Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2007 (30800 VIII)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2006-2007, pag. 674-707

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

30-10-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

nr. 11, pagina 674-707

11-10-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30800-VIIIToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Presentie en opening (woensdag 11 oktober 2006)Pagina 673-673
Regeling van werkzaamheden (woensdag 11 oktober 2006)Pagina 673-674
Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2007 (30800 VIII)Pagina 674-707
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (woensdag 11 oktober 2006)Pagina 717-717
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wegenverkeerswet 1994 in verband met de invoering van een puntenstelsel rijbewijzen (30324)Pagina 707-716

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 256 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Vaststelling
van de begrotingsstaat van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
(VIII) voor het jaar 2007 (30800 VIII).De algemene beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Hamer (PvdA):Mevrouw de voorzitter. Ik val maar met de deur in huis. Wij bespreken
vandaag de begroting van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
voor 2007, maar wij kijken natuurlijk ook een beetje terug op de afgelopen
vier jaar en vooral ook vooruit naar de toekomst. Waarom zeg ik: ik val met
de deur in huis? Ik zal meteen mijn oordeel geven over de begroting 2007:
dit is een heel lege begroting. Financieel gezien, omdat er maar 500 mln.
extra beschikbaar is. Dit bedrag wordt ook nog eens over zes jaar verdeeld.
Er is dus nog geen 100 mln. per jaar beschikbaar, incidenteel geld waar de
scholen nauwelijks iets van zullen merken.Je zou nog kunnen zeggen dat wij aan het begin van een nieuwe periode
staan. Dan zullen er toch in ieder geval wel inhoudelijke visioenen van de
toekomst bestaan, maar ook die vinden wij niet in de begroting terug. Er wordt
geen oplossing voorgesteld voor het dreigende lerarentekort noch een uitwerking
gegeven van alle voorstellen die de Kamer heeft gedaan over het schoolverlaten.
Wij vragen ons ook af waar het wetsvoorstel voor de leerwerkplicht blijft.
Waar blijft de uitwerking van de spijbelrechten? Er wordt geen nieuwe aanpak
voorgesteld op het belangrijke punt van segregatie in het onderwijs, geen
zicht geboden op de bekostiging van scholing, geen uitwerking voorgesteld
voor de motie-Lambrechts/Hamer op dit punt en ook geen aanpak aangekondigd
voor het speciaal onderwijs. Wat het laatste betreft hebben wij wel in de
krant kunnen lezen dat de minister vindt dat de reguliere scholen dit in de
toekomst moeten opvangen.Wat echter vooral ontbreekt, is de noodzakelijke groei van de onderwijsmiddelen.
Sterker nog, in het onderzoek uit Maastricht wordt zelfs geconstateerd dat
er sprake is van een daling van de onderwijsuitgaven. Ik heb de minister vorige
week al om dit onderzoek gevraagd, ook om haar de kans te geven daar nog voor
deze behandeling op te reageren. Ik heb geen antwoord gekregen op mijn vraag,
dus ik neem aan dat ik ervan uit mag gaan dat dit onderzoek klopt.Het belangrijkste punt is natuurlijk de ambitie van de minister. Haar
belangrijkste ambitie voor deze periode was vergroting van de autonomie. Maar
wat lezen wij de laatste weken in de krant? Ik lees dat ouders verplicht worden
om een schoolrapport voortaan op school te halen. Dit lijkt mij nu typisch
iets dat scholen en ouders samen regelen. Sinds maandag weten wij ook dat
wij naar een soort centraal eindexamen voor het basisonderwijs moeten, aangezien
er een verplichte toets moet komen. De PvdA-fractie heeft steeds gevraagd
om het individuele belang van het kind voorop te stellen, door een kind recht
op zo'n toets te geven. De minister draait echter helemaal door, omdat zij
scholen wil gaan verplichten zich ten opzichte van elkaar te "ranken".
Ik begrijp de goede bedoelingen van de minister, maar dit voorstel slaat totaal
door naar de andere kant en heeft niets te maken met haar eigen beoogde autonomievergroting.Het spijt mij om het te moeten zeggen, maar wij zijn begonnen met twee
jaar bestuurlijke chaos. Deze periode begon met een ruzie met de staatssecretaris;
inmiddels is de derde staatssecretaris aangetreden. Er is de eerste periode
heel veel gedoe geweest over "toestanden" op het departement. Daarnaast
hebben wij de Jamby-affaire gehad. Verder hebben wij de minister in een ietwat
aparte rol gezien ten aanzien van haar eigen bestuurlijke functioneren in
de hbo-zaak. Verder hebben wij het niet adequaat afhandelen van de hbo-fraude
gehad.De eerste twee jaar heerste er dus veel bestuurlijke chaos. Hierna werd
het in ieder geval rustiger. Dit is ook belangrijk om te constateren. Bij
het begin van die vier jaar had de minister mij echter een belofte gedaan.
Zij zei toen heel moedig, dat zij goede voorstellen van de oppositie wilde
overnemen. De PvdA-fractie is met goede voorstellen gekomen, zoals het voorstel
om scholen een budget te verstrekken voor gratis schoolboeken. Ik lees dit
voorstel terug in het CDA-programma. Maar wat zei de minister in eerste instantie:
onzin, veel te duur! Dat kan helemaal niet, het is een idioot plan. De hele
dag ben ik toen door de media achtervolgd vanwege deze reactie van de minister.Het tweede voorbeeld is de diplomaplicht. De eerste reactie van de minister
was: wat een idioot voorstel, hoe komt ze op het idee! Waarom moeten de jongeren
op school blijven om een diploma te halen? Nu is het voorstel overgenomen
door CDA en VVD: Leer/werkplicht. De heer Bos mocht vorige jaar bij de algemene
politieke beschouwingen een voorstel dat een van zijn fractiegenoten had bedacht
niet eens meeondertekenen.Minister Van der Hoeven:Voorzitter. Ik wil graag één opmerking maken. Ik heb nog
nooit van mijn leven een Kamerlid als idioot neergezet. Ik vind het niet fijn
dat mevrouw Hamer nu doet alsof ik dat gedaan zou hebben. Ik heb dat niet
gedaan. Ik ben zelf jarenlang Kamerlid geweest en ik ben ook in de toekomst
niet van plan om een Kamerlid als idioot neer te zetten.De voorzitter:Een interruptie als deze is ongebruikelijk. De minister heeft gezegd wat
zij wilde zeggen en wij nemen dat voor kennisgeving aan.Het woord is wederom aan mevrouw Hamer.Mevrouw Hamer (PvdA):Ik probeer samen te vatten hoe de opmerkingen van de minister op mij zijn
overgekomen. Het voorbeeld is er niet minder duidelijk om, evenmin als de
feitelijke situatie rond de leer/werkplicht.Collega Tichelaar en ik zijn in de campagne van 2003 gekomen met een voorstel
voor een andere besturingsfilosofie en voor een andere rol voor de inspectie.
Ook dat lees ik terug in het CDA-programma, maar op dat punt heeft de minister
vier jaar lang de boot afgehouden.Wij hebben keer op keer gezegd dat er een achterstand bestaat op het gebied
van de lerarensalarissen. Vier jaar lang hebben wij gesoebat en eindelijk,
vorige week, zei de minister dat ik daar een punt had. Dit is jammer. De minister
had beloofd in te gaan op serieuze voorstellen van de oppositie, maar die
belofte is eigenlijk steeds geëindigd in de trant van: onzin, u hebt
wel gelijk, maar ik neem het niet mee. Vervolgens werd het stil rond onze
voorstellen.HamerWat ik veel belangrijker vind, is het volgende. Als ik binnen het onderwijs
vraag wat men van het onderwijsbeleid vind en wie de minister van onderwijs
is, blijkt dat heel veel mensen de minister van onderwijs niet kennen. Maar
goed, dat lot is wel meer politici beschoren. De vraag is: wie is Maria van
der Hoeven nu eigenlijk en waar staat zij voor? Misschien geeft de laatste
begrotingsbehandeling antwoord op die vraag.Wij staan voor een nieuwe periode. Ik kijk terug, maar ik kijk ook vooruit.
Daarvoor wil ik loskomen van deze onderwijsbegroting, omdat ik daarin niet
vind wat ik zoek. Daarom ga ik in op de plannen die wij zelf voor de toekomst
hebben. De PvdA denkt dat wij de komende jaren echt alles op de jeugd moeten
zetten. Vandaar dat wij in ons verkiezingsprogramma 4,3 mld. uittrekken voor
onderwijs en kinderopvang, en onder de kinderopvang vallen bij ons ook de
voorscholen en de voorschoolse programma's. Kinderen eerst, dat is ons belangrijkste
punt. Daarbij leggen wij grote nadruk op de aanpak van de leraren: de werkdruk
verminderen; meer ruimte bieden voor hun vak en natuurlijk ook de noodzakelijke
salarisruimte. Leraren zijn de helden van onze kenniseconomie en zo moeten
wij ze ook behandelen.Ik vind het dan ook jammer om vandaag weer op de radio van de minister
te horen dat zij haar ogen sluit voor wat er staat te gebeuren. Wij weten
dat de vergrijzing in zicht is, wij weten dat de economie weer aantrekt en
dat er dus minder mensen voor het onderwijs zullen kiezen als
wij niets doen aan de situatie. Ik pleit hartgrondig voor het verbeteren van
de situatie van leraren, en voor meer. Er moeten meer mensen in de school
komen naast de leraren. Ik bedoel bijvoorbeeld mensen die de maatschappelijke
opvang doen en het maatschappelijke werk wat nu te vaak bij docenten terecht
komt. Ik zou ook graag de conciërge weer terug willen hebben in de school
en de klassenassistenten.De heer Jan de Vries (CDA):Mevrouw Hamer zegt dat haar investeringen vooral gericht zijn op de jeugd.
Als ik dan het programma van de PvdA lees, zie ik dat een belangrijk deel
van de extra middelen zullen opgaan aan 10% salarisverhoging. De vraag
is of dat nu een doelmatige besteding is van de toch ook in haar programma
schaarse middelen.Mevrouw Hamer (PvdA):Ik was al bang dat u het verkeerd gelezen zou hebben. Er staat namelijk
niet dat wij 10% besteden aan de salarissen van leraren. Er staat dat
wij 10% ruimte willen hebben voor het verlagen van de werkdruk, voor
de verhoging van salarissen en om docenten meer ruimte te bieden voor hun
eigen vak. Dat is wat er in het verkiezingsprogramma staat. Er staat ook in
dat wij willen dat investeringen terechtkomen in de klas. Wij denken dat dit
ten goede komt aan de kinderen, omdat goed onderwijs begint bij een goede
leerkracht, bij een leerkracht die er zin in heeft, die gemotiveerd is, die
een aantal jaren wil blijven in zijn school en die kwalitatief goed onderwijs
geeft. Wij achten die 10% ruimte voor de drie dingen die ik net noemde,
noodzakelijk als basisrandvoorwaarde om het onderwijs weer op kracht te brengen.De heer Jan de Vries (CDA):Dan begrijp ik dat alles wat ik gelezen heb, alleen maar verkiezingsretoriek
is geweest. Was het niet de PvdA die, vooral bij monde van u, mevrouw Hamer,
zei dat de achterstand in salaris ten opzichte van andere sectoren moest worden
rechtgetrokken? U zei vorige week nog in een debat over de leraren dat dit
moest gebeuren en nu verwijt u het kabinet, die keuze niet gemaakt te hebben.
Als u dat echt wilt waarmaken, zult u die 10% ook nodig hebben. Hoe
kunt u dan nu ineens zeggen dat die 10% voor allerlei andere doeleinden
bedoeld zijn?Mevrouw Hamer (PvdA):Ik zeg niet dat die 10% voor allerlei doelstellingen nodig zijn.
Ik geef aan dat die middelen voor een pakket aan doelstellingen nodig zijn.
Dat heb ik altijd gezegd: 10% ruimte voor de arbeidsvoorwaarden. Ik
neem aan dat u ook weet dat arbeidsvoorwaarden niet alleen bestaan uit een
goed salaris. Ik ben overigens nog steeds van mening – en dat blijf
ik consequent volhouden – dat de salarissen moeten worden aangepast
zoals wij dat bij de Van Rijngelden hebben beloofd. Bij de arbeidsvoorwaarden
hoort echter ook verlaging van de werkdruk, evenals dat je als leraar tijd
krijgt voor je vak. Daarom noem ik als voorbeeld dat er andere mensen in de
school moeten komen die bepaalde taken overnemen. Ik weet niet of u vandaag
en gisteren de ingezonden brieven in de Volkskrant hebt gelezen. Daaruit blijkt
hoe hard het nodig is dat wij ook iets doen aan de werkdruk. Er stond een
brief in van een docent die aangeeft: ik stop ermee, want het zit mij niet
tot hier, maar tot daar. Daar kreeg de schrijver allemaal ondersteunende brieven
op. Dus zegt u hier nu niet dat ik niet begrepen heb wat er moet gebeuren
in het onderwijs.Mevrouw Vergeer (SP):Ik heb uw inleidende beschietingen even afgewacht en ik heb twee vragen.
De eerste betreft de gratis schoolboeken. U bent daar groot voorstander van.
Mijn partij ook, meerdere partijen hier. Waarom hebt u dan de motie-Marijnissen/Rouvoet
op dat punt niet gesteund?Mevrouw Hamer (PvdA):Omdat u ons dat niet gevraagd had. Daarom hebben wij daar geen overleg
over gehad. Als wij dat wel hadden gehad, dan hadden wij aangegeven dat wij
die motie graag hadden willen steunen, maar dat wij het niet eens zijn met
de voorgestelde dekking. En dat wist u ook eigenlijk wel.Mevrouw Vergeer (SP):Nee, absoluut niet. Ik was heel verbaasd. Het is al eerder voorgekomen
dat u ons voorstel niet wilde steunen. Er komen verkiezingen. Ik ben heel
blij dat u ons nu wel steunt!Mevrouw Hamer (PvdA):Wij hebben overigens al eerder samen een motie ingediend, waardoor deze
discussie over schoolboeken op gang is gekomen. Eerst zei de minister dat
het te veel zou kosten, eerst 600 mln. en vervolgens 200 mln. Daarin zijn
wij samen opgetrokken. Wij trekken 4,3 mld. uit voor twee grote prioriteiten,
namelijk kinderopvang en onderwijs. Wij gaan de schoolboeken nu juist niet
financieren uit het geld voor kinderopvang. Uit andere goede dekkingen zullen
wij dat zeker wel doen. Mijn fractiegenoot Crone heeft hierover vorige week
ook al een amendement ingediend om een eerste stap te zetten. Voor de structurele
bekostiging zal ik in tweede termijn met een motie komen. Ik ga ervan uit
dat u daarin ook met ons zult optrekken.Mevrouw Vergeer (SP):U weet natuurlijk dat onze handtekening al lang onder die motie staat.
Een van de belangrijke thema's van de afgelopen vier jaar was de autonomie
van scholen. De Onderwijsraad heeft geconstateerd dat extra geld dat beschikbaar
wordt gesteld voor scholen niet bij leraren terechtkomt. Daarover gaat de
brief in de Volkskrant die ik straks zal aanhalen. Voor u is de autonomie
ook een heilige koe, net als voor dit kabinet. U geeft wel geld aan de scholen,
maar u doet er niets aan om dat ook bij de leraren terecht te laten komen.
Hoe gaat u de bureaucratie bestrijden?Mevrouw Hamer (PvdA):U haalt twee begrippen door elkaar. Autonomie is iets anders dan bureaucratie.
U vindt mij aan uw zijde als u de bureaucratie wilt bestrijden. In ons verkiezingsprogramma
staat dat wij ook pleiten voor kleinere scholen. Dat is voor de PvdA een belangrijk
punt, ook in het licht van onze eigen geschiedenis. Dat is echter iets anders
dan autonomie. Autonomie hoeft immers helemaal niet te leiden tot nieuwe bureaucratische
regels. Ik refereerde al aan onze voorstellen voor het licentiemodel. Als
u daar goed naar zou hebben geluisterd en mij meer zou hebben gesteund om
daarover eens een serieus debat in deze Kamer te voeren, had u ingezien dat
het is mogelijk is om een besturingsfilosofie voor scholen te maken waarin
de medezeggenschap van docenten met minder bureaucratie fors
wordt versterkt, terwijl toch een deel van de zeggenschap bij de scholen blijft.Mevrouw Vergeer (SP):U hebt heel veel woorden nodig. De laatste tijd hebben wij gezien dat
leraren laag worden ingeschaald, dat daarvoor geen regels meer zijn en dat
het management beslist over de hoogte van de inschaling van leraren en over
de inhoud van hun lessen. Autonomie moet onderwijsautonomie zijn en moet ook
de beloning omvatten. Dat is niet mogelijk bij een lumpsum en financiële
autonomie van scholen. Hoe gaat u die leraren hoger inschalen?Mevrouw Hamer (PvdA):Wij hebben voor de inschaling van leraren een systematiek, die ik hier
kortheidshalve niet uitleg. Ik raad u aan om de stukken daarover te lezen
en u daarover te laten informeren. Ik weet niet wat u mij nu vraagt. U probeert
uw eigen termijn te verlengen door uw visie te geven. Ik ben het met u eens
dat de bureaucratie moet worden verminderd. U hebt verscheidene malen en in
verschillende vergaderingen tegen de minister gezegd dat het fout gaat wanneer
Zoetermeer – of nu Den Haag – verhuist naar de grote schoolbesturen.
Daarin vindt u mij aan uw zijde, dus pak het op!Een tweede belangrijk punt voor de toekomst is de integratie als belangrijke
rol voor scholen. Aan het begin van deze kabinetsperiode hebben wij veel discussie
gevoerd over islamitische scholen en over het spreidingsbeleid. Ik moet constateren
dat daarvan vrijwel niets is terechtgekomen. Zelfs het wetsvoorstel over de
normen voor nieuwe scholen hebben wij nog steeds niet ontvangen. Ik zie wel
dat er grote problemen dreigen bij de achterstandsscholen. Zij krijgen minder
geld. Wij zien ook dat gemeenten zich voor een deel terugtrekken en dat ouders
proberen tot een effectief spreidingsbeleid te komen maar daarin niet worden
ondersteund. Tot mijn grote schrik moest ik ontdekken dat het initiatiefwetsvoorstel
dat door een meerderheid van deze Kamer is aangenomen en ook door de Eerste
Kamer bij de scholen gewoon onbekend is. Elke keer als ik bij een school op
werkbezoek kom, krijg ik te horen dat men het een heel leuk idee vindt, maar
dat men niet weet dat het al in een wet staat en dat de scholen het moeten
doen. Zij weten van niets. Ik maak mij daar grote zorgen over, want zo wordt
het niets.De heer Jungbluth (GroenLinks):Voorzitter. Ik wil even ingaan op de thema's integratie, sociale cohesie
en emancipatie. Dit zijn onderwerpen die regelmatig terugkeren in beleidsnota's,
maar die los lijken te staan van het gelijke kansenbeleid. In de discussie
in Vlaanderen stelt minister Van den Broecke dat al die andere dingen zonder
gelijke kansen niet zijn waar te maken. Je kunt leerlingen die ervan overtuigd
zijn dat zij geen gelijke kansen hebben gehad niet verleiden tot emancipatie
of andere soorten opvattingen over de eigen identiteit. Is mevrouw Hamer het
daarmee eens?Mevrouw Hamer (PvdA):Ik weet dat niet zo zeker. Een deel van het betoog van de heer Jungbluth
klopt. Je kunt mensen niet meenemen vanuit een bepaalde cultuur naar een andere
cultuur. Anderzijds ben ik lid van een sociaal-democratische partij die gelooft
in emancipatie. Wij moeten mensen soms bij de hand nemen en ze die kansen
wel bieden. Ik weet echter niet of ik hiermee te pakken heb wat de heer Jungbluth
bedoelt.De heer Jungbluth (GroenLinks):Als gelijke onderwijskansen voorwaarden zijn voor in ieder geval economische
emancipatie, is mevrouw Hamer het dan met mij eens dat iemand die denkt dat
hij die kans niet heeft gekregen ook die andere emancipatiedoelen niet zal
oppakken?Mevrouw Hamer (PvdA):Mensen moeten ervan overtuigd raken welke kansen ze krijgen, maar ze moeten
wel in de positie worden gebracht dat zij die kansen kunnen pakken. Daarover
hebben wij de laatste jaren gediscussieerd. Randvoorwaarde is dat mensen de
instrumenten hebben om die kansen te kunnen pakken. Dat is bijvoorbeeld de
Nederlandse taal spreken als je in Nederland woont. Dat is ook weten hoe het
onderwijssysteem hier in elkaar zit. Dat is recht hebben op een toets, zodat
je een onafhankelijk advies hebt als je naar een volgend onderwijssysteem
gaat. Die zaken moet je bieden, zodat mensen dat zelf kunnen meemaken. In
ons verkiezingsprogramma staat dat stapelen weer moet mogen. Ik heb mij er
altijd tegen verzet dat dit onmogelijk is gemaakt, want juist stapelen is
een kans voor mensen om zich te emanciperen.De heer Jan de Vries (CDA):Voorzitter. Mevrouw Hamer zegt dat kinderen recht hebben op een toets.
Dat is juist de reden dat de minister scholen wil verbieden dat ze die toets
niet bij ieder kind afnemen.Mevrouw Hamer verweet de minister in een bijzin, dat er niets terecht
is gekomen van het spreidingsbeleid. Dat begrijp ik niet, want zij verwacht
toch niet – dat zou echt een beleidsomslag in het denken van de PvdA
zijn – dat de minister tot spreidingsbeleid komt en dat wij hiervan
uit Den Haag gaan bepalen hoe de kinderen over de verschillende scholen worden
gespreid?Mevrouw Hamer (PvdA):Het laatste verwacht ik niet, maar ik verwacht wel dat de minister de
gemeenten en de scholen in de positie brengt om wat dat betreft iets te kunnen
doen. De afgelopen vier jaar zijn de gemeenten eigenlijk helemaal teruggedrongen
in het onderwijsachterstandenbeleid. Ik heb mij daar heftig tegen verzet.
Dankzij mevrouw Örgü van de VVD heb ik nog iets weten te redden
van de bemoeienis van gemeenten en scholen bij het spreidingsbeleid. Dat was
meer ondanks dan dankzij de minister. Veel ouders vragen nu wat er op lokaal
niveau gebeurt. Ik verwacht van de minister dat zij daar af en toe positieve
dingen over zegt. Verder constateer ik dat de zwarte scholen zwarter worden
en dat er in die feitelijkheid niets gebeurt. Ik heb wat dat betreft gevraagd
waar dat mooie wetsvoorstel van de minister blijft.Dan nog iets over de toets. Ik maak onderscheid tussen een toets die is
bedoeld ter ondersteuning van het kind en zijn keuze van basisonderwijs naar
voortgezet onderwijs en een toets die is bedoeld om scholen met elkaar te
ranken. Ik heb de minister toch echt drie keer horen zeggen, zowel bij de
NOS als bij RTL, dat het haar gaat om de ranking van de scholen. Daar gaat
het mij niet om. U vindt mij niet tegen u als u zegt dat wij kinderen het
recht op een toets moeten geven. U vindt mij ertegen als er een soort van
centraal examen taal en rekenen voor de basisschool komt om de scholen te
vergelijken. De scholen met veel achterstandsleerlingen zullen het namelijk
altijd slechter doen dan de andere scholen.De heer Jan de Vries (CDA):Het is elk geval goed om te constateren dat ook de PvdA vindt dat aan
ieder kind een toets moet worden aangeboden.Mevrouw Hamer (PvdA):Mijn motie, die ten grondslag lag aan de plannen van de minister, ging
daar ook over. Gaat u mij nu niet verwijten dat ik daarin niet het initiatief
heb genomen. Ik heb daartoe juist het initiatief genomen.De heer Jan de Vries (CDA):Wij hebben hier ongeveer driekwart jaar geleden het wetsvoorstel over
het spreidingsbeleid aangenomen. Ook de PvdA-fractie heeft dat wetsvoorstel
gesteund. Dat geeft ook helder aan hoe de verantwoordelijkheidsverdeling is
bij het spreidingsbeleid. Ik heb toen de PvdA niet horen spreken over de ouders.
Het waren de D66-fractie en de CDA-fractie die de betrokkenheid van ouders
hebben benadrukt, maar ik heb u niet gehoord.Mevrouw Hamer (PvdA):Ik heb altijd het voorbeeld genoemd van de ouders uit Amsterdam en Rotterdam,
die proberen de zwarte scholen witter te krijgen door hun eigen kinderen erheen
te sturen. U hebt niet opgelet, want het voorbeeld komt bij wijze van spreken
sommige mensen de oren uit. Ik kom daar altijd mee; u kunt mij dus niet verwijten
dat ik het niet heb genoemd.De heer Van der Vlies (SGP):Mevrouw Hamer sprak zojuist over het initiatiefwetsvoorstel, dat door
het parlement is aanvaard.Mevrouw Hamer (PvdA):Het initiatiefwetsvoorstel integratie en burgerschap.De heer Van der Vlies (SGP):Precies, maar op de scholen onbekend. Mijn vraag is, uitgaande van een
gezamenlijke verantwoordelijkheid van de wetgever en de uitvoerende instanties
om er iets van te maken, aan wie het eigenlijk ligt.Mevrouw Hamer (PvdA):Bij de behandeling van het wetsvoorstel hebben wij afgesproken dat het
vergezeld zou gaan van voorlichting. De heer De Vries heeft er zelfs nog een
motie over ingediend. Ik heb volgens mij nog geen debat voorbij laten gaan
zonder de minister te vragen hoe het ermee staat. Wij hebben die verantwoordelijkheid
genomen. Als er een nieuwe wet komt, ga ik er wel van uit dat het departement
de scholen voorlicht dat er een nieuwe wet is. Ik verbaas mij erover dat de
scholen het helemaal niet weten.De heer Van der Vlies (SGP):De vraag is natuurlijk of zij het hadden kunnen weten. Mijn gedachte is
van wel. Zij hadden het kunnen weten. Er zit dus ook een verwijtbare kant
aan voor de scholen die zeggen er nog niet van te weten. Als wij over kerndoelen
spreken, waaraan u er één hebt toegevoegd door het initiatiefwetsvoorstel,
zou het toch te gek zijn – daarom raakt het ook een beetje de kern van
het onderwijsbeleidsdebat – als het aan scholen helemaal voorbij zou
gaan. Dat kan toch niet zo zijn. Ik ben het graag met u eens dat de minister
een inspanningsverplichting heeft om de voorlichting adequaat te regelen en
zo nodig te herhalen, maar scholen moeten ook een antenne ontwikkelen om het
op te pakken. Ik neem aan dat u dat met mij eens bent.Mevrouw Hamer (PvdA):Dat ben ik op zichzelf wel met u eens. Toen wij het wetsvoorstel behandelden,
hebben wij echter wel geconstateerd dat het een wetsvoorstel is met een bijzonder
karakter. Wij wilden graag contacten tussen kinderen. De scholen hebben natuurlijk
ook een verantwoordelijkheid, maar de voorlichting over dit wetsvoorstel is
wel heel belangrijk.Wij hebben natuurlijk meer vakmensen nodig in het vmbo en het mbo. Daarvoor
is het belangrijk dat wij het diploma en het praktijkdiploma aanpassen. Dat
geldt ook voor het stapelen van opleidingen.Een punt uit ons verkiezingsprogramma dat ik hier niet ongenoemd wil laten,
is de voorschool. Ik heb daarover twee jaar geleden een motie ingediend. Die
betrof onder andere het schoolse model en de voorschoolse programma's. Ik
moet constateren dat die motie niet is opgepakt. Er wordt steeds verwezen
naar het Jongbeleid en de volgende kabinetsperiode. Het kabinet gaat er nog
steeds van uit dat 70% van de doelgroep wordt bereikt en niet 100%.
Ik wil er vandaag nogmaals een lans voor breken dat wel van die 100%
wordt uitgegaan.Ik heb nog een paar kleine vragen. Hoe zal de minister invulling geven
aan de wens van de Kamer van gratis schoolboeken? Ik lees nu dat er voorstellen
van de VVD en het CDA zijn. Kent de minister de onrust en de onvrede over
haar brief rondom de urenvaststelling in het voortgezet onderwijs? Hoe staat
het met de implementatie van de veranderingen van de schoolbegeleiding? Hoe
staat het met de invoering en de implementatie van de tussenschoolse opvang?
Ik heb er meerdere malen naar gevraagd.Ik neem aan dat de heer De Vries straks mede namens mijn partij zal ingaan
op de positie van het godsdienstonderwijs en in dat verband de positie van
het openbaar onderwijs.Ik sluit af. Naar mijn gevoel is de minister deze vier jaar de echte discussie
uit de weg gegaan. Dat is ontzettend jammer, want wij gaan over twee weken
uit elkaar zonder nieuwe besturingsfilosofie en met wat vage discussies over
zorgplichten, maar niet met de stap die wij naar mijn gevoel hadden moeten
zetten. Naar het idee van mijn partij hadden wij met het onderwijs verder
en veel beter kunnen zijn.De heer Jan de Vries (CDA):Ik heb over de nieuwe besturingsfilosofie en de rol van de inspectie niets
in uw programma kunnen ontdekken. Het is mogelijk dat uw goede voorstellen
hier wel werden gehoord, maar niet door uw eigen partij werden opgepikt. Dat
gold overigens ook voor het onderdeel schoolboeken. Dat stond eerst ook niet
zoals u het hier presenteert in uw programma. Gelukkig heeft uw eigen partij
u kunnen corrigeren op dat punt. Ik constateer wel dat u bij de algemene financiële
beschouwingen een amendement indient dat slechts een snippertje is van wat
uw partij beoogt. U komt met een bedrag van 26 mln. en u denkt dat probleem
te kunnen oplossen. Dan neemt u toch uzelf niet serieus? Dan kunt u toch niet
aan de minister vragen om iets wat de Kamer overigens nog niet heeft uitgesproken
nu al te regelen?Mevrouw Hamer (PvdA):U heeft kunnen lezen dat mijn congres een subtiel verschil heeft gemaakt
in het instellen van een boekenfonds gefinancierd uit de lumpsum van de scholen
en gratis schoolboeken. Laat ik u verklappen dat ik dat een heel goed idee
vond van mijn congres. Het kwam van de afdeling Rotterdam, dichtbij
mij in de buurt. Wij dachten: als wij het doen, laten wij dan ook kijken naar
de ingewikkelde constructie van een schoolboekenfonds. Dat zal overigens in
de praktijk niet eens zoveel verschillen met het idee van gratis boeken, want
ik neem aan dat de scholen altijd een borg of huur voor boeken zullen vragen.
Maar het is waar dat mijn congres dat met groot gejuich van mijn kant nog
een stukje scherper heeft gemaakt.De heer Jan de Vries (CDA):Mevrouw Hamer loopt om de vraag heen. Ik ben ook blij met de besluiten
van congressen.Mevrouw Hamer (PvdA):Uw congres heeft het overigens vijf minuten eerder besloten dan dat van
ons. Uw congres was dus een ontzettende aansporing voor mijn partij.De heer Jan de Vries (CDA):Ik vind het geweldig dat de PvdA onze congressen zo goed volgt. De heer
Tichelaar heeft dat in persoon gedaan; wij horen zo zijn ervaringen. Maar
u loopt ervan weg dat u binnen een week na datzelfde congres een amendement
indient waarin slechts 26 mln. wordt vrijgemaakt voor die schoolboeken. Daar
kunt u toch de ouders en de scholen niet blij mee maken? U maakt ze blij met
een dode mus.Mevrouw Hamer (PvdA):U maakt ze echt blij met een dode mus. Ik heb vanochtend uit de Telegraaf
begrepen dat u het liefste wilt dat het bijna voor niks gaat gebeuren door
de leerkrachten, dat er dan geen boeken meer zijn, maar dat wij het op internet
zetten. Dan hoeft het helemaal niks te kosten volgens uw eigen woorden in
de Telegraaf. Maar u heeft natuurlijk van de heer De Nerée tot Babberich
gehoord hoe het bij de financiële beschouwingen is gegaan. Daarom gaf
ik geen antwoord, want het is een vraag naar de bekende weg. In het amendement
staat dat het een eerste stap is om al voor de verkiezingen aan te geven dat
de Kamer hiervan een serieus punt wil maken. Wij zullen het structureel moeten
regelen bij de begroting.Overigens heeft u net ook niet goed naar mij geluisterd. Ik heb al een
motie aangekondigd in het kader van mijn antwoord aan mevrouw Vergeer. Wij
weten allemaal dat het tussen de 200 en 400 mln. zal kosten. Wat ik nu van
de minister wil weten – laat ik mijn vraag expliciteren in mijn antwoord
aan u – is hoe wij dit gaan doen. Ik vraag dit mede naar aanleiding
van het artikel van u en de heer Balemans in De Telegraaf, want het lijkt
mij nou juist geen goede zaak om de werkdruk van docenten verder te verhogen
door hen zelf hun boeken te laten maken. Maar goed, ik hoor hier graag de
opinie van de minister over.De heer Balemans (VVD):Als je bekijkt hoe schoolboeken tot stand komen, zie je juist dat het
vaak leraren zijn die schoolboeken schrijven en die dus schrijver en leerkracht
tegelijk zijn. U moet dan ook niet suggereren dat dit zou leiden tot een verhoging
van de werkdruk, want dit gebeurt in de praktijk al.Mevrouw Hamer (PvdA):Leraren krijgen hier over het algemeen een vergoeding voor van de uitgeverijen,
anders zouden zij een dief zijn van hun eigen portemonnee. De uitgeverijen
verdienen eraan en zij betalen hun schrijvers dus ook. U komt aan met het
voorbeeld van een enthousiaste docent die daar, als ik het goed heb begrepen –
als ik lieg, dan lieg ik in commissie – een bonus van € 2000
voor krijgt, maar die dat wel voor een groot deel in zijn vrije tijd moet
doen. Uw voorbeeld kan best wel een goed voorbeeld zijn – ik hoor dat
graag van de minister – maar het mag geen standaard worden dat leraren
de schoolboeken zelf op internet moeten maken voor een kleine bonus. Als dat
gaat gebeuren, zouden wij voor een dubbeltje op de eerste rij gaan zitten
met die gratis schoolboeken. Mijn partij wil echt serieus werk maken van de
schoolboeken en daar ook het nodige geld voor uittrekken.De heer Balemans (VVD):De desbetreffende leraar die dit op internet gaat zetten, schrijft al
twintig jaar als auteur voor een uitgeverij. Hij zei: ik ga er niet op vooruit,
maar ook niet op achteruit met dit plan; het enige wat wij doen als wij het
door de overheid laten betalen, is de kas van de uitgevers spekken.Mevrouw Hamer (PvdA):U kan zeggen dat hij er niet op vooruit- of achteruitgaat. Het is natuurlijk
heel lovenswaardig wat hij doet. Ik maak dan ook geen bezwaar tegen hetgeen
die leraar doet, maar tegen de conclusie die u en de heer De Vries daaruit
trekken, namelijk dat wij het dan maar over de hele linie zo moeten doen.
Dat staat in De Telegraaf, maar misschien bent u verkeerd geciteerd. Als dat
het geval is, hebt u nu de gelegenheid om een en ander te corrigeren. Er staat
echter een grote kop in De Telegraaf dat de VVD, het CDA en trouwens ook de
SP dit breed willen invoeren. Welnu, dat lijkt mij niet de juiste weg en volgens
mij is dat ook niet wat het CDA-congres heeft bedoeld. Het laatste weet de
heer Tichelaar echter beter.Mevrouw Vergeer (SP):Aangezien wij nu de balans opmaken, lijkt het mij goed om mevrouw Hamer
eraan te herinneren dat ook zij heeft gevraagd of al die mooie dure uitgaven
van educatieve uitgeverijen wel nodig zijn voor het onderwijs. De heer Balemans
heeft terecht gezegd dat wij zo de kas van de uitgevers spekken. Het is prachtig
om dat in eigen hand te houden, het met algemene middelen te betalen en een
en ander voor iedereen beschikbaar te stellen.Mevrouw Hamer (PvdA):Dat kan allemaal wel. Ik heb de minister ook gevraagd hoe wij dat nu moeten
gaan doen. Zoals het in De Telegraaf van vandaag staat, vind ik echter te
kort door de bocht. Ik wil dat echt niet over de hele linie zo doen. Ik heb
altijd bezwaar gemaakt tegen de werkboeken die niet gebruikt worden en ik
heb zelfs aangekaart dat al die boeken niet goed zijn voor de ruggen van de
kinderen. Ik vind het dus prima om te streven naar minder boeken, maar wij
moeten het wel op een fatsoenlijke manier regelen. Als wij voor goed onderwijs
staan, dan moeten wij daar ook geld voor uittrekken en niet voor een dubbeltje
op de eerste rij willen zitten.De heer Tichelaar (PvdA):Voorzitter. Aan het eind van mijn inbreng ga ik in op het congres van
het CDA, daartoe uitgedaagd door de heer De Vries. Dat gaat af van zijn tijd.
Dank daarvoor!Tegen de staatssecretaris het volgende. Ik ben op zoek gegaan naar het
rapport "Beroepswijs, beroepsonderwijs", ik ben op zoek gegaan naar
de voorstellen, ik ben op zoek gegaan naar de budgettaire dekking van 400
mln., ik heb het niet kunnen vinden. Zou hij mij daarbij kunnen helpen in
zijn eerste termijn?Op 1 september hebben wij met een aantal collega's een manifest van
de bve-sector in ontvangst mogen nemen, met vergaande ambities van die sector:
tegengaan van uitval, opleiden en uitdagen, bouwen aan vertrouwen. Ik heb
het antwoord van de regering gevonden, dat hoeven de bewindslieden niet meer
in eerste termijn op te zoeken. Dank daarvoor. Een korting op het bedrag per
deelnemer. Hoe staat het eigenlijk met de opmerking van de premier dat nog
eens goed moet worden gekeken naar de bekostiging van het mbo? Graag een antwoord
daarop. Voor het tweede achtereenvolgende jaar heb ik geen duidelijkheid gekregen
over het transitietraject inburgering. Ik hoor het staatssecretaris Rutte
nog zeggen: april 2005, dan zijn wij klaar in 2006. Maar wij weten nog niets,
wederom worden de mensen op straat gezet. Hoe zit het met de offertes inzake
het cursusaanbod? Hoe staan de roc's ervoor? Is er al een offerte binnengehaald,
of heeft men nog geen enkele offerte binnen kunnen halen? Ik wil ook graag
het standpunt van Brussel weten, en wanneer wij daarover een uitspraak kunnen
verwachten.Hoe staat het met de motie inzake gratis openbaar vervoer voor zestien-
en zeventienjarigen, ingediend door de Partij van de Arbeid? Niet vorige week,
niet vorige maand, geen halfjaar geleden, maar een jaar geleden. Wij zien
sport graag terug in het beroepsonderwijs. Is de staatssecretaris bereid,
een zorgplicht op te leggen aan de sector om sport in te vullen? Het gaat
niet om de vraag hoe dat gebeurt, wel dat de afspraak wordt gemaakt dat er
weer aan sport wordt gedaan, want dat is in ons aller belang. Ik weet niet
of ik de bewindslieden dit moet vragen, maar volgens mij was in december de
Werktop, waarop gelden zijn toegezegd. Waar zijn die eigenlijk? Waarom duurt
dat zo lang? Op welk moment worden zij wel uitbetaald? Ik kom nog met een
motie over het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie.Ik maak een sprong naar onderzoek en wetenschapsbeleid. Vijf overleggen
met de minister in vier jaar, het laatste op 12 oktober 2005. Wat zegt
de minister in dat overleg? Zij is het eens met de urgentie van verandering.
Ik heb veel externe rapporten gezien, maar ik heb van de minister weinig teruggezien,
terwijl zij wel de bereidheid tot verandering heeft. Ik weet dat, omdat zij
een van de eersten was uit het parlement die naar Finland gingen. Ik vind
dat een gemiste kans! Minister, help mij, wat is nu de reden dat er zo weinig
van terecht is gekomen? Is dat politieke onwil, is het tegenwerking, is dat
departementale verkokering? Graag een reactie van de minister in eerste termijn.De heer Jan de Vries (CDA):Ik wacht met smart op de eigen visie van de heer Tichelaar. Als hij het
kabinet verwijt dat het nog niet met een kabinetsstandpunt is gekomen, had
ik verwacht dat hij zou zeggen wat hij vindt.De heer Tichelaar (PvdA):Ik moet in heel weinig tijd heel veel zeggen, maar dank voor de gelegenheid
om uw vraag buiten mijn spreektijd om te beantwoorden! Wij hebben met deze
minister in goed overleg onder andere gekeken naar de strategische overwegingen
van het mbo, waarover de minister een brief heeft geschreven. Zij heeft aangegeven,
waarom zij niet kan komen tot een kabinetsreactie, want een dergelijke reactie
moet beschikbaar zijn voordat het overleg met de Kamer wordt aangegaan. Ik
roep de heer De Vries op, het verslag van het AO van 12 oktober 2005
eens door te lezen. De heer Visser van de VVD zegt daarin dat de urgentie
voor verandering klaarblijkelijk ook bij deze minister aanwezig is. Ik bestrijd
dat niet, maar ik constateer wel dat er weinig van terecht is gekomen. Of
de oppositie dan met initiatiefwetsvoorstellen of wat dan ook die leemte in
uitvoering ter hand moet nemen, is voor mij zeer de vraag.De heer Jan de Vries (CDA):Ik constateer dat de heer Tichelaar een grote mond opentrekt, maar bijvoorbeeld
niet zelf een visie durft te geven op het voorstel tot dynamisering van de
commissie-Chang.De heer Tichelaar (PvdA):Wij voeren nu een debat over de begroting van 2007. Daarbij kijken wij
terecht terug naar wat er onder de afgelopen kabinetten is gebeurd. Daarover
vel ik een oordeel namens mijn fractie. Vervolgens ben ik benieuwd –
het is geen kritiek – waarom deze minister, die uitspreekt dat die urgentie
er moet zijn, tot nu toe niets heeft gedaan. Op het moment dat ik dat vraag,
draait u de zaken om en vraagt u naar de visie van de PvdA. Dat is toch een
rare redenering? De Kamer controleert toch deze bewindslieden?De heer Jan de Vries (CDA):Het zou winst zijn als de PvdA pas wat gaat zeggen nadat de regering dat
heeft gedaan. Dat is echt winst.De heer Tichelaar (PvdA):Bent u het nu wel of niet met mij eens dat er wat het wetenschapsbeleid
betreft onvoldoende is gebeurd? Mijn stelling is dat er onvoldoende is gebeurd,
terwijl de minister van opvatting is dat er heel veel urgentie is om het beleid
te veranderen. Ik vraag de minister waarom dat niet is gebeurd. Dat is toch
een relevante vraag? Of mag ik die niet stellen aan deze minister? Volgens
mij weet deze minister donders goed wat er omgaat in de wereld van de wetenschap.
Ik wil nu wel eens boven tafel krijgen dat er, als er geen onwil is bij de
minister, krachten in dit veld zijn die deze veranderingen tegenhouden. Daar
wil ik graag in eerste termijn een antwoord op van de minister.Voorzitter. Ik sluit af met het hoger onderwijs. In 2004 zijn wij voortvarend
gestart. Wij zijn nu beland in een soort haastklus richting oktober 2006.
Het lijkt wel of onzorgvuldigheid boven kwaliteit gaat. Het gedoe rondom de
spoedwet is daarvan een sprekend voorbeeld. Ambities te over en tegelijkertijd
korten. Ik snap dat niet. Ik stel voor om eens te kijken naar de kortingen
die worden toegepast in de doorstroom mbo-hbo. De ambitie is: meer hoger opgeleiden.
Die ambitie kan worden bereikt via doorstroom mbo-hbo. In de begroting lees
ik dat er 12 mln. wordt gekort op de beroepskolommiddelen. Kan de staatssecretaris
dit uitleggen? Graag hoor ik wat de achterliggende reden is.Dan nog een opmerking over studiefinanciering. Er zijn studenten die op
1 juli niet 18 jaar oud zijn. Vervolgens krijgen zij pas op 1 oktober
de studiefinanciering en de ov-jaarkaart. De gevolgen laten zich raden: ongedekte
kosten voor de opleiding, woonruimte, levensonderhoud en reizen.
Graag een reactie van de staatssecretaris. Mijn fractie overweegt een motie
op dit punt in te dienen.Ik heb verschillende keren een amendement zien passeren met steeds meer
namen eronder. Het betreft het amendement op stuk nr. 16 met betrekking tot
de bekostiging jonge universiteiten. Graag krijg ik hierop een reactie van
de staatssecretaris.Voorzitter. Ik sluit af met een motie met betrekking tot het beroepsonderwijs.De voorzitter:Ik constateer dat de heer Tichelaar in eerste termijn een motie in wil
dienen. Lijkt het hem niet beter, de motie in tweede termijn in te dienen?De heer Tichelaar (PvdA):Nee, dat doe ik niet. De heer Verhagen heeft mij uitgelegd dat ik het
beter in eerste termijn kan doen, gelet op eerdere discussies bij de algemene
politieke beschouwingen. Dus doe ik het nu in eerste termijn.De heer Jan de Vries (CDA):Het Reglement van Orde, artikel 66, staat dat niet toe. Het lijkt mij
voor het debat heel ongelukkig om in eerste termijn moties in te dienen. In
de eerste termijn stellen wij vragen en maken wij opmerkingen. De regering
reageert daarop. Mochten wij het daar niet mee eens zijn, dan kunnen wij dat
verwoorden in een Kameruitspraak.De heer Slob (ChristenUnie):Ik herinner mij een motie-Verhagen die niet zo heel lang geleden in eerste
termijn is ingediend. In dat opzicht is er een precedent. Volgens mij kan
het gewoon.De heer Tichelaar (PvdA):Ik heb mij juridisch bij laten staan door de heer Verhagen.De voorzitter:Ik herinner mij die motie ook. Wij kunnen niet zeggen dat het nooit eerder
is voorgekomen.De heer Jan de Vries (CDA):Voorzitter. De Kamer moet het toestaan.De voorzitter:Dan stel ik u voor...De heer Jan de Vries (CDA):...om de Kamer bijeen te roepen?De voorzitter:Nou, dat wilt u toch niet?De heer Jan de Vries (CDA):Ik vind dat wij heel rare verhoudingen krijgen in dit debat als wij in
de eerste termijn van een begrotingsbehandeling, waarin wij alle tijd hebben
gedurende twee termijnen, moties gaan indienen. De heer Tichelaar kan zijn
mening gewoon verwoorden zonder motie en dan kunnen wij daarop reageren.De heer Tichelaar (PvdA):De heer De Vries doet net of het beroepsonderwijs door het falen van de
bekostigingssystematiek in deze begroting meer in plaats van minder geld krijgt.
Daar zijn wij in de algemene politieke beschouwingen uitgebreid op ingegaan.
Zelfs de minister-president is daarop ingegaan. Ik wil met deze motie vastleggen
dat wij nog niet opgeschoten zijn. Dat hoeft de staatssecretaris alleen te
bevestigen of te ontkennen. De regering heeft niet gerapporteerd. De staatssecretaris
kan zelfs zonder deze motie ingaan op deze problematiek. Het is niet nieuw;
het is een vervolg op de algemene politieke beschouwingen. Ik snap niet waarom
dat ongebruikelijk is.De heer Jan de Vries (CDA):De heer Tichelaar heeft nu al verwoord wat hij wil gaan zeggen. Dat lijkt
mij voldoende. Wij kunnen daartoe niet overgaan zonder dat de gehele Kamer
daarbij betrokken is. Dat is reglementair niet toegestaan.De heer Tichelaar (PvdA):De voorzitter van de fractie van de heer De Vries, de heer Verhagen, heeft
vorig jaar bij de algemene politieke beschouwingen in de eerste termijn een
motie ingediend. Ik ga ervan uit dat alle voorzitters gelijk zijn en dat het
Reglement van Orde toen gelijk was aan het huidige. Als de politieke discussie
al een tijdje loopt, is het normaal om een motie in te dienen. Het is de verantwoordelijkheid
van de afgevaardigde om een motie in de eerste of in de tweede termijn in
te dienen. Ik kies ervoor om dat in de eerste termijn te doen. Wat is zijn
bezwaar daartegen, want hij is het toch eens met de strekking van de motie?De voorzitter:In het Reglement van Orde staat dat de Kamer zich er eerst over moet uitspreken
of daarvan kan worden afgeweken. Ik stel vast dat dit niet is gebeurd toen
de heer Verhagen zijn motie indiende. Wij kunnen zeggen dat daarmee een precedent
is geschapen en dat wij dat vervolgens iedere keer zo doen, maar daar ben
ik niet voor. Ik ben best bereid om de vergadering even te schorsen om te
kijken of wij er uit kunnen komen. Ik kan de heer Tichelaar ook in overweging
geven, zijn verzoek zo te formuleren dat hij er antwoord op krijgt van de
staatssecretaris. Iedereen weet dat die motie dan wellicht in tweede termijn
zal worden ingediend.Mevrouw Hamer (PvdA):Het is vaker gebeurd dan die ene keer bij de heer Verhagen. Het is gebruikelijk
dat de zittende Kamerleden toestemming wordt gevraagd om een motie in eerste
termijn in te dienen. Als een meerderheid daar geen bezwaar tegen heeft, kan
die motie gewoon worden ingediend. Dat is onder mijn voorzitterschap ook wel
eens gebeurd.De voorzitter:Dat vind ik een goed voorstel.De heer Tichelaar (PvdA):Ik wil die motie graag indienen.De heer Jan de Vries (CDA):Ik maak bezwaar tegen de voorgestelde procedure. Ik ben tegen het in eerste
termijn indienen van moties. Het gaat mij niet om de inhoud, want ik denk
dat wij elkaar daar wel in kunnen vinden. Ik vind echter dat wij geen precedent
moeten scheppen, zeker niet in dit debat over de begroting.De heer Balemans (VVD):Voorzitter, mag ik u verzoeken om even te schorsen?De voorzitter:Dat lijkt mij een heel goed voorstel.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.De voorzitter:Nader overleg heeft mij geleerd dat er geen overwegende bezwaren zijn
tegen het indienen van de motie. De heer Tichelaar zal daarom nu zijn motie
indienen.De heer Tichelaar (PvdA):Voorzitter. Ik dank de Kamer voor het vertrouwen. Mijn motie luidt als
volgt.De Kamer,gehoord de beraadslaging,van mening dat bestrijding van voortijdig schoolverlaten een belangrijke
prioriteit is en het kabinetsplan Aanval op uitval integraal dient te kunnen
worden uitgevoerd;constaterende dat het kabinet hiervoor terecht extra middelen aan de bve-sector
ter beschikking heeft gesteld, maar dat daarnaast andere middelen wegvallen
waardoor het budget per deelnemer daalt;voorts constaterende dat een belangrijke oorzaak hiervan is gelegen in
de systematiek van doorberekening van de deelnemersgroei en de korting op
de lumpsum;spreekt uit dat de deelnemersgroei als gevolg van de gewenste beleidsintensiveringen
adequaat gecompenseerd moet worden en dat tevens de beoogde beleidsintensivering
voor risicodeelnemers (ibo/bve) niet ten koste mag gaan van de kwaliteit van
het onderwijs aan andere onderwijsdeelnemers;verzoekt de regering, hiertoe nadere voorstellen te doen;verzoekt de regering, de deelnemersgroei adequaat te compenseren en voor
de komende jaren het voortijdig schoolverlaten als thema niet te laten vallen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Tichelaar, Lambrechts en Vergeer.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 17(30800 VIII).Mevrouw Vergeer (SP):Mevrouw de voorzitter. Mevrouw Hamer zei in haar eerste termijn dat ik
haar niet had gevraagd om een motie mede te ondertekenen. De heer Tichelaar
had dit in dit geval ook niet gedaan, maar ik heb mijn naam alsnog onder de
motie gezet.De heer Tichelaar (PvdA):Waarvoor hartelijk dank.De heer Jan de Vries (CDA):Mevrouw de voorzitter. "Er wordt vaak gezegd dat vmbo-leerlingen
niet zo veel kunnen. Ik wil laten zien dat zij wel wat in hun mars hebben."
Dat zei Marien Golverdingen afgelopen donderdag in Trouw. Marien won de door
dit dagblad gesponsorde talentprijs voor studenten aan de lerarenopleidingen.
Marien heeft met de vmbo-leerlingen een minionderneming opgezet en heeft zo
met zijn talent bijgedragen aan de talentontwikkeling van zijn leerlingen.
De beleidsagenda van het ministerie noemt talent ontwikkelen dé opdracht
van het ministerie van Onderwijs in een notendop. Daarmee kreeg ook de oorspronkelijke
missie van het ministerie: naar een slimme, vaardige en creatieve samenleving
ook een persoonlijk tintje. In het onderwijs gaat het ten slotte om mensen
en hun talenten en dat spreekt de CDA-fractie zeer aan.Juist het belang van talentontwikkeling heeft ertoe geleid dat de kabinetten
Balkenende hebben geïnvesteerd in autonomievergroting en deregulering.
Talenten komen het beste tot hun recht als ze de ruimte krijgen om zich te
ontwikkelen. Dit geldt voor de leraren en voor de leerlingen. De scholen hebben
meer ruimte gekregen, bijvoorbeeld door de invoering van de lumpsumbekostiging,
het afschaffen van de basisvorming en het studiehuis en het herzien van de
kerndoelen. Geen ander ministerie zal in 2007 een administratieve lastenverlichting
bereiken van 29%.In de afgelopen periode is het lesgeld in het voortgezet onderwijs afgeschaft.
Het CDA kiest principieel voor kosteloos onderwijs waarbij ook schoolboeken
gratis zijn, maar daarvoor moet de begroting natuurlijk wel de ruimte bieden.
Het is in onze ogen onverantwoord om half werk te verrichten zoals zou voortvloeien
uit het amendement dat de PvdA-fractie eerder heeft voorgesteld. Het bedrag
is niet structureel gedekt en het is in onze ogen ook niet eens genoeg om
nog maar de helft van de brugklasleerlingen te helpen. Dit is onrechtvaardig
voor andere ouders, maar het is ook onuitvoerbaar voor de scholen. Het CDA
wil dit bij de formatie structureel en deugdelijk regelen voor alle scholen
en alle ouders.Mevrouw Vergeer (SP):Dan moeten wij natuurlijk maar afwachten wat hiervan terecht komt. Als
wij aan de CDA-fractie vragen om het nu te doen, zegt zij nee, terwijl zij
weet dat een meerderheid in de Kamer achter het voorstel staat om dit zo te
regelen.De heer Jan de Vries (CDA):De organisaties uit het onderwijs hebben ons daarover afgelopen week nog
een brief geschreven. Met hen zeg ik dat het niet kan binnen de bestaande
begroting. Het voorstel van mevrouw Vergeer zal daarom ten koste gaan van
andere belangrijke prioriteiten. De formatie is het moment om hiervoor middelen
te zoeken en te vinden.Mevrouw Hamer (PvdA):Ik heb zojuist al gezegd dat ik voornemens ben, een motie in te dienen
om het begin van het amendement los te halen van de structurele oplossing
en zo daarover een uitspraak van de Kamer te vragen. Dan is het probleem van
de heer De Vries ondervangen. Gaat hij mijn motie steunen? Als Kamer leggen
wij dan vast dat dit probleem moet worden opgepakt, wie er straks ook aan
tafel zitten bij die formatie.De heer Jan de Vries (CDA):Formeren doen wij niet met moties. Iedere partij heeft de vrijheid om
zich daarover hier uit te spreken. De CDA-fractie is helder over wat zij wil.
Ik hoor graag hoe de regering daarover denkt.Mevrouw Hamer (PvdA):Als wij dat nu niet vastleggen, is het dus voor de heer
De Vries denkbaar dat het CDA er tijdens de formatie achter komt dat er geen
structurele dekking is en deze prioriteit weer laat vallen. Het CDA-congres
heeft dus een boterzachte uitspraak gedaan. Wij weten geen van allen de verkiezingsuitslag.
Met mijn motie wil ik dit punt zeker stellen en eigenlijk dacht ik dat het
CDA-congres dat ook wilde.De heer Jan de Vries (CDA):Men kan het CDA aan zijn beloftes houden.Mevrouw Hamer (PvdA):Ik krijg geen antwoord op mijn vraag: is het denkbaar dat het CDA in de
formatie andere prioriteiten stelt dan de schoolboeken?De heer Jan de Vries (CDA):De CDA-fractie spreekt hier, nu en straks, uit dat wij de gratis schoolboeken
in de formatie zullen regelen.Mevrouw Hamer (PvdA):Dat betekent dat het CDA geen andere prioriteiten zal stellen. Het antwoord
op mijn vraag is dus "nee". Hieraan zal het CDA hoge prioriteit
aan geven.De heer Jan de Vries (CDA):Het CDA heeft nog duizenden andere prioriteiten. Wij hopen dat de PvdA
die zal steunen, in welke rol dan ook.Mevrouw Hamer (PvdA):De heer De Vries ontduikt de echte vraag: wil het CDA dit regelen of is
het een loze verkiezingsbelofte? Dat weten wij helaas pas na de verkiezingen.
Het zou eerlijk zijn als de heer De Vries ging staan voor wat hij hier zo
manmoedig probeert te zeggen.De heer Jan de Vries (CDA):Ik constateer dat de PvdA bij haar congres een verkiezingsbelofte heeft
gedaan en die binnen een week alweer tenietdoet. Dat lijkt mij niet de juiste
weg.Mevrouw Hamer (PvdA):Hiertegen maak ik echt bezwaar! Ik heb de heer De Vries nu drie keer uitgelegd
wat de bedoeling is van ons amendement: het is een eerste stap. Ik heb hem
ook drie keer – een keer is voor hem blijkbaar onvoldoende – uitgelegd
dat ik met een motie kom om het structureel te regelen en ik heb hem gevraagd
die te ondersteunen. Wat zou mooier zijn dan samen die motie in te dienen?
Als hij dat graag wil, mag hij ook nog als eerste indiener worden genoemd.
Het gaat mij erom dat dit punt wordt geregeld. De heer De Vries duikt, want
hij geeft geen antwoord op mijn vraag of hij hieraan hoge prioriteit geeft.
Hij moet niet proberen om het balletje terug te spelen maar gewoon eerlijk
antwoord geven op mijn vraag.De heer Jan de Vries (CDA):Gratis schoolboeken regelen wij niet met moties maar straks in de formatie.
Het CDA zal dan zorgen voor structurele middelen die op een deugdelijke wijze
worden ingezet.Voorzitter. De minister heeft ook een intensievere betrokkenheid van het
onderwijs bij de beleidsontwikkeling bewerkstelligd, wat voor relatieve rust
heeft gezorgd. Alleen rust en ruimte waren echter niet voldoende. De kabinetten-Balkenende
hebben in de afgelopen jaren ook fors meer geïnvesteerd in het onderwijs.
In 2002 – dit was de laatste begroting van het kabinet-Kok II –
stond er 23 mld. op de begroting van het ministerie, nu bedraagt die begroting
29 mld. In vijf jaar tijd is er dus 6 mld. extra beschikbaar gekomen, en dat
in economisch zwaar weer. Die 6 mld. dragen bij aan een concurrerende kenniseconomie,
de aantrekkelijkheid van het lerarenberoep en goede leerloopbanen van leerlingen
en studenten.Wat moet er nog beter? Dat is het snijden in de tussenstructuren. Te veel
middelen worden nog verdeeld via sectororganisaties en speciaal daarvoor opgetuigde
organisaties. Dat zorgt voor veel bureaucratie. Waarom geven wij niet meer
vertrouwen aan de onderwijsinstellingen? De lumpsum en bijvoorbeeld ook de
innovatieboxen in het mbo geven ruimte aan de instellingen om de middelen
effectief te besteden.Mevrouw Hamer (PvdA):Ik kom even terug op het punt van de 6 mld. De heer De Vries ging ook
steeds harder praten, dus hij sprak blijkbaar erg vanuit zijn hart. Hoe beoordeelt
de heer De Vries het onderzoek uit Maastricht, dat aangeeft dat er in vergelijking
met het bruto nationaal product eigenlijk minder geld is gegaan naar het onderwijs?
Als wij kijken naar de berekening van het bedrag per student of per leerling,
want dat is eigenlijk het meest eerlijke meetinstrument, dan zien wij dat
die bedragen achteruit zijn gegaan. Hoe beoordeelt u dat?De heer Jan de Vries (CDA):Het is mevrouw Hamer misschien ontgaan, in alle drukte van de voorbereiding
van haar toespraak voor vanmiddag, dat er vanmorgen een reactie is gekomen
van het kabinet op dat onderzoek. Die maakte voor de CDA-fractie heel veel
helder. De reële uitgavenverhoging is namelijk wel degelijk fors. Het
bedrag per student is in die periode met 38% gestegen. Dat is een heel
forse verhoging. U ziet tegelijkertijd ook dat het aantal leerlingen in de
periode 1975-2005 enorm is gedaald, en dat de onderwijsuitgaven ook in reële
termen enorm zijn verhoogd. Je kunt niet alleen naar percentages kijken, maar
je moet ook kijken naar de achterliggende gegevens. Daarom hebben wij de brief
van het kabinet nodig.Mevrouw Hamer (PvdA):Ik zal de brief van het kabinet goed bekijken. Ik was overigens vanmorgen
niet mijn speech aan het voorbereiden, maar ik had de nobele taak om het Presidium
voor te zitten.Desalniettemin is dit geen antwoord op mijn vraag. Ten opzichte van het
bruto nationaal product is er namelijk sprake van een vermindering. Wel degelijk
is er voor sommige groepen studenten sprake van een verlaging als je kijkt
naar de huidige verhoudingen en prijsberekeningen. Eerlijk gezegd geeft u
hierop volgens mij geen antwoord.De heer Jan de Vries (CDA):Ook als de effecten van de prijscompensatie worden meegerekend, laten
de cijfers nog een positief beeld zien. Het is ook goed om de onderwijsuitgaven
af te zetten tegen het bruto nationaal product. Vanaf 2002 is er wel degelijk
weer sprake van een stijging. Het bedrag van 6 mld. vertaalt zich in het aandeel
van het bruto nationaal product. Daarbij gaat het alleen nog maar om de publieke
uitgaven. De private uitgaven leveren echter ook een bijdrage aan onze kenniseconomie,
en die kunnen wat ons betreft ook nog wel wat omhoog. Uit de stukken van bijvoorbeeld
de OESO blijkt dat de prijs-kwaliteitverhouding van het onderwijs
in Nederland uitstekend is. Met relatief beperkte middelen weten wij een uitstekende
kwaliteit te bereiken. Ik zie mevrouw Hamer nu weglopen, maar ik hoop dat
zij dit antwoord heeft meegekregen, want ik vond het wel overtuigend.Mevrouw Vergeer (SP):Mevrouw Hamer heeft dan misschien niet geluisterd, maar ik vond het niet
overtuigend.Mevrouw Hamer (PvdA):Mevrouw Hamer heeft wel geluisterd! Ik laat mij niet zomaar wegzetten.
Ik heb ondertussen even om de brief gevraagd, want dat leek mij wel handig.
Ik kom er nog bij de heer De Vries op terug.Mevrouw Vergeer (SP):Ik heb de brief vanochtend wel gelezen. Op de valreep komt de minister
met cijfers waaruit zou blijken dat er per leerling meer geld is dan een aantal
jaren geleden. Als er meer geld naar de scholen is gegaan, hoe komt het dan
dat het aantal uren dat een docent beschikbaar heeft voor zijn leerlingen
elk jaar minder wordt?De heer Jan de Vries (CDA):Ik weet niet of die stellingname klopt, maar deze vraag moet u niet aan
mij stellen, maar aan de schoolbesturen en aan de leraren. De keuzes op dat
gebied worden in de school gemaakt.Mevrouw Vergeer (SP):U hebt zojuist een pleidooi gehouden voor minder geld voor de tussenstructuren
en meer geld naar de scholen. Als het geld naar de scholen gaat zonder dat
u er voorwaarden aan stelt, komt het geld ook daar terecht bij management,
bureaucratie, beheertaken en organisatorische taken. De cijfers laten zien
dat de docent-leerlingratio elk jaar slechter wordt. Die cijfers hebt u ook.De heer Jan de Vries (CDA):De kwaliteit van het onderwijs wordt niet alleen bepaald door de ratio
leerling-docent. Daar zijn nog heel veel andere factoren eveneens van invloed
op. Het aanstellen van onderwijsassistenten of ICT-medewerkers in het onderwijs
draagt eveneens bij aan de kwaliteit van het onderwijs. Over bureaucratie
kom ik straks uitgebreid te spreken.Mevrouw Vergeer (SP):Ik constateer dat de heer De Vries er dus helemaal niets aan doet dat
de docenten met steeds meer leerlingen in de groep te maken krijgen, steeds
minder uren les mogen geven en dat er heel veel geld gaat zitten in allerlei
taken die niets met het lesgeven zelf te maken hebben.De heer Slob (ChristenUnie):Voorzitter. Ik ben altijd geroerd als ik de heer De Vries heel mooie teksten
hoor uitspreken over de ruimte voor scholen om eigen keuzes te maken. Wij
zijn het daarover vaak van harte met elkaar eens. Toch valt mij op dat hij
er in de praktijk vaak heel andere beleidsdaden tegenover stelt. Hij was immers
vorige week degene die namens zijn fractie heeft aangegeven, voor een wettelijke
zorgplicht voor scholen te zijn voor de voor- en naschoolse kinderopvang.
Ik lees deze week in de krant dat hij er ook voor is, dat er een verplichting
komt voor scholen om een eindtoets in te voeren. Wat zijn die mooie woorden
waard als hij het nodige vertrouwen toch niet heeft wanneer het om dit soort
zaken gaat, en als hij dan toch weer allerlei verplichtingen wil opleggen
aan scholen?De heer Jan de Vries (CDA):Ik zal niet op de afzonderlijke voorbeelden ingaan.De heer Slob (ChristenUnie):Het zijn er maar twee. Het zijn twee heel actuele.De heer Jan de Vries (CDA):Wij blijven als Rijksoverheid wel een belangrijke verantwoordelijkheid
houden. Ons onderwijs dient ook een publiek doel en wij staan dus ook voor
de kwaliteit van het onderwijs. Neem nu de eindtoets. Wij achten het nodig
dat wij niet alleen de kerndoelen bepalen die leerlingen moeten kennen en
kunnen aan het einde van hun opleiding, maar dat scholen aantonen –
dat kan via een toets of op andere wijze gebeuren – dat hun leerlingen
die einddoelen halen. Het lijkt mij heel gerechtvaardigd dat de minister zegt:
het kan niet zo zijn dat kinderen daarvan worden uitgezonderd. Dat lijkt ons
ook niet in het belang van het kind. Die toets is immers in de eerste plaats
voor het kind zelf. De toets is ook bedoeld voor leraren en ouders, als extra
gegeven op basis waarvan er een advies geformuleerd kan worden voor de vervolgopleiding.
Dat moet u toch ook aanspreken, mijnheer Slob? Ik vind het heel terecht dat
de minister zegt: er is een aantal minimale voorwaarden waaraan alle scholen
moeten voldoen.De heer Slob (ChristenUnie):Om nog maar even op het voorbeeld van de eindtoets in te gaan: als scholen
voor zichzelf goede redenen hebben, ook in het belang van het kind, om een
keer een uitzondering te maken en bij een bepaald kind geen toets af te nemen,
dan mogen wij er toch vertrouwen in hebben dat scholen daar goede keuzes in
maken? U zou de woorden van vertrouwen die u uitspreekt, op dat soort momenten
in de praktijk moeten brengen.De heer Jan de Vries (CDA):Ik constateer met de minister dat er steeds meer scholen zijn die een
belangrijk deel van hun leerlingen om strategische redenen niet toetsen. De
uitkomst ziet er dan beter uit in de voorlichtingsgidsjes. Dat lijkt mij de
verkeerde weg. Ik denk dat ieder kind recht heeft op een toets om te bepalen
wat hij of zij kan en wat de mogelijkheden zijn voor de toekomst. Dat geeft
tegelijkertijd de ouders ook een beeld van hoe de school er bij staat. Dat
is toch prima? Daar is niets op tegen.De heer Tichelaar (PvdA):Voorzitter. Ik heb een punt van orde. Ik stel voor, de vergadering vijf
minuten te schorsen, zodat wij allen kennis kunnen nemen van de brief van
de minister. Sommige collega's hebben de brief niet ontvangen, door welke
omstandigheid dan ook. Die brief is een essentieel onderdeel in het betoog
van de heer De Vries en ik wil dat alle fracties daarover een oordeel kunnen
vellen. Ik doe dus een beroep op u, voorzitter, om de vergadering een paar
minuten te schorsen, totdat wij allen de brief hebben ontvangen en ook hebben
kunnen lezen.De voorzitter:Het gaat om de brief van de minister van 10 oktober 2006 die hier
vanmorgen is bezorgd rond een uur of tien. Ik schors de vergadering
om die brief te laten verspreiden.De vergadering wordt enkele minuten geschorst.De heer Jan de Vries (CDA):Ik was gebleven bij de tussenstructuren, die ik concreet wil maken. Voor
de regionale samenwerking en de infrastructuur voor leren en werken zijn drie
departementen verantwoordelijk, met alle gevolgen van dien. De werktopgelden
voor 2006 zijn nog steeds niet verdeeld. Waarom niet een stagebox in het mbo?
Waarom niet morgen nog de toegezegde middelen verstrekken? Aan het werk, zeg
ik tegen de staatssecretaris.Mevrouw Hamer (PvdA):Wij hadden geschorst om de genoemde brief te lezen. Het lijkt mij dan
ook reëel dat ik de heer De Vries daarover enkele vragen stel. Ik wil
klip en klaar van hem weten of hij nu ontkent dat het aandeel van Onderwijs
in de rijksbegroting is gedaald van 19,5% naar 19%. Het lijkt
mij belangrijk dat hij probeert dat hard te maken. Dit is het feitelijke percentage
waarom het gaat. De economische groei bedroeg 2,5%. De uitgaven voor
onderwijs zijn met slechts 1,5% gestegen, terwijl die voor zorg en
veiligheid wel met de economische groei zijn meegestegen. Hoe verhoudt zich
dat tot deze brief? Ik beschouw de heer De Vries als verdediger van die brief,
omdat hij zich daarnet zo opstelde. De minister heeft aangegeven dat het gaat
om de onderwijsprestaties. Daarbij heeft zij verwezen naar "education
at a glance". Wij weten dat die cijfers teruggaan tot 2003, het jaar
van aantreden van het kabinet. Ik wil van de heer De Vries weten of hij nu
sier wil maken met het beleid van Paars of met het eigen kabinetsbeleid.De heer Jan de Vries (CDA):Wij kunnen nog uren met elkaar over percentages en over getallen achter
de komma debatteren, maar het wordt tijd dat ook de PvdA durft te erkennen
dat dit kabinet in economisch zwaar weer, ondanks alle moeilijke ingrepen
die nodig waren, 6 mld. heeft kunnen vrijmaken voor onderwijs. Dat is
driemaal zo veel als de PvdA voor de komende periode wil vrijmaken voor onderwijs.
Mevrouw Hamer kan dus niet volhouden dat in de afgelopen vier jaar onderwijs
geen prioriteit heeft gekregen. Natuurlijk waren er nog heel veel andere goede
prioriteiten, zoals zorg en veiligheid. Wij zullen steeds opnieuw met elkaar,
ook in dit huis, de afweging moeten maken waar onze schaarse middelen heen
moeten, maar onderwijs heeft een forse investering gekregen, die de kwaliteit
ervan ten goede is gekomen.Mevrouw Hamer (PvdA):Misschien kunnen de heer De Vries en ik afspreken dat wij samen de instaptoets
rekenen voor de pabo maken. Hij telt 6 mld. aan investeringen van dit kabinet
bij elkaar op, terwijl hij de jaarlijkse bedragen in ons verkiezingsprogramma
niet bij elkaar optelt. Op die manier komt hij op een lager bedrag uit. Het
gaat hier niet om kleine cijfertjes. Het gaat erom of onderwijs dezelfde prioriteit
krijgt, dan wel een hogere prioriteit – die het voor ons heeft –
ten opzichte van de economische groei. De heer De Vries kan zeggen dat er
sprake was van economisch zwaar weer. Er was echter een economische groei
van 2,5%, terwijl onderwijs niet meer dan 1,5% is meegestegen.
Dat geldt bijvoorbeeld niet voor de zorg. De heer De Vries moet mij dus niet
vertellen dat hij de hoogste prioriteit aan onderwijs heeft gegeven. Er is
geen reden voor de borstklopperij die hij tentoonspreidt. Hij vindt mij altijd
aan zijn zijde wanneer er een echt compliment te maken is, maar dan moet hij
dat wel verdienen. Hij geeft geen antwoord op mijn feitelijke vraag of het
klopt dat het aandeel van onderwijs is gedaald van 19,5% naar 19%,
dus hij verdient dat compliment nog niet.De heer Jan de Vries (CDA):Ik heb niet de illusie dat ik mevrouw Hamer in dit debat nog kan overtuigen,
maar wij moeten wel heel realistisch naar de feitelijke ontwikkelingen kijken.
Als wij de begroting 2007 aftrekken van de begroting 2002, de eerste begroting
van dit kabinet, blijft er niets anders over dan 6 mld. onder de streep. Dat
moeten wij onderkennen. Ook moeten wij onderkennen dat dit kabinet op geen
ander beleidsterrein zoveel heeft geïnvesteerd als in onderwijs. Dat
was een terechte prioriteit.Mevrouw Hamer (PvdA):De heer De Vries moet blijven proberen om mij te overtuigen als hij vindt
dat hij gelijk heeft. Ik ga nu niet ver terug. Wij spreken vandaag over de
begroting 2007. Ik vraag de heer De Vries om die begroting te vergelijken
met de begroting 2006. Durft hij dan nog te ontkennen dat sprake is van 0,5%
achteruitgang?De heer Jan de Vries (CDA):Ik ontken dat helemaal niet, maar ik vind het niet terecht dat mevrouw
Hamer de langetermijnontwikkeling niet meeneemt. Het is wel heel gemakkelijk
om wat betreft de investeringen in onderwijs te refereren aan één
begrotingsjaar. Mevrouw Hamer heeft zojuist in haar eigen termijn geprobeerd
het kabinet af te rekenen op de afgelopen periode. Ik constateer dan wel degelijk
dat dit kabinet prioriteit heeft gegeven aan onderwijs. Het onderwijs schiet
er overigens niets mee op als wij bekvechten over cijfertjes achter de komma
en niet constateren dat de kwaliteit van het onderwijs gediend is geweest
met het beleid van dit kabinet en de investeringen die daarbij horen.Mevrouw Hamer (PvdA):Het klopt dat het onderwijs er niets mee opschiet als wij bekvechten.
Daarom probeer ik de heer De Vries aan mijn zijde te krijgen. Het onderwijs
schiet er pas iets mee op als wij met voorstellen komen. De heer De Vries
moet mij echter niet verwijten dat ik te ver terugga en de verkeerde dingen
met elkaar vergelijk, want als ik vervolgens een heel simpel en recent voorbeeld
neem, reageert hij ook niet. Hij moet mij wat dit betreft gelijk geven. De
onderwijsuitgaven gaan volgend jaar achteruit. Daar heeft het onderwijs wel
degelijk last van.De voorzitter:De heer De Vries vervolgt zijn betoog.De heer Jan de Vries (CDA):Voorzitter. Leraren maken het verschil. Zij dragen kennis over en stimuleren
de leerlingen, samen met de ouders, om hun verantwoordelijkheid te dragen
in onze samenleving. Leraren onderwijzen niet alleen wat zij weten, maar vooral
ook wie zij zijn. Zij stimuleren en inspireren en dagen de leerlingen uit
hun talenten te ontwikkelen. De leraren zijn de beste ambassadeurs voor het
werken in het onderwijs. Dat is ook hard nodig nu er tekorten dreigen.De CDA-fractie vertrouwt op de professionaliteit van de leraren. Daarom
hebben wij de scholen de afgelopen jaren veel meer speelruimte gegeven. Het
is nu nodig dat schoolbesturen die speelruimte ook doorgeven aan de werkvloer.
De talentontwikkeling van leerlingen komt het beste tot stand als wij de talenten
van leraren volledig benutten. Daarin is nog een hele slag te maken. Vooral
in het mbo en het hoger onderwijs zien wij dat managementlagen en interne
bureaucratie de professionals kunnen belemmeren. Wat ons stoort, is dat de
onderwijssectoren niet zelf het initiatief tot verbetering en preventie nemen.
Waar blijven bijvoorbeeld de benchmarks?Van het onderwijsmanagement verwachtten wij dat er verantwoord wordt omgegaan
met de publieke middelen, zeker als het over de eigen beloning gaat. Voor
de CDA-fractie is het onacceptabel als in het basisonderwijs en voortgezet
onderwijs managers buiten de cao vallen en zo hun inkomens opkrikken. Zij
doen dat ook door zichzelf opeens bestuurder te noemen. Hoe keert de minister
die dreigende ontwikkeling?Mevrouw Vergeer (SP):De heer De Vries stelt zelf vast dat er veel onderwijsgeld gaat naar tussenlagen,
managementlagen en bureaucratie. Hij doet er echter niets aan. Hij spreekt
over een benchmark. Met behulp van een benchmark kun je zien hoe anderen het
doen. Er is ook gekeken naar de topsalarissen in het onderwijs en in allerlei
publieke sectoren. Wat gebeurt er? Men ziet van elkaar hoeveel men verdient
en wil er dan zelf ook nog een schepje bovenop. Laat de heer De Vries dat
nu een keer regelen door in de cao op te nemen dat je je eigen salaris niet
mag verhogen.De heer Jan de Vries (CDA):Ik bepleit dat net voor het basisonderwijs en voortgezet onderwijs. Ik
wil voorkomen dat het daar dezelfde kant opgaat als in de andere sectoren,
in die zin dat managers bestuurder worden en dan niet meer onder de cao vallen,
zodat zijzelf of de raad van toezicht hun salaris bepalen. Dat is een ongewenste
ontwikkeling. Ik zie daar geen enkele reden toe. De cao's geven voldoende
ruimte om een manager en een schooldirecteur uitstekend te belonen. Laten
wij het daarbij houden. Ik begrijp dat ik mevrouw Vergeer aan mijn kant vind.Mevrouw Vergeer (SP):Ik ben het helemaal met u eens dat dit in de cao zou moeten worden opgenomen,
maar daarmee zijn wij er nog niet, want dit geldt al jarenlang voor de lerarensalarissen,
terwijl nieuwe leraren nog steeds lager worden ingeschaald en niet de gelegenheid
krijgen om hoger op te komen. En waarom niet? Omdat er één budget
voor het onderwijs is waaruit alles betaald moet worden en omdat dit aan de
managers wordt overgelaten. Bent u het met mij eens dat wij voor de werknemers
in het onderwijs beter kunnen overgaan tot bekostiging via declaratie?De heer Jan de Vries (CDA):Het zal u niet verbazen dat mijn fractie daarvan geen voorstander is.
Wij dagen de schoolbesturen en de schoolmanagers, maar ook de leraren uit
om samen keuzes te maken die leiden tot meer differentiatie in de beloning.
Ik zal hierop straks nog uitgebreid ingaan.Mevrouw Vergeer (SP):Er is al beloningdifferentiatie, dat is nu juist het probleem. Wij zien
dat leraren steeds lager ingeschaald worden; het enige wat je hieraan kunt
doen, is het stellen van landelijke normen, criteria voor wat een leraar behoort
te verdienen. Bent u het hiermee eens?De voorzitter:Ik snap wel wat u wilt, u wilt een heleboel onderdelen van uw eigen bijdrage
al in interrupties kwijt, maar op deze manier is dit debat echt eindeloos.
De heer De Vries heeft zojuist gezegd dat hij er in een ander blokje nog op
terugkomt, dus het lijkt mij goed om er dan verder op in te gaan.De heer Jan de Vries (CDA):Voorzitter. Managers en docenten hebben elkaar nodig. Juist in het vmbo
krijgen docententeams een grotere verantwoordelijkheid voor het ontwerpen
en vormgeven van het onderwijs. Vele van deze teams ontwerpen dus ook hun
eigen lesmateriaal. Enige tijd geleden klopte een docent wiskunde van het
Comenius College in Hilversum bij ons aan. Hij ontwikkelt samen met collega's
van hem een digitale lesmethode die vrij beschikbaar zou kunnen zijn voor
alle wiskundedocenten. Hij zocht echter steun voor dit initiatief om het op
een hoger plan te kunnen brengen. Zijn de bewindslieden bereid om dit soort
kleinschalige initiatieven te ondersteunen, al dan niet in samenwerking met
bijvoorbeeld de SLO en de Open Universiteit? Dit zou de inhoud van het vak
van docent uitdagender maken en het zou de schoolkosten kunnen verlagen.Mijn fractie wil scholen meer financiële mogelijkheden geven om leraren
een beter carrièreperspectief te bieden, meer mogelijkheden voor beloningdifferentiatie.
Meer scholing kan dan meer loon opleveren en de hogere beloning kan ook gebruikt
worden om schaarse praktijkdocenten of academici te binden of te werven. Leraren
met een moeilijke taak, bijvoorbeeld in een achterstandswijk, zou je op deze
manier ook extra kunnen belonen.Juist in het voortgezet onderwijs dreigen tekorten, in het bijzonder in
steden en wijken waar maatschappelijke problemen kunnen cumuleren. Als er
nog geld te verdelen is binnen de "lerarenenvelop" of in andere
potjes, zoals een aantal jaren geleden, willen wij dit graag gebruiken om
het de betrokken scholen mogelijk te maken, nu al te investeren in het omscholen
van leraren voor het basisonderwijs tot leraren voor het voortgezet onderwijs
en in het aanstellen van jonge, werkloze leraren. Zo kunnen wij deze talenten
ook voor het onderwijs behouden. Is deze ruimte er nog?Mevrouw Lambrechts (D66):De minister zal dit straks zelf nog wel aangeven, maar ik denk dat er
deze ruimte er inderdaad is. Ik heb samen met mevrouw Hamer een fantastisch
amendement met een goede dekking ingediend waarmee precies wordt bewerkstelligd
wat u vraagt: scholen krijgen de ruimte voor differentiatie, en niet alleen
in de zin van lagere beloningen, want dat gaat vanzelf, maar ook in de zin
van hogere beloningen. Hiervoor is natuurlijk extra geld nodig, voor alle
leraren die het heel goed doen, om tekorten aan leraren voor bepaalde vakken
weg te werken of om in gebieden waar wij dat echt nodig vinden, scholen wat
extra speelruimte te geven. Kunnen wij op uw steun rekenen?De heer Jan de Vries (CDA):Ik heb dit amendement nog niet gezien. Overigens hangt mijn oordeel over
zo'n voorstel er natuurlijk ook van af, ten koste van welk ander
goed doel deze investering zou gaan. Dat wil ik nog even goed kunnen bekijken.Mevrouw Lambrechts (D66):Maar als u tevreden bent met de dekking omdat er nergens geld wordt weggehaald,
en dat het nergens ten koste gaat van andere goede dingen, kunnen wij op uw
steun rekenen?De heer Jan de Vries (CDA):Ik zie dat onze financieel woordvoerder net vertrokken is, dus ik moet
voorzichtig zijn met toezeggingen. Maar ik zal uw amendement constructief
beoordelen.Mijn fractie is ervan overtuigd dat de aantrekkelijkheid van het beroep
van leraar vooral bepaald wordt door inhoudelijke uitdagingen, maar ook door
werkomstandigheden. Daarom willen wij in de komende kabinetsperiode fors investeren
in de begeleiding van leerlingen: meer handen in de school. Zo worden leraren
ontlast, zo worden leerlingen met leer- en/of gedragsproblemen beter begeleid
en zo kan er beter contact met ouders worden onderhouden. Dit komt allemaal
de kwaliteit van het onderwijs ten goede. Talenten gaan niet verloren, ze
worden gebruikt.De heer Slob (ChristenUnie):Wij weten dat de werkdruk in het onderwijs erg groot is. In het Nederlandse
onderwijs, vergeleken met het onderwijs in het buitenland, staan onze docenten
veel meer uren voor de klas en zijn de klassen groter. Ik heb zelf het punt
van de werkdruk al een paar keer op de agenda willen zetten, maar dat lukt
nog niet echt. Ik zoek uw steun. Zou het niet eens tijd worden dat wij een
echt plan van aanpak maken om structureel – niet een jaartje vooruitkijken,
maar voor de komende jaren – iets te doen aan de grote werkdruk in het
onderwijs?De heer Jan de Vries (CDA):De heer Slob heeft goed geluisterd. Het CDA wil in de komende jaren scholen
de ruimte geven om bijvoorbeeld meer leerlingbegeleiders aan te stellen. Dat
kan in allerlei functies, maar het ontlast wel degelijk de leraar in de huiswerkbegeleiding,
in de begeleiding van leerlingen die eruit dreigen te vallen, in de contacten
met de ouders enzovoorts. Ik denk dat de scholen, met name de leraren en ook
de ouders daarop zitten te wachten.De heer Slob (ChristenUnie):Dus een gericht plan van aanpak maken waarin dergelijke elementen kunnen
worden meegenomen, heeft ook de steun van de fractie van het CDA, zo begrijp
ik.De heer Jan de Vries (CDA):De CDA-fractie heeft met voldoening geconstateerd dat dit kabinet in de
afgelopen periode al extra heeft geïnvesteerd, bijvoorbeeld in leerlingbegeleiders
en schoolmaatschappelijk werkers alsook in klassenverkleining. Het is wel
degelijk nodig om dat in de komende periode door te zetten.De heer Slob (ChristenUnie):Toen ik vorige week opnieuw over de werkdruk begon, zei de minister dat
het een zaak was van de sociale partners.De heer Jan de Vries (CDA):De CDA-fractie stelt hier dat er extra middelen moeten komen voor de scholen
om die mensen te kunnen aanstellen. Dat bepleit het CDA, ook in ons verkiezingsprogramma.
Daarna moet er inhoud aan worden gegeven door de scholen zelf en door de sociale
partners, maar daar staan wij met elkaar buiten.Mevrouw Hamer (PvdA):Ik heb begrepen dat u in uw verkiezingsprogramma 500 mln. extra heeft
uitgetrokken voor het onderwijs, dat daar nog een efficiencykorting van af
moet en dat u meerdere ambities heeft. Gelet op datgene wat ik nu van u hoor,
neem ik aan dat dit uw hoogste ambitie is. Denkt u dat u dat kunt betalen
van die 500 mln. min die efficiencykorting?De heer Jan de Vries (CDA):Het lijkt mij goed dat mevrouw Hamer nog even wacht op de presentatie
van onze definitieve financiële cijfers. Dan zal zij zien dat alle prioriteiten
die het CDA heeft gekozen in zijn programma deugdelijk gedekt zijn.Mevrouw Hamer (PvdA):Dat is een heel aardig antwoord, maar het is natuurlijk geen antwoord.
De heer De Vries heeft mij net, vooruitlopend op onze definitieve cijfers,
bevraagd over die 10%. Ik heb daarop een eerlijk en reëel antwoord
gegeven. Het lijkt mij dat hij mij nu een eerlijk en reëel antwoord moet
geven. Gaat het van die 500 mln. min die efficiencykorting? Als u daarop geen
antwoord wilt geven, hoeveel denkt u er dan voor nodig te hebben?De heer Jan de Vries (CDA):Ik kan mevrouw Hamer geruststellen. Het zal niet voor 500 mln. kunnen.
Alle prioriteiten die ik hier namens mijn fractie heb genoemd, zullen deugdelijk
gedekt zijn.Mevrouw Hamer (PvdA):Dus u gaat meer geld in het onderwijs investeren dan tot nu toe in uw
verkiezingsprogramma staat?De heer Jan de Vries (CDA):Laten wij daar nu niet een discussie over voeren. Er stond geen 500 mln.
voor onderwijs. Maar alle prioriteiten die wij hier stellen zullen deugdelijk
gedekt zijn in ons verkiezingsprogramma.Niet eerder was er een kabinet dat zo allesomvattend de aanval inzette
op de uitval met wettelijke mogelijkheden om leerlingen vast te houden of
met zachte drang en desnoods dwang te laten deelnemen aan leerwerktrajecten.
De verlengde volledige leerplicht tot 18 jaar en de leerwerkplicht tot 23
jaar en wat ons betreft straks tot 27 jaar zijn daarvan concrete voorbeelden.
De structurele investering van het kabinet-Balkenende van 250 mln. is substantieel.
Dat geeft aan dat dit kabinet het niet als een vrijblijvende opdracht ziet
om het aantal voortijdige schoolverlaters tegen te gaan. Dat tegelijkertijd
in de begroting voor de mbo-sector de gemiddelde bekostiging per deelnemer
ongeveer gelijk blijft, is inmiddels verklaard. Maar dat is niet voldoende.
Wij zijn blij dat minister-president Balkenende tijdens de APB een nader onderzoek
naar de bekostigingssystematiek heeft toegezegd. Wij vragen dit onderzoek
voor de Voorjaarsnota gereed te hebben en eventuele gevolgen in diezelfde
Voorjaarsnota te verwerken.Mevrouw Lambrechts (D66):Ik heb hier toch een vraag over. Dit was bij de algemene beschouwingen
en is ook vandaag weer een heikel punt. Hoe zit het eigenlijk met de bekostiging
van de bve in relatie tot de enorme taak die zij krijgen voor
die risicojongeren? Die taak is niet voorwaardelijk; die taak is de bve-sector
definitief en hard opgedragen. De sector heeft die taak ook op zich willen
nemen. Mag ik u zo verstaan dat u de afspraak om boter bij de vis te doen,
wilt nakomen en dat u ervoor gaat zorgen dat de bedragen die daarvoor waren
uitgetrokken in een aanval op de uitval – deze bedroegen 90 tot 100
mln. – ook echt beschikbaar komen?De heer Jan de Vries (CDA):De staatssecretaris heeft, ook na overleg met de MBO-raad, helder geconstateerd
hoe het komt dat het bedrag in de begroting voor het mbo relatief gelijk gebleven
is. Dat komt bijvoorbeeld doordat andere incidentele middelen zijn afgelopen.
Tegelijkertijd is echter duidelijk geworden dat er bijvoorbeeld bij het compenseren
van de leerlingstijging een verschil is tussen het vaste deel en het variabele
deel van de huisvestingscomponent. Daarom ben ik blij dat het kabinet al bij
de algemene politieke beschouwingen heeft aangegeven dat het dit effect ook
ziet en dat het nader zal kijken naar het feit dat 25.000 extra deelnemers
niet leiden tot een compensatie op het punt van de huisvesting. Ik ben blij
dat die toezegging er ligt en ben ervan overtuigd dat het kabinet dit met
de MBO-raad zal bespreken.Ik vraag nu om een en ander voor de Voorjaarsnota duidelijk te krijgen
en eventuele gevolgtrekkingen daaruit in de Voorjaarsnota te vertalen, zodat
de sector een en ander al kan vertalen in de begroting voor het schooljaar
2007-2008. Dat lijkt mij een heel reëel traject. Daardoor weet de MBO-raad
waar hij aan toe is, terwijl tegelijkertijd de uitdaging blijft bestaan om,
geld of geen geld, leerlingen binnen te houden. Het is winst dat men zich
daar in de mbo-sector, maar ook in andere sectoren verantwoordelijk voor voelt.
Men wil het niet bij zo'n hoge uitval laten. Tijdens het congres waar ik met
de heer Tichelaar was, heb ik ook gehoord dat de sector de noodzaak ervan
inziet om hieraan te gaan werken, en dat het daarbij graag ondersteund wordt.
Het kabinet heeft daarop boter bij de vis gegeven, maar het is wel terecht
om nog naar een aantal aspecten van de bekostiging te kijken.Mevrouw Lambrechts (D66):Dat zijn een heleboel woorden die niet echt helderheid geven. Als wij
vinden dat die taak opgepakt moet worden, moet de bve-sector zich daar nu
op kunnen voorbereiden. In het licht van de kortingen die er zijn –
die heb ik u niet horen noemen in de innovatiebox – in het licht van
het verdwijnen van de ESF-subsidie en in het licht van de onzekerheid over
het transitietraject is het toch niet te veel gevraagd om vandaag met elkaar
uit te spreken, zoals dat ook staat in de motie van de heer Tichelaar en mij
en inmiddels ook van mevrouw Vergeer, dat er gewoon boter bij de vis moet
worden gegeven.De voorzitter:Mijnheer De Vries, ik vraag u om iets korter te antwoorden. Ik begrijp
uw bevlogenheid, maar het moet echt iets korter.De heer Jan de Vries (CDA):Ik dank u voor uw begrip.Er is boter bij de vis gedaan, maar tegelijkertijd is er een aantal incidentele
middelen afgelopen. Daarom vind ik het goed om te bekijken of de boter bij
de vis voldoende vertaling heeft gekregen in de voet voor de vaste bekostiging,
bijvoorbeeld waar het gaat om de huisvestingscomponent. Het is prima dat het
kabinet daarover in gesprek wil gaan.De heer Tichelaar (PvdA):U kent de inhoud van de motie. Daarin wordt de regering gevraagd om het
debat aan te gaan met de MBO-raad en te komen tot oplossingen. Volgens mij
zijn uw betoog en de strekking van de motie vergelijkbaar.De heer Jan de Vries (CDA):Ik heb de motie nog niet onder ogen gehad, maar ik zal haar nog eens goed
bekijken. Uw boodschap was evenwel helder en ik zal de motie dan ook niet
negeren. Ik ben benieuwd naar de reactie van het kabinet, maar ik ben al blij
met de eerder toe het kabinet gedane toezegging dat er een onderzoek komt
naar de bekostiging. Conclusies uit dat onderzoek moeten, wat ons betreft,
vertaald worden in de Voorjaarsnota 2007.Voorzitter. Ons onderwijssysteem moet ook recht doen aan verschillen in
talenten van leerlingen. Passend onderwijs is een prima uitgangspunt van de
regering. De CDA-fractie zit niet te wachten op grote herstructureringsoperaties.
Er is en blijft behoefte aan speciaal onderwijs. Daarover mag geen misverstand
bestaan, maar met minder bureaucratie en meer ruimte moeten wij de zorgvraag
van leerlingen wel beter kunnen beantwoorden. Op 18 oktober komen wij
daar trouwens nog uitgebreid over te spreken.Ook ons toptalent moeten wij ruimte voor ontwikkeling geven. Daarom is
een hogere deelname aan ons hoger onderwijs zo gewenst. Dat is ook in het
belang van onze economische ontwikkeling. De relatieve achterstand van allochtone
studenten daarin baart ons zorgen. Juist daarom is het van belang de toegankelijkheid
van ons hoger onderwijs te waarborgen, en dat doen wij door niet te tornen
aan de studiefinanciering, en door de collegegelden zowel in de bachelor-
als in de masterfase niet te verhogen.Mevrouw Hamer (PvdA):U sprak over een overleg op 8 oktober over het speciaal onderwijs.
Zoals u weet, zijn er nogal wat wachtlijsten in het speciaal onderwijs. De
minister heeft daarover naar wij hebben begrepen gezegd dat een deel van de
problemen maar moet worden opgelost door het regulier onderwijs, omdat het
speciaal onderwijs niet verder moet groeien. Ik ben heel erg benieuwd naar
het standpunt van de CDA-fractie daarover. Wat moet er met de wachtlijsten
gebeuren?De heer Jan de Vries (CDA):Ik heb dat niet teruggelezen in de brief van de minister. Ik heb niet
gelezen dat de minister in die brief stelt dat het speciaal onderwijs niet
verder mag groeien. Wat nodig is – dat uitgangspunt spreekt ons zeer
aan – is dat wij nog veel meer afstemmen op de noodzakelijke zorgbehoefte
van kinderen. Daardoor ontstaan soms wachtlijsten. Wij zien nu dat de bureaucratie,
zoals ons indicatiesysteem, dat in de weg staat. Wij steunen dat beleid dus,
maar gunt u mijn fractie de mogelijkheid om daar op 18 oktober uitgebreider
op door te gaan.Mevrouw Hamer (PvdA):Dat wil ik best doen, maar omdat wij vandáag over de financiën
praten, wil ik daar vandáag helderheid over hebben. De minister ontkent
in de brief inderdaad niet dat het speciaal onderwijs mag groeien, maar zij
stelt wel dat dat binnen de bestaande financiële kaders
moet. Daar zit een probleem, want als je meer leerlingen hebt, heb je ook
meer kosten. Ik wil vandaag van u weten, hoe u met de wachtlijsten wilt omgaan,
en of u op termijn wel ziet dat daar financiële nood is.De heer Jan de Vries (CDA):Als het gaat om geïndiceerde leerlingen, is er gewoon een openeindebekostiging.
Als meer kinderen worden geïndiceerd, worden zij ook bekostigd. Als dat
niet zo is, hoor ik dat wel van de minister.Mevrouw Hamer (PvdA):Eerst loopt u weg van de uitspraak van de minister dat een groot deel
moet worden opgevangen in het reguliere onderwijs, en daarna geeft u geen
antwoord op mijn vraag. Waar staat de CDA-fractie op dit punt? Dat is toch
zo moeilijk niet!?De heer Jan de Vries (CDA):Talentontwikkeling is een kernwoord in mijn inbreng. Wij proberen juist
de kinderen die extra zorg nodig hebben, deze zorg op maat te kunnen bieden.
Wij zien dat wachtlijsten niet zozeer ontstaan door te weinig geld, maar doordat
wij het systeem zo hebben ingericht dat het te lang duurt voordat kinderen
op de plek komen waar zij horen. Ik zie dat de minister als het gaat om het
moment van bekostiging extra ruimte heeft gegeven, bijvoorbeeld aan de cluster
4-scholen, dus scholen met leerlingen die kampen met gedragsproblemen. De
huisvesting van de extra uitbreidingen komt echter soms te laat. Dat is niet
iets wat de minister kan oplossen, dat is iets wat de gemeenten moeten oplossen.
Ik hoop dat zij de noodzaak daarvan zien.Mevrouw Hamer (PvdA):Ik stel u een korte vraag: hoe wilt u dat probleem financieel oplossen.
Uw antwoord is dat u het verschuift naar de scholen, naar de indicatiestelling
en naar de gemeenten. Ik geef dan maar zelf het antwoord: de CDA-fractie doet
niets voor het speciaal onderwijs. Wilt u daarop reageren?De heer Jan de Vries (CDA):Er is geen financieel probleem!De heer Slob (ChristenUnie):Als er geen financieel probleem is, waarom gaat er dan mogelijkerwijs
toch iets gebeuren met de rugzakjes? Dat heeft volgens mij alles met financiële
problemen te maken.De heer Jan de Vries (CDA):Nee, leest u de brief eens goed! Dat staat er niet in! Dit kabinet neemt
helemaal geen voorschot op welke verandering in de rugzaksystematiek dan ook.
Dit kabinet wil alleen dat de bestaande indicatiecriteria zorgvuldig worden
nageleefd. Dat vind ik op zichzelf een terecht uitgangspunt. Natuurlijk zien
wij ook dat het aantal rugzakleerlingen fors is gegroeid. Er is echter ook
een forse groei te constateren van het aantal leerlingen met gedragsproblemen,
die naar cluster 4 worden doorverwezen. Het is goed dat de minister daarover
in overleg is met de sector en tegelijkertijd open met ons daarover in gesprek
gaat. Hoe wij daar tegenaan kijken, hangt samen met de toekomstige inrichting
van de zorgstructuur. Ik vind het goed dat de minister daarover met ons een
open debat aangaat op 18 oktober. Wij zijn daar klaar voor.Mevrouw Lambrechts (D66):Ik hoor u zeggen dat er geen financieel probleem is. Dat is mooi. Dan
is dat in ieder geval opgelost. Mijn vraag aan u is of er dan een beleidsmatig
probleem is. Ik wijs erop dat er van de toegezegde duizend plaatsen in het
zmok nog maar vierhonderd zijn gerealiseerd, terwijl er wel negentig leerlingen
thuiszitten. Dat kan toch niet de bedoeling zijn, ook niet van het CDA?De heer Jan de Vries (CDA):Waar het gaat om de groei in cluster 4 is het niet een financieel probleem
dat er wachtlijsten zijn. Blijkbaar is er iets anders aan de hand waardoor
het onmogelijk wordt om deze leerlingen zo snel mogelijk de zorg te bieden
die zij nodig hebben. Daarom heb ik gezegd dat minder bureaucratie en meer
ruimte daarin zou kunnen helpen. Ook gemeenten moeten daarin hun verantwoordelijkheid
nemen. Dat is toch ook nodig?Mevrouw Lambrechts (D66):Zeker, maar wat vindt u ervan dat wij twee jaar geleden tijdens de begrotingsbehandeling
afspraken dat er duizend zmok-plaatsen bij komen en dat er nog maar vierhonderd
zijn gerealiseerd?De heer Jan de Vries (CDA):Dan constateer ik met u dat wij hier denken te kunnen regelen dat er duizend
extra plaatsen komen, maar dat het voor het onderwijsveld blijkbaar heel complex
is om dat te realiseren. Het is onze uitdaging om de vraag te beantwoorden
hoe wij de regelgeving kunnen aanpassen om de scholen de mogelijkheid te bieden
om deze leerlingen zo snel mogelijk te ondersteunen en te helpen.Mevrouw Lambrechts (D66):Sta mij dan toe, de conclusie te trekken dat ik dat erg mild vind. Ik
zal straks ook een positief verhaal houden, want ik vind dat wij heel eerlijk
moeten afwegen op welke punten het beleid goed is gegaan. Maar op dit punt
kun je toch niet in gemoede zeggen dat er is uitgehaald wat erin zat?De heer Jan de Vries (CDA):Dat hoort u mij ook niet zeggen. Ik vind het spijtig dat er nog steeds
wachtlijsten zijn. Daarom houd ik hier een pleidooi om met minder bureaucratie
en meer ruimte de mogelijkheid te creëren dat scholen deze leerlingen
zo snel mogelijk kunnen helpen. Wij zijn het gewoon eens, mevrouw Lambrechts.Mevrouw Hamer (PvdA):Ik heb nog een vraag, want het gaat mij echt duizelen.De voorzitter:Ik snap dat wel, maar mij is duidelijk dat de heer De Vries antwoorden
geeft die u niet bevallen.Mevrouw Hamer (PvdA):Nee, het gaat mij er niet om of de antwoorden mij niet bevallen. Het gaat
mij erom dat aan de ene kant wordt erkend wat mevrouw Lambrechts zegt, terwijl
de heer De Vries in antwoord op mijn vraag nog geen drie minuten geleden zei
dat er geen financieel probleem is. Hoe zit dat nu? De heer De Vries kan niet
aan de ene kant mevrouw Lambrechts gelijk geven en aan de andere kant keihard
roepen dat er geen financieel probleem is.De voorzitter:Dan blijft het punt dat de heer De Vries zijn antwoord heeft gegeven.
Ik stel voor dat hij zijn betoog nu vervolgt.De heer Jan de Vries (CDA):Er is dus geen financieel probleem waar het gaat om het wegwerken van
de wachtlijsten.Voorzitter. Onderzoekers werken zich uit de naad. Je moet ervoor zorgen
dat je voldoende publicaties in toptijdschriften plaatst. Tegelijkertijd moet
je projecten bij NWO of het Europees Kaderprogramma zien binnen te slepen.
De CDA-fractie maakt zich zorgen over het feit dat steeds meer duur onderzoeksgeld
in projectaanvragen, projectverantwoording, coördinatie en monitoring
gaat zitten. Dat gaat ten koste van het geld dat beschikbaar is voor de uitvoering
van het wetenschappelijk onderzoek. Het vak van onderzoeker is sterk gebureaucratiseerd.
Het verder opvoeren van de prestatiedruk zal ertoe leiden dat nog minder jong
talent warm zal lopen voor een baan in het wetenschappelijk onderzoek. Met
de commissie-Chang zeggen wij daarom dat het niet wenselijk is, nog meer prestatiebekostiging
te koppelen aan de onderzoeksbekostiging. Willen wij stappen vooruitzetten
in de wetenschap dan is efficiency en effectiviteit te behalen door het wetenschapsbeleid
goed te organiseren en meer vertrouwen te geven aan de universiteiten en onderzoekers.
Graag een reactie van de bewindslieden.Wij achten het van belang dat de financiering van het Netherlands Geonomics
Institute na vier jaar wordt voortgezet. Het zou een desinvestering zijn wanneer
dit succesvolle programma nu al moet stoppen. Verder hebben wij het amendement
van de heer Tichelaar over de jonge universiteiten medeondertekend.De heer Tichelaar (PvdA):Wij hebben het over de begroting voor 2007. Is er een financieel probleem
bij Netherlands Geonomics Institute voor 2007 of voor de periode daarna?De heer Jan de Vries (CDA):Wij hebben daar als Kamercommissie schriftelijke vragen over gesteld.
Uit de beantwoording blijkt dat in 2007 besluitvorming plaatsvindt over de
financiering vanaf 2008. Dat betekent dat het geen consequenties voor de begroting
voor 2007 heeft.De heer Tichelaar (PvdA):Delen wij nu de mening dat de financiering voor Geonomics in de begroting
voor 2008 en daarna gecontinueerd moet worden?De heer Jan de Vries (CDA):Dat hebt u goed begrepen.Voorzitter. De talenten van leerlingen en leraren ontwikkelen wanneer
zij worden aangesproken. Naar de overtuiging van onze fractie komt de mens
tot zijn recht in relatie tot zijn Schepper en in relatie tot de ander. Daarom
is het van belang de school te zien als een gemeenschap waarin leraren, leerlingen
en ouders samenwerken. Het komt de kwaliteit van ons onderwijs ten goede als
ouders meer betrokken zijn bij hun kind en de school. Daar ligt voor scholen
een grote uitdaging. Het is nodig dat onderwijs kleinschalig is georganiseerd
en dat leraren, leerlingen en ouders elkaar kennen. Daarom willen wij in de
komende kabinetsperiode de opheffingsnormen verlagen, fusies afremmen en investeren
in nevenvestigingen en kleinschalige onderwijshuisvesting.School is een waardengemeenschap. Ook het openbaar onderwijs is niet neutraal,
maar actief pluriform. Daarom is godsdienstonderwijs, een levensbeschouwelijk
of humanistisch vormingsonderwijs, in dit onderwijs zo belangrijk. Wij hebben
extra eisen gesteld via de wet BIO. Gemeenten trekken hun verantwoordelijkheid
in. Daardoor dreigt dit onderwijs te verdwijnen. Het brede onderwijsveld heeft
inmiddels het initiatief genomen tot een landelijk platform, een landelijke
werkgeversorganisatie. Het besluit over de structurele bekostiging van dit
onderwijs ontbreekt echter nog. De minister heeft dit verzoek helaas niet
gehonoreerd. Wij vragen haar dit besluit te heroverwegen en een bekostigingsmodel
te ontwerpen waardoor dit onderwijs kan blijven bestaan en kan voldoen aan
de kwaliteitseisen.Afgelopen donderdag was het niet alleen de dag van de leraar maar ook
de dag van respect. Ik mocht in dat kader een gastles geven op de basisschool
Van Asch van Wijk in het Oude Westen van Rotterdam. Die gastles heeft op mij
een grote indruk gemaakt. Toen het ging over pesten en over geweld in en buiten
school, spraken de kinderen elkaar aan. Zij voelden zich verantwoordelijk
voor elkaar en voor hun omgeving. Dat bewijst dat investeren in talentontwikkeling
en in de vorming en ontwikkeling van kinderen zijn vruchten afwerpt. Dat geeft
vertrouwen en dat maakt het waard om blijvend te investeren in talent.De heer Jungbluth (GroenLinks):U hebt daarstraks bij interruptie heel behartigenswaardige dingen gezegd
over het spreidingsbeleid en over ouders die initiatieven nemen. Ik had verwacht
dat u dat zou afronden met een verzoek aan de minister om die ouders te steunen.
Bent u nog van plan dat te doen? Zo ja, dan zal ik u graag steunen. Bij die
initiatieven van ouders gaat het steeds om spreiding. Zwarte scholen worden
witter gemaakt. Er zijn echter ook mensen die het omgekeerde proberen te bereiken,
bijvoorbeeld de heer Bowen Paulle van de UVA. Hij daagt scholen uit om hun
maatschappelijke verantwoordelijkheid te nemen en een bepaald percentage kansarme
leerlingen op te nemen. Natuurlijk moet die school dan bewijzen dat de kwaliteit
als gevolg daarvan niet afneemt. Die school moet het verhaal over de kansrijkheid
dus overeind kunnen houden. Maar ook dat kost geld. Hebben beide initiatieven
om spreiding tot stand te laten komen uw steun?De heer Jan de Vries (CDA):Ja, ik zie met u dat er veel goede lokale initiatieven zijn. Wij zijn
daar twee weken geleden ook over bijgepraat in de commissie. Wij hebben de
verantwoordelijkheid voor het spreidingsbeleid echter neergelegd in de lokale
omgeving. Gemeenten en schoolbesturen moeten tot afspraken komen. Ik denk
dat het nodig is dat gemeenten ook de ouders daarin een plek geven. De minister
heeft toegezegd dat bij de VNG aan te kaarten. De gemeenten moeten die lokale
initiatieven steunen. Dat kunnen wij niet van het Rijk verwachten, want dan
treden wij in de verantwoordelijkheid van anderen. Gemeenten moeten ouders
niet voorbijgaan. Als zij dat doen, zal elk spreidingsbeleid mislukken.Mevrouw Vergeer (SP):U zegt dat u de talenten wilt stimuleren. Vier jaar geleden stond er in
het verkiezingsprogramma van het CDA dat de partij geen collegegelddifferentiatie
wilde, omdat studenten niet geselecteerd moeten worden op centen, maar op
talenten. Toch heeft het CDA ingestemd met de collegegelddifferentiatie.De heer Jan de Vries (CDA):Nee, nee.Mevrouw Vergeer (SP):Dit vind ik wel heel sterk. Dit kabinet is voor collegegelddifferentiatie
en het CDA dus ook. Hoe betrouwbaar is het CDA in de volgende kabinetsperiode?
Er staat nu in het verkiezingsprogramma dat het collegegeld niet omhoog gaat.
Is dit dan ook zo in de volgende periode?De heer Jan de Vries (CDA):Laat anderen maar oordelen over mijn betrouwbaarheid en de betrouwbaarheid
van het CDA, maar wat wij hebben gezegd in ons collegeprogramma 2002-2006
hebben wij ook uitgevoerd en wij staan voor wat wij zeggen in ons verkiezingsprogramma
2006-2010.Mevrouw Vergeer (SP):Dan moet het CDA wel verder gaan zonder de VVD. Afrondend: het CDA heeft
ingestemd met collegegelddifferentiatie en met een open bestel waarin publiek
geld wordt uitgegeven door commerciële instellingen.De heer Jan de Vries (CDA):Voor alle duidelijkheid merk ik op dat wij niet hebben ingestemd met de
collegegelddifferentiatie. Dit kabinet heeft ook nog niet besloten tot collegegelddifferentiatie.
Laten wij geen feiten verwisselen met beelden.Mevrouw Vergeer (SP):Voorzitter. Dit is mijn laatste begrotingsbehandeling en waarschijnlijk
ook die van de minister. Het is dus tijd om de balans op te maken.Wat heeft de minister gedaan op verzoek van de SP? De theoretische basisvorming
is afgeschaft. Het vmbo is verbeterd, mede dankzij ons rapport Het vmbo verdient
beter uit 2003. Het probleem van de zwarte scholen wordt erkend. Het spreiden
van leerlingen is niet langer taboe. Het probleem van de macht van de managers
is bespreekbaar. Tijdens mijn eerste begrotingsbehandeling heb ik gezegd dat
scholen te veel op bedrijven gaan lijken met de bijbehorende managementcultuur.
Mijn bezorgdheid over de positie van de leraar wordt nu breed gedeeld. Op
aandringen van de SP is de inspectie naar een hogeschool gestuurd waar het
management onder het mom van zelfstandig leren, bezuinigde op de lesuren.
De inspectie controleert of de voorgeschreven uren in het voortgezet onderwijs
en het mbo wel worden gehaald. Last but not least: de schoolboeken. In 2004
heb ik berekend hoe de schoolboeken in het voortgezet onderwijs gratis zouden
kunnen worden. Dit wordt nu breed gesteund. Weliswaar is ons voorstel tijdens
de algemene politieke beschouwingen opnieuw verworpen, maar drie dagen later
is het door de congressen van Partij van de Arbeid en het CDA overgenomen.
De leden van die partijen zijn blijkbaar slimmer dan de leiding.De SP is blij dat deze standpunten zijn gerealiseerd of op zijn minst
erkend. Tel uw zegeningen, zegt mijn moeder in zulke gevallen. Zij stemt overigens
CDA.Mevrouw Hamer (PvdA):Dit verklaart het verloop van de debatten over onderwijs. Mevrouw Vergeer
ziet haar moeder in mevrouw Van der Hoeven. Ik begrijp het nu helemaal.Mevrouw Vergeer (SP):Ik heb nog twee suggesties om de leermiddelen op scholen goedkoper te
maken. De prijs van de leermiddelen kan nog verder omlaag indien de scholen
de digitale middelen in eigen beheer ontwikkelen. Wil de minister dit initiatief
structureel bevorderen?Op mijn herhaalde vragen over verlaging van het btw-tarief voor educatieve
software – de heer De Vries heeft zich daarbij aangesloten – heeft
de minister steeds geantwoord dat dit niet mag van Europa. Volgens onderzoek
van KPMG kan het hoge btw-tarief voor educatieve cd-roms wel omlaag. Ik vraag
de minister om een reactie op dit rapport en ik roep haar nogmaals dringend
op om het tarief te verlagen. Na de positieve punten, nu de negatieve en als
eerste de veelgeprezen autonomie van de scholen. Wat hierbij het probleem
is, wordt goed duidelijk uit de brief van Michel Oehlen in de Volkskrant van
dinsdag 10 oktober. Ik citeer: "Ik wil niet meer in het onderwijs
werken. Na vijf jaar houd ik het voor gezien, ondanks de lol die ik had in
de omgang met mijn leerlingen. Ik heb met veel bezieling voor de klas gestaan.
Ik heb keihard gewerkt om leren leuk en zinvol te maken. Maar de maat is vol.
Want ik ben het beu dat aan alles belang wordt gehecht, behalve aan goed onderwijs.
Mijn werkweken waren overvol vergaderingen en verplichte studiedagen en andere
tijdrovende, inefficiënte bezigheden." Dit drama is mogelijk geworden
door de autonomie die de minister voorstaat.Een school met managers die de leraren lastig vallen met nutteloze zaken.
Dat is vreselijk toegenomen, zie bijvoorbeeld pagina 18 van de nota Werken
in het onderwijs van het ministerie. Daar staat dat het volume van niet-lesgebonden
taken in tien jaar is gestegen van 17% naar 30%. Dat komt de
lessen natuurlijk niet ten goede. Het probleem is dat de minister hieraan
niets wil doen, omdat zij krampachtig vasthoudt aan de autonomie van de scholen.
Het vak van leraar is onder deze minister gedegradeerd, zowel in salarisschaal
als inhoudelijk. Bovendien staat er ook nog een gigantisch lerarentekort voor
de deur.Vorige week heb ik tien vragen ingediend voor een parlementair onderzoek
naar mogelijkheden om de leraar te rehabiliteren. De minister heeft de vragen
intussen kunnen lezen en ik hoor graag van haar wat zij met deze vragen gaat
doen.Ongeveer 40% van de scholen in het voortgezet onderwijs heeft onvoldoende
klokuren geprogrammeerd. In het mbo wordt ten opzichte van de 850-urennorm
per jaar gemiddeld 113 uur te weinig lesgegeven. Dat aantal kan zelfs oplopen
tot 200 uur per jaar. Het is goed dat de inspectie sancties gaat opleggen,
maar ik wil ook weten wat hiervan de oorzaak is. zijn er wel voldoende docenten?
Of wordt er soms te veel geld besteed aan vergaderen en "papierschuiven".Op 1 augustus hebben ook de basisscholen financiële autonomie
gekregen, de zogenaamde lumpsumbekostiging. Helaas gebeurt dit met veel te
weinig middelen. De huidige vergoeding voor leermiddelen dekt nog maar 74%
van de werkelijke kosten. En hoe reageert de minister hierop? De basisscholen
moeten nog maar een jaar extra in armoede doormodderen. De SP-fractie vindt
dat de minister extra geld moet vrijmaken voor het komende schooljaar. Doet
zij dat niet, dan vrees ik dat het geld weer bij de leraren wordt weggehaald.
Ook de vakbonden zijn hierover zeer bezorgd. Hoe gaat de minister dit voorkomen
zonder in te grijpen in de autonomie van de schoolbesturen?In de vergelijking van de OESO staat Nederland er belabberd voor. In 1975
ging nog 7% van het bnp naar het onderwijs en in 2005 slechts 5%.
In NOVA zei de minister dat dit geen probleem was, omdat het bnp in 1975 veel
lager was. Wil de minister daarmee zeggen dat onderwijs niet mee hoeft te
stijgen met de groeiende welvaart?Vanochtend trof ik in mijn mailbox een stuk aan waaruit blijkt dat de
uitgaven per onderwijsdeelnemer zijn gestegen. Begrijpt de minister nu nog
steeds niet dat al dat geld bij de managers terecht is gekomen? Wordt het
niet tijd dat zij haar heilige koe, de autonomie van de managers, eens bij
de horens vat? Om te bepalen of er inderdaad meer geld bij de leerlingen is
terechtgekomen, hoeft de minister alleen maar te antwoorden op de volgende
vraag: kan zij aantonen dat leraren onder het kabinet-Balkenende meer tijd
per leerling hebben gekregen? Dat zou toch zeker de uitkomst moeten zijn van
het extra geld?De SP heeft deze week haar derde rapport over de schoolkosten gepubliceerd.
Met de ouderbijdrage bekostigen scholen primaire taken als leerlingenzorg,
proefwerkpapier, decanen en onderwijsprojecten. Ik zal de minister later een
exemplaar van het rapport overhandigen, opdat ze het allemaal zelf kan nalezen.
Zal de minister de inspectie laten controleren of en, zo ja, in welke mate
scholen de ouderbijdrage gebruiken voor de bekostiging van het leerproces?
Zijn scholen wellicht door geldgebrek gedwongen om dat te doen? Ouders met
lage inkomens hebben hier extra last van. Zij hebben weliswaar recht op een
tegemoetkoming in de schoolkosten, maar door de onbekendheid met de WTOS,
toch al een doekje voor het bloeden, maken maar weinig mensen hiervan gebruik.
Wat gaat de minister daaraan doen?Ik kom bij de gemengde scholen. De Stichting Kleurrijke Scholen is een
initiatief waarbij "witte" ouders hun kinderen aanmelden bij "zwarte"
scholen. Zij proberen andere ouders te stimuleren om hetzelfde te doen. De
SP-fractie ondersteunt dit initiatief van harte en ik vraag de minister om
dat ook te steunen. Ik overweeg om op dit punt een motie in te dienen.Er gaan dit jaar beduidend minder leerlingen van het vwo naar de universiteit,
volgens de jongste cijfers slechts 61% tegenover vorig jaar 81%.
De toestroom van vwo'ers naar het hbo is navenant toegenomen. Hoe verklaart
de staatssecretaris dit? Hoeveel bespaart hij nu er 20 procentpunt minder
leerlingen naar de universiteit gaan? Uit welke sociale milieus zijn de vwo'ers
die niet naar de universiteit gaan, afkomstig?Ik zie het lampje knipperen, dus ik stel nog enkele losse vragen. Hoe
gaat het met de uitvoering van de nieuwe gewichtenregeling? Kortheidshalve
verwijs ik naar de inbreng van de heer Jungbluth op dit punt. In de motie
van de leden Tichelaar, Lambrechts en Vergeer wordt de toezegging van de minister-president
bij de algemene beschouwingen aan mijn fractievoorzitter Marijnissen nader
uitgewerkt. Ik hoop van de minister en de staatssecretaris daarop een positieve
reactie te krijgen.De voorzitter:Dan is nu het woord aan de heer Balemans van de VVD-fractie. Pardon, mijnheer
Tichelaar, ik had u niet gezien. Dat overkomt u niet vaak.De heer Tichelaar (PvdA):Voorzitter, er is blijkbaar echt iets met u aan de hand.Mevrouw Vergeer legt een relatie tussen het dalende aantal studenten bij
universiteiten en de uitgaven. Ik zie die relatie niet direct. Die vwo'ers
gaan dan toch wel naar het hbo?Mevrouw Vergeer (SP):Het hbo duurt korter. Indien deze leerlingen kiezen voor het hbo in plaats
van voor een bachelor en een master op de universiteit, dan is de overheid
goedkoper uit. Dat lijkt mij echter niet de bedoeling van ons onderwijsbeleid.
Deze leerlingen kiezen voor het hbo omdat zij bang zijn om financiële
problemen te krijgen door de invoering van de leerrechten en de dreigende
hoge collegegelden. Zij durven niet de gok te wagen, zo hoog mogelijk in te
zetten en naar de universiteit te gaan. Zij kiezen voor het hbo uit voorzichtigheid,
wat ik heel erg jammer vind omdat zo heel veel talenten niet worden benut.
Voor de overheid is het goedkoper want het hbo duurt vier jaar en de universiteit
vijf en soms zes jaar.Uit zijn reactie begrijp ik dat de heer Visser mij gaat steunen.De voorzitter:Uw tijd is om.Mevrouw Vergeer (SP):Hij zegt dat zij nog kunnen switchen, maar dat moeten zij volgens hem
uit eigen zak betalen. Ik dank hem voor zijn inbreng van afstand.De heer Balemans (VVD):Voorzitter. Vandaag spreken wij over de eerste en laatste begroting van
het kabinet-Balkenende III. Het is ook mijn laatste begrotingsbehandeling.
Aan de vooravond van de verkiezingen is het daarom goed om niet alleen vooruit
te kijken naar 2007 maar ook terug te kijken op de wijze waarop de minister
de afgelopen vier jaar en de staatssecretaris de afgelopen vier maanden hun
ambt hebben bekleed.Het onderwijs heeft bewogen jaren achter de rug, met hoogte- en dieptepunten.
Er is veel gebeurd. In de beginjaren was er een graaicultuur, die tot uitdrukking
kwam in de salarissen en vergoedingen van topambtenaren. Ook de moord op Hans
van Wieren, conrector op een school in Den Haag, was een dieptepunt. Deze
trieste gebeurtenissen waren wel de directe aanleiding tot respectievelijk
de reorganisatie van het ministerie van OCW, de discussie over veiligheid
in het onderwijs en het beter laten aansluiten van het onderwijs bij de leerlingen.
Dat is positief nieuws dat voortkomt uit de drama's die zich hebben voltrokken.In de afgelopen jaren is het onderwijs geconfronteerd met veel veranderingen,
waar men soms enthousiast over was en soms niet op zat te wachten. Voor mijn
fractie is het uitgangspunt in alle debatten geweest dat er zo veel mogelijk
maatwerk moest worden geleverd, onder het motto: het onderwijs is er voor
de kinderen en niet omgekeerd. In dat kader is de lumpsum ingevoerd, is de
basisvorming afgeschaft, is de tweede fase grondig herzien, is het onderwijsachterstandenbeleid
vormgegeven op basis van feitelijke achterstanden en niet langer op grond
van etniciteit en is het beroepsonderwijs van vmbo tot hbo in een stroomversnelling
van veranderingen gekomen. Met het einde van deze regeerperiode in zicht,
zal ook op de valreep de voor- en naschoolse opvang eindelijk
geregeld kunnen worden. Er zijn echter ook zaken die onvoldoende uit de verf
zijn gekomen. Het lerarentekort hangt als een zwaard van Damocles boven het
hoofd van het onderwijs. Het probleem van de drop-outs is een gordiaanse knoop
gebleken, die de afgelopen jaren door het kabinet onvoldoende ontward kon
worden. Hoewel de materie weerbarstig is, moeten wij wel constateren dat er
onvoldoende resultaten zijn geboekt.Vorige week hebben wij uitgebreid gesproken over de leraar. Onderwijs
aan onze kinderen kan niet zonder een gedreven en goed opgeleide professional.
De leraar is, wat de VVD-fractie betreft, de spin in het web van kennisoverdracht
aan onze kinderen. Carrière maak je voor de klas en niet in het management.
Dat staat in het verkiezingsprogramma van de VVD, maar ook veel andere partijen
spreken hier in andere bewoordingen in hun verkiezingsprogramma's over. Hoogopgeleide
leraren, die behouden hadden kunnen blijven voor het onderwijs, verdwijnen
toch in het management. Dat is ook wel begrijpelijk, aangezien er soms ook,
vanuit het individuele perspectief van de leraar gezien, behoefte bestaat
aan wat meer financiële adem in de loop van hun leven. In dit opzicht
was de VVD dan ook zeer verbaasd over het onderzoek van de Hay Group. Die
constateert in een gisteren bekendgemaakt onderzoek, dat het wel goed gaat
met de leraarsalarissen. Heeft de Hay Group er geen enkel besef van wat het
betekent om als docent op een achterstandsschool met veertienjarige kinderen
met gedragsproblemen te werken? Ik wil graag dat de minister een reactie geeft
op dit rapport.Mevrouw Hamer (PvdA):Hebt u het rapport ook zelf gelezen? Dan zou u wellicht minder vragen
hebben. In het onderzoeksrapport staat dat de beginsalarissen niet afwijken
en dus geen probleem vormen, maar dat wisten wij al. In het onderzoek wordt
echter volkomen voorbijgegaan aan het gegeven dat leraren maar heel weinig
kunnen doorgroeien. Volgens mij is dat de crux van dit onderzoek. Ik ben benieuwd
of u dat er ook uit hebt gehaald, want dan had u nu al wat meer afstand van
het onderzoek kunnen nemen.De heer Balemans (VVD):Volgens mij neem ik ook afstand van het onderzoek. Ik ben juist kritisch
over de uitkomst ervan, namelijk dat het allemaal wel meevalt. Afgelopen donderdag
nog hebben wij geconstateerd dat er wel degelijk een slag moet worden geslagen,
en die wil ik ook graag slaan. Daarom verbaas ik mij over de resultaten van
het onderzoek van de Hay Group. Kan de minister een reactie geven op de bevindingen?
Ik kreeg de indruk dat dit onderzoek was uitgevoerd vanachter een bureau en
niet op de werkvloer.Bij de start van het kabinet-Balkenende I was bekend dat wij vanaf 2008
bijna de helft van het docentenkorps met pensioen zouden zien gaan. De zorg
van mijn fractie is steeds geweest dat wij op deze uittocht niet goed zouden
zijn voorbereid. Hebben onze kinderen in 2008 wel een leraar voor de klas
staan? Hoe staat het met de verzoeken die de Kamer heeft gedaan voor het boventallig
aanstellen van leraren? Graag wil ik van de minister een reactie. Wij moeten
ervoor zorgen dat wij die mensen straks niet kwijt zijn, want dan hebben wij
echt een probleem.Het klinkt goed in een tijd van verkiezingen als je roept dat schoolboeken
gratis moeten zijn. Ik geloof oprecht dat iedereen dat doet met de beste intenties.
Dit onderwerp komt elk jaar in augustus terug op de agenda of in de kranten.
Ik heb echter altijd geleerd: voor niets gaat de zon op, en voor de rest moet
je betalen. Dat geldt dus ook voor gratis schoolboeken. Als wij het geld daarvoor
uit de begroting van OCW halen, betekent dit dat wij minder geld over hebben
voor andere zaken. Wij moeten dus keuzes maken. Nu is politiek gewoon een
kwestie van keuzes maken, maar laten wij ons niet nu al op een keuze vastleggen,
terwijl wij nog niet volledig in beeld hebben hoe wij op andere manieren de
kosten omlaag kunnen brengen zonder dat dit gaat drukken op de overheidsbegrotingen,
want een overheidsbegroting wordt door alle belastingbetalers betaald. Uitgaande
van het traditionele schoolboek valt er best nog wat te zeggen over de onderhandelingstactieken
van scholen ten aanzien van de marges van uitgevers. Als je met boekenfondsen
gaat werken en boeken gaat verhuren, dan kan dat ook tegen een deel van de
kostprijs van een boek. De overheid die boeken gratis maakt, is bezig met
het spekken van de kas van uitgeverijen. Als de overheid commerciële
bedrijven subsidieert, is dat niet de fijne marktwerking waar mijn partij
een groot voorstander van is.De vraag is ook of wij wel uit moeten gaan van alleen maar dat traditionele
schoolboek. Kijk nu eens echt hoe onze kinderen kennis vergaren en dingen
leren. Het is ook al eerder genoemd door collega De Vries: het Comenius College
in Hilversum is een fantastisch voorbeeld van hoe je op een creatieve manier
ervoor kunt zorgen dat de kinderen kennis kunnen nemen van een heleboel lesmateriaal.
Het Comenius College heeft aangesloten bij de leef-, denk- en werkwereld van
de kinderen van deze generatie, die eraan gewend zijn, met internet te werken.
Ik moet u heel eerlijk zeggen dat als ik naar mijn eigen kinderen kijk, dan
kunnen die op de leeftijd van zeven jaar al meer met de computer dan ik mij
ooit had kunnen voorstellen. Hoe dan ook, die methode past ook nog eens op
de kleintjes, want met een subsidie van € 130.000 van Senter Novum
zijn leraren en docenten aan de slag gegaan om lesmateriaal in samenwerking
met de universiteit van Amsterdam innovatief vorm en inhoud te geven. Dat
boek – het heeft te maken met het vak Natuur en Techniek – wordt
binnenkort niet alleen volledig digitaal, maar ook gratis op internet gepubliceerd.
Ik vind dat een goed initiatief.Als je kijkt naar de verhouding tussen prijs en kwaliteit, is de kwaliteit
gegarandeerd. Men zal uiteindelijk immers het lesmateriaal moeten bieden dat
leidt tot het voldoen aan de kerndoelen. Anderzijds kun je voor een fractie
van de boekenprijs iets publiceren. De schrijver/leraar hiervan heeft zelf
gezegd dat het nog maar 1% van de totale kostprijs kost. Laat het 10%
zijn, dan nog bespaar je als ouder op dat boek 90% van de kosten. Dat
is meer dan winst en dat hoeft de overheid dan ook niet te betalen. Dat gaat
gewoon heel makkelijk. Bovendien speelt mee dat je de inhoud kunt actualiseren
op ieder moment dat je dat wilt. Dan kunnen dus de kinderen steeds met de
laatste bekende fenomenen aan het werk zijn.De heer Jan de Vries (CDA):Ik hoorde de heer Balemans zeggen dat gratis schoolboeken overeenkomen
met het spekken van de kas van de uitgevers. Daarmee gaat hij toch volledig
voorbij aan het feit dat het ouders steeds meer kost om die boekenpakketten
aan te schaffen? Is dat voor de VVD-fractie geen zorg? Het laatste
initiatief van de heer Balemans – ik heb het zelf ook genoemd –
kan een bijdrage leveren, maar daarnaast zullen er voorlopig altijd nog boeken
blijven die de ouders moeten kopen.De heer Balemans (VVD):Daar heeft de heer De Vries voor een deel gelijk in. Ik kan mij inderdaad
moeilijk voorstellen dat je een boek als de Bosatlas op internet zet en die
gaat uitprinten. Dat kost je een vermogen aan printercartridges en het is
onhandig vanwege het formaat van die atlas. Feit blijft echter dat er nu winsten
worden gemaakt op schoolboeken door de commerciële uitgeverijen. Dat
is terecht, want men is commercieel, men biedt een product aan waar men winst
op wil maken. Die marges kun je best een stuk naar beneden brengen, doordat
je zo'n boek bijvoorbeeld op internet zet. Dat gaat tegen een fractie van
de prijs die je voor een boek betaalt in de winkel. Dat weet u net zo goed
als ik. Per saldo betekent dat dus ook dat de kosten voor de ouders substantieel
lager kunnen.De heer Jan de Vries (CDA):Ik constateer dat de VVD-fractie principieel tegenstander is van het gratis
verstrekken van schoolboeken aan kinderen.De heer Balemans (VVD):Nee, dat is een conclusie die u ten onrechte trekt. Wat ik zeg is iets
anders. Als ik naar de huidige stand van zaken kijk en als ik nu moet beslissen
om het bedrag van 200 tot 400 mln. waarover gesproken wordt, door de overheid
te laten betalen, dan ben ik alleen maar de beurs van de uitgeverijen aan
het spekken. Ik zeg: laten wij pas op de plaats maken. Laten wij kijken wat
er voor andere mogelijkheden zijn om die kostprijs naar beneden te brengen.
Wij hebben het eerder gehad over boekenfondsen en over de aanbieding van boeken
op internet. Ik begrijp ook wel dat dat ten koste gaat van de uitgevers, maar
het is wel ten faveure van ouders en kinderen. Dan kost het de overheid heel
wat minder geld.Mevrouw Hamer (PvdA):Ik heb steeds begrepen van uw fractievoorzitter dat u graag met het CDA
wilt doorregeren in de volgende periode. Wat gaat u doen als het CDA met een
zware claim op dit punt komt in de kabinetsformatie?De heer Balemans (VVD):Ik heb wellicht een teleurstellend antwoord op deze vraag. In augustus
heb ik mijn partij laten weten dat ik de Tweede Kamer na deze verkiezingen
zal verlaten. Ik zal dit daarom ook overlaten aan de dan zittende fractie
van mijn partij.Mevrouw Hamer (PvdA):Mag ik u vragen om te kijken in het hoofd van uw fractievoorzitter? Wat
zal hij doen met zo'n claim van het CDA? Wij hebben vandaag geprobeerd om
het CDA aan onze zijde te krijgen en daarop het antwoord gekregen dat dit
wel goed komt bij de formatie.De heer Balemans (VVD):Als ik in het hoofd van de heer Rutte kruip, krijgt hij wel een heel dik
hoofd. Ik ben niet van plan om over het einde van mijn Kamerperiode heen te
kijken. Ik moet u daarom teleurstellen. Ik kan deze vraag niet beantwoorden.
Dat is echt aan de volgende fractie en aan degenen die deelnemen aan die onderhandelingen.Mevrouw Hamer (PvdA):U doet hier wel duidelijke uitspraken die ook over de volgende periode
gaan, namelijk dat u dit geen zinvol plan vindt en dat u een andere manier
wilt vinden. Van uw huidige en mogelijk toekomstige coalitiepartij hebt u
daarnet gehoord dat die dit een heel belangrijk punt vindt. Daarom wil ik
toch graag van u weten hoe hard u zich op dit punt opstelt.De heer Balemans (VVD):Ik meen dat ik duidelijk genoeg ben geweest. Ik ben niet ten principale
tegen gratis schoolboeken. Ik zeg alleen dat wij nu een pas op de plaats moeten
maken als het erom gaat de schoolboeken gratis te maken terwijl wij nog niet
alle alternatieven hebben bekeken om de kostprijs omlaag te brengen zonder
dat de overheid dat zou moeten ophoesten. Dat is ook helemaal niet zo erg.
Wij spreken over het schooljaar dat op 1 augustus volgend jaar begint.
Waarom moeten wij dan zo veel haast maken om 350 tot 400 mln. bij de begroting
van Onderwijs weg te halen, terwijl wij met een beetje slim nadenken en alternatieven
zoeken misschien op een veel lagere kostprijs kunnen uitkomen? Dan besparen
wij trouwens ook de belastingbetaler veel geld.De heer Slob (ChristenUnie):Ik begrijp niet dat u zegt dat al dat geld ten goede komt aan educatieve
uitgeverijen wanneer wij nu dit besluit zouden nemen. Wanneer wij het geld
aan de scholen geven in de vorm van een lumpsum, krijgen zij daarover het
beheer. Dat kan ook een kostenverlagend effect hebben omdat de scholen met
het geld dat zij krijgen zullen moeten proberen maximaal rendement te behalen.
Dat is ook een van de redenen geweest voor een aantal grote onderwijsorganisaties
om erop aan te dringen dat het op die wijze moet.De heer Balemans (VVD):Bij beschouwing van de wetten van de economie zien wij vaak dat toekenning
van geld door de overheid ertoe leidt dat mensen niet meer op de kleintjes
letten, maar gewoon het geld gebruiken. Ik ben er een groot voorstander van
dat wij toch op die kleintjes blijven letten, maar ook op de grote uitgaven.
De overheid kan best geld uitgeven aan een aantal goede zaken, maar wel met
behoud van kwaliteit en tegen zo laag mogelijke kosten.De heer Slob (ChristenUnie):Door geld in lumpsum te steken voor het voortgezet onderwijs, leggen wij
juist een veel grotere verantwoordelijkheid bij de scholen om ook binnen de
kaders van de budgetten te gaan werken, terwijl de rekening nu onbeperkt bij
de ouders terechtkomt.De heer Balemans (VVD):Dat is niet de vergelijking die wij moeten maken. De vergelijking is nu
400 mln. op tafel leggen om schoolboeken gratis te maken of nog eens verder
kijken welke kostenbesparingen wij kunnen bereiken om op een substantieel
lager bedrag uit te komen. Mijn partij kiest dan voor het laatste, omdat dat
voor de ouders geen verschil maakt maar voor de economie en voor de overheidsfinanciën
een slok op een borrel scheelt. Dat geld kunnen wij dan weer gebruiken om
andere mooie zaken te realiseren in het onderwijs.Ik heb begrepen dat de subsidie voor het initiatief van het Comenius College
afloopt. Is de minister bereid om na te gaan wat zij nog kan doen om dit verder
te stimuleren en zal zij dat ook doen? Dit kan op haar begroting een flinke
besparing opleveren.Over het beroepsonderwijs heeft de BVE-Raad recentelijk een aantal brieven
op poten geschreven, met harde woorden aan het adres van de staatssecretaris.
Dan gaat het om de drastische bezuinigingen die ten koste zouden gaan van
de leerlingen. De staatssecretaris heeft aangegeven dat bij het stijgend aantal
deelnemers alleen het variabele deel, dus de personeels- en materiaalkosten,
wordt vergoed, maar niet andere kosten, zoals compensatie voor de huisvesting.
Stel dat zich een explosieve groei van het aantal deelnemers in dat geheel
voordoet. Dat kun je verwachten. Het variabele deel vergoed je dan, maar eens
komt de kritische grens in zicht. Op een gegeven moment is een gebouw vol.
Als een klas vol is, dan is die vol. Als er incidenteel huisvestingsproblemen
ontstaan, verzoek ik de minister samen met de desbetreffende instelling te
zoeken naar een adequate oplossing, zodat de leerling niet in de kou komt
te staan, want dan zijn wij verkeerd bezig.Mevrouw Lambrechts (D66):Voorzitter. Ik kom op de leraren terug. De heer Balemans sprak daar behartigenswaardige
woorden over. Zijn fractievoorzitter, de heer Rutte, heeft dat ook gedaan
bij de algemene beschouwingen. Hij had het over de noodzaak te komen tot differentiatie
aan de bovenkant. De heer Balemans is waarschijnlijk met mij van mening dat
daarvoor extra geld nodig is. De heer Rutte sprak zelfs over urgentie wat
dat betreft. Kan mijn fractie op de steun van de VVD rekenen bij het bezien
of wij een eerste stap kunnen zetten door het inzetten van 100 mln.?De heer Balemans (VVD):De overwegingen in het amendement van mevrouw Lambrechts zijn sympathiek,
maar de financieringsbron van het Provinciefonds is niet de eerste voorkeur
van mijn fractie. Ook in provincieland moet veel gebeuren. Ik heb dus grote
moeite met die dekking.Mevrouw Lambrechts (D66):Het vermogen van het Provinciefonds stijgt jaarlijks met bijna 200 mln.
Dat wil zeggen dat 200 mln. niet wordt uitgegeven. Het leidt tot een jaarlijkse
toename van het vermogensaandeel van de provincies. Als wij daar 100 mln.
van afhalen voor dit ontzettend goede doel, dan hebben wij toch een heel goede
dekking gevonden? Ik weet zeker dat de provincies er zelf ook heel blij mee
zijn. Zij kunnen dat niet doen. Wij kunnen dat wel doen. Iedereen is dus blij.De heer Balemans (VVD):De provincies gaan bij mijn weten niet over leraren, maar ook de provincies
staan de komende jaren voor enorme opgaven. Ik ben dus niet gelukkig met de
dekking van het amendement. Strikt genomen, is de dekking solide, maar mijn
kritiek richt zich op het feit dat de dekking bij het Provinciefonds wordt
gevonden. Daar heeft mijn fractie moeite mee.Mevrouw Lambrechts (D66):Wat zijn de mooie woorden van de VVD dan waard? Bijna de helft van het
betoog van de fractievoorzitter van de VVD ging over de noodzaak om de leraar
als leraar carrière te laten maken. Er moet sprake zijn van vak- en
functiedifferentiatie naar boven toe. Wat is dat dan waard? Er ligt nu een
goede dekking, maar de heer Balemans aarzelt een beetje. Is hij bereid om
er nog een keer naar te kijken?De heer Balemans (VVD):In ons verkiezingsprogramma staat dat wij de onderwijsuitgaven substantieel
willen verhogen. Het totale bedrag wordt vooral ingezet voor een verbetering
van de positie van de leraar. Kijkend naar het amendement zou ik de vraag
van mevrouw Lambrechts met een wedervraag willen beantwoorden. Misschien wil
zij nog een keer naar die dekking kijken.Mevrouw Lambrechts (D66):Dat heb ik al heel goed gedaan. Daarom ligt het amendement er ook. De
motie die wij er bij de algemene beschouwingen over hebben ingediend, trekken
wij in, omdat wij de pijn daarvan wel konden voelen. Het is niet zo zinvol
om geld via de lumpsum van scholen weg te halen, want dat is een beetje vestzak
broekzak. Ik heb heel goed gekeken waar momenteel ruimte niet wordt benut.
Ik weet geen betere dekking. Als de heer Balemans een beter voorstel heeft,
hoor ik dat graag, maar de aangegeven ruimte wordt niet benut. Wij hebben
dat geld keihard nodig voor een andere doelgroep, namelijk de leraren.De heer Balemans (VVD):Ik heb de indruk dat het geld ook keihard nodig is binnen het Provinciefonds
de komende jaren. Wij verschillen van mening over hoe het geld binnen het
budget van het Provinciefonds moet worden ingezet. Misschien wil mevrouw Lambrechts
toch nog een keer kijken naar de dekking.Mevrouw Lambrechts (D66):Wat is de portee van die vraag? Stel dat ik met een andere dekking kom,
doet de heer Balemans dan wel mee?De heer Balemans (VVD):Wie weet. Ik heb moeite met de dekking via het Provinciefonds. In het
verkiezingsprogramma van de VVD wordt overigens behoorlijk veel extra geld
uitgetrokken voor onderwijs. Wij geven ook precies aan waarvoor dat geld is
bedoeld. Het geld is voor de leraar. Ik praat wat dat betreft dus over een
nieuw regeerakkoord over een x aantal maanden.Mevrouw Hamer (PvdA):Kunt u toch iets meer expliciteren wat uw bezwaar is? Het geld wordt niet
zomaar uit het Provinciefonds gehaald, maar uit de reserves van het fonds.
Het is dus geld dat nu op de plank ligt. Een betere dekking kun je je toch
niet voorstellen? Wat is nu het probleem?De heer Balemans (VVD):Ik heb aangegeven dat de dekking op zichzelf solide is, maar ik heb erbij
gezegd dat ik zie dat de provincies in de komende jaren voor gigantische uitdagingen
komen te staan, zodat zij hun reserves heel hard nodig hebben.Als ik heel eerlijk ben, moet ik zeggen dat het wetenschapsbeleid eigenlijk
nauwelijks uit de startblokken is gekomen. Nederland Kennisland is schone
schijn en de tijden van Nederland als toonaangevende natie, als wetenschapsnatie,
als natie die Huygens en Van Leeuwenhoek heeft voortgebracht en die Descartes
naar dit land wist te lokken, zijn allang vervlogen. Wij zijn teleurgesteld
over de resultaten in de afgelopen kabinetsperiode, en dit is een understatement.
Na vier jaar is er nog steeds dezelfde opgave, na vier jaar
zijn er naar goed Haags gebruik vooral veel adviezen uitgebracht en veel speciale
commissies geweest, zoals de commissie-Wijffels, de commissie-Chang en het
strategisch plan van NWO. Ik besef dat de oorzaak niet altijd bij het kabinet
te vinden was, wij maken ook het hoger onderwijs zelf een verwijt: daar heeft
men ook vaak genoeg op de handen gezeten. Dit verwijt treft niet alleen het
hbo en de universiteiten, maar vooral de bestuurders en de koepel. Als de
discussie over iets anders dan meer geld ging, staakten de stemmen en kon
er geen voortgang worden geboekt. De politiek zal deze impasse moeten durven
doorbreken; je kunt niet zeggen dat een onderwerp als kenniseconomie urgent
is en tegelijkertijd ouderwets blijven polderen tot je een ons weegt. Het
gaat op z'n elfendertigst; dit gezegde stamt overigens uit de tijd van de
Republiek, toen de Friese afgevaardigden in de Staten geen besluit mochten
nemen zonder consultatie van de elf steden en de dertig grietenijen. Bij het
optreden van de universiteiten en de VSNU lijkt het alsof deze tijden zijn
weergekeerd.In 2004 en in 2005 heeft de VVD-fractie in moties gevraagd om een tussenrapportage
over de lectoren. Deze rapportage zou de Kamer in oktober 2006 bereiken, voordat
er extra geld zou worden uitgedeeld. Deze rapportage is er nog niet, terwijl
er in de begroting voor 2007 wel geld voor gereserveerd is. Dit lijkt mij
in strijd met de afspraak hierover met de Kamer en ik vraag de staatssecretaris
dan ook, dit eens heel duidelijk uit te leggen. Ik wil niet dat er geld wordt
uitgegeven voordat wij de tussenrapportage gezien en beoordeeld hebben.Mevrouw Vergeer (SP):U zegt dat wij flink moeten investeren in de kenniseconomie en u zegt
dat het kabinet ondanks de commissie-Chang, ondanks de AWT en ondanks allerlei
andere adviezen om meer te investeren in onderwijs, wetenschap en onderzoek
op dit terrein niets gepresteerd heeft. Mag ik u erop attent maken dat het
allemaal staatssecretarissen van VVD-huize zijn die dit dossier hebben behandeld?
Eerst mevrouw Nijs, daarna de heer Rutte en nu de heer Bruins.De heer Balemans (VVD):De heer Bruins is pas vier maanden staatssecretaris, maar volgens mij
is de minister verantwoordelijk voor het wetenschapsbeleid. En overigens heeft
de VVD-fractie in de afgelopen kabinetsperiode een substantieel aantal voorstellen
gedaan voor jonge onderzoekers, over het octrooibeleid en een andere vorm
van bekostiging met een periode van vijf jaar. Ik denk dus dat wij toch wel
pogingen hebben gedaan om het schip vlot te trekken.Mevrouw Vergeer (SP):Ik constateer dat met name de VVD-staatssecretarissen die met hoger onderwijs
en met de besturen en de instellingen te maken hadden, er niets van terechtgebracht
hebben. En zoals u trouwens zelf al aangaf, heel veel geld komt niet bij de
docenten terecht en wordt niet aan het onderwijs zelf besteed, maar aan de
bureaucratie en de overhead. De inspectie is op mijn verzoek bij een hogeschool
gaan kijken om hieraan een einde te maken, wat is uw bijdrage geweest?De heer Balemans (VVD):Ik hoef maar te verwijzen naar alle voorstellen die mijn fractiegenoot
Visser in de afgelopen jaren gedaan heeft. Ik weet niet of hij u daarbij altijd
aan zijn zijde heeft gevonden, ik waag dat te betwijfelen. Maar hier gaat
het ook niet om. Ik heb gezegd dat het wetenschapsbeleid in de portefeuille
van de minister zit, maar ik spreek de minister hier niet op aan, ik spreek
het kabinet hierop aan. Het gaat niet om de politieke kleur van een kabinet.
Het gaat erom welke plannen wij vier jaar geleden hebben gemaakt en wat daarvan
is terechtgekomen. Dan maak je de balans op, heel eenvoudig. Ik heb dat in
mijn debatten altijd gedaan zonder oog te hebben voor partijpolitieke belangen
en zonder mijn eigen staatssecretarissen, wie zij ook zijn geweest in de afgelopen
jaren, uit de wind te houden. Als ik kritiek heb, geef ik kritiek.Mevrouw Vergeer (SP):In de voorstellen die door de VVD zijn gedaan, gaat het er vooral om dat
de wetenschappers worden afgerekend op prestaties. U weet ook heel goed hoeveel
extra bureaucratie dat oplevert. Andere sprekers hebben er al aan gerefereerd.
Laten wij de wetenschappers de vrijheid, de ruimte en het geld geven om het
zelf te doen. Zij weten wat het beste is. Maar nee, u wilt allerlei prestatiecontracten.
Dan moeten er weer extra managers worden aangesteld om dat allemaal waar te
maken.De heer Balemans (VVD):Wat mevrouw Vergeer zegt, is klinkklare onzin. Kijk naar Amerika. Nergens
is in wetenschappelijke kring de prestatiedruk zo hoog. Maar waarom gaan dan
alle jonge Nederlandse toptalenten naar Amerika om daar te werken? Dat heeft
niks met bureaucratie te maken. Sterker, hoe competitiever je bent ingesteld,
hoe meer je moet oppassen dat je niet verzandt in bureaucratie, want dan snijd
je uiteindelijk in je eigen vlees. Ik geloof uw stellingname voor geen centimeter.De heer Jan de Vries (CDA):De CDA-fractie is iets minder negatief gestemd over de kwaliteit van ons
wetenschappelijk onderzoek. Wij scoren wel degelijk relatief goed in de internationale
rankings. Bent u met de CDA-fractie van mening, in het verlengde van de commissie-Chang,
dat wij geen verdere prestatiebekostiging moeten hebben in het wetenschappelijk
onderzoek, zodat wij meer ruimte geven aan die wetenschappers om zelf te excelleren
en er minder bureaucratie nodig is om het onderzoek tot stand te laten komen?De heer Balemans (VVD):Ik verwerp de stellingname dat meer prestatiedruk leidt tot meer bureaucratie.
Dat is niet waar. Kijk naar Amerika. 80% van mijn eigen vriendenkring
is inmiddels vertrokken naar het buitenland en heeft daar hoogleraarposten
en onderzoekposten. Waarom is er geen enkele Nobelprijswinnaar van Nederlandse
origine die hier een toonaangevend lab leidt? Waarom moest mijn eigen zus
na haar promotie vertrekken naar Duitsland om daar de vrijheid en de ruimte
te krijgen om fundamenteel en wetenschappelijk onderzoek te doen? Ik wil al
die mensen graag in Nederland houden, zodat wij hier topprestaties leveren,
zodat de Descartes van deze wereld weer naar Nederland komen en niet de Huygens
en de Van Leeuwenhoeks naar het buitenland vertrekken.De heer Jan de Vries (CDA):Ik constateer dat de VVD-fractie door een nog verdergaande prestatiebekostiging in het wetenschappelijk onderzoek dat denkt te bereiken,
ten onrechte.De heer Balemans (VVD):Die constatering en met name de woorden "ten onrechte" verwijs
ik naar het rijk der fabelen.Ik heb nog een opmerking over een amendement dat ik vorig jaar bij de
begroting heb ingediend – dat kon overigens rekenen op unanieme steun
in de Kamer – ten behoeve van de organisatie FODOK en de leesbevordering
voor kinderen met een auditieve beperking. Dat amendement was incidenteel,
maar er lag een opdracht bij om dat structureel te regelen in de komende begrotingen.
Ik heb het niet kunnen vinden in de begroting van dit jaar. Kan de minister
aangeven waar het hele FODOK-verhaal en de financiering daarvan zijn terug
te vinden in de begroting? Of moet ik alsnog komen met een nieuw amendement?
Ik hoor al zachtjes klinken "dat hoeft niet". Dan ben ik gerustgesteld,
maar ik hoor formeel graag het antwoord dat het wel goed wordt geregeld, ook
voor de komende jaren. Die kinderen hebben ook recht op een goede maatschappelijke
en schoolcarrière.De heer Jungbluth (GroenLinks):Ik heb een vraag naar aanleiding van de motie van de fractievoorzitter
van de VVD over de taaltoets voor peuters. Die motie heeft hier een meerderheid
gekregen. Ik heb het bange vermoeden dat die meerderheid berust op onderlinge
misverstanden. In de toelichting op die taaltoets sprak hij over peuters die
zich onvoldoende in het Nederlands kunnen uitdrukken. Tegelijkertijd sprak
hij over peuters die in hun taalontwikkeling gestoord zijn. Volgens de eerste
definitie liggen alle peuters in de Verenigde Staten achter in hun ontwikkeling,
want zij spreken onvoldoende Nederlands. Volgens de tweede definitie zijn
kinderen die in hun moedertaal een ontwikkelingsstoornis vertonen, niet geholpen
met datgene wat voor- en vroegschoolse educatie te bieden heeft. Zij hebben
iets specialistischers nodig. Heb ik gelijk met mijn observatie dat de Kamer
in meerderheid heeft gekozen voor iets wat eigenlijk uit onmogelijke compromissen
bestaat?De heer Balemans (VVD):Ik vond de opmerking over Amerika zeer spitsvondig. De bedoeling van de
motie is – volgens mij is dat ook in het debat aan de orde geweest –
dat, als je constateert of het vermoeden hebt dat er sprake is van een achterstand
in ontwikkeling, bijvoorbeeld de taalontwikkeling, alle zeilen bijgezet moeten
worden om die achterstand zo snel mogelijk en zo goed mogelijk aan te pakken.
Daar zijn verschillende mogelijkheden voor. Ik wil overigens niet een exclusieve
toets op bijvoorbeeld een maandagochtend. De ontwikkeling moet een aantal
keren getest worden om te kunnen beoordelen welke progressie een kind heeft
doorgemaakt. Verder moeten kinderen in staat worden gesteld om die toets zo
vroeg mogelijk te doen. Wij weten allemaal dat er wel eens wat probleempjes
zijn. Toen mijn eigen dochter op driejarige leeftijd een gehoortest moest
doen, had zij daar absoluut geen zin in en verziekte zij die test. Daarop
zei de consultatiebureau-arts tegen mij: kom over drie maanden maar terug,
dan doen wij het nog een keer. En toen ging het goed. Ik bedoel maar te zeggen
dat zo'n toets ook te maken heeft met het volgen, het bevorderen van progressie
en het aanpassen van methoden. Meten is ook weten. Het gaat niet altijd om
dat ene exclusieve moment.De heer Jungbluth (GroenLinks):Dan concludeer ik dat wij het onderling eens zijn over de noodzaak dat
peuters met een ontwikkelingsachterstand in hun moedertaal hulp behoeven.
Uw fractievoorzitter heeft echter een toelichting gegeven die ging over communicatie
in het Nederlands. Volgens mij is menigeen daarom achter die motie gaan staan,
terwijl die vervolgens leidt tot een verplichting die helemaal niet nodig
is.De heer Balemans (VVD):Het gaat om het helpen van die kinderen. Op het moment dat je constateert
dat er een probleem is in de eigen moedertaal, of dat nou Zweeds, Sri Lankaans
of Marokkaans is, kun je ook moeilijkheden verwachten bij het leren van Nederlands.
Het lijkt mij evident dat je daar oog voor hebt.Mevrouw Hamer (PvdA):In aansluiting hierop heb ik nog een korte vraag. De formulering van de
motie was vrij precies. Daarin werd gesproken over een screening en niet over
een toets. Ik hoor u nu spreken over de verplichte toets, terwijl in de motie
wordt gevraagd om te onderzoeken of wetgeving wel nodig is. Uw fractievoorzitter
sprak hier echter ook over tijdens de algemene beschouwingen en nu zie ik
dagelijks krantenkoppen tegen die verplichte toets. Om verwarring naar buiten
toe te voorkomen, is het misschien goed om af te spreken dat wij ons houden
aan de tekst van de motie.De heer Balemans (VVD):Ik geef mevrouw Hamer helemaal gelijk en ik zal op mijn woordkeuze letten.De heer Van der Vlies (SGP):Ik weet niet precies wat dit betekent.De heer Balemans (VVD):Het woord "screening" staat in de motie.De heer Van der Vlies (SGP):Mij gaat het erom waar het verplichte karakter nu eigenlijk precies naar
uitgaat. Dat is mij nog steeds niet duidelijk. Willen wij dat driejarigen
allemaal naar het consultatiebureau komen? Dat zou je verplicht kunnen stellen.
Ik zeg niet dat ik daarvoor ben; het is meer een gedachte. Wij
kunnen ook stellen dat een van de dingen die op het consultatiebureau gebeuren,
de taaltoets of de screening is. Dat maakt wel verschil. In het ene geval
is het een verplichting die zich richt op het meten van het taaleigen en de
wijze waarop het kind daarmee omgaat. In het andere geval is er sprake van
een veel breder pakket van consultatie, advisering en, als dat nodig zou zijn,
doorgeleiding. Dat vind ik nog onduidelijk in het licht van de motie.De heer Balemans (VVD):Ik wil de Kamer geen onrecht aandoen, maar ik meen mij toch te herinneren
dat hierover uitgebreid van gedachten is gewisseld bij de algemene beschouwingen.De heer Van der Vlies (SGP):Was dat maar waar, dan zou ik hier niet staan! Ik heb daar een redelijk
actieve bijdrage aan geleverd.De heer Balemans (VVD):U neemt altijd actief deel aan debatten, iets wat ik zeer waardeer. Ik
kan de vraag op dit moment echt niet beantwoorden; ik zal het uitzoeken en
erop terugkomen.Mevrouw Hamer (PvdA):Ik heb er behoefte aan om te zeggen, waar mijn fractie haar handtekening
onder heeft gezet. Het gaat niet om de verplichting van het consultatiebureau,
het gaat zelfs niet om de verplichting van de screening, de verplichting komt
pas om de hoek op het moment dat de taalachterstand is geïdentificeerd
en het kind wordt doorverwezen naar de vve. Wel staat in de motie dat er onderzoek
moet komen naar de vraag of er wetgeving moet komen voor het afnemen van een
screening. Mijn fractie heeft daar haar handtekening onder gezet, en onder
niets anders.De heer Balemans (VVD):Het begint mij weer te dagen: u hebt gelijk.De heer Tichelaar (PvdA):Ik moest even nadenken over wat u tegen de minister hebt gezegd over het
onderzoeks- en wetenschapsbeleid. Mijn fractie was daarover kritisch, maar
uw bijdrage was spijkerhard, zowel in de richting van mensen die mogelijk
hebben tegengewerkt, als in de richting van de minister. Wat is de politieke
betekenis daarvan? U moet dan niet zeggen dat u in het vervolg op uw woordkeuze
zal letten.De heer Balemans (VVD):Ik heb in mijn bijdrage duidelijk aangegeven dat wij de laatste jaren
niet veel hebben gezien op het gebied van onderzoeks- en wetenschapsbeleid.
Die constatering hebben wij beiden gedaan. Mijn collega Arno Visser heeft
op diverse momenten, al dan niet in samenwerking met u, initiatieven genomen.
Wij zijn zeer teleurgesteld over wat dit kabinet op dit punt heeft bereikt.
Wat verwacht u van een politiek oordeel? Dat lijkt mij in deze fase weinig
zinvol.De heer Tichelaar (PvdA):Als er nog een aantal jaren te gaan was, had u dat politieke oordeel wel.De heer Balemans (VVD):Nee, dat heeft niets met een politiek oordeel te maken. Ik constateer
dat er dingen hadden moeten worden ingezet en hadden moeten worden gerealiseerd.
Dat had gekund, ware het niet dat in het spanningsveld tussen kabinet en veld
niet veel vooruitgang is geboekt, waardoor wij niet zijn opgeschoten. Dat
is niet goed voor Nederland, en voor de onderzoeks- en wetenschapsontwikkeling
in dit land. Daarover ben ik teleurgesteld. Er ligt wat mij betreft een heel
grote uitdaging voor een volgende bewindspersoon.De heer Tichelaar (PvdA):U vindt dat kabinet en deze minister volstrekt onvoldoende beleid hebben
gerealiseerd op het gebied van onderzoek en wetenschap.De heer Balemans (VVD):Teleurstelling betekent dat je vindt dat het onvoldoende is geweest.De heer Jungbluth (GroenLinks):Voorzitter. Wij doen in deze vergadering niet onder voor elkaar in het
belang dat wij hechten aan onderwijs, en de bedragen die wij daarvoor willen
uittrekken. Dat zal de komende vijf weken wel niet minder worden! Mijn fractie
is voorlopig kampioen als het gaat om het uittrekken van gelden voor onderwijs,
waarmee fantastische dingen zijn te doen.Maar ik wil het in dit debat vooral hebben over wat wij nú doen,
met het geld dat er nú is. Daarbij neem ik een aantal problemen bij
elkaar. Wij maken ons zorgen over voortijdig schoolverlaten. Wij maken ons
zorgen over segregatie. Wij maken ons zorgen over het algemene onderwijspeil.
Mijnheer Tichelaar heeft duidelijk gemaakt, hoeveel zorgen er zijn in de beroepskolom,
met name de leerlingen die in het vmbo belanden. Mijn stelling is dat vrijwel
al die problemen het vervolg zijn op een probleem dat ontstaat in het primair
onderwijs, op de basisschool. Daar komt een grote groep leerlingen met relatief
lage niveaus uitrollen. Daar zit de kern van het probleem. Wie in het basisonderwijs
geen gelijke kansen creëert, ondergraaft niet alleen ons potentieel in
kennis en in economie maar ook cruciale doelen als emancipatiebeleid, sociale
cohesie en integratie. Zonder gelijke kansen zijn al die doelen niet overtuigend.
Wie geen gelijke kansen heeft, zal dat andere verhaal ook niet kopen.Onderwijskansen worden vooral gemaakt op de basisschool. Dat is de reden
waarom wij daar ooit – en dan ga ik terug naar 1975 – 40%
van alle leerlingen een extra bedrag meegaven. Achterstandsleerlingen kregen
het gewicht 1.25. Dat was de basis voor onderwijsachterstandsbeleid of onderwijsvoorrangsbeleid.
Sindsdien is de regeling voor de financiering regelmatig aangepast. Die aanpassingen
zijn van zodanige aard, dat wij verleden jaar, toen wij het hadden over de
laatste vernieuwing van de gewichtenregeling, dachten een forse stap vooruit
te zetten. Ik ben echter bang dat ons ook overkomt wat de pabo-leerlingen
overkomt als zij de rekentoets niet goed maken. Ik wil dat toelichten aan
de hand van een regel die wij allen nog kennen: delen met breuken is vermenigvuldigen
met het omgekeerde. Ik vrees dat wij die regel onvoldoende beheersen en dat
wij daarom ons eigen beleid ondergraven.De minister stelt met regelmaat dat de drempel in de facilitering is verlaagd
naar 6%. Bij die 6% gaat het om hele leerlingen. Die moeten
worden inverdiend met leerlingen die een gewicht krijgen van 1.4, die dus
0.4 extra meebrengen. In mijn berekening is 6:0.4 gelijk aan 6 x10:4 en dat
is 15. Dus de 6%-drempel komt neer op een 15%-drempel. Je hebt
15 op 100 achterstandsleerlingen nodig wil je het gewicht halen.
Dit betekent dat de school niet wordt gefaciliteerd over de eerste 15, maar
dat de school pas wordt gefaciliteerd over leerling nummer 16 en verder. Hoeveel
achterstandsleerlingen telt ons land eigenlijk? Als wij die op 30%
gokken, zitten wij er in de definitie niet ver vandaan. Als die 30%
achterstandsleerlingen normaal verdeeld is over alle scholen, ontvangt exact
de helft van alle leerlingen feitelijk faciliteiten. De helft van degenen
die wij als achterstandsleerlingen definiëren ontvangt helemaal niets.
Nu zijn de allochtone leerlingen relatief geconcentreerd. Die maken dus iets
meer kans op een facilitering, meer dan de helft. De autochtone leerlingen
zijn niet geconcentreerd in scholen. Daarmee is het grote verhaal over hoe
wij de etnische factor uit de regeling hebben gehaald niet waar. De autochtone
achterstandsleerlingen zullen ook in de nieuwe regeling onvoldoende aan bod
komen. Daarmee raak ik een doelstelling van deze minister bij haar aantreden.In tabel 4 op pagina 25 van de onderwijsbegroting is te zien dat het primair
onderwijs in de komende vijf jaar maar liefst 538 mln. teruggeeft aan het
ministerie van Financiën. Er gaat ruim 0,5 mld. minder naar het primair
onderwijs, waarschijnlijk als gevolg van de daling van het natuurlijke aantal
leerlingen. De minister kan zeggen dat dit niet de juiste manier is om het
te berekenen, maar ik wijs erop dat een onderwijsvoorrangsfacilitering ook
voor jaren wordt doorgevoerd in het primair onderwijs. De vraag is dan ook
of wij geen beroep moeten doen op de gelden die wij kwijtraken door de natuurlijke
terugloop in het leerlingenaantal. Dan kunnen wij tegemoetkomen aan de motie-Slob,
waarin de regering wordt verzocht de drempel in het primair onderwijs te verlagen.
Wat mij betreft wordt die drempel verlaagd tot nul, want alleen zo kun je
voorkomen dat scholen kansarme leerlingen weigeren met de mededeling dat zij
er geen geld voor krijgen. Dat is nu het geval. Het is nu voor kansrijke scholen
voordelig om kansarme leerlingen te weigeren.Mevrouw Hamer (PvdA):Ik kan niet helemaal overzien in hoeverre uw verhaal te maken heeft met
wat ik vorige week aan de orde heb gesteld bij het lerarendebat. Sommige zijn
bang dat zij het komende jaar al minder onderwijsachterstandsmiddelen krijgen.
De minister heeft ons gezegd dat dit niet mogelijk is, omdat er een overgangsperiode
is. Ik heb die scholen vervolgens gebeld, maar zij blijven beweren dat de
middelen volgend jaar teruglopen. Komt dat door wat u ons nu voorspiegelt?De heer Jungbluth (GroenLinks):Ik vrees dat dit het gevolg is van een combinatie van beide kortingen
op het budget. De korting waarover u het hebt, is een uitvloeisel van het
verdwijnen van stedelijke gelden. Het geld voor de oude gebieden is nu grotendeels
in vve gestopt. Het is ook mogelijk dat het in het project onderwijskansen
zit. Dat loopt automatisch af. De betrokken scholen krijgen dus bericht van
de gemeente dat dit geld niet meer komt. Mijn berekening van zojuist ging
over de nieuwe gewichtenregeling, maar die heeft nog vrijwel geen enkele school
gemaakt.Mevrouw Hamer (PvdA):De scholen zien wel een relatie met de gewichtenregeling.De heer Jungbluth (GroenLinks):Het is mogelijk dat de gemeentelijke gelden worden verdeeld naar analogie
van het aantal achterstandsleerlingen. Aangezien het aantal gefaciliteerde
achterstandsleerlingen in mijn ogen aanmerkelijk daalt, zouden die gelden
ook kunnen dalen. Maar misschien moeten wij de minister vragen dit probleem
te verduidelijken.Mevrouw Lambrechts (D66):U hebt nu al uw tijd hieraan gewijd. Maar ik heb nog geen echt voorstel
gehoord. Ik neem aan dat u zelf ook een idee hebt hoe het beter kan. Het punt
dat u nu aan de orde stelt en de vragen die daarbij horen, hebben wij ook
in de commissievergadering gesteld. Waarom roepen zowel de grote steden als
het platteland dat zij erop achteruitgaan? Dat is niet mogelijk met een gelijkblijvend
budget en nog minder met een overgangsbudget. Welk voorstel doet u nu om het
onderwijs beter in positie te brengen?De heer Jungbluth (GroenLinks):Het geld dreigt nu terug te vloeien naar het ministerie van Financiën
als gevolg van de natuurlijke terugloop in de leerlingenaantallen. Volgens
tabel 4 op bladzijde 25 is dat in de komende vijf jaar ruim 0,5 mld. Is het
de opvatting van het Nederlandse volk dat wij minder moeten investeren in
onderwijs omdat het aantal kinderen dat wordt geboren daalt? Ik denk van niet.
Ik denk dat men dat geld daar wel degelijk voor over heeft. Het is waarschijnlijk
in de orde van grootte die nodig is om de drempel uit de gewichtenregeling
te halen.De heer Jan de Vries (CDA):U doet nogal stellige uitspraken. Kunt u de school noemen die een leerling
heeft geweigerd vanwege de achterstand?De heer Jungbluth (GroenLinks):Nee, dat gebeurt nooit expliciet. Scholen delen alleen mee dat zij bepaalde
dingen voor onderwijsachterstandsleerlingen niet in huis hebben, omdat zij
weinig van die leerlingen hebben en ook geen faciliteiten voor dat doel ontvangen.
Die toelichting moet ertoe leiden dat ouders een eigen keuze maken. De leerlingen
worden er niet op geweigerd. Zo heb ik het niet gesteld.De heer Jan de Vries (CDA):De heer Jungbluth stelde het wel zo scherp, maar hij nuanceert het nu.
Ook in dit geval zou het goed zijn als hij de namen van de scholen noemt die
op deze manier ouders ontraden om hun kind aan te melden op hun school. De
inspectie kan die school daar dan op aanspreken.De heer Jungbluth (GroenLinks):Dat doe ik niet. Ik kan alleen zeggen dat bij de toelating in deze sfeer
wordt gesproken over achterstandsleerlingen.Mevrouw Lambrechts (D66):Mevrouw de voorzitter. Dit is de laatste begroting van dit kabinet en
ook voor mij. Dit is een goed moment om terug te kijken, hier en daar vooruit
te blikken en waar mogelijk nog wat losse eindjes vast te knopen.Ongeveer een halfjaar geleden vroeg een journalist mij: heeft deze minister
eigenlijk wel visie? Nu is het over het algemeen zo dat degenen die daarover
het minst beschikken, heel gemakkelijk anderen beschuldigen
van het feit dat zij geen visie hebben. Maar goed, dit heb ik natuurlijk niet
tegen die journalist gezegd. Ik heb gezegd: deze minister is inderdaad niet
de minister van de grootse toekomstvisies, maar de vraag is of het onderwijs
daarop zat te wachten.Ik denk dat het antwoord op die vraag nee is. Het onderwijs zat en zit
niet te wachten op ministers die met grootse visies en weinig geld, veel onrust
en wanhoop veroorzaken. Het onderwijs zit te wachten op ministers die hen
de ruimte voor hun visie willen geven en die bereid zijn om te vechten voor
de noodzakelijke financiering en de randvoorwaarden die daarbij horen.Op deze laatste begroting na – het maakt kennelijk toch echt verschil
dat D66 niet meer in de regering zit – vind ik dat het goed gegaan is.
Laat ik een paar wezenlijke punten noemen. Om te beginnen is de onderwijsbegroting
in vier jaar tijd met bijna 4 mld. gegroeid, een stijging van 20%.
Er is veel onderwijspersoneel bij gekomen; 9.000 mensen maar liefst, jammer
genoeg te weinig hoog opgeleiden en te weinig bevoegden, maar wel veel meer
handen in en om die klas. De motie-Dittrich biedt daarenboven nog ruimte voor
300 extra leraren boven formatief in het basisonderwijs en 600 doorstromers
van basis naar voortgezet onderwijs. Ik ga ervan uit dat dit wordt uitgevoerd.In 10 jaar zijn de middelen voor de onderwijshuisvesting verdubbeld en
ook in deze periode is er nog 300 mln. bijgekomen. Het lesgeld is afgeschaft,
het aantal zwakke scholen is gelukkig iets afgenomen en waar dit niet het
geval is, zal er nu eerder worden ingegrepen. Er is een forse uitbreiding
van voor- en vroegschoolse educatie geweest, een verdubbeling van het aantal
brede scholen en als het goed is komen er hier nog duizend bij in de komende
vier jaar.Er is veel geïnvesteerd in de uitvoerbaarheid van het onderwijs,
ik noem het studiehuis en de onderbouw van het voortgezet onderwijs, en in
beleidsvrijheid en bestedingsvrijheid van de scholen. De medezeggenschap staat
eindelijk goed op de rails, inclusief faciliteiten voor de ouders.Verder mag niet onvermeld blijven dat de minister erin is geslaagd om
de interne organisatie van het departement weer op orde te krijgen; geen onverkwikkelijke
affaires en geen gouden handdrukken meer.Kortom, voor al deze ontwikkelingen zijn de afgelopen jaren vruchtbare
jaren geweest. Er zijn echter ook ontwikkelingen waar te weinig is bereikt,
waar meer bereikt had kunnen worden en dus alles op alles moet worden gezet
om die ontwikkelingen het hoofd te bieden. Ik noem allereerst het nog veel
te hoge aantal drop outs. Weliswaar is er een kentering zichtbaar van 72.000
naar 57.000, maar dit aantal is natuurlijk nog steeds veel en veel te hoog.
De Aanval op de uitval en het gevoel van urgentie dat uit dit aanvalsplan
spreekt, zijn echt te laat op gang gekomen, pas in dit voorjaar. Dit had er
twee jaar eerder moeten liggen. Dan hadden wij nu niet alleen een mooi plan
gehad, maar ook al de positieve resultaten ervan. Ik zeg hier meteen bij dat
dit vooral een verwijt is aan de vorige staatssecretaris van Onderwijs die
maar moeilijk in beweging te krijgen was om regels en problemen aan te pakken
die zichtbaar bijdroegen aan het hoge aantal schooluitvallers.Het gevoel van urgentie is ook bij het lerarentekort niet groot genoeg.
De aantrekkende economie zorgt er namelijk voor dat het maximumtekortscenario
werkelijkheid dreigt te worden. Een grotere catastrofe is niet denkbaar. Alleen
al het tekort voor het voortgezet onderwijs bedraagt vijfduizend leraren.
Wie moet onze kinderen straks wiskunde geven? In dat licht zijn de sussende
woorden in de begroting dat er geen tekort is, bijna ongepast. Een veeg teken
is ook het eufemistische taalgebruik waarmee men probeert om het probleem
van het lerarentekort weg te definiëren. Lesuren werden contacturen en
contacturen werden LOL-uren, leraren op loopafstand. En die moeten nu weer
onderwijstijduren gaan heten. Verder mag de leraar geen leraar meer heten,
want hij blijkt al die onderwijsmedewerker te zijn geweest. Dit laat wel zien
waar het gruwelijk fout zit: een echte leraar verzint zoiets niet. Eerst en
vooral zal daarom de positie van de leraar versterkt moeten worden. Ik verwijs
daarvoor naar het tienpuntenplan dat mijn fractie vorig jaar heeft uitgebracht.
Veel daarvan heb ik gelukkig inmiddels in allerlei rapporten terug kunnen
lezen.Voor de discussie over de langetermijnperspectieven voor het speciaal
onderwijs mag best wat tijd genomen worden, want het gaat natuurlijk wel ergens
over. Ik begrijp echter niet waarom er van die duizend toegezegde extra zmok-plaatsen
nog maar vierhonderd zijn gerealiseerd. Er zitten namelijk wel negentig kinderen
thuis. Dat probleem had echt allang opgelost moeten zijn.Mevrouw Hamer (PvdA):Toen uw partij nog in het kabinet zat, was u, samen met mevrouw Vergeer,
een groot criticaster van de minister. Het valt mij op dat u nu, nu u in de
oppositie zit, opeens heel mild bent over het onderwijsbeleid van het kabinet.
Wat is er toch gebeurd?Mevrouw Lambrechts (D66):Ik zag het als mijn taak als volksvertegenwoordiger en lid van een coalitiefractie
om de minister op te jagen en er zo hard mogelijk aan te trekken om er maar
voor te zorgen dat het beter zou gaan met het onderwijs. Aan het einde van
deze kabinetsperiode en aan het einde van mijn lidmaatschap van de Kamer wil
ik terugkijken naar wat er allemaal is gerealiseerd. Ik wil daarbij evenwicht
aanbrengen tussen de punten die ik goed vind en de punten waarop ik kritiek
heb.Mevrouw Hamer (PvdA):Met het einde in zicht bent u dus wat milder geworden. Vindt u dan niet
dat uw fractie te vroeg uit het kabinet is gestapt? De onderwijsuitgaven gaan
immers plotseling omlaag. Het viel mij verder op dat u de minister complimenteert
met zaken die mis zijn gegaan in de periode dat uw fractie nog in de regering
zat.Mevrouw Lambrechts (D66):Ik ben blij dat u ook vindt dat het verschil maakt of wij wel of niet
in het kabinet zitten.Mevrouw Hamer (PvdA):Ik heb nooit ontkend dat het voor het onderwijs verschil uitmaakt of uw
fractie wel of niet deel uitmaakt van een regeringscoalitie met CDA en VVD.Mevrouw Lambrechts (D66):Dat zal de toekomst uitwijzen, want er staan grote veranderingen voor
de deur en dan niet alleen omdat de heer Balemans en ik uit de Kamer verdwijnen.
Over een jaar of een paar jaar zullen wij wel zien wat het volgende kabinet
ervan heeft gemaakt. Ik hoop dat dit oordeel voor het onderwijs
positief uitvalt.Voorzitter. Zonder al te grote woorden te willen gebruiken, moet ik zeggen
dat de begroting voor 2007 mij niet echt meevalt. De extra financiële
ruimte die er nu is – het zoet is immers gearriveerd – wordt in
ieder geval niet voor het onderwijs ingezet. Drie jaar lang hebben wij het
onderwijs buiten de meeste bezuinigingen weten te houden. Drie jaar lang stegen
de uitgaven voor het onderwijs met 4% tot 6% en juist nu er
wat te vergeven is en er doorgepakt moet worden op een aantal terreinen, blijven
de broodnodige investeringen uit. Dat stelt mijn partij teleur. Wij hadden
het graag anders gezien. Liever had ik de minister nu op deze plek een compliment
gemaakt, omdat zij ook voor komend jaar voor het onderwijs weer het onderste
uit de kan had gehaald. Jammer.In 2007 is terecht een grote taak toebedeeld aan de bve bij het voorkomen
van het voortijdig schoolverlaten. De bve krijgt meer deelnemers en meer taken,
waarvoor 100 mln. extra is toegekend. Wat met de ene hand wordt gegeven, lijkt
met de andere hand echter te worden genomen. Om dat te voorkomen heb ik de
motie van collega Tichelaar van harte meeondertekend.Academici ontvluchten het onderwijs doordat de salariskloof met de markt
steeds groter wordt. Vorig jaar heb ik daarom een motie ingediend voor meer
LD-functies (schaal 12), om hoogopgeleiden en excellente leraren te behouden
voor het onderwijs. De minister zegt daarover: het is aan de schoolbesturen
zelf om dat in te vullen. Je kunt echter op zijn minst enige twijfel hebben
of zij daartoe financieel in staat zijn. De D66-fractie denkt in ieder geval
van niet. Daarom dienen wij samen met mevrouw Hamer een amendement in om 100
mln. vrij te maken voor het behoud van hogeropgeleiden en excellente leraren,
ook in het vmbo en in tekortvakken. Beloningsdifferentiatie, naar boven en
niet naar beneden, vraagt vanzelfsprekend om extra geld. Hierbij trek ik ook
meteen namens mevrouw Van der Laan de over dit onderwerp bij de financiële
beschouwingen ingediende motie in.De voorzitter:De motie-Van der Laan (30800, nr. 28), aangehouden tijdens de stemmingen
over moties, ingediend bij de algemene financiële beschouwingen (zie
vergadering van 10 oktober 2006), is ingetrokken.De heer Van der Vlies (SGP):Voor ik naar dit debat ging, had ik mij iets voorgenomen: als het enigszins
mogelijk is, lardeer ik de zwanenzang van mevrouw Lambrechts met een interruptie.
Dit gelet op onze langjarige traditie op dat punt. Zojuist interrumpeerde
mevrouw Lambrechts een van onze collega's, dus toen kon ik haar geen vraag
stellen. Ik moest daarom op mijn beurt wachten om te kunnen vragen naar de
dekking. Mevrouw Lambrechts zegt dat er 100 mln. op de plank ligt in het Provinciefonds.
Dat is toch geen oude sok op zolder? Deze middelen zijn gereserveerd voor
een meerjareninvesteringsschema. Kunnen wij die middelen zomaar wegplukken?
Is dat geld structureel over? Betekent dit een structurele verschuiving op
de rijksbegroting van het departement van BZK naar dat van OCW?Mevrouw Lambrechts (D66):Het is inderdaad een verschuiving binnen de rijksbegroting. Halen wij
het uit reserves of uit een oude sok? Het ligt nog iets anders. Die reserves
groeien met 200 mln. Met dit amendement zorgen wij ervoor dat ze iets minder
snel groeien, met 100 mln. in plaats van 200 mln. Ze stijgen echter nog steeds.
Wij halen dus nergens iets weg. Er wordt echter in de toekomst 100 mln. minder
uitgekeerd uit het Provinciefonds, geld dat toch niet wordt uitgegeven.De heer Van der Vlies (SGP):Ik heb jarenlang begrepen dat gemeenten en provincies klagen over de volumes
van de fondsen waarop zij zijn aangewezen. De D66-fractie heeft zich regelmatig
een pleitbezorger voor het onderwijs betoond, maar ook voor ontwikkelingen
op het terrein van natuur en platteland. Het gaat daarbij om meerjareninvesteringsschema's.
In dat kader wordt wel eens geld overgehouden dat in de jaren tot 2018 kan
worden aangewend. Ik wil er absoluut zeker van zijn dat daarin niet wordt
gesneden, want dan halen wij de doelstellingen niet die de D66-fractie ook
steunt.Mevrouw Lambrechts (D66):De provincies hebben die opdracht nu natuurlijk ook. De heer Van der Vlies
spreekt tegen iemand die voordat zij hier kwam, acht jaar bij een provincie
heeft gezeten. Ik weet dus echt wel wat een provincie doet. De provincie Noord-Brabant
nam haar taken op dat terrein serieus. Ook nu hebben de provincies al de taak
om ervoor te zorgen dat de ehs wordt gerealiseerd en dat het beheer van landbouw
en natuur op orde komt. Desondanks houden ze 200 mln. over, in de zin dat
dit bedrag wordt toegevoegd aan de reserves. Wij zien hier nu een grote ramp
op ons afkomen. Het is broodnodig dat iets wordt gedaan om die leraren binnen
het onderwijs te houden. Er zijn al tekorten aan leraren bij vakken als Duits,
Nederlands en wiskunde en in het vmbo en het speciaal onderwijs. Ook is er
een groot tekort aan directeuren in het basisonderwijs. Je zou wat extra kunnen
doen, door het geld weg te halen van een plek waar het toch niet wordt benut.De heer Van der Vlies (SGP):Het is duidelijk dat de urgenties in de onderwijsprovincie mij uit het
hart gegrepen zijn. Daar moeten wij met elkaar wat aan doen. Kunt u mij echter
garanderen, dat wat in recente jaren en het nu lopende jaar in de provincies
en dus ook in de provinciefondsen overgehouden wordt, ook structureel doorloopt
tot het jaar 2018? Het zou dus zo kunnen zijn, dat wat zij nu overhouden,
in de komende jaren tekortkomen. In dit geval nemen wij een beslissing die
nogal wat implicaties heeft. Ik denk eerlijk gezegd dat de provincies dit
niet zullen toejuichen. Ik ken niet de meerjareninvesteringsprogramma's van
alle twaalf provincies, maar de ruimte zit echter niet in de paar programma's
die ik ken.Mevrouw Lambrechts (D66):Het jaar 2018 is nog erg ver weg. Wat ik wel gezien heb, zijn de huidige
cijfers. Met nog een aantal jaren te gaan, lopen deze reserves alleen maar
op. Het bedrag dat de provincies per jaar overhouden loopt op. Momenteel loopt
het bedrag op van 170 mln. tot boven de 200 mln. Wat het zwaarst is moet het
zwaarst wegen, en daarom lijkt het mij een heel valide en verantwoorde keuze
om het bedrag te gebruiken voor de leraren.Mevrouw Vergeer (SP):De fracties van D66 en SP zijn vaak samen opgetrokken als het ging om
de positie van de leraar. Ik mag wel zeggen de rehabilitatie
van de leraar. Wij hebben hier debatten gevoerd over de steeds lagere inschaling
en over het feit dat je, als je carrière wilt maken in het onderwijs,
uit de klas weg moet naar het management. U wilt nu 100 mln. extra beschikbaar
stellen voor de opwaardering van de leraren. Daarmee ben ik het natuurlijk
van harte eens, maar hoe weet u nu zo zeker dat met de autonomie van de schoolbesturen
het geld bij de leraren terechtkomt en niet bij de overhead?Mevrouw Lambrechts (D66):Niets is zeker in dit leven, maar gelet op het gesprek dat de minister
met de sociale partners heeft gevoerd naar aanleiding van de motie inzake
schaal 12 die vorig jaar in de Kamer brede steun heeft gekregen, de wijze
waarop het probleem is besproken, de wens die op tafel kwam om meer te doen,
de voorspellingen die men deed over de situatie van downgrading en de voorspelling
dat de thans te geringe ruimte om excellente leraren hoger in te schalen de
komende jaren alleen maar groter zal worden, denk ik dat de minister heel
goede troeven in handen heeft om tot overeenstemming te komen, zonder dat
wij dit met een wet afdwingen.Mevrouw Vergeer (SP):Ik help u van harte hopen dat dit zo is. U weet echter ook dat de Onderwijsraad
de zaak heeft onderzocht en dat van de extra uitgaven voor onderwijs 80%
bij de bureaucratie terecht is gekomen.Mevrouw Lambrechts (D66):Ik heb dat ook gezien, maar met dit soort grote getallen is het zo dat
ik het weer niet geloof. Ik geloof gewoon het percentage niet, want wat zit
daar dan allemaal in? Nogmaals, ik heb het gezien en ik heb het gelezen, maar
ik geloof gewoon niet dat 80% alleen maar in de bureaucratie is terechtgekomen.
Ik deel met u het afgrijzen over het gegeven dat de salarissen uit elkaar
zijn gegroeid: hogere salarissen voor managers en voor het tussenmanagement
en steeds lagere salarissen voor de gewone leraar in de klas. Dat is niet
goed. Er moet echt ruimte komen om een goede leraar goed te belonen en deze
daarmee vast te houden. 80% vind ik echter zo gigantisch; dat geloof
ik gewoon niet. Ik wil echter met u ten strijde trekken tegen de bureaucratie.Mevrouw Vergeer (SP):Ook ik dacht van die 80%: dat is toch niet te geloven. In de nota
Werken in het Onderwijs 2007 is te zien hoeveel meer formatie er is gekomen
voor organisatorisch en beheerspersoneel en hoe de ratio, dus het aantal uren
dat een leraar heeft voor leerlingen, achteruit is gegaan. Wilt u niet, net
als ik, berekeningen zien waaruit blijkt dat het geld echt bij de leraren
terecht is gekomen?Mevrouw Lambrechts (D66):Ik heb samen met mevrouw Hamer een motie ingediend waarin werd verzocht
om een goed onderbouwde berekening waaruit af te leiden is of de bekostiging
voldoende is voor scholen om het wettelijk verplichte aantal lesuren te kunnen
aanbieden. Dat gebeurt nu op scholen met veel achterstandsleerlingen die daarvoor
extra geld krijgen, maar op de rest niet. Die berekening is er niet. Dat betreur
ik, want die had er allang kunnen liggen. Op dit moment moeten wij het echter
hiermee doen. Ik begin wel het vermoeden te krijgen dat of uit de berekening
zal blijken dat scholen tekort komen of dat de minister de berekening nu niet
wil laten maken omdat zij weet dat de meeste scholen zich hierin niet zullen
kunnen vinden. Ik hoor daar graag iets over van de minister.Internationalisering is een belangrijk onderwerp. Vooral in het voortgezet
onderwijs liggen er heel wat onbenutte kansen om scholen en jongeren meer
bewust te maken van de mogelijkheden die er zijn om hier en in het buitenland
meer gebruik te maken van een open internationaal georiënteerde kennisinfrastructuur.Twee jaar geleden heb ik samen met de heer Balemans een motie ingediend
waarin werd verzocht om ook voor gewone Nederlandse kinderen de mogelijkheid
te creëren deel te nemen aan het programma van het Internationaal Baccalaureaat.
Het curriculum hiervan heeft zich allang internationaal bewezen. De minister
was niet erg enthousiast, maar zij heeft een adviesaanvraag aan de Onderwijsraad
niet in de weg willen staan. Er is inmiddels advies uitgebracht. Het siert
de minister dat zij de ruimte wil geven om pilots met het IB voor reguliere
leerlingen te laten starten. Enkele scholen hebben zich hiervoor aangemeld.
Om ervoor te zorgen dat niet alleen kinderen van rijke ouders dit onderwijs
kunnen volgen, is het nodig om deelnemers aan deze pilot om zijn minst een
gelijkwaardige bekostiging te geven als leerlingen in het internationaal georiënteerd
voortgezet onderwijs. Daartoe heb ik samen met de heren De Vries en Balemans
een amendement ingediend met een claim voor de komende vier jaar. Voor het
komende jaar is het maar een heel klein bedrag, want het gaat alleen om de
periode van augustus tot december. Daarna is het iets meer, maar ook geen
heel hoog bedrag.United World College wil in Maastricht een vestiging starten. Dat past
uitstekend in het beleid om internationalisering op eigen grondgebied meer
vorm te geven. Hierover heb ik vorig jaar samen met de heer Balemans een motie
willen indienen. Wij hebben deze uiteindelijk aangehouden om de minister de
kans te geven om haar positie te bepalen. Wat is haar positie op dit moment?
Voor het United World College is het zaak dat er snel een duidelijk perspectief
wordt geschapen op de bekostiging per 2008 omdat de voorbereidingen komend
jaar al moeten starten.Een ander punt is het meenemen van mbo-finan­ciering naar buurlanden.
Ik heb met groot genoegen gelezen dat de staatssecretaris ervoor gaat zorgen
dat de studiefinanciering meegenomen kan worden naar de hele wereld. Daar
ben ik erg voor. Het is fantastisch. Ik begrijp echter niet goed dat iemand
zijn financiering voor een opleiding in het hoger onderwijs straks kan meenemen
naar China of Japan, maar dat iemand geen studiefinanciering krijgt als hij
een mbo-opleiding gaat volgen op een erkende middelbare hotelschool in België.
Dat vind ik al te zot, om maar eens een echt Vlaams woord te gebruiken. Voor
een staatssecretaris die mondiaal wenst te denken, moet het wijzigen hiervan
een kleinigheid zijn.Ik heb nog enkele kleine nabranders. Wij hebben de indruk dat de motie-Dittrich
waarin werd verzocht om 1 mln. uit het Veilige Schoolbudget in te zetten
ter bestrijding van homovijandigheid op scholen, niet goed wordt uitgevoerd.
Daarom hebben wij een amendement ingediend om de beschikbare middelen voor
dit doel te labelen. De veiligheid op scholen neemt gelukkig toe, maar helaas
niet op dit punt. 60% van de homoseksuele en lesbische leerlingen geeft
aan zich op school onveilig te voelen. Dat is een gigantisch
aantal. Ik vind dat dit rechtvaardigt om 1 mln. uit het beschikbare budget
voor dit doel te labelen.De motie-Van der Ham is aangenomen en daarin wordt gevraagd om uitbreiding
van beurzenverstrekking aan bestuursleden van politieke jongerenorganisaties.
Waarom wordt die motie eigenlijk niet uitgevoerd?Ik heb tot slot nog een vraag over het schakeljaar. Verleden week meenden
wij dat wij in het overleg over het hoger onderwijs echt de toezegging van
de staatssecretaris hadden gekregen dat hij zou gaan zoeken naar geld om schakelprogramma's
te bekostigen. Uit de media vernemen wij echter dat dit kennelijk toch een
slag anders ligt. Wij hebben het naar ons idee echter anders gehoord. Wat
is hierbij dus de stand van zaken?De vergadering wordt enkele minuten geschorst.De heer Varela (LPF):Voorzitter. Wij zijn aan het eind gekomen van vier jaar beleid van minister
Van der Hoeven. Het kan zijn dat wij nu aan de vooravond staan van nog eens
vier jaar beleid van deze minister. Zij heeft namelijk in de OCW-krant aangegeven
dat zij aan de huidige periode nog wel vier jaar wil vastplakken. Ik gun haar
dat best, maar dan moeten wij ook geen blad voor de mond nemen. Wij moeten
ons ook durven af te vragen wat straks acht jaar Maria van der Hoeven heeft
opgeleverd voor het Nederlandse onderwijs.Bij het onderwijs is de situatie naar de mening van mijn fractie namelijk
ronduit onrustbarend, ondanks de groei van de OCW-begroting van 25 mld. naar
bijna 30 mld. in de afgelopen vier jaar. Dit is de grootste post in de rijksbegroting.
Desondanks lukt het de minister maar niet om een aantal ernstige ontwikkelingen
te keren. Qua onderwijs is Nederland dus nog steeds niet toekomstbestendig
gemaakt, terwijl dat wel het motto was waaronder het kabinet zich bij de presentatie
van de Miljoenennota zo op de borst sloeg. De schooluitval is nog steeds uitzonderlijk
hoog. Daar kom ik zo op terug. Verder dreigt er een gigantisch lerarentekort
dat na 2007 als – dit woord mag eigenlijk niet meer worden gebruikt –
een tsunami over het Nederlandse onderwijs zal spoelen. De leraren die nog
wel voor de klas staan – laten wij ze loven voor hun volharding –
worden steeds verder gemarginaliseerd en dus gedemotiveerd.De overhead in het onderwijs baart mijn fractie enorme zorgen. Heel veel
geld komt terecht in de bureaucratie, zoals andere fracties ook al zeiden.
Ik wil de minister het schrijnende voorbeeld geven van het Albeda College
in Rotterdam. De onderwijsmanager stuurt daar de teamleider aan, de teamleider
de leraar, de leraar de leermeester, de leermeester de werkmeester en de werkmeester
de instructeur. Wil de minister uitleggen hoe deze "bedrijfskolom"
bijdraagt aan beter onderwijs op het Albeda College? Vindt de minister eigenlijk
dat er een wettelijk maximum moet zijn aan wat scholen mogen uitgeven aan
overhead, zodat het merendeel van het geld wordt besteed aan het primaire
onderwijsproces, dus aan leraren en onderwijsmiddelen?De grotere financiële vrijheid die scholen hebben gekregen, heeft
geleid tot exorbitante beloningen voor bestuurders, oppotgedrag van instellingen
en het via functiewaarderingsmodellen downgraden van docenten. Dat laatste
is het ergst. Het omgekeerde zou het geval moeten zijn: hoge salarissen voor
leraren en extra financiële prikkels voor degenen die zich bijscholen,
les geven op achterstandsscholen of een bevoegdheid halen in vakken waar op
dit moment sterk behoefte aan is, zoals de bètavakken. Wat vindt de
minister van het openbreken van alle cao's in het onderwijs en het daadwerkelijk
belonen van kwaliteit, van vakkundige en enthousiaste docenten? Ik krijg hierop
graag een reactie van haar.De jeugd wordt er niet bepaald slimmer op, lijkt het. Uitgerekend rondom
deze tijd verschijnt er een boekje met onderwijsbloopers. Uit de hilarische
antwoorden van scholieren op vragen uit proefwerken geschiedenis blijkt dat
de jeugd, die ongetwijfeld fantastisch kan googelen en msn'en, elk historisch
besef kwijt is. In het voorwoord van het boekje constateert historicus Maarten
van Rossem bitter dat het boekje aan miljoenen lezers niet zal zijn besteed.
Immers, je moet het juiste antwoord weten, wil je om de foute antwoorden kunnen
lachen. Het is dus misschien wel de hoogste tijd voor het museum voor de nationale
geschiedenis. Uit de begroting blijkt dat de minister 2,5 mln. vrijmaakt voor
het Huis voor de culturele dialoog. Hoeveel geld reserveert zij voor het museum
voor de nationale geschiedenis en wanneer doet zij dat?Tot overmaat van ramp worden volgens HP/De Tijd de prille geesten met
behulp van linkse schoolboeken ook nog eens vergiftigd met het idee dat alleen
links beleid heilzaam is voor de mensheid. Ik zou bijna zeggen: daar weten
ze in een hoop landen over mee te praten. Denk bijvoorbeeld aan Rusland, China
en Noord-Korea. Het zijn de landen die het langst hebben kunnen genieten van
de communistische heilstaat en die worden geteisterd door corruptie, misdaad,
schending van mensenrechten, economische stagnatie, hongersnood, ziekte, grootschalige
milieuvervuiling en zo kan ik nog wel even doorgaan. Misschien kan de heer
Balemans ook nog eens een keer uitleggen hoe dit allemaal in de linkse schoolboekjes
wordt uitgelegd. Hulde voor zijn initiatief om hiervoor een meldpunt op te
zetten.Mevrouw Hamer (PvdA):Ik ben wel nieuwsgierig hoe het is gesteld met de economische stagnatie
in China. Wij hebben daarover heel andere berichten.De heer Varela (LPF):Mevrouw Hamer heeft gelijk. Dat is de uitzondering die de regel bevestigt.
Rusland heeft gelukkig – voor hen – de olie. China gaat de laatste
tien jaar gelukkig de goede kant op. Ze hebben nog een hoop in te halen.De school zou kinderen moeten leren een kritische geest te ontwikkelen
in plaats van hen vol te pompen met allerlei linkse dogma's.De heer Slob (ChristenUnie):Zou de heer Varela zijn aanklacht tegen de educatieve uitgeverijen dat
zij op een eenzijdige wijze informatie aan leerlingen voorleggen, kunnen onderbouwen?
Ik vind dat vrij ver gaan. Ik heb niet alle schoolboeken doorgenomen. Hij
kennelijk wel, zodat hij dit hard kan maken. Het zijn behoorlijke aantijgingen
aan het adres van uitgeverijen die, naar ik aanneem, naar eer en geweten hun
werk proberen te doen. De heer Varela moet die kunnen onderbouwen.De heer Varela (LPF):Collega Balemans heeft eerder al voorbeelden genoemd waar wordt geschreven
dat links zou opkomen voor de sociaal zwakkeren en de rechtse
partijen dat niet zouden doen. Er wordt bijvoorbeeld heel vaak verwezen naar
de Club van Rome en gezegd hoe slecht het allemaal zou zijn gesteld met het
milieu, terwijl je daar ook het boek van de sceptische milieuactivist Bj0rn
Lomborg naast kunt leggen, die betoogt dat meer naar feiten moet worden gekeken
en dat je niet kunt volstaan met het zogenaamde politiek correct denken. Bij
deze twee voorbeelden die wij tegen zijn gekomen, zou je vraagtekens kunnen
zetten.De heer Slob (ChristenUnie):Ik begrijp dat de heer Varela zich voor de feiten baseert op uitlatingen
van collega Balemans, die deze in een bulletin en niet in de Kamer heeft gedaan.
Is dat zijn onderbouwing?De heer Varela (LPF):Ik zal graag bij de tweede termijn een voorbeeld van een boek meenemen
waarin staat dat de linkse partijen meer zouden opkomen voor de sociaal zwakkeren
en de rechtse partijen dat niet zouden doen. Ik kom daarop in tweede termijn
dus graag terug.De voorzitter:Dat mag, maar u bent inmiddels wel begonnen aan uw tijd die voor de tweede
termijn staat. U bent door de zeven minuten voor de eerste termijn heen.De heer Varela (LPF):En dan lees ik toch vrij snel.De voorzitter:De tijd vliegt.De heer Varela (LPF):Ik zal afronden.Voorzitter. Zoals ik aan het begin van mijn betoog heb gezegd, is de schooluitval
de grootste bedreiging voor het onderwijs. Dat geldt in het bijzonder in het
mbo en vmbo. Er zijn te weinig leraren. Er is te weinig geld. Er is sprake
van onveilige praktijklokalen en van diploma's die niet aansluiten bij het
bedrijfsleven. Ik vraag de minister om te reageren op deze vier bedreigingen.
Hoe blijven vmbo en mbo overeind in de concurrentieslag die straks zal uitbreken
om de beste en meest gemotiveerde leraren aan te trekken? Hoe kan de minister
staande houden dat in 2007 extra zal worden geïnvesteerd om schooluitval
tegen te gaan, terwijl de MBO-raad overtuigend aantoont dat voor het mbo sprake
is van gelijkblijvende middelen of zelfs structurele kortingen. Met andere
woorden: wat zijn de juiste bedragen? De Arbeidsinspectie heeft bekendgemaakt
dat veel praktijklokalen in het vmbo en de bve ronduit onveilig zijn. Hoeveel
geld gaat het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap uittrekken om
alle praktijklokalen zo snel mogelijk veilig te maken? Hoe gaat de minister
er ten slotte voor zorgen dat leerlingen die met een diploma uit het beroepsonderwijs
komen, ook daadwerkelijk kunnen wat het bedrijfsleven graag wil dat zij kunnen?
Hoe geef je het bedrijfsleven meer inspraak in de lesstof, de examinering
en het oefenen van de praktijk?De LPF-fractie vindt dat het vmbo gewoon afgebroken had mogen worden.
Wij zijn er voorstander van dat de mavo, de lts, de ambachtsschool en de huishoudschool
weer in ere worden hersteld.De heer Slob (ChristenUnie):Voorzitter. "Geen woorden maar daden" is kort samengevat de
reactie van de ChristenUnie op de onderwijsbegroting 2007. Wij treffen namelijk
in deze onderwijsbegroting, met name op de eerste pagina's, prachtige volzinnen
aan over talenten die ontwikkeld moeten worden, over onderwijs dat het beste
uit leerlingen en studenten moet halen, over excellerende wetenschappers en
over onderwijs waar vonken vanaf slaan. Dit zijn prachtige zinnen. Het is
echter teleurstellend dat de onderwijsbegroting 2007 voor een deel in mooie
woorden blijft steken. Immers, afgezien van een aantal incidentele investeringen,
wordt er minder geld in het onderwijs gestoken dan het jaar ervoor. Ik vraag
de minister hiervoor een verklaring. Stond zij achter in de rij toen minister
Zalm het geld verdeelde dat de aantrekkende economie met zich meebrengt? Of
was haar stem zo zwak dat een terecht pleidooi voor meer geld voor het onderwijs
onvoldoende is doorgedrongen? Wij vragen het haar maar, want wij moeten zien
te voorkomen dat het begrotingsjaar 2007 een verloren jaar wordt. Dat zou
jammer zijn, juist in een tijd dat in de politiek breed wordt erkend dat extra
diepte-investeringen in het onderwijs dringend noodzakelijk zijn. Wij hebben
dit vandaag ook weer verschillende collega's horen zeggen.Deze noodzaak heeft onder andere te maken met de problematiek van het
lerarentekort. Vorige week hebben wij daarover ook al gesproken en hebben
wij geconstateerd dat de lerarensalarissen een aantal jaren op de nullijn
zijn blijven steken. Dat heeft gevolgen gehad voor de arbeidsvoorwaarden in
het onderwijs. Van de nullijn is gelukkig inmiddels geen sprake meer, maar
nu de economie aantrekt zou je verwachten dat het kabinet de gelegenheid benut
om verder te gaan dan wat vorig jaar mogelijk bleek. Het stelt ons teleur
dat minister Van der Hoeven zich verschuilt achter lopende cao-afspraken en
hiervoor niets voelt. Dat is een gemiste kans.Die kwalificering is ook van toepassing op haar reactie op ons vorige
week herhaalde pleidooi om nu eens echt werk te maken van de hoge werkdruk
in het onderwijs. Ik meen oprecht dat dit de sleutel is tot het verder aantrekkelijk
maken van het beroep van docent en daarmee ook tot de aanpak van het lerarentekort.
Wie schetst mijn verbazing toen de minister vorige week aangaf dat dit uitsluitend
een zaak van de sociale partners is. Je gelooft je oren niet. Van een minister
van Onderwijs mag je verwachten dat zij vooraan gaat in de strijd voor een
goed onderwijsklimaat en aantrekkelijke arbeidsomstandigheden voor docenten.
Daarom herhaal ik mijn verzoek van vorige week aan de minister om de regie
te nemen bij het opstellen van een plan van aanpak om de werkdruk van docenten
in de komende jaren structureel te verminderen.De heer Jan de Vries (CDA):Kiest de heer Slob voor het verminderen van de werkdruk of voor hogere
salarissen?De heer Slob (ChristenUnie):De salarissen zijn een aantal jaren op de nullijn blijven steken. Het
had daarom in de rede gelegen om, waar er financiële ruimte is, er nog
een schepje bovenop te doen bij de onderwijssalarissen. Bij de structurele
aanpak van het lerarentekort moeten wij het, ook kijkend naar de toekomst,
vooral in het verminderen van de werkdruk zoeken. Dit is ook in de onderbouwing
van ons verkiezingsprogramma terug te vinden. Wij moeten daarom onderzoeken
of docenten wat minder lang voor de klas kunnen staan, zodat zij ruimte krijgen
om in werktijd hun eigen ontwikkeling vorm te geven, om leermiddelen
te ontwikkelen en om meer tijd te steken in individuele leerlingenbegeleiding.
Dit zijn heel belangrijke voorwaarden.De heer Jan de Vries (CDA):De heer Slob bekritiseert de onderwijsbegroting 2007 en zegt tegen de
minister dat zij in deze begroting de cao al had moeten openbreken en extra
salaris had moeten bieden. Geeft hij daaraan meer prioriteit dan aan bijvoorbeeld
het verlagen van de werkdruk? Wij kunnen immers niet alles doen.De heer Slob (ChristenUnie):Je kunt zeker niet alle wensen die je hebt vervullen. Men zal uit mijn
mond geen pleidooi horen voor 10% of 11% salarisverhoging, zoals
ik van andere fracties heb gehoord. De docenten hebben echter een aantal jaren
op de nullijn gezeten. Het was mogelijk geweest dit jaar iets extra's te doen.
Dat lijkt mij geen onterecht pleidooi. Je hoeft ook niet de structurele aanpak
van het lerarentekort in combinatie met het aanpakken van de werkdruk aan
de kant te schuiven.De heer Jan de Vries (CDA):De heer Slob vergeet wel even dat de lopende cao helemaal geen nullijn
meer kent, integendeel.De heer Slob (ChristenUnie):Dat heb ik niet vergeten en dat heb ik zelfs net gezegd.De heer Jan de Vries (CDA):Daarnaast investeert het kabinet bijvoorbeeld ook nog honderd miljoen
extra in professionalisering. Ook dat moet de fractie van de ChristenUnie
toch aanspreken.De heer Slob (ChristenUnie):Ik heb net aangegeven dat de nullijn gelukkig is losgelaten. In de nu
lopende cao is wel een beperkte groei zichtbaar. Wij weten echter allemaal
dat het percentage daarvan hoger zou zijn geweest als wij het vorig jaar hadden
geweten welke economische groei wij nu meemaken. Vorige week is al gezegd
dat het helemaal niet zo vreemd was geweest als het kabinet, nu de mogelijkheden
er zijn, extra geld beschikbaar zou stellen voor de onderwijssector. Het kabinet
heeft andere keuzes gemaakt. Dat is op zichzelf ook haar goede recht. Daarom
praten wij erover met elkaar. Wij hadden er echter een andere wending aan
willen geven.Mevrouw Vergeer (SP):De heer Slob zei dat hij graag zou willen dat de minister de regie in
handen nam. Ik kan mij daar veel bij voorstellen, maar ik begrijp die wens
niet zo goed, omdat zijn partij een groot voorstander is van autonomie van
de schoolbesturen en wil dat de minister vooral niet ingrijpt.De heer Slob (ChristenUnie):Ik begrijp deze vraag niet helemaal in relatie tot onze vurige wens dat
er structureel iets wordt gedaan aan de werkdruk in het onderwijs. Ik vind
dat de minister van Onderwijs daarin de regie kan nemen. Dat zal zij dan samen
met de sociale partners moeten doen. Voor een gedeelte is dat een financiële
zaak. Wij zullen dan verder moeten kijken dan één begrotingsjaar.
Wij zullen voor de toekomst maatregelen moeten nemen, door forse investeringen.
Wij moeten dan het lef hebben om andere keuzes te maken dan wij nu gewoon
zijn. Dat het onderwijs daar optimaal bij moet worden betrokken en dat de
stem van het onderwijs daarbij serieus wordt genomen, lijkt mij zo logisch
als wat.Mevrouw Vergeer (SP):Ik begrijp dat de heer Slob dan ook net als de fractie van de SP zegt
dat er extra geld bij moet. Wij moeten ook aangeven waar het voor gebruikt
moet worden, namelijk niet voor de overhead, maar bijvoorbeeld voor het terugbrengen
van het aantal lesuren, voor meer tijd voor bijscholing of voor kleinere groepen.
Dat moet allemaal centraal worden geregeld.De heer Slob (ChristenUnie):In overleg met het onderwijsveld kunnen dingen worden genoemd als mevrouw
Vergeer nu noemt. Er kunnen er nog wel een paar bij, maar daar wil ik de tijd
nu niet mee verdoen. Wij kunnen proberen samen met het onderwijs keuzes te
maken. Dat is wat anders dan van bovenaf dirigeren en dicteren. Daar voelen
wij niets voor.Mevrouw Vergeer (SP):In de afgelopen jaren is over dit soort zaken steeds niet besloten vanuit
Den Haag. Het werd overgelaten aan de autonomie van de schoolbesturen. Er
is weinig of niets van terechtgekomen. De Onderwijsinspectie heeft zelfs geconstateerd
dat geld voor klassenverkleining naar coördinatoren is gegaan.De heer Slob (ChristenUnie):Dat is niet echt een vraag, maar een constatering van mevrouw Vergeer.
Laten wij elkaar vinden in mijn pleidooi voor het structureel aanpakken van
de werkdruk. Er ligt al een advies van de Onderwijsraad uit 2002, met heel
goede aanbevelingen, die gewoon een keer moeten worden uitgevoerd. Laten wij
daar onze energie dan in steken.De discussie over de werkdruk raakt ook de discussie over leerlingen met
extra zorgvragen, die wij binnen het regulier onderwijs en binnen het speciaal
basisonderwijs tegenkomen. Het raakt aan de discussie over de groei van het
speciaal onderwijs. Op 18 oktober spreken wij daar verder over. Ik hoorde
de heer De Vries zeggen dat er voor het speciaal onderwijs geen financiële
problemen zijn. Ik heb mij daar wat over verbaasd. Wij kunnen niet anders
dan constateren dat de minister in de brieven aan de Kamer over de rugzakjes
aangeeft, dat de groei van het aantal voor het speciaal onderwijs geïndiceerde
leerlingen leidt tot extra financiële claims. Dat is 41 mln. voor het
speciaal onderwijs, waarvan 24 mln. voor de cluster 4-leerlingen. In het regulier
onderwijs is het bedrag zelfs nog hoger, namelijk 75 mln., waarvan 45 mln.
voor de cluster 4-leerlingen. Kortom, er is een financieel probleem. De minister
noemt dat zelfs een onwenselijke situatie. Ik begrijp de opmerking van de
heer De Vries dus niet.Wij moeten goed naar dat financiële probleem kijken, maar ik vind
niet dat de financiële beheersbaarheid van de problematiek sturend moet
zijn in de keuzes die wij gaan maken. De leerlingen moeten centraal staan
en op de juiste plek terechtkomen. Er moet ook goed naar het reguliere onderwijs
worden gekeken, zodat wij hen in staat stellen om de zorg te geven die nodig
is. Op die manier kan de uitstroom naar het speciaal onderwijs verminderd
worden. Helemaal voorkomen is niet mogelijk. Speciaal onderwijs blijft altijd
nodig.De heer Jan de Vries (CDA):Ik wil nogmaals een correctie aanbrengen. Ik reageerde op
de vraag over het wegwerken van de wachtlijsten voor de cluster 4-scholen.
In mijn ogen is dat geen financieel vraagstuk, maar is het de vraag hoe wij
dat met elkaar organiseren.De heer Slob (ChristenUnie):Dan verwijs ik de heer De Vries naar de zeer uitgebreide brief van de
minister, gedateerd 28 augustus, waarin zij de vinger legt bij de overschrijding
in financiële zin van de regeling, in een jaar tijd gerealiseerd. Die
is aanleiding om stringenter te kijken naar indicatiecriteria, naar de vraag
of indicatietermijnen variabel kunnen worden en of per saldo variatie in de
beoogde bekostiging mogelijk is. Dat zal de leerlingen erg kunnen raken.Wij spreken daar later verder over. Ik wil wel graag een reactie op de
problemen die er nu zijn met de ambulante begeleiding, die deze week ook in
het nieuws is geweest. Die informatie was al bekend bij de Kamer, die er meermalen
op is gewezen. Hoe kunnen wij dat reële probleem aanpakken?Ik verzoek de staatssecretaris voor hoger onderwijs in te gaan op het
gegeven dat nog steeds veel studenten in het hoger onderwijs in het eerste
jaar van hun opleiding vastlopen. Het is lastig om exacte cijfers op tafel
te krijgen, maar ik heb de indruk dat het er 30.000 à 40.000 per jaar
zijn. Kan de staatssecretaris dat bevestigen? Het lijkt ons van belang om
die aantallen te verminderen. Op welke wijze wordt daaraan gewerkt? Het lijkt
ons ook van belang om vastlopende studenten weer op de onderwijsrails te krijgen.
Wij hebben begrepen dat er instellingen zijn die daarvoor speciale reboundvoorzieningen
hebben opgezet. Is de staatssecretaris bereid om dit soort voorzieningen te
ondersteunen? Het is van groot belang dat wij die studenten op de juiste plek
krijgen.De heer Balemans (VVD):De heer Slob heeft het over het vastlopen van studenten in het eerste
jaar van hun studie. Waar gaat het dan om? Zijn dat drop-outs? Hebben ze de
verkeerde studiekeuze gemaakt?De heer Slob (ChristenUnie):Het gaat ook om studenten die lopende het eerste jaar met hun studie stoppen.
Soms gaan zij een aantal maanden werken om daarna in een volgend studiejaar
opnieuw te beginnen. Er zitten er ook tussen die nooit meer terugkomen. Vanuit
de instellingen worden er voorzieningen op gezet om de studenten in de maanden
dat zij stoppen met hun eerste studiekeuze, te helpen om weer op de rails
te komen, opdat zij het jaar daaropvolgend aan goede doorstart kunnen maken.De heer Balemans (VVD):Dat raakt toch ook gewoon aan het bindend studieadvies?De heer Slob (ChristenUnie):Daar zullen ook dit soort studenten tussen zitten, maar het gaat om studenten
die er in de loop van een aantal maanden achter komen dat dit niet is wat
zij wilden. Dergelijke studenten komen nu vaak een aantal maanden op een zijspoor
terecht. Door instellingen wordt daarop ingesprongen. Ik vraag de staatssecretaris
om zo mogelijk enige steun te bieden.Wat het voortijdig schoolverlaten betreft sluit ik mij aan bij de vragen
over de financiering van het mbo. Wij hebben de indruk dat datgene wat er
aan de ene kant wordt verstrekt om schooluitval tegen te gaan, aan de andere
kant verdwijnt. Per saldo zou het resultaat dan negatief zijn. Dat kan natuurlijk
niet de bedoeling zijn, met name omdat wij vinden dat de intensievere leerloopbaanbegeleiding
binnen het mbo vorm moet krijgen. En daar is gewoon geld voor nodig. Wij moeten
ervoor zorgen dat 2007 geen verloren jaar wordt voor de aanpak van voortijdig
schoolverlaten.Rond de gewichtenregeling zou ik graag horen wat er exact gebeurd is met
de uitwerking van mijn motie om de drempel naar 3% te krijgen. Ik heb
de indruk dat dat niet gelukt is en zou daar graag opheldering over hebben.Mijn laatste opmerking heeft te maken met het toetsenvirus dat heeft toegeslagen:
kleutertoetsen, verplichte eindtoetsen, mogelijk zelfs drie rekentoetsen,
taaltoetsen, er lijkt geen einde aan te komen. Ik zeg het misschien wat cru,
maar wie stopt deze toetsenidioterie? Het is een ontwikkeling die schadelijk
voor het onderwijs is. Wij moeten het daar echt gericht met elkaar over hebben.De heer Van der Vlies (SGP):Mevrouw de voorzitter. Bij deze begrotingsbehandeling past allereerst
een korte terugblik op de afgelopen kabinetsperiode. Wat is er bereikt? De
minister wilde rust en ruimte: rust in het onderwijs en ruimte voor scholen,
en dus decentralisatie en deregulering in het onderwijsbeleid. Daarin is zij
redelijk geslaagd, al eisen de onderwijsvernieuwingen van daarvoor, Paars,
nog steeds hun tol. Wat betreft het aantrekkelijker maken van het beroep van
leraar en het tegengaan van voortijdige schooluitval zijn er weliswaar aanzetten,
maar er zijn onverminderd stevige inspanningen nodig, ook budgettair. Mijn
fractie denkt aan differentiatie binnen de salarisstructuur voor bijzondere
taken en moeilijke groepen. Wij denken ook bij schooluitval aan leer-werktrajecten,
arrangementen van school of werk tot 23 jaar. Sommigen suggereren bij dat
laatste zelfs 27 jaar.Mijn fractie maakt zich zorgen over de neerwaartse druk in het onderwijs.
Op steeds jongere leeftijd worden er eisen aan kinderen gesteld. Voor bepaalde
doelgroepen is dat qua taalbeheersing begrijpelijk, maar algemene verplichtingen
mogen in de voorschoolse fase niet aan de orde zijn. Ook de eindtoets basisonderwijs
heeft in die zin onze verbazing gewekt, dat wij bang zijn voor een paardenmiddel.Ik wijs ook op de trend om jonge kinderen steeds vaker buitenshuis en
nu ook via de school op te vangen. Wij mogen scholen niet langer blijven belasten
met steeds nieuwe en extra taken. Mijn Kamerbreed ondersteunde motie van vorig
jaar moet op dat punt opgepakt worden. Graag verneem ik de minister hierover.Over de materiële bekostiging in het primair onderwijs bereiken ons
verontrustende geluiden. De minister plaatst in haar beleidsreactie veel relativerende
opmerkingen, maar scholen hebben te maken met een cumulatie van kosten en
lijken gestraft te worden voor gerealiseerde kostenbesparingen. Ik verzoek
de minister daarom over deze thematiek ten minste opnieuw in overleg te treden
met de besturenorganisaties.Er ligt een ook door mij ondertekend amendement waarmee wordt gestart
met het gratis maken van schoolboeken, het ingroeimodel, zoals wij het de
vorige week noemden. Ik besef dat het daarbij om incidenteel geld
gaat. Gezien de verkiezingsprogramma's van de meeste partijen moet er echter
van worden uitgegaan dat het gratis maken van schoolboeken in een volgend
kabinet structureel zal worden geregeld. In dat licht lijkt het mij goed om
nu al een eerste stap te zetten en niet weer een jaar verloren te laten gaan
om zodoende een positieve impuls te geven aan de koopkracht van met name grote
gezinnen met een middeninkomen.Het ziet er naar uit dat wij opnieuw te maken gaan krijgen met een fors
lerarentekort. Flinke investeringen blijven daarom noodzakelijk. Ik denk aan
opleidingen, capaciteit, aantrekkelijkheid en carrièreperspectief.
Hoe interesseren wij gegadigden voor een onderwijsloopbaan en hoe houden wij
ze vervolgens vast? Dat zijn de kernvragen. Maar leraren laten zich niet alleen
leiden door arbeidsvoorwaarden. Zij zijn vooral betrokken bij hun leerlingen
en hebben hart voor hun vak. Vanuit die passie verdienen zij alle ruimte om
hun werk te doen. Ik pleit daarom niet alleen voor een ruimer budget, maar
vooral ook voor meer tijd voor docenten, zodat zij meer aandacht kunnen besteden
aan inhoudelijke voorbereiding en professionele ontwikkeling. Welke mogelijkheden
ziet de minister op dat punt? De conciërges en onderwijs- of klassenassistenten
kunnen een substantiële bijdrage aan dit verbeteringstraject leveren.Onlangs bleek uit onderzoek dat het aantal aanmeldingen van vwo'ers voor
een universitaire studie sterk daalt. Vooral de financiële gevolgen van
een eventuele uitloop zouden hen afschrikken. Dat is een zorgelijk gegeven
en daar moet wat aan gebeuren. Graag verneem ik de reactie van de staatssecretaris
op deze nieuwe ontwikkeling. Zijn de financiële prikkels in het hoger
onderwijs te sterk? Moet er wellicht meer aandacht voor wetenschap komen binnen
het vwo?Wij staan aan de vooravond van verkiezingen en van een nieuwe kabinetsperiode.
Tal van organisaties hebben ons in dat verband op de hoogte gebracht van hun
wensen. Vaak ook met budgettaire consequenties. In dat geheel viel een pleidooi
op dat juist continuïteit benadrukt. Ik doel op het breed ondersteunde
manifest voor een goed en vrij onderwijs in de 21ste eeuw. Wat mij betreft
een heldere en overtuigende visie die ik graag opnieuw onder de aandacht breng.
Artikel 23 van de Grondwet biedt ook voor actuele vraagstukken een goed werkbaar
kader. Daar moeten wij zuinig op zijn en wij moeten dus niet, zoals sommige
partijen suggereren – ik denk aan het verkiezingsprogramma van de VVD –
gaan knoeien in de onderlinge verhouding van grondrechten.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 17.10 uur tot 19.00 uur geschorst.Voorzitter: Hamer 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20062007-674-707.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl