Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging en aanvulling van de Wet op de identificatieplicht, het Wetboek van Strafrecht, de Algemene wet bestuursrecht, de Politiewet 1993 en enige andere wetten in verband met de invoering van een identificatieplicht van burgers ten opzichte van ambtenaren van politie aangesteld voor de uitvoering van de politietaak en van toezichthouders (Wet op de uitgebreide identificatieplicht) (29218)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2003-2004, pag. 1712-1721

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

30-06-2004

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

nr. 32, pagina 1712-1721

14-06-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29218Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Regels ter vergroting van de kenbaarheid van publiekrechtelijke beperkingen ten aanzien van onroerende zaken (Wet kenbaarheid publiek rechtelijke beperkingen onroerende zaken) (28218)Pagina 1693-1699
Debat over het thema Arbeid en ziektePagina 1721-1743
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging en aanvulling van de Wet op de identificatieplicht, het Wetboek van Strafrecht, de Algemene wet bestuursrecht, de Politiewet 1993 en enige andere wetten in verband met de invoering van een identificatieplicht van burgers ten opzichte van ambtenaren van politie aangesteld voor de uitvoering van de politietaak en van toezichthouders (Wet op de uitgebreide identificatieplicht) (29218)Pagina 1712-1721
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Provinciewet en de Gemeentewet in verband met aanpassing van de procedure tot benoeming van de commissaris van de Koning en de burgemeester (29012)Pagina 1689-1693
Lijst van besluiten (maandag 14 juni 2004)Pagina 1743-1743
Presentie en opening (maandag 14 juni 2004)Pagina 1689-1689
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging en aanvulling van het Wetboek van Strafrecht en enige andere wetten in verband met terroristische misdrijven (Wet terroristische misdrijven) (28463)Pagina 1699-1712
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (maandag 14 juni 2004)Pagina 1743-1745

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 66 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging
en aanvulling van de Wet op de identificatieplicht, het Wetboek van Strafrecht,
de Algemene wet bestuursrecht, de Politiewet 1993 en enige andere wetten in
verband met de invoering van een identificatieplicht van burgers ten opzichte
van ambtenaren van politie aangesteld voor de uitvoering van de politietaak
en van toezichthouders (Wet op de uitgebreide identificatieplicht) (29218).De beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Westerveld (PvdA):Mevrouw de voorzitter. De timing voor behandeling van dit
wetsvoorstel is wat ongelukkig: pal na de behandeling van de terroristenwet.
Het is dus misschien goed om de gedachtewisseling over dit wetsvoorstel te
beginnen met de vaststelling dat wij het nu over een heel ander onderwerp
gaan hebben. Geen zware criminaliteit, geen ernstige bedreiging van onze samenleving
en onze veiligheid, geen bestrijding van de zware criminaliteit. Het gaat
hier om een regeling die ziet op toename van het gezag van de publieke ordehandhaver.
Om dat effect te bereiken, wordt straks iedereen verplicht om op een gerede
vraag van een politieman, politievrouw of toezichthouder een identiteitsbewijs
te tonen. Bij mijn fractie bestaan hierbij nog altijd, na alles wat er over
het onderwerp gezegd is, aarzelingen. Ons standpunt over hoe wij straks over
dit wetsvoorstel gaan stemmen hebben wij dan ook niet bepaald.Deze aarzelingen betreffen niet zozeer de wenselijkheid van het je op
straat moeten kunnen identificeren als zodanig, maar zij zien op de manier
waarop dit in het wetsvoorstel is ingestoken. Die aarzelingen leefden toen
wij kennisnamen van de onderbouwing van de regering in de memorie van toelichting
en in de nadere gedachtewisseling met de Tweede Kamer. Zij zijn door de hierop
volgende gedachtewisseling met de Eerste Kamer weliswaar enigszins verminderd,
maar geenszins weggenomen. Wel heeft mijn fractie waardering voor de uitgebreide
en zorgvuldige wijze waarop de minister is ingegaan op de van diverse zijden
gestelde vragen.Maar toch, voorzitter, maar toch. Voor welke situaties hebben wij in ons
land deze inbreuk op de privé-sfeer precies nodig? Toegegeven, het
is een geringe inbreuk, maar het blijft een inbreuk. Welk maatschappelijk
probleem zal de verplichting om zich op een gerede vraag van politie of toezichthouder
te identificeren nu feitelijk helpen oplossen of verminderen? In elk geval
niet, zo betoogde de minister eerder, om een vermindering van de criminaliteit
te bewerkstelligen. Die illusie heeft de regering niet en die voorwaarde mag
men ook niet aan dit wetsvoorstel stellen. Wel kan het bijdragen aan een verbetering
van de rechtshandhaving, zo verwacht de minister althans. Het gezag van politie
en toezichthouder neemt toe wanneer deze gerechtigd worden in bepaalde situaties
de identificatievraag te stellen en vervolgens een bekeuring uit te schrijven
als daaraan niet voldaan blijkt te kunnen worden. Gezagstoename dus. Maar
dient die toename van het gezag nu onbeperkt en voor iedere willekeurige situatie
te ontstaan?Voorzitter. Wanneer wij het uiterst vage criterium "redelijkerwijs noodzakelijk"
uit het wetsvoorstel analyseren, lijkt het daar inderdaad op. Mogen politie
en toezichthouder dit van de minister nu straks geheel en al uitmaken? Acht
de minister de aan te passen aanwijzing waar hij van rept van het College
van PG's op dit punt voldoende concreet en voldoende toegesneden? Of komen
er toch preciezere ambtsinstructies, regels die ook voor de burger kenbaar
zijn en waar deze zich zo nodig op kan beroepen, over de vraag in welke situaties
die identificatievraag al dan niet gesteld mag worden? Ik denk dat de vraagsteller
bijvoorbeeld de reden voor die vraag moet meedelen. Hoe staat de minister
tegenover een dergelijke regel?In zijn antwoorden is de minister al enigszins ingegaan op dit punt. Wij
stellen hem die vraag echter nog eens, omdat er in zijn beantwoording wel
een buitengemeen groot vertrouwen doorklinkt in het plichtsbewustzijn, de
goede en gewetensvolle taakuitoefening van niet zozeer "de politie" als wel
van iedere individuele politieman. En toezichthouder, een toevoeging die sedert
dit wetsvoorstel steeds gemaakt moet worden. Het gaat hier om ambtsdragers
die, het zal bekend zijn, langs een andere weg ook steeds meer bevoegdheden
tot verbaliseren krijgen. Nee – ik citeer – de bevoegde vraagsteller
annex verbalisant hoeft aan degene aan wie hij de vraag stelt de reden waarom
hij dat doet niet kenbaar te maken, noch hoeft hij daarvan bij het opmaken
van het proces-verbaal melding te maken. Nee, voor over de schreef gaande
vragen – een schreef die in zijn normering behoorlijk open is –
behoeft niet gevreesd te worden. Zo'n vaart zal het niet lopen. De gevreesde
willekeur zal in ons land niet ontstaan. Ik geef een paar citaten uit de stukken:
de politieambtenaar zal niet willekeurig van toevallige voorbijgangers inzage
vorderen, maar zich concentreren op personen die ... en: dat de politie de
vordering tot willekeurige voorbijgangers richt, is niet aannemelijk ...Voorzitter. Ik wil de minister graag volgen in zijn positieve mensbeeld,
maar ik ben hier minder gerust op dan hij. Ik krijg bij het onderwerp niet
zozeer associaties met rotte appels maar wel met prestatiecontracten die de
politie bestuurlijk afrekenen op het al dan niet uitschrijven van boetes.
Deze associaties zijn de minister kennelijk vreemd. De minister vindt ook
de vraag van mijn fractie waarom hij zich niet bezorgd maakt over de criminogene
werking van een wetsvoorstel dat zaken strafbaar maakt waaraan met de beste
wil van de wereld niets hinderlijks, aanstootgevends of voor anderen schadelijks
valt te ontdekken, kennelijk buiten de orde. Hij betoogt dat een dergelijke
situatie – het ging daarbij om het naar de ID-kaart vragen aan een groep
jongeren die zich in weerwil van een plaatselijk samenscholingsverbod samen
op één plaats bevond – doorgaans wordt afgedaan met een
transactie of HALT-afdoening. Acht de minister dat in een situatie waarin
geen werkelijk strafbaar feit wordt begaan, dan níet criminaliserend?
Hoe wil hij dat dan noemen, als we het erover eens zijn dat iemand zonder
iets werkelijk strafwaardigs uit te halen, op de bon geslingerd wordt? Ik
noem een ander voorbeeld: iemand die een strafwaardige overtreding begaat,
maar twee bekeuringen in één krijgt: één voor
het op een buitenweg fietsen zonder licht en één voor het niet
op zak hebben van de identiteitskaart.Voorzitter. Dit brengt mij bij het tweede voor mijn fractie misschien
wel grootste probleem met dit wetsvoorstel. De wereld is complexer geworden,
harder ook. Mensen staan meer tegenover elkaar. Tot zover ben ik opnieuw akkoord
met de redenering in het wetsvoorstel. Die redenering kan echter ook zeer
goed een andere kant op uitwerken, in die zin dat het wetsvoorstel niet zozeer
gaat bijdragen aan de vergroting van het gezag van politie en toezichthouder
en daarmee tot meer rust en veiligheid op straat, maar aan een situatie waarin
iedereen maar bepaalde groepen in het bijzonder, te vrezen hebben van willekeurig
overheidsgedrag zodra zij zich op straat begeven. Ik neem aan dat de minister
bekend is met het feit dat in Engeland waar men een dergelijke ID-plicht
wel kent, ernstige rassenrellen zijn uitgebroken vanwege het feit dat de politie
steeds opnieuw groepjes rondhangende jongeren – uiteraard geen nette
autochtone jongemannen – om hun papieren vroeg en vervolgens degenen
die deze niet konden laten zien, een bekeuring gaf of meenam voor verhoor.Voorzitter. Ik begrijp heel goed – ik ben het er misschien zelfs
wel mee eens – waarom de minister daar in ons land met ons politiekorps
niet bang voor is. Ik zie daar gelukkig ook weinig aanleiding voor. Dat wil
echter niet zeggen dat het niet een tendens is waarmee we op termijn rekening
moeten houden. Waarom wil de minister niets weten van voorstellen om ten aanzien
van dit fenomeen de vinger aan de pols te houden? De dreiging, de verharding
waarvan de minister spreekt, komt toch niet alleen uit de koker van rebellerende
of rondhangende jongeren? Deze heeft toch ook te maken met de tegenreacties
die alle werkelijke en vermeende dreigingen van de laatste jaren volop hebben
opgeroepen? Deelt de minister dit met mij? Is hij niet evenals ik bang voor
het effect op in onze samenleving gemarginaliseerde groepen, wanneer de politie
hen willekeurig en zonder dat zij iets kwaads in de zin hebben, naar hun papieren
kan vragen? Is hij niet bang voor het effect dat dergelijke incidenten hebben
op de omstanders, wanneer zij dit keer op keer in hun omgeving zien gebeuren?
Is hij niet bang voor de reactie: "Ze zeggen wel dat ze niets kwaads in de
zin hebben, maar ze hebben wel steeds van doen met de politie!"?Voorzitter. Laat mij afsluiten met een concretisering van de hamvraag
van mijn betoog. De reden van de minister om met dit wetsvoorstel niet te
willen aankoersen op een onvoorwaardelijke draagplicht, zoals sommigen in
dit huis graag zouden zien, is dat dan het enkele vermoeden dat iemand geen
ID-bewijs bij zich heeft, al een deugdelijke grond kan zijn om daarnaar te
vragen. Dat, voorzitter, is niet de bedoeling van dit wetsvoorstel. De verplichting
het ID-bewijs te tonen, bestaat alleen als de vragende ambtsdrager een gegronde
reden heeft om die vraag aan deze persoon te stellen. Maar hoe denkt de minister
te voorkomen dat de regeling zoals deze nu is vormgegeven, ontaardt in de
door hem niet gewenste praktijk? Dat zij een draagplicht wordt, niet zozeer
voor de keurige autochtone burger, zoals de heer Eerdmans van de LPF, die
bij de behandeling van dit wetsvoorstel al aangaf daar geen enkel bezwaar
tegen te hebben, maar uitsluitend voor bepaalde groepen? Dat zij dan verwordt
tot een discriminerende draagplicht, gericht tegen bijvoorbeeld de "vuil kijkende"
Antilliaanse of Marokkaanse jongere, die zoals dat in het jargon heet "respect"
wenst? Een jongere die met zo'n blik van alles en nog wat bedoelt, maar in
elk geval niet dat hij om de klipklap naar zijn papieren kan worden gevraagd
en een bekeuring kan krijgen als hij die niet onverwijld laat zien. Deelt
de minister het met mijn fractie dat dit een reëel gevaar is, en dat
wij, om dat gevaar te beteugelen, enige rechtswaarborgen nodig hebben, zoals
een stevige voorlichting aan beide partijen, burger en ambtsdrager, over wat
hier wel en wat hier niet is besloten? Heldere concrete, voor iedereen kenbare
ambtsinstructies voor politie en toezichthouder over wat er op dit punt van
hen wordt verwacht. Een toegankelijke en bij de burger bekende klachtenprocedure,
die als uitlaatklep voor frustraties kan dienen en die voor de overheid signalen
laat doorkomen wanneer het stelselmatig stellen van onnodige identiteitsvragen
aan de orde dreigt te zijn. Kortom, een vervolgtraject op de aanvaarding van
dit wetsvoorstel dat bewerkt, a. dat de burger ervan op de hoogte is, niet
alleen dat hij op straat naar zijn papieren gevraagd kan worden, maar ook
dat degene die hem vragen stelt, daarvoor een reden moet hebben en hem deze
desgevraagd moet meedelen, en b. dat als keerzijde hiervan, de ambtsdrager
beseft dat hij van zijn beweegredenen om die vraag te stellen rekenschap moet
geven én dat een op dit punt overbodige vraag consequenties kan hebben.Als de minister dit met mij deelt, welke maatregelen denkt hij dan te
treffen om die twee effecten te bereiken? En dan bedoel ik niet alleen incidenteel,
als de wet van kracht wordt, maar ook meer structureel, als de regel al enige
tijd bestaat en als zodanig onderdeel is gaan uitmaken van de standaard werkmethodes
van politie en justitie.Ik zie uit naar het antwoord van de minister.De heer Wagemakers (CDA):Mevrouw de voorzitter. Het is bijna twintig jaar geleden dat de toenmalige
minister van Justitie, de heer Korthals Altes, bij een presentatie van het
regeringsstandpunt over het rapport-Geelhoed over deregulering als zijn mening
naar voren bracht dat er zo snel mogelijk een algemene identificatieplicht
ingevoerd zou moeten worden. Dat leidde toen tot nogal wat commotie in de
kranten. In het NRC Handelsblad werd in dat verband uiteengezet dat een identificatieplicht
een verplicht identiteitsbewijs veronderstelt en dat het identiteitsbewijs
dat Korthals Altes voor ogen stond, waarschijnlijk een modern machineafleesbaar
plastic document zou blijken te zijn, met allerlei nieuwe controlemogelijkheden
van dien.Dat is twintig jaar geleden. Het plastic kaartje dat hier wordt beschreven,
is er nog niet en het zal wellicht nog enige tijd vergen voordat het er komt.Ik zal mij niet wagen aan de beschrijving van de hele voorgeschiedenis
van de identificatieplicht in dit land. Eén element viel mij op toen
ik las over het debat over de invoering van de bestaande Wet op de identificatieplicht.
De ene regeringspartij, de PvdA, betuigde toen instemming met het wetsvoorstel
omdat het geen algemene identificatieplicht inhield maar slechts een beperkte,
terwijl de andere regeringspartij, het CDA, juist zei dat het zo'n goed wetsvoorstel
was omdat het vrijwel neerkwam op een algemene identificatieplicht. Ik heb
nu al aan het betoog van de woordvoerster van de PvdA-fractie gemerkt dat
vandaag hetzelfde dreigt rondom het begrip "draagplicht".Wat hier voorligt, is een wetsvoorstel strekkende tot een uitgebreide
identificatieplicht, weer een nieuwe term. Als men de stukken leest, valt
het op dat er altijd een zekere verwarring heeft bestaan rondom het begrip
"algemene identificatieplicht". Dat is goed te zien bij dit wetsvoorstel,
omdat de Raad van State in zijn advies dit eerbiedwaardig college voorstelde
om de citeertitel van dit wetsvoorstel in de considerans te herzien, en wel
zodanig dat daarin tot uitdrukking zou komen dat dit wetsvoorstel een algemene
identificatieplicht regelt. Het moet een teleurstelling zijn geweest voor de Raad van State, want de regering zag daarin aanleiding om dat
in ieder geval niet te doen en om, op de plaatsen in de memorie van toelichting
waar nog gesproken werd over een algemene identificatieplicht, dit woord te
verwijderen om in ieder geval geen bijdrage te leveren aan een nog grotere
verwarring.Het begrip "algemene identificatieplicht" zou de naar de mening van de
regering gereserveerd moeten blijven voor een situatie waarin opsporingsambtenaren
en toezichthouders iedereen in de openbare ruimte zonder directe aanleiding
zouden mogen aanhouden om zich van hun identiteit te vergewissen. Dat wordt
in dit wetsvoorstel niet voorgesteld. Dat is de ene verwarring. Er is voorts
sprake van onduidelijkheid over de praktische betekenis van het onderscheid
tussen enerzijds toonplicht en anderzijds draagplicht. Toonplicht heette in
dit verband vroeger overigens bewijsplicht. De regering stelt geen voorstander
van zo'n algemene draagplicht te zijn, voor zover dat betekent dat dat een
zelfstandig strafbaar feit zou worden, dat je ook als zodanig zou kunnen sanctioneren.
En, zoals gezegd, de regering is geen voorstander van een algemene identificatieplicht
zoals hiervoor gedefinieerd. Wat hier in dit wetsvoorstel echter is voorgelegd,
is een zodanige uitbreiding van de formele toonplicht dat zulks in materiële
zin een algemene draagplicht met zich brengt. De opsporingsambtenaren en de
toezichthouders krijgen voorts de bevoegdheid om inzage in het identiteitsbewijs
te vragen in het brede kader van hun taakuitoefening.Ik ben in een artikel de verzuchting tegengekomen dat dit onderwerp vroeger
een materie was waarmee fractievoorzitters zich bezighielden en dat het allengs
een zaak is geworden voor juristen. Zoals bekend de werkpaarden van het parlement!
Tegen de achtergrond van dit soort subtiele verschillen is die verzuchting
voor mij begrijpelijk. Het deed mij in dit verband overigens deugd dat de
minister-president vorige week op een verkiezingsbijeenkomst trots meedeelde
dat dit kabinet ervoor gezorgd heeft dat er een algemene identificatieplicht
komt. Ik denk niet dat hij die formulering gebruikte omdat hij afstand wilde
nemen van datgene wat de minister van Justitie vandaag verdedigt, maar het
gaat mij meer om het volgende punt. Als het wordt uitgelegd aan het volk –
waartoe een verkiezingsbijeenkomst toch kan dienen – dan is kennelijk
de reflex geweest: dit is nu die algemene identificatieplicht; dit kabinet
zorgt daarvoor.Als je kijkt naar het verschil tussen beide benaderingswijzen, het verschil
tussen de algemene identificatieplicht en wat daarmee zou samenhangen en hetgeen
hier verdedigd wordt, dan komt het erop neer dat er bij dit systeem geen zelfstandige
controles zullen kunnen plaatsvinden op het niet voldoen aan de impliciet
veronderstelde en daarmee in feite opgelegde algemene draagplicht. Het lijkt
ook wel erg Nederlands – oer-Nederlands mag ik wel zeggen – een
regel die je invoert omdat je eraan hecht, maar die je dan als zodanig niet
zou willen controleren. Wat is daar nu mee gewonnen, omdat de ontwikkeling
toch onmiskenbaar gaat in de richting van een algemene identificatieplicht
met daaraan gekoppeld een formeel gesanctioneerde draagplicht? Mijn fractie
heeft ook niet zo'n moeite met het feit dat die weg ooit gegaan zal moeten
worden.Daarmee wil ik echter niet zeggen dat wat hier wordt voorgesteld, in de
praktijk niet bevredigend zou kunnen werken. Als ooit de noodzaak mocht blijken
om dat soort zelfstandige controles te kunnen uitoefenen, dan kan daarin altijd
nog op enig moment worden voorzien. In de stukken wordt weliswaar gezegd dat
de regering in overeenstemming met het advies van Wiarda uit 1987 van mening
is dat het niet wenselijk is om te komen tot zo'n algemene identificatieplicht,
maar men gebruikt daarvoor een tamelijk voorzichtige formulering. Men zegt:
het door Wiarda weergegeven toetsingskader heeft zijn gelding behouden. Dat
zal zeker zo zijn, maar het gaat natuurlijk om de vraag hoe invulling wordt
gegeven aan de wegingelementen die in dat kader besloten liggen. Het voorliggende
wetsvoorstel is daarvan een goed voorbeeld, omdat de regering zelf aangeeft
dat het zwaarwegende maatschappelijke belang moet worden gewogen en beoordeeld.
Op dat punt is er een verschuiving opgetreden sinds 1987, en wel zodanig dat
dit wetsvoorstel nu als het ware gerechtvaardigd is.Die ontwikkeling gaat door, die zal niet stoppen. Wij zullen dus op enig
moment in de toekomst het punt bereiken waar België al vijftien jaar
geleden stond. Je kunt je afvragen of dat komt omdat België zoveel onveiliger
is. In ieder geval kan het niet liggen aan het feit dat wij te doen hebben
met een EVRM-verdrag, omdat ik toch aanneem dat België zich houdt aan
dat verdrag. Het zou mij werkelijk verbazen als de minister morgen het tegendeel
zou betogen.Wij hebben hier te doen met een "geïmpliceerde algemene draagplicht",
zoals de minister het aanduidde in de Handelingen van de Tweede Kamer. Dat
brengt mij vervolgens op de aard van het identiteitsbewijs. Tegen de achtergrond
van de voorgeschiedenis is het begrijpelijk dat men een aantal jaren geleden
zei dat wij moesten gaan werken met de bestaande identiteitsbewijzen. Nu er
in feite een algemene draagplicht wordt ingevoerd, is het wenselijk dat dan
ook de stap wordt gezet naar een Nederlandse identiteitskaart in de vorm van
dat plastic kaartje, waarover twintig jaar geleden in de krant al werd gerept.
Dat voorkomt een aantal praktische problemen die mijn fractie in het verslag
heeft gememoreerd, waarop ook antwoord is gekomen. Ik blijf het vreemd vinden
dat ik mijn paspoort of rijbewijs bij mij moet steken als ik op zaterdag bij
mij in de buurt ga joggen. De omliggende landen hebben zo'n identiteitskaart
en wij moeten niet alles beter willen weten dan het buitenland.Ik maak nog twee korte opmerkingen. Er kan inzage worden gevorderd voor
zover dat redelijkerwijs noodzakelijk is voor de uitoefening van de politietaak.
Dat staat letterlijk zo in het wetsvoorstel. Dat zou mijn fractie niet op
voorhand al te restrictief willen interpreteren. In de memorie van antwoord
Eerste Kamer deelt de minister mede dat je in het geval van een verstoring
van de openbare orde inzage kunt vorderen bij personen die zelf deelnemen
aan de ongeregeldheden dan wel aan personen die zich in een goede positie
bevinden om verslag te kunnen doen van hun waarnemingen. Dat zijn, kortom,
de mensen die het allemaal goed gezien hebben. Nu lijken mij die groepen niet
zo gemakkelijk te scheiden in zo'n mêlee van verstoring van de openbare
orde. Ik meen dat die groepen ook niet als enige aangesproken kunnen worden
op inzage. Men hoeft maar één keer het proces-verbaal
te lezen van een vechtpartij in een café om overtuigd te geraken van
de noodzaak om iedereen in het café te vragen om inzage. Het is mogelijk
dat je al die verklaringen op enig moment in het strafproces zou kunnen benutten.Er wordt nu naar mijn mening, weliswaar versluierd, een algemene draagplicht
ingevoerd. Dat heeft wat de CDA-fractie betreft het gunstige neveneffect dat
bij handhaving van andere regelgeving voortaan van de voortdurende beschikbaarheid
van een zodanig identiteitsbewijs kan en mag worden uitgegaan. Ik heb daar
in het verslag reeds een voorbeeld van gegeven, namelijk een horecabedrijf
waar uitsluitend alcoholhoudende drank mag worden verkocht aan personen van
zestien jaar of ouder en sterke drank aan personen van achttien jaar en ouder,
terwijl in de gemeentelijke verordening de toegang tot bepaalde horecazaken
kan worden gereserveerd voor personen van 21 jaar of ouder. Mijn fractie heeft
geen moeite met de gedachte dat voortaan bij gemeentelijke verordening of
als voorwaarde verbonden aan een horecavergunning aan een exploitant de verplichting
opgelegd wordt om in voorkomende gevallen de leeftijd van jongeren te controleren
met het oog op de naleving van genoemde verbodsbepalingen. Ik noemde slechts
één voorbeeld, maar op dat punt zijn er vele andere voorbeelden
denkbaar.Wij zien met belangstelling de reactie van de minister tegemoet.De heer Holdijk (SGP):Mevrouw de voorzitter. Duidelijk herinner ik mij de behandeling in deze
Kamer van de Wet op de identificatieplicht op 7 december 1993, de wet
die op 1 juni 1994 in werking is getreden. Welbeschouwd markeerde die
wet een omslag in het denken over bijvoorbeeld privacybescherming. Tot enkele
jaren daarvoor was het niet mogelijk over een identiteitskaart te spreken
zonder ressentimenten op te roepen over het "Ausweis" uit de bezettingstijd.
De oorlogservaringen lagen ook ten grondslag aan de protesten tegen de volkstelling
in 1970 en de voornemens in latere jaren om elke burger van een administratienummer
te voorzien. Ik verwijs naar het rapport van de commissie-Westerhout. Maar
in 1993 kon men reeds onbekommerd spreken over een overwaardering van de privacy.
Dat is een term die in de Handelingen voorkomt. In 1993 ging het om de Wet
op de identificatieplicht, maar in feite was het een wet op een bepérkte
identificatieplicht. Vanwege die beperktheid hebben onze fracties zich daar
niet tegen verzet.Thans gaat het om een wet op de uitgebreide identificatieplicht. Waarom
dat adjectief "uitgebreid" eigenlijk? Het is in feite toch een wet op de algemene
identificatieplicht? De wet van 1993 was beperkt in die zin dat alleen in
bepaalde situaties een identificatieplicht ging gelden. Het voorstel van wet
dat ons thans is voorgelegd, bevat in feite een algemene plicht tot het desgevraagd
tonen van een identificatiebewijs voor iedereen boven de 14 jaar. De facto,
zo zeg ik met de heer Wagemakers, is er ook een draagplicht, ook al is het
niet bij zich dragen van een identificatiebewijs niet gesanctioneerd.En wat is de reden voor de regering om de beperkte identificatieplicht
van 1993 nu om te zetten in een algemene identificatieplicht? Beter uitgedrukt
in de termen van artikel 8 EVRM, wat is de dringende maatschappelijke noodzaak
die dwingt tot uitbreiding van de identificatieplicht? Dat is, kort samengevat,
de toegenomen complexiteit van de samenleving, zoals dat nog eens is verwoord
op blz. 2 van de memorie van antwoord aan deze Kamer. Ik vind dit geen buitengewoon
overtuigend argument. De constatering van de complexiteit als zodanig is natuurlijk
wel juist, maar 50 of 100 jaar geleden hebben onze voorouders ongetwijfeld
hetzelfde geconstateerd. Ook al maakt die toegenomen complexiteit een algemene
identificatieplicht misschien wel wenselijk, dat is nog wat anders dan dat
deze ook noodzakelijk is geworden. In het kader van de wenselijkheid plaats
ik de redenering van de regering dat een algemene identificatieplicht een
bijdrage kan leveren aan de bestrijding van de criminaliteit "vooral in die
gevallen waarin verdachten naar geldend recht niet op grond van enige bepaling
gehouden zijn een identificatiebewijs bij zich te dragen of te tonen", aldus
de regering alweer op blz. 2 van de memorie van antwoord. Het zou dus goed
zijn voor de rechtshandhaving en het zou de taakuitoefening van de politie
bij de openbare ordehandhaving vergemakkelijken. Echter, zo erkent de regering
"zonder dat daarvan een direct meetbaar effect zal uitgaan" op de bestrijding
van de criminaliteit. Bij dit argument voor de wenselijkheid c.q. noodzakelijkheid
moeten enkele kanttekeningen worden gemaakt.Ook in de huidige situatie beschikt de politie ter handhaving van de rechtsorde
en van de openbare orde op basis van het Wetboek van Strafrecht en een aantal
bijzondere wetten over mogelijkheden om de identiteit te controleren. Opsporingsambtenaren
beschikken echter niet over een algemene bevoegdheid tot het controleren van
de identiteit van personen die geen verdachte zijn. Als ik de huidige situatie
zo typeer, zal de minister, zo neem ik aan, deze herkennen. Graag hoor ik
van hem of dat het geval is. In het stelsel van het wetsvoorstel behoeft men
geen verdachte van een concreet strafbaar feit te zijn, men behoeft zelfs
in het geheel niet verdacht te zijn, om aan een controle onderworpen te kunnen
worden. Daarmee wordt de altijd al wat diffuse grens tussen controle en opsporing
niet alleen nog vager, maar ook verder teruggeschoven. Wordt de grens niet
zelfs zo ver teruggeschoven dat kan worden gesproken van een trendbreuk? Immers,
niet slechts in incidentele gevallen, zoals in de bekende gevallen van de
verkeerscontroles, maar in zijn algemeenheid wordt nu de niet ondenkbare mogelijkheid
voor de politie gecreëerd om een controlebevoegdheid aan te wenden om
in een zeer vroeg stadium in te grijpen in gevallen waarin het strafvorderlijk
instrumentarium nog niet kan worden toegepast.De regering bezweert bij herhaling dat de handhaving van de identificatieplicht
geen zelfstandig doel is, maar tegemoetkomt aan de taakuitoefening van politie
en toezicht in concrete situaties. Zij kunnen tot handhaving overgaan indien
dit, met een aan artikel 8 van de Politiewet ontleend criterium, "redelijkerwijs
noodzakelijk is voor hun taakuitoefening". Het derde lid van dit artikel dat
dergelijke controles betreft, kent evenwel niet de term "redelijkerwijs noodzakelijk".
De term "redelijkerwijs noodzakelijk" staat wel in het tweede lid, waar wordt gesproken over de hulpverleningstaak van de politie. Maar
dat is toch zeker een heel andere situatie?De regering stelt dat voor deze taakuitoefening in de concrete situatie
aanleiding moet bestaan. Maar hoe moet voor de burger duidelijk worden dat
de vordering tot het tonen van een identiteitsbewijs redelijkerwijs noodzakelijk
is en welke aanleiding voor die vordering gevonden kan worden? Het een noch
het ander is door de burger zelfs achteraf vast te stellen. De aanleiding
tot het vorderen behoeft immers niet duidelijk te zijn en evenmin duidelijk
gemaakt te worden. Aangezien controles niet geregistreerd behoeven te worden,
is achteraf ook geen controle mogelijk, behalve in het geval dat een proces-verbaal
wordt opgemaakt.De regering verklaart bovendien dat zij het geven van nadere instructies
aan politie en toezichthouders thans niet nodig acht. Zie blz. 11 van de memorie
van antwoord. Verder volstaat de regering met de mededeling dat zij het voor
aannemelijk houdt dat het College van procureurs-generaal de bestaande aanwijzing
ter zake handhaaft. Ik doel dan op het uitgangspunt voor de handhaving van
de Wet op de identificatieplicht dat de identificatieplicht een instrument
is voor betere rechtshandhaving en geen doel op zichzelf. Zie blz. 4 van de
memorie van antwoord.Duidelijk is in elk geval dat het niet voldoen aan de identificatieplicht
niet altijd gekoppeld behoeft te zijn aan het optreden naar aanleiding van
een vervolgbaar strafbaar feit. De keerzijde is dat het niet op eerste vordering
voldoen aan de toonplicht een redelijk vermoeden van schuld aan een overtreding
oplevert. Wie niet voldoet aan de vordering kan aangehouden en onderworpen
worden aan maatregelen ter identificatie.Behalve deze principiële bedenkingen tegen het wetsvoorstel zou ik
ook nog een ernstig praktisch bezwaar willen noemen. Er is gekozen voor veertien
jaar als een algemene ondergrens van de identificatieplicht. Het is en blijft
echter merkwaardig dat geen aansluiting is gezocht bij de overige Europese
landen, die een ondergrens van zestien jaar hanteren. Het is naar mijn mening
een tekortkoming dat geen uitzondering is opgenomen voor personen met een
hoge leeftijd en voor personen die hoogstwaarschijnlijk voor de rest van hun
leven in een inrichting verblijven. Het lijkt mij niet zinvol om hen te verplichten
een identiteitsbewijs aan te schaffen.Bij onze fracties leven nog aarzelingen en reserves ten aanzien van dit
wetsvoorstel. Misschien leidt de reactie van het kabinet tot een gedeeltelijke
of gehele bevrijding daarvan.De heer Rosenthal (VVD):Voorzitter. De veiligheidssituatie in ons land laat nog steeds te wensen
over; de criminaliteit blijft onverantwoord ernstig en er is veel te veel
overlast in het openbare domein. Als degenen die iets in hun schild voeren
weten dat zij zich gemakkelijk in de anonimiteit van de publieke ruimte kunnen
verschuilen, dan schaadt dat de rechtshandhaving en dus de rechtsstaat. Goedwillenden
in het publieke domein moeten erop kunnen rekenen dat kwaadwillenden niet
weg komen met de trucs die zij nu nog kunnen uithalen om aan legitiem toezicht
en legitieme controle te ontkomen. Hoewel wij daar zeker geen wonderen van
mogen verwachten, zeker niet in een tijd dat wij ook rekening moeten houden
met de aanwezigheid van terroristen, kan de aanscherping van de identificatieplicht
geen kwaad.Langzamerhand is in veel wet- en regelgeving voorzien in een identificatieplicht,
maar toch zijn er nog veel hiaten. De VVD-fractie vindt het voorstel van de
minister om de identificatieplicht uit te breiden dan ook een goede zaak.
Volgens wetenschappelijk onderzoek bevindt mijn fractie zich in het goede
gezelschap van een ruime meerderheid van de bevolking, waarbij het opvalt
dat juist de oudere generatie, die de oorlog nog heeft meegemaakt, steun betuigt
aan het voornemen.Desondanks heeft de VVD-fractie nog een aantal vragen. Het is een gemiste
kans dat de minister niet een algemene identificatieplicht heeft voorgesteld.
Collega Wagemakers ging twintig jaar terug in de tijd, maar ik ga wat minder
ver. Het Tweede-Kamerlid Van de Camp van de CDA-fractie sprak zich vijf jaar
geleden uit voor invoering van de algemene identificatieplicht. Ik begrijp
sinds vandaag dat de minister, als hij daar anders over denkt, op dit punt
van mening verschilt met de minister-president. De minister van Justitie legt
de nadruk op de identificatieplicht als ondersteuning bij de taakuitoefening
van politie en toezichthouders. Voor hem verschilt dat wezenlijk van een algemene
controlebevoegdheid. Ik verzoek hem om dat nog eens helder uit te leggen.
Ligt in dat onderscheid niet een gebrek aan vertrouwen besloten jegens degenen
die onder democratische controle in overheidsdienst werkzaam zijn? Als het
om wantrouwen gaat, dan is de vraag: wie wantrouwt de politie en de toezichthouders
nu eigenlijk? Mensen die niets te verbergen hebben, zullen geen enkel probleem
hebben met de plicht om de identiteit aan te tonen. Van een algemene identificatieplicht
gaat bovendien een veel sterkere preventieve werking uit dan van de uitgebreide
identificatieplicht die nu wordt voorgesteld. Collega Wagemakers heeft er
al op gewezen dat de Raad van State meent dat wij in feite al op weg zijn
naar een algemene identificatieplicht. Waarom wordt die stap niet meteen gezet?De minister is ook gevraagd waarom in het wetsvoorstel over het identiteitsbewijs
alleen een toonplicht en niet een draagplicht voor de burgers wordt voorgesteld.
Natuurlijk kunnen wij hierover heel ingewikkelde verhalen met elkaar houden.
Sommigen voorzien al meteen razzia's op straten en pleinen. In andere landen
waar men verplicht is om het identiteitsbewijs bij zich te dragen, zijn er
echter geen razzia's. De politie en de toezichthouders, die toch al gebukt
gaan onder veel administratieve lasten, moeten niet ook nog eens worden opgezadeld
met een regeling waardoor wel degelijk een aanzienlijke, tijdrovende ballast
kan ontstaan. Het kabinet heeft deregulering juist tot speerpunt van het beleid
gemaakt. Deze minister van Justitie zou daarin het goede voorbeeld kunnen
geven. Wat helpt het dan dat, zoals de minister zelf stelt in de memorie van
antwoord: "het risico dat men niet kan voldoen aan de toonplicht door af te
zien van het dragen van een identiteitsbewijs, voor de burger is"? Die burger
wentelt dat risico dan immers gewoon af op de politie en de toezichthouders,
die de betrok kene bijvoorbeeld moeten meenemen naar het bureau.De VVD-fractie heeft ook in dit verband weinig op met het argument van
de minister dat een draagplicht "identiteitscontrole als doel" – dit
staat in de memorie van antwoord – mogelijk zou maken en daarom niet
zou passen. Het zou misschien nog wel een klein beetje op de loer kunnen liggen
in combinatie met de algemene identificatieplicht die de VVD-fractie graag
zou willen invoeren, maar het is zeker niet aan de orde bij de uitbreiding
van de toonplicht. Uitgebreid maar niet algemeen, en draagplicht maar geen
toonplicht; ik vind dit twee gemiste kansen.Een derde punt betreft de afwijzing van een apart identiteitsbewijs zoals
België, Frankrijk en Duitland dat kennen. Zo meteen hebben wij het paspoort,
de identiteitskaart, het vreemdelingendocument, het rijbewijs en het bromfietscertificaat.
Wellicht kan de heer Wagemakers gaan joggen met een bromfiets naast zich,
zodat hij iets heeft aan dat bromfietscertificaat. Het is van alles wat. Belangrijker
in dit verband is dat de kwaliteit van die identiteitsbewijzen steeds verder
uiteen zal gaan lopen, gezien bijvoorbeeld de extra veiligheidskenmerken die
in EU-verband wel aan paspoorten en visadocumenten worden gesteld, maar niet
aan andere documenten. Dat invoering van een apart identiteitsbewijs uitstel
na 1 januari 2005 zou betekenen, is voor mijn fractie in dit verband
geen alles afdoend argument. Ook hier de vraag: waarom niet nu regelen wat
er over enkele jaren ongetwijfeld toch zal komen, en dan tegen extra kosten?
Dit is de derde gemiste kans.Hier komt bij dat wij sterke twijfels houden over het invoeringstraject
van die uitgebreide identificatieplicht. Er zal een eenmalige piek zijn van
440.000 extra reisdocumenten. De minister geeft aan geen capaciteitsproblemen
te zien als de groep burgers tussen 14 en 17 jaar ten minste twee maanden
voor de invoeringsdatum – dus voor 1 november – een document
aanvraagt. Die groep bestaat, naar wat de minister ons heeft gemeld, uit 335.000
personen. Als wij het goed begrijpen, is onze logische vraag: hoe zit het
met de 105.000 daarbovenop? Het kan zijn dat de VVD-fractie uitgaat van verkeerde
veronderstellingen, maar dat hoor ik dan graag nader.Wij hebben gevraagd naar de betekenis van het wetsvoorstel voor de gang
van zaken in de veiligheidsrisicogebieden in de grote steden. De minister
geeft te kennen dat de enkele aanwezigheid van iemand in zo'n gebied op zich
niet rechtvaardigt dat om inzage van zijn identiteitsbewijs wordt gevraagd.
Wij begrijpen de redenering goed die de minister in de schriftelijke voorbereiding
heeft gehanteerd. Wij kunnen ons echter voorstellen dat de taakuitoefening
van de politie in een veiligheidsrisicogebied een extra ruime toepassing van
de identificatieplicht met zich moet meebrengen. Dat zou ook een soort logica
opleveren wat betreft de reden waarom een gemeente een bepaald gebied in de
grote stad als veiligheidsrisicogebied aanwijst.De minister heeft naar het oordeel van de VVD-fractie op drie punten kansen
gemist: niet algemeen, maar slechts uitgebreid; geen draagplicht, maar slechts
toonplicht, en een variëteit aan documenten in plaats van toch een simpel
identiteitsbewijs zoals in andere landen. Collega Wagemakers sprak daar ook
over. Hoewel de bewindsman die drie kansen heeft gemist, staat mijn fractie
positief tegenover het wetsvoorstel. Op de gemiste kansen willen wij graag
een overtuigende reactie van de minister, alleen al omdat hij zich anders
problemen op de hals dreigt te halen die hij op dit ogenblik nog kan voorkomen.Mevrouw De Wolff (GroenLinks):Met zulke politieke vrienden heb je haast geen oppositie meer nodig, zou
je zeggen. Ik zal bekijken of ik minstens even veel bezwaren tegen het wetsvoorstel
kan opperen als de heer Rosenthal.Mevrouw de voorzitter. Als in brede kring het idee leeft dat het niet
meewerken aan de vaststelling van de identiteit tot straffeloosheid leidt,
gaat dit ten koste van de rechtshandhaving. Dit is een citaat uit de memorie
van antwoord. Maar leeft dat idee in brede kring? En is er iets nieuws onder
de zon? In mijn studententijd verkeerde ik niet echt in een brede kring, maar
wel in een kring van activisten. Daarin leefde het idee dat je vooral met
een stalen gezicht "Jansen" moest zeggen als je gevraagd werd hoe je heette
en je was aangetroffen bij een betoging of bij iets wat uit de hand dreigde
te lopen. Volgens mij is er niets nieuws onder de zon. Uit geen enkel onderzoek
heb ik kunnen opmaken dat het niet meewerken aan de vaststelling van de identiteit
een toenemend maatschappelijk probleem is.De regering gelooft kennelijk ook zelf niet in de nuttige effecten van
het wetsvoorstel op het terugdringen van de criminaliteit. Op pagina 4 en
5 van de memorie van antwoord schrijft zij in ieder geval dat zij niet gelooft
in een direct en meetbaar effect van het wetsvoorstel op de criminaliteit.
Mevrouw Westerveld heeft goed geanalyseerd waar het het kabinet eigenlijk
om te doen is, namelijk het vergroten van het gezag van politie en andere
toezichthouders in de publieke ruimte. Maar vergroot je het gezag wel met
de invoering van een praktisch algemene legitimatieverplichting? Je zou eigenlijk
aan het treinpersoneel van de NS moeten vragen of het vindt dat zijn gezag
is toegenomen sinds het verplicht werd om in het openbaar vervoer over een
identiteitsbewijs te beschikken. Ik geloof er eerlijk gezegd niets van. Met
andere woorden, het wetsvoorstel zal noch op de criminaliteit, noch op de
rechtshandhaving veel invloed hebben.Daarentegen zie ik wel een aantal nadelen aan de invoering van de algemene
identificatieplicht.De heer Rosenthal (VVD):Kan mevrouw De Wolff nog even adstrueren waarom zij er helemaal niets
van gelooft? Ik verwijs hierbij naar het openbaar vervoer.Mevrouw De Wolff (GroenLinks):Het probleem is meer dat ik in de stukken geen enkel begin van een bewijs
heb gevonden voor de opvatting dat dit wetsvoorstel werkelijk bijdraagt aan
een vergroting van het gezag van toezichthouders en politie. Geponeerd wordt
dat er een probleem is omdat veel mensen zich schuilhouden in anonimiteit,
maar het wordt nergens cijfermatig en met feiten onderbouwd. Dat is mijn bezwaar
tegen het voorstel. Als je iets wilt invoeren wat de gemoederen toch redelijk
bezighoudt, zij het niet zo sterk als twintig jaar geleden, dan moet je aan
de hand van feiten en cijfers aantonen dat het werkelijk een
nuttig doel dient. Dat mis ik in de stukken.De heer Rosenthal (VVD):Ik wil u niet op woorden vangen, maar u zei dat u er niets van gelooft.
U kunt natuurlijk ook een eigen waarneming plegen. Mijn waarneming is ...Mevrouw De Wolff (GroenLinks):Ik zou natuurlijk geholpen zijn met een waarneming die ergens op is gebaseerd,
maar ik lees haar in geen enkel stuk.De heer Rosenthal (VVD):U kunt zich toch wel iets voorstellen bij overheidsfunctionarissen en
andere functionarissen wier gezag wat sterker in elkaar steekt als zij zich
ervan verzekerd weten dat zij mensen inderdaad kunnen vragen naar een identiteitsbewijs,
zonder dat die mensen plagenderwijs, ook ten overstaan van omstanders, kunnen
zeggen dat zij "Jansen uit de Kerkstraat" zijn.Mevrouw De Wolff (GroenLinks):Natuurlijk, maar ik zie ook andere nadelen. Stel dat die mensen geen identiteitskaart
bij zich hebben. Wat moet er dan gebeuren? Er moet een proces-verbaal worden
opgemaakt, zij moeten worden aangehouden en er moet vervolging plaatsvinden.
Eerlijk gezegd geloof ik niet dat er, in een tijd waarin de politie en de
vervolgingsautoriteiten gebukt gaan onder een zware zakenlast, een substantieel
aantal zaken bij kan in het kader van deze wet. Je vervolgt dan eigenlijk
iets dat op zichzelf niet als laakbaar wordt ervaren, maar je bent bezig met
het organiseren van bureaucratie om het gezag van die ene politiefunctionaris
in de openbare ruimte te ondersteunen.De heer Rosenthal (VVD):Ik bespeur in uw reactie dat u vindt dat de draagplicht een welkome bijdrage
zou zijn aan de verduidelijking van de gezagsituatie van de overheid.Mevrouw De Wolff (GroenLinks):Het verschil tussen toonplicht en draagplicht vind ik eerlijk gezegd nogal
academisch. Het komt er natuurlijk op neer dat er een draagplicht wordt geïntroduceerd.
Ik moet nog zien dat mensen zich eraan gaan houden. Mensen hebben nu al vaak
paspoort of rijbewijs bij zich, zeker als zij gebruik maken van een auto.
Net zo veel mensen hebben als zij uitgaan, winkelen of aan het sporten zijn,
helemaal geen zin om zo'n kaart bij zich te steken en zullen het dus ook laten.
Vele mensen zullen schouderophalend aan deze verplichting voorbij gaan. Uiteindelijk
zul je de legitimatie van overheidsoptreden eerder uithollen dan versterken.Voor zover mensen wel massaal gehoor zouden geven aan de verplichting
om een identiteitsbewijs bij zich te dragen, denk ik dat eerder het gevoel
versterkt wordt dat de publieke ruimte een sfeer van wantrouwen met zich meebrengt.
Dit gevoel wordt ook al door toenemend cameratoezicht versterkt, althans bij
sommigen. Ik geef toe dat anderen het juist als een geruststelling ervaren
dat er overal camera's hangen, maar ik ken ook velen die zeggen: als er overal
camera's hangen en ik moet ook nog een identiteitsbewijs bij mij dragen, dan
heb ik het gevoel dat ik al bij voorbaat als een verdachte wordt aangemerkt.De heer Holdijk heeft al het een en ander naar voren gebracht over de
vervaging van de grens tussen controle en vervolging. Dit is ook al weer een
nadeel van de invoering van deze verplichting. Waar houdt controle op en begint
vervolging? Ik wijs op de ruimte van het criterium "redelijke taakuitoefening"
en het gebrek aan mogelijkheden om dat daadwerkelijk te toetsen. De sanctie
is voorts disproportioneel: een boete van ten hoogste € 2250 voor
het niet kunnen tonen van een identiteitsbewijs en dat voor jongeren van 14
jaar en ouder. Ik denk dat er in de praktijk maar heel weinig bestraffing
zal plaatsvinden en ik hoop dat eerlijk gezegd ook. Daarmee zal de norm die
geïntroduceerd wordt, een loze norm zijn omdat er weinig gebeurt als
iemand die kaart toevallig eens niet bij zich heeft.Mijn laatste bezwaar is ook al eerder genoemd vanavond, namelijk het risico
van een discriminerende uitoefening van de bevoegdheid. Eerlijk gezegd is
dit mijn ernstigste bezwaar tegen dit wetsvoorstel. Ik heb de laatste jaren
om mij heen waargenomen met welke aan onbeschoftheid grenzende botheid allochtonen
in de publieke ruimte of het openbaar vervoer worden benaderd door toezichthouders.
Ik zeg dat met de nodige verontwaardiging omdat ik met eigen ogen heb gezien
dat het vrij normaal wordt gevonden om ten aanzien van allochtonen bot en
onheus op te treden. Daarom ben ik bang dat de ervaringen met dit wetsvoorstel
evenals in omringende landen zal zijn dat vooral allochtonen, zwervers en
mensen die wat rondhangen zonder duidelijk doel waarmee zij zich in de publieke
ruimte begeven, het slachtoffer zullen worden van vervolging op basis van
deze wet. Dat is de belangrijkste reden waarom mijn fractie zich tegen de
introductie van een algemene identificatieplicht zal keren.De heer Kox (SP):Mevrouw de voorzitter. Hier staat al de derde fractievoorzitter voor u,
mijnheer Wagemakers, en direct komt de vierde. Uw veronderstelling dat dit
debat te min is voor fractievoorzitters, is niet helemaal terecht. En wat
betreft uw klacht dat het dan door de juridische werkpaarden van het parlement
gedaan moet worden, wijs ik u erop dat juristen die goed hun best doen het
tot bijna onderkoning van Nederland kunnen schoppen. Doet u vooral goed uw
best, mijnheer Wagemakers, maar beklaagt u zich vooral over de inhoud van
deze wet.Ik heb mijn paspoort bij mij, mijnheer de minister. Ik neem aan dat alle
anderen in deze zaal ook hun paspoort op zak hebben. Als wij dit vandaag verplicht
gaan voorschrijven aan het Nederlandse volk, mogen wij als volksvertegenwoordigers
wel daarop vooruitlopen. Het lijkt mij echter wat overdreven om hier al meteen
een toonplicht in te voeren en bijvoorbeeld aan de heer Wagemakers te vragen
of hij zijn paspoort bij zich heeft. Ik weet ook niet of het dragen van een
paspoort ons geruster maakt. Ik wijs maar eens op mijn eigen paspoort. Aan
de stempels en de data kunt u zien dat ik in Syrië was tijdens de opstand
van de Syrische Koerden, dat ik in Oost-Turkije was toen daar het geweld oplaaide,
dat ik in Irak was ten tijde van de boodschap van Bin Laden en in Bratislava
toen er twee bommen gevonden werden voor de deur van de NAVO-Assemblee.De heer Schuyer (D66):U kunt voortaan beter uw rijbewijs meenemen, collega Kox.De heer Kox (SP):Ik denk niet dat het feit dat iedereen een identiteitsbewijs
bij de hand heeft, het gevoel van veiligheid zal verhogen, laat staan dat
het de veiligheid zelf verhoogt! Een deskundige als collega Rosenthal moet
toch weten dat vergelijkingen in het buitenland al lang hebben aangetoond
dat het bij zich dragen van een identiteitsbewijs geen effect heeft. Je kunt
er niet slechter van worden, maar ook niet beter!Wij vinden dit een slechte wet omdat daarmee de vrijheid van burgers belemmerd
wordt zonder zichtbaar doel. Wij vinden het ook een slechte wet omdat de vrijheid
van de politie vergroot wordt zonder afgesproken doel. Wij vinden het per
saldo symboolwetgeving die tot niet veel meer leidt dan tot ergernis, tot
onbedoelde gevolgen zoals toename van het aantal diefstallen van identificatiebewijzen,
tot ongewenste gevolgen zoals disproportionele strafopleggingen en mogelijk
tot vormen van discriminatie zoals mevrouw De Wolff ook al memoreerde. Degenen
die dat niet geloven, moeten veld- of literatuuronderzoek doen naar de wijze
waarop er rondom Parijs, Antwerpen en Groot-Brittannië wordt opgetreden
door de politie. Natuurlijk is onze politie veel beter dan de politie in andere
landen zoals ons voetbalelftal beter is dan die in andere landen, maar ik
ben er niet op voorhand gerust wordt dat het hier niet precies zo gaat. Het
is een bovendien een slechte wet omdat er iets wordt gemaskeerd. Zoals zowel
collega Wagemakers als collega Rosenthal opgemerkt heeft, is het eigenlijk
de Wet op de draagplicht. Het is een algemene identificatieplicht, het staat
er iets anders maar dan gaat het wel naar toe.Wij kunnen ook geen steun aan deze wet geven omdat op geen enkele manier
aannemelijk gemaakt wordt dat de voorgestelde identificatieplicht een bijdrage
zal leveren aan de strijd tegen de criminaliteit. Ik hoorde collega Rosenthal
zeggen: wie niets te verbergen heeft, zal er geen enkel probleem mee hebben.
Dat begrijp ik niet en helemaal niet van een liberaal! Mag men alles aan je
vragen als je niets te verbergen hebt? Volgens mij niet, volgens mij is er
een officieel recht op bescherming van privacy. Waarom zou je dat te grabbel
moeten gooien? Ik liep laatst bij Gamma omdat ik een lamp van 100 watt moest hebben:
één lamp! Het was tegen sluitingstijd. Ik loop binnen, pak die
lamp en er komt zo'n namaakpolitieagent op mij af die zegt: Mijnheer, u hebt
geen mandje. Ik zeg hem: Ik hoef geen mandje, want ik heb maar één
lamp nodig. Nee, antwoordt hij, u moet een mandje hebben. Er wordt hier zelfs
zoveel gestolen dat wij 4% extra op de prijzen hebben moeten zetten. Toen
zei ik: mijnheer, u zegt dus eigenlijk dat ik een potentiële dief ben,
omdat ik zo'n mandje niet bij mij heb. Nee, zei hij, dat zeg ik niet, maar
u moet het wel doen. Dat is zo'n identificatieplicht die mij niet aanstaat.
Ik was niet van plan daar iets te stelen, maar ik kwam op het idee toen ik
hoorde dat ik feitelijk 4% op de prijs betaalde, dus recht had op bepaalde
delen van die winkel! Het staat mij ook niet aan als een politieagent aan
mij vraagt of ik kan bewijzen dat ik ben wie ik voorgeef te zijn. Enkele jaren
geleden hadden we in dit parlement een beperkte identificatieplicht afgesproken.
Wij vonden dat met z'n allen genoeg, met een paar VVD'ers tegen. De normale
liberalen vonden dat ver genoeg gaan.Ik nodig de minister uit om mij nog één keer uit te leggen,
waarom de uitgebreide identificatieplicht iets zal opleveren wat ik niet vermag
te voorzien. Als ik het alleen zou vinden, zou ik mij daarvan ook niet te
veel van aantrekken, maar ik word toch niet door de minsten gesteund. Het
Nederlands juristencomité voor de mensenrechten wijst het voorliggende
voorstel af, wat ook geldt voor de Nederlandse orde van advocaten. Het Nederlands
juristencomité voor de mensenrechten zegt, "van oordeel te zijn dat
het wetsvoorstel onvoldoende waarborgen biedt tegen een willekeurige toepassing
van de daarin vastgelegde bevoegdheden. De bevoegdheden zijn, zeker zij nu
zij een groot toepassingsbereik hebben, onvoldoende duidelijk omschreven en
gaan gepaard met onvoldoende rechtsbescherming." Het comité is van
oordeel dat de regering onvoldoende waarborgen biedt tegen onrechtmatige registratie
van controles. Volgens dit comité biedt alleen een toezegging dat registratie
niet plaatsvond onvoldoende waarborgen. De Orde van advocaten, toch ook een
op zijn minst gerespecteerd orgaan, zegt geen voorstander te zijn van invoering
van een algemene identificatieplicht, zolang niet overtuigend is aangetoond
dat een dergelijke plicht een meerwaarde oplevert ten opzichte van de huidige
situatie voor het oplossen en voorkomen van strafbare feiten en het handhaven
van wetten. Mag ik de minister vragen, wat de jurist Donner meer begrijpt
dan deze juristen van naam en faam? Dan is er nog het verwijt dat deze maatregel
zich niet goed verdraagt met artikel 8 van het EVRM. Dat is toch ook nogal
een opmerking die wordt gemaakt, want dat is toch zo'n beetje het hoogste
wat we hier hadden in Europa. Slaapt de minister daar slechter van, of vindt
hij dat er niets aan de hand is, en vindt hij dat die andere juristen dingen
uit hun duim zuigen?Dat de wet in onze ogen niet deugt, mag duidelijk zijn. Maar wat helemaal
niet deugt, is hoe wij het in ons hoofd halen om kinderen van veertien jaar
de straat op te sturen met een identificatiebewijs. Mijn kinderen zijn nu
al wat ouder, maar ik kan het mij nauwelijks voorstellen dat ze op 14-jarige
leeftijd zo'n ding op zak moeten hebben. Je moet dan elke avond vragen of
ze het bewijs niet kwijt zijn. Wat denk je dat mensen die graag ID-bewijzen
willen hebben, doen met kinderen van 14 jaar die met zo'n ding over straat
lopen? Dat is de duivel verzoeken om trammelant! En dan hebben we het over
kinderen van 14 jaar die niets mogen, maar ze moeten wel met zo'n kaart rondlopen.
Het argument van het Nederlands juristencomité voor de mensenrechten
dat dit niet bijdraagt aan een positief mens- en maatschappijbeeld, is meer
dan zomaar een opmerking. Waarom moeten kinderen van 14 jaar dat soort normen
en waarden worden bijgebracht? Waarom moeten ze bewijzen dat ze zijn wie ze
zelf allang wisten dat ze waren? Ik vind dat een slechte zaak. Ik vraag de
minister, wat hij van die kritiek vindt.Heeft de minister ingeschat, hoeveel ID-bewijzen we extra kwijt zullen
gaan raken? De kans dat 14-jarigen iets verliezen, is immers groter dan bij
oudere mensen. De minister moet dat serieuze gevaar toch hebben ingeschat.
Kan het middel dan niet erger worden dan de kwaal? Wat vindt de minister van
de kritiek dat de politie wel erg veel speelruimte krijgt en weinig verantwoording
hoeft af te leggen? Wat vindt hij op zijn minst van het argument van bekende
juristen dat in het proces-verbaal dat wordt opgemaakt, moet worden uitgelegd
onder welke omstandigheden de noodzaak werd gevonden om het bevel tot identificatie
af te geven?Ik heb nog een vraag over de boetes. Er kan een boete worden gegeven van € 2250.
De minister zegt wel dat dat een beetje kan worden genuanceerd, maar het blijft
toch raar dat als iemand zijn auto levensgevaarlijk voor mijn deur verkeerd
parkeert, hij zo'n € 60 of € 80 boete moet betalen, maar
dat als een kind van 15 jaar straks die kaart niet bij zich heeft, hij wordt
bedreigd met een boete van maximaal € 2250. Kan de minister mij
uitleggen wat daar de diepere logica van is? Die logica zal er zeker zijn,
deze minister kennende. Daar is goed over nagedacht. Ik heb alleen niet begrepen
waarom dat verkeerd parkeren 30 keer goedkoper is dan een pas niet bij je
hebben.Ten slotte vraag ik de minister of het misschien, heel misschien, zou
kunnen dat wij niets opschieten met deze wet. Is hij dan bereid om, als wij
er inderdaad niets mee opschieten, over een jaar of twee te zeggen: laten
wij ermee ophouden? Dit kabinet is er namelijk voor om regels die niet nodig
zijn af te schaffen, zoals de helft van de arbowetgeving. Misschien is dit
ook zo'n regel waar wij niets mee opschieten. Als de minister de toezegging
zou willen doen dat hij op een termijn een jaar of twee jaar gaat evalueren
of wij er iets mee opgeschoten zijn, ben ik op dat punt gelukkig. Ik ben echter
niet gelukkig genoeg om voor de wet te kunnen stemmen.De heer Ten Hoeve (OSF):Voorzitter. Ik spreek ook namens D66. Of wij dit nu een uitgebreide identificatieplicht
noemen, zoals de regering doet, of een algemene identificatieplicht, zoals
de Raad van State het liever noemt – ik eigenlijk ook, want daar lijkt
het wel erg veel op – het is natuurlijk niet echt met heel grote vreugde
dat wij hierover spreken. Bij veel mensen speelt het gevoel dat wij met zijn
allen ingesnoerd worden in altijd maar meer volledig controleerbare systemen,
zodat wij onze vrije ruimte verliezen en het gevoel dat wij wat beginnen te
lijken op de koeien met gele oormerken, waarbij altijd gecontroleerd kan worden
of er niet een te veel is, die helemaal niet bij de veestapel hoort. Wij hebben
dit nooit gekend en wij hebben dit ook nooit gewild. Het gaat om echt iets
heel anders dan de beperkte identificatieplicht die tot nu toe gold.Wie zichzelf niet in een lastige situatie bracht en niet ver weg wilde,
hoefde er niet bij stil te staan dat een identiteitsbewijs nodig was. Er zijn
nog genoeg mensen die helemaal geen identiteitsbewijs hebben. Dat wordt dus
heel anders. Vanaf je veertiende jaar – dat is erg vroeg en ik sluit
mij graag aan bij de vragen die daarover zijn gesteld – moet je er altijd
aan denken dat een identiteitsbewijs erbij hoort. Onder alle omstandigheden
en overal in de publieke ruimte kan het gebeuren dat je moet voldoen aan de
toonplicht. Je moet het ook nog zelf betalen. De controlerende ambtenaren,
voorop de politiemensen, hebben een zeer ruime marge, waarbinnen tot controle
overgegaan kan worden. Dat leidt erg gemakkelijk tot minder verstandig gebruik
van die bevoegdheden, waarbij vrijwel nooit misbruik vastgesteld zal kunnen
worden. Bepaalde categorieën uit de bevolking hebben dat vast en zeker
in sterkere mate te vrezen dan andere categorieën. De sanctie op het
niet tonen – niet op het niet bij je hebben, want er is geen draagplicht –
kan, afgaande op het wetsvoorstel, tot een bespottelijk hoog bedrag oplopen.
Toch geloven wij dat hier niet aan te ontkomen valt. Het is moeilijk exact
aan te geven hoeveel winst er behaald kan worden, maar het is duidelijk dat
onder bepaalde omstandigheden – die omstandigheden doen zich tegenwoordig
snel en makkelijk voor – het ontbreken van zo'n stringente regeling
tot problemen leidt, voor degenen die belast zijn met het handhaven van de
orde en met het opsporen van de plegers van strafbare feiten, maar daarmee
ook voor onze maatschappij en voor ons allemaal. In een tijd waarin terreur
een hoger realiteitsgehalte begint te krijgen, ook voor ons, geldt dat te
meer.De overheid zal iedereen op een heldere manier duidelijk moeten maken
wat er straks van iedereen verwacht wordt en waarom en hoe. De overheid zal
ervoor moeten waken dat van de bevoegdheden een verantwoord gebruik wordt
gemaakt, want pestgedrag is er al genoeg, op onze scholen, in onze bedrijven,
in de openbare ruimte, waar niet? De vertegenwoordigers van de overheid mogen
daar verre van blijven. Er moet gezorgd worden voor een sanctionering die
redelijk is, maar ook een die effectieve uitoefening van de bevoegdheden mogelijk
blijft maken. En iedereen moet eerst een identiteitsbewijs hebben. Dat wordt
ook nog een hele operatie. Er is genoeg te doen dus voor een overheid die
er wil zijn ons ten goede, en ons is hier alle Nederlandse ingezetenen in
gelijke mate. Wij gaan ervan uit dat onze overheid dat wil en dat zij dat
haar dienaren ook zal inscherpen. Wij horen graag een reactie van de minister.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 21.27 uur tot 22.01 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20032004-1712-1721.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl