Debat naar aanleiding van de Regeringsverklaring
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2005-2006, pag. 6046-6070

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

11-08-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

nr. 98, pagina 6046-6070

07-07-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van het debat over de regeringsverklaringPagina 6074-6077
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de begrotingsstaten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2006 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota) (30560 XIII)Pagina 6089-6089
Presentie en opening (vrijdag 7 juli 2006)Pagina 6043-6043
Noot 1: Rapport van de Commissie voor het onderzoek van de geloofsbrieven inzake mevrouw H.F.M. van OudenallenPagina 6097-6097
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over de NAVO, te weten de motie-Koenders c.s. over een intensieve dialoog met Georgië door de NAVO (28676, nr. 28)Pagina 6090-6090
Behandeling van de planologische kernbeslissing Ruimte voor de rivier (30080, nr. 4)Pagina 6087-6087
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de begrotingsstaat van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2006 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota) (30560 VIII)Pagina 6088-6088
Stemming over een motie ingediend bij het debat over internationaal cultuurbeleid, te weten de motie-Dittrich c.s. over een juridisch bindend instrument voor collectief beheer van auteursrechten (28989, nr. 37)Pagina 6087-6087
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over de JBZ-raad, te weten de motie-Van Bommel/Weekers over voorstellen van de Europese Commissie die leiden tot verbrokkeling van het nationale strafrecht (23490, nr. 424)Pagina 6090-6090
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de oprichting van een museum voor de Nederlandse geschiedenis, te weten: - de motie-Van der Vlies over een museum van de 19de eeuw in paleis Soestdijk (27470, 30300 VIII, nr. 8); - de motie-Verhagen c.s. over voorstellen voor een nationaal historisch museum (30300 VIII, nr. 249)Pagina 6087-6087
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de Voorjaarsnota 2006 met bijbehorende suppletoire begrotingen, te weten: - de motie-Van As over een reactie op het REA-rapport (30560, nr. 5); - de motie-Van As over vermindering van strategische en technisch specialistische adviescolleges (30560, nr. 6); - de motie-Vendrik over de begroting 2007 en houdbare overheidsfinanciën (30560, nr. 7) en 4 andere moties ( de nrs. 8 t/m 11)Pagina 6089-6090
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (vrijdag 7 juli 2006)Pagina 6091-6096
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de begrotingsstaten van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (XIV) voor het jaar 2006 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota) (30560 XIV)Pagina 6088-6089
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet ruimtelijke ordening inzake grondexploitatie (30218)Pagina 6086-6086
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Regels inzake inburgering in de Nederlandse samenleving (Wet inburgering) (30308), en over: - de motie-Vergeer over een inspanningsverplichting (30308, nr. 52); - de motie-Lambrechts c.s. over het volgen van een mbo 1 of 2-opleiding (30308, nr. 90); - de motie-Lambrechts c.s. over uitvoeringsrisico's van de Wet inburgering (30308, nr. 91) en 4 andere moties (de nrs. 92 t/m 95)Pagina 6080-6084
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Regels omtrent instanties die verantwoordelijk zijn voor handhaving van de wetgeving inzake consumentenbescherming (Wet handhaving consumentenbescherming) (30411), en over: - de motie-Örgü over leidende principes in de handhavingspraktijk van de Consumentenautoriteit (30411, nr. 15); - de motie-Örgü over bundeling van de voorlichting aan consumenten door de verschillende departementen (30411, nr. 16); - de motie-Örgü over onderbrenging van het consumententoezicht bij een bestaande toezichthouder (30411, nr. 19)Pagina 6087-6088
Eindstemming over het voorstel van wet van de leden Wolfsen en Luchtenveld tot aanvulling van de Algemene wet bestuursrecht met de mogelijkheid van een dwangsom bij niet tijdig beslissen door een bestuursorgaan (Wet dwangsom bij niet tijdig beslissen) (29934)Pagina 6085-6085
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de nieuwe Zorgverzekeringswet, te weten: - de motie-Kant/Arib over declaratieproblemen tussen huisartsen en zorgverzekeraars (29689, nr. 105); - de motie-Heemskerk over nacalculatie van de premies voor de zorgverzekering (29689, nr. 106)Pagina 6090-6090
Het afleggen van de regeringsverklaringPagina 6043-6046
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Regels inzake geurhinder vanwege tot veehouderijen behorende dierenverblijven (Wet geurhinder en veehouderij) (30453)Pagina 6085-6086
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over de markt voor persoonlijke dienstverlening, te weten de motie-Van der Sande c.s. over een adviesaanvraag aan de Raad voor Werk en Inkomen (29544, nr. 68)Pagina 6091-6091
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de begrotingsstaat van het Fonds economische structuurversterking voor het jaar 2006 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota) (30560 D)Pagina 6089-6089
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over pakketmaatregelen voor reageerbuisbevruchting (IVF) en psychotherapie, te weten de motie-Schippers over aanpassing van het experiment persoonsgebonden budget in de Zorgverzekeringswet (30300 XVI, nr. 149)Pagina 6090-6090
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over het drugbeleid, te weten: - de motie-Van der Ham over investeringen in de bestrijding van illegale wietteelt in Zuid-Limburg (24077, nr. 186); - de motie-Van der Ham over financiële consequenties van flankerend beleid bij een experiment als genoemd in het 'Manifest van Maastricht' (24077, nr. 187); - de motie-Weekers over bestrijding van illegale cannabisteelt, met name vanuit woningen (24077, nr. 188).Pagina 6085-6085
Debat naar aanleiding van de RegeringsverklaringPagina 6046-6070
Stemming over een motie ingediend bij het debat over bijstandsverstrekking en vakantieduur Wet werk en bijstand, te weten de motie-Noorman-den Uyl/Mosterd over het hanteren van een leeftijdscriterium van 60 jaar in de WWB bij het toestaan van het langere verblijf in het buitenland (29674, nr. 15)Pagina 6091-6091
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 28 juni 2006 over de markt voor persoonlijke dienstverleningPagina 6072-6072
Stemming over een motie ingediend bij het debat over de financiële verantwoording over het jaar 2005, te weten de motie-Herben/Eijsink over benoeming van de Inspecteur-Generaal der Krijgsmacht (30550 X, nr. 8)Pagina 6085-6085
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 22 juni 2006 over het Besluit eigen bijdrage WMOPagina 6073-6074
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 21 juni 2006 over de JBZ-raadPagina 6071-6071
Regeling van werkzaamheden (vrijdag 7 juli 2006)Pagina 6046-6046
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over het Besluit eigen bijdrage WMO, te weten de motie-Verbeet c.s. over het op nul stellen van de eigen bijdrage voor een rolstoel (29538, nr. 37)Pagina 6091-6091
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI) voor het jaar 2006 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota) (30560 XI)Pagina 6088-6088
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 27 juni 2006 over het eigen risico WAO/WGAPagina 6077-6080
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 28 juni 2006 over bijstandsverstrekking en vakantieduur Wet werk en bijstandPagina 6072-6073
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 27 april 2005 over de NAVOPagina 6070-6070
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over hygiënevoorschriften bij het tatoeëren en piercen, te weten de gewijzigde motie-Kant over registratie van of vergunningsysteem voor privéklinieken (30173, nr. 15)Pagina 6090-6090
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 28 juni 2006 over de ZorgverzekeringswetPagina 6071-6072
Stemming over een motie ingediend bij het debat over het eigen risico in de WAO/WGA, te weten de motie-Bussemaker over het niet nemen van onomkeerbare beslissingen ten aanzien van de WGA (30034, nr. 74)Pagina 6091-6091

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 261 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
De voorzitter:Over de stemmingslijst voor vanavond zal ik u, los van eventuele stemmingen
na het debat over de regeringsverklaring, in de loop van de middag een nader
voorstel doen.We beginnen met het debat naar aanleiding van de regeringsverklaring.
De maximumspreektijden zijn bekend.De heer Bos (PvdA):Voorzitter. Over 137 dagen komt er een einde aan het derde kabinet-Balkenende.
Dat is ongeveer het enige wat mensen buiten Den Haag van deze hele gang van
zaken nog zullen snappen en wat ook door ons valt uit te leggen. Het tweede
kabinet-Balkenende viel vorige week, net zoals de eerste keer zonder dat de
minister-president het zag aankomen en zonder dat hij ingreep.Het was niet de vertienvoudiging van het aantal voedselbanken waar het
kabinet over viel, het was niet de desinformatie over de oorlog in Irak waar
dit kabinet over viel, het waren niet de 26.000 gezichten of de 370.000 kinderen
die in armoede opgroeien of de 430.000 werklozen of de miljoen huishoudens
die er bij de introductie van de nieuwe zorgverzekering toch op achteruitgingen.
Was het wel een van die redenen geweest, dan was dat uit te leggen geweest.
Maar nee, het was één paspoort, van een van de eigen mensen,
dat zoveel consternatie veroorzaakte dat een web van leugens gesponnen moest
worden om maar op het pluche te kunnen blijven zitten. Totdat de minister-president
per ongeluk de waarheid sprak, per óngeluk de waarheid sprak, en het
kabinet viel alsnog. De verbijstering en verwarring zijn groot. Eerlijk gezegd,
weet ik niet wat erger is: een minister-president die per ongeluk de waarheid
spreekt en zo zijn kabinet laat vallen, of een minister-president die zou
hebben volhard in de leugen en als beloning zou hebben mogen
doorregeren, alsof er niets aan de hand was.Hoezeer het ook duidelijk is dat de oorzaak van dit alles moet worden
gezocht in de boezem van het kabinet, bij het gebrek aan leiderschap van de
minister-president, bij de voortduring van de sorrydemocratie, en bij de krampachtige
angst in de VVD en in het kabinet om een falende minister aan te pakken, en
hoezeer ik ook blij ben dat er nu eindelijk snel verkiezingen komen, er is
geen reden tot vreugde. Want laten we wel beseffen dat de schade die door
deze affaire is aangericht, zich niet alleen zal richten op het kabinet, de
coalitiepartijen en de minister-president; het raakt ons, helaas, allemaal.
Veel mensen buiten deze vergaderzaal zullen cynisch hebben geconcludeerd dat "de"
politiek vooral met zichzelf bezig is geweest, dat over de echt grote problemen
in het land niet werd gesproken en dat hier spelletjes werden gespeeld en
deals werden gesloten. Dat is een beeld dat ons allemaal, coalitie en oppositie,
zal worden aangerekend. Die vermaledijde kloof tussen burger en politiek,
waarvan dit kabinet terecht zulke grote ambities had om die te slechten, zal
alleen maar groter zijn geworden.Mijnheer de voorzitter. Ik ben bang dat de gang van zaken in de afgelopen
week, tijdens de informatie en formatie, dit beeld alleen maar verder bevestigd
heeft. De minister-president had de afgelopen week kunnen gebruiken om een
brug te slaan naar andersdenkenden. Als hij ervoor had gekozen, demissionair
te blijven en besloten had, in goede samenwerking met de Kamer, ook met ons,
het hoogst noodzakelijke te doen in de richting van snelle verkiezingen, dan
was dat met recht gezien als het handelen van een minister-president die in
tijden van crisis boven de partijen staat en het landsbelang vooropstelt en
die in tijden van moeilijke keuzes, een zo groot mogelijk draagvlak belangrijk
vindt. Zo is het echter niet gegaan. In plaats daarvan is gekozen voor een
minderheidskabinet van CDA en VVD, met veronderstelde steun van LPF en D66
op cruciale onderdelen. In het geval van de LPF is de terugkeer aan de orde
naar een partner die in de afgelopen jaren keihard werd veroordeeld en zelfs
werd afgedankt. In het geval van D66 gaat het om de terugkeer naar een coalitie
die net is afgetreden en waarvoor geen steun meer is. Ondertussen, alsof er
niets aan de hand is, wordt er gewoon doorgeregeerd. Dat zelfs de bordesfoto
is gesneuveld, is enerzijds sneu voor de ministers Wijn en Nicolaï, die
ik bij dezen feliciteer met hun benoeming, hetgeen uiteraard ook geldt voor
staatssecretaris Bruins, en tekent anderzijds de sfeer van "er is niets
aan de hand, wij gaan gewoon door en wij trekken ons niets aan van de vraag
of wij een minderheid of meerderheid vertegenwoordigen".Zo worden de zaken alleen maar onbegrijpelijker voor de mensen buiten
deze zaal. Een kabinet valt maar gaat door. De minister-president ziet zijn
tweede kabinet sneuvelen, maar verklaart lachend op de televisie dat het hem
niets doet. Partners worden afgedankt en opnieuw in genade aangenomen alsof
er niets is gebeurd. Het patroon dat wij de afgelopen jaren hebben leren kennen,
wordt doorgetrokken: een kabinet dat daadkracht gebruikt als alibi om zich
van niemand iets aan te trekken. Ministers zeggen sorry en blijven zitten.
Alles is geoorloofd om maar te vermijden dat de kiezer iets te zeggen krijgt.
Gelukkig krijgt die kiezer over 137 dagen wel wat te zeggen. Het is nu ons
aller verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat het land in de periode
tot die tijd een beetje ordentelijk wordt bestuurd. Ik zeg nadrukkelijk "ons
aller verantwoordelijkheid" want de Partij van de Arbeid voelt die verantwoordelijkheid
ook en is bereid om deze te nemen. Mijn partij zal met andere woorden constructief
meewerken aan het op tijd behandeld en afgehandeld krijgen van de hoogst noodzakelijke
zaken.Daar moet dan wel terughoudendheid van de kant van het kabinet tegenover
staan. Laten wij niet vergeten dat die terughoudendheid niet alleen gewenst
wordt door de Partij van de Arbeid en een aantal andere partijen, maar dat
deze ook een punt was in het verslag dat de informateur, de heer Lubbers,
daartoe gemachtigd door de Koningin, als opdracht aan dit kabinet heeft meegegeven.
Wij horen vooral publicitair geronk, dat men een "volwaardige begroting"
wil presenteren, en nog een heleboel moois, zoals een belastingverlaginkje
hier, een snelwegje daar, een vliegtuigje zus en een privatiserinkje zo. Laat
ik duidelijk zijn: dat zijn stuk voor stuk grote, politiek omstreden besluiten.
Van de aankoop van de Joint Strike Fighter tot de aanleg van een weg door
het Naardermeer. Van belastingverlaging voor grote, winstmakende bedrijven
tot de verkoop van aandelen Schiphol. Van mij mag het kabinet presenteren
en voorbereiden wat het wil, maar in onze samenwerking in de komende maanden,
gaat het vooral om wat redelijkerwijs behandeld kan worden. Op dat punt is
terughoudendheid, louter en alleen vanwege de weinig beschikbare tijd, of
het kabinet dat nu leuk vindt of niet, onontkoombaar. Nogmaals, de Partij
van de Arbeid zal zich daarbij constructief opstellen. Mijn partij is er niet
op uit om chaos te veroorzaken, maar ik kan niet nalaten om daaraan toe te
voegen: breng ons dan ook niet in verleiding.Mijnheer de voorzitter. Terughoudendheid is niet alleen noodzaak vanwege
de weinige tijd tot 22 november.De heer Van As (LPF):Als u op de stoel had gezeten van deze premier, had u dan ook gezegd:
maak ons maar demissionair want wij schuiven alles wel voor ons uit?De heer Bos (PvdA):Niet om alles voor mij uit te schuiven, maar uit respect voor de rol van
de kiezers in een democratie had ik er inderdaad voor gekozen om demissionair
te blijven en de verkiezingen nog eerder te doen plaatsvinden dan 22 november.De heer Van As (LPF):Ondanks het feit dat de meerderheden in dit parlement anders besluiten?De heer Bos (PvdA):Ik wil daar straks nog wat over zeggen. Gebruiken zijn in wezen in onze
democratie gegroeid zoals zij gegroeid zijn, omdat meerderheden na verkiezingen
er wel eens anders uit kunnen zien dan meerderheden voor verkiezingen. Daarom
betracht je vlak voor een verkiezing enige terughoudendheid in het regelen
van zaken met de meerderheid die er op dat moment bestaat. Immers, je weet
dat de politieke verhoudingen na de verkiezingen misschien anders zijn. Dan
vind ik het respectvol tegenover die partijen en de burgers die daar achter
staan om terughoudend te zijn.De voorzitter:Ik wil het hierbij laten. De heer Bos gaat door.De heer Bos (PvdA):De tekst die de heer Van As mij ontlokt heeft, is eigenlijk de tekst waarmee
ik wilde vervolgen. Ik wilde daar toch een punt van maken, omdat ik de heer
Verhagen – als ik het mis heb, zal hij mijn uitspraak vast en zeker
weerleggen – en anderen "terughoudendheid" steeds heb horen
vertalen in "men moet natuurlijk steeds een meerderheid zien te vinden
voor een voorstel". Dat is altijd zo. Je moet altijd een meerderheid
vinden voor een voorstel. Dat heeft niets te maken met terughoudendheid. Het
gaat om iets anders. In een democratie moeten meerderheden zich altijd realiseren
dat zij na verkiezingen een minderheid kunnen zijn en dat het vanuit democratisch
oogpunt dus altijd redelijk is om rekening te houden met de belangen van minderheden.
Daarom is het al helemaal vlak voor verkiezingen geboden om voorzichtig om
te gaan met zaken waar een meerderheid na de verkiezingen anders over zou
kunnen denken dan een meerderheid voor de verkiezingen.Ik heb goed geluisterd naar de regeringsverklaring van de minister-president.
Als ik goed geteld heb, heeft de minister-president in zijn verklaring wel
vijf keer het woord terughoudendheid gebruikt. Dat waardeer ik oprecht. Hij
voegt er echter vijf keer in een adem aan toe dat hij wel gewoon wil doorregeren.
Ik nodig hem vooral uit, het voornemen tot terughoudendheid in dit debat concreet
te maken en helder te maken wat hij wel en wat hij niet de komende maanden
behandeld wil zien en aangenomen wil zien door de Tweede Kamer en de Eerste
Kamer. Wat ons betreft, is het punt niet wat er gepresenteerd gaat worden
en wat er voorbereid wordt. Als het aankomt op een constructieve samenwerking
tussen Kamer en kabinet, is de vraag wat wij met elkaar nog kunnen behandelen
c.q. aannemen. Op dat punt zouden wij klare wijn van de minister-president
op prijs stellen. Ik roep hem op, zich hier hoeder van goede democratische
gewoonten te tonen en de gewenste terughoudendheid bij het doordrukken van
allerlei politiek gevoelige voorstellen te betrachten. Laat daar de kiezer
over oordelen. Als het kabinet zo overtuigd is van het nut en van de juistheid
van al die voorstellen die het de komende maanden wil doen, dan zou het voor
de kiezer ook niet bang hoeven te zijn, lijkt mij.Voorzitter. Ik rond af. Drie kabinetten Balkenende in vier jaar, dat is
best een beetje veel. Het grote voordeel van dit kabinet is dat wij precies
weten hoe lang het zal zitten: 137 dagen. Over 137 dagen zal het derde kabinet-Balkenende
ondanks de goednieuwsshow die ons ongetwijfeld de komende weken te wachten
staat, een rapport achterlaten dat zich leent voor echte keuzes. Op 22 november
2006 heeft Nederland meer werklozen dan toen deze minister-president in 2002
aan zijn karwei begon, terwijl in alle andere landen van Europa in dezelfde
periode de werkloosheid juist omlaag ging. Op 22 november 2006 kent Nederland
meer armoede dan in 2002. Op 22 november 2006 zal het zoet niet opgewassen
blijken tegen het zuur en zullen de grote winstmakende bedrijven de grote
winnaars bij dit kabinet blijken te zijn geweest, niet de startende kleine
ondernemers, niet de gezinnen. Op 22 november 2006 zal dit kabinet recordhouder
zijn: onder dit kabinet beleven wij de langste economische recessie uit de
Nederlandse geschiedenis na de Tweede Wereldoorlog. Op 22 november 2006
leven wij helaas in een land met meer radicalisering onder moslimjongeren
en meer wederzijds onbegrip tussen autochtonen en allochtonen dan toen deze
CDA/VVD-kabinetten begonnen. Op 22 november 2006 zal Nederland nog steeds
het enige land blijken te zijn waar niet onderzocht mocht worden of de oorlog
tegen Irak op basis van onjuiste informatie was begonnen.Het gaat ergens over op 22 november 2006. Nederland is inderdaad –
daar heeft de minister-president gelijk in – weer de weg omhoog ingeslagen,
maar de prijs is hoog geweest. Lang niet iedereen doet mee en lang niet iedereen
profiteert mee. Dit land kan niet alleen zoveel beter, het moet ook heel veel
beter. Dat lukt alleen als wij geen achterblijvers dulden, als achterstanden
overbrugbaar blijken, als excellentie de ruimte krijgt en als wij aan de verdeeldheid
een einde maken. Drie kabinetten Balkenende hebben in het teken gestaan van
instabiliteit, chagrijn, geruzie, confrontatie en polarisatie. Ik hoor de
instemming uit de coalitiebankjes. Nu wordt het tijd voor eenheid, redelijkheid
en samenwerking. Alleen zo wordt Nederland socialer en sterker, met goedkopere
kinderopvang, beter onderwijs, meer banen, minder schooluitval, leefbare wijken,
snellere inburgering en in goede én in slechte tijden altijd eerlijk
delen. Dat is het Nederland waaraan de PvdA wil werken. Over 137 dagen ligt
die keuze voor. Tot die tijd zullen wij onze verantwoordelijkheid nemen en
terughoudendheid van dit kabinet met constructieve samenwerking beantwoorden.
Ik wens het kabinet die wijsheid toe.De heer Rutte (VVD):Heeft de heer Bos kennis genomen van het wetsvoorstel Werken aan winst?De heer Bos (PvdA):Ja, in grote lijnen.De heer Rutte (VVD):Daarvoor was ik al bang. Grote lijnen is in dit geval toch niet genoeg.
De heer Bos heeft zojuist het kabinet verweten lastenverlichting te geven
aan de grote bedrijven. Hij en ik kennen die grote bedrijven goed en ik ben
het met hem eens dat daar niet de grootste noodzaak bestaat voor lastenverlichting.
Ik raad hem toch aan dat wetsvoorstel goed te lezen en daarin te zien dat
de verlaging van de vennootschapsbelasting vooral ook ten goede komt aan de
kleinere ondernemers in Nederland. Ik ben benieuwd wat hij daarvan vindt.De heer Bos (PvdA):Daarmee zijn die kleinere ondernemers het zelf niet eens, dus dan heeft
de heer Rutte nog heel wat uit te leggen. Als belastingverlaging gaat naar
bedrijven die al winst maken, is dat gewoon een cadeautje. Men moet lastenverlichting
geven aan bedrijven die willen innoveren en die willen starten, aan kleine
bedrijven die bereid zijn een baan te geven aan mensen die moeilijk liggen
op de arbeidsmarkt. Als de lastenverlichting daarheen gaat, geeft men ook
lastenverlichting aan het bedrijfsleven, maar levert men ook een bijdrage
aan het bestrijden van de werkloosheid en het verbeteren van het klimaat rond
innovatie. Een cadeautje geven aan bedrijven die al winst maken, is niet nodig
en economisch levert het heel weinig op.De heer Rutte (VVD):90% van ons geld in Nederland wordt niet verdiend in de bedrijven
waar de heer Bos en ik vandaan komen, maar in het midden- en kleinbedrijf.
De vennootschapsbelasting van die bedrijven gaat terug naar 20%. Dat
is nogal wat. Dan kan de heer Bos wel zeggen dat wij een systeem zullen optuigen
waarbij wij inzichtelijk maken welke bedrijven wel of geen winst maken,
waarna wij met duizenden ambtenaren precies die bedrijven geld zullen geven
die geen winst maken. De heer Bos, zelf oud-staatssecretaris van Financiën,
zal het toch met mij eens zijn dat men dit alleen kan regelen door in algemene
zin de vennootschapsbelasting te verlagen en daarmee de structuur van de economie
te versterken.De heer Bos (PvdA):Dat ben ik niet met de heer Rutte eens. Juist omdat ik staatssecretaris
van Financiën ben geweest, weet ik er nog wel iets van, maar dat is niet
zo relevant. Juist als men weet dat de bron van werkgelegenheid en innovatie
is gelegen bij het midden- en kleinbedrijf, juist als economen de Tweede Kamer
hebben geadviseerd om nu eens niet de zittende reuzen te subsidiëren
met belastingvoordelen, maar de uitdagers, de bedrijven die beginnen, de bedrijven
die nog geen winst maken, dan moet men niet de winstbelasting verlagen, maar
moet men zorgen dat het goedkoper wordt om een bedrijf te starten en mensen
aan te nemen en moet men belonen dat er wordt geïnnoveerd. Dat is de
keuze die voorligt en dat debat zullen wij de komende maanden graag met de
heer Rutte aangaan.De heer Van As (LPF):De heer Bos moet mij eens uitleggen hoe een bedrijf belasting kan betalen
als het geen winst maakt.De heer Bos (PvdA):Heel simpel: bedrijven betalen loonbelasting. Er zijn talloze manieren
om te zorgen dat bedrijven minder loonbelasting betalen. Daarmee stimuleert
men juist bijvoorbeeld het midden- en kleinbedrijf dat heel veel mensen in
dienst neemt en dat niet kan profiteren van de grote verlaging van de vennootschapsbelasting,
ofwel omdat geen vennootschapsbelasting wordt betaald ofwel omdat men geen
winst maakt. Loonbelasting is één voorbeeld, maar er zijn talloze
andere voorbeelden.De heer Van As (LPF):Ik geloof dat de heer Bos te simpel denkt. Wat hij zojuist heeft gezegd,
ook in antwoord op de heer Rutte, is volslagen onzin. Juist die kleine bedrijven
in het midden- en kleinbedrijf worden geholpen door de nota Werken aan winst.
Ik heb van de heer Bos nog nooit een alternatief gezien in de zin van wat
hij nu allemaal heeft geroepen. Dit is echt gespeend van enige realiteitszin.De heer Bos (PvdA):Het zal de heer Van As de komende tijd niet ontbreken aan alternatieven
van de PvdA-fractie. Dat beloof ik hem graag. Het betoog dat ik hier houd,
luidt dat wij twee prioriteiten hebben als wij menen ruimte te hebben voor
belastingverlaging de komende tijd. Ten eerste bezien wij of bedrijven of
gezinnen de afgelopen jaren het meest hebben moeten inleveren. Dat is voor
gezinnen miljarden meer dan voor bedrijven. Ik vind het dus logisch dat geld
in eerste instantie terug zal gaan naar gezinnen. Ten tweede bezien wij waar
de bronnen van innovatie, van werkgelegenheid en van groei liggen. Deze zitten
niet bij de grote bedrijven die al veel winst maken en met hun vennootschapsbelastingtarief
allang in een zeer acceptabele Europese middenmoot zitten. Ze zitten bij de
bedrijven die zwoegen, bij de bedrijven die worden opgestart, bij de bedrijven
die innoveren en bij de kleinere bedrijven. Er zijn veel effectievere manieren
om juist die ondernemers te belonen voor hun goede werk en wij zullen niet
nalaten dat iedereen, ook de heren Van As en Rutte, duidelijk te maken.De heer Verhagen (CDA):Voorzitter. Ik ben blij dat het kabinet niet heeft besloten de vacature
voor een staatssecretaris van Financiën op te vullen met de heer Bos,
want dan waren wij in de zurigheid blijven steken.Uit de regeringsverklaring blijkt dat het goed gaat met Nederland. Het
is een feit dat het kabinet-Balkenende II de afgelopen drie jaar stevige hervormingen
heeft doorgevoerd en deze hebben goede resultaten opgeleverd. Het kabinet-Balkenende
II heeft zijn belofte waargemaakt. De economie groeit, het consumentenvertrouwen
neemt toe, de werkgelegenheid stijgt, de winstgevendheid van bedrijven neemt
toe, de koopkracht van de burgers verbetert, de wachtlijsten zijn korter geworden
en er is minder criminaliteit. De lasten van de vergrijzing zijn verminderd,
zodat een AOW bij 65 jaar mogelijk blijft. De zorg is toegankelijk, ongeacht
leeftijd en gezondheid. Kortom, Nederland staat er dankzij premier Balkenende
beter voor en het gaat nog steeds elke dag beter.Gisteren bereikte ons het bericht van het CBS dat de economie de afgelopen
jaren nog meer is gegroeid dan gedacht. Mensen die enkele jaren geleden nog
werkloos waren, hebben weer een baan. Mensen met een WAO-uitkering zien weer
kansen en starten een bedrijf. Er zijn inmiddels 80.000 mensen begeleid naar
een nieuwe baan. Dit geeft ons land nieuwe kansen; het geeft de mensen nieuwe
kansen en die kansen moeten wij verzilveren. Wij kunnen niet blijven afwachten,
maar moeten doorgaan om voor alle inwoners van Nederland een beter Nederland
te realiseren.Om die reden is de CDA-fractie blij dat het kabinet-Balkenende een doorstart
kan maken als een missionair kabinet, want op deze manier worden belangrijke
zaken afgehandeld. De belangrijkste daarvan zijn de begroting 2007, het Belastingplan
en de nota Werken aan winst. Hiermee worden juist welvaart, welzijn en werk
de komende jaren gegarandeerd. Het kabinet kan ook de aangegane internationale
verantwoordelijkheid dragen.De minister-president wees in zijn regeringsverklaring terecht op het
feit dat op 1 augustus Nederlandse militairen hun moeilijke werk beginnen.
Zij hebben recht op een slagvaardig kabinet dat zich kan verantwoorden voor
de besluiten die het neemt ten behoeve van de militairen die bereid zijn zich
voor ons land in te zetten.Ook andere verplichtingen kunnen niet wachten, zoals de rondetafelconferentie
met de Antillen.Een volwaardige begroting in 2007 maakt het mogelijk de ingezette hervormingen
door te zetten en de positieve trend in de economie vast te houden. Zo kan
er ook in 2007 meer werk komen, terwijl een verbetering van koopkracht van
burgers en minder lasten voor bedrijven kunnen worden gerealiseerd. Er kan
in 2007 ook werk worden gemaakt van de goede en zorgvuldige uitvoering van
maatregelen die wij de afgelopen jaren hebben genomen. Ook kan in 2007 verder
worden gewerkt met de vanaf 2003 ingezette investeringen in onderwijs, zorg
en veiligheid. Dat is goed voor Nederland, goed voor de economie en vooral
goed voor de burgers van Nederland. Nederland is dankzij het kabinetsbeleid weer gaan behoren tot de koplopers
van Europa en dat moeten wij zo houden. Dankzij de doorstart van het kabinet
zijn wij dan ook in staat de positieve ontwikkelingen in Nederland door te
zetten. Terecht geeft het kabinet-Balkenende III prioriteit aan de begroting
2007, want nu het na de economische recessie weer beter gaat, kunnen wij ons
geen verloren jaar permitteren. Op 22 november 2006 staan wij er dan
nog beter voor.Het kabinet-Balkenende III is gevormd nadat D66 haar politieke steun aan
het kabinet van het CDA, de VVD en D66 introk. Wij hebben dat als CDA-fractie
niet gezocht en niet nagestreefd, en het was naar onze mening ook niet nodig
geweest. De fractie van D66 heeft gemeend haar steun aan het kabinet in te
moeten trekken op grond van de paspoortaffaire rondom mevrouw Hirsi Ali. Het
is volgens de CDA-fractie echter een onnodige en onbegrijpelijke stap om het
kabinet hierover te laten struikelen. Het kabinet heeft immers gedaan wat
de Kamer heeft gevraagd. Onbegrijpelijk temeer nadat de fractie van D66 alle
moeilijke maatregelen van het kabinet heeft gesteund en wegloopt nu de periode
van het oogsten is aangebroken. Iedereen is uiteraard verantwoordelijk voor
zijn eigen geloofwaardigheid. Ik kan mij echter niet aan de indruk onttrekken,
dat hier eigenlijk niet verder is gedacht dan de lens van de tv-camera. Het
land is er in ieder geval geen dienst mee bewezen en naar mij dunkt D66 zelf
ook niet.Mevrouw Van der Laan (D66):Het verbaast mij in de reactie van de heer Verhagen dat hij heeft gezegd:
hoe kun je dit nu doen op het moment dat wij net beginnen te oogsten? Kennelijk
is het belangrijker de verkiezingswinst binnen te hebben, dan dat je op een
gegeven moment een streep trekt in wat aanvaardbaar is in een democratie.De heer Verhagen (CDA):Nee, absoluut niet, om de doodeenvoudige reden dat ook mijn fractie buitengewoon
veel kritiek heeft gehad op het optreden van minister Verdonk tot en met 16 mei
jongstleden. Dat is de reden waarom wij hier op 16 mei een debat hebben
gevoerd. Daarin heb ik geen enkele onduidelijkheid laten bestaan over de opstelling
van de CDA-fractie over hetgeen gepresteerd is. Dat is ook de reden dat ik
in derde termijn een motie heb ingediend, wat ook niet zo vaak voorkomt. Op
het moment dat de minister doet wat de Kamer heeft gevraagd, inclusief de
PvdA-fractie en inclusief de D66-fractie, vind ik het onbegrijpelijk dat je
dan zegt: u hebt gedaan wat wij hebben gevraagd, maar u had weg moeten gaan.
Daarvoor zou de fractie van D66 op 16 mei jongstleden een motie van wantrouwen
hebben moeten indienen. In het vorige debat, waaraan mevrouw van der Laan
de conclusie heeft verbonden om een motie van wantrouwen te steunen, heb ik
namens de CDA-fractie duidelijk gemaakt dat een aantal zaken mij absoluut
niet beviel. Dat was onder andere het openbaar maken van de brief aan de Kamer,
de brief die aan mevrouw Hirsi Ali gestuurd zou moeten worden opdat zij een
normaal verweer zou kunnen maken. Ook heb ik duidelijk gemaakt dat ik het
niet nodig vond en dat ik daarop kritiek had, dat in de verklaring elementen
waren opgenomen die niet strikt juridisch noodzakelijk waren. Op beide punten
heeft de minister tijdens het debat aangegeven, dat zij dit inderdaad beter
niet had kunnen doen. Derhalve is er op dat punt onbegrip van mij voor de
stap die de fractie van D66 daaraan heeft verbonden.De voorzitter:Ik geef mevrouw Van der Laan de gelegenheid nog een vraag te stellen,
maar ik zeg er wel bij dat wij de debatten van 28 en 29 juni en van 16 mei
jongstleden uiteraard niet gaan overdoen.Mevrouw Van der Laan (D66):Dat begrijp ik. De heer Verhagen bevestigt alle twijfels die er waren
over de manier waarop minister Verdonk heeft geopereerd. Wat mij zo heeft
verbaasd in de opstelling van de CDA-fractie, is dat de CDA-fractie na de
volledig onnodige incidenten rond het staatsburgerschap van Ayaan Hirsi Ali –
zij is immers altijd Nederlandse gebleven, dus al die commotie was helemaal
niet nodig geweest – het vertrouwen heeft dat minister Verdonk in al
die andere gevallen, al die anonieme gevallen, al die kwetsbare gevallen wel
goed opereert.De heer Verhagen (CDA):Als ik dat vertrouwen niet zou hebben, zou ik op 16 mei jongstleden
geen motie hebben ingediend dat minister Verdonk haar huiswerk over moest
doen, maar dan zou ik een motie van wantrouwen hebben ingediend. Dat zou logisch
geweest zijn. Het is niet logisch om op het moment dat zij doet wat de Kamer
vraagt toch te zeggen: u hebt wel gedaan wat wij hebben gevraagd, maar u moet
toch maar wegwezen. Dan zou ik dat gewoon op 16 mei jongstleden hebben
gezegd.Door de nieuwe politieke situatie en door de opstelling van diverse fracties
zijn vervroegde verkiezingen onvermijdelijk. Die komen er ook. Maar er is
ook voldoende steun in het parlement om tot die vervroegde verkiezingen een
missionair kabinet te hebben. Dat missionaire kabinet is er gekomen, en niet
alleen dat, het is ook snel gekomen. Ik denk dat dit een zeer goede zaak is.
En ik denk dat niemand begrijpt wat er eigenlijk vorige week is gebeurd en
dat men zich heeft afgevraagd of over dit onderwerp een kabinet moet vallen.
Er is snel een missionair kabinet, dat kan doen wat noodzakelijk is.Ondanks de gebleken steun tijdens de informatie voor een missionair kabinet,
blijft het een minderheidskabinet. Dit is een bijzondere situatie die niet
vaak voorkomt. Daarom zal het kabinet weliswaar voortvarend, maar tegelijkertijd
ook zorgvuldig te werk moeten gaan. Daarbij zijn er wat de CDA-fractie betreft
op voorhand geen taboeonderwerpen.Wij realiseren ons natuurlijk wel dat er beperkingen zijn. Die beperkingen
schuilen in het korte tijdsbestek als gevolg van de vervroegde verkiezingen,
en in het feit dat het kabinet is genoodzaakt een meerderheid te vinden in
de Kamer. Het is vanzelfsprekend dat het kabinet elke keer zijn afwegingen
maakt. De minister-president benadrukte in de regeringsverklaring dat zorgvuldigheid
is geboden: zorgvuldigheid in de voorstellen die aan de Kamer worden voorgelegd,
zorgvuldigheid in het besef dat draagvlak meer is dan de helft plus één
en ook zorgvuldigheid in de argumentatie en de overtuigingskracht waarom het
kabinet toch iets nodig vindt. Maar nogmaals, er zijn geen taboes bij voorbaat.Voor de Kamer biedt een minderheidskabinet mogelijkheden om het democratische
debat te verlevendigen. Er moet naar wisselende meerderheden worden gezocht
en dat biedt kansen voor het parlement. Dat houdt ook een risico in. Het is
aan de Kamer om te laten zien of zij eigenlijk de weelde van
een minderheidskabinet kan dragen, of dat zij verzandt in een ruziënde
Poolse landdag. Wij kunnen elkaar gaan bevechten op procedures, maar niet
alleen het kabinet, ook de Kamer zal juist omwille van het landsbelang zorgvuldig
te werk moeten gaan. Dit kabinet zal in staat moeten worden gesteld, ook door
de Kamer, om voort te bouwen aan Nederland. Dit kabinet zal in staat moeten
worden gesteld om in dat opzicht alles te doen wat goed is voor ons land en
voor het verdere herstel; het is namelijk zaak om dat herstel vast te houden.De heer Rouvoet (ChristenUnie):De heer Verhagen gebruikte enkele keren het woord "zorgvuldigheid".De heer Verhagen (CDA):Ik verwees naar dat wat de minister-president in de regeringsverklaring
namens het kabinet naar voren bracht.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Heel goed, maar de minister-president gebruikte twee woorden: "zorgvuldigheid"
en "terughoudendheid". Dat laatste woord heb ik de heer Verhagen
nog niet horen gebruiken. Dat woord past ook niet helemaal bij de uitlatingen
die hij gisteren deed. Ik vraag hem of hij ook dat woord overneemt van zowel
de informateur, die het op zijn persconferentie in elke zin twee keer gebruikte,
als van de minister-president, die het woord noemde in zijn regeringsverklaring.De heer Verhagen (CDA):Enerzijds zijn er voor het kabinet de beperkingen qua tijd. Het kabinet
zal sowieso terughoudend moeten zijn in het aantal voorstellen dat het aan
de Kamer voorlegt. Anderzijds ligt de beperking in de noodzaak een parlementaire
meerderheid te vinden, ondanks het feit dat er een minderheidskabinet is.
Dat betekent dat het kabinet terughoudend zal zijn in het doen van voorstellen,
dat lijkt mij voor de hand liggen. Maar ik denk dat terughoudendheid niet
kan inhouden dat wij hier de facto een demissionair kabinet zouden hebben
dat toevallig nog een aantal zaken mag afhandelen.Een missionair kabinet is een volwaardig kabinet. Dat betekent dat het
kabinet de vrijheid heeft om alle voorstellen die het wil doen, aan de Kamer
voor te leggen en dat daar op voorhand geen taboes op rusten. Het kabinet
zal zich wel moeten realiseren dat het enige terughoudendheid met zich meebrengt,
want het lijkt mij geen pretje als je als minister hier dag in, dag uit een
verworpen wetsvoorstel hebt verdedigd.De heer Rouvoet (ChristenUnie):De heer Verhagen heeft aangegeven dat hij zich wel kan vinden in de benadering
dat een minderheidskabinet zich niet zomaar tevreden kan stellen met de helft
plus één; dat hoorde bij het begrip "zorgvuldigheid"
en ik neem aan, ook bij het begrip "terughoudendheid". Kan hij zich
vinden in mijn stelling dat juist een minderheidskabinet, hoewel missionair,
zich ervan zal moeten vergewissen dat er niet alleen een voldoende, namelijk
de helft plus één, maar een brede, ruime parlementaire meerderheid
voor zijn voorstellen is, met het oog op de vervroegde verkiezingen?De heer Verhagen (CDA):Ik denk dat het in het belang van het kabinet is om te streven naar een
zo groot mogelijke meerderheid achter de voorstellen. Dat is iets anders dan
vergewissen, want ik hoop toch dat het normale parlementaire debat op de gebruikelijke
wijze kan plaatsvinden en dat de heer Rouvoet niet vóórdat het
parlementaire debat plaatsvindt al wil afzegelen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik wil een meer precieze vraag aan de heer Verhagen stellen over de inzet
van de CDA-fractie, als een van de coalitiepartners. Vindt de heer Verhagen
bijvoorbeeld dat de liberalisering van de huren nog door dit kabinet ter hand
moet worden genomen? En de aanleg van de A6/A9 door het natuurgebied Naardermeer?De heer Verhagen (CDA):Ik vind dat het kabinet allereerst een besluit daarover moet nemen en
daarna met voorstellen moet komen. Omdat het kabinet nog geen onderbouwd voorstel
heeft gedaan, heb ik geen flauw benul of ik voor een tunnel of voor de Gaasperdammerweg
ben, om een voorbeeld te noemen. Ik zou tegen het kabinet zeggen: kom met
een voorstel, beargumenteer dat en dan kijken wij wel of wij voor of tegen
zijn. Misschien komt er wel een voorstel dat kan rekenen op positief gejuich
van allerlei fracties.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Het is opvallend hoe laat de heer Verhagen zijn standpunt nog moet bepalen.
Er is een overdosis aan maatschappelijke informatie overal aanwezig.Ik begrijp dat de heer Verhagen het kabinet ruim baan geeft om voorstellen
te ontwikkelen, zowel voor de A6/A9 als voor de liberalisering van de huren.
Hij weet hoeveel angst en pijn er in het land is over de huurplannen en de
mogelijke consequenties daarvan. Geeft hij dit kabinet dan alle ruimte om
die onrust verder te vergroten of zegt hij: halt, dit gaat dit minderheidskabinet –
want dat is het – niet meer doen?De heer Verhagen (CDA):Als mevrouw Halsema suggereert dat een debat er niet meer toe doet en
de standpunten over welk onderwerp dan ook bij voorbaat al vastliggen, kun
je dit parlement beter afschaffen. Ik ga nog altijd ervan uit dat wij op basis
van het wisselen van argumenten en op basis van onderbouwde voorstellen onze
mening kunnen vormen en ons standpunt kunnen bepalen. Als dat niet het geval
is, kunnen wij hier net zo goed ophouden.Mijn fractie heeft met het vorige kabinet met betrekking tot de huren
juist voorstellen gedaan en maatregelen getroffen om ervoor te zorgen dat
de huurstijging gemaximeerd is. Wij hebben niet alleen de laagste huurstijging
sinds 1959 maar er vindt ook geen liberalisering plaats, behalve als er voldoende
gebouwd is. Juist die rem hebben wij erop gezet. Als er niet voldoende woningen
gebouwd zijn, worden de huren niet vrijgegeven. Zo simpel is dat! Dat is en
blijft het standpunt van de CDA-fractie ook ten aanzien van de voorstellen
die het kabinet-Balkenende III op dit punt doet.De heer Van der Vlies (SGP):Geen lijstjes, kom maar met voorstellen, wij zullen die beoordelen. Dat
is een heldere lijn, maar ik stel de heer Verhagen toch even de vraag of de
CDA-fractie zich nog gebonden acht aan het Hoofdlijnenakkoord uit de vorige
coalitie die in afgeslankte vorm verdergaat. Acht de CDA-fractie zich met name ook gebonden aan het Paasakkoord? Dat lijkt mij wel relevant.
Is daar nog voldoende basis voor continuering? Mij lijkt van niet! Ik heb
graag een heldere uitspraak van de heer Verhagen.De heer Verhagen (CDA):Wel degelijk aan het Hoofdlijnenakkoord, maar collega Van der Vlies moet
natuurlijk niet overvragen door te beginnen over het Paasakkoord en dergelijke.
Wij hebben een korte tijd tot de verkiezingen. In die korte tijd waarin nog
zoveel behandeld moet worden, heb ook ik mijn prioriteiten. U zult begrijpen
dat bepaalde zaken niet meer tot de prioriteiten behoren. Ik kan mij voorstellen
dat de Mediawet waarover wij in de schriftelijke voorbereiding al honderd
vragen gesteld hebben, niet direct iets is wat wij voor 22 november kunnen
afhandelen.De heer Van der Vlies (SGP):Eenvoudige vragen zijn eenvoudig te beantwoorden. Bestaat het Paasakkoord
nu nog wel voor de CDA-fractie of niet? Ik denk dan bijvoorbeeld aan de verlaging
van de voorkeursdrempel en aan de gekozen burgemeester. Dat zijn toch heldere
punten?De heer Verhagen (CDA):Die staan vanmiddag zelfs op de stemmingslijst, maar ik wacht de voorstellen
van de voorzitter van de Kamer af om te bezien wat daar verder mee gebeurt.
Bij de stemmingen, als die plaatsvinden, zullen wij op dat punt in ieder geval
een heldere keuze maken.De heer Van der Vlies (SGP):Dat is duidelijk. Mijn prognose is dan dat de CDA-fractie ruimte zal zoeken
en vinden om af te wijken van de standpuntbepaling tot nu toe in het debat,
die inhield: wij moeten ons houden aan een Paasakkoord dat wij sloten met
een partner die intussen van ons is weggelopen. Daar zou u eigenlijk wel vanaf
willen. Zo mag ik uw verhaal toch interpreteren?De heer Verhagen (CDA):Ik heb al gezegd dat wij bijvoorbeeld ten aanzien van de Mediawet honderd
schriftelijke vragen hebben ingediend. Daar heb ik nog geen antwoord op gezien.
Ik kan mij niet voorstellen dat dat onderwerp überhaupt afgehandeld zal
worden voor 22 november. Dat heeft bij mij in ieder geval geen prioriteit.
Wij moeten woekeren met de tijd die wij hebben, gelet op het feit dat wij
niet tot 5 mei de tijd hebben. Ik geef daarom duidelijk aan dat dat niet
mijn eerste gedachte zou zijn bij wat dit kabinet nog zou moeten doen.Ten aanzien van elementen in het Paasakkoord: ik heb in mijn bijdrage
al gezegd dat ik eraan hecht dat ook in 2007 de lijn die vanaf 2003 is ingezet
met betrekking tot extra investeringen in innovatie, technologie en onderwijs,
hoogstnoodzakelijk is. Er zijn in het Paasakkoord extra stappen gezet om daar
extra gelden aan te besteden en extra initiatieven te nemen. Daar loop ik
absoluut niet voor weg. Integendeel, ik vind dat absoluut noodzakelijk. De
Conventie en het Burgerforum gaan gewoon hun gang. Zij werken op dit moment
en wij wachten hun voorstellen af.Ik wil ook wel iets zeggen over de Kieswet. Een van de argumenten die
bij de informatie een rol hebben gespeeld bij de advisering van de CDA-fractie
aan Hare Majesteit de Koningin, is dat het noodzakelijk is dat een zorgvuldige
besluitvorming en een zorgvuldige voorbereiding kunnen plaatsvinden, juist
met het oog op het vaststellen van kieslijsten en de verkiezingsprogramma's.
Gelet op het feit dat de verkiezingen veel vroeger plaatsvinden, vraag ik
mij af of het op dit moment verantwoord is om nog zo'n fundamentele wijziging
van de Kieswet door te voeren.De heer Van As (LPF):Ik zag de heer Verhagen tijdens de "simpele" vragen van de heer
Van der Vlies denken en praten tegelijk. Ik merkte dat hij dacht: oppassen,
want anders raak ik de kluts een beetje kwijt.De heer Verhagen (CDA):Nee.De heer Van As (LPF):Dat leek een beetje zo. Anders speelde u een goede act. Ik heb een opmerking
en een vraag. Ik ga er altijd van uit dat men bij de stemmingen zijn keuze
heeft bepaald; dat kwam er bij u niet helemaal uit. Blanco stemmen over zaken
doen wij hier niet. In onze ogen is het Hoofdlijnenakkoord met D66 van de
baan. Is het dan niet wenselijk om gewoon terug te vallen op het Strategisch
Akkoord? Dat is immers de moeder van het verhaal. Ik kijk daarbij ook even
naar de premier.De voorzitter:Nee, u kijkt nu gewoon naar de heer Verhagen. De premier kijkt niet terug.De heer Van As (LPF):Dat hoopt u natuurlijk, maar ik weet het nog zo net niet.De heer Verhagen (CDA):Alle gekheid op een stokje: laten wij bij de zaak blijven waar wij het
vandaag over hebben. Wij hebben het vandaag over de doorstart van het kabinet-Balkenende
en de komst van het kabinet-Balkenende III. Het is van groot belang dat wij
nu de kans hebben om door te gaan met het bouwen aan een krachtig, sociaal
en economisch gezond Nederland voor nu en voor de toekomst. Wij zouden ons
daarop moeten richten in plaats van hier weer deze discussies te gaan voeren.
Wat is er immers aan de hand? Het zou onverantwoord zijn als wij de goede
sociaal-economische uitgangspositie die wij op dit moment hebben, in de waagschaal
stellen. Het kabinet moet dus heel snel aan het werk en doorgaan met het werk,
juist om onze goede sociaal-economische positie niet in de waagschaal te stellen
en om daar verder op voort te bouwen. Daar ligt op dit moment ook mijn prioriteit,
gelet op de beperkte periode die wij hebben.De heer Van As (LPF):Daar zijn wij het over eens.De heer Marijnissen (SP):Voorzitter. Als de premier dit kabinet overleeft, heeft hij al drie kabinetten
op zijn naam staan. Dan heb ik niet eens kabinet-Balkenende II bis met het
Paasakkoord meegeteld: de nacht van Wiegel en Thom de Graaf. Er werd gelijmd
en nog eens gelijmd en zodoende kwam het Paasakkoord tot stand. Als ik dat
kabinet wel meetel, heeft premier Balkenende in vier jaar vier kabinetten
geleid. Iets dergelijks gebeurt normaal gesproken alleen in Italië.Moeten wij de minister-president en het Nederlandse volk – het laatste
is nog veel belangrijker – feliciteren met dit aantal kabinetten? Naar
mijn oordeel moeten wij dat niet doen. Deze minister-president
scoort weliswaar veel kabinetten, maar weinig populariteit. Hij is een regeringsleider
zonder volk geworden. Op het punt van het vertrouwen heeft hij alle laagterecords
met gemak gebroken. Onder de leiding van premier Balkenende is ons land voor
veel mensen killer en harder geworden. Veel mensen zijn verbitterd en er is
geen perspectief op daadwerkelijke verbetering, terwijl daaraan na de puinhopen
van Paars zo veel behoefte was. Daarom revolteerden de kiezers ook in 2002.
Terecht moesten de fracties van de PvdA en de VVD in dat jaar hun regeringsbiezen
pakken. De heer Balkenende was tot op dat moment een onbeschreven blad. Zonder
bewezen diensten kreeg hij aanvankelijk en zelfs tot twee keer toe het vertrouwen
van opmerkelijk veel kiezers: op hoop van zegen. Dat vertrouwen is nu verdwenen.
De kiezers voelen zich bedrogen door hun premier. Hij leek open te staan voor
de problemen en de zorgen van de bevolking, maar regeerde uiteindelijk met
de rug naar de mensen toe. Onder de leiding van deze premier heeft ons land
in het buitenland een veel slechtere naam gekregen en de faam van de minister-president
is in het binnenland nog beroerder dan in het buitenland. Belangrijke voorzieningen
zijn "uitgekleed" en uitverkocht. Investeren in de toekomst is er
even niet van gekomen.Wij zijn op veel terreinen achterop geraakt en het zal een behoorlijke
krachttoer worden om dat te veranderen. Toch wil premier Balkenende doorgaan.
Kabinet-Balkenende III lijkt een tragische noodsprong die niet past in de
Nederlandse parlementaire traditie en die evenmin is gebaseerd op goede argumenten.
Die sprong heeft niets te maken met de wil van de bevolking. Uit peilingen
bleek namelijk dat 70% de voorkeur gaf aan het snel houden van nieuwe
verkiezingen.Het kabinet-Balkenende III komt er om "alweer" snel te gaan.
Het kan een leven tegemoet zien dat nauwelijks langer is dan dat van kabinet-Balkenende
I. Daarbij komt dat het een basis zal hebben die nog meer instabiel is. Waarom
doet de premier dat zichzelf en het Nederlandse volk aan? Er is een tijd van
komen en er is een tijd van gaan. Naar mijn idee is de tijd om te gaan aangebroken.
Ik adviseer de premier dan ook om weg te gaan en als lijsttrekker van het
CDA naar de kiezers te gaan met de intentie hun het laatste woord te geven.
Dat is vooral van belang nu de politiek er weer een puinhoop van heeft gemaakt.
Zoals ik al zei, gaat deze premier niet weg. Wat is dat toch met die stoelen
in vak K? Als bewindslieden eenmaal op die stoelen hebben gezeten, zijn zij
er niet meer af te krijgen.De SP-fractie heeft de kabinetten-Balkenende steeds kritisch gevolgd.
De minister-president herinnert zich met mij dat wij niet de eerste fractie
waren die riep dat hij zijn eerste kabinet niet mocht en kon formeren. Toch
gaven wij hem een kans, terwijl anderen hun oordeel meteen klaar hadden. In
onze visie was het kabinet-Balkenende I in 2002 namelijk onvermijdelijk. De
val die betrekkelijk snel volgde, was overigens ook onvermijdelijk. Het kabinet-Balkenende
II hebben wij wel vanaf het begin afgewezen. Het kwam immers tegen de wens
van de kiezers tot stand en het werd alleen mogelijk om dat kabinet te formeren
doordat de fractie van D66 politiek vreemd ging. Die actie infecteerde die
fractie overigens meteen in ernstige mate. Door die actie joeg zij haar kiezers
weg. Ook wezen wij het kabinet-Balkenende II af omdat het tegen de wil van
de mensen bleef regeren: ziende blind en horende doof. De grootste vakbonddemonstratie
ooit – er kwamen 400.000 mensen op de been – werd in 2004 gehouden.
Bij het referendum over de Europese grondwet in 2005 heeft twee derde tegengestemd.
Een overweldigende meerderheid was tegen de invoering van het zorgstelsel.
Toch bracht het kabinet het nooit op om te zeggen dat het geluisterd had,
dat het de boodschap begrepen had en dat het voornemens was om het anders
en beter te doen. "Als het volk ons niet begrijpt, des te erger voor
het volk", dat leek de gedachte die tot nu toe het pas onderuit gegane
kabinet sinds zijn aantreden beheerste.Voorzitter. D66 nam vaker afscheid van het kabinet dan Heintje Davids
deed van het theater, maar kwam 's avonds altijd weer als een mokkend kind
met een pruilmondje terug naar huis. Gekker kan het niet worden. D66 ziet
het niet zitten met een minister van een kabinet dat men zelf mogelijk gemaakt
heeft. De D66-ministers blijven echter zitten. De fractie zegt het vertrouwen
op in het kabinet, dus de D66-ministers stappen alsnog op. Het kabinet valt.
D66 zegt toch weer steun toe aan het kabinetsbeleid om vervolgens weer te
zeggen dat men een motie van wantrouwen tegen het nieuwe rompkabinet zal steunen.
Wie het kan volgen, mag het zeggen. Zo te zien is dat mevrouw Van der Laan.Mevrouw Van der Laan (D66):Ik wil in ieder geval even zeggen dat dit niet klopt. Misschien is het
beter als ik dit straks in mijn termijn toelicht.De voorzitter:Dat lijkt mij ook. Mijn grote streven is om de vergadering voor middernacht
af te laten lopen. Dus graag in uw eigen termijn.De heer Marijnissen (SP):Ik geloof dat mevrouw Van der Laan het toch zelf ook niet meer snapt.Voorzitter. De meerderheid van de mensen is het negativisme van Balkenende
en de zijnen beu. En wat krijgen ze? Weer een nieuwe editie. Tegen de mensen
die de afbraak zat zijn en willen werken aan opbouw, hoop en nieuw vertrouwen
in de toekomst wordt al jaren gezegd dat na het zuur uiteindelijk het zoet
komt. Het werd een gevleugeld begrip waarbij niemand zich eigenlijk echt iets
kon voorstellen. Maar voor het kabinet werd de mythe van het zoet na het zuur
een laatste strohalm, de enige waaraan het zich, losgeraakt van de bevolking,
nog vast kon houden. Dat was zo totdat D66 die strohalm doorbeet, omdat de
partij die zichzelf zo voor schut gezet had door toe te treden tot het kabinet
eindelijk snapte dat het zo niet verder kon. Weg D66, weg kabinet en weg zoetzure
mythe. Daarom deze noodsprong: Balkenende III. Het is een genante vertoning
waarin een rampkabinet zich transformeert in een rompkabinet. Ik heb in van
Dale nog eens nagekeken wat er bij "romp" staat. Daar staat: een
lichaam zonder ledematen – men hoeft zich dus niet met handen en voeten
te binden – maar ook zonder hoofd. Dat is een rompkabinet.Niemand in het land kan het begrijpen. Deze gang van zaken getuigt van
weinig respect voor de kiezer en evenmin voor het parlement. Dreef het kabinet
eerst op de restanten van D66, nu is het aangewezen op de wrakstukken van
de LPF.De heer Van As (LPF):Voorzitter...De heer Marijnissen (SP):Ik bedoelde niet u speciaal hoor.De voorzitter:Mijnheer Van As, ook u kunt hierop in uw eigen termijn ingaan.De heer Van As (LPF):De heer Marijnissen moet zijn opmerking eerst maar eens onderbouwen. Hij
kan toch absoluut niet staande houden dat wij in die drie jaar in deze Kamer,
zonder mensen twee jaar ziek thuis te hebben laten zitten vanwege andere akkefietjes,
wrakhout zijn geweest. Ik vind dat te gek voor woorden. Ik zou ook een paar
blikken open kunnen trekken waardoor u met rode oortjes naar uw plaats terug
zult lopen.De heer Marijnissen (SP):Als de heer Van As niet kan spreken in termen die voor metaforen staan...
Mag ik hem eraan herinneren dat wij er in deze Kamer sinds twee uur weer een
eenmansfractie bij hebben? Die stond volgens mij op de lijst van de LPF. En
dat is niet de eerste keer. Als ik het heb over de wrakstukken dan bedoel
ik de partij die de LPF ooit was, de partij die deel uitmaakte van de regering.
Wij hebben allemaal de taferelen meegemaakt en wij hebben de verdere teloorgang
van de LPF gezien in de afgelopen jaren. Dat is niet alleen mij opgevallen,
dat is de gehele Nederlandse bevolking opgevallen. Dat verklaart waarom de
LPF op nul zetels staat in de peiling.De heer Herben (LPF):De heer Marijnissen zag deze opmerking waarschijnlijk al aankomen. Ik
beschouw zijn opmerking over leunen op wrakstukken als een persoonlijk feit.
Ik ben blij dat hij reeds een strategische terugtocht inzet. Ik ken zijn gevoel
voor humor. Ik waardeer het. Tot dusverre lachte ik ook mee. Hij weet echter
dat een kabinet steunt op parlementsleden, op mensen in deze Kamer. Dus ik
zou het zeer op prijs als hij het woord "wrakstukken" terugnam.De heer Marijnissen (SP):Voorzitter. Als deze heren het allemaal als een persoonlijke zaak gaan
opvatten, dan wordt het gecompliceerd. Ik zie daar zelf geen enkele reden
toe. Wanneer ik spreek over de restanten van D66 is dat ook niet beledigend
bedoeld aan het adres van de parlementsleden die daar zitten. Dat geldt eveneens
voor de wrakstukken. Nou ja, een beetje beledigend is het wel natuurlijk,
maar niet zodanig dat u dit in het kader van de orde moet verklaren tot een
persoonlijk feit. Ik blijf bij mijn woorden: de wrakstukken van de LPF. Ik
zal het u nog sterker vertellen, voorzitter.De voorzitter:Eén keer geef ik nog het woord aan de fractievoorzitter van de
LPF en dan houden wij hiermee op.De heer Van As (LPF):Voorzitter. Zitten wij hier om politiek te bedrijven of niet? Ik heb een
opmerking aan het adres van de heer Marijnissen en ik meen dat ik het recht
heb die te maken.Mijnheer Marijnissen, u kunt niet staande houden dat de fractie van de
LPF die vanaf 2003 hier zit uit wrakstukken bestaat, terwijl wij na 2002 als
Kamerleden van de LPF hier alle verantwoordelijkheid hebben genomen. Dat gold
ook voor de bewindslieden van de LPF. Wij hebben nooit de coalitie laten vallen.
Wij hebben altijd loyaal meegestemd. Het is gewoon belachelijk dat u over
wrakstukken durft te spreken. Wij hebben het kabinet op alle mogelijke manieren
drie jaar lang in de lucht gehouden.De heer Marijnissen (SP):Dat u nu alweer moet worden gesouffleerd door uw voormalige fractievoorzitter
geeft al aan hoe het ongeveer ligt. De heer Eerdmans die voor zichzelf gaat
beginnen...De heer Van As (LPF):Wat die laatste opmerking betreft...De voorzitter:Mijnheer Van As, u krijgt nu antwoord van de heer Marijnissen. U moet
ook kunnen luisteren.De heer Marijnissen (SP):Mijnheer de voorzitter. Ik zit schuin tegenover de fractie van de LPF
en heb jaren kunnen aanschouwen hoe het daar gaat. Ik blijf bij mijn woorden:
de wrakstukken van de LPF. De heer Van As onderlijnt alleen maar wat ik bedoel.De heer Van As (LPF):Doet u vooral de groeten aan de heer Lazrak die daar zit en uit de SP-fractie
is gestapt.De heer Marijnissen (SP):Heel goed. Dank u wel.De voorzitter:De heer Lazrak heeft zich voor deze vergadering afgemeld wegens ziekte.Ik verzoek de heer Marijnissen zijn betoog voort te zetten.De heer Marijnissen (SP):Mijn fractie heeft zowaar nog gedacht dat de heer Balkenende om de steun
van de LPF-fractie te verwerven misschien de heer Heinsbroek nog van stal
zou halen, maar dat heeft hij gelukkig niet gedaan.Mijnheer de minister-president, het is een belediging van de kiezer en
de democratie dat u liever uw lot in handen legt van deze club, van de LPF,
die geen enkel vertrouwen meer geniet bij de kiezer, dan dat u teruggaat naar
diezelfde kiezer om een nieuw mandaat te vragen. Tussen Prinsjesdag en 1 november,
zeg één volle maand, moet de begroting voor 2007 door beide
Kamers van de Staten-Generaal worden gejast. Dat kan alleen lukken door het
smeden van allerlei wel erg toevallige gelegenheidscoalities. Mag de Kamer
van u vernemen of er al gesprekken hebben plaatsgevonden over gedoogsteun
en, zo ja, wat daarvan de uitkomst was?Voorzitter. De staat van het land vereist grote investeringen in bijvoorbeeld
onderwijs, zorg en huisvesting, maar wat doet het kabinet-Balkenende III?
Het geeft zomaar even 500 mln. structureel weg aan het bedrijfsleven, juist
op een moment dat de bedrijven dat helemaal niet nodig hebben. Wij weten nu
waarom het bedrijfsleven heeft aangedrongen op een volwaardig derde kabinet-Balkenende.
Echter, de mensen die er de afgelopen jaren het minste bij hebben gekregen
van de regering zullen er ook nu bekaaid vanaf komen.De SP-fractie kan niet leven met een kabinet dat de schatkist plundert
voor eigen belang en kortetermijnpolitiek. Dat is niet ons gezamenlijke belang.
Ik wijs het kabinet erop dat het al eens eerder de staatskas heeft gebruikt
als campagnekas, namelijk bij de campagne voor de Europese grondwet. Eenieder
weet hoe dat is afgelopen: heel erg slecht. Tot slot, voorzitter. Balkenende I was inderdaad in onze optiek onvermijdelijk.
Balkenende II was onfatsoenlijk en Balkenende III is ongewenst. Want, als
een kabinet zelfs niet op het bordes mag verschijnen, dan moet het ook maar
snel van het politieke toneel verdwijnen.De heer Rutte (VVD):Voorzitter. Allereerst, dank ook ik de informateur, de heer Lubbers, die
snel werk heeft geleverd en feliciteer ik de verschillende gepromoveerde bewindslieden
en mijn eigen opvolger Bruno Bruins. In het bijzonder wil ik felicitaties
laten uitgaan naar mijn partijgenoot Gerrit Zalm die na twaalf jaar ministerschap
eindelijk de felbegeerde promotie heeft bereikt naar staatssecretaris voor
belastingen.Voorzitter. Ik begin met de achtergrond waartegen de VVD-fractie het zich
hier vandaag presenterende kabinet beoordeelt. Ik noem de elementen die voor
ons van belang zijn. Ik stel in de eerste plaats vast dat Nederland inmiddels
beschikt over de meest vergaand gemoderniseerde sociale zekerheid en gezondheidszorg
van West-Europa. Ik vind het te prijzen dat de leider van de oppositie, de
heer Bos, in toenemende mate aangeeft zich achteraf eigenlijk toch wel in
de meeste van de genomen maatregelen te kunnen vinden, alhoewel de fractie
van de Partij van de Arbeid er meestal tegen heeft gestemd. Het getuigt in
ieder geval van een steeds groter wordend draagvlak onder de hervormingen.
Ik stel verder vast dat er steeds meer mensen aan het werk zijn. Het gaat
goed met de werkgelegenheid. Ook stel ik vast dat bij Voorjaarsnota is afgesproken
dat verdere meevallers die het gevolg zijn van de aantrekkende economie, ten
gunste komen van het begrotingssaldo en dus niet zullen worden "verjubeld".
Ten slotte stel ik vast dat de achtergrond waartegen wij dit kabinet moeten
beoordelen, alles te maken heeft met het sterke Nederlandse pensioenstelsel.
Dat stelsel bestaat uit twee belangrijke elementen: de AOW en de pensioenen
die de mensen zelf sparen in bedrijven en organisaties waar zij werken. Die
combinatie levert ons het sterkste pensioenstelsel ter wereld op. Dat is een
extra reden om buitengewoon terughoudend te zijn met het rommelen aan de AOW
zoals bepaalde partijen willen.Nederland beschikt op dit moment over een lanceerplatform voor groei dat
het mogelijk maakt om in tijden van hoogconjunctuur meer groei door te maken
dan andere landen en, als de conjunctuur een beetje tegenzit, minder diepe
dalen te hebben. Die groei is buitengewoon hard nodig. Nederland heeft grote
kansen om gebruik te maken van de opkomende economieën in China en India
en van de kracht van de Amerikaanse economie. Om die kansen te benutten, is
het van het grootste belang dat Nederland dat lanceerplatform goed weet te
gebruiken.Tegen die achtergrond beoordeelt mijn fractie de regeringsverklaring van
dit kabinet. Ik vind de twee begrenzingen die door de premier en ook door
de heer Verhagen zijn aangebracht acceptabel en begrijpelijk. De eerste is
dat wij beperkte tijd hebben als coalitie. De tweede is dat er voor de verschillende
voorstellen parlementaire meerderheden moeten worden verkregen. Dat stelt
grenzen aan wat mogelijk is, maar dat neemt niet weg dat belangrijke zaken
de komende maanden moeten worden geregeld. Dit kabinet zal maatregelen moeten
nemen om de groei in Nederland te versnellen en ervoor te zorgen dat wij maximaal
gebruik maken van het lanceerplatform dat ik net heb beschreven.De minister-president zei dat het kabinet met een beleidsrijke begroting
zal komen. Vandaar ook het belang van een missionair kabinet. Het zal verder
een Belastingplan indienen en ook zal het proberen om het wetsvoorstel Werken
aan winst door het parlement te loodsen. Deze drie belangrijke maatregelen
zullen eraan bijdragen dat de Nederlandse economie verder kan groeien. Het
niet nemen van deze maatregelen, het aansturen op vervroegde verkiezingen
en het inzetten op een beleidsarme begroting zouden vergaande gevolgen hebben
voor de slagkracht van Nederland in 2007 en de mogelijkheid om in dat jaar
voort te bouwen op het succes dat nu is gerealiseerd. De minister heeft eveneens
het gelijk aan zijn zijde als hij zegt dat het vanwege de missie naar Afghanistan
van groot belang is dat Nederland beschikt over een missionair kabinet.Voorzitter. Ik heb u de achtergrond geschetst waartegen mijn partij deze
regering beoordeelt. Verder heb ik een oordeel gegeven over de regeringsverklaring
en ik kan u zeggen dat mijn fractie uitziet naar een constructieve samenwerking
met dit kabinet.Mevrouw Van der Laan (D66):In de Volkskrant van vandaag staat dat minister Verdonk onder curatele
is gesteld, dan wel haar toon moet matigen, dan wel voor gevoelige dossiers
overleg moet plegen. Heeft de minister dezelfde vrijheid die zij had voor
16 mei wat betreft haar dossiers?De heer Rutte (VVD):Ja.Mevrouw Van der Laan (D66):Dus het bericht klopt niet?De heer Rutte (VVD):Eén element van het bericht klopt. Er heeft een gesprek plaatsgevonden
tussen de informateur en mevrouw Verdonk. Ik was bij dat gesprek aanwezig.
De informateur stelde prijs op dat gesprek omdat de val van het kabinet alles
van doen had met een motie van wantrouwen aan het adres van de minister. Dat
was een goed gesprek. De informateur heeft geen aanleiding gezien om van dit
gesprek een opmerking te maken in zijn eindverslag als ware er problemen te
voorzien voor de coalitie. Ik ben dit zeer met hem eens. Ik ben bij dit gesprek
geweest en volgens mij was er sprake van overeenstemming over alle belangrijke
zaken.De heer Bos (PvdA):De informateur heeft opvallend genoeg in zijn verslag geen melding gemaakt
van het feit dat dit gesprek gevoerd is, terwijl in dit verslag alle gesprekken
vermeld moeten staan die hij heeft gevoerd. Ik laat dit voor de rest terzijde.Kan de heer Rutte mij uitleggen waarom de informateur het wel nodig vond
om een gesprek te voeren met minister Verdonk en niet met de andere ministers
van dit kabinet die ook al eens zijn geconfronteerd met verworpen moties van
wantrouwen?De heer Rutte (VVD):Ik waardeer het zeer dat de heer Bos mij verschillende kwaliteiten toedicht,
maar ik ben geen woordvoerder van de informateur. Ik kan alleen maar gissen,
maar mijn vermoeden is dat de informateur er behoefte aan had met deze minister
in het bijzonder een gesprek te voeren, gegeven het feit dat de crisis vorige week een opmaat had in een motie van wantrouwen aan het adres
van mevrouw Verdonk, die door de Kamer is verworpen.De heer Bos (PvdA):Dus er is niet gesproken over verdere besluiten die tot de bevoegdheid
van de minister voor Vreemdelingenzaken horen, en die zodanig controversieel
zouden kunnen zijn, ook de komende maanden, dat daarom meer voorzichtigheid
nodig is dan tot nu toe is betracht?De heer Rutte (VVD):De informateur is in dit gesprek de belangrijke dossiers die spelen langs
gelopen. De minister heeft aangegeven hoe zij daarmee omgaat en dat al die
dossiers goed op stoom liggen. Zij heeft daarmee volstrekte helderheid verschaft.
Er was in dit gesprek of daarna geen enkele aanleiding om aan het functioneren
van de minister beperkingen te verbinden.De heer Bos (PvdA):Dus de heer Rutte vindt het volstrekt redelijk, volstrekt te begrijpen
en niet van een bijzonder soort wantrouwen getuigen dat dit type gesprek wel
is gevoerd met minister Verdonk en niet met andere ministers?De heer Rutte (VVD):Ik kan mij er iets bij voorstellen dat de informateur om zijn opdracht
zo goed mogelijk te kunnen uitvoeren, er behoefte aan had om met minister
Verdonk een apart gesprek te voeren gegeven het feit dat de opmaat naar de
crisis was gelegen in die verworpen motie van wantrouwen. Of dit noodzakelijk
was, laat ik ter beoordeling over aan de informateur. Ik vond het niet onredelijk.De heer Bos (PvdA):Dit is de eerste keer dat een woordvoerder van de VVD-fractie toegeeft
dat de oorzaak van de crisis was gelegen in het functioneren van de minister
en een tegen haar ingediende motie van wantrouwen en dat het kennelijk niets
te maken had met D66 of welke andere partij dan ook.De heer Rutte (VVD):Wat de heer Bos nu zegt is lariekoek. Ik zeg dat er vorige week een motie
van wantrouwen tegen minister Verdonk is ingediend die door de Kamer is verworpen.
Dit was voor een van de regeringsfracties aanleiding om het vertrouwen in
het kabinet op te zeggen. Dit zijn gewoon de feiten. De heer Bos weet hoe
ik hierover denk; de heer Verhagen heeft hier ook al over gesproken. Na het
debat van 16 mei jongstleden heeft minister Verdonk uitvoering gegeven
aan de besluiten van de Kamer. Er was dus geen enkele aanleiding, noch voor
de motie van wantrouwen, noch voor de aankomende val van het kabinet. Ik acht
D66 alleen en enig verantwoordelijk voor de crisis.De heer Marijnissen (SP):De heer Rutte weet ongetwijfeld voor welke periode de Nederlandse troepen
naar Afghanistan gaan?De heer Rutte (VVD):Weet de heer Marijnissen dit zo precies?De heer Marijnissen (SP):Er wordt gesproken over twee jaar. Zullen wij dan de komende twee jaar
maar geen verkiezingen houden?De heer Rutte (VVD):Als u dit per se wilt, kunnen wij daar wel over praten.De heer Marijnissen (SP):Dit is precies wat ik bedoel. Het hele verhaal over onze troepen is een
schaamlap om te kiezen voor een missionair kabinet. Als wij straks verkiezingen
hebben, treedt automatisch een demissionaire periode in en de heer Rutte kan
zich daar niet tegen verzetten. Met andere woorden: die demissionaire periode
zal er altijd zijn, ook als onze troepen in Afghanistan zijn. Dan is het dus
ook in dit stadium een oneigenlijk argument om te zeggen dat de figuur die
ertoe leidt dat er nu een missionair kabinet zit, iets te maken heeft met
Afghanistan.De heer Rutte (VVD):De missie in Afghanistan is aanstaande. Ik vind dat wij echt goede redenen
moeten hebben om de verkiezingen in september te houden en niet, zoals nu
is besloten, eind november. Dit heeft twee oorzaken. In de eerste plaats mogen
wij 2007 wat begroting betreft niet verloren laten gaan. In de tweede plaats
moet je, nu deze missie in de startfase verkeert, goede argumenten hebben
om te zeggen: wij gaan nu naar de kiezer. Ik denk dat het om die twee redenen
echt beter is om de verkiezingen eind november te houden. Ik vind het nogal
wat dat de heer Marijnissen, de heer Bos en anderen eigenlijk zeggen dat zij
de verkiezingen meer waard vinden dan een beleidsrijke begroting opdat wij
in 2007 de groei kunnen doortrekken.De heer Marijnissen (SP):Het is heel simpel: omdat het allemaal VVD-beleid is. Als de heer Rutte
het SP-beleid in de begroting voor 2007 zou pompen, hadden wij niet zo'n probleem.
Waar wij problemen mee hebben, is dat u met een minderheid de Nederlandse
bevolking iets probeert door de strot te duwen, terwijl aanstaande is dat
de Nederlandse bevolking zich mag uitspreken over wat dit kabinet heeft teweeggebracht
en waarschijnlijk in de begroting van 2007 ook nog gaat opnemen. Dat is de
essentie. En de essentie van democratie is dat het laatste woord niet ligt
bij u, niet bij mij, niet bij de dames en heren hier, maar bij de kiezer.De heer Rutte (VVD):Dat laatste is zonder meer waar, maar ik hoop uit de grond
van mijn hart dat de linkse partijen in Nederland geen meerderheid krijgen,
zodat de heer Bos in de verleiding zou komen om uw beleid in een begroting
vorm te geven; dat zou buitengewoon slecht nieuws zijn voor ons land.De heer Marijnissen (SP):De bijval die wij net hoorden, beperkte zich gelukkig tot de rechterkant
van de Kamer. Aan de andere kant heb ik nog enige steun. We zullen zien hoe
de winst uiteindelijk op 22 november zal worden verdeeld onder de kiezers,
mijnheer Rutte.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter. Ik blijf even haken op een woord dat de heer Rutte net gebruikte.
De minister-president had het over een volwaardige begroting – wij zullen
straks met hem debatteren over wat dat wel en niet inhoudt – en de heer
Verhagen antwoordde op mijn vragen dat er met terughoudendheid zal worden
geregeerd en dat een brede parlementaire steun zal worden nagestreefd. De
heer Rutte gebruikte echter het woord "beleidsrijke" begroting.
Dat is iets anders dan de terughoudendheid die spreekt uit de regeringsverklaring,
of zie ik dat verkeerd? Mag ik hem zo verstaan dat hij ambitieuzer is dan
de minister-president?De heer Rutte (VVD):In verkiezingstijd wel, maar zolang wij samen in het kabinet zitten, zal
ik proberen mij te voegen naar de woorden van de premier. Volgens mij bedoelen
wij hetzelfde, namelijk dat de begroting alles doet wat nodig is om ervoor
te zorgen dat de aanwakkerende economische groei een extra duw in de rug krijgt,
zodat we er maximaal gebruik van kunnen maken dat we de meest verregaand gemoderniseerde
sociale zekerheid en gezondheidszorg van Europa hebben en daarmee een Nederland
kunnen bouwen dat straks vooroploopt in de concurrentieslag met China en India.
En mijnheer Rouvoet, dat is van wezenlijk belang. De grote vraag is namelijk
waar over tien jaar onze zeven miljoen banen vandaan moeten komen. Nu en bij
de verkiezingen gaat het over die vraag. Ik hoop van harte u aan mijn zijde
te vinden.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Mij gaat het natuurlijk niet om de campagnetaal; dat komt allemaal vanzelf.
Mij gaat het erom dat ik bij u het besef hoor doorklinken – en tot nu
toe heb ik dat een beetje bij u gemist – dat er wel degelijk iets is
gebeurd vorige week en dat er nu een minderheidskabinet zit. Ik dring er daarom
bij u op aan om u de woorden over terughoudendheid van de minister-president,
die ikzelf ook heb gebruikt in mijn interruptie van de heer Verhagen, eigen
te maken. Het zou mij een lief ding waard zijn als u iets terughoudender zou
zijn, in plaats van te spreken over een "beleidsrijke" begroting.De heer Rutte (VVD):Zo komen we een beetje in een woordenkwestie. In mijn bijdrage zei ik
dat ik twee belangrijke begrenzingen zie voor het functioneren van het kabinet:
de eerste is, vanzelfsprekend, de hoeveelheid beschikbare tijd; daarnaast
het feit dat het kabinet zal moeten streven naar meerderheden in het parlement.
Ik ben het met beide begrenzingen eens. Als ik het heb over "beleidsrijk",
bedoel ik een volwaardige begroting, die in staat is om die extra duw te geven
aan de Nederlandse economie. Ook daarvoor zal echter gelden dat voor de voorstellen
in dit huis meerderheden zullen moeten worden gevonden.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter. Ik wil er niet geheimzinnig over doen dat de fractie van GroenLinks
de politieke bewegingen van de afgelopen week met enige blijdschap heeft gevolgd.
Er komen vervroegde verkiezingen op 22 november. Voor ons had dat nog
wel een beetje eerder gemogen, maar het is zeven maanden eerder dan gepland.
Dat is goed nieuws voor de kiezers, dat is goed nieuws voor het land. Door
die snelle verkiezingen en omdat van het kabinet nog slechts de romp over
is – ik heb ook in de Dikke Van Dale gekeken en dat wil zeggen dat het
kabinet-Balkenende III kop nog staart heeft – zal een groot aantal onzalige
plannen van het kabinet geen doorgang meer vinden. Dat is ook goed nieuws.Tegelijk moet ik aantekenen dat in mijn fractie enige verbazing bestaat.
Ten eerste omdat CDA en VVD alles op alles hebben gezet om in de geringe tijd
die resteert, nog volledig te regeren. Onze arme premier wordt daarmee nationaal,
en volgens mij ook historisch, recordhouder kortzittende kabinetten. Dat lijkt
mij een weinig jaloersmakende eretitel. Het laat eens temeer zien dat het
goed is dat er binnenkort aan al die instabiele kabinetten-Balkenende een
definitief einde komt. Enige verbazing is er ook wel bij mijn fractie dat
bij uitstek D66 een rompkabinet – een kabinet dat kop noch staart heeft –
mogelijk lijkt te hebben gemaakt door bij de informateur steun uit te spreken
voor het sociaale-economisch beleid. Is mijn inschatting juist, vraag ik ook
aan de premier, dat dit nieuwe minderheidskabinet er mogelijk niet was geweest
als de informateur de conclusie had moeten trekken dat het afhankelijk was
van de gedoogsteun van de LPF? Of had het kabinet dan in ieder geval nog terughoudender
moeten opereren? Het is toch een beetje gek dat na het ontslag van de D66-ministers
en de harde oordelen die de fractievoorzitter heeft geveld over het kabinet,
de staart toch probeert om de hond nog te laten kwispelen?Mevrouw Van der Laan (D66):Ik wil de indruk bij u wegnemen dat D66 dit demissionaire kabinet mogelijk
maakt. Dat is niet juist. Ik zal daar natuurlijk in mijn termijn uitgebreider
op ingaan, maar ik wilde dat in ieder geval nu alvast rechtzetten.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Het lijkt mij inderdaad goed dat u daar in uw termijn op ingaat, want
ik heb hierover heel wisselende geluiden gehoord van u. In de media sprak
u in eerste instantie uw steun uit voor het sociaal economisch beleid van
het kabinet en gaf u in tweede instantie aan dat u iedereen zou steunen die
een motie van wantrouwen zou indienen.Mevrouw Van der Laan (D66):Ik hecht er toch aan om nu even duidelijk mijn standpunt aan te geven.
D66 geeft geen steun aan een missionair kabinet. D66 wilde een demissionair
kabinet dat snelle verkiezingen zou voorbereiden. Als echter vandaag blijkt
dat andere partijen dit kabinet missionair maken, dan opereert D66 als elke
andere oppositiepartij en dan wordt elk voorstel op de eigen merites beoordeeld.
Het zou dan heel erg bizar zijn als D66 tegen voorstellen gaat stemmen waaraan de partij zelf heeft meegewerkt in de afgelopen drie jaar.
Dat is de reden voor de steun aan het sociaal-economisch beleid van het kabinet.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De vraag is natuurlijk of u die steun als algemene lijn heeft aangegeven
bij de informateur. Wij kunnen ook ad hoc steun verlenen aan voorstellen.
Dat kan altijd gebeuren; als het om goede voorstellen gaat, dan geven wij
onze steun daaraan. Wij geven echter geen gedoogsteun aan een deel van het
beleid van het kabinet. Als u die steun bij de informateur heeft laten blijken,
dan heeft hij daaruit de conclusie kunnen trekken dat het kabinet mag varen
op de steun van de D66-fractie en een minderheidskabinet gevormd kon worden.
Voor de begroting, het Belastingplan en Werken aan winst is hij dan uitgegaan
van de steun van de D66-fractie. Om die reden is nu een minderheidskabinet
geformeerd.Mevrouw Van der Laan (D66):Nee, dat klopt dus niet. Ik heb daarom heel duidelijk gezegd dat als de
oppositie vandaag een motie van wantrouwen indient, wij die vanzelfsprekend
steunen. Ik geloof niet dat dat gebeurt; daar zal ook geen meerderheid voor
zijn. Laat in ieder geval duidelijk zijn dat de komst van een missionair kabinet
niet mogelijk is gemaakt door D66. D66 zal wel elk voorstel van het kabinet-Balkenende
III, dat een andere partij kennelijk mogelijk maakt, op de eigen merites beoordelen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik heb hier geen vraag in gehoord. Laat ik doorgaan met het volgende punt
dat de verbazing van mijn fractie heeft gewekt, en niet de minste. De minister
van Vreemdelingenzaken en Integratie die toch, zo is het oordeel van de GroenLinksfractie,
in de eerste plaats verantwoordelijk is voor de onthoofding van het kabinet-Balkenende
II, zit op haar gewone plek en neemt dezelfde onderwerpen als de afgelopen
jaren voor haar rekening. Ik vraag de premier dan ook of het in dit geval
niet beter is om te spreken van het kabinet-Verdonk I in plaats van het kabinet-Balkenende
III? Eerlijk gezegd leek de heer Rutte die conclusie in zijn termijn te bevestigen.
Mag deze minister bijvoorbeeld weer gewoon in Europa aandringen op verdere
verharding van het asiel- en migratiebeleid terwijl zoveel mensen en onze
internationale reputatie daar al zo van te leiden hebben gehad? Mag de minister
doorgaan met het omstreden deel van haar inburgeringswet? Als de premier mij
hierin nu eens tegemoet zou willen komen, dan beloof ik in ieder geval dat
ik verder alleen nog zal spreken over het kabinet-Balkenende III.Er is bij GroenLinks behalve verbazing toch ook wel enige onduidelijkheid
over wat dit kabinet nu eigenlijk als zijn missie ziet, behalve het citeren
van het bedrijfsleven. Het noemt zichzelf niet voor niets een missionair kabinet,
terwijl ik er vanuit mag gaan, nu het een minderheidskabinet is, dat de meeste
heilloze plannen van de baan zijn. Ik noem de liberalisering van de huren,
vooral voor armere huurders een grote financiële kopzorg; een nieuwe
snelweg door het prachtige natuurgebied het Naardermeer; de Mediawet, die
het omroepbestel in het algemeen en de NPS in het bijzonder om zeep zou helpen;
verder bijvoorbeeld de privatisering van Schiphol, de JSF, de centralisatie
van de politie en de inburgeringswet. Ik neem aan dat de premier mij, maar
vooral de angstige huurders, de natuurliefhebbers en de omroepmedewerkers
die zich grote zorgen maken hierover duidelijkheid wil verschaffen. Bovendien
heeft de informateur hierover duidelijke taal gesproken. Hij wees op het belang
van terughoudendheid en ik neem aan dat het kabinet daarnaar handelt.Voorzitter. Het kabinet rekent het tot zijn edele taak om in een paar
maanden tijd alle begrotingen, het Belastingplan en het plan "Werken
aan winst" door de Kamer te jassen. Het gaat dan onder andere om een
verdere verlaging van het tarief voor de winstbelasting voor het bedrijfsleven
met zo'n 1,5 mld. Het is veelzeggend dat de Japanse overheid al heeft laten
weten dat zij Nederland gaat beschouwen als een belastingparadijs voor bedrijven
en dat de in Nederland gevestigde Japanse bedrijven dan mogen gaan rekenen
op extra heffingen. De fractie van GroenLinks staat positief, dat hebben wij
al op andere momenten laten weten, tegenover het gericht verlichten van de
lasten van het mkb. Maar het grootste bedrag gaat ook nu weer naar het bevoordelen
van de grote bedrijven. Wij lopen hiermee internationaal meer en meer uit
de pas en daar hebben wij grote moeite mee.Bovendien, en dat ligt ons zo mogelijk nog zwaarder op de maag, is het
nu vrijvallende geld niet door dit kabinet verdiend. Het is opgebracht door
de mensen met uitkeringen; de mensen die de ontkoppeling van de afgelopen
jaren aan den lijve hebben ondervonden; de mensen aan de onderkant en de mensen
die tot modaal verdienen. Het kabinet zegt nu de burgers tegemoet te willen
komen. U moet het mij maar niet kwalijk nemen, maar dat zei het vorige kabinet –
om vergissingen te voorkomen: het kabinet-Balkenende II – ook al. Toen
bleken de lastenverlichtingen echter overmatig terecht te komen bij de mensen
die ze het minste nodig hadden, de mensen die twee keer modaal verdienen.
Het lijkt er nu op dat het kabinet-Balkenende III ons wil trakteren op een
laatste rondje Zalm: ongerichte lastenverlichtingen die in werkelijkheid bij
de bevoorrechten, de rijkeren, de grote bedrijven terechtkomen.Voorzitter. Dat zullen wij niet steunen. De fractie van GroenLinks steunt
een verbetering van de koopkracht van mensen op het minimum. Van de mensen
die de afgelopen jaren het gelag hebben betaald, de mensen die worstelen met
hoge zorgpremies, hoge huren, hoge kosten voor het levensonderhoud en die
aan het einde van hun geld elke keer weer een deel van hun maand overhouden.
De fractie van GroenLinks steunt de verlichting van de lasten van chronisch
zieken en gehandicapten die de peperdure no claim moeten opbrengen. De fractie
van GroenLinks steunt maatregelen die leiden tot een eerlijkere inkomensverdeling
door verlaging van de nominale premie voor de basiszorg en maatregelen die
de overstap van uitkering naar werk zullen bespoedigen en die de armoedeval
zullen verminderen. De armoedeval waar alle kabinetten-Balkenende tot nu toe
nauwelijks iets aan hebben gedaan, de armoedeval bijvoorbeeld voor alleenstaande
ouders die alleen maar groter is geworden. De GroenLinksfractie steunt ook
maatregelen waardoor de kinderopvang voor alle ouders goedkoper zou worden.Verder steunt de GroenLinksfractie het kabinet in elke beslissing die
het niet zal nemen. Als het kabinet al zijn ministeriële en vaak niet
zo verstandige plannetjes nu gewoon eens opbergt, om eerst de kiezer te laten
spreken. Een mooi oud gezegde luidt: in de beperking toont
zich de meester. Ik zou tegen de premier willen zeggen: grijp die laatste
kans.De heer Van As (LPF):Voorzitter. Mijn fractie is van mening dat het zomerreces aan de lange
kant is en dat wij best wat langer mogen doorwerken. Die wens is heel onverwacht
in vervulling gegaan en tegen mevrouw Van der Laan kan ik alleen maar zeggen: "Dank
u wel, dat had u echt niet voor ons hoeven doen." Het kabinet is gevallen
en door informateur Lubbers in afgeslankte vorm kwiek gereanimeerd, want overgewicht
is schadelijk voor de levensduur, zo weten wij. Dus wat ons betreft, komen
er meer kerndepartementen, minder ministers, al of niet aangevuld met goede
staatssecretarissen. Terug naar de menselijke maat, de overheid is er voor
ons en niet andersom: dat past helemaal in onze gedachtegang.Het zou ook zinvol zijn als wij zouden ophouden allemaal tweedelingen
en schisma's in de Nederlandse samenleving te creëren. Kerndepartementen
die zijn ingesteld voor de ondernemers, voor de ouderen, voor de jongeren,
zodat iedereen weet waar men moet zijn, waar men terecht kan, allemaal meedoen,
dat zou een goede aanpak zijn. Ik kan mij nauwelijks voorstellen dat de coalitiefracties
daarvan ook geen voorstander en daarover hebben wij ideeën die wellicht
bij de algemene politieke beschouwingen nader aan de orde kunnen komen.Voor de fractie van de Lijst Pim Fortuyn verandert er in feite niet veel.
Het is leuk dat het nu iedereen opvalt dat de LPF-fractie een sleutelpositie
vervult, zeg ik tot de heer Marijnissen, maar feitelijk was dat al drie jaar
het geval. Mijn fractie heeft het kabinet voortdurend kritisch, maar constructief
gevolgd. Kritisch op het gebied van het sociaal-economisch beleid, wanneer
het kabinet onvoldoende oog had voor de positie van de gewone man, constructief
als het ging om de aanpak van terrorisme, criminaliteit, vreemdelingenbeleid,
mobiliteit, land- en tuinbouw, bureaucratie en gaat u maar door. Dankzij de
PvdA-fractie, die keurig de statistieken heeft bijgehouden, kan iedereen nu
weten dat de LPF-fractie een betrouwbare partner is bij het nakomen van gemaakte
politieke afspraken. Ook veel moties van de linkse oppositie zijn echter met
steun van de LPF-fractie aangenomen.In de komende maanden zal het niet anders zijn. Het minderheidskabinet
zal, afhankelijk van het onderwerp, wisselende meerderheden moeten zien te
verwerven. Wij gaan dus misschien een hete herfst tegemoet met spannende debatten,
weg van de achterkamertjes, en dat is, zoals ook informateur Lubbers heeft
gezegd, goed voor de democratie. Dat hebben wij toch allemaal in het vaandel
staan.Hoe dit debat vandaag zal verlopen, is nog onduidelijk, maar het zou mij
niet verbazen als wij na middernacht voor de vierde maal moeten stemmen over
een motie van afkeuring, misschien weer tegen minister Verdonk. Ook dan zal
de LPF-fractie zorgen dat die motie zal worden verworpen. Voor sommige fracties
die hun Waterloo niet willen erkennen, is de politiek kennelijk een soort
roulette waarmee men doorgaat tot de gewenste cijfers verschijnen. Ons inziens
is dat verspilde moeite.Over de oproep van de heer Marijnissen om het kabinet uit morele overweging
geen volwaardige begroting te laten indienen, hebben wij serieus nagedacht.
Wij zijn echter tot een heel andere afweging gekomen. In onze ogen is het
moreel niet verantwoord om de burger lang te laten wachten op de verbetering
van zijn koopkracht. Dan zou de politiek een soort louche verzekeringsmaatschappij
zijn, die tegen zijn klant zegt: "Uw auto is gerepareerd, maar het komt
ons veel beter uit als wij de schade over een jaar uitbetalen." Dat kan
echt niet. Burgers en bedrijfsleven hebben recht op lastenverlichting, op
boter bij de vis. Er is een moment van sparen en een moment van uitkeren en
dat is nu aangebroken.Wij hebben dit kabinet dan ook altijd beoordeeld op zijn daden en dat
is dan ook de reden dat de LPF-fractie vindt dat dit kabinet in een missionaire
status zijn karwei voor het voorbereiden en behandelen van de begroting en
het Belastingplan 2007 moet afmaken.Ons advies aan zowel Hare Majesteit als de informateur was het instellen
van een missionair kabinet dat zijn karwei kan afmaken en het houden van verkiezingen
vanaf medio november of december. Dat is zo uitgekomen, dus wat ons betreft
is er geen probleem.De beslissing om naar Uruzgan te gaan is voor het kabinet een moeilijke
geweest.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik onderbreek de heer Van As omdat hij naar een ander onderwerp overstapt.
Hij heeft van tevoren gezegd dat de LPF-fractie haar steun wil uitspreken
voor een missionair kabinet als zij punten kan binnenhalen. Wat heeft de LPF-fractie
nu binnengehaald?De heer Van As (LPF):Wij hebben een aantal voorstellen gedaan en daar kom ik straks op terug.
Ik heb er alle vertrouwen in dat wij tijdens de debatten bij de begrotingsbehandeling
en het Belastingplan de coalitiepartijen op onze weg zullen vinden. Ik vertrouw
erop dat wij steun zullen krijgen voor onze ideeën. In de politiek draait
het tenslotte om vertrouwen en bouwen aan de opbouw van ons land. Of is mevrouw
Halsema het daar niet mee eens? Zij zit zo te lachen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):In zo algemeen gestelde termen ben ik het daar vanzelfsprekend helemaal
mee eens. Ik begrijp echter dat de heer Van As geen harde toezeggingen heeft.
Hij vertrouwt op de steun van het CDA en de VVD en daarom heeft hij dit missionaire
kabinet in het zadel willen helpen.De heer Van As (LPF):Wij hebben onze wensen neergelegd bij de coalitiepartijen en hebben er
vertrouwen in dat wij tijdens de behandeling van de begroting en het Belastingplan
hun steun krijgen voor de zaken die wij en zij belangrijk vinden. Ik kan mij
overigens zelfs voorstellen dat wij ook mevrouw Halsema nog meekrijgen. Bij
de behandeling van de begroting is nog altijd de goedkeuring van de Kamer
nodig. Stel dat wij, sterk uitgedrukt, onze zin niet krijgen en dat onze wensen
en voorstellen geen steun vinden, dan kunnen wij altijd nog tegen de begroting
stemmen. Dat zou echter een stok achter de deur zijn en zo wens ik geen politiek
te bedrijven. Wij willen gewoon duidelijkheid scheppen, ook over de voorstellen,
en wachten de discussie af. Ik heb er vertrouwen in dat de coalitiepartijen
en de LPF-fractie elkaar zullen vinden. De beslissing om naar Uruzgan te gaan, is voor het kabinet moeilijk geweest.
Uiteindelijk bleek een ruime Kamermeerderheid, met inbegrip van de PvdA-fractie,
voorstander van deze missie te zijn. Een missionair kabinet en een missionaire
Kamer zijn tot deze beslissing gekomen. Juist vanwege het feit dat de missie
deze zomer een officiële aanvang neemt, is het van belang dat een afrekenbaar
kabinet en een afrekenbare Kamer hiervoor verantwoordelijkheid kunnen dragen.
Afghanistan zit in wezen in de kritische opbouwfase. Over twee jaar praat
je over een afbouwfase en dus wellicht over een andere politieke constellatie.
Ook hier is een missionair kabinet gewenst.De LPF-fractie hecht er waarde aan dat een volwaardige begroting 2007,
een adequaat Belastingplan en de nota Werken aan winst aan de Kamer ter behandeling
worden voorgelegd. De maatregelen die het kabinet-Balkenende II voor ogen
had, met name lastenverlichting voor burgers en bedrijfsleven, kunnen volgens
ons geen uitstel gedogen. De 1 mld. die wij minder gaan betalen aan de EU,
is geld dat de burgers en het bedrijfsleven toekomt. Dit versterkt de koopkracht
en de economie en iedereen behoort hiervan te kunnen profiteren. Wij moeten
het zoet niet laten verzuren. De linkse oppositie wil iets anders en wil dat
er nog meer op het bordje van de overheid wordt gelegd. Men wil meer regels,
meer ambtenarij, geld afpakken van bejaarden en afschaffing van de hypotheekrenteaftrek.
Tel uit je winst. "Met Wouter Bos, ben je zo los."De LPF-fractie wil dit kabinet weer in de lucht houden tot aan de komende
verkiezingen, maar wil wel duidelijkheid over een aantal zaken. Ons lijstje
houdt in ieder geval in dat de nieuwe mediawet in de ijskast verdwijnt. De
splitsing van de energiebedrijven moet op de helling en bij de behandeling
van de begroting en het Belastingplan bepleiten wij een verhoging van de arbeidskorting,
zodat iedereen die werkt er netto maandelijks op vooruit gaat. Als Nederland
werkt, moet werk ook worden beloond; dat zal de premier toch ook moeten aanspreken.De kilometerkostenvergoeding van € 0,19 per kilometer is bij
de huidige hoge benzineprijzen natuurlijk te gek voor woorden en wij zijn
van mening dat dit bedrag moet worden verhoogd.Het zijn allemaal redelijke verlangens en wij zullen zeker met voorstellen
komen. Wellicht zal de premier ook nog iets zeggen over deze onderwerpen.Nederland werkt, maar staat nu vooral stil in de file. De besluitvorming,
inclusief over alle alternatieven voor de A6/A9 en de aanleg van de A4, kan
wat ons betreft geen uitstel dulden. Hetzelfde geldt voor de tweede Maasvlakte.
De keuze van de beide varianten zal later worden voorgelegd en wij hebben
op voorhand ook over de tunnelbak nog geen keuze bepaald. Minister Verdonk
mag van ons haar werk voorzetten en mag van ons nog harder aan de slag. De
inburgeringswet moet snel ingevoerd worden, evenals de uitwerking van het
Burkaverbod. Ik vraag aan de minister-president een toezegging op dit punt.Ook geen uitstel verdienen de andere immense problemen in Nederland, zoals
het probleem van de voortijdige schoolverlaters. Denk ook aan de wijziging
van het Koninkrijksstatuut, de Antilliaanse probleemjongeren, de woningnood,
het elimineren van de wet over het fijnstof, de antikraakwetgeving en de invoering
van de Nationale Politie. Ik vraag om een reactie van het kabinet.Natuurlijk wilt u van mij een voorbeeld van wat voor de fractie van de
LPF volstrekt onaanvaardbaar zou zijn. Dat is iedere poging om via slinkse
omwegen de Europese grondwet nieuw leven in te blazen. De enthousiaste geluiden
uit Finland en de oproep van Eurocommissaris Frattini om het vetorecht in
te leveren zijn voor ons volstrekt onbespreekbaar.Weet u wat mijn fractie ook belangrijk vindt? Dat de Nationale Recherche –
die mede op aandringen van de LPF is gevormd – ongehinderd door kan
gaan met zijn onderzoek naar de moord op de milieuambtenaar Chris van der
Werken. Vandaag lezen wij in een dagblad dat zich sterke aanwijzingen opstapelen
dat Volkert van der Graaf en de Vereniging Milieu-Offensief hierbij toch betrokken
zijn. Ik verlang van de minister-president dat de Nationale Recherche deze
zaak tot de bodem kan en mag uitzoeken, inclusief eventuele banden van de
Vereniging Milieu-Offensief met politieke partijen. Ik vraag een reactie van
de minister-president.Ter afronding maak ik een opmerking tegen de heer Marijnissen. Misschien
vindt de SP het belangrijk om de eigen Kamerleden af te binden ten gunste
van hun partijkas. Wij doen niet aan dit soort maoïstische ideeën
mee. Men kan lachen wat men wil, maar ik heb de ellende bij die fractie gezien.
Een fractielid is twee jaar ziek thuisgebleven, onder andere om die reden,
en de heer Lazrak is elders in de Kamer geplaatst. Wij zijn transparant en
eerlijk, en wij hoeven geen mensen af te binden.Mevrouw Van der Laan (D66):Voorzitter. Wij voeren vandaag een debat dat niet nodig was geweest. De
val van het kabinet-Balkenende II had immers voorkomen kunnen worden. Zou
minister Verdonk gewoon goed en zorgvuldig haar werk hebben gedaan, dan was
zij meteen tot de conclusie gekomen dat er geen enkel probleem was met het
staatsburgerschap van mevrouw Hirsi Ali. Inmiddels heeft Nederland opnieuw
een kras op zijn internationale reputatie. Minister Verdonk heeft echter volgehouden
dat haar geen enkele blaam treft. Het was immers op aandringen van Kamervoorzitter
Weisglas dat er zo overhaast moest worden gehandeld. Als klap op de vuurpijl
was daar de verklaring van Ayaan, waarin zij alle schuld op zich nam en duidelijk
aangaf dat minister Verdonk niets, maar dan ook helemaal niets te verwijten
viel. Vervolgens is gebleken dat deze vreemde verklaring, die om onduidelijke
redenen naar de Kamer is gestuurd, niet op initiatief van Ayaan tot stand
is gekomen, maar op initiatief van de minister. Erger nog, het werd steeds
duidelijker wat wij al vreesden, dat er een link is gelegd tussen de snelle
afronding van de kwestie rond het staatsburgerschap en de ondertekening door
Ayaan van de verklaring van minister Verdonk. Dan maar even de trots opzij
en kiezen voor het vege lijf, zal Ayaan hebben gedacht. Begrijpelijk, de minister
heeft immers een veel sterkere positie dan het individu dat haar staatsburgerschap
dacht te hebben verloren.De heer Verhagen (CDA):Ik hoor graag een reactie van mevrouw Van der Laan op de opmerking van
voormalig minister Brinkhorst. Hij is aanwezig geweest en heeft in de
pers verklaard dat er geen enkele druk is uitgeoefend op Ayaan Hirsi Ali.
Naar hij zich achteraf heeft gerealiseerd, is het meer een communicatieprobleem
tussen de D66-bewindslieden en de D66-fractie geweest, zo heb ik in de Telegraaf
kunnen lezen. Hij heeft met name verklaard dat er geen enkele druk is uitgeoefend
nadat hij daarvan getuige is geweest.Mevrouw Van der Laan (D66):Hij heeft verklaard dat hem die avond niet gebleken is van enige druk.
Dat kan ik mij ook goed voorstellen, want de volgende dag kwam pas de persconferentie
van de advocaat van mevrouw Hirsi Ali en pas daarna kwam het interview waarin
zij zelf zei: ik heb mijn trots maar even opzijgezet. Ik vind het logisch
dat er die avond niet is gebleken van enige druk.De heer Verhagen (CDA):Nee, nu moet mevrouw Van der Laan er niet omheen draaien. De heer Brinkhorst
heeft verklaard dat hij aanwezig is geweest toen de verklaring werd voorgelegd
aan mevrouw Hirsi Ali.Mevrouw Van der Laan (D66):Dat kan niet, want hij zat in New York.De heer Verhagen (CDA):Er bestaan in 2006 ook nog andere communicatiemiddelen dan face-to-facecontact.
Hij heeft verklaard dat hij aanwezig was toen die verklaring is voorgelegd
aan Ayaan Hirsi Ali en dat daarbij geen enkele druk is uitgeoefend. Als mevrouw
Van der Laan hier nu zegt dat minister Brinkhorst uit zijn nek zat te kletsen,
hebben wij weer een nieuwe variant, en dat suggereert zij wel.Mevrouw Van der Laan (D66):Nee, dat is helemaal niet juist. Minister Brinkhorst kwam bij die vergadering
en toen lag er een verklaring van mevrouw Hirsi Ali. Ik kan mij goed voorstellen
dat je op dat moment denkt: er is een oplossing en er is een verklaring; kennelijk
is er geen vuiltje aan de lucht.Pas de volgende dag is gebleken onder welke omstandigheden die verklaring
tot stand is gekomen. Dat was een heel andere situatie. Dat was ná
de persconferentie van mevrouw Böhler en ná het interview van
mevrouw Hirsi Ali. Mevrouw Hirsi Ali zat op dat moment in New York. De verklaring
is tot stand gekomen. De ondertekende verklaring lag in Den Haag. Ik kan mij
voorstellen dat de aanwezigen daar niet precies wisten hoe het is gelopen.De heer Verhagen (CDA):Voor de laatste keer. Wij kunnen proberen recht te praten wat krom is,
maar de heer Brinkhorst zegt gewoon heel simpel in de verklaring: "Dat
er druk is uitgeoefend op mevrouw Hirsi Ali is die maandag niet aan de orde
geweest. Ik ben geneigd die verklaring te accepteren." Dat is ná
de persconferentie, ná het debat en ná het steunen van de motie
van wantrouwen door mevrouw Van der Laan. Hirsi Ali is niet onder druk gezet,
zegt hij. Dat staat er gewoon! Ik constateer nu dat mevrouw Van der Laan zegt
dat die verklaring van de heer Brinkhorst niet juist is.Mevrouw Van der Laan (D66):Nee. Ik wil best het hele debat nog een keer overdoen, maar ik kan mij
voorstellen dat de voorzitter daar geen zin in heeft.De voorzitter:Nee. Als het debat daarover gaat, zeg ik echt wel dat dat niet moet gebeuren.
De heer Verhagen wijst op uitspraken van oud-minister Brinkhorst van vanochtend.
Dat is een nieuw element.Mevrouw Van der Laan (D66):Dit zijn uitspraken naar aanleiding van de verklaring waarover die maandagavond
van de vorige week is gesproken. Hij zegt: er is toen niet aan de orde geweest
dat er sprake was van druk. Nou, dat lijkt mij niet meer dan logisch, want
dat was op dat moment helemaal nog niet duidelijk!De heer Verhagen (CDA):Deze uitspraken van oud-minister Brinkhorst zijn na de val van het kabinet
gedaan op 3 juli jongstleden. Hij heeft die uitspraken niet gedaan op
de maandag waar mevrouw Van der Laan over spreekt, maar hij zegt dit terugblikkend
op de val van het kabinet. "Ook was er afgelopen week onvoldoende communicatie
tussen de fractie en de bewindslieden van D66," zegt hij in datzelfde
gesprek. Ik constateer dat die communicatie er blijkbaar nog steeds niet is.Mevrouw Van der Laan (D66):Ik wil het nog wel een keer herhalen, maar wij hebben hier gewoon een
verschil van mening, dat lijkt mij duidelijk. Op maandagavond is niet gebleken
dat er sprake was van druk. Logisch, want dat is pas gebleken op dinsdag na
de persconferentie, na het interview met mevrouw Hirsi Ali.Graag zet ik mijn betoog voort over wat er de afgelopen weken, en vooral
vorige week, is gebeurd. Dat waren meer dan schoonheidsfoutjes. Vanaf het
begin deugde er weinig aan de manier waarop minister Verdonk in deze zaak
is opgetreden. En als de minister in een dergelijke high profile zaak, met
al die camera's erop gericht, al op deze wijze opereert, hoe kon de Kamer
er dan nog op vertrouwen dat de minister wél zorgvuldig zou handelen
in al die anonieme gevallen, met al die kwetsbare, afhankelijke mensen?Wat D66 betreft was het vertrouwen in minister Verdonk weggevallen. Gezien
de ernst van de feiten, en gezien het verloop van het debat, hadden wij verwacht
dat dit voor meer partijen zou gelden, maar alleen GroenLinks, de SP, de PvdA,
de groep Lazrak en de ChristenUnie zegden hun vertrouwen in de minister op,
waardoor er geen meerderheid kwam voor de motie van afkeuring.D66 kan echter geen steun verlenen aan een kabinet met daarin een minister
waarin wij geen vertrouwen hebben. Daarom hebben wij het CDA, de VVD en premier
Balkenende voor de keus gesteld: wilt u minister Verdonk, populair bij de
kiezer, de hand boven het hoofd blijven houden? Of wilt u, samen met D66,
het sociaal-economisch hervormingsbeleid, de missie van het kabinet-Balkenende
II succesvol tot een goed einde brengen?Het is bekend wat vervolgens de keuze van de premier, de VVD en het CDA
is geweest. D66 was daardoor genoodzaakt de steun aan het kabinet in te trekken.De heer Rutte (VVD):Ik ben langzamerhand verbijsterd. Wat was nu nieuw na 16 mei waarom
u een motie van wantrouwen indiende, mevrouw Van der Laan?Mevrouw Van der Laan (D66):Daarna bleek dat Ayaan Hirsi Ali altijd Nederlandse was geweest, was gebleven
en dat haar paspoort dus nooit had mogen worden ingetrokken. Dat betekent
dat het hele debat van 16 mei volstrekt overbodig geweest
was. Al die commotie en al die internationale reputatieschade aan Nederland
hadden allemaal voorkomen kunnen worden als minister Verdonk haar werk meteen
goed gedaan had. Dan had zij namelijk geweten dat zij dat paspoort nooit had
mogen afnemen.De voorzitter:Ik sta u de interruptie toe, mijnheer Rutte, maar ik zeg nogmaals aan
de leden dat daar waar wordt teruggegrepen op de debatten van 16 mei
en 28 en 29 juni, dit echt moet gebeuren in de nieuwe context van het
debat van vandaag. Het mag geen herhaling van die debatten zijn.De heer Rutte (VVD):Ik ben het zeer met u eens, voorzitter, maar in mijn ogen geeft mevrouw
Van der Laan hier een weergave van de geschiedenis die niet klopt. Dan is
het wel belangrijk, ook voor de Handelingen, dat wij dat even met elkaar corrigeren.
Op 16 mei worden hier moties aangenomen en die worden door de minister
uitgevoerd. Wat is er nu nieuw na 16 mei? Waarom heeft mevrouw Van der
Laan dan niet op 16 mei een motie van wantrouwen ingediend? Daar had
ik misschien kunnen begrijpen dat mevrouw Van der Laan had gezegd "gegeven
alles, doen wij het". Dat was politiek nog begrijpelijk geweest. Maar
waarom doet u dat na 16 mei, mevrouw Van der Laan?Mevrouw Van der Laan (D66):Dat is vrij simpel, omdat op 16 mei de minister acht uur lang heeft
volgehouden dat zij niets anders kon doen dan het paspoort afpakken van Ayaan
Hirsi Ali. Die nacht is de minister op de knieën gedwongen door de Kamer.
De Kamer heeft haar gezegd: u gaat kijken of er niet toch een mogelijkheid
is. Al de volgende dag in de lijsttrekkersstrijd met u, collega Rutte, zei
zij al dat die mogelijkheid er helemaal niet was. Op dat moment dacht ik:
het kan toch niet waar zijn dat je acht uur lang zegt dat iets niet kan, de
Kamer zegt dat het wel kan en dat jij de volgende dag al zegt dat het eigenlijk
niet kan. En wat bleek vorige week? Het kon wel, nee, het moest wel! Het Nederlanderschap
was gewoon altijd van Ayaan gebleven. Dat is wat er gebeurd is!De voorzitter:Wat is nu nieuw in deze discussie wat niet vorige week is bediscussieerd?
Dat vraag ik aan mevrouw Van der Laan die het zelf opbrengt en aan degenen
die haar interrumperen. U moet uw vraag in de context van nu stellen, mijnheer
Rutte.De heer Rutte (VVD):Op 16 mei zijn moties aangenomen. De minister heeft zich gevoegd
naar die moties en deze uitgevoerd. Ik vind het onbegrijpelijk en ik vind
het ook buitengewoon onverantwoordelijk dat terwijl een minister moties uitvoert,
de partij van mevrouw Van der Laan – D66 – toch een kabinet laat
vallen, met alle gevolgen van dien. Ik vind echt dat mevrouw Van der Laan
zich daarover beter moet verantwoorden, gegeven ook de uitspraken van haar
eigen partijgenoot Brinkhorst over wat daar gebeurd is. Haar lezing verschilt
op belangrijke punten van de lezing van haar eigen minister in het kabinet.
Als zij dan toch een kabinet laat vallen, moet zij met een beter verhaal komen.
Dat is in het belang van de mensen die het debat volgen, anders begrijpt niemand
het meer.Mevrouw Van der Laan (D66):Ik vind het onbegrijpelijk dat een minister zo'n grote fout mag maken,
dat zij internationaal consternatie veroorzaakt, dat Nederland volledig onnodig
internationale reputatieschade oploopt en dat zij vervolgens hier urenlang
volhoudt dat haar geen enkele blaam treft, dat het niet haar schuld was, dat
zij echt niet anders kon en dat het allemaal vlekkeloos is verlopen.Het is niet vlekkeloos verlopen. Vlekkeloos verlopen had betekend dat
Ayaan Hirsi Ali Nederlandse was, Nederlandse is gebleven en dat ons deze hele
ellende bespaard was gebleven. Wij zeggen op dat moment: wij hebben geen vertrouwen
in deze minister, niet vanwege dat incident, maar omdat als zij, als alle
camera's op Nederland gericht staan, zo handelt tegenover iemand die een leger
van advocaten en adviseurs om zich heen heeft, wij ons afvragen hoe het dan
moet met al die andere kwetsbare mensen die van haar afhankelijk zijn.De voorzitter:U kijkt mij aan, mevrouw Van der Laan, maar ik heb dit toch wel eerder
gehoord in de debatten.Mevrouw Van der Laan (D66):Dat ben ik met u eens, daarom ga ik graag door met de feiten van vandaag.Toen de D66-fractie vorige week het vertrouwen in het kabinet opzei, duurde
het even voordat de minister-president doorhad dat de gang naar het staatshoofd
om het ontslag van zijn kabinet aan te bieden, onvermijdelijk was geworden.
Het belangrijkste advies dat D66 het staatshoofd gaf, was om snelle verkiezingen
te bevorderen. De Kamer zou, naar onze opvatting, het beste kunnen worden
ontbonden door een demissionair kabinet. Daarmee zou volgens D66 het meest
recht worden gedaan aan de ontstane politieke situatie en zou de politiek
doen wat naar de opvatting van D66 veel vaker zou moeten gebeuren: verantwoording
afleggen aan de kiezer.Het werden snelle verkiezingen maar het werd ook een nieuw missionair
kabinet, in het leven geroepen voor minder dan vijf maanden. De informateur
vond een typisch Lubberiaanse oplossing. Iedereen kreeg immers een beetje
gelijk. Hij kwam de oppositie tegemoet, inclusief de fractie van D66, want
zij wilde snel verkiezingen. Ook kwam hij de fracties van het CDA en de VVD
tegemoet, want zij wilden een volwaardig kabinet. Het probleem lijkt daarmee
uit de wereld. Toch is er één probleem, namelijk dat het een
minderheidskabinet is. Het is voor steun dus afhankelijk van wisselende meerderheden
in het parlement. Onze positie was en is volkomen duidelijk. De D66-fractie
steunt de totstandkoming van kabinet-Balkenende III niet. Wij hebben een demissionair
kabinet en vervroegde verkiezingen geadviseerd. Vorige week hebben wij het
vertrouwen in minister Verdonk opgezegd. Vandaag kan dus niet van de D66-fractie
worden verwacht dat zij een kabinet steunt waarin die minister verantwoordelijk
is voor dezelfde portefeuille. Als een meerderheid van de Kamer van mening
is dat het handelen van deze minister goed is voor onze rechtstaat, moet die
dit kabinet in het zadel houden.De heer Van As (LPF):Mevrouw Van der Laan heeft met haar acties veel chaos veroorzaakt. Zou
het niet veel beter zijn als zij enige tijd niets deed?Mevrouw Van der Laan (D66):Betrekt de heer Van As dit op zichzelf?De heer Van As (LPF):Ik vermoed dat mevrouw Van der Laan een beetje doof is. Zou het voor iedereen
niet beter zijn als zij enige tijd niets deed?Mevrouw Van der Laan (D66):Dan zou er naar mijn idee een groot probleem ontstaan, omdat wij de komende
maanden onze economische uitdagingen aan willen gaan. Het economisch herstel
komt net op gang. Wij constateren dat het beter gaat met de Nederlandse economie,
maar alles is nog niet afgerond. Wat dat betreft is het dus beter om gewoon
door te werken.De heer Van As (LPF):Het verheugt mij dat het kwartje bij mevrouw Van der Laan is gevallen.Mevrouw Van der Laan (D66):Evenals de overige oppositiepartijen, zal de D66-fractie afwachten welke
voorstellen dit kabinet aan ons voorlegt. Ook wij zullen elk voorstel op zijn
merites beoordelen. Het voorbereiden van de begroting en het opstellen van
een belastingplan zullen belangrijke taken van dit kabinet zijn. Wij zullen
onze steun uitspreken voor zaken waarin wij ons kunnen vinden. De andere voorstellen
zullen wij afwijzen. Er is geen sprake van deals en afspraken. Als de financiële
plannen voor volgend jaar een goede weergave blijken te zijn van de zaken
die de afgelopen maanden en jaren door de vorige coalitie werden voorbereid,
kunnen die vanzelfsprekend op de steun van de D66-fractie rekenen. Zij heeft
in het vorige kabinet immers uit volle overtuiging meegewerkt aan de hervorming
van de Nederlandse economie. De fractie van D66 nam deel aan dat kabinet om
Nederland gereed te maken voor de toekomst. Zij had de intentie om de gevolgen
van de vergrijzing en de globalisering om te zetten in kansen in plaats van
in bedreigingen. Zij wilde werken aan een open, internationaal georiënteerde
economie die ervoor zorgt dat onze voorzieningen ook houdbaar blijven voor
volgende generaties. Dat hervormingbeleid, mede ontwikkeld door minister Brinkhorst
van D66, begint nu structureel en in de vorm van lastenverlichting voor burgers
en ondernemers vruchten af te werpen. Dat is een onderdeel van de versterking
van de Nederlandse economie. Dat alles hangt aan elkaar vast. Die maatregelen
zullen wij dus steunen. Elke oppositiepartij die zijn hart niet heeft verpand
aan de coalitie van de dag, stemt wel eens voor voorstellen die zo gek nog
niet zijn. Dat geldt dus ook voor de fractie van D66.Wij wachten met belangstelling de voorstellen van dit kabinet af ten aanzien
van de gekozen burgemeester en de koninkrijksverhoudingen. Voor de gekozen
burgemeester was aan de vooravond van de val van het kabinet nog een ruime
Kamermeerderheid. Wij zullen zien of ook de andere fracties consequent blijven
door zich voorstander te verklaren van de zaken waarin zij zich tot nu toe
konden vinden en tegenstander te blijven van die voornemens waar zij zich
eerder tegen hebben uitgesproken.Voormalig minister Pechtold heeft grote vorderingen geboekt op het dossier
van de Nederlandse Antillen. De Nederlandse Antillen hebben er recht op om
snel duidelijkheid te verkrijgen over hun toekomst. Een akkoord was binnen
handbereik. Laat de nieuwe minister Nicolaï snel recht doen aan onze
koninkrijkspartners. De Kamer treft nu een formeel missionair kabinet tegenover zich. Informeel
is het echter demissionair. De tijd tot aan de verkiezingen zal kort zijn.
Er zijn dossiers die naar het oordeel van de D66-fractie niet door dit kabinet
moeten worden behandeld. Ik doel dan op de tunnel onder het Naardermeer, de
aankoop van de JSF-straaljagers en het strenger maken van de abortuswetgeving.
De invoering van de leerrechten kan niet op onze steun rekenen, zolang medezeggenschap
niet is geregeld en er geen politiewet is waaruit blijkt wie verantwoordelijk
is voor de veiligheid in de gemeente. D66 rekent op de wijsheid, de ervaring
en het politieke inzicht van deze minister-president. Tegen hem zeg ik: beperk
u in de verlenging die u vandaag waarschijnlijk zal worden gegund tot de zaken
die dit kabinet echt moet doen. In uw eigen woorden: nu passen terughoudendheid
en zorgvuldigheid. Dus laat zo veel mogelijk over aan de kiezer.De heer Van As (LPF):Als de fractie van D66 de tunnelbak onder het Naardermeer en de hele JSF-problematiek
zo belangrijk vinden, waarom hebt u daar dan niet op gebroken? Dat zou toch
een reden geweest zijn om uit het kabinet te stappen?Mevrouw Van der Laan (D66):Als de heer Van As goed op de Kameragenda let, weet hij dat de meeste
van die beslissingen nog moeten komen. Eerst komen de beslissingen in het
kabinet, vervolgens komen zaken in de Kamer. In de Kamer wordt gebroken.De heer Van As (LPF):U weet net zo goed als ik dat rondom de JSF allang besluiten zijn genomen,
dat er al dingen in de pijplijn zitten. Uw bewindslieden hadden daar een stokje
voor kunnen steken in het kabinet. Dat was duidelijk geweest.Mevrouw Van der Laan (D66):Dat had misschien gekund, maar dat kabinet is er niet meer. Dus als het
kabinet met die voorstellen komt, zal de fractie van D66 geen steun verlenen
aan de aankoop van de JSF, aan een tunnel onder het Naardermeer en aan beperking
van abortuswetgeving en andere zaken die ik genoemd heb.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter. Laat ik beginnen met te zeggen dat mij de spreektijd maar
eerlijk gezegd ook de lust ontbreekt om uitvoerig terug te blikken op het
debat van vorige week, op de aanleiding tot de val van het kabinet-Balkenende
II. Hetzelfde geldt voor het opmaken van een balans van het kabinet, al moet
ik er wel bij zeggen dat de wat eenzijdige overzichten die de afgelopen dagen
voorbij kwamen over de verdiensten van het kabinet voor aanvulling vatbaar
zijn. Ik denk aan de stijging van de energielasten waarover wij gisteren forse
berichten hebben kunnen lezen en de koopkracht van ouderen, chronisch zieken
en gehandicapten. Maar dat komt op een ander moment wel. Ik wil mij richten
op de feiten van vandaag, op het aantreden van een nieuw kabinet met een regeringsverklaring.Het advies dat ik vorige week namens de fractie van de ChristenUnie aan
de Koningin heb mogen uitbrengen, behelsde een missionair kabinet met een
beperkte taak en verkiezingen in november. Ik heb gezegd dat de agenda van
dat kabinet zou moeten worden verkend in een korte informatieronde
en dat de hoofdtaak zou moeten zijn het voorbereiden van de verkiezingen en
het indienen van een begroting, waarbij grote terughoudendheid op zijn plaats
is. Voor de fractie van de ChristenUnie staat centraal dat het na de val van
het kabinet van groot belang is om weer een bestuurlijke situatie te krijgen
die kan bijdragen aan het noodzakelijke herstel van rust, stabiliteit en vertrouwen
in de samenleving. Daarvoor is de komst van een meerderheidskabinet via vervroegde
verkiezingen dringend gewenst. Die vervroegde verkiezingen komen er in november.Het zou niet goed zijn als in de tussentijd niets besloten kon worden,
als alles nu meteen controversieel verklaard zou worden. Ik moet er niet aan
denken dat wij het komende jaar niets aan de koopkracht van kwetsbare groepen
zouden kunnen doen nadat zij de afgelopen jaren keer op keer klappen gekregen
hebben. Om die reden hebben wij geadviseerd om te komen tot een missionair
kabinet. Daarbij zijn andere overwegingen relevant. Ik noem de positie van
de Antillen. Ook daarvoor is het van belang dat wij een "volwaardig"
kabinet hebben. Ook de missie naar Uruzgan is genoemd. Ik beschouw het als
een bijkomend voordeel dat wij de komende periode met een missionair kabinet
te maken hebben.Voor ons is cruciaal dat dit tussenkabinet geen gewoon kabinet is en dat
grote terughoudendheid vereist is. Ik verwijs naar de woorden van informateur
Lubbers, die overigens in zijn persconferentie op dat punt aanmerkelijk duidelijker
was dan in het verslag dat wij van hem ontvangen hebben. De intentie was echter
duidelijk: grote terughoudendheid. Dan kun je het hebben over volwaardig of
niet volwaardig, over geen taboes, over het gewoon een begroting en Belastingplan
indienen, maar dit moet geen woordenspel worden. Van gewoon doorregeren kan
geen sprake zijn. Er is wel iets gebeurd. Het kabinet is gevallen. De essentie
is dat dit een minderheidskabinet is met een zeer beperkte levensduur. Zoals
de informateur zei, moet zo'n kabinet niet over zijn graf heen regeren. De
politieke marges zijn dus zeer smal. Prudentie en terughoudendheid zijn een
eerste vereiste.De uitspraken van mijn collega's Verhagen en Rutte gisteren gaven daar
wat minder blijk van, maar ik was blij met de opmerking van de heer Verhagen
vandaag, die het met mij eens was dat er gestreefd zou moeten worden naar
ruimere parlementaire meerderheden dan de helft plus één. Onze
insteek is dat het gaat om politiek fatsoen, om politieke waarden en normen,
om een favoriete term van de minister-president, en ook van mij, te gebruiken.De regeringsverklaring – en daarom gaat het natuurlijk vandaag –
gaf meer blijk van het besef van de beperkte armslag van dit kabinet. Al in
de eerste zin zei de minister-president dat het kabinet zich bewust is van
zijn begrenzingen én dat de prioriteit van de begroting 2007 duidelijk
aangeeft wat de programmatische opdracht van dit kabinet is. Dat klinkt op
zichzelf goed, maar het komt natuurlijk aan op de invulling. Wij hoeven wat
mijn fractie betreft hier geen uitputtende lijst van thema's op te stellen
waarover wel en waarover niet kan worden gesproken en besloten, maar de fractie
van de ChristenUnie heeft wel meer duidelijkheid van de minister-president
nodig over hoe het kabinet zich zal opstellen en wat die terughoudendheid
precies behelst. Want als hij ook zegt dat hij krachtig wil voortbouwen op
de stevige fundamenten van de hervormingen, dat een volwaardige begroting
essentieel is en dat de bewindslieden alle mogelijkheden moeten benutten om
de komende maanden invulling te geven aan het motto "Nederland werkt
weer", dat ons al was geworden via de media, dan klinkt dat allemaal
een stuk minder terughoudend dan wij zouden willen. Graag krijg ik een nadere
verklaring van de minister-president op dit voor ons belangrijke punt.De begroting verstaan wij vooral in technische zin, namelijk als het vaststellen
van een uitgavenplafond voor volgend jaar, een machtiging om geld te kunnen
uitgeven. De kern is natuurlijk dat dit uitgeven door het volgende kabinet
zal gebeuren. Daarom zal de begroting in de meer gebruikelijke politieke zin,
namelijk de route om ook nieuw beleid door de Kamer te laten accorderen, echt
beleidsarm moeten zijn. Een cruciale vraag van mijn fractie is dan ook of
de minister-president zich in die houding kan herkennen.De heer Verhagen (CDA):Voorzitter. In antwoord op de interruptie van de heer Rouvoet in mijn
betoog heb ik gezegd dat ik mij een bepaalde terughoudendheid kon voorstellen.
Ik vind dat de heer Rouvoet nu naar de andere kant doorslaat. Hij heeft zelf
een missionair kabinet bepleit. Hij kan niet een missionair kabinet eigenlijk
weer demissionair verklaren in de maatregelen die het kan voorstellen. Terecht
spreekt hij van marges en terughoudendheid gelet op de tijd en op het feit
dat er een minderheidskabinet zit dat toch meerderheden moet zien te verwerven.
Maar als hij meer terughoudendheid eist en eigenlijk de facto een demissionaire
status bepleit, gaat hij volgens mij te ver.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik begrijp deze opmerking. Ik pleit hier niet voor een demissionair kabinet,
want dan had ik dat wel in mijn advies gezegd. Als ik tegen de heer Verhagen
zeg dat ik mij heel wel kan vinden in de woorden van informateur Lubbers tijdens
zijn persconferentie, is hem dan voldoende helder wat wij van dit kabinet
verwachten?De heer Verhagen (CDA):Nee, want de informateur heeft ook een advies uitgebracht aan de formateur
en de formateur heeft op basis van de bevindingen van de informateur daaraan
conclusies verbonden. Die conclusies bespreken wij vandaag op basis van de
regeringsverklaring.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Met enige vreugde heb ik geconstateerd dat informateur Lubbers in iedere
zin minstens twee keer het woord "terughoudendheid" gebruikte. Dat
gaf duidelijk aan hoe hij daarover dacht na zijn verkenning van het hele terrein
en waarom hij het verantwoord vond om aan de Koningin verslag uit te brengen
zoals hij heeft gedaan. Hij heeft dat ook met zoveel woorden gezegd. Hij zei:
iedereen gehoord hebbend, heb ik voldoende vertrouwen om dit te adviseren.
Hij heeft dat nadrukkelijk gekoppeld aan die vereiste terughoudendheid. Dat
is ook onze insteek. Inderdaad wil ik van de minister-president horen dat
hij zich kan vinden in die benadering van de informateur, die ik in de formuleringen
die de minister-president in de regeringsverklaring gebruikte enigszins kon
terugvinden. Maar ik zal enkele voorbeelden geven van een aantal andere formuleringen
die mij iets minder aanspraken. Ik wil het graag nader ingekleurd
hebben. Hoe dichter de minister-president in de buurt van informateur Lubbers
komt, hoe liever.De heer Verhagen (CDA):Uiteraard mag u dat vinden. Die mening betwist ik u niet, maar zodra er
een missionair kabinet zit, staat het dit kabinet vrij om met voorstellen
te komen. Het staat de Kamer vrij om die al dan niet aan te nemen. De minister-president
en naar ik aanneem ook de overige ministers zullen zich zeer wel realiseren
dat zij, gelet op het minderheidskarakter van dit kabinet, daarbij niet op
voorhand kunnen rekenen op de steun van een meerderheid van de Kamer.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter. Ik begrijp niet zo goed waarom de heer Verhagen dit tegen
mij zegt. Bedoelt hij te zeggen dat hij het eigenlijk niet zo eens is met
de regeringsverklaring? Ik wil weten hoe de minister-president het woord "terughoudendheid"
verstaat dat hij – het aantal keren dat het is geturfd varieert –
vier tot zes keer heeft gebruikt. Ik wil weten hoe het kabinet die terughoudendheid
invult. Misschien vindt de heer Verhagen dat ook interessant. Voor mijn fractie
is het antwoord op die vraag van belang voor de beoordeling van de regeringsverklaring.De heer Verhagen (CDA):Dat is helder. Ik steun de interpretatie van de minister-president, zoals
naar voren gebracht in de regeringsverklaring. U vraagt niet alleen om meer
helderheid, maar u geeft er ook een invulling aan. Die invulling is mij te
beperkt.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Maar ik stelde de vraag ook niet aan u. Ik vraag de minister-president
of hij zich kan herkennen in de invulling die mijn fractie geeft aan het begrip "terughoudendheid".
Ik ben erg benieuwd naar het antwoord van de minister-president. Hij gaat
in ons dualistische systeem namelijk over de regeringsverklaring.De heer Verhagen (CDA):Uw en mijn interpretatie kunnen niet onder één noemer worden
geschaard.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik zal niet proberen, u verder te krijgen dan u gegaan bent, maar ik was
wel ingenomen met het feit dat u in ieder geval in antwoord op mijn vragen
twee keer het woord "terughoudendheid" in de mond hebt genomen.
Tot dan toe had u dat niet gedaan. Verder hebt u gezegd het met mij eens te
zijn dat er moet worden gestreefd naar bredere meerderheden dan de helft plus
1. Dat wil ik nu ook graag van de minister-president horen.De heer Bos (PvdA):Voorzitter, mag ik van de gelegenheid gebruik maken de heer Verhagen een
vraag te stellen?De voorzitter:Een simpele vraag en een kort antwoord dan.De heer Bos (PvdA):Mag ik uit de woorden van de heer Verhagen afleiden dat hij het eens is
met de interpretatie van het begrip "terughoudendheid" van de minister-president
en oneens met de interpretatie van informateur Lubbers op zijn persconferentie?De heer Verhagen (CDA):Sommige kranten hebben geconcludeerd dat er licht zit tussen beide interpretaties.
Ik heb naar voren gebracht dat een missionair kabinet een volwaardig kabinet
is dat de vrijheid heeft om met voorstellen te komen. Die vrijheid klonk voldoende
door in de regeringsverklaring van Balkenende III.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter. Voor mijn fractie ligt het simpel. Zowel de minister-president
als informateur Lubbers heeft het woord "terughoudendheid" gebruikt.
Ik wil graag weten of zij het eens zijn over de interpretatie van dat woord.
Vandaar mijn vraag aan de minister-president.Ik ben ook niet helemaal gerust over de regeringsverklaring als het gaat
om steun die voor voorstellen moet worden gevonden. In de regeringsverklaring
is sprake van twee open deuren. In de eerste plaats dat voor alle voorstellen
een meerderheid moet worden gevonden – dat is nogal duidelijk –
en in de tweede plaats dat de bewindslieden zich moeten vergewissen van voldoende
steun voor hun begrotingen in Eerste en Tweede Kamer. Ook dat is nogal wiedes.
Ik mis hierin de notie dat dit kabinet geen genoegen mag nemen met een meerderheid
van de helft plus 1. Een zeker politiek fatsoen past een minderheidskabinet
en mijn fractie vraagt op dit punt iets meer duidelijkheid.Hoe staat mijn fractie in het algemeen tegenover dit kabinet? Niet anders
dan tegenover andere kabinetten. Het is niet ons kabinet. Wij maken geen kabinetten
mogelijk. Wij steunen geen kabinetten en geven geen blanco cheques. De laatste
jaren is wel gebleken dat wij op belangrijke onderdelen van het kabinetsbeleid
andere keuzen maken. Wij zullen altijd trachten het beleid in christelijk-sociale
richting bij te sturen. Onze moeite met het asielbeleid en het sociale beleid
onder Balkenende II is bekend en dat zal de komende maanden natuurlijk niet
veranderen. Ook Balkenende III mag op deze terreinen rekenen op een kritische
ChristenUniefractie. Tijdens alle kabinetten waarvan mijn fractie geen deel
uitmaakte – en dat zijn er nogal wat – heeft zij deze opstelling
gekozen. Het woord "gedoogsteun" komt niet voor in ons politieke
woordenboek. Het woord "gedogen" op zich staat er sowieso niet in.
Dus wij gedogen geen kabinetten. Net als voorgaande kabinetten zal ook het
kabinet-Balkenende III, dit tussenkabinet, keer op keer de steun van de fractie
van de ChristenUnie moeten verdienen.Dit geldt wat ons betreft ook voor de begroting en voor het Belastingplan.
De behandeling is mogelijk; dat hebben wij ook duidelijk gemaakt met onze
keuze voor een missionair kabinet, maar het kabinet zal toch terughoudend
moeten zijn, alleen al om praktische redenen. Er is geen tijd om volwaardige
begrotingshoofdstukken met nieuw beleid te behandelen.Nog belangrijker voor ons is echter dat het dit kabinet niet past om allerlei
min of meer omstreden voorstellen te doen. Nu wij het er met zijn allen over
eens zijn dat er vervroegde verkiezingen moeten komen, zou het politiek niet
fatsoenlijk zijn om daarvoor nog allerlei zaken door te zetten. Dus moet er
voortdurend worden gestreefd naar brede parlementaire meerderheden. Er zijn
veel voorbeelden te noemen, de lijstjes zijn overal gepasseerd, alle lijstjes
zijn openbaar bijvoorbeeld op onze website, alles is beschikbaar. Wij denken
onder andere aan de Wet inburgering, een nationale politie, omstreden snelwegen,
verfoeide omroepplannen van D66, en noem maar op.Mevrouw Van der Laan (D66):Ik probeer uit te rekenen op welke parlementaire steun dit parlement nu
kan rekenen om überhaupt aan de slag te kunnen. Ik heb gezegd dat die
steun niet van D66 komt, ik hoor de heer Rouvoet nu zeggen dat die niet van
de ChristenUnie komt en volgens mij geldt dit ook voor de LPF. Ik begrijp
de houding van de heer Rouvoet niet precies, want ik heb hem eerder dezer
dagen in interviews horen zeggen dat hij bijvoorbeeld geen motie van wantrouwen
tegen dit kabinet zal steunen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik heb het toch helder gezegd; onze houding is niet anders dan in die
12 jaar dat ik hier rond loop en dit kan ook nog eens gemakkelijk worden doorgetrokken
naar de voorgeschiedenis van de ChristenUnie en de GPV- en RPF-traditie. Wij
geven geen gedoogsteun. Of je maakt deel uit van een coalitie en dan geef
je steun aan het kabinet, zit je niet in het kabinet, dan bekijk je per onderwerp
of het je steun verdient of niet. Volgens mij is het zo helder als glas. Ik
begrijp wel dat mevrouw Van der Laan een optelsommetje maakt, maar dit is
onze positie.Mevrouw Van der Laan (D66):Ik begrijp dit wel als het gaat om de beslissingen die het kabinet wil
nemen. Vandaag staan wij echter voor de vraag of dit kabinet überhaupt
kan gaan werken. Komt er een kabinet-Balkenende III of niet? Ik corrigeer
dit: de vraag is, kan het kabinet-Balkenende III voor zijn aantreden op een
parlementaire meerderheid rekenen. Dat is de vraag die nu voorligt en niet
een concreet voorstel.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Parlementaire meerderheden worden per voorstel bekeken. Het minst populaire
kabinet tot nu toe was uw droomkabinet van Paars, maar wij hebben bij de aanvang
van dat kabinet niet gezegd dat wij niet wilden en dat wij moties zouden indienen.
Het was duidelijk dat het niet ons kabinet was, maar zelfs bij Paars hebben
wij gezegd dat wij zouden afwachten welke voorstellen er zouden worden ingediend,
ook al was duidelijk dat wij op veel terreinen zeer kritisch zouden zijn.
Diezelfde boodschap hebben wij de gehele geschiedenis door gegeven en die
geldt ook voor dit kabinet. Ik het twee terreinen genoemd waarop wij in ieder
geval kritisch zullen zijn: het asielbeleid en het economisch beleid. Dit
kan toch geen verbazing wekken, want het moet toch de afgelopen jaren zijn
opgevallen dat wij, anders dan D66, nogal wat kritiek hadden op die terreinen
en ook durfden door te duwen.Mevrouw Van der Laan (D66):Sterker nog, wij hebben op het terrein van het asielbeleid vaak samen
opgetrokken.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Tot er een zware motie werd ingediend.Mevrouw Van der Laan (D66):Het is ook duidelijk dat wij de zware motie van afkeuring samen hebben
gesteund. Dit is niet vergelijkbaar met de situatie bij het aantreden van
Paars. Ik vraag hiernaar bij dit specifieke kabinet, omdat de ChristenUnie
ook de motie van afkeuring tegen minister Verdonk heeft gesteund. Toch zit
zij weer in dit kabinet. Begrijp ik goed dat dit geen aanleiding voor de ChristenUnie
is om bijvoorbeeld niet in te stemmen met het aantreden van dit kabinet?De heer Rouvoet (ChristenUnie):Dient u een motie in, dan zult u het zien. Wat wil mevrouw Van der Laan
nu eigenlijk horen, dat wij instemmen met de komst van dit kabinet? Ik heb
dit kabinet niet geformeerd, ik had het vorige kabinet ook niet geformeerd
en ik heb nog nooit een motie van wantrouwen ingediend gezien bij de aantreding
van een kabinet. De laatste keer dat dit gebeurde, was in 1939 bij het kabinet-Colijn
V dat na twee dagen zijn ontslag weer kon indienen. Mevrouw Van der Laan zou
een herhaling daarvan kunnen initiëren, maar ik heb geen aanleiding,
evenmin als bij vorige kabinetten, om op voorhand, nog voordat ik een daad
van het kabinet gezien heb, een rode kaart te trekken. Als mevrouw Van der
Laan op een gelegen of ongelegen moment een rode kaart wil trekken, wij hebben
daar vorige week een voorbeeld van gezien, is dat aan haar fractie. Ik vraag
haar om mijn fractie te gunnen dat wij ook dit kabinet op zijn daden zullen
beoordelen. Het mag duidelijk zijn dat het ons zwaar op de maag ligt dat minister
Verdonk in dit kabinet terecht is gekomen en dat zij haar beleid in principe
kan voortzetten, ook al is het met de kanttekening van grote terughoudendheid,
geen nieuwe voorstellen, denk om je positie als kabinet. Dat hebben wij de
vorige week ook uitgesproken. Maar eerlijk gezegd, vind ik dat de kiezers
op 22 november hun oordeel erover moeten uitspreken dat dit kabinet van
CDA en VVD zijn asielbeleid moet doortrekken.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. Ik wil niet opnieuw een uniek tafereel creëren door mijn
collega Rouvoet te interrumperen; zo vaak komt dat niet voor. Maar ik heb
een informatieve vraag. Hij stelde voorafgaand aan het interruptiedebat de
eis dat een besluit dat iets om de hakken heeft eigenlijk breed in de Kamer
zou moeten worden gedragen. Bedoelde hij dat in getallen, dus eigenlijk dat
CDA en VVD in stemmingen bijgevallen zouden moeten worden door bijvoorbeeld
LPF, SGP en ChristenUnie en nog ten minste één andere partij?
Mag ik hem zo verstaan? Zo vertaalt zich dat natuurlijk wel.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Nou, zo vertaalt ú dat op dit moment, dat vertaalt zich nooit zelf;
vertalingen gebeuren altijd door vertalers. Ik heb dit niet concreet ingevuld.
Ik heb de minister-president gevraagd naar wat hij daaronder verstaat. Ik
heb de heer Verhagen daarnaar gevraagd en wij waren het erover eens dat de
helft plus een niet zomaar voldoende is. Ik heb dat ook bij de minister-president
beluisterd in de regeringsverklaring, maar ik wil graag dat hij dat nader
inkleurt. Mij gaat het erom dat we te maken hebben met een minderheidskabinet,
dat vorige week een kabinet is gevallen. Nu er vervroegde verkiezingen komen,
zou ik het niet goed vinden dat een kabinet een omstreden voorstel met 76
stemmen door de Kamer zou willen jassen en dat ook zou doen. Dat is de prudentie
die ik van dit kabinet vraag. Ik meende dat te beluisteren in de regeringsverklaring,
maar ik heb de minister-president uitgenodigd om wat explicieter te zijn;
dat is voor onze fractie van belang.De heer Van der Vlies (SGP):Mijn vraag aan u was, wat u ziet als aanvaardbare, brede steun. U kunt
deze vraag aan de minister-president voorleggen, maar u zult hier zelf ook
een visie op hebben. 76 is inderdaad de krapste meerderheid, maar wat vindt
u aanvaardbaar?De heer Rouvoet (ChristenUnie):Aan dat spelletje gaan wij niet meedoen, mijnheer Van der Vlies. Mijn
vraag aan de minister-president is helder. Ik verwacht van hem en van het
kabinet deze prudentie. Laat ik een voorbeeld geven: ook bij een missionair
meerderheidskabinet is het niet ongebruikelijk dat voor de samenleving belangrijke
wetsvoorstellen niet worden doorgedrukt met de helft plus een; men streeft
er dan naar, een of twee, het liefst meer oppositiefracties mee te krijgen.
Dat lijkt me de juiste attitude. Ik wil nu geen rekensommetjes maken. Ik wil
een houding bij de minister-president proeven die ons bevalt.De heer Verhagen (CDA):Voorzitter. Ik snelde naar de microfoon omdat de heer Rouvoet verder gaat
dan ik heb gezegd. Ik heb niet gezegd dat het uiteindelijke doel is dat je
altijd meer dan de helft plus een moet hebben; het streven moet gericht zijn
op iets. Hij suggereert dat ik zei dat ieder wetsvoorstel dat maar 76 zetels
haalt, geacht moet worden verworpen te zijn.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Nee, nee.De heer Verhagen (CDA):Zo formuleerde u het min of meer in uw reactie op de heer Van der Vlies.
Ik hecht eraan om dit in de Handelingen goed vast te leggen. "Streven
naar" wil niet zeggen dat geen enkel voorstel acceptabel is dat maar
76 zetels haalt.Het tweede dat ik aan de orde wil stellen, is dat u suggereert dat uw
houding geen andere is dan die ten tijde van Paars I, Paars II, Balkenende
I en II. Maar dit is een ander kabinet, dit is een minderheidskabinet. De
vraag is gerechtvaardigd of een minderheidskabinet niet bij voorbaat alles
klakkeloos kan doen. De vraag is wel relevant of u van mening bent dat hier
een missionair kabinet moet zitten, dat bestaat uit een minderheid.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik probeer oprecht om deze laatste vraag te doorgronden. Laat ik het simpel
houden. Wij hebben geadviseerd om een missionair kabinet van CDA en VVD te
vormen en dat is geformeerd. Ik ga dus niet op voorhand een rode kaart trekken.
Ik dring echter wel aan op terughoudendheid, prudentie en streven naar een
breed draagvlak in het parlement, en het liefst ook in de samenleving. Dat
houdt mij bezig. Ik probeer oprecht om u niet ergens anders te krijgen dan
u aangaf, maar wij zijn het er toch over eens dat niet te gemakkelijk gezegd
moet worden: wij hebben de helft plus een dus alles is geregeld? Om die houding
gaat het mij. Volgens mij is het allemaal niet zo ingewikkeld.De steun van mijn fractie voor de behandeling van de begroting en het
Belastingplan is procedureel van aard. Mijn fractie houdt haar handen volledig
vrij om de voorstellen inhoudelijk te beoordelen en te toetsen. Afhankelijk
van die inhoud zal mijn fractie haar stemgedrag bepalen. Als de ChristenUnie
de verdeling van het zoet onevenwichtig vindt voor ouderen, gezinnen, chronisch
zieken, enzovoorts, dan zal mijn fractie niet aarzelen om tegen onderdelen
van het pakket of het gehele pakket te stemmen. Hetzelfde geldt natuurlijk
voor de nota en het wetsvoorstel Werken aan winst.De personele zaken van dit kabinet, de vervanging van de twee D66-ministers,
vormen geen aanleiding voor opmerkingen. Ik stel wel een vraag over de gang
van zaken rond de benoeming van de nieuwe minister voor Bestuurlijke Vernieuwing
en Koninkrijksrelaties. Uit de media heb ik begrepen dat de Antilliaanse collega
van de minister-president nogal verbaasd was over de gang van zaken. Haar
zou eerder zijn toegezegd dat het onderdeel Koninkrijksrelaties in handen
werd gesteld van minister Remkes. Hij zou haar dat zelf verzekerd hebben.
Uiteindelijk moest zij uit de media vernemen dat de afloop anders was. Ik
vond dat opmerkelijk en ik vraag de minister-president om te reageren op haar
verbazing; zij gebruikte in de media zelfs het woord "verbijstering".
Hoe is dat deel van het formatieproces gegaan?De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. De oogst van het kabinet-Balkenende II stond te rijpen op
het veld en leek te worden binnengehaald, maar toen kwam opeens de hagelbui
van D66 opzetten. Staatsrechtelijk zijn de relevante feiten dat de motie van
afkeuring die gericht was op minister Verdonk door de Kamer is verworpen en
dat in de Kamer geen meerderheid te vinden was voor het opzeggen van het vertrouwen
in het gehele kabinet. Mijn fractie steunde de motie van afkeuring niet. Andere
fracties meenden dat wel te moeten doen, met zeer verstrekkende gevolgen.
Staatsrechtelijke feiten en overwegingen zijn belangrijk, maar de politieke
omstandigheden geven de doorslag; een kabinetscrisis dus.De SGP heeft het geheel overziende geadviseerd om zo snel mogelijk te
komen tot een interim- of overgangskabinet. Een van de taken van dat kabinet
is om een volwaardige begroting voor het dienstjaar 2007 in te dienen en te
verdedigen. Ook is het de taak van dat kabinet om vervroegde verkiezingen
uit te schrijven. Mijn fractie adviseerde om die verkiezingen uiterlijk op
1 januari 2007 te laten plaatsvinden, enerzijds om helder te maken dat
vorige week niet niets is gebeurd en anderzijds om het najaar te gebruiken
om de begroting ordentelijk te behandelen. Op de achtergrond speelde voor
mijn partij mee dat de hervormingsagenda van het tweede kabinet-Balkenende
niet onnodig mocht stagneren, omdat daarmee weinig belangen van burgers en
samenleving gediend zouden zijn. Een beleidsarme begroting voor het jaar 2007
zou een betreurenswaardige terugslag betekenen, gelijk aan een grondige verbouwing
van het huis waarbij muren opnieuw opgetrokken zijn, de kozijnen vernieuwd
zijn maar geen dak is geplaatst.Het resultaat is bekend: een minderheidskabinet. Staatsrechtelijk is de
situatie kort samen te vatten. Dit kabinet is niet beperkt in zijn bevoegdheden,
maar wel beperkt in zijn mogelijkheden. Die mogelijkheden zijn beperkt qua
tijd en parlementair draagvlak. De SGP-fractie wil dit kabinet een faire kans
geven, maar dat is wel een kans met een kanttekening. Wij zullen het maar
moeilijk kunnen accepteren als wij de ene dag gebruikt worden als welkom stemvolk
en de andere dag het nakijken hebben bij voor ons wezenlijke punten. Een goede
verstaander heeft maar een half woord nodig. Daarom past dit kabinet een hoge
mate van behoedzaamheid en dat vond ik terug in de regeringsverklaring. De
SGP-fractie staat erom bekend dat zij regeringsvoorstellen ongeacht de kleur
van het kabinet op de eigen merites beoordeelt. Dat is een kwestie van eerlijkheid
en het is een bijbels uitgangspunt. Mijn fractie zal daarom ook de voorstellen
van dit kabinet naar eer en geweten beoordelen. Er resten slechts enkele maanden effectieve vergadertijd. Daarin kan veel,
maar lang niet alles gebeuren. Bescheidenheid, dus. In wijze beperking toont
zich meesterschap. Concentratie op het meest belangrijke is geboden. Zoals
gezegd, horen daar wat ons betreft in elk geval de begroting voor 2007 en
het Belastingplan 2007 toe. "Behandeling bevorderen" betekent uiteraard
niet de toezegging van integrale steun op alle onderdelen. Aan een verplicht
werkgeversdeel in de bekostiging van de kinderopvang bijvoorbeeld hebben wij
geen behoefte.Wij kunnen ook niet heen om urgente maatregelen in de landbouwsector,
de glastuinbouw en de visserijsector. Het water staat de mensen daar tot aan
de lippen, om het voorzichtig te zeggen. Kan op deze punten daadkrachtige
voortgang van het beleid worden toegezegd? Er moet ook voortgang worden geboekt
op het terrein van de luchtkwaliteit, omdat nu te veel stil is gevallen in
de bouw en de realisatie van allerlei projecten. Om enkele andere voorbeelden
te noemen: het zou onwijs zijn om nu een beslissing te forceren over de verbinding
van de A6/A9. Ook het media-element uit het paasakkoord gaat wat ons betreft
van tafel. Hetzelfde geldt voor enkele dossiers op het beleidsterrein van
de bestuurlijke vernieuwing.Met de gang van zaken van vorige week hebben wij de burger bepaald niet
dichter bij de politiek gebracht. Er mogen verhoudingsgewijs veel mensen de
nacht van het debat met de unieke taferelen van 28 op 29 juni jongstleden
met ons hebben doorgebracht. Oké, maar dat deden zij ook in een staat
van stijgende verbazing: waar zijn ze in Den Haag nu toch mee bezig? Het is
soms lastiger de burgers ongelijk dan gelijk te moeten geven.Het ligt de SGP-fractie zwaar op de maag dat een deel van de resterende
agenda van het kabinet-Balkenende II nu op de tocht is komen te staan. Ik
herinner aan de toezeggingen en voornemens in het regeerakkoord die stamden
uit de kabinetsinformatie en uit de onderhandelingen die CDA en VVD met ons,
de kleine christelijke fracties, voerden. Niemand kan mij euvel duiden dat
ik daaraan toch wel even moest denken. Een keuze voor D66 en daarmee niet
voor ons. Nu moet mogelijk de SGP het door D66 geslagen gat weer helpen dichten,
om het minderheidskabinet per geval van stemming te helpen.In dat licht hebben wij best wel gemengde gevoelens. De ethische thema's
die ons na aan het hart liggen, dreigen nu opnieuw achterop te raken of mogelijk
zelfs definitief over de rand te vallen. Enkele voorbeelden van waar ik op
doel: abortus, euthanasie, de nuloptie bordeelverbod, de positie van gemoedsbezwaarde
ambtenaren van de burgerlijke stand en de evaluatie van de winkeltijdenwet.
Dat zou terug naar af betekenen. Ik neem aan dat ook het derde kabinet-Balkenende
zich onverkort sterk zou blijven maken voor de door ons gewenste beleidsrichtingen.
D66 was veruit de kleinste in de vorige coalitie, maar heeft veel gedaan weten
te krijgen. Te veel, wat ons betreft. Ik erken dat het zo loopt in de politiek,
maar daarom temeer moet het wel worden gesignaleerd, om er lessen uit te trekken.Voorzitter. Ik rond af. Staatsrechtelijk volwaardige status, daadkracht,
landsbelang: wat betekent dat allemaal als de onmisbare zegen van God niet
zou worden gevraagd. Daarom bid ik ook dit kabinet uit de grond van mijn hart
Gods zegen toe en heel veel wijsheid. Het is mijn vaste en oprechte overtuiging
dat er maar één is die dat geven kan en laten wij het dan ook
bij Hem zoeken.De heer Nawijn (Groep Nawijn):Voorzitter. Ik meen dat een woord van dank voor het snelle werk van de
informateur de heer Lubbers hier op zijn plaats is. Ik ben zeer tevreden over
wat hier nu gebeurt, want ik heb de koningin precies hetzelfde geadviseerd:
een missionair kabinet en toch snelle verkiezingen. De verkiezingen komen
al in november of december en daarom ben ik zeer tevreden. Zeker op dit moment
is het van uitermate groot belang dat het land geregeerd blijft. Ik heb de
informateur geadviseerd de begroting door te laten gaan. Met een demissionair
kabinet heb je een jaar achterstand.De lastenverlichting is vooral belangrijk voor de kleine ondernemers en
voor de mensen die aan de onderkant van de samenleving staan. Deze groepen
hebben de lastenverlichting extra hard nodig.De administratieve lastenverlichting voor het bedrijfsleven is ook heel
belangrijk. Ik vraag extra aandacht van de regering voor het mkb, dat zo weinig
kansen krijgt bij de Europese aanbestedingen.Evenals de heer Van der Vlies vraag ook ik aandacht voor de energieprijzen
binnen de glas- en tuinbouwsector. Vorige week hoorde ik een schrijnend verhaal
over een prijsstijging van 250% binnen een jaar. Dat is voor deze sector
niet meer te doen.De minister-president wijst in zijn regeringsverklaring terecht op de
resultaten van dit kabinet en ik kan hem daarvoor alleen maar complimenten
geven. Nederland gaat inderdaad weer vooruit en dat is een goede zaak. Dit
nieuwe kabinet moet in de gelegenheid worden gesteld hiermee voort te gaan.Ik schaar mij geheel achter de woorden van de fractievoorzitter van de
LPF, die terecht zijn steun aan het kabinet uitsprak. Ik moet de heer Marijnissen
teleurstellen; de Groep Nawijn en de LPF-fractie trekken samen op om deze
lijn voort te zetten. Ik adviseer hem dit ook eens te proberen met de heer
Lazrak.Ik vind het perfect dat minister Verdonk weer in het kabinet is opgenomen
en hoop dat zij nog lang aanblijft. Zij doet haar werk uitstekend en dat mag
in deze Kamer ook wel eens worden gezegd. Zij moet vooral doorgaan met de
maatregelen die zij tot nu toe heeft genomen, want zij is een voortreffelijke
minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie. Ik geef haar mijn volledige
steun, zoals ook de LPF-fractie dat heeft gedaan.Ik onderschrijf de regeringsverklaring en zeg dit kabinet alle steun van
de Groep Nawijn toe.De heer Wilders (Groep Wilders):Voorzitter. Dit nieuwe kabinet moet het stellen zonder de traditionele
bordesfoto en dat is jammer voor de nieuwe ministers, die ik bij dezen feliciteer.
Zij hadden natuurlijk graag op de foto willen staan met onze majesteit, maar
eigenlijk is het terecht dat dit niet is gebeurd. Als je terugkijkt op de
afgelopen week is er in feite niet veel veranderd.Ik zal in het kort de gebeurtenissen van de afgelopen week beschrijven
en zeggen hoe ik dat heb ervaren. Na een beschamende poppenkast over een paspoort,
de toepassing van nota bene het Somalische recht in Nederland, een minister-president
die vroeg in de ochtend een verkeerde maar niet minder juiste zin heeft uitgesproken, en last but not least, D66-politici die vol enthousiasme
als lemmingen naar de afgrond zijn gerend, is dit kabinet gevallen. Beschamend,
ik heb het al gezegd.Vervolgens word je door de koningin uitgenodigd. Mijn advies aan haar
is duidelijk: laat de kiezer spreken en oordelen na dit onbegrijpelijke politieke
drama, laat de kiezer oordelen en wel zo snel mogelijk. September is daarvoor
een mooie maand, vond ik en vind ik.Daarna ben ik naar de informateur geweest. Aangeschoven bij de heer Lubbers
vraagt hij mij naar mijn mening over het wel of niet behandelen van sommige
voorstellen en somt hij zelfs een lijst met kabinetsvoorstellen op waarvan
hij wil weten welke ik wel en welke ik niet kan steunen. De informateur van
CDA-huize wil graag dat het nieuwe kabinet met zijn vrienden van het CDA en
de VVD weten waar wel of geen meerderheid voor bestaat, zodat zij daarop kunnen
anticiperen.De voorzitter:Het is mijn plicht om u te zeggen dat een informateur door het staatshoofd
is benoemd en niet het etiket mag hebben zoals u dit nu naar voren brengt.De heer Wilders (Groep Wilders):Voorzitter, daarin hebt u gelijk, maar de heer Lubbers is natuurlijk ook
lid van het CDA.Het doel van de heer Lubbers is om ervoor te zorgen dat een minderheid,
in dit geval een minderheid van CDA en VVD, kan anticiperen op waarop wel
of niet een meerderheid in de Kamer bestaat, om zonder al te veel kleerscheuren
de rit tot november uit te zitten en niet opnieuw in de zoveelste kabinetscrisis
te verzeilen. Ik heb besloten om niet mee te doen aan dit politieke spel.
Ik heb tegen de heer Lubbers gezegd dat ik zijn vragen over die lijstjes niet
zal beantwoorden. Ik stond dan ook snel weer buiten.Een paar dagen later is er een formateur benoemd die kort daarna premier
is en wiens kabinet bij voorbaat weet voor welke voorstellen er ongeveer een
meerderheid bestaat. Leve de democratie. Het ergste van dit alles is eigenlijk
nog dat de kiezer hierover helemaal niets te zeggen heeft gehad. Een coalitie
die heeft gefaald, regelt in een paar dagen tijd zonder enige gêne dat
zij in een iets afgeslankte vorm nog een paar maanden kan doorregeren. Alsof
er helemaal niets is gebeurd. Als je naar de televisie kijkt, krijg je opnieuw
plaatsvervangende schaamte over de Haagse politiek. Plaatsvervangende schaamte
als je hoort dat in dit geval een collega van D66, mevrouw Van der Laan, voor
de camera zegt dat zij het sociaal-economische beleid van dit kabinet zal
steunen omdat haar partij daarvan een van de architecten was, terwijl zij
tegelijkertijd aangeeft voor een eventuele motie van wantrouwen te stemmen
om het kabinet weg te sturen, vooral minister Verdonk. Van dit soort gedrag,
van dit soort politieke spelletjes hebben de kiezers de buik vol en volstrekt
terecht.Al met al de hele vorige week overziende, kan de conclusie geen andere
zijn dan dat er behalve dat de verkiezingen een half jaar worden vervroegd,
tot november van dit jaar eigenlijk niet zoveel verandert; dat het kabinet
vorige week eigenlijk materieel niet is gevallen; dat men gewoon doorregeert
alsof er niets is gebeurd; dat hier vandaag geen Balkenende III zit, maar
een Balkenende II in blessuretijd; dat de kiezer hierover allemaal niets heeft
te vertellen en pas in november mag oordelen. Alles blijft voorlopig nog bij
het oude, en dat is comfortabel voor de zittende coalitie van CDA en VVD.Het zal u niet verbazen dat, net als bij de informateur, ik ook vandaag
in dit debat niet aan zal geven welke voorstellen wel of niet op mijn steun
zullen kunnen rekenen. Ik ga daar, zoals altijd, zakelijk mee om. Dat betekent
dat voorstellen die deugen op mijn steun kunnen rekenen en slechte voorstellen
niet.Ik verheug mij enorm op de verkiezingen van 22 november aanstaande.
Dan zal mijn nieuwe politieke partij de kiezer een alternatief bieden voor
een beter Nederland. Bij voorstellen die niet in het regeerakkoord staan en
ook niet onderdeel uitmaken van de regeringsverklaring die wij zojuist hebben
gehoord, moet er plaats worden gemaakt voor een beter Nederland, voor zaken
die nodig zijn om te komen tot een beter Nederland. Substantieel lagere belastingen
in plaats van de pepernoten die het kabinet voor de burgers en bedrijven in
petto heeft, een fatsoenlijke behandeling van ouderen, een immigratiestop
voor niet-westerse allochtonen, een harde aanpak van de criminaliteit en de
Marokkaanse straatterreur die onze steden en dorpen teisteren, daarmee ontstaat
een beter Nederland, een Nederland waar mensen trots op kunnen zijn. Het is
de hoogste tijd.Mevrouw Van Oudenallen (Groep Van
Oudenallen):Voorzitter, ministerraad, dames en heren van het kabinet, publieke tribune!De voorzitter:De collega's weten hoe vriendelijk ik kan zijn. Ik zeg u heel erg vriendelijk
dat wij hier niet de publieke tribune toespreken, maar via de voorzitter spreken.Mevrouw Van Oudenallen (Groep Van
Oudenallen):De inburgering moet nog even plaatsvinden.De voorzitter:Daar heb ik begrip voor.Mevrouw Van Oudenallen (Groep Van
Oudenallen):Het is een grote eer om vandaag beëdigd te zijn als Nederlands parlementslid.
Weliswaar hebben de LPF-fractie en ik besloten om niet samen één
fractie te vormen, maar er is geen ruzie. Soms moet je na een
blunder het vertrouwen weer terugwinnen. De beste liefdes kunnen lijden onder
elkaar te weinig zien. Als je de media een beetje ziet als de jaloerse zuster,
die mensen tegen elkaar opzet, zult u begrijpen dat het een compleet grapje
is.Soms is een scheiding van tafel en bed helemaal niet erg. Het geeft mij
de ruimte om onze gemeenschappelijke kiezers een vrij geluid te laten horen.
Let wel, oude liefde voor de heer Pim Fortuyn roest niet en ook niet die voor
het LPF-verkiezingsprogramma. Ik hoop wel dat u allen mij wilt helpen, omdat
ik als nieuw parlementslid een stukje inburgering moet krijgen. Op elke plek
in de wereld moet een nieuwkomer hulp van buitenaf hebben.Waarom wilde ik per se vandaag geïnstalleerd worden? Ik vind dat
een parlement zo snel mogelijk voltallig moet zijn en de eerste vergadering
was die van vandaag. Dankzij mevrouw Van der Laan en direct door het vertrek
van mevrouw Kraneveldt ben ik vanaf vandaag een parlementariër.Ik heb alle collega's aangehoord. Ik ben blij om te horen dat de leider
van de grootste oppositiefractie uitsprak dat hij constructief wil meedenken
met het kabinet, met de nieuwe ministers en de nieuwe staatssecretaris. Zo
hoort het. Ik ben zelf hier om namens vele Amsterdammers dit kabinet te steunen.De Kamer heeft de wensen van de heer Van As al gehoord. Een kleine wens
van mij is dat de tweede zeesluis niet wordt opgehouden en dat de lasten op
auto's een beetje omlaag gaan.Ik dank u allen en wens u succes op 22 november!De voorzitter:Ik feliciteer u met uw maidenspeech.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt enige ogenblikken geschorst.De voorzitter:Het is bij de VAO's, die nu onder uitzonderlijke omstandigheden worden
afgewerkt, de bedoeling dat alleen moties worden ingediend, dat geen toelichting
op de moties wordt gegeven en dat de bewindslieden een korte reactie geven,
alleen op de moties. Ik wil over een halfuur met de hele lijst klaar zijn. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20052006-6046-6070.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl