Behandeling wetsvoorstel Regeling van tijdelijke bijdragen aan havenbedrijven voor herstructurering van de arbeidsvoorziening in havens ter vervanging van hoofdstuk V van de Werkloosheidswet (Wet tijdelijke bijdrage herstructurering arbeidsvoorziening havens) (24417)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1995-1996, pag. 2204-2210

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

22-11-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

nr. 29, pagina 2204-2210

22-11-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 24417Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

29ste vergadering; 22 november 1995Pagina 2139-2139
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (woensdag 22 november 1995)Pagina 2252-2252
Regeling van werkzaamheden (woensdag 22 november 1995)Pagina 2166-2168
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI) voor het jaar 1996 (24400-XI); het wetsvoorstel Wijziging van hoofdstuk XI (Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer) van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten voor het jaar 1994 (slotwet/rekening) (24306)Pagina 2139-2166
Behandeling wetsvoorstel Wijziging van het Burgerlijk Wetboek, de Ziektewet en enkele andere wetten in verband met loondoorbetaling door de werkgever bij ziekte van de werknemer (Wet uitbreiding loondoorbetalingsplicht bij ziekte) (24439)Pagina 2210-2252
Behandeling wetsvoorstel Wijziging van de sociale zekerheidswetten in verband met de nadere vaststelling van een stelsel van administratieve sancties, alsook tot wijziging van de daarin vervatte regels tot terugvordering van ten onrechte betaalde uitkeringen en de invordering daarvan (wet boeten, maatregelen en terug- en invordering sociale zekerheid) (23909)Pagina 2193-2204
Behandeling wetsvoorstel Regeling van tijdelijke bijdragen aan havenbedrijven voor herstructurering van de arbeidsvoorziening in havens ter vervanging van hoofdstuk V van de Werkloosheidswet (Wet tijdelijke bijdrage herstructurering arbeidsvoorziening havens) (24417)Pagina 2204-2210
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI) voor het jaar 1996 (24400-XI); het wetsvoorstel Wijziging van hoofdstuk XI (Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer) van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten voor het jaar 1994 (slotwet/rekening) (24306)Pagina 2168-2193

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 45 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is de behandeling van: 
 
 het wetsvoorstel Regeling
van tijdelijke bijdragen aan havenbedrijven voor herstructurering van de arbeidsvoorziening
in havens ter vervanging van hoofdstuk V van de Werkloosheidswet (Wet tijdelijke
bijdrage herstructurering arbeidsvoorziening havens) (24417).
 
 
 
 
 
 De algemene beraadslaging wordt geopend.
 
 
 
 
 
 De heer Van Hoof (VVD):
 
 Voorzitter! Op dit moment is in hoofdstuk V van de Werkloosheidswet een
bijdrageregeling havenarbeidsreserve opgenomen. De geschiedenis van die regeling
gaat terug tot 1916, omdat de overheid toen geldige redenen had om in de leegloopkosten
van de havenwerkgevers bij te dragen. Die toen begrijpelijke redenen zijn
langzamerhand steeds minder van toepassing geworden. Reeds in 1982 zijn ze
ter discussie gekomen. Het eerste zogenaamde NEHEM-akkoord ter oplossing van
het toen actuele probleem is daarbij tot stand gebracht. Dat kreeg instemming
van de overheid, omdat de overheid vond dat de sociale partners de gelegenheid
moest worden gegeven, het werkgelegenheidsprobleem op te lossen. Het liep
af in 1985 en toen bleek dat, ondanks het akkoord, het oplossen van het probleem
door de sociale partners niet tot stand was gekomen. De overheid stelde dat
vast en reageerde niet. Onder druk van acties kwamen er nieuwe akkoorden:
de akkoorden Lems en Van der Louw. In de memorie van toelichting wordt daar
letterlijk over gezegd: "Hoewel de bijdrageregeling havenarbeidsreserve niet
is bedoeld voor structureel overcompleet stemden de toenmalige bewindslieden
in met het overeengekomene." Men wilde ook hierbij de sociale partners tegemoetkomen
in het streven naar een oplossing voor de werkgelegenheidsproblematiek. Zo
was het dus weer geregeld tot 1990.
 
 Inmiddels is het 1995. En nog steeds bestaat de regeling. De minister
noemt in de memorie van toelichting een hele reeks argumenten om de regeling
nu te gaan beëindigen. Hij schrijft: 
 
 
 - de opvang van pieken
en dalen is de verantwoordelijkheid van bedrijven;
 
 
 - de sociale omstandigheden
geven geen aanleiding meer voor zo'n regeling;
 
 
 - economische motieven
gelden niet meer;
 
 
 - praktische motieven zijn door nieuwe technieken
achterhaald;
 
 
 - de regeling, die feitelijk een loonkostensubsidie is,
werkt contraproduktief en zij geeft vertekening in de loonkostensfeer;
 
 
 - de beperkte handhaafbaarheid.
 
 
 
 Vervolgens schrijft de minister: ook in andere sectoren komen onvoorzienbare
wisselingen in de produktie voor en daarvoor is geen regeling, zoals in de
haven, van toepassing. Met andere woorden, het is rechtsongelijkheid.
 
 Als er één conclusie onomstreden kan zijn, dan is het de
conclusie van de minister dat er thans geen termen meer aanwezig zijn om de
bijdrageregeling te handhaven. De VVD-fractie is dat met de minister eens.
Bovendien zijn wij er blij en tevreden over dat er eindelijk een minister
is die dat vaststelt en die daar een vervolg aan geeft.
 
 De overduidelijke conclusie wordt echter niet consequent gevolgd. Omdat
de sociale partners er anders over denken en omdat zij vinden dat er nog steeds
publiek geld beschikbaar moet worden gesteld, overweegt de minister dit alles –
zo schrijft hij in de memorie van toelichting – en komt er een overgangsregeling
tot stand. Dat gebeurt dan nadat partijen eerst nog eens hebben geprobeerd,
er zelf uit te komen en nog eens te doen wat zij vanaf 1982 ook al mochten
doen, namelijk een oplossing vinden om de regeling te beëindigen. Dat
is voorspelbaar op niets uitgelopen. Een werkgroep van sociale partners en
ambtenaren kwam tot een verdeeld advies. De sociale partners voorzagen problemen
met het draagvlak als er privaat gefinancierd moest worden. Met andere woorden:
alleen als de overheid betaalt, is er behoefte aan zo'n regeling en als men
zelf moet betalen, is er geen draagvlak. Deze constatering is op zichzelf
al voldoende reden om tot directe beëindiging van de regeling te besluiten,
los van het feit dat het ontbreken van draagvlak bij sociale partners natuurlijk
niet automatisch betekent dat er sprake is van een overheidstaak.
 
 Er is dus een overgangsregeling. Een argument voor de overgangsregeling
is dat er een lange geschiedenis is. Ik teken hierbij aan dat er wel meer
regelingen zijn stopgezet met een kortere voorgeschiedenis. Een volgend argument
is dat de regeling een wettelijke status heeft. Men mag uit mijn woorden afleiden
dat bij die wettelijke status in het verleden en het nu opnieuw legaliseren
ervan vraagtekens te zetten zijn. Ik kom hierop terug. Een ander argument
is dat eerdere ministers van Sociale Zaken actief betrokken waren en ermee
hebben ingestemd. Ik begrijp wel dat de minister consequente lijnen uit het
verleden wil voortzetten, maar het laatste wat ik van hem had verwacht, is
dat hij zich op dit punt achter ministers uit het verleden zou verschuilen.
Het argument van de kosten heeft alles te maken met het feit dat men in het
verleden de tijd die ervoor bestemd was om tot een oplossing te komen, onvoldoende
gebruikt heeft.
 
 Er komt een overgangsregeling met maximumbedragen. Dat zijn natuurlijk
meteen de werkelijke bedragen. Op het moment dat je aan het bedrag een maximum
toekent, zal dat gebruikt worden. Dat wordt gebruikt voor kosten die naar
de mening van de fractie van de VVD gewoon tot het ondernemen horen en ook
overal elders in het bedrijfsleven worden gemaakt. Zaken zoals om-, her- en
bijscholing worden daar zelf of via reguliere regelingen gefinancierd. Daar
is geen aparte regeling voor nodig. Voor organisatie- en advieskosten geldt
hetzelfde. Outplacement-kosten zijn reorganisatiekosten die een onderneming
zelf draagt. Hoe is het aan bedrijven elders uit te leggen dat zij geen bijdrage
krijgen wanneer zij met dezelfde doelstellingen aankomen, met de havens als
voorbeeld uiteraard?
 
 De conclusie moet zijn dat de sociale zekerheid nog steeds direct of indirect
wordt gebruikt voor reorganisatie, afvloeiing en kosten van overcomplete sociale
regelingen. Wanneer hebben wij dat meer gehoord? Wij weten het al lang en
laten het al even lang toe. Formeel is het niet eens tegen de wet, net zo
min als het tegen de wet was om de WAO te gebruiken. Dit maak het overigens
toen en nu niet minder erg. Bij de WAO doen wij er tenminste wat aan, maar
in dit geval lijken wij het voorlopig nog te legaliseren. Het lijkt een beetje
op de processie van Echternach: twee stappen vooruit en vervolgens weer eentje
achteruit.
 
 Mag ik ook nog eens kijken naar datgene wat de partijen zelf gedaan hebben?
Er mag tenslotte worden verwacht dat, waar er een werkgelegenheidsprobleem
is, alle partijen het zelf proberen op te lossen. Natuurlijk hebben de werkgevers
een deel aan de kosten bijgedragen, maar het is niet meer dan een deel. Op
andere plaatsen zie ik wel dat men ten behoeve van de oplossing van een werkgelegenheidsprobleem
zelf afziet van salarisverhogingen en zelf inlevert. De vraag is of dat ook
hier gebeurd is. Naar aanleiding van een vraag in de schriftelijke voorbereiding
heb ik mogen vaststellen dat de stijging van de lonen in de havens groter
is geweest dan gemiddeld elders in het land. Men kan dus redeneren dat de
gelden uit de bijdrageregeling indirect gebruikt zijn voor hogere lonen. Had
men de lonen niet of minder verhoogd, dan had men de gelden die men uit de
bijdrageregeling ontving, geheel of voor een deel zelf kunnen financieren.
Daar is dus bewust niet voor gekozen en wij hebben dit met ons allen in het
verleden nog gefacilieerd ook. Waarom is dit gegeven voor de minister geen
argument om iets kritischer naar zijn gulle bijdrage te kijken? Voor de fractie
van de VVD is het in ieder geval een belangrijk gegeven, dat een niet onbelangrijke
rol in de beoordeling speelt.
 
 Tegen de achtergrond van een andere handelwijze in de havensector bij
de WW kunnen er nog andere kanttekeningen gemaakt worden. Heeft de minister
in dit verband in de beschouwing betrokken hoe er in de afgelopen jaren in
de havens omgegaan is met de ouderenregeling en het WW-element hierin? Heeft
de minister zich ervan op de hoogte gesteld hoe er in de havens is gereageerd
op het verbod om bij collectieve ontslagen alleen ouderen te ontslaan? Dan
zal hij hebben vastgesteld dat men poogt onder deze regeling uit te komen
door niet meer met collectieve ontslagen te werken. Heeft de minister in de
beoordeling hiervan de kritiek betrokken die er van de Verzekeringskamer op
deze handelwijze gekomen is? Uiteraard heeft de minister het feit erbij betrokken
dat er een algemene maatregel van bestuur is geweest die de desbetreffende
bedrijfsvereniging van haar taken tot uitvoering van de WW voor werknemers
ouder dan 57 jaar heeft ontheven. Tegen die achtergrond wil ik deze regeling
nog eens plaatsen. Dan is het toch merkwaardig om dit door te laten gaan.
Mijn fractie hecht er zeer aan om dit met grote nadruk aan de minister voor
te houden. Misschien klinkt het een beetje gechargeerd, maar we menen het
echt: wanneer er ooit nog een parlementaire enquête komt naar de WW,
zal het fenomeen van de bijdrageregeling en de eventuele instemming van de
Kamer daarmee een belangrijke rol daarin spelen. De VVD-fractie wenst daarvoor
dan ook geen verantwoordelijkheid te nemen. Tel ik alle kanttekeningen en
bezwaren bij elkaar op, dan is de uitkomst voor onze fractie negatief. Ik
vraag de minister om die bezwaren niet te licht op te nemen en om ze niet
te bagatelliseren. De minister neemt een zeer grote verantwoordelijkheid,
evenals iedereen die hem daarin steunt, bij het legaliseren van het "oneigenlijk"
gebruik van de sociale zekerheid. Iedereen die de afgelopen periode in de
richting van grote ondernemingen kritiek liet horen, omdat zij reorganiseerden
ondanks het feit dat zij winst boekten, zal die kritiek achterwege moeten
laten als hij dit wetsvoorstel goedkeurt. Hoe is namelijk vol te houden om
in die situatie te wijzen op het gebruik van de WW en deze regeling een legaal
karakter te geven?
 
 Voorzitter! Het is op zichzelf heel vreemd, dat wij net voor de behandeling
van dit wetsvoorstel een wetsvoorstel aan de orde hebben gehad over boetemaatregelen
bij vrijwillig of verwijtbaar ontslag, terwijl er even later een wetsvoorstel
komt, waarin geen duidelijke sanctie wordt gesteld op oneigenlijk gebruik
en misschien wel het tegendeel. De VVD-fractie kan daar geen verantwoordelijkheid
voor nemen en om die reden heeft zij een amendement ingediend om de regeling
zo spoedig mogelijk te laten beëindigen en geen overgangsregeling tot
stand te brengen.
 
 
 
 
 
 De heer Wolters (CDA):
 
 Mijnheer de voorzitter! De CDA-fractie heeft een zeer beperkte bijdrage
aan de schriftelijke voorbereiding geleverd. De achtergrond daarvan is, dat
wij ten principale instemmen met het uitgangspunt van het voorstel, te weten
de verwijdering van hoofdstuk 5 van de WW. Daar zijn we het helemaal mee eens.
Als ik goed naar collega Van Hoof heb geluisterd, zijn wij het daarover eens
maar verschillen wij mogelijk van mening over de overgangsregeling.
 
 De rijksbemoeienis met de arbeidsvoorziening in de havens is een langdurige.
Dat willen wij ook betrekken in de beoordeling van dit wetsvoorstel. Al onder
het vorige kabinet is een begin gemaakt met overleg met de sociale partners
over de wijze waarop men van dit gedrocht af kon geraken. Uit de tijd, niet
meer functioneel en dan moet je er een keer van af. Ik heb begrepen, dat dit
ongeveer in 1993 is gebeurd door de ambtsvoorganger van deze minister. Deze
minister heeft in dit voorjaar een akkoord bereikt.
 
 Mijn fractie heeft overwogen om vele vragen te stellen bij alle ins en
outs van dit akkoord. Zij had de overgangstermijn liever korter gezien –
en dus goedkoper – maar op een gegeven moment moet je maar eens de knopen
van je jas tellen: hoever zijn we nou? Naar mijn idee is het alleszins redelijk
om deze termijn in de overgangsregeling te kiezen. Het is een heikele zaak
geweest en wij stemmen in met het feit, dat deze minister overeenstemming
heeft bereikt met de sociale partners om deze overgangsregeling een beperkt
aantal jaren te laten duren.
 
 Wij gaan akkoord met het wetsvoorstel. Wij hebben begrip voor het akkoord
dat met de sociale partners is gesloten. Maar wij willen daar nog een ding
aan toevoegen. Voor ons is de zaak daarmee afgerond. Wij zouden het niet kunnen
accepteren als minister Melkert zich over één of twee jaar wederom
tot de Kamer wendt met een voorstel om de overgangsregeling te verlengen.
 
 Zoals wij ook al in de schriftelijke ronde hebben gevraagd, zou artikel
5 WW kunnen worden geschrapt. Voor de overgangsregeling zou niet de route
van de WW moeten worden gekozen, omdat het in principe toch onzuiver is. Het
zou uit begrotingsmiddelen geregeld kunnen worden. De minister zal daarop
wel reageren met de opmerking dat de rekening dan bij alle Nederlanders ligt,
terwijl, wanneer het via de route van de WW wordt geregeld, in elk geval het
bedrijfsleven de schade betaalt. Maar als wij vinden dat de route van de WW
een oneigenlijke is en als wij vinden dat wij daaraan een einde zouden moeten
maken, wil ik de minister nog eens in overweging geven deze route welwillend
te bekijken.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Mijnheer de voorzitter! Het voorliggende wetsvoorstel beoogt een einde
te maken aan het bestaan van een vreemde eend in de WW-bijt, te weten de huidige
havenbijdrageregeling havenarbeidsreserve. De fractie van de RPF kan dat evenals
voorgaande sprekers van harte onderschrijven. De tijdelijke subsidie voor
herstructurering van arbeidsvoorziening in de havens heeft in principe ook
onze sympathie, al vraag ik nog wel aandacht voor de wijze waarop dit gestalte
krijgt. In de schriftelijke voorbereiding heb ik daarover ook al een aantal
opmerkingen gemaakt.
 
 Ik dank de minister voor zijn heldere toelichting op zijn voornemens.
Ik dank hem ook voor de beantwoording van onze vragen in het verslag. De regering
heeft ons overtuigd van de wenselijkheid van die tijdelijke bijdrage, om daarmee
ook een bijdrage te leveren aan de kosten van de herstructurering van de arbeidsvoorziening
in de havens. Zo kan de overgang naar de zelfstandige en bedrijfseconomisch
optimaal functionerende havenpools zonder al te veel kleerscheuren gestalte
krijgen. Want dat is toch uiteindelijk het doel van deze wet: gezonde havenpools
in een structurele situatie na 1999. Wat ons betreft ook geen dag later. Daarmee
ontstaat dan tevens rechtsgelijkheid. De heer Van Hoof wond zich daar zo over
op. Terecht stelde hij dat ook in andere sectoren bedrijven zichzelf moeten
bedruipen.
 
 In de schriftelijke voorbereiding heb ik een staatsrechtelijk punt aangekaart.
Dit wetsvoorstel is namelijk in lijn met het in maart gesloten akkoord tussen
de minister van Sociale Zaken en de sociale partners. Een en ander zou gevolgen
kunnen hebben voor de mate waarin wij dit wetsvoorstel nog in de Kamer kunnen
amenderen. De minister stelt in de nota naar aanleiding van het verslag dat
het parlement zeker niet voor een voldongen feiten staat. Gelet op het tamelijk
ingrijpende karakter van het amendement van collega Van Hoof, dat beoogt af
te zien van die tijdelijk bijdrage, vraag ik mij echter af of daarmee het
akkoord niet op losse schroeven komt te staan. Beoordeelt de minister met
het oog op het akkoord dit amendement niet als destructief?
 
 In de havens wordt men nadrukkelijk geconfronteerd met het dilemma tussen
enerzijds het voorkomen van onderbenutting van het beschikbare arbeidspotentieel
en anderzijds het behouden van vakbekwaamheid. Lange tijd heeft dat laatste
aspect ook in de politiek zo zwaar gewogen, dat werkgevers in de havens hiervoor
overheidssteun ontvingen. Nu bestaat op grond van verschillende goede argumenten
brede overeenstemming over de voorgenomen afschaffing van die bijdrageregeling.
Zeker nu die overeenstemming bestaat met de sociale partners in de betrokken
sector, denk ik dat hiervoor voldoende draagvlak bestaat.
 
 Van de zijde van de VVD wordt er nu voor gepleit om nu eens spijkers met
koppen te slaan en af te zien van die overgangsregeling, zodat ook hier gelijkheid
met andere sectoren ontstaat. Dat doet bij mij de vraag rijzen waarom de VVD
dan niet in een eerder stadium zelf initiatieven heeft genomen. Ik zeg dit
niet direct als een verwijt in de richting van de heer Van Hoof, maar ik ben
daar toch wel nieuwsgierig naar. De fractie van de RPF zou het niet zo zwaar
willen aanzetten als de heer Van Hoof deed. Ik denk dat de minister in de
stukken voldoende motieven heeft aangedragen om vast te houden aan de overgangsregeling.
Dat een plotselinge omzetting naar private arbeidspools zou leiden tot faillissementen
en ontslagen weegt bij ons best zwaar. Er is de afgelopen jaren al meer werkgelegenheid
in de havens verloren gegaan dan ons lief is. Ik verwijs naar pagina 2 van
de nota naar aanleiding van het verslag, waar wordt meegedeeld dat de werkgelegenheid
onder de Rotterdamse stuwadoors in de Rotterdamse haven tussen 1980 en 1994
met 48% is gedaald. Overigens vind ik het jammer en onbegrijpelijk dat over het verlies aan werkgelegenheid tengevolge van die containerisering,
mechanisatie en automatisering niet meer concrete cijfers beschikbaar zijn.
Heeft het havenbedrijf hierop dan helemaal geen zicht? Ik kan mij dat nauwelijks
voorstellen. Ik kan mij niet voorstellen dat de werkgelegenheidseffecten van
dergelijke ontwikkelingen niet in kaart zijn gebracht.
 
 Ik keer terug naar de overgangsregeling. Ik vind dat een plotselinge overgang
naar een zuiver privaat gebeuren te weinig rekening houdt met de historisch
gegroeide situatie. Al sinds 1916 draagt de overheid bij in de leegloopkosten
van de havenwerkgevers. Dat men dat op een gegeven moment minder juist vindt,
kan ik begrijpen. Daar is veel voor te zeggen. Maar ik vind het niet juist
om daaraan een abrupt einde te maken.
 
 Voorzitter! In de schriftelijke voorbereiding heb ik aandacht gevraagd
voor de financiering van de overgangsregeling. Evenals vorige spreker vraag
ik hiervoor de aandacht. De regering stelt voor om hiervoor een beroep te
blijven doen op het Algemeen werkloosheidsfonds. Ik vind dat het zuiverder
zou zijn om de regeling te financieren uit de algemene middelen. Dan kunnen
wij ook met recht spreken over een overheidsbijdrage. In het kabinetsvoorstel
worden tot 1999 de lasten op het bedrijfsleven afgewenteld, terwijl wellicht
meer is te zeggen voor een afwenteling op de hele samenleving. Ik kan mij
voorstellen dat de regering niet terug wil naar de methodiek van voor 1976,
maar wat ons betreft is dat toch zuiverder. Het is trouwens opvallend dat
het TICA hier met geen woord over rept.
 
 Ik wil nog enkele korte punten aan de orde stellen. Ik heb in het verslag
gevraagd welke effecten de vorming van een private pool heeft voor de concurrentiepositie
van de Nederlandse havens. Het bevreemdt mij enigszins dat er blijkbaar geen
inzicht te verschaffen is in de gevolgen van de nieuwe opzet voor de loonkostenontwikkeling.
Is redelijkerwijs niet te verwachten dat de loonkosten relatief sterk zullen
toenemen, omdat het havenbedrijfsleven de arbeidspool in de toekomst helemaal
zelf moet gaan financieren?
 
 Dan kom ik bij de rol van het TICA in het kader van de wet. Die rol is
nogal marginaal. Als er sprake is van inefficiënte reservevorming, wordt
het TICA geacht dat te signaleren. Maar welke zin heeft dat als er verder
geen mogelijkheden bestaan om daaraan ook daadwerkelijk iets te kunnen doen?
Is het risico dat het daarvan komt niet groot, als de sociale partners in
de haven de volgende keer om de tafel gaan zitten om te praten over de arbeidsvoorwaarden?
Het is de vraag of beide partijen dan voldoende oog zullen hebben voor die
reservevorming. Ik realiseer mij dat de minister hierin niet meer inzicht
kan verschaffen. Maar het is natuurlijk wel frustrerend voor het TICA als
het wel een foute ontwikkeling mag signaleren, maar er vervolgens niets aan
kan doen.
 
 Dan kom ik nog kort te spreken over de herstructurering van de kleinere
havens. Ik ben met de regering van mening dat de kleine havens voldoende tijd
hebben gehad om te anticiperen op de nieuwe regeling, in het overleg met de
sociale partners al vanaf 1993. Ik ben benieuwd of vanuit de kleinere havengebieden
al iets is vernomen over de mogelijke herstructurering van de arbeidsvoorziening.
 
 Tot slot merk ik op dat wij de voorgestelde redactie van artikel 12 over
de datum van inwerkingtreding, zoals voorgesteld in de nota van wijzigingen,
steunen.
 
 
 
 
 
 De heer Vreeman (PvdA):
 
 Mijnheer de voorzitter! De PvdA-fractie plaatst het voorstel in de hele
complexe herstructurering van de Rotterdamse haven en natuurlijk ook van de
Amsterdamse haven. Je zou drie ontwikkelingen kunnen schetsen.
 
 1. Ik noem de ontwikkeling op de arbeidsmarkt in de haven: losse werknemers,
losse arbeidskrachten; het probleem van de koppelbazen wat zich na de oorlog
sterk begon voor te doen; het opbouwen van een pool waarin een zekere mate
van gereguleerde flexibiliteit was waaraan ook de overheid heeft bijgedragen.
Nu wordt de stap gezet naar een zelfstandige, ook weer gereguleerde flexibiliteit
zonder overheid. Dat is één ontwikkelingslijn.
 
 2. Parallel daaraan loopt de hele herstructurering van de haven, mede
als gevolg van technologische ontwikkelingen. Ik noem de stukgoedontwikkeling
en containerisatie. Iedereen weet dat dit gepaard is gegaan met een geweldig
verlies aan werkgelegenheid.
 
 3. Tevens wordt er een poging gedaan om de arbeidsverhoudingen in de haven
te moderniseren. Zoals de meesten weten, is er een lange traditie van arbeidsconflicten
en strijd. Werknemers en werkgevers hebben gezamenlijk geprobeerd om die hele
herstructurering naar een moderne Nederlandse haven, zowel in Amsterdam als
in Rotterdam, meer via overleg en systematische stappen vooruit van de grond
te krijgen. Het gaat dan niet om modernisering op basis van een permanente
klassenstrijd, maar om modernisering op basis van het gezamenlijk maken van
belangenafwegingen om te komen tot een haven die in de internationale concurrentie
mee kan.
 
 Het nu voorliggende voorstel plaats ik binnen die ontwikkeling. Werkgevers
en vakbonden zijn stap voor stap bezig met dat proces van moderniseren. Dat
luistert heel erg nauw. Het is ook een tamelijk teer proces. Als zodanig vind
ik het een verstandig voorstel om te komen tot een soort afbouw of een gefaseerde
overgangsregeling op weg naar zelfstandigheid, ook omdat hier de hele distributiefunctie
van Nederland en de internationale positie van de haven in het geding zijn.
 
 
 
 
 
 De heer Van Hoof (VVD):
 
 Dat tere proces loopt nu al sinds 1982, dus zo'n dertien jaar. Is dertien
jaar, met drie tussentijdse akkoorden, studiegroepen en dergelijke, dan niet
voldoende om dat proces netjes af te ronden?
 
 
 
 
 
 De heer Vreeman (PvdA):
 
 De technologische ontwikkeling loopt natuurlijk ook al jaren door. Hier
is sprake van een afbouw van werkgelegenheid, soms tot 50%. Het gaat dan inderdaad
om een proces dat een behoorlijk aantal jaren duurt, zeker als je dat zonder
gedwongen ontslagen wilt doen. Die laatste lijn is ook dankzij de kracht van
de vakbeweging gevolgd.
 
 
 
 
 
 De heer Van Hoof (VVD):
 
 De heer Vreeman is het toch met mij eens dat er elders in Nederland ook
reorganisaties zijn geweest met een zelfde omvang of nog groter die in heel
korte tijd werden afgewikkeld? Ik hoef maar Daf te roepen. Er zijn nog meer
voorbeelden te noemen. Daar hebben wij toch ook geen dertien jaar
voor genomen, met alle overheidsgeld erbij?
 
 
 
 
 
 De heer Vreeman (PvdA):
 
 Wij hebben het nu niet over een bedrijf, maar over een totale sector met
containerisatie, stukgoed, massagoed. Het is een heel distributieknooppunt.
Dat is niet te vergelijken met een afzonderlijke onderneming. Je kunt het
eerder vergelijken met de herstructurering van de textielindustrie of van
de schoenenindustrie. Over dat soort grootheden praat je bij de haven. Ook
de processen die daarmee te maken hadden, waren van veel langere duur dan
de abrupte reorganisatie die bij Daf of Philips plaatsvond. Bij die bedrijven
heeft men in twee of drie jaar een ingrijpende afbouw van werkgelegenheid
gerealiseerd. Ik moet hierbij wel aantekenen dat de lange duur en de teerheid
van het proces ook sterk samenhangen met de krachtsverhoudingen die er in
de haven zijn. Daardoor vindt dit proces op een sociaal verantwoorde manier,
dus zonder gedwongen ontslagen, langzamer en voorzichtiger plaats dan in de
gevallen waarin werkgevers de mogelijkheid hebben om mensen gewoon in de WW
te dumpen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Voorzitter! Als ik aan collega Van Hoof mag vragen...
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Nee, u kunt wel een vraag aan de heer Vreeman stellen.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Mijnheer Vreeman, is dit proces bijvoorbeeld vergelijkbaar met de reorganisatie
in de vliegtuigindustrie bij Fokker?
 
 
 
 
 
 De heer Vreeman (PvdA):
 
 Nee, want dat is toch ook een afzonderlijk bedrijf. Wij hebben het nu
over een herstructurering in een hele sector. Maar ook bij Fokker is, gezien
de internationale concurrentieverhoudingen, natuurlijk sprake van een buitengewoon
langdurig proces van herstructurering en betrokkenheid van de overheid. Als
zodanig is het wel vergelijkbaar. Maar ik wil de technologische en sociale
modernisering van de haven veel meer vergelijken met grootscheepse herstructureringen
die in industrieën hebben plaatsgevonden. De haven heeft enerzijds zijn
internationale concurrentiekracht en flexibiliteit moeten behouden en anderzijds
een sociaal beleid moeten voeren.
 
 Als ik het voorstel van de regering in deze ontwikkeling plaats, dan concludeer
ik dat het van groot belang is geweest dat op dit punt een overeenkomst met
werkgevers en werknemers is bereikt. Er is een regeling die voorziet in een
overgangsperiode om het private karakter van de arbeidsvoorziening mogelijk
te maken. Wij kunnen er ook niet te gemakkelijk een klein element, zij het
met behoorlijke financiële consequenties, uit lichten. Je moet het in
dit ontwikkelingsproces plaatsen. Het is eindig. Als zodanig vinden wij de
voorstellen acceptabel.
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik dank in het bijzonder de fracties die een aantal
argumenten naar voren hebben gebracht die de regering hebben geleid tot het
doen van dit voorstel. Om met de heer Vreeman te spreken: het gaat inderdaad
om een complex geheel, waarbij het goed is, als je geen reacties wilt oproepen
die wel eens heel duur zouden kunnen uitvallen, om die stap voor stap verder
af te wikkelen. Die keuze was overigens al door mijn voorganger, de heer De
Vries, gemaakt. Hij heeft die in de hem kenmerkende stijl in volstrekte helderheid
overgebracht aan werkgevers en werknemers in de havens. Dat heeft mij in de
gelegenheid gesteld om binnen dat gegeven kader tot een afspraak te komen.
Deze ligt naar mijn gevoel binnen de grenzen van het verantwoordelijk omgaan
met de toekomst. Daarmee ga ik ook niet voorbij aan wat in het verleden aan
"gewoonterecht" is opgebouwd.
 
 Dat is ook mijn hoofdbezwaar tegen de bijdrage van de heer Van Hoof. Ik
neem zijn bezwaren niet te licht op. Op een aantal punten heeft hij volkomen
gelijk. Er was een abnormale situatie ontstaan, althans bezien door de bril
van heden en die van enkele jaren terug. De brillen die in de decennia daarvoor
werden verkocht, gaven echter een heel andere beeld te zien. Je kunt er niet
aan voorbijgaan dat het in de loop van de tijd op die manier is opgebouwd.
Ik vind het dus niet juist als de heer Van Hoof zegt dat het oneigenlijk gebruik
van de sociale zekerheid wordt gelegaliseerd, ook in het voorstel dat er nu
ligt, althans als het om de overgangsperiode gaat. De analogie die hij trekt
met de WAO gaat ook absoluut niet op. Het kerngegeven waarover wij het nu
hebben, is gelegen in het feit dat wij een hoofdstuk uit de WW willen verwijderen.
De consequentie daarvan is dat wij moeten constateren dat het in de WW zit
en dat het gedurende al die jaren kennelijk gelegaliseerd is. Ik wil best
een legitieme discussie met de heer Van Hoof over de vraag of die overgangsperiode
te krap of te ruim bemeten is of dat die er wellicht helemaal niet had hoeven
zijn, maar het vertrekpunt van het kabinet was de WW, zoals die bestond en
bestaat, inclusief het hoofdstuk dat wij er nu willen uithalen. Dat is dus
een legale basis.
 
 
 
 
 
 De heer Van Hoof (VVD):
 
 Voorzitter! Ik heb willen zeggen dat ook de WAO was vastgelegd, via de
eisen die op dat punt bestonden. Desalniettemin hebben wij vanaf 1987 vastgesteld,
in de periode 1992-1993 met een hele groep een heel jaar lang, dat daarvan
oneigenlijk gebruik is gemaakt. Dat is met de WW ook het geval. Deze wet ligt
volgens de regels vast, maar ze wordt gebruikt op een manier waarvoor ze niet
is bedoeld.
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 Dat ben ik niet met de heer Van Hoof eens. Ik ga op dit tijdstip geen
WAO-debat aan.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 U krijgt daar ook de kans niet toe!
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 Voorzitter! Neem mij niet kwalijk dat ik die suggestie ook maar wekte!
 
 Wat betreft de WW gaat het hier om bedoeld gebruik, zoals dat in het desbetreffende
hoofdstuk is vastgelegd. Ik kan het niet anders zien. Daar kun je natuurlijk
bezwaar tegen hebben. Dat had het kabinet ook. Daarom wordt voorgesteld om
dat hoofdstuk eruit te halen. Dan is het nog wel een punt van overweging wat
je in de overgang doet, maar het was gelegaliseerd. Het was bedoeld gebruik.
Het kon in de WW. In die zin gaat die analogie niet op. Zo heb ik het ook
niet nodig om mij achter ministers uit het verleden te verschuilen, hoewel
ik daar om andere redenen best gebruik van zou willen maken, want wat er voor
mijn tijd op mijn departement is gebeurd, is helemaal niet
zo slecht geweest.
 
 Ik ben het geheel met de heer Van Hoof eens dat het gaat om kosten die
tot het ondernemen behoren en dat het goed is dat wij naar een genormaliseerde
situatie gaan. Hij heeft nog wel een andere vraag ter zake gesteld. Ik meen
dat hij die vraag ook plaatst in de context of het eigenlijk wel redelijk
is dat met een overgangsregeling wordt gekomen. Daarbij wees hij naar de sector,
op wat met de ouderenrichtlijn is gebeurd en op het feit dat men, in zijn
woorden, op dit moment probeert om er nog een beetje omheen te gaan. Hij wees
er vervolgens op dat het kabinet zich recentelijk gedwongen voelde om door
middel van een AMvB de BV Habivi te ontheffen van de taak met betrekking tot
de uitvoering van de WW. Hij vroeg zich ter zake af of het dan wel in de reden
ligt om tot zo'n overgangsregeling te komen. Het kabinet heeft overwogen om
deze zaak op eigen merites te benaderen en tot een oplossing te brengen. Het
heeft daarbij in het bijzonder het feit dat er sinds 1916 sprake is geweest
van een specifieke situatie in de beschouwingen meegenomen. Het ligt dan in
de rede om te kiezen voor een beperkte overgangsperiode, maar daarover dan
wel volstrekte helderheid te scheppen. Dat zeg ik ook naar aanleiding van
de vraag van de heer Wolters of ik later nog met nadere overwegingen en eventuele
voorstellen tot verlenging van de overgangsperiode zou komen. Voor nader overleg
over de regeling die nu voorligt is in mijn agenda in de komende jaren geen
tijd. Dat wil ik in alle helderheid stellen.
 
 Zowel door de heer Wolters als door de heer Van Dijke werd gevraagd of
het ook op een andere manier zou hebben gekund, namelijk niet via de WW, maar
via de algemene middelen. Daarover kan ik het volgende zeggen. Juist omdat
wij nu hebben geconstateerd dat in al die jaren een soort gewoonterecht is
gegroeid, leek het mij verreweg het beste om dan ook aan te sluiten bij situaties
waarin het gaat om het afbouwen van de regeling, omdat er anders waarschijnlijk
andere principiële vragen naar voren kunnen komen die mij niet wenselijk
leken. Er moest binnen het kader van de wet tot een oplossing gekomen worden.
Mijn randvoorwaarde was onder alle omstandigheden daarbij dat ervoor gezorgd
moest worden dat deze regeling de volgende eeuw niet zou halen. Dat is gelukt
met het afbakenen van de overgangsperiode, zoals aan de Kamer is voorgelegd.
Wij kunnen dan ook de volgende eeuw met een schone lei ingaan. Dat is geen
slechte start, merk ik ook op aan het adres van de heer Van Hoof. Dus zelfs
als er op dat moment tot een parlementaire enquête wordt besloten, hoef
ik niet bang te zijn, want ik zeg hier in alle eerlijkheid hoe de zaken ervoor
staan.
 
 Voorzitter! Het hoeft geen betoog dat het amendement van de heer Van Hoof
door mij niet als destructief wordt gezien. Ik beantwoord hiermee een vraag
van de heer Van Dijke. De betekenis van het woord destructief in dit huis
zou erop wijzen dat hij iets heel anders wil dan ik. Dat mag hij ook, gezien
het volle recht dat de Kamer heeft om tegen het kabinet te zeggen: u heeft
nu wel een akkoord bereikt met de havens, maar wij zien dat anders en wij
doen dat niet. Dus wat dat betreft heb ik geen moeite met het voorliggende
amendement. Tegelijkertijd kan de heer Van Hoof van mij niet verwachten dat
ik het als constructief beschouw. Op zijn manier komen wij er natuurlijk niet.
Het lijkt mij ook niet verantwoord voor de arbeidsverhoudingen in de haven
en – zeg ik er in alle pragmatisme bij – voor de kosten die dat
voor de samenleving als geheel met zich kan brengen als het daar niet goed
gaat. Ik onderstreep dat het hier gaat om een abnormale situatie. Er wordt
voor deze bedrijfstak iets gedaan, wat voor andere bedrijfstakken niet wordt
toegestaan. Wij moeten naar een normalisatie toe, maar gegeven de historie
wil ik wel kwijt dat ik respect heb voor de vertegenwoordigers van werkgevers
en werknemers die uiteindelijk ten opzichte van hun eigen achterban verantwoordelijkheid
hebben genomen voor deze afspraak. Hoe je er verder ook over oordeelt, het
was gelet op de historie niet in alle opzichten vanzelfsprekend. Het is goed
dat wij er op deze manier uit zijn gekomen.
 
 Voorzitter! De heer Van Dijke heeft overigens nog opgemerkt dat het TICA
met geen woord rept over de eventualiteit dat er een regeling getroffen zou
worden via de algemene middelen en niet via de WW. Hij begrijpt misschien
dat ik het zwijgen van het TICA dan ook als een ondersteuning van mijn beleid
beschouw.
 
 Vervolgens heeft hij gevraagd naar de gevolgen van dit alles voor de concurrentiepositie.
In de toelichting heb ik verwezen naar de situatie in Hamburg, waar de havenbedrijven
zelf mee moeten betalen. Antwerpen betaalt deze kosten meer uit de algemene
werkloosheidsmiddelen. Er kan in ieder geval niet gezegd worden dat er in
Nederland – in het bijzonder in Rotterdam, maar uiteraard ook in Amsterdam –
iets anders georganiseerd wordt dan in de ons onmiddellijk omringende landen.
Uit dien hoofde is er wat ons betreft geen sprake van een probleem uit het
oogpunt van de concurrentiepositie van de havens, waar wij natuurlijk ook
naar hebben willen kijken.
 
 Van de kleinere havens is nog niets vernomen. Zij kennen hun mogelijkheden.
Ik zet daar dus voor dit moment verder een punt achter.
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik denk hiermee op de hoofdpunten van de eerste
termijn van de Kamer te zijn ingegaan.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik geef de heer Van Hoof in overweging in tweede termijn kort te zijn,
lettend op de agenda voor de rest van de avond, waar hij zeer aan hecht. Hij
kan dus, samen met de anderen die dit al doen, zijn bijdrage leveren.
 
 
 
 
 
 De heer Van Hoof (VVD):
 
 Voorzitter! Ik zou geen tweede termijn nodig hebben gehad, als de minister
zijn laatste opmerking niet gemaakt had. Ik kan me er nog iets bij voorstellen
als hij zegt dat hij het amendement niet constructief vindt. Het gaat om de
redenering die hij daaronder heeft gelegd. Ook ik heb respect voor werkgevers
en werknemers die met elkaar in de richting van de toekomst een regeling tot
stand willen brengen waardoor er een einde komt aan wat er al die jaren gebeurd
is. Maar als de minister zegt dat hij het amendement niet constructief vindt
omdat hij niet verantwoordelijk wil zijn voor de eventuele arbeidsvoorwaardelijke
gevolgen in de haven, dan stel ik vast dat hij dus een heel ander motief heeft
om dit wetsvoorstel op tafel te leggen met een overgangsregeling. Ik denk
dat hij dan gewoon bang is dat men in de haven weer een hoop herrie gaat maken.
Ik vind dat een onredelijk argument. Ik wil dat hier gezegd
hebben, zoals ik ook nog eens gezegd wil hebben dat de minister naar mijn
mening te gemakkelijk voorbijgaat aan het feit dat voor het eerst in de geschiedenis
een bedrijfsvereniging ontheven is van zijn taak.
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 Voorzitter! Bij mijn beste weten was dat laatste punt hier vanavond niet
aan de orde, maar ik stel mij natuurlijk graag beschikbaar om daar op een
ander moment over van gedachten te wisselen.
 
 Wat het andere punt betreft verzoek ik de heer Van Hoof om toch meer aandacht
te hebben voor de historie van de arbeidsverhoudingen in de haven, waar de
heer Vreeman behartigenswaardige opmerkingen over heeft gemaakt. Tegen die
achtergrond is de overweging die het kabinet heeft geleid bij het doen van
dit voorstel, zo gek nog niet. Het is wat mij betreft geen premie op het organiseren
van herrie, maar wel de consequentie trekken uit het feit dat de overheid
sinds 1916 niet alleen heeft getolereerd dat er een uitzonderingspositie was
voor de haven maar dat zelfs in de wet tot en met de dag van vandaag heeft
vastgelegd. Je bent dan als wetgever gehouden, zoals dat ook vaak naar burgers
toe gebeurt, te proberen in redelijkheid tot een overgangsregime te komen.
Wij weten waar we willen eindigen. Dat hebben we aangegeven. In de tussentijd
doen wij wat verantwoord is. Wij doen dat tegen minder kosten dan die gepaard
zouden zijn gegaan met het handhaven van de huidige wettelijke regeling.
 
 Voorzitter! Ik wil het daar graag bij laten omdat ook ik een belang zie
in het verder kunnen afhandelen van uw agenda vanavond.
 
 
 
 
 
 De algemene beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik stel voor, morgen na de lunchpauze te stemmen.
 
 
 
 
 
 Daartoe wordt besloten.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik deel aan de Kamer mede, dat er vanavond geen regeling van werkzaamheden
is, omdat de vaste commissies voor Defensie, voor Binnenlandse Zaken en voor
Justitie er geen behoefte aan hebben, naar aanleiding van het overleg van
hedenmiddag te debatteren.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt van 19.12 uur tot 20.45 uur geschorst.
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19951996-29-2204-2210.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl