Behandeling van het wetsvoorstel Regeling van de inwerkingtreding van het Legkippenbesluit 2003 (28968)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2003-2004, pag. 3897-3914

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

26-03-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

nr. 60, pagina 3897-3914

18-03-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28968Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Regeling van DNA-onderzoek bij veroordeelden (Wet DNA-onderzoek bij veroordeelden) (28685)Pagina 3916-3944
Regeling van werkzaamheden (donderdag 18 maart 2004)Pagina 3914-3916
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Regeling van de inwerkingtreding van het Legkippenbesluit 2003 (28968)Pagina 3944-3949
Behandeling van Wijziging van de voor de Tweede Kamer in 2004 benodigde uitgaven, alsmede aanwijzing en raming van de ontvangsten (29471)Pagina 3897-3897
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 18 maart 2004)Pagina 3949-3950
Behandeling van het wetsvoorstel Regeling van de inwerkingtreding van het Legkippenbesluit 2003 (28968)Pagina 3897-3914
Presentie en opening (donderdag 18 maart 2004)Pagina 3897-3897

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 213 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Regeling
van de inwerkingtreding van het Legkippenbesluit 2003 (28968).De voorzitter:Ik heet de minister van harte welkom in ons midden. Volgens de sprekerslijst
hebben zich inmiddels negen leden ingeschreven voor dit debat, terwijl van
hen slechts drie hun spreektijd hebben vermeld. Dus het wordt voor de voorzitter
een beetje passen en meten en dus ook voor u.De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Waalkens (PvdA):Voorzitter. De inwerkingtreding van het Legkippenbesluit is een thema
dat al lang op de agenda staat. Het is voor de Partij van de Arbeid een zaak
van zeer groot belang, omdat het een wending zou kunnen geven aan de invulling
van het dierwelzijnsbeleid op basis van een aantal uitgangspunten die ik hierna
zou willen noemen. Het dierwelzijnsbeleid moet centraal staan als wij spreken
over de toekomst van de dierhouderij in Nederland. Wij hebben nog een hele
rit te gaan in dat debat, maar met name als het plakje voor plakje aan de
orde komt, is het van belang om het beleid met betrekking tot de invulling
van het dierwelzijn absoluut centraal te stellen. Als Nederland wil blijven
concurreren, ook in de driehoek Londen, Parijs en Berlijn, dan zal het zich
moeten richten op het realiseren van een uitstekende kwaliteit, waaronder
dierwelzijn.Als uitgangspunt voor mijn fractie geldt dat de intrinsieke waarde en
het natuurlijk gedrag van dieren gegarandeerd moeten worden. Huisvesting moet
zich aanpassen aan het dier en niet andersom. Het is dan ook daarom dat wij
alle kooihuisvesting willen verbieden, dus ook de verrijkte kooi. In feite
is de verrijkte kooi een schuilnaam voor legbatterij. De Partij van de Arbeid
vindt de verrijkte kooi als alternatief voor de legbatterij een stap terug
in de tijd. Het is een grote en schaamteloze achteruitgang ten opzichte van
ons vooruitstrevende beleid dat juist van die kooihuisvesting afwilde. Het
geeft wederom aan dat het kabinet Nederland niet langer als een van de voortrekkers
wil laten fungeren, zodat het helemaal aansluit achteraan de rij. Al in 2001
wilde de toenmalige minister Brinkhorst van D66 alle batterijsystemen
verbieden, maar minister Veerman wil met het Legkippenbesluit 2003 de verrijkte
kooi alsnog toestaan. Daarmee zegt het kabinet naar een Europees level playing
field te willen streven. Echter, een blik naar ons omringende landen, zoals
Duitsland, Luxemburg en Denemarken, leert dat ook zij verdergaan dan de EU-norm
en dat zij de verrijkte kooi verbieden ofwel deze eerder willen verbieden
dan Europa vereist. Dit op puur economische overwegingen gebaseerde argument
gaat dus niet op en Nederland moet die stap ook durven zetten.De Partij van de Arbeid pleit er al jaren voor dat landbouwhuisdieren
zoveel mogelijk ruimte hebben om gezond te kunnen leven en zich natuurlijk
te kunnen gedragen, niet in de laatste plaats voor de miljoenen kippen die
in ons land gebruikt worden voor de vlees- en eierproductie. Zo moeten kippen
op stok kunnen. Zij moeten in alle rust een ei kunnen leggen. Zij moeten ook
in alle rust een zandbad kunnen nemen. In een legbatterij kunnen de kippen
niets van dat alles. De verrijkte kooi biedt ook in dit opzicht vrijwel geen
verbetering. Nog steeds heeft de kip maar een A4'tje tot haar beschikking.
Met 600 cm2 bruikbaar oppervlak kunnen de dieren alleen maar staan.
Om zich om te draaien of om haar vleugels uit te slaan, heeft een kip minimaal
700 cm2 nodig. Die paar handjes strooisel per dag zijn ook absoluut
onvoldoende. Zo leiden nog dagelijks duizenden legkippen aan botbreuken of
beenderverweking of sterven zij zelfs aan uitputting. Een kooihuisvesting
is in deze tijd dan ook een schande te noemen. Bovendien blijkt uit veel onderzoek
dat batterij- of kooi-eieren geen extra garantie voor de voedselveiligheid
bieden. Daarom moeten alle legbatterijen en verrijkte kooien afgeschaft worden.De leus van Balkenende II geldt ook hier. Fatsoen moet je doen, ook voor
legkippen. De Partij van de Arbeid pleit zodoende voor een directe overstap
van legbatterijen naar volière-, scharrel- en vrije-uitloopkippen.
Kooihuisvesting stuit bovendien op veel verzet in de maatschappij. De moderne
consument wil steeds meer diervriendelijke producten. Steeds meer mensen kopen
vrijwel altijd scharreleieren. Ook de sector zit niet op de verrijkte kooi
te wachten. Wij zien dat de investeringen van de afgelopen jaren vooral in
de volière- en scharrel-stallen zijn gedaan. Deze voorlopers worden
nu gestraft voor hun anticipatie op diervriendelijker wetgeving. De verrijkte
kooi biedt geen mogelijkheid om met de buitenlandse bulkproductie te concurreren.
Wij moeten daarom met kwaliteits- in plaats van kwantiteitsproductie komen.De Partij van de Arbeid rekent op brede steun in de Kamer bij de inzet
om te komen tot een diervriendelijke legkippenhouderij. Het "level playing
field" en het economisch gewin mogen nooit over de ruggen van dieren worden
bereikt. De Partij van de Arbeid rekent daarbij op steun van partijen die
zich in het verleden maar ook nu nog sterk maken op het punt van dierenwelzijn.
D66 heeft zich in het verleden, maar ook nu, vaak uitgesproken voor dierenwelzijn
als een excellent thema.Ik steun het grootste deel van het Legkippenbesluit 2003. Dat doe ik echter
op de voorwaarde dat de verrijkte kooi, zoals Brinkhorst al voorstelde, eruit
wordt gehaald. Daarom heeft de Partij van de Arbeid een amendement ingediend
om artikel 5 van het Legkippenbesluit 2003, dat de verrijkte kooi toestaat,
niet in werking te stellen. Alleen zo kunnen wij een einde maken aan de dieronterende
toestand bij de eierenproductie.Mevrouw Van Velzen (SP):Voorzitter. Ik ben verheugd dat de legbatterijen per 2012 verboden worden.
Wat de SP-fractie betreft had dat wat eerder gemogen.Voormalig minister Brinkhorst was een groot tegenstander van de verrijkte
kooi. Dat vind ik onbegrijpelijk. De verrijkte kooi is ten opzichte van de
legbatterij immers de villa in Wassenaar ten opzichte van een flatje in de
Bijlmer. De kip gaat van 550 cm2 naar 600 cm2. Wat een
ruimte om natuurlijk gedrag te kunnen vertonen! Wetenschappers hebben een
en ander bekeken. Het blijkt dat een kip haar kont nog niet kan keren. Ik
kan mij niet voorstellen dat wij in Nederland dit als wettelijk alternatief
voor legbatterijen neerleggen. Dat kan niet waar zijn. Zelfs de sector is
het erover eens dat dit het verbeteren van dierenwelzijn in Nederland slechts
belemmert. Het kan aan de consument niet verkocht worden dat 50 cm2
extra een grote stap voorwaarts is bij het verbeteren van dierenwelzijn in
Nederland. Dat is wel nodig. De sector ziet het als een investering die niet
terugbetaald kan worden. Er kan ook geen meerprijs aan de consument gevraagd
worden, want het valt niet uit te leggen. Daarnaast ziet de sector de markt
voor kooi-eieren langzaam maar zeker in elkaar storten. Bij de consument begint
het besef te groeien dat het anders kan en dat het anders moet.Ik denk dat wij het tot dusver nog redelijk met elkaar eens zijn, maar
deze minister laat het aan de sector over om stappen te zetten in de richting
van de verrijkte kooi en daar scheiden onze wegen. Wat is er op tegen om nu
alvast een stapje verder te gaan? Een aanzienlijk gedeelte van de sector zegt
dat dit geen alternatief is. Waarom zouden wij nu nog in de wetgeving vastleggen
dat het wel een alternatief zou moeten zijn? Het mag duidelijk zijn dat ik
het amendement van de heer Waalkens van harte steun. Ook ik heb de hoop dat
de voltallige Kamer dit amendement zal steunen. Het zou van lef getuigen als
de minister de Kamer zou adviseren om dit amendement in te trekken en als
hij dit besluit zodanig zou aanpassen dat wij voor een hogere kwaliteitsmarkt
gaan produceren.De minister heeft in de media woorden geuit over de hypocriete consument
die voor de portemonnee kiest en die lijn zou hij hier moeten doortrekken
door ervoor te zorgen dat deze dieronvriendelijke productiemethodes niet meer
plaatsvinden in Nederland. Hij heeft geschreven dat clubs als Wakker Dier
daar wel voor zullen zorgen, maar dat vind ik een rare manier van denken.
Dat is een soort turbopolderen. Hij vindt het goed dat die club stelt dat
kooi-eieren niet meer verkocht moeten worden, maar hij laat het nu eigenlijk
over aan een club die niet democratisch verkozen is. Ik vind Wakker Dier overigens
een puike organisatie, maar daar hebben wij het nu niet over. Een organisatie
als Wakker Dier zou als hoofddoelstelling moeten hebben om zichzelf op te
heffen op het moment dat de minister de standpunten overneemt. Nu zegt hij
dat deze organisatie ervoor moet zorgen dat dit realiteit wordt. Dat vind
ik een heel irreële werkwijze, die niet erg democratisch te
noemen is. Daar zie ik graag verandering in.Ik hoor de laatste tijd dat in de CDA-fractie het idee circuleert om de
dierwelzijnsregelgeving aan de sector over te laten, zodat het niet langer
onderhevig is aan de grollen van een linkse of een rechtse meerderheid in
het kabinet en de Kamer. Ik heb het idee dat dit de wereld op zijn kop is.
Wij moeten onszelf als Kamerleden serieus nemen. De politiek legt toch de
eisen neer op het vlak van dierwelzijn? Het kabinet neemt het voortouw en
de Kamer komt met suggesties, controleert en neemt zelf initiatieven. Dat
gaan wij toch niet uitbesteden aan een productschap? Wat is dan de volgende
stap? Gaan wij dan ook de inspecties uitbesteden? Misschien kunnen wij het
hele ministerie wel uitbesteden en opheffen. Dat scheelt heel veel administratieve
lasten en regelgeving.De minister stelt dat de omslag van legbatterijen naar alternatieve houderijsystemen
niet uitsluitend via wetgeving zal plaatsvinden, maar dat economische factoren
uiteindelijk doorslaggevend zijn. Dat is zo symptomatisch voor een terugtredende
overheid. Als de wetgeving niet stringent genoeg is, zal de markt bepaald
worden door economische factoren. Dat kunnen wij toch niet laten gebeuren.
Ik roep de minister op om legbatterijen te verbieden en zo snel mogelijk uit
te faseren. Dat van die verrijkte kooien kan niet waar zijn. Dat gaan wij
toch niet doen?De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. Het Legkippenbesluit dat wij nu behandelen, heeft een boeiende
voorgeschiedenis. In 1999 werd in de Europese Unie de richtlijn tot vaststelling
van minimumnormen voor de bescherming van legkippen bepaald. In november 2001
plaatste minister Brinkhorst het Legkippenbesluit in de Staatscourant. Hierop
hebben de fracties van CDA, VVD en SGP een verzoek ingediend om het Legkippenbesluit
bij wet te regelen. Deze wet, Kamerstuk 28110, is nog niet door de minister
ingetrokken en nog steeds bij de Kamer aanhangig. Waarom is deze wet nog niet
door de regering ingetrokken?Vervolgens kwam er een nieuw kabinet dat een nieuw Legkippenbesluit voorstelde
dat, naar onze mening terecht, de regelgeving meer in lijn brengt met de Europese
regelgeving. Daarop werd door de PvdA-fractie geëist dat ook dit besluit
via wet geregeld zou worden. Over die wet spreken wij vandaag. Deze boeiende
voorgeschiedenis is voor de desbetreffende sector toch wel erg vervelend geweest.
Lange tijd heeft zij in grote onzekerheid verkeerd, waardoor halverwege het
jaar 2003 ook het onderzoek naar de verrijkte kooi in Spelderholt is stopgezet.
Mijn fractie verwacht dat als er nu duidelijkheid wordt gecreëerd de
sector voluit in nieuwe systemen zal durven investeren. In 2012, wanneer de
legbatterijen zullen zijn verboden, zal men overgestapt moeten zijn op de
verrijkte kooi of andere houderijsystemen, zoals volière- of scharrelsystemen.
Ook wij zijn indertijd op Spelderholt geweest en hebben daar de experimenten
met huisvestingsvarianten van nabij gezien. De heer Waalkens dempte dat als
het ware, maar er bestaat toch wel een relevant verschil tussen de legbatterij
zoals wij die uit de achter ons liggende decennia kennen en een verrijkt kooisysteem,
waarin kippen toch een soort eigen gedrag kunnen vertonen. Er zit een strooiselbak
in, ze kunnen op stok en de nagels worden geslepen. Dat is wellicht een te
kleine, maar in ieder geval toch een stap vooruit. Dat mag niet worden gebagatelliseerd.
Als de verrijkte kooi als ondergrens van de gelegaliseerde huisvestingssystemen
in het besluit zou worden neergelegd, hoeft dat nog niet te betekenen dat
elke ondernemer daarop ook zal focussen. Een ondernemer die de omgeving die
de heer Waalkens schetste onderkent en taxeert en toekomstgericht wil ondernemen,
zou heel gemakkelijk verder kunnen gaan. Ik zou dat ook heel goed vinden,
maar nu die ondergrens op Europees niveau mogelijk wordt gemaakt – wij
weten toch hoe gevoelig ook deze sector is voor concurrentieverhoudingen –
moet die dan voor de gehele sector in Nederland onmogelijk worden gemaakt?
Dat is toch de andere kant van het verhaal? De uitdaging die de heer Waalkens
erin wil hebben, prima, maar een verbod gaat de SGP-fractie toch te ver.De heer Waalkens (PvdA):Erkent u dat het systeem van de verrijkte kooi gebaseerd is op een kooihuisvesting
en dat degene die investeert in alternatieve huisvestingssystemen die stap
wel heeft gemaakt? Daar zouden wij graag een level playing field voor willen
maken.De heer Van der Vlies (SGP):Ja, en als dat nu eens zou kunnen, maar de Europese richtlijn maakt dat
nu net onmogelijk!De heer Waalkens (PvdA):Ik bedoel ook in Nederland!De heer Van der Vlies (SGP):Een heel groot deel van de eieren die in Nederland wordt gelegd, gaat
toch de grens over. Met de prijsstelling daar zal men dus moeten concurreren.
Het zou prachtig zijn als dat level playing field op Europees niveau zou zijn
bereikt. U had mij er dan niet meer over gehoord. Natuurlijk erken ook ik
dat het verrijkte systeem zijn beperkingen heeft voor het natuurlijke gedrag
van het dier. Anderzijds kan ook niet ontkend worden dat de verrijkte kooi
in ieder geval een stap vooruit is in vergelijking met de legbatterijen. Maar,
als ik legkippen zou houden en daarmee mijn brood zou moeten verdienen, zou
ik wel proberen nog verder te komen. Ik zou toekomstgericht aan de gang gaan.
Wij hebben het nu echter over wetgeving. Het is prima dat er voortrekkers
zijn en die moeten vooral doorzetten, want dit zet de sector aan tot innovatie
en komt tegemoet aan de vraag van de consument naar ethisch verantwoord geproduceerde
landbouwproducten. De vraag is echter of die voortrekkers als standaard voor
de hele sector moeten gelden, want dat is wat de heer Waalkens voorstaat.De heer Waalkens (PvdA):Als de heer Van der Vlies de voortrekkers nu niet de kans geeft om hun
expertise en kwaliteitsproducten voluit op de markt te brengen, doet hij hun
onrecht aan.De heer Van der Vlies (SGP):Dat vermag ik nog niet te doorgronden.Mevrouw Vos (GroenLinks):De heer Van der Vlies zegt in feite dat deze minimumnorm te minimaal is.
Hij hoopt ook dat de bedrijven verder zullen gaan en meer zullen doen voor
het dierenwelzijn. Waarom zouden wij die hogere norm dan niet vastleggen in
de wetgeving voor de periode na 2012?De heer Van der Vlies (SGP):Ik heb al gezegd dat het ideaalbeeld nastrevenswaard is. Hier kan geen
misverstand over bestaan. De vraag is wel wat het effect is van een dergelijke
maatregel als wij dit doen en onze relevante omgeving, dat wil zeggen: afzetmarkt,
niet. Dan moet ik nog de consument zien die het prijsverschil dat daardoor
ontstaat voor lief neemt. Ware dat zo, dan is het geen probleem, maar de praktijk
leert toch dat biologisch geteelde producten in het algemeen niet voldoende
kunnen worden afgezet. Dit probleem zal zich ook hier voordoen.Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik vind het een interessant gegeven dat zelfs de minister in de nota naar
aanleiding van het verslag erkent dat er weinig marktmogelijkheden zijn voor
de verrijkte kooi, want uiteindelijk zien de consument en de bedrijven de
eieren als kooi-eieren, terwijl het extra investeringen vraagt van de ondernemer.
Dat de minister geen markt ziet voor deze eieren, moet toch voldoende reden
zijn om de nieuwe norm hoger te leggen?De heer Van der Vlies (SGP):Ik heb de stukken natuurlijk ook gelezen en ook die opmerking van de minister.
Ik voelde mij daarbij thuis. Mevrouw Vos zegt het nu zelf: er zijn extra investeringen
nodig. Daardoor wordt het eitje duurder en de marge smaller. Dit loopt niet
goed af als wij geen level playing field hebben in breder verband.Mevrouw Vos (GroenLinks):Het is juist treurig voor diegenen die tot een verrijkte kooi overgaan
dat zij veel moeten investeren, maar dat zij geen cent extra krijgen voor
de eieren ten opzichte van legbatterijeieren. Daarom is het de vraag of deze
maatregel verstandig is en perspectief biedt. Ik ben van mening dat dit niet
het geval is en de minister erkent dit. Wij zouden verstandig moeten zijn
en die hogere norm in de wet vastleggen.De heer Van der Vlies (SGP):De redenering die de minister in de stukken heeft neergelegd, die mevrouw
Vos omarmt en waarbij ik mij ook thuis voel, wordt ook door gezonde ondernemers
onderkend. Zij proberen dan ook die sprong vooruit te maken, maar het is iets
anders om dit voor iedereen als standaard in te voeren terwijl de landen om
ons heen dit niet of nog niet doen. Wij moeten toch erkennen dat deze sector
die zo exportgevoelig is, zich daarvan rekenschap zal geven. Tot welke conclusie
dit leidt op ondernemersniveau is aan de ondernemers. Ik zou vinden dat zij
er verstandig aan doen als zij de verrijkte kooi ook nog voorbij gaan.De heer Van der Ham (D66):De heer Van der Vlies spreekt over de landen om ons heen en over een level
playing field. Hij spreekt dan niet over de Europese Unie, want de landen
om ons heen zijn Duitsland en Frankrijk, de driehoek waarover de minister
in de media heeft gesproken. In Duitsland wordt gediscussieerd over de mogelijkheid
om al in 2006 het legkipbesluit te implementeren. Is de heer Van der Vlies
van mening dat wij dit als maatstaf moeten nemen? Is hij van mening dat wij
niet zozeer de Europese richtlijn als maatstaf moeten nemen, maar de situatie
in de landen om ons heen die ook onze belangrijkste afzetmarkt vormen?De heer Van der Vlies (SGP):Ik erken dat een fors percentage van onze afzet daar terechtkomt. Het
is echter bij lange na niet het enige afzetgebied. Vorig jaar hebben wij ons
in verband met de vogelpest moeten buigen over al die afzetlijnen en toen
hebben wij allemaal gezien dat wij belangrijke handelsrelaties onderhouden
met landen die verder weg liggen dan de landen uit deze driehoek.Voorzitter. De SGP-fractie is met anderen beducht dat legbatterijsystemen
die hier niet meer mogen worden gebruikt en nog een resterende technische
levensduur hebben, en dus handelswaarde hebben, geëxporteerd worden naar
landen buiten de Europese Unie. De eieren die daar dan met deze systemen worden
geproduceerd, zouden vervolgens in de EU kunnen worden geïmporteerd.
Oud-collega Stellingwerf van de ChristenUnie heeft in het verleden een motie
ingediend waarin de regering werd verzocht, de mogelijkheden te onderzoeken
hoe vanaf het moment dat de legbatterij binnen de Europese Unie is verboden,
de buiten de Europese Unie in legbatterijen geproduceerde eieren, aan de Europese
buitengrenzen kunnen worden geweerd. Is dit onderzoek inmiddels verricht en,
zo ja, wat zijn dan de uitkomsten van dit onderzoek? Mij dunkt dat dit een
vraag is die in dit debat moet worden gesteld.De Europese richtlijn over het Legkippenbesluit heeft geleid tot interpretatieverschillen
tussen de diverse lidstaten. In de nota naar aanleiding van het verslag wijst
de minister op de handhavingspraktijk die interpretatieverschillen
moet voorkomen. Toch zijn in de praktijk al interpretatieverschillen te zien.
De PVE heeft daarvan een voorbeeld aan de Kamer voorgelegd en wel de toepassing
in Engeland van uitgebogen kooideurtjes om zodoende het beschikbare oppervlak
te vergroten. Het is duidelijk dat men met die deurtjes een flauw spelletje
speelt met de regels en de minister zou hieraan dan ook in Europees verband
iets moeten doen.Op de vraag van de GroenLinksfractie in de nota naar aanleiding van het
verslag of de regering mogelijkheden ziet om een convenant af te sluiten met
supermarkten om de verkoop van scharrel- en volière-eieren te bevorderen,
verwijst de minister naar de rol van dierenbeschermingsorganisaties zoals
de stichting Wakker Dier. De SGP-fractie verbaast zich niet zozeer over de
inzet van de minister als wel over die verwijzing. Wakker Dier is wellicht
een te respecteren "club", maar stelt zich bij het realiseren van haar doelstellingen
middelen ter hand die niet door mij worden gewaardeerd. De minister zal moeten
onderkennen dat dergelijke gevoelens leven en daarom vraag ik hem waaraan
hij de vrijheid ontleent om naar een dergelijke protestorganisatie te verwijzen.
Ik herhaal nog maar eens dat ik het met het doel eens ben, maar twijfel aan
de gekozen middelen.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter. Wij spreken vandaag over de kip en het leven van de kip in
de kooi. Om te laten zien hoe dit leven er ongeveer uitziet heeft mijn fractie
dit model gemaakt.(Toont een kippengazen hokje met daarin een fraaie, uit stro gemodelleerde
kip.)Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik kan de minister geruststellen: het is gelukkig geen levende kip. Dit
kooitje laat zien over hoeveel oppervlakte één kip beschikt.
Normaal gesproken zitten vier kippen in een vier keer zo grote kooi. Ik denk
dat iedereen kan begrijpen dat mijn fractie vindt dat dit niet de manier is
waarop wij met dieren zouden moeten omgaan. Dit leven gun je geen enkele kip.
Overigens is het zelfs een verrijkte kooi met 50 cm2 extra grondoppervlak.
Wij hebben bovendien een stok aangebracht. Van strooisel is echter afgezien,
omdat ik anders de Kamer zou kunnen bevuilen.Willen wij nu echt na 2012 een dergelijk kooisysteem in Nederland toestaan?
Is het feit dat wij dit zullen doen niet een beschamende vertoning voor een
land dat voortdurend debatteert over normen en waarden? Mijn fractie vindt
dat het niet langer kan. De systemen moeten zo snel mogelijk worden verboden.
De verrijkte kooi, waarmee de minister nu komt, is een behangetje op een legbatterijsysteem
dat volstrekt niet voldoet aan minimale normen voor dierenwelzijn.Wij hebben het dus over de implementatie van de Europese richtlijn en
over het Legkippenbesluit 2003. Dit besluit vervangt een eerder besluit dat
is opgesteld door voormalig minister van LNV Brinkhorst. Hij was van plan
om de verrijkte kooi in 2012 tegelijk te verbieden met de legbatterijen. Voor
mijn fractie is het onbegrijpelijk dat het huidige kabinet vindt dat de verrijkte
kooi wel voldoet aan standaarden die het ook na 2012 verantwoord acht. Wat
ons betreft wordt de kooi na 2012 niet toegestaan. Wij hebben het namelijk
gewoon over een behangetje op de legbatterij. Veel meer stelt de kooi niet
voor. Het jaar 2012 vindt mijn fractie sowieso erg laat. Wij hadden in Nederland
best kunnen besluiten om de regels wat eerder in te voeren dan de rest van
Europa. De discussie daarover is uitgebreid gevoerd. Dat wij nu echter zelfs
niet het lef hebben om het op het punt van de verrijkte kooi iets beter te
doen dan in de Europese Unie is afgesproken, vinden wij zeer teleurstellend.
Wij willen graag het voorbeeld van Duitsland volgen. Dat is een van onze grote
afzetmarkten. In dat land wordt de verrijkte kooi wél per 2012 verboden.
Ook een aantal andere landen wil de kooi eerder verbieden dan volgens de lijn
van de Europese Unie.De verschillen tussen de verrijkte kooi en de legbatterij zijn minimaal.
Laten wij nog eens kijken naar de nadelen van de kooihuisvesting. Wij zijn
het erover eens dat die huisvesting geen ruimte biedt om het natuurlijk soort
eigen gedrag uit te voeren. De vogels hebben onvoldoende mogelijkheden om
te bewegen, een stofbad te nemen en de vleugels uit te slaan. Dat leidt tot
gestoord gedrag, pootafwijkingen, botverslapping en breuken; en daarmee tot
enorme welzijnsproblemen. Dat willen wij niet meer. Vandaar dat de kooi per
2012 wordt verboden.Waarom dan wel de verrijkte kooi toestaan, die nog steeds tot grote welzijnsproblemen
leidt? De minister schrijft zelf dat de Europese Unie heeft vastgesteld dat
om alleen al normaal te kunnen staan, een ruimte van 428 cm2 tot
529 cm2 nodig is. De verrijkte kooi heeft een inhoud van 600 cm2. Een kip die hierin staat, kan zich niet omdraaien, zijn vleugels
niet uitslaan en kan zich niet normaal sociaal bewegen. Zij zal dan namelijk
altijd in botsing komen met de soortgenoten. Ruimte om een natuurlijk soort
eigen gedrag uit te voeren is er volstrekt niet in de verrijkte kooi. Strooisel
wordt in feite niet voorgeschreven; de mogelijkheid daartoe wordt opengelaten.
Het strooisel dat erin komt, stelt bijzonder weinig voor, twee- tot driemaal
per dag enkele handjes. Het beetje dat in de kooi ligt zal gelijk tot een
stofbad van een enkele kip leiden. Maar zelfs dat kan niet eens; de kippen
zitten zo dicht op elkaar dat zij in dit soort kooien geen stofbad kunnen
nemen. De Europese Commissie stelt dat er ten minste 250 cm2 strooisel
per kip nodig is voor een stofbad. De minister heeft in de nota naar aanleiding
van het verslag overigens aangegeven dat naar zijn mening onderzoek moet plaatsvinden.
Dat is op zichzelf een stap vooruit. Ik zou er graag een toelichting op willen.
Op welke termijn wil de bewindsman het onderzoek starten? Welke maatregelen
voorziet hij op dat punt?Praktijkonderzoek Veehouderij heeft in een onderzoek naar kannibalisme
en pikkerij eind 2003 aangetoond dat de verrijkte kooi flinke problemen op
dat punt veroorzaakte. Er was 40% totale uitval, waarvan 75% werd veroorzaakt
door pikkerij en kannibalisme. Hoe kan de minister met dit onderzoek in de
hand de verrijkte kooi toestaan, ook na het jaar 2012? Wil hij deze vormen
van pikkerij en kannibalisme ook dan laten voortduren?De vraag is welke argumenten de minister hanteert om deze kooi na 2012
in stand te houden. De minister heeft in eerdere notities aangegeven dat de
concurrentiepositie van de Nederlandse legbatterijhouder te ernstig
geschaad zou worden als Nederland deze verrijkte kooi zou verbieden. Het opmerkelijke
is dat de minister in de nota naar aanleiding van het verslag op vragen van
onder andere mijn fractie erkent dat hij ook geen markt ziet voor eieren uit
de verrijkte kooi. Deze eieren zullen als kooi-eieren verkocht moeten worden
en hebben voor de consument geen enkele meerwaarde ten opzichte van de legbatterij-eieren.
Deze eieren zullen dus niet tegen een hogere prijs verkocht kunnen worden,
terwijl de kippenhouder wel zal moeten investeren. De minister schrijft zelf:
"ik zie geen markt voor deze eieren." Toch wil hij de verrijkte kooi blijven
toestaan.De minister heeft zelf de goede analyse gemaakt dat de Nederlandse veehouderij
het in feite moet hebben van kwaliteitsproductie en de markt in Noordwest-Europa
en het qua bulk nooit zal kunnen winnen van de Thaise markt en andere markten.
Waarom dan toch dit systeem na 2012 toestaan, dat volstrekt haaks staat op
de eigen economische visie? Wat mijn fractie betreft zet de minister gewoon
een stap terug in de transitie die hij zelf voorstaat.De heer Van der Ham (D66):Een van de bezwaren van de pluimveehouderij ten aanzien van de kooien
en het meer open systeem is dat daar meer ruimte voor nodig is, terwijl het
zo veel moeite kost om vergunningen los te krijgen voor het plaatsen van grotere
stallen. Bent u het met mij eens dat wij, als wij naar een duurzamere landbouw
willen, de pluimveehouders daarvoor meer ruimte moeten geven?Mevrouw Vos (GroenLinks):Dat is natuurlijk een terecht punt. Inderdaad moet je kijken waar meer
duurzame landbouw mogelijk moet zijn en waar je ruimte kunt geven. Overigens
is het nog een hele discussie op welke plekken je dat wilt toestaan en wat
de relatie is met de natuurlijke omgeving. Natuurlijk moet er ruimte zijn
in Nederland voor duurzame en biologische veehouderij. Het is voorts de vraag
voor hoeveel van dat soort bedrijven er ruimte is in Nederland. Daarover moet
vanzelfsprekend worden nagedacht.De minister zegt dat de richtlijn niet vraagt om een verbod van deze verrijkte
kooien. Dat is in feite een omissie in de richtlijn, want de verrijkte kooi
doet niet veel méér voor het dierenwelzijn dan de legbatterij.
Daarom zeg ik: zet die omissie recht middels het Nederlandse Legkippenbesluit
en pas de wet aan de feitelijke situatie aan. Niemand wil die kooi, behalve
wellicht een aantal pluimveehouders. Voor de consument doen wij helemaal niets.
Waarom dan toch met dit besluit komen, terwijl er van de voorganger van de
minister al lang een besluit klaar lag?De minister beroept zich natuurlijk op het regeerakkoord waarin staat:
Nederland zal geen nieuw beleid introduceren dat stringenter is dan de Europese
normen voorschrijven, tenzij een specifiek Nederlandse situatie vraagt om
een specifiek Nederlandse oplossing. Deze zin uit het regeerakkoord is naar
mijn idee nog nooit gebruikt om een keer iets voor een specifiek Nederlandse
situatie te doen. Wanneer gaat dit wel gebeuren? De GroenLinksfractie vindt
dat deze opening die het regeerakkoord biedt, in deze situatie van toepassing
moet zijn en dat het een kwestie is van politieke wil bij deze minister en
de Kamer om die opening ook aan te grijpen. De minister stelt in feite zelf
dat de Nederlandse pluimveesector gebaat is bij kwaliteit en een ei dat veel
meer voor dierenwelzijn en duurzaamheid doet dan een ei uit de traditionele
kooisystemen. Wil de Nederlandse sector overleven, dan zouden wij ook in dat
belang tot een hogere normstelling moeten komen. Wat ons betreft kan de minister
deze opening in het regeerakkoord gebruiken en een stap verder gaan.De minister wil niets doen aan flankerend beleid, want hij zegt dat het
al hartstikke goed gaat met het scharrelei in Nederland. De maatschappelijke
organisaties doen hun werk, de consumenten worden gemotiveerd, de supermarkten
doen mee en de minister hoeft daar naar eigen zeggen niets aan te doen. Hij
weet natuurlijk ook wel dat dit niet genoeg is omdat alle verwerkende industrie
nog steeds het legbatterij-ei gebruikt. Waarom zet de minister niet een aantal
extra stappen? Waarom wil de minister niet werken aan een voorlichtingscampagne
voor de consumenten over de voordelen van producten met scharreleieren en
de nadelen van producten met kooi-eieren? Ik zeg hiermee: werk ook aan een
markt voor de verwerkte scharreleieren. Voorts vraagt mijn fractie de minister om convenanten te sluiten met producenten
in de verwerkende industrie, met horeca en met supermarkten. Die convenanten
dienen de afspraak te bevatten dat er binnen pakweg drie jaar geen producten
met kooi-eieren meer in de schappen zijn. Ik roep de minister dan ook op om
in dezen zijn verantwoordelijkheid als overheid te nemen en voor dit kwetsbare
belang op te komen door zelf op dit punt beleid te maken.Een tijdje geleden heb ik de minister de advertentie voorgehouden van
de dierenorganisaties, waarin de vraag stond: hebben ministers dan geen geweten?
Ik ben benieuwd of de minister inmiddels een reactie heeft gestuurd aan deze
organisaties. Dit is wel zijn kans voor open doel: hij kan laten zien dat
hij wél een geweten heeft en dat hij het lef heeft om een stap verder
te gaan dan de andere Europese landen. Hij kan zijn image, dat hij graag wenst,
van duurzaam en dierenwelzijn waar maken. Minister, neem deze kans en zorg
ervoor dat in ieder geval Nederland per 2012 alle kippen in kooien verbiedt.De heer Slob (ChristenUnie):Voorzitter. Wij praten over het Legkippenbesluit op het moment dat er
in Nederland weer enige onrust is over de mogelijke aanwezigheid van vogelpest.
Gisteren werd bekend dat na Japan nu ook Rusland en Polen hun grenzen gesloten
hebben voor Nederlands pluimvee. Naar onze mening is dit volkomen ten onrechte.
Wij gaan ervan uit dat de minister in nauwe samenwerking met de Europese Commissie
actie zal ondernemen om deze landen te overtuigen van de onjuistheid van die
keuze van hen.Ik maak nu eerst een procedurele opmerking. In de nota naar aanleiding
van het verslag geeft de minister aan dat wijziging van het Legkippenbesluit
niet aan de orde is bij de behandeling van een wet die de inwerkingtreding
van dat besluit regelt. Ik vond dat een beetje een verwarrende opmerking.
De indruk wordt namelijk gewekt dat wij nu geen inhoudelijke discussie kunnen
voeren over het Legkippenbesluit. Dat lijkt mij niet juist. Ik heb toch goed
begrepen dat, als deze wet het parlement passeert, dus ook de Eerste
Kamer, de minister het zal bevorderen dat een nu nog bij de Kamer aanhangig
wetsvoorstel, het "wetsvoorstel-Brinkhorst", waarnaar de heer Van der Vlies
ook heeft verwezen, wordt ingetrokken? Als dat gebeurt, is dit toch het enige
moment waarop wij kunnen spreken over de implementatie van de Europese richtlijn?Dat werd overigens ook wel tijd. Ik zeg dit niet in verwijtende zin. Wij
kennen allemaal de redenen daarvan, maar wij lopen wel enigszins achter op
de gestelde termijnen.De fractie van de ChristenUnie is positief over de inhoud van de Europese
richtlijn in die zin dat dit materieel betekent dat er straks een einde komt
aan de legbatterij. Anderen hebben daar ook over gesproken. In de optiek van
welzijn is dat een goede zaak. In verband met de afschrijvingstermijnen van
een en ander zal dit pas in 2012 een feit zijn, maar de richting is wel duidelijk.Wij hebben nog twee vraagpunten. Het eerste is of wij ons sec moeten houden
bij de uitvoering van de Europese richtlijn of dat wij ook eigen ideeën,
zoals afwijkende normen, kunnen toevoegen. Het tweede betreft het flankerende
beleid bij deze maatregel.Wat het eerste punt betreft, is de opvatting van deze regering duidelijk:
zij wenst zich sec te houden aan de uitvoering van de Europese richtlijn zonder
daar iets aan toe of af te doen. Dit laatste zou wat lastig zijn, want dan
zouden wij in de problemen komen. De minister houdt zich dus aan wat er in
dit opzicht op Europees niveau is afgesproken. De redenering daarvoor van
de regering, die in de stukken staat, kan ik op zich wel volgen. De leidende
elementen daarbij zijn de afspraken in het regeerakkoord en de op zich terechte
wens van een level playing field. Ik noem ook een zeker vertrouwen in de markt.In deze redenering mist mijn fractie wel de eigen opvattingen van de regering
over dierenwelzijn in relatie tot de minimumnormen die nu in de richtlijn
gesteld worden. Daarover verneem ik dus graag iets meer van de minister. Collega's
hebben ook al gezegd dat er landen zijn waarin de eigen opvattingen hebben
geleid tot enige aanpassing van de normen of tot de keuze om de normering
eerder te laten ingaan. Dergelijke keuzes kunnen op die manier worden gemaakt.
Wat is de stand van zaken op het level playing field? Onze besluitvorming
loopt achter, dus wij hebben zicht op wat andere landen inmiddels hebben gedaan.
Niet ten onrechte is ook nadrukkelijk verwezen naar het standpunt van Duitsland.Ik maak uit de nota naar aanleiding van het verslag op dat de minister
niets voelt voor een flankerend beleid. Dat verbaast mij. Natuurlijk is zijn
verwijzing naar de verantwoordelijkheid van de sector en de consument legitiem.
Zij zijn duidelijk primair verantwoordelijk. Ook is zijn stelling juist dat
al een zekere omslag gaande is in de sector en dat die zal aanhouden. Gisteren
hebben wij het tijdens het verzamelde algemeen overleg gehad over de door
mij tijdens de behandeling van de begroting van het ministerie van Landbouw,
Natuurbeheer en Voedselkwaliteit ingediende motie. Het merendeel van de Kamer
is het erover eens dat alleen een moreel appel op de consument en de producent
niet volstaat. De overheid kan en moet naar onze mening een actievere rol
vervullen om goed gedrag te stimuleren. Gezien de tijd, ga ik dit niet in
detail uitwerken. Er is toch niets mis mee als de overheid ondernemers krachtig
stimuleert om tijdig in plaats van op het laatste moment over te stappen van
legbatterijen op alternatieve manieren om kippen te houden? De overheid kan
hierin toch een belangrijke rol vervullen? Zij kan dit toch ook doen om consumenten
te stimuleren om eieren te kopen die op een welzijnsvriendelijke manier zijn
geproduceerd?Ik heb tijdens de begrotingsbehandeling de invoering van een puntensysteem
geopperd. Ook kan gedacht worden aan een sterke publiekscampagne om ketenbreed
het gebruik te stimuleren van welzijnsvriendelijk geproduceerde eiproducten.
Dit idee leeft in Duitsland. De overheid speelt hierin ook een rol. Wij zijn
het niet met de regering eens dat er helemaal geen flankerend beleid hoeft
te worden gevoerd. In onze ogen is het noodzakelijk dat de overheid actief
een rol speelt in het verlengde van de doorvoering van de richtlijn.Collega Van der Vlies heeft verwezen naar een motie van mijn gewaardeerde
oud-collega Stellingwerf. Ik heb niet scherp voor ogen op welke motie hij
precies doelde; ik heb de motie voor ogen, die hij samen met de fracties van
het CDA, de SGP, GroenLinks en SP heeft ingediend tijdens de behandeling van
de begroting voor 2001. Die is door de Kamer aangenomen. In die motie heeft
hij verzocht om een sloopregeling voor vrijkomende legbatterijen om te voorkomen
dat zij buiten de EU-landen, na gesloop te zijn in de EU-landen, werden opgebouwd
om wederom de functie te vervullen die in EU-landen niet mag worden vervuld.
Heeft de minister deze motie uitgevoerd of is hij die aan het uitvoeren?De heer Koopmans (CDA):Voorzitter. De CDA-fractie steunt het voorliggende wetsvoorstel waardoor
het Legkippenbesluit 2003 in werking treedt. Dit ligt namelijk in het verlengde
van de afspraak in het Hoofdlijnenakkoord dat regelgeving in Nederland moet
aansluiten op wat in Europese richtlijnen is vastgelegd. Wij hebben geen reden
om een andere opmerking in het regeerakkoord toe te passen, namelijk dat om
redenen van Nederlandse aard mag worden afgeweken van die afspraak.De heer Waalkens noemde de voorgeschiedenis lang, de heer Van der Vlies
noemde die boeiend en de heer Slob zei dat het tijd werd. Deze opmerkingen
vormen voor de CDA-fractie mede de aanleiding om tijdens dit debat de manier
te bespreken waarop regelgeving met betrekking tot het dierenwelzijn in Nederland
tot stand komt. Voor de inwerkingtreding van dit besluit is tweemaal de wettelijk
toegestane methodiek van 30 handtekeningen gehanteerd. Hierdoor is de voorgeschiedenis
lang geworden en zelfs gepolitiseerd. Dat kan men fantastisch vinden, maar
de CDA-fractie heeft hier gemengde gevoelens over. De reden daarvoor is dat
in onze ogen noch het dierenwelzijn daarmee gebaat is, noch de marktwerking
rondom dierenwelzijn die zich vertaalt in de prijsvorming. Wij zien niet in
waarom er hier op deze "verpolitiseerde" wijze gesproken dient te worden over
de spleetbreedte bij de huisvesting van zeugen of – de heer Van der
Vlies had het er zo-even nog over, zij het in een ander verband – over
het gebogen deurtje, respectievelijk over het nagelgarnituur in de hokjes,
het zitstokje enz. Dit zijn allemaal debatten die van belang zijn, maar waarvan wij ons afvragen of die in dit huis in die mate gevoerd
moeten worden.Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik begrijp hier niets van. Als ik het mij goed herinner, was het uw fractie
die indertijd van het besluit dat voorlag, van minister Brinkhorst destijds,
heeft gezegd dat dit in het kader van een wetgevingsprocedure diende te geschieden.
U bent als eerste verantwoordelijk voor de hele vertraging en de politisering
van dit proces.De heer Koopmans (CDA):Ik stel toch niet het feit ter discussie dat je in deze Kamer met 30 handtekeningen
een AMvB bij wet kunt laten invoeren? Dat is het punt niet.Mevrouw Vos (GroenLinks):Dan vraag ik mij af wat het punt wel is. U legt hier de stelling neer
dat u vindt dat dit soort debatten veel te lang duurt en gepolitiseerd wordt,
maar ik zeg dat juist de CDA-fractie daar als eerste aan heeft bijgedragen.
Ik zou dan graag iets van zelfreflectie op uw eigen gedrag horen.De heer Koopmans (CDA):Ik doe niets af aan de inhoudelijke redenen van wie dan ook, bijvoorbeeld
als het gaat om de handtekeningen nu van de PvdA-fractie en destijds van de
CDA-fractie en de VVD-fractie om te komen tot een wettelijke behandeling.
Daar doe ik niets aan af; iedereen mag die motieven hebben. Maar de CDA-fractie
ziet dat de marktwerking veroorzaakt heeft dat bijvoorbeeld Wakker Dier de
legbatterijeieren in eerder uit de schappen gekregen heeft dan het optreden
van de wetgever. Ook ziet de CDA-fractie dat de prijsvorming die hoort bij
het dierenwelzijn, op geen enkele wijze verband houdt met de manier waarop
wij hier eisen vormgeven: dat werkt dus niet op de werkvloer en levert geen
bijdrage aan een verbetering van het dierenwelzijn.Mevrouw Vos (GroenLinks):Vindt u dan dat wij hier in het parlement niet meer moeten spreken over
dierenwelzijn en de normen die wij daarbij stellen? Is dat wat u wilt?De heer Koopmans (CDA):Ik kom dadelijk te spreken over de wijze waarop ik dat namens onze fractie
graag zie ingericht.De heer Van der Ham (D66):Er zijn veel voorbeelden van te geven hoe er via wetgeving uiteindelijk
wel wat aan dierenwelzijn is gedaan; neem bijvoorbeeld de kistkalveren. Wij
hebben het een paar dagen geleden in de Kamer gehad over de werkzaamheden
van de Kamer en over de vraag hoe de Kamer moet functioneren. Kijk, als u
dit geen interessant debat vindt en vindt dat een debat over dierenwelzijn
niet in de Kamer moet worden gevoerd, moet u wegblijven. Laat u dat maar aan
uw kiezers zien: dierenwelzijn moet maar ergens anders gebeuren, daar doen
wij niet aan mee. Dan moet u consequent zijn en gewoonweg niet aan het debat
meedoen.De heer Koopmans (CDA):Dat is volslagen onzin en doet geen recht aan mijn bijdrage. Het debat
met het CDA-fractie erbij zal waarschijnlijk tot een beter resultaat leiden
en daarom sta ik hier. Het gaat mij erom dat de wijze waarop wij met elkaar
in dit land dierenwelzijnswetgeving gepolitiseerd hebben, in onze ogen geen
recht doet aan de belangen waar velen in deze Kamer en ook wij voor staan.Mevrouw Van Velzen (SP):De heer Koopmans stelt dat wij het in de Kamer niet over zitstokjes en
nagelgarnituren zouden moeten hebben. Ik volg hem daarin; daar heeft hij helemaal
gelijk in. Maar het is aan fracties zoals zijn fractie te danken dat wij over
deze kleine details, deze kleine stapjes voorwaarts, moeten praten. Laten
wij groots en meeslepend debatteren over stappen voorwaarts in plaats van
over deze detailpunten! Kan hij mij erin volgen dat wij het nu erover gaan
hebben hoe wij zo snel mogelijk ook de verrijkte kooi gaan verbieden?De heer Koopmans (CDA):Graag, voorzitter, want ik wil juist grootse en meeslepende voorstellen
gaan doen om daar op een andere wijze mee om te gaan.De voorzitter:Ik zie dat eerst de heer Van der Vlies nog een vraag aan u heeft.De heer Van der Vlies (SGP):De heer Koopmans was zo vriendelijk mijn naam even te noemen en in verband
te brengen met de gebogen kooideurtjes, als zou dat voor mij een zeer gewichtig
detail zijn in de parlementaire behandeling van dit wetsvoorstel. Het ging
er mij om – dat vind ik wel fundamenteel – dat er kennelijk interpretatieverschillen
ter zake van de richtlijn gangbaar of denkbaar zijn. Een richtlijn behoort
echter zo scherp mogelijk te zijn geformuleerd, zodat er zo weinig mogelijk
interpretatieverschillen kunnen zijn. Hij zal er toch wel in toestemmen dat
ik daarop wijs?De heer Koopmans (CDA):Heel graag; ik zei er ook bij: in een ander verband. Immers, voor datzelfde
punt, de wijze van interpretatie, hebben ook wij, evenals uw fractie, in het
schriftelijk verslag aandacht gevraagd.De uitwerking zou er als volgt kunnen uitzien. In de Gezondheids- en welzijnswet
voor dieren wordt opgenomen dat de productschappen in medebewind verordeningen
kunnen opstellen op het gebied van dierenwelzijn. Randvoorwaarde daarbij is
een strikte implementatie van Europese normen; strenger mag, maar minder streng
is niet toegestaan. Het zou bijvoorbeeld strenger kunnen als de economische
situatie in de sector daartoe aanleiding geeft.Die verordeningen dienen ter goedkeuring naar de minister te worden gestuurd.
Parlementaire controle is dus altijd mogelijk; het parlement kan aan de handrem
trekken maar zit niet meer aan de stuurknuppel. Ik acht dat verstandig.Mevrouw Vos (GroenLinks):In de nota naar aanleiding van het verslag merkt de minister op dat implementatie
van Europese richtlijnen een zaak is van regeringen. Die moeten dat doen.
Uw voorstel voldoet niet aan de Europese vereisten, mijnheer Koopmans.De heer Koopmans (CDA):In de nota naar aanleiding van het verslag staat dat het niet kan omdat
het in de Nederlandse wetgeving niet is toegestaan. Daarom doe ik nu de suggestie,
de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren op dat punt zodanig te wijzigen
dat het wél kan. Naar mijn informatie geeft de Europese richtlijn wél
de mogelijkheid dat de Nederlandse overheid dit in medebewind uitgeeft, los
van het feit dat het productschap al verordeningen heeft gemaakt voor vleeskuikenouderdieren
en kalkoenen, zelfs met ondersteuning en instemming van de
dierenbescherming. Het is geen wilde of praktijkvreemde gedachte, mevrouw
Vos.Mevrouw Vos (GroenLinks):Het gaat om de wettelijke normen en waarden ten aanzien van het dier.
Zegt het CDA werkelijk dat wij daarover niet meer in het parlement moeten
spreken en het moeten uitbesteden aan de productschappen? Is dat de stelling?
Hoe verhoudt zich dat tot het debat over normen en waarden dat wij in dit
parlement juist zo cruciaal vinden?De heer Koopmans (CDA):Ik spreek over in Europees verband vastgestelde normen. Die hebben een
relatie met het Europese speelveld. Wij denken dat het verstandig is het allemaal
hetzelfde te doen. Het is geen goed idee het alleen voor Nederland te regelen
en het daarbuiten anders te laten gebeuren. Wij geloven in Europese regelgeving.
Het moet op Europees niveau georganiseerd worden en wel zodanig dat het dierenwelzijn
in den brede op een goede manier geregeld is. Onze opdracht aan de Nederlandse
ministers om in Brussel te streven naar zo streng mogelijke regels, blijft
overeind.Mevrouw Vos (GroenLinks):Als u wilt dat de productschappen het regelen – wat ik overigens
zeer afwijs – waarom krijgen dan de dierenbescherming, de stichting
Wakker Dier en de betrokken maatschappelijke organisaties ook geen rol daarin?De heer Koopmans (CDA):Ik ben ervan overtuigd dat met dit voorstel die organisaties veel meer
aan hun trekken komen dan nu het geval is. Nu is het totaal verpolitiseerd.
Indien hier een bepaalde meerderheid is, wordt er iets meer geluisterd naar
consumenten- en dierbeschermingsorganisaties. Is er een andere meerderheid
dan wordt er meer rekening gehouden met de belangen van producenten. De geschiedenis
van dit besluit laat die verpolitisering ook zien.De minister krijgt die verordeningen toegestuurd om zijn handtekening
eronder te plaatsen. Als een verordening gemaakt wordt met instemming van
het maatschappelijk middenveld, vind ik het volstrekt logisch dat de minister
zijn handtekening onmiddellijk zet. Ontbreekt die instemming, dan kan ik mij
heel goed voorstellen dat de minister het gesprek nog eens oppakt.De voorzitter:Voordat ik mevrouw Van Velzen het woord geef om een interruptie te plaatsen,
wil ik de leden erop wijzen dat aanvankelijk slechts drie fracties zich hadden
ingeschreven voor dit debat met zeer beperkte spreektijd. De spreektijden
beginnen nu uit de hand lopen. Inmiddels hebben negen fracties zich gemeld.
U heeft zelf een afspraak gemaakt om 12 uur een ander overleg met deze minister
te voeren. Wij moeten hier nog andere bewindslieden ontvangen. De planning
is nu dat dit debat uiterlijk over een uur moet zijn afgerond, inclusief de
termijn van de minister en een eventuele tweede termijn. Ik vraag dan ook
om terughoudendheid met het plaatsen van interrupties. Ik geef de ruimte,
omdat het om wetgeving gaat: de inwerkingtreding van het Legkippenbesluit.
Maar ik heb het gevoel dat u bezig bent een beleidsdebat te voeren over dit
onderwerp. Misschien was het beter geweest om hierover eerst een algemeen
overleg te voeren. Ik doe een dringend beroep op u om terughoudend te zijn
vanwege de orde en de beperkte ruimte op de Kameragenda.Mevrouw Van Velzen (SP):Ik constateer dat de heer Koopmans het opnieuw gaat hebben over de nagelgarnituur,
want met zijn voorstel vijlt hij definitief de klauwen van de Kamer af. Ik
ben er dan ook geen voorstander van. Begrijp ik nu goed dat u zegt dat de
productschappen de Europese regelgeving moeten invoeren?De heer Koopmans (CDA):Strikt.Mevrouw Van Velzen (SP):Maar alle schepjes die de Kamer daarbovenop zou kunnen voorstellen, kunnen
dus niet meer. Die moeten wij aan de productschappen overlaten, die zich grotendeels
door economische factoren laten leiden.De heer Koopmans (CDA):Exact.De heer Oplaat (VVD):Voorzitter. Vandaag kunnen wij een belangrijke stap zetten voor het welzijn
van de kip. De implementatie van de Europese richtlijn leidt tot stappen voorwaarts
op het gebied van dierenwelzijn. In 2012 wordt de legbatterij in de Europese
Unie afgeschaft. Europa en nu ook de Nederlandse regering staan daarmee een
meer diervriendelijk alternatief toe. Ik wil een aantal punten aanstippen
over de stappen voorwaarts, het realisme, het regeerakkoord, de WTO, de handhaving
en het CDA-voorstel.De VVD wil graag stappen voorwaarts zetten op het gebied van dierenwelzijn.
In eerder overleg met de minister hebben wij gepleit voor een offensief op
Europees niveau op het gebied van het dierenwelzijn. In het regeerakkoord
hebben wij vastgelegd dat wij een actieve rol zullen spelen en dat wij ook
andere landen zullen proberen mee te krijgen, opdat er meer gebeurt voor het
welzijn van het dier. Met de implementatie van de richtlijn wordt het in Nederland,
na het verbod op het houden van kippen in legbatterijen, toegestaan om kippen
te houden in verrijkte kooien. Het dier kan hier meer zijn natuurlijke gedrag
vertonen dan in een legbatterij. Er zal een zitstok in komen, een legnest
en strooisel. Is het 100% ideaal? Het antwoord is nee. Maar is het een stap
voorwaarts wat betreft dierenwelzijn? Het antwoord is ja. Dat kan niemand
ontkennen.De VVD kiest er in deze situaties altijd voor om daadwerkelijke stappen
te zetten op het gebied van dierenwelzijn in plaats van mee te doen aan symboolpolitiek
en oogkleppolitiek met uiteindelijk de kip als verliezer. Het amendement-Waalkens
getuigt dan ook niet van enig realisme en werpt ons terug op het gebied van
het dierenwelzijn. Het verbod dat de PvdA voorstaat op het houden van kippen
in kooien in het meer diervriendelijke systeem zal leiden tot verplaatsing
van de productie naar andere landen, zelfs binnen de EU, waar het wordt toegestaan.
Systemen en kennis worden geëxporteerd en het leed wordt weer geïmporteerd.
Grenzen binnen de EU kunnen wij natuurlijk niet sluiten. Daar hoor ik de PvdA
ook niet over. Het is leuk voor de korte termijn. Het is leuk voor de politiek:
wij zijn tegen die kooien. Maar ik hoor u er niet over of wij grenzen gaan
sluiten binnen de EU voor producten uit landen waar ze wel worden toegestaan.
In Duitsland is de verrijkte kooi niet verboden. Ik geef u op een briefje
dat het na de verkiezingen weer anders zal worden.De heer Waalkens (PvdA):Ik word nogal fors aangesproken, dus ik wil graag reageren. Er zijn voorlopers
in de pluimveesector, die aan het investeren zijn in volière- en scharrelsystemen.
Die willen wij steunen door de verrijkte kooi niet toe te staan. Als je wilt
concurreren, ook binnen de driehoek Londen-Berlijn-Parijs, moet je op het
uiterste niveau van kwaliteit zitten, want anders verdwijnt de productie toch.
Wil de heer Oplaat meewerken aan het creëren van het level playing field
voor de Nederlandse pluimveesector?De heer Oplaat (VVD):Het antwoord is: ja. De legbatterij wordt in de hele EU per 2012 verboden.
Daarna heeft de ondernemer de keuze uit een aantal systemen: de verrijkte
kooi, een scharrelsysteem en een systeem van scharrel met vrij land, zodat
een dier zelf naar buiten kan. Het is de markt die zal bepalen waar het uiteindelijk
naartoe gaat. De heer Waalkens noemt de driehoek Londen-Parijs-Berlijn. Dat
is nou net de driehoek waar de McDonald's-vestigingen de pan uitrijzen. Wij
zitten in Nederland in een prijzenslag van winkels over voedsel. Als wij spreken
over de eiersector, dan spreken wij over marges van tienden van eurocenten.
Dat betekent dat wij de ondernemer de ruimte moeten geven om de markt te kunnen
bedienen die uiteindelijk zal bepalen of een systeem wel of niet wordt geaccepteerd.
Het verhaal van de heer Waalkens gaat helemaal niet op, want scharreleieren
zijn op dit moment heel concurrerend, terwijl de batterijeieren nog steeds
zijn toegestaan. Het scharrelei is een succes geworden, maar wij kennen ook
heel veel eierproductie die wij niet zien, eieren die in de cake zitten, in
de shampoos, etc. Die eieren komen uit een ander systeem dan het mooie symboolpolitieke
verhaal dat de heer Waalkens houdt.De heer Waalkens (PvdA):U geeft het aspect van dierenwelzijn dus een economisch gewin mee. Dat
economisch gewin is belangrijker dan het fatsoenlijk houden van dieren. Dat
neem ik de VVD zeer kwalijk.De heer Oplaat (VVD):Dat is niet waar. U hebt oogkleppen op. Door een systeem dat wordt toegestaan
in Engeland en Frankrijk, hier niet toe te staan, kiest u ervoor dat die Engelse
en Franse eitjes hier wel naartoe komen. U kiest voor verslechtering van het
welzijn. De VVD wil stappen voorwaarts zetten. Zo'n kooihuisvesting is niet
100% ideaal, maar het is een stap voorwaarts. De winnaar is de kip.Mevrouw Vos (GroenLinks):De oogkleppen van de VVD zijn toch ook wel gigantisch. Het mag duidelijk
zijn dat de verrijkte kooi nauwelijks iets verbetert. De oogkleppen ten aanzien
van de economie zijn echter ook fors. Dat dierenwelzijn ligt wat moeilijker
bij de VVD, maar de economie staat toch altijd voorop. Is het niet onzinnig
om te denken dat de Nederlandse pluimveehouder met deze verrijkte kooi een
sterke economische positie kan winnen? Wij moeten het hebben van de consument
die wat meer wil betalen voor het ei. Dat is onze markt. Laten wij die gaan
bespelen, laten wij die consumenten benaderen. Met deze kooi doen wij dat
absoluut niet.De heer Oplaat (VVD):Er is er maar één die dat bepaalt en dat is de ondernemer,
de markt zelf. De redenering van mevrouw Vos gaat mank. Als die eieren uit
kooihuisvestingssystemen niet worden verkocht, dan zal er niet meer in worden
geïnvesteerd.Mevrouw Vos (GroenLinks):Het gaat er natuurlijk om dat de Nederlandse legbatterij en de verrijkte
kooi op den duur niet kunnen concurreren met al die producenten wereldwijd
die met die heel goedkope eieren proberen de wereldmarkt te veroveren. Wij
moeten het hebben van de kwaliteit en dus van echt alternatieve systemen.
Ik daag u uit om met de sector de campagne te richten op de consument. Het
scharrelei moet niet alleen in het schap liggen, maar ook in de koekjes en
de shampoo terechtkomen. Daar moeten wij het van hebben.De heer Oplaat (VVD):Ik ben niet gekozen om campagne te voeren met de consument. Ik ben gekozen
om de regering te controleren. De regering komt met een voorstel dat stappen
voorwaarts zet op het gebied van dierenwelzijn. De markt zal uiteindelijk
bepalen wat er gebeurt. Daarom steunt de VVD de regering in dezen. Wie wat
wil doen voor het dierenwelzijn van de kip, moet zijn oogkleppen afgooien
en het voorstel van de minister steunen.Na de implementatie van deze richtlijn zijn er wat ons betreft nog twee
belangrijke stappen te zetten op het terrein van de handhaving en op dat van
de WTO en de non-trade concerns. De minister zal er in de EU op moeten toezien
dat het batterijverbod van 2012 wordt gehandhaafd, dus geen kromme, rondgebogen
deurtjes in Engeland, bestaande systemen met het label "verrijkte kooi" toestaan,
geen uitstel voor bepaalde landen, geen overgangstermijnen, gelijke behandeling
en handhaving.Door de Europese Unie zal van de WTO een hard punt moeten worden gemaakt,
zeker waar het dit onderwerp betreft. Een batterijverbod in de Europese Unie
betekent voor de VVD geen import van batterijeieren uit bijvoorbeeld de USA.Dan het voorstel van het CDA om de dierenwelzijnsvraagstukken in medebewind
over te hevelen naar de productschappen. Hoewel wij het nog wat nader zullen
moeten bestuderen, staan wij er in beginsel wel positief tegenover. Het CDA
zegt terecht dat wij ons hier meer op de hoofdlijnen op het gebied van dierenwelzijn
moeten concentreren en dat wij af moeten van het gemilimeter over oppervlaktes,
laagtes, dieptes, breedtes en hoogtes van kooitjes. Dat laatste kunnen wij
beter overlaten aan de experts. De VVD kiest voor het dierenwelzijn en steunt
het kabinet in zijn voorstellen. Wij willen stappen voorwaarts zetten op het
gebied van het dierenwelzijn, maar dan wel binnen de kaders van het groene
realisme en zonder oogkleppen op.De heer Van der Ham (D66):Voorzitter. In de nota naar aanleiding van het verslag zegt de minister:
"Ik verwacht dat het voor de sector weinig uitmaakt of de aangepaste kooi
wel of niet wordt opgenomen in het Legkippenbesluit 2003." Feitelijk maakt
het de minister dus eigenlijk niet zoveel uit. Dat is ook niet zo gek omdat
wij de discussie over de verrijkte kooi al jaren geleden hebben ingezet. De
sector weet al heel lang dat het die richting opgaat, niet
alleen via wetgeving maar ook middels de markt. De meeste bedrijven hebben
daar hun conclusies uit getrokken door te investeren in een meer duurzame
pluimveehouderij, terwijl een klein gedeelte van de bedrijven vasthoudt aan
hun oorspronkelijke bedrijfsopzet. Wat is er dan op tegen om iets wat al eerder
in gang is gezet, namelijk door toenmalig minister Brinkhorst, op te nemen
in de wet als een klein duwtje in de juiste richting? Daar onze toekomst ligt
binnen de as Londen-Berlijn-Parijs waar het gaat om niet alleen de consumptie-eieren
maar ook om alle soorten industrie-eieren, zou het goed zijn om ons als Nederland
daarop te richten. Hoewel bijvoorbeeld in Duitsland weliswaar nog niet het
besluit is genomen om de verrijkte kooi niet toe te staan, is het daar op
dit moment wel onderwerp van discussie. Ik kan mij voorstellen dat Duitsland
er uiteindelijk wel toe besluit omdat het ook al heeft besloten om het Legkippenbesluit
eerder in werking te laten treden. Er is wel degelijk sprake van een specifieke
Nederlandse situatie, zeker als je het wat breder trekt naar de driehoek waarop
de minister inzet in zijn beleid waar het gaat om de toekomst van de intensieve
veehouderij. Ik heb het dus niet puur over Nederland maar over de driehoek
waar wij ons in bevinden.De heer Koopmans (CDA):Dat is wel een heel bijzondere, om de specifieke Nederlandse situatie
te motiveren in relatie tot de ons omringende landen.De heer Van der Ham (D66):Je moet nagaan wat wij als Nederland materieel willen voor onze landbouw.
Welnu, wij willen dat onze landbouw gaat concurreren met de landen waar wij
het meeste handel mee drijven. Als je ziet dat in die landen vooruitgelopen
wordt op Europese regelgeving waarmee wij in Nederland ook bezig zijn, vraag
ik mij af wat materieel dan nog het probleem is. Zoals de minister constateert,
is er geen concurrentieprobleem. Dus laten wij realistisch zijn door na te
gaan of in dezen niet gekomen kan worden tot een voor de sector goed handhaafbaar
en werkbaar level playing field.De heer Koopmans (CDA):Het CDA, de VVD en D66 hebben een hoofdlijnenakkoord gesloten en daar
staat de zin in dat wij met elkaar Europese normen nastreven tenzij een specifiek
Nederlands probleem een specifiek Nederlandse oplossing vergt. Ik hoor u niet
zeggen dat dierenwelzijn en de regelgeving met betrekking tot de verrijkte
kooi specifieke Nederlandse zaken zijn, evenals de handel. Noch het probleem
noch de oplossingen hebben dus iets specifieks Nederlands. Ik vraag mij dus
af of u nu niet erg gemakkelijk onder de gezamenlijke afspraken weg fladdert.De heer Van der Ham (D66):Konden de kippen in de verrijkte kooi ook maar fladderen! Dat zou immers
heel prettig zijn. Ik zie de specifieke situatie van Nederland daarin dat
het eieren exporteert naar in het algemeen West-Europa. Daar speelt dezelfde
discussie. Op een aantal punten lopen deze landen zelfs vooruit. Ik doel daarbij
op Duitsland. Wij moeten ons daarop richten. Materiaal gezien is dat absoluut
in overeenstemming met het regeerakkoord. Wij kunnen discussie voeren over
wat in het regeerakkoord staat over het introduceren van nieuw beleid. Wanneer
wordt dit beleid echter geïntroduceerd? Ik begon mijn betoog met erop
te wijzen dat deze discussie al een aantal jaren geleden is gestart. Dat was
direct een vingerwijzing voor de sector. Wat dat betreft gaat het niet om
nieuw beleid, inclusief het door collega Waalkens ingediende amendement. Ik
vind dit dus zeker overeenkomstig de afspraken. De discussie speelt al jaren.
Het is geen nieuw punt. Daarom moeten wij het gewoon doen, zeker gezien de
discussie in de ons omringende landen. Van die landen zijn wij immers materieel
het meest afhankelijk voor de export.De heer Herben (LPF):Voorzitter. De afkorting LPF is ons dierbaar, ook in de betekenis van
"level playing field". Ik ben dan ook verheugd dat destijds staatssecretaris
Jan Odink in zijn periode bij LNV de aanzet heeft gegeven om te komen tot
een "level playing field" op het gebied van de pluimveehouderijen. Het Legkippenbesluit
dat vandaag als wet voorligt is door de heer Odink als AMvB gepresenteerd.
Het dient ertoe ingevolge de Europese richtlijn onder andere de mogelijkheid
tot het huisvesten van legkippen in verrijkte kooien in het leven te roepen.
Wij vinden dat om twee redenen een belangrijke stap. In de eerste plaats is
het voor een exportland zoals Nederland van groot belang om voldoende mogelijkheden
te hebben en te houden om te concurreren met de andere EU-landen. In de tweede
plaats is de verrijkte kooi een moderne vorm van groepshuisvesting die sterk
doet denken aan de koloniehokken in de tijd van onze ouders en grootouders.
De verrijkte kooi kent weliswaar niet de mogelijkheid tot uitloop naar buiten.
Dat hadden ook lang niet alle koloniehokken in het verleden. Gezien de eisen die
de consument vandaag de dag stelt op het gebied van voedselveiligheid is het
vaak niet wenselijk om legkippen een uitloopmogelijkheid te geven.De LPF-fractie heeft dierenwelzijn hoog in het vaandel staan, maar dan
wel in EU-verband, zodat op grotere schaal tot verbeteringen gekomen kan worden.
Wat kopen wij ervoor om in het kleine Nederland verdergaande welzijnseisen
te stellen als het gevolg daarvan is dat Nederlandse pluimveehouders failliet
gaan en de consument vervolgens geïmporteerde eieren op zijn bord krijgt
die afkomstig zijn van kippen die onder veel minder goede omstandigheden worden
gehouden dan in Nederland? Liever gaat de LPF-fractie stap voor stap vooruit
in Europees verband dan met een grote sprong in nationaal verband, die de
boeren de kop kost en die in EU-verband niets verandert. De LPF-fractie roept
de minister uiteraard op, zich ervoor in te spannen dat de onderhavige richtlijn
zo snel mogelijk en uniform in de EU-landen wordt geïmplementeerd.De LPF vindt het terecht dat een overgangstermijn tot 2012 wordt gehanteerd
voor pluimveehouders die hun dieren nu nog huisvesten in de traditionele legbatterijen.
De aanpassingen kunnen dan gepleegd worden in het kader van het investeringsritme
van de ondernemer. Ik sluit mij tevens aan bij de opmerking van collega Slob.
De in 2001 voorgestelde sloopregeling voor legbatterijen heeft ook onze warme
belangstelling.In de nota naar aanleiding van het verslag besteedt de minister aandacht
aan de rol die productschappen kunnen spelen bij het vaststellen van verordeningen. Kortheidshalve sluit ik mij hierbij aan bij het betoog van de heer
Koopmans. Productschappen kunnen in het kader van de bestaande wetgeving en
uitvoeringsbepalingen een essentiële rol vervullen door te garanderen
dat het beleid niet helemaal afhankelijk is van politieke willekeur. In het
kader van het onderhavige Legkippenbesluit kunnen met name de uitvoeringsbesluiten
voor het dierenwelzijn prima worden geregeld via productschapsverordeningen.De heer Waalkens (PvdA):De LPF is toch in de Kamer gekomen om een politiek debat te voeren en
niet om dingen door te schuiven naar maatschappelijke organisaties? De LPF
wil toch met nieuw beleid komen en aansluiten bij de maatschappelijke wens?
Dat is toch de missie van uw partij?De heer Herben (LPF):Wilt u zich dan bezighouden met details als uitvoeringsbepalingen en verordeningen?
Wij leggen hier de richtlijnen en de normen vast. Wij bepalen hoe een dier
moet worden behandeld, maar wij zeggen niet welk tangetje en welk gaas gebruikt
moeten worden. Die details moet je aan de deskundigen overlaten. De hoofdlijnen
maken u en ik uit.De heer Waalkens (PvdA):Het is een schande dat wij geen sprong kunnen maken naar de koloniehokken
van vroeger.De heer Herben (LPF):Het is leuk om zo'n hokje neer te zetten, maar het gaat natuurlijk niet
om één kipje in een hok, het gaat om meer kippen in een hok.
U weet ook dat het maken van een groter hok, een kale kooi, juist weer agressie
onder de kippen uitlokt. In een verrijkte kooi moeten andere voorzieningen
aanwezig zijn. Laten wij wel wezen, het is een minimumeis. Het is de markt
die uiteindelijk bepaalt hoe je verdergaat. Ik heb hier veel verhalen gehoord,
ook over Duitsland. Nu heb ik het genoegen vaak op het platteland in Duitsland
op vakantie te zijn. Daar is een heel andere interne markt. Men koopt eieren,
melk en bier van de lokale producent. Ik woon in het Groene Hart en ik koop
ook scharrelkippeneieren en de boerenkaas. Nu praten wij over internationale
concurrentieverhoudingen. Ik werp het verwijt verre van mij dat de LPF het
dierenwelzijn niet is toegedaan. Bij de schrijnende problematiek rondom AVR,
influenza, de vogelgriep in Azië, hebben wij Kamervragen aan deze minister
gesteld. Wij wilden onze expertise voor het diervriendelijk ruimen inzetten,
want de beelden die op televisie werden getoond, waarbij kippen levend werden
begraven, grepen ons zeer aan. Het gaat erom dat je in internationaal verband
vooruitgaat, liever stap voor stap dan een grote sprong in het duister voor
de Nederlandse pluimveehouderij.Mevrouw Vos (GroenLinks):Begrijp ik het goed dat u vindt dat het Legkippenbesluit niet in deze
Kamer aan de orde had moeten komen? Vindt u dit Legkippenbesluit dan ook politieke
willekeur?De heer Herben (LPF):Nee, ik vind het prima dat het hier aan de orde komt. Ik sta hier toch
ook?Mevrouw Vos (GroenLinks):U zegt dat de productschappen dit verder moeten doen.De heer Herben (LPF):Nee, helemaal niet. Er lag een AMvB van staatssecretaris Odink, een prima
Legkippenbesluit. Dat wordt nu bij wet geregeld, maar er zijn nog vele uitvoeringsbepalingen
die wij aan de deskundigen kunnen overlaten, uiteraard wel onder parlementaire
controle. Dan heb ik het overigens niet alleen over de pluimveehouderij.Mevrouw Van Velzen (SP):Vandaag hebben wij het over de vraag of de minister genoeg of misschien
wel te weinig doet in Nederland. U zegt dat wij op Europees niveau stappen
moeten zetten. Dat hoor ik de meerderheid van de Kamer zeggen, maar ik hoor
niets concreets. Kunt u mij een paar van die stappen voorspiegelen? Welke
stappen zou deze minister dit jaar moeten bepleiten in Europa als het gaat
om dierwelzijn in de pluimveesector?De heer Herben (LPF):Ik vind dit besluit, het implementeren van de Europese richtlijn, op zichzelf
al een heel goede stap. Het is goed dat de legbatterijen uiterlijk 2012 verboden
worden en dat er geen nieuwe legbatterijen meer mogen komen. Dat zijn goede
besluiten.Mevrouw Van Velzen (SP):U zegt dus eigenlijk dat er geen stappen genomen hoeven te worden op Europees
niveau. Moeten er echt geen stappen genomen worden op Europees niveau?De heer Herben (LPF):Op Europees niveau kan de minister aan de orde stellen wat hier speelt.
Hij kan de wens naar voren brengen om verder te gaan op het gebied van dierenwelzijn,
maar dat moet gelijk opgaan met de andere Europese partners. Ik snap best
dat u een groots en meeslepend betoog houdt voor de gallus gallus, zoals de
legkip heet, maar dan staat u toch een beetje in de traditie van het kleine
dorpje in Armorica, dat dapper standhield tegen de Gallische overheersers.
Het gaat erom dat wij in dat grote Europa gezamenlijk optrekken en dezelfde
regels hebben.De voorzitter:Ik sluit niet uit dat na de lunchpauze eerst het debat over DNA-onderzoek
bij veroordeelden zal plaatsvinden en dat daarna dit debat zal worden voortgezet.
Wij hebben ook rekening te houden met de agenda van de minister van Justitie.
Dat hoort de Kamer later nog van mij.De vergadering wordt van 11.40 uur tot 11.50 uur geschorst.Minister Veerman:Voorzitter. Dit debat, dat in essentie gaat over de inwerkingtreding van
het Legkippenbesluit, heeft toch tal van beleidsvragen opgeworpen en betreft,
mede door de lengte en inbreng van de verschillende sprekers, op een aantal
punten ook beleidsoverwegingen. Ik wil daar op hoofdlijnen enkele van mijn
opvattingen naastleggen en wellicht zelfs wel tegenover stellen. Verschillende
sprekers hebben mij gevraagd wat ik nu van het dierenwelzijn vind. Laat er
geen misverstand over bestaan dat ook ik dat natuurlijk wil bevorderen, maar
het is de vraag op welke manier. Daarbij moeten wij toch twee zaken goed in
het oog houden. In de eerste plaats wijs ik op de principiële scheidslijn
die zich tussen enkele fracties enerzijds en tussen enkele fracties en mij
anderzijds aftekent, namelijk als het gaat om de vragen wat in dezen de overheidstaak
is en welke mogelijkheden de overheid heeft. Ik heb al eerder gezegd dat de overheidstaak en de overheidsmogelijkheden op dit punt naar mijn
opvatting beperkter zijn dan enkele uwer denken. Die opvatting stoelt op feiten
en ervaringen. Het gaat het kader van dit debat volgens mij te buiten om daar
verder op in te gaan, maar ik ben daartoe natuurlijk altijd bereid. In de
tweede plaats moeten wij ons realiseren dat er een Europese gemeenschappelijke
markt is en een wereldmarkt. Deze feiten dicteren de mogelijkheden voor een
dierenwelzijnniveau onder concurrentiële voorwaarden. Wij zijn geen eiland
en dat vertaalt zich ook in het niveau van dierenwelzijneisen. Willen wij
de veehouderij in Nederland redelijke kansen geven, dan zullen die in overeenstemming
moeten zijn met de eisen die elders worden gehanteerd. Als wij hogere eisen
stellen dan buitenlandse partijen op de markt, terwijl de Nederlandse sector
toch internationaal moet concurreren, zeggen wij in feite toch "vertrekt u
maar", terwijl dat niemands bedoeling zal zijn.De beoordeling van de mogelijkheden om concurrerend te produceren, ligt
natuurlijk in de allereerste plaats bij de ondernemer zelf. Die is competent
en alert en zal ongetwijfeld kennis nemen van internationale ontwikkelingen.
Hij zal zelf afwegen welke mogelijkheden er op langere termijn zijn om zijn
bedrijf overeind te kunnen houden. Als wij dan kijken naar de pluimveehouderij
en meer in het bijzonder naar de legkippensector, moeten wij vaststellen dat
in 1990 6% van de dieren alternatief werd gehuisvest, terwijl dat thans circa
eenderde is en het naar verwachting van experts binnen enkele jaren circa
tweederde zal zijn. Dat bewijst al wat de markt doet en wat ondernemers, gelet
op hetgeen zich op de markt afspeelt en hun positionering in het internationale
concurrentiële krachtenveld, voor zichzelf creëren. De vraag is
of wet- en/of regelgeving daarbij kan ondersteunen of daarvoor noodzakelijk
is. Waar het ondersteunt, is het prima, maar daar waar het tegen de markt
inwerkt, is het overbodig en bovendien moeilijk handhaafbaar.De heer Van der Ham (D66):De discussie over de vraag of wij regels moeten stellen aan de huisvesting
van kippen speelt al een paar jaar. Misschien hebben de ondernemers hun knopen
geteld en besloten om hier alvast op in te spelen. De veronderstelling van
de minister is dat de markt dit uit zichzelf heeft gedaan omdat er nog geen
regelgeving was. Ik veronderstel dat dit tot stand is gekomen onder druk van
de regelgeving die boven de markt hing.Minister Veerman:Ik denk het niet. Ik denk dat ondernemers zich laten leiden door marktkansen.
In de publieke debatten over de intensieve veehouderij heb ik al aangegeven
in welke richting de ontwikkelingen zich naar de mening van de overheid aftekenen.
Wij zien allerwegen dat de competente ondernemers zich daarop richten. De
overheid heeft daarin geen andere taak dan een ondersteunende.De heer Van der Vlies heeft met name gevraagd of dit nu via Wakker Dier
moet verlopen. Hij vindt dit een gerespecteerde organisatie, maar betwijfelt
of dit een juiste werkwijze is. Mijn opmerking in de nota naar aanleiding
van het verslag heeft te maken met de feitelijke gang van zaken. Die is dat
marktpartijen hun oor terecht – en gelukkig – te luisteren leggen
bij maatschappelijke organisaties die proberen door middel van publieksbeïnvloeding
de ontwikkelingen in de richting te sturen die zij voor gewenst houden. Daarmee
vervullen zij een belangrijke taak. Dit is een veel natuurlijker wijze van
ontwikkeling dan een die via regelgeving van de overheid wordt afgedwongen.
In dit licht moet deze opmerking worden verstaan, zonder overigens enige andere
organisatie die hetzelfde doel nastreeft, te willen diskwalificeren.Ik kom nu op de vragen over de juridische aspecten. De EU-richtlijn had
op 1 januari jl. moeten zijn omgezet in Nederlands recht. Dit is niet
tijdig gelukt om verschillende redenen, onder andere door het feit dat er
twee kabinetten zijn gevallen. Wij moeten dit nu op korte termijn repareren
en dit is de achtergrond van dit debat. De Europese Commissie heeft in 2002
een richtlijn vastgesteld voor de registratie van pluimveehouders die onder
de richtlijn vallen. In die zogenaamde registratierichtlijn is de verplichting
opgenomen dat er regels moeten worden gesteld opdat pluimveehouders zich moeten
aanmelden bij de nationale overheid. Tegelijkertijd moeten die ondernemers
een aantal gegevens overleggen waaronder het huisvestingssysteem dat zij gebruikt
hebben. De nationale overheid moet daarvan een register bijhouden.Voor het niet tijdig omzetten van de registratierichtlijn is de formele
ingebrekestellingsprocedure door de Commissie in gang gezet. De Commissie
heeft inmiddels een met redenen omkleed advies uitgebracht en daarmee is het
verzuim van Nederland vastgesteld en kan de Commissie voor het Hof worden
gedaagd. Ik wil het zo ver niet laten komen; vandaar deze behandeling.De voorhangprocedure van het Legkippenbesluit en de mogelijkheid de inwerkingtreding
bij wet te vorderen, is bedoeld om de betrokkenheid van de Kamer bij de verdere
invulling van de Gezondheids- en welzijnswet te vergroten. Met deze constructie
is destijds afgestapt van het systeem dat het besluit moet worden gevolgd
door een wetsvoorstel waarin normen worden vastgelegd. De achterliggende reden
daarvan is dat voorkomen moet worden dat er naast de GWWD andere wetten ontstaan
die in opzet niet of nauwelijks van elkaar verschillen. Het zal u niet verbazen
dat ik nog steeds vierkant achter dit idee sta, mede gelet op het huidige
kabinetsbeleid van minder regels. Ik vind dan ook dat het onderhavige wetsvoorstel
het karakter van een inwerkingtredingswet moet behouden. Het opnemen van inhoudelijke
voorschriften gaat de strekking van het wetsvoorstel overigens ook te buiten
en druist daarmee in tegen de goede wetgevingspraktijk. Om die reden moet
dit dus worden ontraden.Voorzitter: WeisglasMinister Veerman:Er is van verschillende kanten gevraagd naar de uniformiteit van de interpretaties
met als voorbeeld de zogenaamde uitgebogen kooideurtjes. Ik ken één
geval waarin de Nederlandse interpretatie van de richtlijn wezenlijk anders
is dan die van andere landen en dan met name van Engeland. Dit betreft de
vraag of een variant op het kooideurtje al of niet extra ruimte oplevert voor
de kippen. Ik heb voor de zekerheid mijn interpretatie dat dit geen extra
ruimte oplevert, voorgelegd aan de Commissie. De Commissie heeft inmiddels
schriftelijk laten weten dat Nederland het bij het juiste eind heeft. Dat
betekent dat ik de Commissie kan vragen om op te treden tegen landen die die interpretatieruimte wel menen te kunnen gebruiken. Wij zijn
dus alert en houden goed in de gaten of ook andere landen het "level playing
field" handhaven.De heer Slob vroeg naar de minimumnormen en meer in het bijzonder naar
de positie van Duitsland. In het begin van mijn betoog heb ik al aangeven
dat ik met andere landen streef naar een hoger welzijnsniveau. De heer Van
der Ham vroeg zich in dit verband echter terecht af of wij ons moeten aansluiten
bij of uitsluitend moeten richten op landen die onze grote afzetmarkten zijn.
Die markten zijn natuurlijk van belang, maar wij moeten wel in het oog houden
dat Europa groter is dan die landen en dat voor een zozeer exportgerichte
industrie, handel en productie van eieren de totaliteit het richtsnoer moet
zijn. Ik verzeker de Kamer echter nogmaals dat ik mij onverminderd zal blijven
inzetten voor hogere dierenwelzijnseisen, maar wel binnen de kaders die ik
eerder uiteen heb gezet.De heer Stellingwerf heeft de regering in een motie gevraagd om vrijkomende
legbatterijen uit de markt te nemen en te vernietigen. In antwoord op de vraag
van de heer Slob wat er met deze motie is gedaan, kan ik zeggen dat opkoopregelingen,
in verband met de concurrentieverhoudingen, alleen in Europees verband mogen
worden ontwikkeld. Opkoop is immers een vorm van staatssteun en daartoe kan
in nationaal verband niet worden overgegaan. Opkoop is alleen toegestaan bij
uittreders en sanering. Dergelijke vormen van beëindiging van activiteiten
zijn hier echter niet aan de orde. Er zal veel vaker sprake zijn van vervangingsinvesteringen.
Verder is staatssteun ook niet toegestaan, omdat het in casu gaat om het voldoen
aan wettelijke eisen.Door de heer Oplaat is verwezen naar de motie van de heer Stellingwerf
over de mogelijkheid van een importverbod voor derde landen en het opnemen
van zogenaamde "non-trade concerns" in het kader van de WTO. "Non-trade concerns"
staan op de agenda van de WTO, maar ik moet de Kamer er wel op wijzen dat
het internationale enthousiasme niet al te groot is om deze ook feitelijk
door te voeren. Een en ander neemt niet weg dat ook ik vind dat er een wereldwijd
"level playing field" moet zijn als wij in Europa tot hogere dierenwelzijnseisen
besluiten.De heer Herben (LPF):De minister wees erop dat een sloopregeling een vorm van staatssteun is.
Dat neemt echter niet weg dat de minister zich in Brussel kan inzetten voor
het totstandkomen van uniforme regelgeving.Minister Veerman:Zonder meer.Met name mevrouw Vos is ingegaan op de vraag of een ei uit een aangepaste
kooi economisch interessant is. Ik betwijfel of dat zo is. Volgens de EU-verordening
zullen eieren uit een aangepaste kooi namelijk de naam "kooi-ei" dragen. Deze
eieren krijgen dus dezelfde naam als eieren die afkomstig zijn uit niet-verrijkte
kooien. Bovendien blijkt uit een rapportage van het LEI dat er geen aanwijzing
is dat een aangepaste kooi bedrijfseconomische interessant kan zijn. Er wordt
op de markt immers geen onderscheid gemaakt tussen deze eieren. Zij doen dus
ook geen hogere prijs. Aangezien wij het aan de markt zullen overlaten, zal
de markt het ook zelf regelen en dan is het nog meer de vraag of de wakkere
ondernemer, die zich richt op relevante, perspectiefrijke markten, een dergelijk
systeem zal invoeren. Op grond van marktoverwegingen zal een ondernemer volgens
mij eerder overstappen naar bijvoorbeeld een volièrestal. Ik laat dat
echter over aan de ondernemer.Mevrouw Vos (GroenLinks):Toch is de minister niet consequent in zijn redenering. Hij zegt duidelijk
dat hij de verrijkte kooi bedrijfseconomisch geen interessante ontwikkeling
vindt. Daarmee ben ik blij. Hij heeft echter eerder gezegd dat hij de Nederlandse
concurrentie niet nog extra in de problemen wil brengen door de kooi niet
toe te staan, terwijl het hok elders in Europa wel is toegestaan. Het is van
tweeën één. De minister moet zeggen dat de kooi de bedrijfseconomische
positie van Nederland absoluut niet versterkt en dus ook de concurrentiepositie
niet.Minister Veerman:Dat is aan de ondernemer te beoordelen. De vraag is momenteel of de overheid
een positie moet innemen door een verbod uit te vaardigen.Mevrouw Vos (GroenLinks):Er was een Legkippenbesluit, namelijk dat van de heer Brinkhorst. Dat
had allang in werking kunnen treden. De minister heeft het besluit gewijzigd.
Voor het wijzigen van een besluit van zijn voorganger zal hij toch zeer sterke
argumenten moeten hebben. Ik hoor die argumenten niet in verband met de concurrentiepositie
en het bedrijfseconomisch belang. Daarin ziet de minister helemaal geen belang.
De vraag is dan ook waarom hij tot de onderhavige stap is gekomen, als het
belang niet bestaat.Minister Veerman:Aan het begin van mijn betoog heb ik duidelijk de twee argumenten genoemd.
Het eerste is dat de ondernemer de vrijheid moet worden gelaten om te beslissen
wat hij of zij denkt dat een wijze van produceren van eieren is die in de
toekomst te handhaven en te continueren is. Moet de overheid zeggen wat wel
en niet mag? Dat is een fundamenteel verschil van inzicht dat mevrouw Vos
en mij scheidt. Het tweede argument is dat ik de regelgeving conform de Europese
opvattingen wil doorvoeren. Het voorstel van Brinkhorst was daarmee niet overeenkomstig.
In het regeerakkoord zijn hierover afspraken gemaakt. Daarom is het besluit
niet doorgevoerd, maar is het met de Europese opvattingen in overeenstemming
gebracht. Dat zijn twee buitengewoon duidelijke, zeer dwingende, verstandige
argumenten.Mevrouw Vos (GroenLinks):De minister zegt dat hij het aan de markt overlaat om te kiezen voor het
kooisysteem. Dat stemt toch niet overeen met de werkelijkheid? De minister
vindt toch ook dat een overheid normen moet stellen voor het dierenwelzijn?
Hij is er toch ook om dat kwetsbare belang te beschermen? Het is toch juist
zijn taak om de normen voor te schrijven?Minister Veerman:De wijze waarop wij een en ander denken te bereiken, is wat ons scheidt.
Ik heb dat al eerder gezegd. Ik ben niet overtuigd van de noodzaak tot dwang
en evenmin van het effect van dwang. Ik ben er juist van overtuigd dat ondernemers
zich oriënteren op wat er in de wereld gaande is. Daaraan wil ik bijdragen.
Ik zou bijna zeggen: ik doe niet anders, als ik al die flessen scharreladvocaat
tel die ik bij mijn reizen door het land als beloning voor
mijn toespraken krijg. Ondernemers willen de inzichten in wat er zal gebeuren,
opzuigen. In het debat over de intensieve veehouderij heb ik dat ook ervaren.
De overheid wordt gevraagd wat zij wil, zodat de ondernemers hun stappen kunnen
zetten. Ik ben ervan overtuigd dat ondernemers die kijken naar hun marktkansen,
zich voordat zij een systeem zullen invoeren, wel twee keer zullen bedenken
of hun dat tot een continueerbare en rendabele productie zal leiden. Dat geldt
zelfs ondanks de mogelijkheid die wordt gecreëerd in het Europees kader.De heer Waalkens (PvdA):Ik heb een vraag over de economische duurzaamheid van de pluimveesector.
De beweging die in gang is gezet met investeringen in de volière, de
scharrel en verdere alternatieve huisvestingssystemen, moet toch worden gekoesterd?
Daarom moet worden voorkomen dat zich een tussensegment ontwikkelt. In dat
geval wordt het mogelijk dat de voorlopers voluit de kans krijgen. Deelt de
minister die redenering?Minister Veerman:Die deel ik niet, dat moge duidelijk zijn. Ik ben volgens mij al tien
minuten bezig om dat duidelijk te maken. Ik heb er twee redenen voor. De eerste
is dat ik er vertrouwen in heb dat ondernemers weten wat zij doen. De tweede
is dat ondernemers naar mijn mening de vrijheid moeten hebben om te doen wat
binnen de Europese regels mogelijk is. Als zij foute keuzes maken, moeten
zij niet bij mij aankomen voor saneringsregelingen. Zij hebben dan namelijk
hun beurt gehad.De heer Waalkens (PvdA):Ook de PvdA-fractie vindt dat ondernemers hun eigen keuzes kunnen maken.
Degene die zal investeren of degene die heeft geïnvesteerd in alternatieve
systemen, betrap je er mogelijk op dat hij een verkeerde keuze heeft gemaakt.
Het is toch de wereld op zijn kop als wij de zaak net omdraaien? In dat geval
laten wij degenen die geïnvesteerd hebben voluit concurreren met het
tussensegment dat de minister erin wil schuiven. Dat moeten wij toch niet
willen?Minister Veerman:De feiten, mijnheer Waalkens, bewijzen het tegendeel. Toen de scharreleieren
voor het eerst opkwamen, lachte iedereen erom en zei: waarde vermeerderen
in de ogen van de consument. Hoe kan dat nu? Weet die consument veel. De scharrelsector
heeft echter bewezen dat onderscheid aan de consument duidelijk te kunnen
maken en een meerwaarde te creëren. Dat is ondernemerschap! Dat zijn
de stappen waarlangs wij dierenwelzijn verbeteren: de consument ertoe brengen
dat hij betaald voor wat nodig is, namelijk een verbetering van het dierenwelzijn.
Wij moeten ons niet storten in de ratrace van het verlagen van de kostprijs
en allerlei overheidsregels die dat moeten verhinderen met controles. Zinloos!
Wij moeten ons richten op de kansrijke mogelijkheden die de markt biedt en
daar zijn de ondernemers voor. Díe ondernemers zullen het redden en
díe ondernemers kunnen op hulp van de overheid rekenen.De heer Waalkens (PvdA):Ik vind het pas echt hypocriet dat u de consument de schuld geeft van
de inrichting van de bio-industrie.Minister Veerman:U mag mijn woorden niet verdraaien. Ik geef consumenten helemaal niet
de schuld, maar ik wijs op de logica van het systeem. De logica van het systeem
is dat de verbinding tussen de consument en de productie verloren is gegaan
in onze samenleving. Men weet niet hoe het er toe gaat. Het is de omgekeerde
wereld als wij zeggen: het is de schuld van de producent. Wij hebben met zijn
allen een systeem in de wereld geholpen en houden dat in de wereld zo lang
wij het samen niet veranderen en door middel van ons koopgedrag laten merken
dat wij niet langer zo door willen gaan. Dat is een gezamenlijke verantwoordelijkheid
die is gegroeid en wij kunnen dat niet van vandaag op morgen en zeker niet
door wetgeving veranderen.Mevrouw Van Velzen (SP):Het mag duidelijk zijn dat ik van deze minister een meer actieve inzet
verwacht. Wij hebben dit debat natuurlijk ook al eerder gevoerd. Ik probeer
de denktrant van de minister te volgen. Hij zegt dat de ondernemer zelf wel
ziet waar de kansen in de markt liggen. Waarom hebben wij het dan vandaag
over het implementeren van een verbod op legbatterijen? Die ondernemer weet
toch zelf ook wel dat dit systeem niet de toekomst heeft? Waarom moeten wij
dat, in de denktrant van de minister, dan vastleggen in wetgeving?Minister Veerman:Omdat de Europese richtlijn dat vereist. Het betreft het implementeren
van Europese regelgeving en daarom verbieden wij legbatterijen. Het amendement-Waalkens
gaat een stapje verder, want dat betreft een verbod op de verrijkte kooien.
Ik zeg: dat is dus niet nodig.Mevrouw Van Velzen (SP):Als deze verordening er niet zou liggen, dan zou u zeker niet het initiatief
hebben genomen. Het verbod op legbatterijen tegen 2012 had volgens u net zo
goed door de sector onderling afgestemd kunnen worden.Minister Veerman:Wat is dat nu voor een redenering, mevrouw Van Velzen? Ik implementeer
Europese richtlijnen. Wat heeft het nu voor zin om te filosoferen over de
vraag wat ik gedaan zou hebben als die richtlijn er niet geweest zou zijn?
U wilt mij alleen maar aanwrijven dat ik dan niets gedaan zou hebben. Toch?Mevrouw Van Velzen (SP):Ik probeer uw denktrant te volgen en die vind ik weinig consistent. Als
u de afschaffing van de legbatterij steunt, wat zijn dan de volgende stappen?
U wilt alles op Europees niveau regelen. Wat gaat u op Europees niveau ondernemen
om verdere stappen op het vlak van dierenwelzijn in de pluimveesector te nemen?Minister Veerman:Wij vervallen in een debat over dierenwelzijn dat wij twee weken geleden
ook al hebben gevoerd. Ik vind dat prima, maar ik heb keer op keer gezegd
dat ik mij in Europees verband onverminderd en sterk zal inzetten voor de
verbetering van het dierenwelzijn. Neem mij niet kwalijk, maar ik laat het
mij niet aanleunen dat hier wordt verondersteld dat ik niets gedaan zou hebben
als de richtlijn er niet geweest zou zijn.Mevrouw Vos en de heer Slob hebben vragen gesteld over het flankerend
beleid. Er is met nadruk gevraagd wat ik aan flankerend beleid doe, aangezien
ik dat niet nodig zou vinden. Wij doen wel aan flankerend beleid,
maar niet in de zin van geld geven. Wij doen behoorlijk wat onderzoek in het
kader van ons kenniscomplex Wageningen naar het verbeteren van afzetmogelijkheden
van diervriendelijke producten. Dat betreft dus consumentonderzoek. Ik wees
net op het LEI-onderzoek die de verrijkte kooi als niet kansrijk kwalificeert.
Wij doen bovendien aan publieksdebatten. Ik doe daar zelf ook aan mee, want
ik vertelde net al over mijn oogst aan scharreladvocaat.Wij proberen consumenten bovendien te stimuleren, bijvoorbeeld door middel
van de regelingen rondom de biologische houderij. Verschillende leden hebben
mij opgeroepen daarin actiever te zijn in de zin van verbetering van de communicatie.
Wij zijn daarmee bezig, onder andere met betrekking tot de afzet van gevaccineerd
vlees. Als de Kamer nog meer wil, wijs ik op het feit dat mijn financiële
mogelijkheden buitengewoon beperkt zijn. Ik ben voortdurend bereid om met
maatschappelijke organisaties te bezien hoe wij verder kunnen gaan om de consumentenbewustwording
te stimuleren, zodat er verbetering van het dierenwelzijn optreedt vanuit
de trekkracht van de markt.Mevrouw Vos (GroenLinks):De minister zegt zelf dat het een probleem is dat de verbinding tussen
consument en producent (productie) verbroken is. Daarin zou hij toch een rol
moeten spelen? Ik vraag dus om een campagne, gericht op de consument, om de
productie in beeld te brengen en om te stimuleren dat er convenanten komen
tussen de bedrijven, de supermarkten en de verwerkende industrie. Ook daarin
zou de minister toch een rol moeten kunnen spelen?Minister Veerman:Dat probeer ik ook. Ik ben alleen niet degene die de partijen bij elkaar
roept. Ik doe wel veel op de achtergrond. Zo hebben wij geregeld gesprekken
met de zogeheten captains of industry. Daarbij gaan wij na wat daar in dit
opzicht gebeurt. Bovendien gaan wij dan na op welke wijze wij een stimulerende
rol kunnen vervullen. Wij hebben ook contacten met de maatschappelijke organisaties
die zich hiermee bezig houden. Wij staan voorts open voor suggesties van die
zijde. In de schaarse tijd die daarvoor is, maken wij daar zo goed mogelijk
gebruik van. De inzet is dus om daaraan deel te nemen en mee te bouwen. Hiervan
getuigen een aantal convenanten die wij op andere terreinen gestalte proberen
te geven. Ik geef overigens toe dat dit een taaie materie is.Voorzitter. De heer Slob heeft erop gewezen dat Japan, Rusland en Polen
de grenzen hebben gesloten voor pluimvee uit Nederland vanwege de mogelijke
aanwezigheid van vogelpest in Nederland. Hij heeft gevraagd wat ik daaraan
doe. Ik zal onze CVO (chief veterenary office) uiteraard vragen om die landen
te benaderen. Het gaat hierbij namelijk om een laag pathogeen virus dat wij
via onze monitoringsystemen ontdekt hebben. Het gaat om enkele bedrijven.
Bij een hoog pathogeen virus is het sluiten van grenzen natuurlijk redelijk.
Ook de Europese Commissie heeft in ons geval gezegd dat het gaat om een vorm
van overreactie. Ik doe dus mijn uiterste best om die landen ervan te overtuigen
dat juist dankzij het feit dat wij er zo bovenop zitten door ook laag pathogeen
virus proberen op te sporen, wij al in het begin elke mogelijkheid van het
optreden van het laag naar het hoog pathogeen virus proberen de kop in te
drukken. Dit doen wij met het oog op voorkoming van de desastreuze gevolgen
waarvan wij verleden jaar zo pijnlijk kennis hebben kunnen nemen.De heer Slob (ChristenUnie):Deze woorden zijn mij uit het hart gegrepen, maar mijn vraag gaat over
uw reactie op de opmerking van mevrouw Vos over de actieve houding van de
overheid om een en ander in beweging te brengen. Uw antwoord ging alleen over
de consument. Ik vraag u toch ook om iets actiever in de richting van de producent
te zijn in die zin dat u nagaat of er mogelijkheden zijn om de omslag van
kooihuisvesting naar alternatieve huisvestingssystemen te bevorderen. Uiteraard
hoeven die mogelijkheden niet groter te zijn dan nodig en mogelijk is in verband
met het budgettaire kader. Ik vraag u dus om het eenderde deel van het aantal
producenten dat zich hier nog niet mee bezig houdt, over de streep te trekken,
en wel het liefst vóór 2012.Minister Veerman:Ik heb mevrouw Vos al geantwoord dat wij vrij geregeld overleg voeren
met producentenorganisaties. Ik heb daarbij ook gewezen op ons onderzoek.
Daarmee willen wij eraan bijdragen dat de marktkansinschattingen zo betrouwbaar
mogelijk zijn. Op die manier willen wij fundamenten bieden voor de overwegingen
van de ondernemers. Nogmaals, hierover hebben wij vrij geregeld debatten met
producentenorganisaties. Zo wijs ik op een van de off springs van het debat
over de intensieve pluimveehouderij: een verklaring van Utrecht, waarin een
aantal pluimveehouders een gemeenschappelijke route hebben afgesproken tot
verbetering van onder meer dierenwelzijn.Voorzitter. De heer Koopmans heeft gevraagd of het PBO niet de bevoegdheid
kan krijgen om de EU-wet- en -regelgeving te implementeren en desnoods de
GWWD op dat punt te wijzigen. Dit is een interessante suggestie. Het achterliggende
motief is: is dit eigenlijk wel een onderwerp dat door de politiek behandeld
dient te worden, omdat het bedrijfsleven dat zelf wel kan? Dit blijkt ook
uit het debat met de Kamer.Hierbij plaats ik toch enkele kanttekeningen. Eerst iets over de juridische
aspecten van de EU-implementatie. Voor de te bereiken resultaten zoals de
richtlijn die vereist, is de lidstaat verantwoordelijk. Dit betekent dat als
eerste altijd de betrokken minister hierop moet en zal worden aangesproken.
Implementatie kan dus niet in autonomie; er is geen indirect medebewind. Implementatie
kan wel in medebewind. De Gezondheids- en welzijnswet voor dieren biedt een
basis om de productschappen in medebewind te roepen. De minister kan nu al
vragen om de EU-richtlijnen in medebewind te implementeren. Het verzoek om
het op die manier te doen kan meerwaarde hebben. Daarover ben ik het met de
heer Koopmans eens. Dit is bijvoorbeeld het geval als aanwijsbare, directe
belangen voor specifieke groepen aan de orde zijn en dergelijke belangen niet
in strijd met het algemeen belang zijn. Voor overdracht in medebewind is de
minister echter altijd ten volle verantwoordelijk. De heer Koopmans heeft
gevraagd waarom daar niet vaker voor werd gekozen en waarom in dit huis over
dierenwelzijn werd gesproken. Dat is vooral zo doordat alle
uitvoeringsregelingen van de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren door
middel van voorhangprocedures aan de orde dienen te komen. Die keuze heeft
de wetgever gemaakt. De Kamer heeft hier dus voor gekozen – blijkbaar
terecht – want de voorhangprocedure leidt steeds tot debatten en zelfs
verzoeken om desbetreffende regels bij wet in werking te doen treden. Dat
is dus een politiek-juridisch gegeven. Als het anders moet – dat kan
ik mij zo voorstellen – is de eenvoudigste oplossing dat het dierenwelzijn
op uitvoeringsniveau buiten het politieke debat wordt gehouden. Laat de minister
gewoon zijn werk doen; hij kan de uitvoering zelf regelen of onder omstandigheden
productschappen in medebewind roepen. In dat licht is het simpeler om de voorhangprocedure
te schrappen. De minister voert het uit of het productschap doet dit op zijn
verzoek. Als dit de Kamer niet zint, kan de minister te allen tijde achteraf
ter verantwoording worden geroepen. Ik vind dat dit de voorkeur moet verdienen.
De richtlijnen laten namelijk veelal keuzemogelijkheden waarvoor een minister
altijd verantwoordelijk wordt gesteld, ook als iets geschiedt via implementatie
in medebewind. Ik moet de Kamer nog meemaken die zich afzijdig houdt in het
debat hierover, op welke wijze dat dan ook wordt georchestreerd.De heer Koopmans (CDA):Onder welke omstandigheden wilt u de besluitvorming mede aan productschappen
overlaten? In welke omstandigheden en op grond van welke overwegingen worden
productschappen erbij betrokken in het model dat u schetst, dus zonder voorhangprocedure?
Hoe wilt u dit vormgeven?Minister Veerman:Ik wil hierover nadenken. Ik word geconfronteerd met het initiatief van
de heer Koopmans. Dat vind ik sympathiek, maar ik heb een eenvoudiger oplossing:
schrap de voorhangprocedure, dan kan de minister beslissen om het via een
Algemene maatregel van bestuur te regelen of om het in medebewind aan het
productschap over te laten. Zodoende is de keuzevrijheid van de minister groter.
In beide gevallen blijft hij verantwoordelijk. Dit komt meer tegemoet aan
de wens van de heer Koopmans dan wanneer je het uitsluitend aan de PBO's overlaat.De heer Koopmans (CDA):Wordt de maatschappelijke betrokkenheid niet vergroot door in een wet
op te nemen dat medebewind van de productschappen aan de orde is en dat de
minister alleen maar hoeft te beslissen of hij al dan niet zijn handtekening
zet? Zodoende krijgt de minister een absolute positie.Minister Veerman:Alvorens de minister zijn goedkeuring geeft, zal hij zich willen vergewissen
van de grootte van het draagvlak onder de Kamerleden en de maatschappelijke
organisaties.De heer Koopmans (CDA):Vandaar dat ik dit voorstel heb gedaan.Minister Veerman:Ik zal mij te allen tijde met maatschappelijke organisaties verstaan over
de vraag of dit een gewenste ontwikkeling is. Vandaar dat ik ervoor pleit
om dit van geval tot geval te bezien en om flexibel te zijn bij de beslissing
om iets in medebewind te doen. Ik pleit er dus niet voor om alles over te
laten aan het productschap, maar om de minister de gelegenheid te geven om
politiek gevoelige onderwerpen bij AMvB te regelen in plaats van het uit te
besteden aan PBO's. Dat ligt meer voor de hand, omdat dan rechtstreeks een
debat met de Kamer kan worden gevoerd. Ik zie mijn voorstel als een verruiming
van de suggestie van de heer Koopmans. Ik begrijp dat ik hierdoor enigszins
een beroep doe op het vertrouwen in de minister, maar goed, dat kan ook variëren.De heer Waalkens (PvdA):Ik wil mijn vertrouwen in de minister best uitspreken, maar ik vind het
ontoelaatbaar dat de minister samen met het kabinet zijn toevlucht neemt tot
achterkamertjespolitiek door het de PBO's te laten regelen in plaats van in
alle openheid en transparant te discussiëren over wat wij met de Gezondheids-
en welzijnswet voor dieren willen bereiken. Wij hebben daarvoor een voorhangprocedure
ingericht. Die mag toch niet met een pennenstreek om zeep worden geholpen?
Wij willen open en eerlijk discussiëren.Minister Veerman:Ik stel vast dat de heer Koopmans een suggestie doet waar ik sympathiek
tegenover sta om de doodeenvoudige reden dat de controletaak van de Kamer
onverlet blijft door de mogelijkheid van controle achteraf, maar waarbij wij
niet steeds – dat was zijn intentie – over elke maatregel die
het dierenwelzijn betreft een uitvoering beleidsdebat hebben zoals wij dat
nu hebben naar aanleiding van een betrekkelijk beperkte regeling.De heer Waalkens (PvdA):Het was de CDA-fractie die het bij voortduring had over zaken als de spleetbreedte,
die algemeen overleggen aanvroeg en ons tot het uiterste toe uitdaagde om
daar met hen over te praten.De heer Koopmans (CDA):Wat betreft de opmerking over "achterkamertjespolitiek"...De voorzitter:Nee, ik sta op dit moment geen discussie toe tussen de heer Waalkens en
u. Dat moet in de tweede termijn, als deze gehouden wordt.Mevrouw Van Velzen (SP):Nu komen wij toch aan de regels van het spel. Is de minister niet met
mij van mening dat de Kamer zelf in staat is om te bepalen waar zij wel en
niet over wil discussiëren voordat een verordening in werking treedt?
Waarom treedt de minister in de plaats van de Kamer door te suggereren dat
een belangrijk onderwerp als dierenwelzijn misschien wel eens niet door de
Kamer besproken zou moeten worden?Minister Veerman:Hoe kunt u mij dit nu aanwrijven, mevrouw Van Velzen? De heer Koopmans
vraagt de opvatting van de regering over zijn voorstel. Als ik niet zou hebben
gereageerd, zou u hebben gezegd: "Wat is dat nu flauw; u kiest geen positie!"
Nu zeg ik dat ik er sympathiek tegenover sta en zegt u: vindt u niet dat de
Kamer het zelf uit kan maken? Maar natuurlijk!Voorzitter. Ik kom bij het amendement-Waalkens. Het zal duidelijk zijn
dat ik dit amendement sterk moet ontraden, want het is – ik heb dat
mijns inziens voldoende duidelijk uiteengezet – in strijd met de uitgangspunten
die de regering stelt. Het zal, om de redenen die ik eerder heb genoemd, niet
een wezenlijke bijdrage leveren.Ingaande, ten slotte, op de uitdaging van mevrouw Vos om te reageren op
de advertentie waarin werd gevraagd of ik, met anderen, een geweten had, antwoord
ik dat dit het geval is. Echter, de aard en de toonzetting van de advertentie
nodigden mij niet uit om daar serieus op in te gaan.De heer Oplaat (VVD):Een van onze zeer gewaardeerde coalitiepartners ziet naar aanleiding van
het amendement-Waalkens de mogelijkheid een uitzondering te maken op het regeerakkoord,
omdat het een specifieke Nederlandse situatie betreft. Ziet de minister dit
ook zo?Minister Veerman:Neen.De voorzitter:Ik constateer dat er behoefte is aan een tweede termijn. Deze zal aan
het einde van de middag plaatsvinden, na afloop van de behandeling van het
wetsvoorstel DNA-onderzoek bij veroordeelden. De minister van Justitie is
zo vaak in de Tweede Kamer dat ik het correct vind zijn schema niet te verstoren,
al besef ik dat ik daarmee het schema van de minister van Landbouw verstoor.
Ik doe dit bewust, niet omdat de minister van Landbouw mij minder lief is,
maar omdat er op de minister van Justitie altijd een heel groot beroep wordt
gedaan door de Tweede Kamer, een nog groter beroep dan dat op de minister
van Landbouw!De algemene beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 12.30 uur tot 13.15 uur geschorst.De voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20032004-3897-3914.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl