leiden. Het advies zou op alle punten verdeeld blijven.De heer De Vries sprak over het onderscheid tussen aard van de arbeid
en bedrijfsomstandigheden. De indieners voelen zich dichter bij het standpunt
van de werknemers staan. De formulering kan bij een verdere discussie en evaluatie
van de wet worden meegenomen. Met onze initiatiefwet hebben wij de wet niet
verder willen openbreken en oprekken dan nodig was. Wij wilden punten invoegen
die onvoldoende in de wet tot uitdrukking komen. Een dergelijk debat zien
wij met grote belangstelling tegemoet.Op één punt wil ik nader ingaan, namelijk op vraag 4 over
de doorwerking van een besluit van de ondernemingsraad in het individuele
arbeidscontract. Hier gaat het in het bijzonder om meningsverschillen tussen
de indieners en de toenmalige regering. De indieners willen een individueel
instemmingsrecht ten aanzien van werken op zondag, omdat in de praktijk een
beslissing van de ondernemingsraad doorwerkt in het individuele arbeidscontract.
In het algemeen wordt van een werknemer verlangd op zondag te werken wanneer
de OR met de mogelijkheid daartoe akkoord is gegaan. De toenmalige minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid stelde daarentegen dat uit het algemene
arbeidsovereenkomstenrecht onmiskenbaar voortvloeit dat in aanvulling op afspraken
met de OR ook steeds de instemming van iedere individuele werknemer nodig
is voor het werken op zondag.Wij stellen nu vast dat het uitgangspunt van de regering niet op instemming
van de SER kan rekenen. De werknemersleden en één kroonlid geven
expliciet aan de opvatting van de regering niet te delen. Zij stellen dat
de voorstellen van de initiatiefnemers bepaald niet overbodig zijn. De ondernemersleden
zijn van oordeel dat het bepalen van arbeidstijden een privaatrechtelijke
overeenkomst is tussen werkgevers en werknemers en stellen dat de werkgever
bij zondagsarbeid op grond van bedrijfsomstandigheden instructiebevoegdheid
toekomt indien hij met het medezeggenschapsorgaan overeenstemming heeft bereikt.
Deze leden stellen op grond daarvan dat de opvatting van de regering onjuist
is, dat uit het arbeidsovereenkomstenrecht zou voortvloeien dat in aanvulling
op de afspraken met de ondernemingsraad ook steeds de instemming van iedere
individuele werknemer voor het werken op zondag nodig is.De raad verschilt van mening over de wenselijkheid van de initiatiefwet,
maar is het erover eens dat de opvatting van de regering niet klopt. Een beter
bewijs van de noodzaak om via nadere wetgeving tot duidelijkheid te komen
had men niet kunnen leveren. In reactie op de heer Hofstede zeg ik dan nog
maar dat wij vermoeden dat onze wet eerder tot minder jurisprudentie zal leiden,
omdat helderheid wordt verschaft voor dit soort onduidelijkheden in de praktijk
en tussen sociale partners. Wij zeggen ook tegen mevrouw Kneppers dat wij
verwachten dat de problemen op de werkvloer zullen verminderen, omdat daarvoor
ook geldt dat de huidige verdeeldheid door onze wet wordt opgelost, doordat
er een helder standpunt is, althans als dat door deze Kamer wordt bekrachtigd.
Onze initiatiefwet geeft duidelijkheid: als voorwaarde voor het verrichten
van arbeid op zondag, op grond van bedrijfsomstandigheden, geldt overeenstemming
met het medezeggenschapsorgaan en instemming van de individuele werknemer
voor dat geval.De heer Hofstede heeft gezegd dat het wetsvoorstel geen dam zal opwerpen
tegen de 24-uurseconomie. Ik ben dat met hem eens, maar wellicht zal het voorstel
de mogelijke negatieve effecten enigszins beteugelen, met name daar waar mensen
bezwaar maken tegen werken op zondag. Zoals het werknemersstandpunt in de
SER luidt, zullen in de regel voldoende werknemers gevonden kunnen worden
voor het werken op zondag. Dat is juist. Onze bedoeling is dan ook niet, een
nieuw gebod te introduceren, maar om degenen die om welke reden dan ook niet
op zondag willen werken, daartoe het recht te geven. Daartegenover zal staan
dat werkgevers zich iets meer moeite zullen moeten getroosten, werknemers
bereid te vinden op die dag te werken. Dat impliceert per saldo een zekere
beteugeling.De fracties van de PvdA, GroenLinks, de ChristenUnie en de SGP hebben
zich op 14 mei al onomwonden voor ons voorstel uitgesproken. Hen hoefden wij
niet meer te overtuigen. De fracties van de VVD en D66 hadden bezwaar tegen
het wetsvoorstel, maar zeiden het advies van de SER te willen afwachten. De
heer Hessing heeft gezegd dat niet alle bezwaren zijn weggenomen, en dat hij
vooralsnog bij zijn standpunt blijft. Mevrouw Kneppers heeft gezegd, niet
blij te zijn met het voorstel, omdat zij het niet overtuigend vindt, daarbij
verwijzend naar onderzoeken waarvan ik constateer dat de gegevens daarvan
verschillend kunnen worden geïnterpreteerd. In de memorie van toelichting
en in het nader rapport zijn wij namelijk zeer uitgebreid ingegaan op de vraag,
waarom wij op grond van die cijfers en onderzoeken het nodig vinden, met een
wet te komen. Wij hopen dat zij op grond van het SER-advies in ieder geval
met ons van mening zijn dat sprake is van duidelijke verschillen van mening
tussen werkgevers en werknemers en van misverstanden, die moeten worden opgelost
en die zo'n initiatiefwet rechtvaardigen.Tegen de heer Hofstede zeg ik dat ik hoop dat hij door het advies is overtuigd
van de rol van de wetgever. Hijzelf heeft immers bij het debat over de SER-aanvraag
op 11 juli – ik heb het nagelezen – het volgende verklaard: "Mocht
de SER besluiten tot een sterk verdeeld advies, wat niet is uitgesloten, maar
of het zo voor de hand ligt als sommigen denken, betwijfel ik in ernstige
mate, dan is de wetgever mijns inziens volledig gelegitimeerd om de beoogde
maatregel zo nodig met de wet af te dwingen." Welnu, wij zijn zover. Wij zijn
het er dus over eens dat de wetgever nu aan zet is. De heer Hofstede heeft
in het debat op 14 mei ook nog gezegd, eigenlijk voor het wetsvoorstel te
willen stemmen, zeker voor het onderdeel zondagsarbeid. Maar tegelijkertijd
vindt hij dat de SER voor de noodzakelijke balans moet zorgen. De SER heeft
nu, concludeer ik, voor een zekere balans gezorgd, namelijk advies gegeven.
De balans was echter niet zo sterk dat het ook een eenduidig advies betrof.
Wij zouden op zijn hoogst kunnen zeggen dat werkgevers en werknemers elkaar
in balans houden over de wenselijkheid van dit wetsvoorstel: de één
is voor, de ander is tegen. Wij hopen dat de heer Hofstede door ons, maar
meer nog door de SER, is overtuigd van de wenselijkheid van deze wet. Natuurlijk
zijn wij benieuwd, of er nog betere oplossingen denkbaar zijn
dan die welke wij hebben gegeven. Daar ligt een mooie uitdaging voor een nieuwe
minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, wie dat ook moge zijn. Vooralsnog
stel ik dat wij blij zijn als deze wet nu door de Eerste Kamer komt, en het
probleem dat wij signaleren voorlopig is opgelost.Minister De Geus:Voorzitter. Dat ik dit nog mag meemaken: de hervatting van het debat over
werken op zondag in derde termijn. Wij hadden vroeger drie kerkdiensten op
een zondag, dus dan ook maar de beraadslaging over dit onderwerp in drie termijnen.Wij zijn nu op het punt dat zelfs de SER hierover advies heeft uitgebracht.
Dit heeft ons overigens inhoudelijk niet veel verder gebracht, maar daarmee
is de SER nog niet gediskwalificeerd. Ik kan kort zijn over de inhoud van
dit wetsvoorstel. Mijn opvattingen liggen een beetje in het verlengde van
die van mijn ambtsvoorganger. Als in de wet de verplichting voor de werkgever
wordt opgenomen om de arbeid zo te organiseren dat de werknemer in een bestendig
en regelmatig patroon zijn arbeid kan verrichten, moet er rekening mee worden
gehouden dat de rechter desgevraagd uitspreekt dat het prima is als men een
keer per maand naar de kerk kan. Ik moet er overigens niet aan denken dat
de rechter dergelijke uitspraken doet.Voorgesteld wordt, de nietigheid van het ontslag mogelijk te maken als
weigering van zondagsarbeid hieraan ten grondslag ligt. Daarbij moet ook de
aard van de bedrijfsomstandigheden gewogen worden. Ik heb zelf lang gewerkt
met het ontslagverbod wegens lidmaatschap van de OR. Wij spanden procedures
aan voor mensen die kennelijk ontslagen waren vanwege het lidmaatschap van
de OR. De rechter informeerde vervolgens of betrokkene kon aantonen of hij
als OR-lid ruzie had gehad. Als hij dat niet kon, stond vast dat hij niet
ontstagen was omdat hij lid van de OR was. Je ziet al aankomen dat je eerst
ruzie moet maken over werken op zondag, wil je je ooit op een dergelijke bepaling
kunnen beroepen.De VVD-fractie vroeg welk probleem wordt opgelost. Er wordt vastgelegd
dat zondagsrust in de ogen van het parlement geen particuliere kwestie is.
Daarmee wordt echter ook een probleem gecreëerd, namelijk dat de rechter
zich bemoeit met bedrijfsomstandigheden en arbeidspatronen. Ik verwacht daar
niet veel goeds van. Als medewetgever vind ik dit geen sterk nummer.De heer Stekelenburg (PvdA):Mijn klompen vallen uit.Minister De Geus:Dan komt u niet zo ver, mijnheer Stekelenburg.De heer Stekelenburg (PvdA):Dat kon u nog wel eens tegenvallen.Ik ken ook gevallen waarin OR-leden zijn ontslagen omdat zij lid van de
OR waren. Los daarvan verbaas ik mij over de onderbouwing. Ik heb interviews
met u gelezen. Ik volg discussies over de vraag of er ontspannen met de zondag
omgegaan kan worden. In het CDA-programma is hier ook het nodige over opgenomen.
In uw geval zou ik proberen om dit maximaal te regelen, terwijl u zeer minimalistisch
bezig bent. Ik snap dat niet. Ik kan dat ook niet goed rijmen met uw opmerkingen
over de juridische implicaties. Vandaar dat mijn klompen uitvielen.Minister De Geus:Ik sta zeer sympathiek tegenover de zondag als rustdag. Ik hecht daar
zeer aan. Daarop gelet, moeten wij op een ontspannen manier met de zondag
om kunnen gaan. Ik kwam vorige week mevrouw Bussemaker op zondagmorgen in
het Vondelpark tegen. Misschien kom ik over twee weken de heer Van Dijke in
de kerk tegen. Hoe sympathiek je ook staat jegens het recht op de zondag als
rustdag, toch moet je je de vraag stellen wat je van de strekking van dit
wetsvoorstel verwacht. Als medewetgever zeg ik ronduit dat ik het geen sterk
nummer vind.Ik geef daarbij in overweging dat na aanneming, deze wetgeving waarschijnlijk
tot veel jurisprudentie zal leiden. Het zal pas na een termijn van twee à
drie jaar qua rechtskarakter en qua rechtskracht goed uitwerken. In de tussentijd
is de ambitie om langs de weg van deregulering, minder regels, ook een evaluatie
te houden van de Arbeidstijdenwet van 1996. Wie hebben wij daarvoor om een
belangrijk advies gevraagd? Men raadt het al, de SER.Ook het demissionaire kabinet is bezig met de voorbereiding van die discussie.
Het nieuwe kabinet zal deze zaak in het tweede kwartaal van 2003 ongetwijfeld
aansnijden. De evaluatie van de Arbeidstijdenwet loopt langs drie lijnen.
In de eerste plaats: basisnormen bescherming werknemer. In de tweede plaats:
evenwicht, rechten en plichten voor werkgevers en werknemers in de dagelijkse
praktijk. In de derde plaats: vereenvoudiging van regels, ook met het oog
op naleving en handhaving.Dit geldt natuurlijk alleen ingeval ik daarin enige rol zou spelen, maar
dat zal men begrijpen. Ter geruststelling zeg ik tegen de CDA-fractie dat
daar natuurlijk het recht bij hoort om werk op zondag te weigeren. Dat geldt
niet alleen voor de zondag. Het debat leert wel dat respect voor de zondag
in het algemeen terug is.Mijn ambitie is dus om de Arbeidstijdenwet te evalueren, en met name ook
de reglementen op grond daarvan, en in 2003 de zaak in het parlement op de
rol te zetten, inclusief concrete voorstellen die eerst in de Tweede Kamer
behandeld zullen worden. Daarbij zal de strekking van dit wetsvoorstel geen
geweld worden aangedaan, of het vandaag wordt aangenomen of verworpen.Diverse fracties hebben gevraagd naar mijn conclusie. De vraag van de
fracties van de SGP en de ChristenUnie over de evaluatie van de Arbeidstijdenwet
heb ik inmiddels beantwoord.Mijn conclusie is dat het parlement het initiatiefrecht heeft. Dat weegt
zwaar. Dat weegt zeker zwaar voor een demissionair minister. Zoals wij van
u gewend zijn dat u loyaal meewerkt aan besluitvorming die de regering in
het belang van het land acht, ook al zijn wij demissionair, zo zal ik als
minister loyaal meewerken aan de besluitvorming die u neemt. Ik ben dus niet
van plan staatsrechtelijke handelingen zoals al dan niet contraseigneren in
dit debat in te zetten. Ik zal loyaal meewerken aan de uitvoering.U mag mij er ook aan houden dat ik graag zal werken aan een grondig beraad
op de Arbeidstijdenwet in 2003. In dat beraad zal het recht van de werknemers
om op zondag werk te weigeren als dat in overeenstemming is met hun levensgewoonte
of geweten met hoofdletters terugkomen. Daaraan mag u mij houden.Mevrouw Kneppers-Heijnert (VVD):In de huidige Arbeidstijdenwet is de zondagsarbeid toch al geregeld? Je
hoeft toch niet te werken op zondag als je dat niet wilt? Ik begrijp uw opmerking
niet. Er zijn uitzonderingen, zoals aard van de arbeid en bedrijfsomstandigheden.
De hoofdregel is al zo.Minister De Geus:Ik heb dat niet bestreden. Ik heb ook niet aangegeven dat de evaluatie
van de Arbeidstijdenwet nodig is om dat nog een keer onder de aandacht te
brengen. De evaluatie van de Arbeidstijdenwet is nodig om na te gaan of als
je langs die drie lijnen werkt alle wet- en regelgeving wel nodig is die wij
op dit moment kennen. Het zou mij een lief ding waard zijn, te komen tot hetzelfde
doel met minder regels en meer mogelijkheden om in de dagelijkse praktijk
afwegingen te maken. Ik heb erbij gezegd dat de zondagsrust brede erkenning
moet hebben, ook op individueel niveau, en door mij met hoofdletters wordt
geschreven.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik constateer dat er behoefte is aan stemming over dit wetsvoorstel. Deze
zal aanstaande dinsdag plaatsvinden, onmiddellijk na de middagpauze, evenals
de stemming over de motie, ingediend bij de interpellatie. Ik wijs erop dat
er mogelijk hoofdelijk gestemd zal worden.Sluiting 18.50 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20022003-239-248.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl